1883.11.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16

τῆς 24 Νοεμβρίου 1883.

(Πέμπτη).

(Ὥρα 3 Μ. Μ).

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις).

§1ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς λέγω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰσῆλθον πολῖται εἰς τὰ θεωρεῖα τῶν ἀκροατηρίων, καὶ οἱ στρατιῶται τοὺς ἔβγαλαν ἔξω, ἔβαλαν δὲ ὅσους αὐτοὶ ἤθελον (θόρυβος). Σᾶς λέγω, κ. Πρόεδρε, ὅτι αὐτὸ εἶναι γεγονὸς (θόρυβος). Ὅταν βουλευτής τις διαμαρτύρεται, ὀφείλετε νὰ τὸν ἀκούσητε.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἠξεύρω, ὅτι ἔδωσα παραγγελίαν ἐναντίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπορῶ πρὸς ὅσα λέγετε. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν).

§3ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διατί δὲν ὑπάρχει αὐτοῦ ἡ ἐπερώτησίς μου, κ. Πρόεδρε;

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§5ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ ἡ περίληψις.

§6Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ σημειόνωνται αἱ προτάσεις εἰς τὰ πρακτικὰ βέβαια.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν δίδωνται ἐγγράφως· ἀλλ’ ὅταν γίνωνται προφορικῶς, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰς λάβωμεν παρὰ ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. (Ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν).

§8ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἰδοὺ ὅτι αὐτοῦ ὑπάρχει ἡ ἐπερώτησις ἄλλου βουλευτοῦ, καὶ πρέπει νὰ τεθῇ καὶ ἡ ἰδική μου· ἐγὼ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ζητηθῇ λόγος ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν Λαρίσης διὰ τὴν προφυλάκισιν ἑνὸς πολίτου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἡ ἰδική σας πρότασις, κ. Δημητρακάκη, θὰ ληφθῇ ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ θὰ καταχωρισθῇ.

§10ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ περίληψις· ἄλλως, εἶναι περιττὴ ἡ θέσις τοῦ συντάκτου τῶν πρακτικῶν. Ἄλλοτε, κ. Πρόεδρε, οἱ συντάκται ἐκράτουν ὁλόκληρα τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα σήμερον γράφουν οἱ στενογράφοι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει περίληψιν.

§12ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπον διατί κρατεῖται ὁ Φιλίππου εἰς τὰς φυλακὰς Λαρίσης, καὶ νὰ ζητήσῃ λόγον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν ἢ τῶν Πλημμελειοδικῶν Λαρίσης.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν τὸ προσθέτομεν ὡς διόρθωσιν. (Ἐξακολουθεῖ καὶ τελειώνει ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Διορθώνων τὸ πρακτικόν). Λοιπὸν ἐξέλιπεν ἡ ἀντίῤῥησις; Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἡ ἐπὶ τῆς ἐμψυχώσεως τῆς βιομηχανίας Ἐπιτροπὴ ἀποστέλλει ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν 250 ἀντίτυπα τοῦ πονήματος περὶ τῆς καλλιεργείας τῆς σταφίδος, ἐκδοθέντος δαπάνῃ τοῦ φιλογενοῦς κ. Ζάπα πρὸς διανομὴν εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς. Ἀναφορὰ ἰατρῶν, ἰδιοκτητῶν ἁμαξῶν καὶ ἄλλων βιομηχάνων, ζητούντων διαφόρους διορθώσεις καὶ διάφορα μέτρα ἀφορῶντα τοὺς ἱπποσιδηροδρόμους. Εἶναι πάμπολλοι ὑπογεγραμμένοι καὶ ἐξαιτοῦνται τρία τινά· ά) ἡ ἑταιρία τῶν ἱπποσιδηροδρόμων νὰ διατηρῇ ἐν καλῇ καταστάσει τὰς ὁδούς· βʹ) νὰ μετατεθῇ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ Σταδίου ἡ γραμμὴ, καὶ γʹ) νὰ μὴ γίνεται χρῆσις τοῦ ἀτμοῦ, εἰμὴ εἰς ὡρισμένην ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς πόλεως. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διευθύνωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§17Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Πολλάκις ἐγένοντο τοιαῦτα παράπονα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δι’ ἐπανειλλημένων δὲ πράξεων τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηναίων παρεκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν ἕνεκα τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν ὁδῶν· τὴν τοιαύτην δὲ κατάστασιν ἀνεγνώρισε καὶ αὐτὸς ὁ Διευθυντὴς τῶν ἱπποσιδηροδρόμων δι’ ἐκτενοῦς ἐκθέσεώς του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον. Θὰ παρακαλέτω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐγένετο· εἶναι πρὸ δύω ἐτῶν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§18ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προσεκλήθη ὁ Διευθυντὴς τῶν ἱπποσιδηροδρόμων νὰ φροντίσῃ περὶ τούτου καὶ ὑπεσχέθη ὅτι θέλει φροντίσει. Ἐπεφορτίσθη καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Γάλλων μηχανικῶν νὰ ἐπιθεωρήσῃ τοὺς ἱπποσιδηροδρόμους καὶ νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§19ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται συζήτησις τώρα.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγένετο ἐπερώτησις καὶ ἐδόθη ἀπάντησις· τώρα, ἂν θέλετε συζήτησιν, θὰ ὁρισθῇ ἡμέρα.

