1884.02.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40

τῆς 2 Φεβρουαρίου 1884.

(Πέμπτη)

(Ὥρα 4½ Μ. Μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη τροπολογία ἄρθρων τινῶν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων· θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ὥστε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα). Ὁ κ. Σπ. Ἀντωνόπουλος ἐζήτησε τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐδῶ.

§2ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ εἴπω δύω λέξεις εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ὄρους· εἶναι δύω μῆνες ὅπου ἔγεινεν ἡ ἐκλογὴ, καὶ ἀκόμη δὲν ἦλθαν. Τί κάμνουν ἐκεῖ ὁ Νομάρχης καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου, ὅστις ἀνεκηρύττει;

§3ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ λάβω πληροφορίας καὶ αὔριον σᾶς λέγω.

§4Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀπό τινος, κύριοι, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων παριστᾷ θέαμα οἰκτρὸν, καὶ τὸ θέαμα αὐτὸ ὀφείλεται εἰς δύω κατηγορίας βουλευτῶν εἰς τὴν μὲν σκοπίμως ἀποχωροῦσαν, εἰς τὴν δὲ ἐξ ἀδιαφορίας. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι οἰκτραὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἀπόπειραι πρὸς ἀπαρτίαν γίνονται, ὁ δὲ λαὸς μετὰ δικαίας ἀπορίας ἐρωτᾷ ὅλους ἡμᾶς, τί σκοπὸν ἔχομεν, καὶ δικαίως, διότι εἰς τοιαῦτα ἀνδραγαθήματα ἔπρεπε νὰ δοθῇ ὡς γέρας λιθοβολισμὸς (θόρυβος). Παραπολὺ καταχρώμεθα τῆς ἀνεκτικότητος τοῦ Λαοῦ. Θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ, καθ’ ἣν θὰ κλαύσωμεν ὅλοι.... (θόρυβος)· συνετισθῶμεν ἐν ὅσῳ εἶναι καιρός....

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι.

§6ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρήσατε εἰς τὸν κ. Παλαμήδην, ὅτι ὀφείλει νὰ ἀκούσῃ, εἰδὲ μὴ νὰ ἐξέλθῃ.

§7ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Δὲν εἶσθε πρόεδρος, κ. Φιλάρετε, καὶ νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ δικαίωμά σας.

§8ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σεῖς παραβιάζετε τὸν Κανονισμὸν, διακόπτοντές με.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παύσατε τὰς διακοπὰς, παρακαλῶ.

§10ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διαφωνῶ, κύριοι, πρὸς ἐκείνους, οἵτινες σκοπίμως ἀποχωροῦσι, διότι ἐὰν παραβιάζηται τὸ Σύνταγμα, ἐὰν σχίζωνται νόμοι, ἐνταῦθα εἶναι ἡ πάλη, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἰδὲ μὴ εἰς τὴν ἐπανάστασιν. Μέμφομαι ὅμως πικρῶς καὶ τοὺς ἀδιαφοροῦντας, καὶ ἰδίως τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, οἵτινες ἀπουσιάζουσι, ἐνῷ πρώτιστοι εἶχον τὸ καθῆκον νὰ παρίστανται ἐνταῦθα. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ἀπροκαλύπτως, ὅτι δὲν σχηματίζεται ἀπαρτία καὶ ἐκ τῆς σκοπίμου ἀποχωρήσεως τῆς μεγάλης λεγομένης μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ ἐξ αἰτίας τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει φίλους πλέον τοῦ ἀριθμοῦ 123. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τέρμα. Δὲν εἶναι δίκαιον, ὡς ὀρθῶς παρετήρησε πρὸ ὀλίγου, πρὶν ἔτι ἀρχίσῃ ἡ συνεδρία, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Χοϊδᾶς, νὰ προσμένωμεν ἐνταῦθα οἱ ἐρχόμενοι τοὺς ἄλλους ἐπὶ τοσαύτην ὥραν καὶ οὗτοι νὰ ἀπουσιάζωσι· ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παρέρχηται ἐν σιγῇ ἡ ἀπουσία· πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς μίαν ἀπόφασιν, ἡ δὲ ἀπόφασις αὕτη, φρονῶ; ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς· αʹ) τὴν 4 μ. μ. ὥραν ἀκριβῶς, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀπαρτία, λύεται ἡ συνεδρία, καὶ βʹ) ὅτι τὴν ἐπιοῦσαν πρέπει νά δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν ἀπόντων βουλευτῶν, εἴς τε τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τέσσαρας ἄλλας, ἀλλὰ μετὰ διακρίσεως τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις εὑρισκομένων βουλευτῶν.

§11ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς τὴν «Ὥραν», εἰς τὴν «Παλιγγενεσίαν» καὶ εἰς τὸ «Ἐθνικὸν Πνεῦμα» (θόρυβος).

§12ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς τὴν «Πρωΐαν» κατὰ προτίμησιν, κ. Δημητρακάκη, ἐὰν θέλετε. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος θέλει νὰ ἀστειευθῇ μὲ ἐκεῖνα, μὲ τὰ ὁποῖα δὲν τῷ ἐπιτρέπεται ν’ ἀστειεύηται. Ἐπαινῶ τὸν κ. Δημητρακάκην, ὅταν πολλάκις τὸν ἀκούω ἐντεῦθεν πατριωτικῶς ὁμιλοῦντα, ἀλλ’ ἐνίοτε γίνεται θῦμα τῆς πολιτικῆς, καὶ τὴν φορὰν ταύτην βεβαίως ἐγένετο θῦμα τῆς πολιτικῆς. Πρὸς τί δὲ, κύριοι, αὕτη ἡ δημοσίευσις; ἡ δημοσίευσις εἶναι ἀποτελεσματική· ἡμεῖς εἴμεθα ἐντολοδόχοι τοῦ λαοῦ καὶ ὀφείλομεν λόγον πρὸς τοὺς ἐντολεῖς μας καὶ πρέπει νὰ βεβαιωθῇ ἐὰν ἐκπληρῶμεν ἀκριβῶς τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἵνα καὶ ἐν τῇ ἱστορίᾳ μένῃ καὶ φαίνηται πῶς λειτουργεῖ τὸ Πολίτευμα. Τίς οἶδε τίνας συνεπείας θέλουσιν ἔχει τὰ συμβαίνοντα διὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ Τόπου; Ἐὰν ἐξακολουθῇ ἡ τοιαύτη κατάστασις, νομίζω, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς ὀφείλουσι ν’ ἀνακαλέσωσι τὴν ἐντολὴν ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες ἀπουσιάζουσιν ἐξ ἀδιαφορίας καὶ ἰδίως ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἀποχωροῦσι σκοπίμως. Καταλήγω, κύριοι, προτείνων εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ αʹ) ὅτι ἡ Βουλὴ τὴν 4 μ. μ. ὥραν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀπαρτία, πρέπει νὰ λύηται ἡ συνεδρία, καὶ βʹ) νὰ δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα τῶν ἀπουσιαζόντων καὶ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τρεῖς, ἢ τέσσαρας ἄλλας ἐφημερίδα τῆς πρωτευούσης. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ταύτης.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει προσέτι, ὅτι ὁ Πρόεδρος ἐκφράζει τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς. Ὅταν λοιπὸν βλέπω πολλοὺς βουλευτὰς παραμένοντας ἐδῶ, δὲν εἰμπορῶ ν’ ἀποφασίσω μόνος μου.

§14ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δέν ἔχεις ἀνάγκην ν’ ἀποφασίσῃς (Θόρυβος).

§15ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀπορῶ, κύριοι, διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος σκανδαλίζεται τόσον πολύ.

§16ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Λέγω ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σπουδαιότητα αὐτό... (Θόρυβος).

§17ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν ἔχητε, κύριε Παλαμήδη, σπουδαιότατα θέματα, μετ’ οὐ πολὺ ἀναβαίνετε τὸ βῆμα. Ἀφοῦ ὁ κύριος Πρόεδρος εἶναι τόσον αὐστηρὸς σήμερον εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ, ἰδοὺ ὑποβάλλω τὴν πρότασίν μου καὶ ἐγγράφως, ἔχουσαν οὕτω· «Ἐὰν τὴν 4ην μ. μ. ὥραν δὲν ὑπάρχῃ ὁ πρὸς ἀπαρ«τίαν ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς, λύεται ἡ συνεδρία καὶ δη«μοσιεύονται τὰ ὀνόματα τῶν παρόντων καὶ τῶν ἀπόν«των βουλευτῶν, εἴς τε τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνή«σεως καὶ εἰς τέσσαρας ἑτέρας τῶν Ἀθηνῶν».

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι κανονιστικὴ διάταξις καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἀπ’ αὐτῆς ἀπόφασιν.

§19ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ὑπέβαλον καὶ ἐγγράφως τὴν πρότασίν μου.

§20ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἀντιλέγει κανείς.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τοῦ προχείρου δὲν πρέπει νὰ μεταβάλληται ὁ Κανονισμός, καὶ πρέπει πᾶσα μεταβολὴ νὰ γίνηται μετὰ μεγαλειτέρας περισκέψεως· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πᾶν ὅ,τι τείνει πρὸς μεταβολὴν τοῦ Κανονισμοῦ δὲν πρέπει νὰ γίνηται τόσον βιαίως.

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ περὶ δημοσιεύσεως τῶν ὀνομάτων τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Φιλαρέτου παρέλκει, διότι ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι τά ὀνόματα τῶν ἀπουσιαζόντων νὰ δημοσιεύωνται, καὶ ἑπομένως ἀπόκειται εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ δημοσίευσις.

§23ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν πρέπει ἡ τιμωρία νὰ γείνῃ μόνον διὰ τοὺς ἀντιπολιτευομένους, ἀλλὰ πρέπει καὶ οἱ ἀπόντες ἐκ τῶν συμπολιτευομένων νὰ τιμωρηθῶσι, διότι πρέπει νὰ φανῇ πότε ἐρχόμεθα ἡμεῖς καὶ πότε ἐκεῖνοι, καὶ ὅτι ἀναγκαζόμεθα νὰ φεύγωμεν ἐκ τῆς ἀπουσίας ἐκείνων.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγω ὅτι τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν τηρήσωμεν, καὶ ὁσάκις δὲν γίνεται ἀπαρτία νὰ δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα τῶν ἀπουσιαζόντων.