§22ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ποία ἡμέρα;

§23ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ Σάββατον.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει λοιπὸν σημειωθῇ κατὰ σειρὰν καὶ τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.— Ἀναφορὰ τοῦ Κωνσταντίνου Βωβοῦ ἐκ Κυπαρισσίας, ἀνακινοῦντος πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν καταμήνυσιν αὐτοῦ, τὴν δοθεῖσαν πρὸς τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν κατὰ τῶν δικαστῶν. Παρακαλῶ τὰ μέλη τῶν μονίμων Ἐπιτροπῶν νὰ συνέλθωσι καὶ νὰ κάμωσι τὰς ἀρχαιρεσίας των, διότι ὑπάρχουσιν ἐκκρεμῆ νομοσχέδια περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἐκφρασθῶσιν, ἰδίως τὸ τῆς ἐφεδρείας, τὸ τῆς στρατολογίας, ἐκτάκτων πιστώσεων καὶ ἄλλα. Ἀπαραίτητον εἶναι ὅπως τὸ ταχύτατον αἱ Ἐπιτροπαὶ συνεδριάσωσιν. Ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§25ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ. Ἐζητήθη προχθὲς νὰ κατατεθῇ τὸ πρακτικὸν τῆς ὁρκοδοσίας τοῦ κ. Σκουλούδη. Τὸ καταθέτω. Ἠρώτησέ τις τῶν κ. βουλευτῶν ἐὰν ἐπληρώθησαν ἔξοδα ὁδοιπορίας καὶ ἐγκαταστάσεως τοῦ κ. Σκουλούδη· δηλῶ ὅτι οὔτε λεπτὸν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου κατηναλώθη, οὔτε δι’ ὁδοιπορικὰ, οὔτε δι’ ἔξοδα ἐγκαταστάσεως τοῦ κ. Σκουλούδη.

§26Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ σύστασις τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος εἶναι πολὺ εὔλογος τοῦ νὰ διακόπτεται ἡ πολιτικὴ συζήτησις πρὸς ὑποβολὴν τῶν παρὰ τῶν Ὑπουργῶν ἑκάστοτε ζητουμένων πληροφοριῶν, καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πληροφορίας χθὲς ζητηθείσας περὶ τῆς Κωπαΐδος λίμνης, καθόσον ὑπάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Οὗτος εἶναι ὁ φάκελλος, ὃν ἠδυνήθην νὰ εὕρω. Ἐπίσης εἰς ἄλλην συνεδρίασιν εἶχε γείνει παρ’ ἐμοῦ λόγος περὶ τῶν ἀδικαιολογήτων προκαταβολῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ περὶ τῆς γενομένης ἐκκαθαρίσεως αὐτῶν· εἶχον δὲ εἰπεῖ τότε, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θέλω ὑποβάλει ἔκθεσιν καὶ πίνακας· ὑποβάλλω τὴν ἔκθεσιν καὶ τοὺς πίνακας τούτους σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Οὗτοι συνίστανται πρῶτον εἰς πίνακα τῶν προκαταβολῶν κατὰ τὸ ἔτος 1880, ἀνερχομένων εἰς 10,986,000 δραχμάς. Αὐταὶ αἱ προκαταβολαὶ ἐξεκαθαρίσθησαν καὶ ἐδικαιολογήθησαν κατὰ τὸ 1882. Ἐπίσης καὶ διὰ τὸ ἔτος 1881 εὗρον ἀδικαιολογήτους προκαταβολὰς 19,932,000, αἵτινες πᾶσαι κατὰ τὸ 1882 καὶ 1883 ἐξεκαθαρίσθησαν καὶ ἐδικαιολογήθησαν. Οἱ δύω οὗτοι πίνακες συνοδεύονται καὶ ὑπὸ ἀνακεφαλαιωτικοῦ πίνακος. Πλὴν τούτων εἴχομεν προκαταβολὰς ἐκ 4,000,000 δραχμῶν κατὰ τὸν κείμενον νόμον· ἐκ τούτων ἀπεδόθησαν 2,030,000 δραχμῶν, ἑπομένως μένουσιν 1,969,000 δραχμῶν σήμερον ὡς προκαταβολή. Εἰς ταύτας δὲ προσθετέον καὶ 800,000 δραχμῶν κατὰ τὸν νόμον περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν νόμον περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ τῆς τοῦ στρατοῦ διαχειρίσεως· Ὥστε τὸ ὅλον τῶν προκαταβολῶν σήμερον ἠλαττώθη ἀπὸ 35,719,000 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα εὗρον ἀδικαιολόγητα, ὅτε ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς 2,769,000 δραχμῶν. Ταῦτα δὲ τὰ 2,769,000 δραχμῶν εἶναι σήμερον διατεθειμένα ὡς ἑξῆς· ὑπάρχουσιν εἰς μετρητὰ ἢ ἀντίτιμα ἐν τοῖς Ταμείοις τῶν Σωμάτων 1,969,000 δραχμῶν· ὑπάρχει ποσὸν 412,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ, ἀνάγεται δὲ εἰς τὰς παλαιὰς ἐκείνας διαχειρίσεις, περὶ ὧν ἀνέφερεν ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ἰδίᾳ δὲ εἰς τὴν Λέσχην, ἥτις συνεστήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τῆς κατοχῆς ἄνευ πιστώσεως καὶ ἥτις ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ, ἀφορᾷ δὲ καὶ εἰς ἄλλα κονδύλια, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ δικαιολογηθῶσι, διὰ διάφορα ἔξοδα γενόμενα κατὰ τὴν μεταπολίτευσιν, διότι κατὰ τὰ Ἰουνιακὰ ἀπωλέσθησαν τὰ δικαιολογητικὰ, καὶ εἰς διαφόρους δαπάνας γενομένας κατὰ τὴν τελευταίαν ἔξοδον εἰς Θεσσαλίαν, διότι δὲν ἦν δυνατὸν νὰ τηρηθῶσιν οἱ τύποι. Περὶ τούτων πάντων θέλω ὑποβάλει προσεχῶς Νομοσχέδιον, ὅπως τακτοποιηθῇ ἡ ὑπηρεσία. Μένουν δὲ 387,000 δραχμῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐξακολουθεῖ ἡ ἐκκαθάρισις, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θέλει γείνει ἡ δικαιολόγησις ἢ ἡ ἀπόδοσις τοῦ πλείστου τουλάχιστον αὐτῶν. Ὑποβάλλω τοὺς πίνακας τούτους μετὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Λογιστηρίου καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσι. (Ὅρα Παράρτημα).

§28Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ........................................