§25ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσωμεν σοβαρῶς· καὶ ὁ Κανονισμὸς λέγει καὶ τὸ Σύνταγμα, ὅτι ὅταν ἀναγινώσκηται ὁ κατάλογος, καὶ δὲν εὑρίσκεται ἀπαρτία, λύεται ἡ Συνεδρίασις, καὶ μόλα ταῦτα ἐπὶ δύω ὥρας τρὶς φορὰς διαβάζομεν τὸν κατάλογον, καὶ σεῖς δὲν λύετε τὴν Συνεδρίασιν.

§26ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κύριος βουλευτὴς Μεγάρων εἶπε, ὅτι εἶνε περιττὴ ἡ διάταξις αὕτη, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐν τῇ προτάσει μου, διότι ὑπάρχει ἐν τῷ Κανονισμῷ· ἀλλ’ ἡ ἐν τῷ Κανονισμῷ διάταξις εἶναι ὅτι πρέπει νὰ δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα μόνον ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία, ὡς ἐξεύρετε, δημοσιεύεται λίαν ἀργά, ἕνεκα μὴ ἐπαρκείας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ τυπογραφείου. Ἐκτὸς τούτου, ἡ πρότασίς μου αὕτη δὲν εἶναι ὁμοία πρὸς τὴν τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἀναμφισβητήτως χρειάζεται εἰδικὴ ἀπόφασις νὰ λύηται ἡ συνεδρία τὴν 4 ὥραν.

§27ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο, βέβαια.

§28ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ πρὸ μικροῦ ἦσαν πολλοὶ βουλευταὶ παρόντες, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἀνεχώρησαν, διότι ἔμειναν μέχρι τῆς 4 καὶ ἓν τέταρτον καὶ ἀπαρτία ἀκόμη δὲν εἶχε γείνει, καὶ δὲν εἶχον ἐγὼ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὴν δημοσίευσιν τῶν ὀνομάτων, καὶ διότι ἀνεγνώσθη δὶς ὁ κατάλογος. Ἐν τῇ προτάσει μου, ὡς ἠκούσατε, ζητῶ νὰ δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα καὶ εἰς τέσσαρας ἄλλας ἐφημερίδας τῆς πρωτευούσης, ἐκτὸς τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶναι διάφορος ἡ ἐμὴ πρότασις τῆς τοῦ Κανονισμοῦ.

§29ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, κύριοι, καθῆκόν μου νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ μιᾶς φράσεως τοῦ προλαλήσαντος, τοῦ ὁποίου τὴν πρότασιν δὲν ἐννοῶ νὰ πολεμήσω, διότι προέρχεται ἐξ ἁγνῆς θελήσεως, ὅτι ἐκ συστήματος ἀποχωροῦσιν οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὸ δὲν εἶνε ἀληθές. Ἐκ συστήματος ἀποχώρησις οὐδεμία γίνεται, διότι νὰ ἦσθε βέβαιοι ὅτι ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξ συστήματος ἀποχωρήσῃ, θέλει ἀποχωρήσει διαφωτίζουσα τὸν λαὸν περὶ τῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα τὴν ἀναγκάζουσι νὰ ἀποχωρήσῃ. Ἀπαρτία δὲν ἐγένετο ἐπί τινας ἡμέρας, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθώσῃ νὰ συγκεντρώσῃ καὶ συμπυκνώσῃ τοὺς φίλους της ὅπως προτήτερα εἰς τὴν πειθαρχίαν, καὶ ἡ σχέσις πολλῶν συμπολιτευομένων εἶχε χαλαρωθῆ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τέλος πάντων ἐπετεύχθη ἡ ποθουμένη ἀπαρτία ἐκ τῶν ἀντιπολιτευομένων βουλευτῶν· σήμερον ὅμως δὲν ἠδυνήθη ἐγκαίρως νὰ γείνῃ ἀπαρτία ἐξ ἐλλείψεως οὐχὶ τῶν ἀντιπολιτευομένων, ἀλλὰ τῶν συμπολιτευμένων, διότι πάντες εἶσθε μάρτυρες ὅτι ἀπὸ τῆς 3 ὥρας εἶχον ἔλθει ἐνταῦθα καὶ ὁ κύριος Δηλιγιάννης, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ πλεῖστα μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως (θόρυβος)· τὴν 3 ὥραν ἀκριβῶς εἶχον προσέλθει ἐνταῦθα καὶ ἐπέδωκα μάλιστα εἰς τὸν Πρόεδρον ἔγγραφόν τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τυπωθῇ, κατόπιν δὲ ἐξῆλθον διὰ νὰ ἐπανέλθω.

§30ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν σκοπίμως ἢ ὄχι ἀπεχώρησεν ἡ μεγάλη λεγομένη μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αὐτὸ δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ παρ’ ὅλων τῶν ἀκροασαμένων τὴν στιγμὴν ταύτην τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ παρ’ ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους. Ἀτυχῶς τὸ δημοσιογραφικὸν ὄργανον τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς μεγάλης λεγομένης μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διαψεύδει ἐπισήμως τὸν κ. Ζυγομαλᾶν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις λοιπὸν τοῦ κ. Φιλαρέτου θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§32Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ τυπωθῇ λέγετε, κύριε πρόεδρε; τότε εἶνε περιττή. Λοιπὸν ἀστειζόμεθα ἐδῶ, ἢ σπουδαιολογοῦμεν; Σεῖς γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι ὁ Κανονισμὸς δύναται νὰ μεταβληθῇ ἐν τῇ αὐτῇ συνεδρίᾳ καὶ μάλιστα ὅταν δὲν πρόκηται περὶ οὐσιώδους διατάξεως αὐτοῦ. Καὶ ἡ ἰδική μου πρότασις δὲν εἶνε πρότασις, ἡ ὁποία μεταβάλλει οὐσιωδῶς τὸν Κανονισμὸν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου εἶνε λίαν ἐπείγουσα· πρόκειται μόνον νὰ κανονισθῇ ἡ ὥρα τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριῶν, ἵνα παύσῃ ἡ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων παιζομένη κωμῳδία. Τώρα θέλετε νὰ τυπωθῇ· ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ δυσκολία εἰς τὸ Τυπογραφεῖον, θὰ διανεμηθῇ μετὰ 15 ἡμέρας, καὶ τότε τί ὠφελεῖ; (θόρυβος). Ἄλλως τε εἶσθε ἀνακόλουθος, κύριε Πρόεδρε, διότι σεῖς ὁ ἴδιος χθὲς ἐν τῷ ὑπερμέτρῳ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ζήλῳ Σας καὶ ὑπερθεματίζοντες εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἠθελήσατε ν’ ἀρχίσῃ ἀμέσως ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος μόλις χθὲς Νομοσχεδίου τῶν δωδεκατημορίων. Καὶ σήμερον πόσον μετεβλήθητε πολεμοῦντες ἐμὲ, ὅστις ἐργάζομαι ὑπὲρ τῆς τάξεως τῶν συνεδριάσεων!

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖτε νὰ τροποποιήσητε τὸν Κανονισμόν· λοιπὸν πᾶσα τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει νὰ γείνῃ ἐσκεμμένως.

§34Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὁ κύριος Φιλάρετος προτείνει τι τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ πολλὰς συνεπείας (θόρυβος)

§35ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐπιθυμίας τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου προτείνω ὅπως τὰ ὀνόματα τῶν ἀπόντων νὰ τοιχοκολλῶνται καὶ εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα καὶ εἰς ὅλα τὰ ἐπίσημα γραφεῖα. Θέλετε, κύριε Πρόεδρε, ἡ συνεδρίασις νὰ γίνηται ἐγκαίρως; πρέπει νὰ κλείωνται τὰ γραφεῖα τῶν Ὑπουργείων μ.μ. εἰς τοὺς βουλευτάς.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ κυρίου Φιλαρέτου εἶνε νὰ γίνηται κατὰ πᾶσαν συνεδρίασιν· βλέπετε ὅτι εἶνε μεγάλη διαφορὰ, διότι διὰ τῆς προτάσεως ταύτης τὸ Προεδρεῖον πρόκειται νὰ δεσμευθῇ ὥστε κατὰ πᾶσαν συνεδρίασιν νὰ δημοσιεύῃ τοὺς παρόντας καὶ ἀπόντας· ἄλλο εἶνε νὰ ζητήσητε εἰδικῶς διὰ μίαν φοράν (ὁ κύριος Φιλάρετος ἀναβαίνει τὸ βῆμα)· ἀφήσατε, κύριε Φιλάρετε, νὰ ἐξηγήσω.......

§37ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρεξηγεῖτε ἴσα ἴσα.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτετε ἕνα κανόνα, τὴν 4 ὥραν· καὶ ἐὰν αἱ συνεδριάσεις ἀποφασισθῇ νὰ ἄρχωνται ἀπὸ τῆς 10 ὥρας, τί γίνεται αὐτὸς ὁ κανών; λέγετε νὰ διαλύηται ἡ συνεδρίασις· ἀλλ’ ἡ συνεδρίασις δὲν διαλύεται, ἀλλὰ λύεται. Εἶνε λοιπὸν τόσα πράγματα. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τῆς προτάσεώς σας πρέπει νὰ γείνῃ ὡρίμως.

§39ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριοι, ἀπορῶ πῶς ὁ σοφὸς Πρόεδρός μας προσποιεῖται ὅτι δὲν ἐννοεῖ τὴν πρότασίν μου. Θὰ ἦμαι πολὺ ἀνόητος νὰ ζητήσω τὴν δημοσίευσιν τῶν ὀνομάτων τῶν Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπουσιάζουσιν, ὅταν γίνηται συνεδρία· ὅταν γίνεται ἀπαρτία, θὰ ἦτο μωρὸν αὐτό· λέγω, ὅταν δὲν γίνεται συνεδρία, τότε νὰ δημοσιεύωνται. Τὴν πρότασίν μου τὴν διετύπωσα· ὁ κύριος Καλλιγᾶς φαίνεται πολὺ αὐστηρὸς εἰς τὸν Κανονισμὸν σήμερον, διότι ζητεῖ δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν κλπ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κύριος πρόεδρος ὤφειλε νὰ μὲ βοηθήσῃ εἰς τὴν πρότασίν μου αὐτήν, διότι πρόκειται νὰ τηρηθῇ ἡ τάξις· ἐπαναλαμβάνω τὴν ἀνάγνωσιν τῆς προτάσεώς μου. «Ἐὰν τὴν 4 ὥραν μ. μ. δὲν συνέλθῃ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς πρὸς ἀπαρτίαν, λύεται ἡ συνεδρία καὶ δημοσιεύονται τὰ ὀνόματα τῶν παρόντων καὶ ἀπόντων Βουλευτῶν ἔν τε τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τέσσαρα φύλλα τῶν ἐφημερίδων τῆς πρωτευούσης». Βλέπετε λοιπόν, ὅτι δὲν Σᾶς ἐξήγησεν ὁ κύριος Πρόεδρος, ἀλλὰ Σᾶς παρεξήγησε τὴν πρότασίν μου. Ὅθεν ἐπιμένω νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, καὶ ἐὰν ὅλοι δὲν συμφωνῶσι, ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ ἄλλοι 14, πρέπει νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία· διότι, ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν παρὰ τίνων ἀποῤῥίπτεται. Δὲν ἐπιδέχεται ἀναβολὴν ἡ πρότασίς μου, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων αἵτινες πρέπει νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ διανεμηθῶσι καὶ νὰ ἔλθωσιν εἰς συζήτησιν μετὰ 20 ἡμέρας. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασίν μου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Φιλαρέτου.