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, ὅτε εἶπον, ὅτι ἀνήρχοντο εἰς μέγα ποσὸν αἱ προκαταβολαί, ἐξέφρασεν ἐπιθυμίαν, ἵν’ ἀποδείξω τοῦτο διὰ τῶν πραγμάτων· ὑπεσχέθην δὲ τότε, ὅτι θέλω ὑποβάλει τοὺς πίνακας, οὓς ὑποβάλλω σήμερον. Ἄλλως τε νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω καὶ αὐτοὺς μετὰ τῶν ἄλλων πληροφοριῶν τῶν σχετιζομένων πρὸς τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι, ὡς ἔλαβον ἀφορμὴν ἄλλοτε νὰ εἴπω, ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν ὑποβάλλω καταστάσεις, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πληροφοριῶν ἐκείνων, αἵτινες ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ ζητηθῶσιν. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἐν Ἀθήναις, τῇ 24 Νοεμβρίου 1883. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Στρατιωτικοῦ Λογιστηρίου. Πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν. Περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ ἀποδόσεως προκαταβολῶν τῆς Στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω συνημμένως, κ. Ὑπουργέ, ἀναλυτικὰς καταστάσεις, ἐξαχθείσας ἐκ τῶν βιβλίων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας μετὰ προηγηθέντα ἀκριβῆ ἔλεγχον, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγεται ὅτι περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους 1882, ὅτε ἀναλαβόντες τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διετάξατε τὸ Στρατιωτικὸν Λογιστήριον νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐξέλεγξιν καὶ ἐκκαθάρισιν τῆς χρηματικῆς διαχειρίσεως καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῶν προκαταβολῶν, ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἦτο χρεωμένη μὲ ἀδικαιολόγητον ποσὸν δραχμῶν 35,719,420, προερχόμενον ἐξ ἐνταλμάτων, ἐκδοθέντων προκαταβολικῶς ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ. Ἡ ἐκκαθάρισις καὶ ἀπόδοσις τῶν προκαταβολῶν τούτων ἐπραγματοποιήθη ἤδη ὡς ἑξῆς· Κατὰ τὴν ὑπὸ στοιχεῖον Α κατάστασιν, συνημμένην ὧδε, εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1880 ἔτους ἐξεδόθησαν ἐπὶ προκαταβολῇ τὰ ἐν αὐτῇ σημειούμενα ἐντάλματα, ἀνερχόμενα εἰς δραχμὰς 10,986,720. Ἐν τῇ ἰδίᾳ καταστάσει ἐμφαίνεται ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1882 ἐκκαθαρισθεῖσαι ἀπεδόθησαν καὶ ἐξισώθησαν αἱ προκαταβολαὶ αὗται. Κατὰ τὴν ὑπὸ στοιχεῖον Β συνημμένην κατάστασιν, εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1881 ἐξεδόθησαν ὁμοίως ἐντάλματα, ἐπὶ προκαταβολῇ, δραχμῶν 19,932,700. Καὶ αἱ προκαταβολαὶ αὗται, ἐκκαθαρισθεῖσαι, ἀπεδόθησαν καὶ ἐξισώθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1882 καὶ 1883, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τῇ ἰδίᾳ καταστάσει. Κατὰ τὴν ὑπὸ στοιχεῖον Γ συναπτομένην κατάστασιν, ἐξεδόθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1880–1881 ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμῶν, ὡς παγία προκαταβολὴ, τὰ ἐν αὐτῇ σημειούμενα ἐντάλματα, ἀνερχόμενα εἰς δραχμὰς 4,000,000. Ἐν τῇ ἰδίᾳ καταστάσει ἐμφαίνεται, ὅτι ἀπέναντι τῆς προκαταβολῆς ταύτης ἀπεδόθησαν δραχμαὶ 2,030,151 καὶ 81)00. Ὅθεν ὑπολείπονται εἰς χρέωσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἐκ τῆς παγίας προκαταβολῆς, ὡς ἀνωτέρω, δραχμαὶ 1,969,848 καὶ 16)00.

Τὸ ποσὸν τοῦτο ὑπάρχει σήμερον εἰς χρέωσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἀντιπροσωπευόμενον ὡς ἑξῆς·

ΡΑΛΛΗΣ».