§42ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Φιλαρέτου).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἀπαιτεῖται καὶ μία πίστωσις.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Δωρεάν, δωρεάν· ὅλαι αἱ ἐφημερίδες δέχονται τὴν καταχώρισιν δωρεάν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτᾶται ἡ Βουλή.

§46ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· τὸ ἐζήτησε καὶ ὁ προτείνων.

§47ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττὴ ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις· δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Φιλαρέτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ἡ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§49ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§51ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, διατί ἐπιτρέπει νὰ γίνεται τοιαύτη ἑρμηνεία εἰς τὸν νόμον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου. Βεβαίως θέλει συντελέσει εἰς αὔξησιν τῶν ἐσόδων ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς φορολογίας, διότι θὰ σᾶς φανῇ παράδοξον, ἐὰν μάθητε, ὅτι οὐδεὶς σχεδὸν κάτοχος καζανίου διὰ τοῦ ὁποίου παράγεται σούμα ἔμεινε χωρὶς νὰ καταδιωχθῇ καὶ ὑποβληθῇ εἰς πρόστιμον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 4 τῆς 1ης παραγράφου, τὸ ὁποῖον παρερμηνεύουσι πάντες οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Οἱ ἔχοντες λέβητας πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος εἰς τὰ διάφορα χωρία προσῆλθον καὶ ἐδήλωσαν, δυνάμει τοῦ ἐδαφίου 2 τὸ ἄρθρου 4, ἡμέρας δέκα πρὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν· καὶ ὅμως ὁ κύριος Οἰκονομικὸς Ἔφορος καὶ τῆς Ἀττικῆς καὶ πλείστων ἐπαρχιῶν ἐθεώρησεν αὐτοὺς ἐκπροθέσμους καὶ τοὺς ὑπέβαλεν εἰς πρόστιμον 50 δραχμῶν ἕκαστον καὶ 4 δραχμὰς δι’ ἔξοδα κοινοποιήσεως. Ἔσπευσαν πάντες καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὰς Ἐπαρχίας καὶ κατὰ τὸν νόμον ἔκαμον ἔφεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον, ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον ἐπεκύρωσε τὰς ἀποφάσεις τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων. Βεβαίως ἡ εἴσπραξις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ θὰ ἐπιφέρῃ ἓν εἰσόδημα εἰς τὸν Δημόσιον Θησαυρὸν, ἀλλ’ εἶναι ἄδικον καὶ παράνομον· ἄδικον μὲν, διότι οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰ ἀπώτατα μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ χωρία δὲν γνωρίζουν, ὅτι ὀφείλουν νὰ εἰδοποιήσουν, ὅτι ἔχουν λέβητας διὰ τὴν παραγωγὴν σούμας, οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον δὲν φορολογεῖται καὶ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ὑπέκειτο εἰς φορολογίαν· καὶ ὅμως ἡ παράγραφος πρώτη τοὺς ὑποχρεοῖ νὰ δηλώσουν· ὤφειλον δὲ νὰ προσέλθουν νὰ δηλώσουν ἐντὸς τῆς προθεσμίας. Ἀλλὰ πότε ἄρχεται ἡ προθεσμία; ἡ δευτέρα παράγραφος λέγει, ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ ἐργασθῶσιν εἰς τοιαῦτα ἔργα ὀφείλουσι νὰ δηλώσωσι τοῦτο δέκα ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐργασίας. Αὐτοὶ προσῆλθον καὶ ἔκαμον τὰς δηλώσεις των πρὸ ἡμερῶν πλειόνων τῶν δέκα, ἀλλ’ οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι τοὺς ἐθεώρησαν ἐκπροθέσμους. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Τμήματος, καὶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῆς παρερμηνείας ταύτης τοῦ νόμου· καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ παρερμήνευσις, ὅπως καὶ ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι ὑπάρχει, πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ ἄδικον, διότι κακὸν εἶναι νὰ ὑποβάλλωνται εἰς πρόστιμον τόσοι πολῖται παρανόμως καὶ ἀδίκως.

§52Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Προτείνω, κύριοι, ἵνα εἰς νέας δραχμὰς πληρωθῶσι καὶ αἱ συντάξεις. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀδικηθῇ ἡ τάξις τῶν συνταξιούχων, διότι αὐτοὶ προκατέβαλον τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν πατρίδα των, καὶ ἤδη λαμβάνουν τὸ ἥμισυ καὶ τὰ ⅖ πολλάκις, ἀφοῦ ἡ μεταβολὴ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος ὑπερετίμησεν ὅλα τὰ πράγματα, καὶ κατέστη καὶ δι’ αὐτοὺς ἀνεπαρκὴς ἡ ἐκ τῆς συντάξεως ἀπολαυή. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ δυσκολίαν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην, τὴν ὁποίαν πολλοὶ συνάδελφοι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων ὑποστηρίζουσιν.