§30Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὰς καταστάσεις, νομίζω, ὅτι σημειοῦνται καὶ αἱ ἐποχαί.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα· εἶναι λεπτομερέσταται, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν Νόμον, κυροῦντα σύμβασιν περὶ συνομολογήσεως δανείου ἐξ 170,000,000 δραχμῶν ὀνομαστικῶν· τὸ δάνειον τοῦτο συνομολογεῖται πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ τῆς ἀναπληρώσεως ἑτέρων Νόμων περὶ ἀδείας δανείων, ψηφισθέντων παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ἀφορώντων εἰς τὰς δαπάνας, τὰς ἐπιβαλλομένας εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τὰ τῶν σιδηροδρόμων καὶ διὰ ναυτικὰ καὶ στρατιωτικὰ ἔργα. Τὸ ποσὸν, τοῦ ὁποίου ἦτο ἀναγκαία ἡ ἀπότισις, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὸ μέτρον τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀνέρχεται σχεδὸν εἰς 72,000,000 δραχ. καὶ τοῦτο ἰδίως ὠφείλομεν νὰ ζητήσωμεν, διότι ὡς πρὸς τὰ ἕτερα ποσὰ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τοὺς προεψηφισμένους Νόμους· ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἐπρόκειτο νὰ προβῶμεν εἰς συνομολόγησιν δανείου διὰ τοσοῦτον ποσὸν, ἐνομίσαμεν, ὅτι θὰ ἦτο εὐρυθμότερον ἐν τῷ αὐτῷ δανείῳ νὰ περιληφθῶσι καὶ τὰ ἄλλα, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσον δὲν εἶχεν ἔτι συναφθῆ περὶ αὐτῶν σύμβασις. Ἐὰν ἐγένοντο δαπάναι ἀπέναντι τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα διέταξαν οἱ ψηφισθέντες Νόμοι, ὅπως ἀπαιτηθῶσιν ἐκ τῶν δανείων, τὰς δαπάνας ἐκείνας προκατέβαλεν ἡ τακτικὴ ὑπηρεσία, ἐπιφυλασσομένης τῆς ἀποδόσεως ἐκ τοῦ ψηφισθησομένου δανείου, ἢ ἐκ τῶν ψηφισθέντων. Διαπραγματευόμενοι ἑπομένως τὸ δάνειον διὰ τὸ ὅλον ποσὸν, τὸ ἀναγκαῖον εἴς τε τὴν ἀπότισιν τῶν δανείων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, καὶ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν δανείων τῶν ἄλλων, τῶν ἀφορώντων εἰς τοὺς σιδηροδρόμους καὶ εἰς τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς παρασκευὰς, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὅλον τὸ ποσὸν δὲν ἦτο ἀναγκαῖον εὐθὺς καὶ ὅτι θὰ ἦτο μεγάλη ζημία τοῦ Κράτους, ἐὰν ἐλαμβάνομεν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως καὶ τῆς κυρώσεως αὐτῆς τὸ ὅλον ποσὸν, ἐνῶ μέγα μέρος αὐτοῦ ἤθελε δαπανηθῆ βραδύτερον, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ὑπηρεσίας ἤθελον παρουσιασθῆ, ἐφ’ ὅσον αἱ ὑποχρεώσεις, αἱ ἐκ τῶν περὶ σιδηροδρόμου συμβάσεων, ἤθελον καὶ αὗται κατασταθῆ ἀπαιτηταί. Προσέτι καὶ τὸ ποσὸν τῶν 72 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν δανείων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, δὲν ἦτο πρέπον νὰ ληφθῇ παρὰ τοῦ Δημοσίου, εἰμὴ καθ’ ἣν ἐποχὴν θὰ ἦτο καὶ ἡ πρὸς τὰς Τραπέζας ἀπότισις τῶν δανείων χρήσιμος. Ἐθεωρήσαμεν δὲ, ὅτι δὲν ἦτο συμφέρον νὰ γένηται εὐθὺς ἡ ἀπότισις καὶ νὰ ἐπέλθῃ ὡς ἐκ τούτου εὐθὺς καὶ ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· διότι, καίτοι ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἶναι εὐεργετικὴ εἰς τὴν κοινωνίαν, ἡ ἀπότομος ὅμως ἄρσις δύναται νὰ φέρῃ ζημίας, αἱ ὁποῖαι κατὰ πολὺ ἤθελον ἐλαττώσει τοῦ εὐεργετήματος τὸ ἀγαθόν. Ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ προειδοποίησις εἰς τὴν κοινωνίαν περὶ τῆς γενησομένης ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· ἐθεωρήσαμεν προσέτι, ὅτι ἔπρεπε τὸ ποσὸν τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζικῶν γραμματίων, τὸ πρὸς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν σχετιζόμενον, νὰ μὴ ἀποσυρθῇ ἀποτόμως, ἀλλὰ βαθμηδὸν ἀναπληρούμενον ὑπὸ μεταλλικοῦ, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ καὶ ἐκ τούτου διατάραξίς τις. Ταῦτα ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ἐνῷ συνωμολογήσαμεν σύμβασιν περὶ δανείου 170,000,000, ἐπεφυλάξαμεν ὡς πρὸς μέγα μέρος αὐτῶν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαθέσῃ τὰς ὁμολογίας, ὁπόταν θεωρήσῃ τοῦτο σκόπιμον· ὡς πρὸς δὲ τὰς ἄλλας, αἵτινες θέλουσιν ἐκδοθῆ εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν, πάλιν συμβληθέντες πρὸς τὰς Τραπέζας, αἵτινες ἀναλαμβάνουσι τὴν διεκπεραίωσιν τοῦ ἔργου τούτου, συνεφωνήσαμεν, ὅπως τὰ κεφάλαια, τὰ ἀναγκαιοῦντα πρὸς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, μὴ κατατεθῶσιν εὐθὺς, ἀλλὰ κατὰ δόσεις, ὧν ἡ μὲν πρώτη πληρωθήσεται μετὰ τρεῖς μῆνας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν νόμου, ἡ δευτέρα μετὰ ἓξ καὶ ἡ τρίτη μετὰ ἐννέα μῆνας· ὥστε μετὰ ἐννέα μῆνας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν· περὶ τούτου θέλομεν εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἀφοῦ ψηφισθῇ ὁ νόμος ὁ κυρῶν τὴν σύμβασιν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ θέλει προσδιορισθῆ ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν, πληρωθείσης καὶ τῆς τελευταίας ὀφειλῆς πρὸς τὰς Τραπέζας, τῆς σχετιζομένης πρὸς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, θέλει αὕτη ἀρθῆ. Ἡ ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἠναγκαζόμεθα νὰ ἐκθέσωμεν εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν τὸ δάνειον, εἶναι βεβαίως οὐχὶ ἡ καταλληλοτέρα· καὶ δὲν πρόκειται ἤδη νὰ συζητήσωμεν, ἁπλῶς εἰσήγησιν τοῦ νομοσχεδίου φέρω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τοῦτο περιορίζομαι εἰς τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας, αἵτινες εἶναι ἀναγκαῖαι, ἵνα γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὴν γενικὴν ἔννοιαν τῆς συμβάσεως. Δὲν πρόκειται ἤδη νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ ἐὰν ἔπρεπε σήμερον νὰ ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, τοιαύτης οὔσης τῆς γενικῆς καταστάσεως τῆς χρηματικῆς ἀγορᾶς τῆς Εὐρώπης, ἢ ἂν ἔπρεπε νὰ προτιμήσωμεν, ν’ ἀφήσωμεν ἀκόμη παρατεινομένην τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν, ἀπεκδεχόμενοι τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν Χρηματιστηρίων. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἄρσιν· ἀλλ’ ἵνα μὴ ἐπέλθῃ ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου κατ’ ἐποχὴν τοσούτῳ ἀπρόσφορον, ὥστε ἄλλα Κράτη, προσπαθήσαντα κατ’ αὐτὰς νὰ συνομολογήσωσι δάνειον, ἀπέτυχον, ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπεν οὕτω πως νὰ διαῤῥυθμίσωμεν τὰ τῆς συμφωνίας πρὸς τὰς Τραπέζας, αἵτινες θέλουσι διεξαγάγει τὸ ἔργον, ὥστε νὰ δύνηται ἡ ἔκδοσις νὰ γείνῃ βραδύτερον, καὶ δὴ ἐντὸς διετίας. Τοῦτο δὲ τοσούτῳ μᾶλλον ἐπράξαμεν, διότι πλὴν τῆς καταστάσεως τῆς ἀγορᾶς τῆς Εὐρώπης, ἐθεωρήσαμεν ὅτι, ἂν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναβάλωμεν ἐπί τινα χρόνον τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου, νὰ ἐπιτύχωμεν ὅμως ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀπόκτησιν τοῦ χρηματικοῦ κεφαλαίου, τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἀπότισιν τῶν δανείων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, θὰ δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου ἐν καταστάσει πλέον προωδευμένῃ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων ἐνταῦθα, τουτέστιν, ἀφοῦ, ἀρθείσης τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀποκτήσωμεν τὴν πίστιν, ἥν ἔχουσι τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἡ ἀναβολὴ οὐ μόνον τοῦτο τὸ καλὸν δύναται νὰ φέρῃ, ἀλλὰ δύναται νὰ φέρῃ προσέτι καὶ τὸ ἕτερον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πεποίθαμεν, ὅτι θέλει φέρει, τουτέστιν, ὅτι μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινὸς θέλει ἀποδειχθῆ καταφανῶς ἡ μεγάλη ἐπιτυχία τῶν νέων οἰκονομικῶν μέτρων, δι’ ὧν ηὐξήθησαν οἱ πόροι τοῦ Κράτους. Ἵνα δυνηθῶμεν ν’ ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὸ δάνειον θέλει ἐκδοθῆ, ἔπρεπε νὰ συμφωνήσωμεν πρὸς τὰς Τραπέζας, ὅπως αὗται, αἵτινες θέλουσιν ἐκδώσει τὸ δάνειον τότε, πληρώσωσιν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ποσὸν, ὅπερ εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ συμφωνία, ἣν προτείνομεν σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κυρώσῃ. Κατὰ τὴν συμφωνίαν ταύτην αἱ Τράπεζαι, πρὸς ἃς συνεβλήθημεν, θέλουσι καταβάλει ἅπαν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἐκ δὲ τοῦ ποσοῦ τούτου τὸ μὲν ἥμισυ περίπου, ἤτοι 55 ἑκατομμύρια ὀνομαστικὰ, ὑποχρεοῦνται ἀπὸ τοῦδε νὰ πραγματοποιήσωσιν ἐν τῷ δανείῳ, ὁπόταν ἐκδοθῇ καὶ ἐπὶ τῇ ὡρισμένῃ τιμῇ 142 καὶ ½ καθ’ ὁμολογίαν, τουτέστι πρὸς 68½%, τὸ δὲ ἕτερον ὑποχρεοῦνται νὰ προκαταβάλωσιν εἰς τὸ Δημόσιον, ἐξασφαλιζόμεναι δι’ ὁμολογιῶν, περιλαμβανουσῶν τὰς ἐκδοθησομένας ὑπολοίπους, ἐφ’ ὧν θέλουσιν ἔχει τὴν αἵρεσιν αὗται, ἵν’ ἀποκτήσωσιν ἢ μὴ ἀποκτήσωσιν αὐτάς. Ἐπὶ τῶν μετοχῶν δὲ τούτων, αἵτινες παραχωροῦνται εἰς αὐτοὺς ὑπὸ αἵρεσιν, πᾶσα διαφορὰ τιμῆς μεταξὺ τοῦ 68½% καὶ τῆς τιμῆς, εἰς ἣν θέλει ἐκδοθῇ τὸ δάνειον, θέλει διανεμηθῆ ἐξ ἴσου μεταξὺ τῶν Τραπεζῶν καὶ τοῦ Δημοσίου. Τὴν τιμὴν τῶν 142 καὶ ½ δρ. καθ’ ὁμολογίαν ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν ὡς συμφέρουσαν, διότι κανόνα περὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τῶν νέων δανείων ἀνευρίσκομεν ἐν τῇ τρεχούσῃ τιμῇ τῶν προϋπαρχόντων δανείων. Τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον σήμερον προτείνομεν εἰς κύρωσιν, συνομολογεῖται ἐντελῶς κατὰ τὸν τύπον τοῦ δανείου τῶν 120,000,000, τοῦ πρὸς 5%, τοῦ δανείου δ’ ἐκείνου ἡ τρέχουσα τιμὴ εἶναι 345 δραχμαί. Τηλεγραφικῶς χθὲς ἐλήφθη ἀγγελία περὶ τούτου, διότι ἠθέλομεν νὰ γνωρίζωμεν ἀκριβῶς τὴν τιμὴν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Σημειωτέον, ὅτι ἐν τῇ τρεχούσῃ ταύτῃ τιμῇ τῶν 315 δραχμῶν περιλαμβάνεται καὶ ἓν τοκομερίδιον· διότι ἐν μηνὶ Δεκεμβρίῳ, καθ’ ὃν τρέχει ἡ τιμὴ αὕτη, ὑπάρχει ἀπλήρωτον τὸ τοκομερίδιον ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου, αἱ δὲ τιμαὶ λογίζονται ἕως τέλους τοῦ μηνός· ἐπίσης δὲ ἐν τῷ δανείῳ, ὅπερ καὶ ἡμεῖς