§53ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως εἶναι δικαιότατον νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους ἡ μεταβολὴ αὕτη, ἀλλ’ εἶναι δίκαιον νὰ κρατῇ ἀπ’ αὐτοὺς τὸ Δημόσιον καὶ τὸ ποσοστὸν πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ χρέους των. Εἶναι δὲ ἀπάνθρωπον νὰ ἐξαιρεθῶσιν οἱ συνταξιοῦχοι, διὰ τοῦτο καὶ ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐκθύμως ὑπεστήριξε τὴν γνώμην αὐτήν.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι δύσκολον νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι σπουδαιολογοῦσι προτείνοντες τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων ἐκεῖνοι οἵτινες ἀντιστρατεύονται κατὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἐκεῖνοι, οἵτινες ὁσάκις γίνεται πρότασις ὅπως ἐπιβληθῇ φόρος, νομίζουσι τὴν εὐκαιρίαν πρόσφορον ἵνα ἐπιτεθῶσι κατὰ τῶν φροντιζόντων ὅπως ἔχωμεν τὰ μέσα ἵνα ἐπαρκῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Πολιτείας καὶ ἵνα ἀποδίδωμεν δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν των ἀποκτήσαντα δικαιώματα· ἐκεῖνοι, λέγω, δὲν φαίνονται σπουδαιολογοῦντες, ὅταν ἔρχωνται ζητοῦντες τὴν ἱκανοποίησιν τοιούτων δικαιωμάτων. Ἡ ἱκανοποίησις τοιούτων δικαιωμάτων δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἄνευ τῆς ἐπιβαρύνσεως δι’ ἴσου ποσοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν θεωροῦσιν οἱ τοιαῦτα σήμερον προτείνοντες, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωσι διὰ τῆς ψήφου των προσεπάθησαν νὰ παρεμποδίσωσι πᾶσαν νέαν ἐπιβάρυνσιν, ἀφοῦ δ’ ἐπέῤῥιψαν πᾶσαν τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ λαοῦ εἰς τοὺς ἀντιθέτως πρὸς αὐτοὺς πολιτευομένους, ἤδη ἔρχονται ἐπιδεικνύμενοι δῆθεν πόθον ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης καὶ εὐλάβειαν πρὸς τοὺς ἀγῶνας τοῦ Ἔθνους καὶ ἀπαιτοῦσι τὴν ἀπότισιν τέως παραγνωριζομένης ὀφειλῆς. Ἀλλὰ πόθεν θ’ ἀποτιθῇ ἡ ὀφειλὴ αὕτη; Οἱ εἰσηγούμενοι τὴν ἀπότισιν, δέον ἵνα ὑποδείξωσι καὶ τὸν πόρον. Ὑπάρχουσι μάλιστα Συντάγματα καὶ νόμοι ἀπαγορεύοντες οἱανδήποτε εἰσήγησιν περὶ αὐξήσεως δαπάνης ἄνευ προτάσεως συνοδευούσης αὐτὴν περὶ τοῦ πόρου, ἐξ οὗ θέλει γείνει ἡ δαπάνη αὕτη. Ἐὰν τοῦτο ἦν ἐπιβεβλημένον καὶ ἐνταῦθα, βεβαιώθητε, ὅτι οὔτε ὁ κύριος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, οὔτε ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος ἤθελε προτείνει ὅ,τι ἐπρότεινε σήμερον. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι οἱ συνταξιοῦχοι εἶναι ἄξιοι πάσης εὐνοίας παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρελθόντι εἴδομεν, ὅτι ὅπως αἱ χρηματικαὶ δυσχέρειαι ἠνάγκασαν τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν νὰ φανῇ λίαν γλίσχρος περὶ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, οὕτως ἠνάγκασαν αὐτὴν νὰ φανῇ γλίσχρος καὶ ὡς πρὸς τὰς συντάξεις· τοσούτῳ μάλιστα γλίσχρος ἐδείχθη, ὥστε ὡς πρὸς τὰς συντάξεις ὁ νομοθέτης ἀρχικῶς σχεδὸν οὐδὲν ἀπεφάσισε νὰ χορηγῆται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Ὁ ἀρχικὸς νόμος περὶ συντάξεων ἐπέβαλεν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον μικράν τινα χορηγίαν ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῶν συντάξεων, ἀλλὰ τὴν χορηγίαν ταύτην δὲν ἐπέβαλεν ὑπὲρ τῶν συνταξιούχων ὑπαλλήλων, τὴν ἐπέβαλεν ὑπὲρ τῶν ἀγωνιστῶν, τοὺς ὁποίους περιέλαβεν ὁ νόμος περὶ πολιτικῶν συντάξεων, καὶ ἐθεωρήθη, ὅτι ἦτο δίκαιον τὸ Δημόσιον νὰ συνδράμῃ τὸ Ταμεῖον ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐπιβαρύνεται ἐκ τῶν πρὸς τοὺς ἀγωνιστὰς ὑποχρεώσεων. Κατόπιν τούτου οἱ πόροι τοῦ Ταμείου ἀπεδείχθησαν ἀνεπαρκεῖς, καὶ ἐφ’ ὅσον ἀπεδεικνύοντο ἀνεπαρκεῖς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον συνέδραμεν ἐπὶ πλέον, ἕως ὅτου ἔφθασεν ἐποχή, καθ’ ἣν ἐθεωρήθη μάταιον νὰ ὑπάρχωσι δύω Ταμεῖα· συνεχωνεύθησαν ἀμφότερα, καὶ τὸ Δημόσιον, ἀπολαμβάνον τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν συντάξεων, πληρώνει αὐτὸ τὰς συντάξεις, τουτέστιν οὐ μόνον ἀποδίδει ὅ,τι λαμβάνει ὡς ἀνῆκον εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν συντάξεων, ἀλλὰ καὶ προσέτι τετρακοσίας ἕως πεντακοσίας χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἡ συνδρομὴ αὕτη πολὺ ἀπέχει τῆς μικρᾶς ἐκείνης, ἣν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὁ νομοθέτης, ὅτε συνίστα τὸ Ταμεῖον τῶν συντάξεων. Θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν βεβαίως καὶ ἤδη νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ποσά τινα, ὥστε καὶ οἱ συνταξιοῦχοι νὰ μετάσχωσι τῆς ἤδη γινομένης αὐξήσεως ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων, καὶ βραδύτερον νὰ προσθέσωμεν ἄλλα ποσὰ ἵνα μετάσχωσι τῆς κατόπιν γενησομένης γενικωτέρας αὐξήσεως ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων διὰ τοῦ προαγγελθέντος μέτρου. Ἀλλ’ οἱ πόροι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουσι τοιαύτην ἀπόφασιν σήμερον, ὅτε ἀμφισβητεῖται ἔτι, καίπερ οὐχὶ εὐλόγως, τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ὅτε μετὰ πολλοῦ κόπου τὸ ἰσοζύγιον τοῦτο ἀποκτᾶται. Ἐὰν ἐβλέπομεν, ὅτι θὰ εἴχομεν ἐκ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐκ τῶν τέως ἐπιψηφισθέντων περισσεύματα, παραδέχομαι, ὅτι, καίτοι ὑπάρχουσιν ἄλλαι λίαν σπουδαῖαι ἀνάγκαι, καὶ ἀνάγκαι ἐθνικαί, θὰ ἠδύναντο ὅμως ἐκ τοῦ περισσεύματος τούτου νὰ μετάσχωσι καὶ οἱ συνταξιοῦχοι, ἀλλὰ δὲν δικαιοῦται, νομίζω, ἡ Βουλὴ νὰ θεωρήσῃ ἤδη, ὅτι ἔχομεν περίσσευμα, καὶ ἐνόσῳ δὲν ἔχομεν περίσσευμα δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ δεικνυώμεθα ἐλευθέριοι. Ἐλέχθη, ὅτι δυνάμεθα διὰ κρατήσεων ν’ ἀποζημιωθῶμεν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀστεϊσμός. Τὸ νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ κράτησις ἐπὶ τοῦ χορηγήματος δύναται ν’ ἀποζημιώσῃ ἡμᾶς διὰ τὸ χορηγούμενον, εἶναι λύσις προβλήματος, ἥτις ἐὰν ἦτο πραγματικὴ θὰ καθίστα τὸ ἰσοζύγιον τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους εὐκολώτατον, διότι διὰ τοῦ συνδυασμοῦ χορηγημάτων καὶ κρατήσεων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ πληρώνωμεν ὅλα τὰ ἔξοδα ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ λαοῦ. Αἱ γινόμεναι ἤδη κρατήσεις ἐπενοήθησαν πρὸς παρηγορίαν τῶν ἀδαῶν περὶ τὰ λογιστικὰ, πειθομένων ὅτι δὲν ἐπιβαρύνεται διὰ φόρων ὁ λαὸς εἰς ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν, αἵτινες ἐθεωρήθησαν ἄξιαι τοιαύτης προνοίας. Ἐὰν εἰς μόνους τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους ἀφωρῶμεν, τὸ ζήτημα, ὡς εἶπον, θὰ ἦτο ἁπλοῦν, διότι οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε κειμένων δὲν λαμβάνουσι τὰς συντάξεις αὑτῶν ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, λαμβάνουσιν αὐτὰς ὡς ἀπόδοσιν τῶν κρατήσεων αὑτῶν· ἐπειδὴ δὲ αἱ κρατήσεις αὑτῶν δὲν ἐπαρκοῦσι διὰ τὴν τοιαύτην πληρωμὴν, τὸ ἐλλεῖπον ἀνεδέχθη τὸ Δημόσιον νὰ συμπληροῖ. Ὡς πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς ὅμως ὑπαλλήλους δὲν ὑπάρχει Ταμεῖον συντάξεων, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ, διότι τοσούτῳ μικρὸς εἶναι ὁ μισθὸς τῶν στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ κράτησις ἐπὶ τοῦ μισθοῦ ἐκείνου· ἐθεωρήθη ἄρα δικαίως ὑπὸ τοῦ νομοθέτου, ὅτι ἐν τῷ μισθῷ δὲν περιλαμβάνεται καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαῖον πρὸς τὴν συγκρότησιν Ταμείου συντάξεων καὶ ὅτι ἡ ὀφειλὴ διὰ τὴν σύστασιν τοιούτου Ταμείου καὶ τὴν συντήρησιν αὐτοῦ ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος ἑπομένως πληρώνει τοὺς στρατιωτικοὺς ἄνευ οὐδεμιᾶς παρ’ αὐτῶν κρατήσεως. Ἐὰν ἄρα ἐπρόκειτο νὰ λάβωμεν μέτρον, ὁ πρῶτος, εἰς ὃν ἔπρεπε ν’ ἀποβλέψωμεν, θὰ ἦτο ὁ στρατιωτικὸς κλάδος, διότι ἐκείνου αἱ συντάξεις ἐπιβαρύνουσι τὸ Δημόσιον. Φρονῶ, ὅμως, ὅτι ἐν τῷ παρόντι δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν μέτρον τι οὔτε διὰ τοὺς στρατιωτικούς, ὧν αἱ συντάξεις πληρόνονται ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, οὔτε διὰ τοὺς πολιτικούς, ὧν αἱ συντάξεις ὑποτίθενται ἐπιβαρύνουσαι τὸ Ταμεῖον, τὸ ἐκ τῶν κρατήσεων αὐτῶν συγκροτούμενον δῆθεν καὶ διατηρούμενον. Πρέπει νὰ εὐχώμεθα ὅπως βελτιωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ἵνα δυνηθῶμεν ν’ ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους, καὶ συνιστῶ θερμῶς εἰς τοὺς ἀξιοτίμους δύω βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅπως συντελέσωσι καὶ αὐτοὶ μετὰ τῆς Συμπολιτεύσεως εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, μὴ ἀποδειλιῶντες ἐνώπιον τῶν μέτρων τῶν μὴ δημοτικῶν, διότι ἄνευ τοιούτων μέτρων ἃς μὴ ἐλπίζωμεν, ὅτι θέλομεν ἴδει τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν βαίνοντα εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἱκανοποιηθῶσι καὶ οἱ συνταξιοῦχοι.

§55ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πιστεύω, κύριοι, ὅτι μᾶλλον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐφάνη ἀστειευόμενος ἢ ἐγὼ καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Ζυγομαλᾶς, διότι κάθε ἄλλο παρὰ σπουδαῖον εἶναι τὸ νὰ λέγῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς ἕν τοιοῦτον μέτρον — τὸ ὁποῖον θὰ στοιχίσῃ 240 ἢ 300 τὸ πολὺ χιλιάδας δραχμῶν — διότι θὰ χαλάσῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. 400.

§57ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ 400, ἀφοῦ ἐντὸς τριῶν ἐτῶν ἀνεβίβασε τὸν Προϋπολογισμὸν ἀπὸ 50 εἰς 84 ἑκατομμύρια, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἴτε ἐκ παραδόσεων εἴτε ἐκ διαδοχῆς εἶναι δυσμενὴς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες δὲν ἔχουν ὑψηλὴν τὴν ἀνατροφὴν καὶ πρὸ πάντων εἰς ἀνθρώπους, οἵτινες δὲν ἔχουν ἀφορμὴν νὰ τὸν πλησιάσουν καὶ νὰ τὸν κολακεύσωσι καὶ τοιοῦτοι εἶναι βεβαίως ὅλοι οἱ συνταξιοῦχοι, οἵτινες ἀποκαμόντες ἐκ τῆς πολυχρονίου ὑπηρεσίας δὲν ἔχουν ὄρεξιν νὰ τρέχουν εἰς τὰς οἰκίας τοῦ μὲν καὶ τοῦ δὲ· εἶναι δὲ ὁ κ. Τρικούπης ἐλευθεριώτατος εἰς ὅσους τὸν περικυκλοῦσι καὶ τὸν περιποιοῦνται. Μᾶς κατεσκεύασε πέρυσι μὲ τὴν ζημίαν ὁλοκλήρου τοῦ δικαστικοῦ κλάδου καὶ τῶν δικαστικῶν τοῦ δημοσίου ὑποθέσεων μίαν τάξιν ἀνθρώπων τῶν Νομικῶν Συμβούλων μὲ πολυτελῆ μισθοδοσίαν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ περιποιηθῇ 5 ἢ 6 ἐφέτας, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἡμέραν τῷ ἔλεγον ὅτι τὸν θαυμάζει ὁ κόσμος διὰ τὴν πολιτικήν του περίνοιαν. Τότε δὲν ἐνθυμήθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην τῶν πρὸς ἐπιτυχίαν ἰσοζυγίου οἰκονομιῶν! Ἐνθυμεῖται τὰς οἰκονομίας εἰς τὴν χήραν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἡ ὁποία λαμβάνει 26 δραχμάς! Ἠθέλησε νὰ μᾶς εἰρωνεύσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἡμεῖς κοπτόμενοι ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν ζητοῦμεν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ τὴν σπατάλην. Κύριε Πρωθυπουργέ! Εἴμεθα καὶ θὰ ἤμεθα ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν καὶ κατὰ τῆς ψηφίσεως φόρων, ἀλλὰ οἰκονομιῶν ἐκεῖ ὅπου ἀνήκουσιν. Αὔριον θὰ δημοσιευθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ θὰ ἰδῇς ποῦ κάμεις τὴν σπατάλην, θὰ ἰδῇς ποῦ σπείρεις τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ διὰ νὰ περιποιηθῇς ἀνθρώπους νὰ σὲ ὑποστηρίζουν, διότι ἤρχισε νὰ κλονῆται τὸ ἔδαφος καὶ ὄχι πλέον τῆς θέσεώς σου ἀλλὰ τὸ ἔδαφος ἐπὶ τοῦ ὁποίου πατεῖς. Εἴπατε, κ. Πρωθυπουργέ, ὅτι ἀρκετὴν θυσίαν 400,000 δραχμῶν κάμνει τὸ Δημόσιον διὰ τοὺς πολιτικοὺς συνταξιούχους, τοὺς ὁποίους πληρώνει πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ταμείου των, μὴ ἐπαρκουσῶν τῶν καταθέσεών των. Πλανᾶσθε. Ὅταν ἔγεινεν ὁ νόμος περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἤμην ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ ἐζήτησα μετὰ τῶν λοιπῶν βουλευτῶν νὰ μὴ γίνεται οὔτε κράτησις ἀπὸ τὸν πολιτικὸν ὑπάλληλον καὶ νὰ ἔρχεται ὁ συνταξιοῦχος εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τὸν στρατιωτικὸν οὔτε αἱ συντάξεις τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων εἶναι μεγάλαι ὡς διατείνεσθε...

§58Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Χήρα συνταγματάρχου 90 δραχμῶν κατὰ μῆνα ἔχει σύνταξιν.

§59ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ συγχαρῇς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζεις, ὅστις θέλει νὰ τὰς κάμῃ 81. Ὅλοι σεῖς μεμψιμοιρεῖτε δι’ αὐτὰ, ἀλλὰ δὲν τολμᾶτε νὰ τὰ εἴπητε φανερὰ διὰ νὰ μὴ χάσητε τὰ ἰδιαίτερά σας συμφέροντα. — Τότε λοιπὸν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου ἐζητήσαμεν, ὡς εἶπον, νὰ μὴ κρατῆτε ἀπὸ τὴν μισθοδοσίαν, ἀλλὰ νὰ καταβάλληται ὅλη ἡ σύνταξις ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μακαρίτης Σῖμος εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι σπουδαία ζημία νὰ πληρώνῃ ὁ ὑπάλληλος τὸ εἰκοστὸν τῆς μισθοδοσίας του. Τότε τῷ εἶπον ἐγὼ, ὅστις ὡς δημόσιος ὑπάλληλος ἐγνώριζον καλλίτερα τὴν ποσότητα τῶν καταβληθησομένων ὑπὸ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ὅτι ἡ ἐξ 100,000 δραχμῶν βοήθεια τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν συντάξεων δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ. Ὁ Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Δημόσιον ταμεῖον ὀφείλει νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔλλειμμα· καὶ ἐζητήσαμεν νὰ σημειωθῇ τοῦτο εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, τοῦτο ἀπήντησαν καὶ ἐγένετο καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ. Ἐκ τούτου μανθάνετε ὅτι δὲν τοὺς κάμνετε χάριν, κ. Πρωθυπουργέ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιμένει καὶ θὰ ἐπιμένῃ εἰς τὰς οἰκονομίας, ἀλλὰ δὲν ἐννοεῖ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας νομίζετε σεῖς, νὰ κρατήσετε τρεῖς δραχμὰς ἀπὸ τὴν χήραν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἡ ὁποία πέρνει 26 δραχμὰς, καὶ τοῦ δημοδιδασκάλου καὶ γραφέως, ἥτις λαμβάνει 24 δραχμὰς, ἐνῷ σπαταλᾶτε μυριάδας χιλιάδων εἰς τὴν ὅλως ἄσκοπον ἀστυνομίαν τῶν νέων ἐπαρχιῶν πρὸς συγκράτησιν 30 βουλευτῶν τῆς Θεσσαλίας. Αὐτὰς τὰς δαπάνας νὰ οἰκονομήσῃ ἐννοεῖ τὸ Ἔθνος, καὶ δὲν ἐννοεῖ νὰ διορίζῃς σωρὸν ὑπαλλήλων τοῦ καπνοῦ εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας, διὰ νὰ συγκρατήσῃς τοὺς ὑπουργικοὺς βουλευτὰς, διότι κλυδωνίζεται ἡ πλειοψηφία σου, καὶ ἦσαν ἕτοιμοι νὰ φύγουν οἱ περισσότεροι φίλοι σου. Αἱ οἰκονομίαι, κ. Πρωθυπουργὲ, ἃς προτείνει ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἶναι μελιούνια καὶ ὄχι 400 χιλ. δραχμῶν, τὰς ὁποίας θέλεις νὰ κόψῃς ἀπὸ τὸν ἄρτον τῶν ὀρφανῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 25, 30, 40 καὶ πολλοὶ 50 ἔτη ὑπηρέτησαν αὐτὸ τὸ Ἔθνος, καὶ μεταξὺ αὐτῶν εὑρίσκονται καί τινες, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν καὶ 9 ἔτη τοῦ ἀγῶνος χωρὶς νὰ πληρώνωνται μισθὸν ἀλλὰ μόνον νὰ λαμβάνουν ἐνίοτε σιτηρέσιον μαζῆ μὲ τοὺς στρατιώτας τῆς πολιταρχίας. Ἐγὼ δὲν εἶμαι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ ἀναφέρω τώρα λεπτολογίας πολλῶν κονδυλίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλως περιττὰ καὶ ἔξοδα χάριν προσώπων, συσταινομένων ὑπὸ τῶν φίλων σου βουλευτῶν. Εἴπατε ὅτι κλονίζεται τὸ ἰσοζύγιον· ἡμεῖς ἐγελάσαμεν, διότι ἀστειεύεσθε. Πότε ἐπίστευσες ὅτι εἶχες ἰσοζύγιον; καὶ πῶς θὰ τὸ ἔχῃς; Τί εἰσέπραξες 2½ μῆνας ἀπὸ τὸν καπνόν; εἰσέπραξας τὰ 2,200,000, τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦν; Τί εἰσέπραξες ἀπὸ τὸ σιγαρόχαρτον τοῦ κ. Καλλιγᾶ; Δὲν ἔκαμες τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καταστήσῃς μίαν τάξιν εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ φορολογῇ τοὺς δυστυχεῖς ἀνθρώπους, οἵτινες ἔχουν τὴν ἁμαρτίαν νὰ πίνουν καπνόν. Οἱ ὑπάλληλοί σου κόπτουν τέσσαρας ὀκάδας καπνὸν δημοσίᾳ τὴν ἡμέραν, καὶ κόπτουν 50 τὴν νύκτα κρυφίως. Αἰωνίως μὲ αὐτὴν τὴν σημαίαν τοῦ ἰσοζυγίου ἁρπάζεις τὰ Νομοσχέδια καὶ τὰς ἀπαιτήσεις σου μέχρις οὗ ἐγερθῇ ὁ λαὸς νὰ μᾶς θραύσῃ διὰ νὰ μὴ θραυσθῇ. Ἤλπιζα ὅτι δὲν θὰ τολμήσῃς ν’ ἀρνηθῇς τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν πρότασιν τῆς χορηγήσεως τῶν συντάξεων εἰς νέας δραχμάς, τοὐλάχιστον χάριν φιλανθρωπίας, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει καὶ αὐτὸς ὁ ὑπασπιστής σας, ὁ κ. Στεφανίδης.

§60ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης σου νὰ πάρουν ὅλοι παράδες, διὰ νὰ σὲ εὐχαριστήσω.

§61ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ μὲ εὐχαριστήσῃς; Ἐγὼ δὲν εἶμαι συνταξιοῦχος. 13 μῆνες μοῦ λείπουν νὰ συμπληρώσω τὸν χρόνον τῆς συντάξεως, περὶ ἧς ὀλίγον μεριμνῶ. Λοιπὸν, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι οὗτος διὰ πάντα ὅστις δὲν τῷ χρησιμεύει, διὰ πάντα, τὸν ὁποῖον δὲν φοβεῖται, ἀδιαφορεῖ ἂν ἀποθάνῃ οὐ μόνον ἀπὸ πεῖναν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ψώραν. Εἶπεν ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ χορηγήσῃ τὴν τοιαύτην αὔξησιν εἰς μόνους τοὺς συνταξιούχους τοὺς στρατιωτικούς. Τοῦτο τὸ ἐννοῶ. Τώρα ἔχομεν συνταξιούχους στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικούς, γέροντας, ἀναπήρους, ἀποπλήκτους, χήρας καὶ ὀρφανά, ἐνῷ τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ ἔχωμεν συνταξιούχους στρατιωτικοὺς νέους δυναμένους νὰ βλάψωσι καὶ νὰ ἐκδικηθῶσιν, ἀφοῦ, κατὰ τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν καὶ θὰ ψηφίσωμεν νόμους, θὰ τεθῶσιν ἐκ τοῦ πεζικοῦ καὶ ἱππικοῦ ὑπὸ σύνταξιν πάντες οἱ ἔχοντες τὸ πεντηκοστὸν καὶ ἴσως τὸ τεσσαρακοστὸν ἔτος καὶ δὲν ἔχουν τὴν κατὰ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν ἀνωτέραν ἀνατροφήν, ἀλλ’ ἀνετράφησαν ὑπὸ τὰ βάρη καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐν τῷ στρατῶνι ζωῆς. Ἰδοὺ ὁ λόγος διατί θὰ λάβῃ μέριμναν ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν συνταξιούχων τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ὕστερον λοιπόν, ἀφ’ ὅσα εἶπον, θὰ ἐπείσθη, πιστεύω, ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὅτι οὔτε ἐγώ, οὔτε ὁ συνάδελφος κ. Ζυγομαλᾶς ἠστειεύθημεν, προτείναντες τὴν εἰς νέας δραχμὰς πληρωμὴν τῶν συντάξεων, οὔτε ὅτι διὰ τῆς προτάσεώς μας παρουσιάζομεν σπάταλον τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἥτις ἐπαγγέλλεται οἰκονομίας. Ἀποτείνομαι πρὸς τοὺς τῆς πλειοψηφίας συναδέλφους, καὶ τοὺς παρακαλῶ νὰ συμφωνήσωσιν εἰς τὴν πρότασίν μου ταύτην, διότι πρέπει νὰ μάθωσιν ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὅπως δὲν φοβεῖται καὶ περιφρονεῖ τοὺς δυστυχεῖς συνταξιούχους, οὕτω περιφρονεῖ καὶ δὲν ἐνθυμεῖται καθόλου τοὺς φίλους του, ὅσοι ἀποτύχουν εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, καὶ ἐπιτρέπει μάλιστα διὰ τῆς ἐξουσίας του νὰ τοὺς ἐξοντώσωσιν οἱ ἐπιτυχόντες ἀντίπαλοί των, φθάνει νὰ γείνωσι φίλοι του· καὶ οὕτω δὲν μένει αὐτοῖς ἄλλο κέρδος, εἰμὴ ἡ τύψις τοῦ συνειδότος δι’ ὅσα ἔπραξαν ἐναντίον τῆς πεποιθήσεώς των χάριν τοῦ κυρίου Τρικούπη, ὡς πολιτικοῦ των ἀρχηγοῦ.

§62Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὑπῆρξεν ὁμολογουμένως ἀξιοθαύμαστος διὰ τὸν τρόπον, δι’ οὗ παρέστησε τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται νὰ μὴ εὐεργετήσῃ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς συντάξεως καὶ τοὺς συνταξιούχους, καὶ παρέστησεν ὅτι ἡ παρεχομένη σήμερον δικαιοσύνη εἰς τοὺς ὑπαλλήλους εἶναι αὔξησις μισθοδοσίας. Τοῦτο, κύριοι, δὲν εἶναι ἀληθές, ἡ σήμερον ζητουμένη ἄρσις τῆς ἀναγωγῆς τῶν μισθῶν δὲν εἶναι παρὰ μία ἀπόδοσις δικαιοσύνης εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἠδικήθησαν ἀπὸ τὸ ἄκαιρον καὶ ἐπιβλαβὲς μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, τῆς μεταβολῆς τοῦ νομίσματος. Ἡμεῖς ἐγκαίρως ἐλέγομεν εἰς τὸν κ. πρωθυπουργόν, ὅτι τὸ μέτρον τῆς μεταβολῆς ἔσται ἐπιβλαβές, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὁλόκληρος ἐκάγχαζε καὶ ἔλεγε, σεῖς αὐτὰ δὲν τὰ γνωρίζετε, εἶσθε τῆς παλαιᾶς σχολῆς, δὲν γνωρίζετε ὅτι αὐτὴ ἡ μεταβολὴ θὰ φέρῃ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ συναλλάγματος· φράγκον ὑπάρχει ἐν Εὐρώπῃ, φράγκον ἤδη θὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐν Ἑλλάδι, ἄρα μεγάλη ὠφέλεια εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὰ Χρηματιστήρια τῆς Ἀνατολῆς καὶ πολλὰ ἄλλα. Τοιοῦτοι παραλογισμοὶ ἐλέγοντο ἐντεῦθεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, οἵτινες ἐνομίζοντο ὡς οἰκονομολογικὴ σοφία, καὶ ἡμεῖς παριστάμεθα ὡς μὴ ἐννοοῦντες. Ἦλθεν ὅμως ἡ πικρὰ πεῖρα καὶ εἴδατε ὅτι ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ, τὸ ὡμολογήσατε σεῖς, κύριε Πρωθυπουργέ, διότι ἀνεκράζατε τί εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπράξαμεν; καὶ εἷς Ὑπουργὸς σᾶς εἶπε τί εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐκάματε νὰ πράξωμεν—διότι ἐπροξενήσατε κακὸν μέγα εἰς τὴν κοινωνίαν, ἐκτὸς ἐκείνων τῶν ὀλίγων οἱ ὁποῖοι δὲν ζημιοῦνται, ἀλλ’ ὀφελοῦνται μάλιστα. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς θέλει τὰς οἰκονομίας ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συνταξιούχους, καὶ δὲν βλέπει ὅτι εἰσήγαγεν ἐφέτος Προϋπολογισμὸν, ὅστις ἐπὶ τρία συνεχῆ ἔτη παρουσιάζει αὔξησιν κατὰ δεκάδας ἑκατομμυρίων εἰς τὰ ἔξοδα· τῷ 1880 διοικήσατε τὸ Κράτος μὲ 47,000,000, εἰς τὰ 1882 ηὐξήσατε κατὰ 10, εἰς τὰ 1883 ηὐξήσατε τὰ ἔξοδα εἰς 72 ἑκατομ. καὶ ἐφέτος εἰς 84, 350,000· ἐντὸς 3 ἐτῶν κατώρθωσεν ὁ κ. Τρικούπης, ὁ φειδωλὸς πρὸς τοὺς συνταξιούχους, νὰ αὐξήσῃ τὰ ἔξοδα κατὰ 37,000,000. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέστησεν ἡμᾶς ὡς μὴ εἰδότας τὰ λογιστικὰ, διότι ἐπροτείναμεν τὸ μέσον δι’ οὗ δύναται νὰ καλυφθῇ ἡ πλεονάζουσα δαπάνη διὰ τοὺς συνταξιούχους, ἀλλὰ νομίζω ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ δεχθῆτε ὅσα εἴπαμεν· διότι πάντες ἀνομολογοῦσιν, ὅτι οἱ συνταξιοῦχοι δικαιοῦνται καὶ αὐτοὶ νὰ λάβωσιν ἱκανοποίησιν ἀπέναντι τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ νομίσματος, καὶ ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως διὰ καταβολῆς ποσοστῶν εἰς τὸ ταμεῖον τὸ ἰδιαίτερον, τὸ ὁποῖον πρό τινος ἀφωμοιώθη πρὸς τὸ δημόσιον. Ἐὰν ὁ συνταξιοῦχος, ὁ λαμβάνων σύνταξιν 100 δραχμὰς, σήμερον λάβῃ 110, δικαιοῦσθε νὰ κάμετε τὸν ὑπολογισμὸν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἠθέλατε κάμει, ἂν αὐτὸς ἀρχικῶς ἐλάμβανε μισθὸν τοιοῦτον, ὥστε ἡ σύνταξίς του νὰ ἀναλογῇ πρὸς δρ. 110, καὶ θέλετε εὕρει τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον δικαιοῦσθε νὰ κρατήσητε, ὥστε μετὰ ἓν ἔτος ἢ δύω καὶ πλέον πρέπει νὰ πληρώσῃ τὸ χρέος του, καὶ τότε θέλει ἀφομοιωθῆ πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους· αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον ἐκαγχάσατε καὶ τὸν ὁποῖον θὰ παραδεχθῆτε, διότι διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι συμπληροῦσι μετὰ 1 ἔτος ἢ 2 τὸν χρόνον τῆς συντάξεως, πῶς θέλετε κάμει τὰς κρατήσεις, εἰς παλαιὰς ἢ νέας δραχμάς; Τί σύνταξιν θὰ δώσητε, εἰς παλαιὰς ἢ εἰς νέας; εἰς νέας βεβαίως, ὥστε κατὰ τὸ σύστημά σας θὰ ἔχωμεν ἀνισότητα συντάξεων τῶν αὐτῶν ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦ τρόπου ὅμως, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς προτείνομεν, θέτετε εἰς ἴσην μοίραν τοὺς παλαιοὺς καὶ τοὺς νέους ὑπαλλήλους. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἀφοῦ σκεφθῇ καλλίτερον, ἐπειδὴ αὐτὸς εἶναι αἴτιος τῆς ἀδικίας διὰ τοὺς συνταξιούχους, θέλει δεχθῆ, ὅπως εἰς τὸν νόμον αὐτὸν γένηται δέουσα προσθήκη, ὅπως δοθῇ ἡ σύνταξις εἰς νέας δραχμὰς εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς ὑπαλλήλους.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§64ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον «συνταξιούχων πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν».

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἀφορᾷ εἰς αὔξησιν ἐξόδων καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ τὴν δεχθῇ.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελεν εἶσθαι καλλίτερον, ἂν ἡ Βουλὴ ἐδέχετο τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ ἐκφρασθῇ δηλαδὴ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς εὐχὴ καὶ σύστασις ἵνα καὶ αἱ συντάξεις συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ μέτρον τῆς εἰς νέας δραχμὰς πληρωμῆς ἐν τῷ προσεχεῖ Προϋπολογισμῷ· ἡ σύστασις αὕτη θέλει φέρει εἰς πρακτικώτερον ἀποτέλεσμα τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Ζυγομαλᾶ· διότι, ἂν νομοθετηθῇ, ἵνα γίνηται κράτησις ἐκ τῶν συντάξεων, οὐδόλως οὗτοι θὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ μέτρου, ἐνῷ διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ἡ Ἐπιτροπὴ, θὰ λάβωσιν οὗτοι ἀμέσως κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος τὴν σύνταξίν των εἰς νέας δραχμάς. Κατὰ τὸ προσεχὲς δὲ ἔτος θὰ ἦναι εὐκολωτέρα ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ διὰ τοὺς συνταξιούχους μέτρου τούτου, ὅπερ ἐπιβάλλει ἡ φιλανθρωπία, διότι πρόκειται περὶ φιλανθρωπίας καὶ οὐχὶ περὶ ἀνάγκης τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἀναπτύξεως αὐτοῦ.

§67ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἄρτης προτείνει νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ εὐχὴν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον, σύστασιν μόνον δύναται νὰ κάμῃ.

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ ἐννοῶ.

§69ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν δύναται βουλευτὴς νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν περὶ αὐξήσεως ἐξόδων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὥστε τοιοῦτον μέτρον πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν μόνον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία τις, ἂν εἰς τὸ μέτρον τὸ γενικὸν περιλαμβάνονται καὶ οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι· ἐὰν δὲ δὲν περιλαμβάνονται, πρέπει νὰ προστεθῶσι ρητῶς. Ἡ ἀμφιβολία δύναται νὰ ἐγερθῇ καὶ διότι ἐν τῷ ἐδαφίῳ ἑ. περιλαμβάνονται αἱ ἀποζημιώσεις τῶν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων, ἐνῷ εἰς τὸ ἐδάφιον ἀ. οὐδεὶς γίνεται λόγος περὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων· πρέπει δὲ νὰ δοθῇ καὶ ἡ ἐξήγησις ὡς πρὸς τὰ ἐπιμίσθια τῶν ἀνακριτῶν.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἐδάφιον αʹ ὁμιλεῖ περὶ μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἐπίσης καὶ ὁ νόμος περὶ τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων ὁμιλεῖ μόνον περὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ὅμως εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον περιλαμβάνονται καὶ οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι. Ἐν τῇ νομοθετικῇ γλώσσῃ, πολιτικοὶ ὑπάλληλοι εἶναι καὶ οἱ δικαστικοί· τοῦτο εἶναι καθιερωμένον διὰ νόμων κειμένων, ἑπομένως δὲν δύναται περὶ τούτου νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Ἀρκεῖ αὐτή ἡ ἐξήγησις.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο λέγω καὶ ὡς πρὸς τοὺς μισθοὺς καὶ ὡς πρὸς τὰ ἐπιμίσθια. Παρακαλῶ μόνον ἐνταῦθα νὰ προστεθῇ καὶ 2 ἄρθρον, ὅτι ὁ παρὼν Νόμος ἰσχύει ἀφ’ ἧς καταχωρισθῇ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως,

§74ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1884 θὰ πληρωθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι εἰς παλαιὰς δραχμάς;

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι εἰς νέας, διότι ἡ ἀναδρομικὴ δύναμις τοῦ Νόμου περιλαμβάνεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 1ῳ, καθ’ ὃ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1884 γίνονται αἱ πληρωμαὶ εἰς νέας δραχμάς. Ἡ πρότασίς μου περὶ 2ου ἄρθρου ἀφορᾷ μόνον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν. Κατὰ τὸν Νόμον περὶ προθεσμίας, ἀφ’ ἧς ἄρχεται ἡ ὑποχρεωτικὴ ἰσχὺς τῶν Νόμων, δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νῦν ψηφιζόμενος νόμος εἰμὴ μετὰ δέκα ἡμέρας ἀπὸ τῆς καταχωρίσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτὸς ἐὰν ὁρισθῇ ρητῶς ἐν αὐτῷ τῷ νόμῳ, ὅτι ἐφαρμόζεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταχωρίσεως. Τοῦτο ὡρίσθη καὶ ἐν τῷ Νόμῳ περὶ πιστώσεως Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ 1ον ἄρθρον θὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει.

§77ΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ κατὰ τὸν νόμον δὲν δύναται νὰ προταθῇ προσθήκη ὑπὸ βουλευτοῦ, νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ παρατηρεῖ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ πληρώνωνται καὶ οἱ συνταξιοῦχοι μὲ τὸ νέον νόμισμα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι χωριστὴ πρότασις, δὲν δύναται νὰ τεθῇ ἡ σύστασις ἐν τῷ Νόμῳ.

§79ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πολὺ καλὰ εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν τὸ συζητοῦμεν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον. Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀφ’ ἧς καταχωρισθῇ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§81ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον;

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς αʹ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Ἀνατολικῆς Τηλεγραφικῆς Ἑταιρίας συμβάσεως κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἐπίσης τὸ Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ΓΜΣΤʹ νόμου περὶ συμβάσεως μετὰ τῆς διεθνοῦς Ἑταιρίας τοῦ θαλασσίου πορθμοῦ τῆς Κορίνθου πρὸς κατασκευὴν σιδηρᾶς γεφύρας ἐπὶ τῆς διώρυγος· ἐπίσης τὸ Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Τύνιδι ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ προσόντων.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι ζητεῖται νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ Νομοσχέδια.

§86ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν διότι εἶνε σπουδαῖα Νομοσχέδια, δὲν μᾶς ἔφερον καὶ τὰ κείμενα τῶν νόμων, εἰς τὰ ὁποῖα παραπέμπουσι καὶ τὰ ὁποῖα ἐζητήσαμεν.

§87ΡΑΛΛΗΣ. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. Δημητρακάκης δύναται νὰ συγκατατεθῇ ν’ ἀναγνωσθῶσιν εἰς αʹ συζήτησιν Νομοσχέδιά τινα ὑπηρεσιακά.

§88ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶχον ζητήσει τὰ κείμενα τῶν νόμων, εἰς τὰ ὁποῖα παραπέμπουσι τὰ Νομοσχέδια τὰ στρατολογικά.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποτίθεται ὅτι οἱ νόμοι εἶνε γνωστοὶ εἰς τοὺς κκ. βουλευτάς (Θόρυβος). (Γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν εἰσαγομένων διὰ τῆς κατὰ ξηρὰν μεθορίου γραμμῆς κτηνῶν κτλ. Ὁμοίως τὸ 1ον καὶ 2ον ἄρθρον τοῦ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1884).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3.

§91ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἄλλοτε εἰς τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν ζώων, διότι γίνονται ἄπειροι καταχρήσεις παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ φόρου αὐτοῦ. Νομίζω μάλιστα ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰδικὸν Νομοσχέδιον κανονίζον τὰ περὶ τούτου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1884.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ διατί ὡς πρὸς τοὺς διετεῖς ὑποχρέους ἀνῆλθεν εἰς τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ἡ δύναμις εἰς 3,500.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ λόγος, δι’ ὃν φαίνεται τόσον ἐξωγκωμένος ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, εἶναι ὅτι κατὰ τὸν νέον περὶ στρατολογίας νόμον δὲν καλοῦνται οἱ ἐπιλαχόντες εἰς ἀναπλήρωσιν τῶν κληρωθέντων μὲν ἀλλὰ μὴ καταταχθέντων. Τοῦτο ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα ὅτι ὁ ἀριθμὸς κατὰ πολὺ εἶναι εἰκονικός· ἰδίως μάλιστα μετὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἤδη ψηφισθὲν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ὁ εἰκονικὸς ἀριθμὸς γίνεται ἔτι μεγαλείτερος, διότι θὰ ἔχουν δικαίωμα νὰ ζητῶσι τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν οἱ κατὰ νόμον ἀπαλλακτέοι καὶ μετὰ τὴν ἐργασίαν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἤδη νὰ προσδιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς ἀκριβῶς, ὡς ἠδύνατο κατὰ τὸν ἀρχαῖον νόμον, διότι κατὰ τὸν ἀρχαῖον νόμον εὐθὺς ὡς δι’ ἀπαλλαγῆς ἢ δι’ ἐξαιρέσεως ἢ ἐξ ἄλλου τινὸς λόγου ἐπήρχετο ἔλλειψις ἐν τῷ ἀριθμῷ ἐκείνῳ, αὕτη ἐνεπληροῦτο διὰ τοῦ ἐπιλαχόντος. Κατὰ τὰ νῦν κείμενα ἀναπλήρωσις δὲν γίνεται, ἑπομένως πρέπει περὶ τοῦ κενοῦ νὰ προνοήσωμεν ἀπὸ τοῦδε. Τοῦτο δὲν ἐπιβάλλει πρόσθετον ὑποχρέωσιν, εἶναι ἀριθμὸς μεγαλείτερος ἐν μόνῳ τῷ νόμῳ περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, ὁ δὲ πραγματικὸς ἀριθμὸς ἔσται ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον κανονίζει ὁ νόμος περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἠξεύρομεν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ παρελθόντος ἔτους ὅτι δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον ἐπεδιώκομεν, διὰ τοῦ ἀριθμοῦ, ὃν ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ περυσινῷ νόμῳ περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, τόσῳ μᾶλλον ὅσῳ ἐπωφελήθησάν τινες ὅπως διαφύγωσι τὴν ἐν τοῖς εἰδικοῖς σώμασι κατάταξιν καὶ ἐξ ἄλλων διατάξεων κειμένων νόμων, περὶ ὧν ἐλάβομεν ἤδη πρόνοιαν ἐν τῷ οἰκείῳ νομοσχεδίῳ· οὕτω π. χ. ἐγγράφονται ὡς ἐθελονταὶ οἱ κληρωτέοι εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα ἐπὶ μονοετῆ θετείᾳ, ἢ εἰς τὰ πεζικὰ ἐπὶ διετεῖ, καὶ τοιουτοτρόπως ἀποφεύγουσι τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὰ εἰδικὰ σώματα. Εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα ἐπιτρέπει ὁ νόμος τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν ἐπὶ ἓν ἔτος, ὅταν δ’ ὁ οὕτω καταταχθεὶς κληρωθῇ βραδύτερον ἐπὶ διετεῖ θετείᾳ ἐν τοῖς εἰδικοῖς σώμασι δὲν δύναται νὰ καταταχθῇ ἐν αὐτοῖς, διότι μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἔτους τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως ἀπολείπεται αὐτῷ ἐκ τῆς κληρώσεως ὑποχρέωσις ὑπηρεσίας ἑνὸς μόνου ἔτους, καὶ δι’ ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους δὲν δύνανται νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὰ εἰδικὰ σώματα, ἐν οἷς εἶναι δεκτοὶ μόνοι οἱ διανύοντες ὑπηρεσίαν διετῆ. Ταῦτα πάντα λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει, ἐνομίσαμεν ὅτι προσδιορίζοντες τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπὶ διετίαν ὑποχρέων εἰς 3,500, μόλις θὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τὸν ὀργανικόν.

§95ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου ἤθελον περισσεύσει δὲν γνωρίζω τὶ θὰ τοὺς κάμῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν δύναται νὰ τοὺς κατατάξῃ μὲ διετῆ ὑποχρέωσιν ἀλλοῦ.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ὅλον σύστημα τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, τοῦ κατὰ τὸ 1878 ψηφισθέντος, στηρίζεται ἐπὶ ταύτης τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ δὲν κανονίζεται κατ’ ἔτος δι’ ἀριθμῶν ἀναλλοιώτων, ἀλλ’ ὅτι κατ’ ἔτος ὁρίζεται ἡ κλητέα κλάσις τῆς ἀπογραφῆς, ταύτης δὲ τὸν ἀριθμὸν κανονίζουσι τὰ πράγματα καὶ οὐχὶ ὁ νόμος. Ἄλλοτε ἐκανονίζετο ὑπὸ τοῦ νόμου ὁ ἀριθμὸς τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ διὰ τὸ τρέχον ἔτος, καὶ ἂν ἦτο 12 ἢ 15 χιλιάδων ἀνδρῶν, ἡ δύναμις αὕτη ἤθελεν ὑπάρχει πραγματική, διότι θὰ ἐκαλοῦντο εἰς πλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ πάντες οἱ κληρωτοί, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν προσήρχοντο οὗτοι ἤθελον ἀναπληρωθῆ ὑπὸ ἐπιλαχόντων. Σήμερον ὅμως, ὅτε δὲν καλοῦμεν ἐκ τῶν ὑποχρέων μέρος μόνον, ἀλλὰ τὸ ὅλον, ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῆς ἀπογραφῆς, καὶ οὐχὶ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀναγράφει ὁ νόμος, ποῖος ἔσται ὁ ἀριθμὸς τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Πέρυσιν ἀριθμὸν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ εἴχομεν ἀναγεγραμμένον 29500, ἐφέτος δὲ 30600 καὶ πλέον, διότι ἐν τῷ νόμῳ περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ὀφείλομεν νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸν ἀριθμὸν ἀκριβῶς, τὸν προκύπτοντα ἐκ τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀπογραφῆς, ἂν θὰ ἦνε οἱ καταταχθησόμενοι πλείονες ἢ ἐλάσσονες ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν εἴπωμεν περὶ ἀριθμῶν ἐν τῷ νόμῳ. Τοῦτο ὡς πρὸς τὸ πεζικὸν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὀλιγώτερον ἐπιβλαβὲς ἢ ἐν τοῖς εἰδικοῖς σώμασι, διότι δυσκολώτερον μορφοῦνται οἱ τῶν εἰδικῶν σωμάτων καὶ μακροχρονιώτερον· ἐπειδὴ δὲ ἀριθμὸς τῶν ἐν αὐτοῖς κατατασσομένων ὁρίζεται πολὺ μικρότερος τῶν ἐν τῷ πεζικῷ, δέον νὰ ᾖ πάντοτε πλήρης. Πρὸς τοῦτο θὰ ἠδυνάμεθα ὡς πρὸς μόνους τοὺς τῶν εἰδικῶν ὅπλων ν’ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἤδη τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει πρότερον τῆς διὰ τῶν ἐπιλαχόντων ἀναπληρώσεως τῶν κενῶν, ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναπληρώσεως τῶν ἐλλειπόντων διὰ τῶν ἐπιλαχόντων ἔχει τὸ κακὸν, ὅτι οὐδεὶς εἶναι βέβαιος περὶ τῆς τύχης του. Κληροῦταί τις δι’ ὑπηρεσίαν ἐπὶ μονοετεῖ θητείᾳ, καὶ δὲν ἠξεύρει ἐπὶ πολὺ ἂν ἐπὶ διετίαν ἢ ἐπὶ ἔτος πράγματι θὰ παραμείνῃ ἐν τῷ στρατῷ. Ἔχει ὅμως καὶ ἕτερον κακὸν, τὸ ὁποῖον ἰδίως ἐπέδρασεν ἐπὶ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν, τοῦτο δὲ εἶναι, ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τοῦ στρατολογικοῦ νόμου τοῦ ἐν ἰσχύϊ, ἡ ὑπηρεσία ἡ παρεχομένη καταλογίζεται· ἑπομένως ὁ καλούμενος ἐκ τῶν ἐπιλαχόντων εἰς ἀναπλήρωσιν κενοῦ, μεταφερόμενος ἀπὸ τοῦ πεζικοῦ εἰς εἰδικὸν ὅπλον ἤθελε καταλογίσει τὴν ἐν τῷ πεζικῷ ὑπηρεσίαν του, καὶ ἐκπέσει αὐτὴν ἀπὸ τῆς διανυθησομένης ἐν τῷ νέῳ ὅπλῳ, ἀλλ’ ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ὅπως εἰς τὰ εἰδικὰ σώματα μὴ κατατάσσηταί τις εἰ μὴ ἂν πρόκηται νὰ ὑπηρετήσῃ 2 ἔτη. Ἰδοὺ ἀντίφασις, τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἄρωμεν εἰμὴ ἀλλάσσοντες τὸ σύστημα, καὶ διὰ τοῦτο παρεδέχθημεν ἀντὶ τοῦ συστήματος τῆς ἀναπληρώσεως διὰ τῶν ἐπιλαχόντων, τὴν ἀναγραφὴν πλειοτέρων κατατακτέων τοῦ ἀριθμοῦ, οὗτινος ἔχομεν ἀνάγκην διὰ τὰ εἰδικὰ σώματα.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Ὅπως δήποτε ὅμως δὲν μένει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδόλως πρόκειται περὶ ἐπιλογῆς. Πάντες ἀνεξαιρέτως καλοῦνται διὰ τὰ τεχνικὰ ὅπλα. Ἐπειδὴ δὲ ἠξεύρομεν, ὅτι ἐξ αὐτῶν πολλοὶ θ’ ἀπαλλαγῶσι, θὰ ἐξαιρεθῶσιν ἢ ὁπωσδήποτε δὲν θὰ ἐμφανισθῶσι, δίδομεν τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἀναγράψαντες 3,500, καὶ καλοῦντες αὐτοὺς πάντας, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ κατατάξωμεν ἢ ἀριθμὸν πολὺ μικρότερον· ἀλλ’ ἡ λειτουργία τοῦ νόμου, καὶ οὐχὶ ἡ αὐθαίρετος βούλησις τοῦ Ὑπουργοῦ θέλει ἐπενέγκει τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο.

§99ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Κατὰ τὸν στρατολογικὸν νόμον ἀναπληροῦνται ὑπὸ τῶν ἐπιλαχόντων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξαιροῦνται ὑπὸ τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων πρὸ τῆς καταρτίσεως τῶν στρατολογικῶν ἐλέγχων. Ἐρωτῶ, οὗτοι θ’ ἀναπληροῦνται ὑπὸ τῶν ἐπιλαχόντων κατὰ τὸ νομοσχέδιον; διότι ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποβεβλημένον, δὲν ἐξάγεται τοῦτο.

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σήμερον οὐδεὶς θὰ ἀναπληροῦται. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, δὲν θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν, ἀφοῦ κατὰ τὰ κείμενα οἱ ἐπιλαχόντες ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει καλοῦνται.

§101ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν κύριον ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν, δὲν εἶνε ἡ ἀκριβὴς, εἶνε ἡ φαινομενική. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδειλίασε νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν, νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ πλείονας ἄνδρας διὰ διετῆ θητείαν, καὶ αὐτὸς εἶνε ὁ λόγος, ἅπαντα δὲ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀπήγγειλεν, εἶνε ἁπλῶς ἐπιχειρήματα. Πολὺ καλὰ ὁ κ. Βαλαβάνης τῷ παρετήρησεν, ὅτι ἐκ τοῦ Νόμου, τὸν ὁποῖον ἔφερεν, οὐδὲν καταφαίνεται, ἀπ’ ἐναντίας οὐδεὶς σχεδὸν θέλει ἀναπληροῦσθαι. Εἶνε ὑπόχρεοι πάντες οἱ νέοι καὶ ἦσαν διὰ τοῦ παλαιοῦ νόμου νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον καὶ ἐξετασθῶσι· νῦν δὲ ἐπιβάλλονται ποιναὶ βαρύταται. Ἑπομένως ὁ ἔλεγχος ὁ στρατολογικὸς θὰ καταρτισθῇ πλήρης πρὸ τῆς 1ης Ἰουλίου, καὶ ἅπαντες ἐκεῖνοι θὰ ἐλλείπουν ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου. Ἄρα δὲν εἶνε ὁ λόγος ὅτι θ’ ἀπαλλαχθῶσιν ἄνδρες, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ περισσοτέρους ἄνδρας.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι περίεργον πῶς ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς δὲν ἐνόησε τὰ τοῦ νέου Νομοσχεδίου, ἀφοῦ αὐτὸς ἰδίως εἰς τὰ τῶν διατάξεων, εἰς ἃς ἀφορᾷ ἡ παροῦσα συζήτησις, ἔλαβεν ἐνεργὸν μέρος, διότι πολλὰ ὡμίλησε περὶ ἀνικάνων μὴ ἐξαιρουμένων κατόπιν τῆς κατατάξεως. Τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει ὅτι, καὶ κατόπιν τῆς κατατάξεώς των οὗτοι ἐξαιροῦνται, ὅ,τι δὲ κανονίζεται περὶ τῶν ἐξαιρέσεων, ὁρίζεται καὶ περὶ τῶν ἀπαλλαγῶν. Μετὰ τὴν κλήρωσιν ἐξαιροῦνται καθ’ ὑπόθεσιν ἑκατὸν, ἀπαλλάσσονται πεντακόσιοι, δὲν ἔχομεν κενὸν ἑξακοσίων ἐπὶ τῶν 3,500; Ἐπὶ δὲ τοῦ ὑπολοίπου 2900 δὲν θὰ ἔχωμεν κενὸν ἐκ μὴ προσελεύσεως ἑτέρων 500; Ἠξεύρομεν ὅτι ἐν Ἑλλάδι ὡς ἐκ τῆς εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν μεταβάσεως, εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ συγκεντρώσωμεν τὴν κλάσιν ὁλόκληρον. Εἶπε δὲ ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι τὸ ρηθὲν παρ’ ἐμοῦ εἶναι ἐπίνοια, ἵνα καλύψω ἄλλον τινὰ σκοπόν· ἀλλὰ τὸ ρηθὲν παρ’ ἐμοῦ κυροῦται ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐζητήσαμεν 2,800 καὶ ἠξεύρομεν, ὅτι σήμερον δὲν ἔχομεν τὸν ἀριθμόν· ἀφοῦ ἐβεβαιώθη τοῦτο, ἐξητάσαμεν ποῖος εἶναι ὁ ἀναγραφησόμενος ἀριθμὸς, ὅστις κατὰ τὰς ἀναλογίας τὰς ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος θέλει μᾶς δώσει κατὰ πιθανότητα πραγματικὸν τὸν ἀριθμὸν, ὃν ζητοῦμεν, καὶ εὕρομεν ὅτι ὁ ἀναγραφησόμενος ἀριθμὸς εἶναι ὁ τῶν 3500. Ἂς ἐξετάσῃ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ τῶν 2,800 πόσοι ἦλθον ἕως τώρα καὶ διὰ τῆς μεθόδου τῶν τριῶν (ἱλαρότης) ἂς εὕρῃ, ἂν ὁ ἀριθμὸς, ὃν προτείνομεν, εἶναι ἐπινόησις.

§103ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαιῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν ὅτι συνεπείᾳ τῶν αὐστηρῶν διατάξεων τοῦ νεωτέρου Νόμου θὰ προσέλθωσι πάντες εἰς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια. Ἑπομένως ὁ στρατολογικὸς ἔλεγχος δὲν θὰ περιέχῃ εἰμὴ τοὺς ἱκανοὺς πρὸς στράτευσιν, ἑπομένως δὲν θὰ ἔχῃ τόσον κενὸν, ὅσον νομίζει ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἠδύνατο νὰ κάμῃ αὔξησιν, ἀλλὰ νὰ μᾶς εἴπῃ εἰλικρινῶς ὅτι κρίνει ἀναγκαίαν τὴν αὔξησιν τῶν εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν ὑποχρέων. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1884.

§105ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἀναφερόμενον ἀριθμὸν καὶ οἱ διδάσκαλοι τῶν Ναυτικῶν σχολῶν, περὶ ὧν ὑπεβλήθη Νομοσχέδιον νέον;

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§107ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 μ. μ.)