συνωμολογήσαμεν, παρεχωρήσαμεν εἰς τὰς Τραπέζας καὶ ἓν τοκομερίδιον, ὥστε τοῦ δανείου τούτου ἡ τιμή, παραβαλλομένη πρὸς τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ τῶν 120,000,000, διαφέρει ἐπὶ ἔλαττον μόνον ½%. ½% ἐπὶ νέου δανείου εἶναι ἐλάττωσις μεγαλειτέρα τῆς πρεπούσης ἢ εἶναι μικροτέρα ἐκείνης, ἣν ἔπρεπε ν’ ἀπεκδεχώμεθα; Ἵνα κρίνητε περὶ τούτου, πρέπει νὰ ἐξετάσητε τί συνέβη εἰς ἕτερα Κράτη. Ἐσχάτως ἡ Ἰταλία ἦρε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν· ἡ τρέχουσα τιμὴ τῶν δανείων αὐτῆς ἦτο 94½%. Εἰς ποίαν δὲ τιμὴν συνωμολόγησεν ἡ Ἰταλία τὸ νέον δάνειον; ἀντὶ 88%, τουτέστιν 6% ἐπὶ ἔλαττον. Ἡμεῖς συνωμολογήσαμεν εἰς ½% ἐπὶ ἔλαττον. Τοιαύτης οὔσης τῆς διαφορᾶς, δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν αὐτὴν πολὺ κατωτέραν τοῦ ὅρου τῶν εὐλόγων ἀπαιτήσεων. Ἀλλά, προκειμένου νὰ ἐκτιμηθῇ τὸ δάνειον τοῦτο καὶ νὰ ἐκτιμηθῶσιν οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς διεπραγματεύθημεν αὐτὸ, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλή, ὅτι οἱ ὅροι δὲν ἀφορῶσιν εἰς τὸ ὅλον δάνειον τῶν 170,000,000 ὀνομαστικῶν, διότι τὰ 60,000,000 ὀνομαστικὰ, περὶ ὧν ἀνέφερα, ἐξαιροῦνται ἐντελῶς· ταῦτα θέλει διαθέσει ἡ Κυβέρνησις, ἐπωφελουμένη ἐκ τῆς τιμῆς, ἣν ἐν τῇ ἀγορᾷ θέλει ἀποκτήσει τὸ δάνειον τοῦτο, κατόπιν τῆς ἐκδόσεως αὐτοῦ καὶ τῶν ἐνεργειῶν, αἵτινες θέλουσι γείνει παρὰ τῶν Τραπεζῶν, αἵτινες ὡς ἐκ τῆς συμμετοχῆς αὐτῶν ἔχουσι τὸ συμφέρον, ἵνα ἐπιτύχῃ ἡ πραγματοποίησις τοῦ δανείου τούτου ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ. Ἀλλά, πλὴν τῶν 60,000,000, ἐφ’ ὧν τὸ Δημόσιον θέλει πραγματοποιήσει ὑπὲρ ἑαυτοῦ πᾶσαν αὔξησιν τιμῆς, ἥτις θέλει ἐπέλθει ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ μετὰ τὴν ἔκδοσιν, ὑπάρχει καὶ ἄλλο ποσὸν 55 ἑκατομμυρίων ὀνομαστικῶν, ἐφ’ οὗ ἔχει πρόσθετον ὠφέλειαν τὸ Δημόσιον· ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου ἔχει τὸ Δημόσιον τὴν ὠφέλειαν, ὅτι πᾶσα ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τῆς συμφωνουμένης καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως διανέμεται μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν συμβαλλομένων Τραπεζῶν. Κατὰ τοῦτο ὑπερτερεῖ ἡ παροῦσα σύμβασις τῆς συμβάσεως ὁμοίου τύπου, τῆς ἀφορώσης εἰς τὸ δάνειον τῶν 120,000,000, διότι τὸ δάνειον ἐκεῖνο, ἐνῷ διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁριστικῶς ἢ ὑπὸ αἵρεσιν λαμβανόμενον συνωμολογήθη πρὸς 68%, δὲν περιεῖχεν ὡς πρὸς τὸ ὑπὸ αἵρεσιν ὅρον διανομῆς πρὸς τὰς Τραπέζας τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῆς τιμῆς ἐκείνης καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως· ἀλλ’ ἐὰν ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως ἦτον ἀνωτέρα τῶν 72%, καὶ ἐφ’ ὅσον ἦτον ἀνωτέρα τῶν 72% καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὸ Δημόσιον μέρους, ἓν τεταρτημόριον τῆς διαφορᾶς ἦτο εἰς ὄφελος τῶν Τραπεζῶν.

§32ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτον εἰς ὄφελος τοῦ Δημοσίου· τὸ ἥμισυ τοῦ δανείου ἔμεινεν ἐντελῶς ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, διετέθη διὰ λ)σμὸν τοῦ Ὑπουργείου καὶ συνεφωνήθη νὰ λάβῃ τὸ ¼ τῆς διαφορᾶς, ἥτις ἤθελε προκύψει, ἐὰν τὰ 72 ἦσαν ὁλόκληρα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πᾶσα διαφορὰ μεταξὺ τοῦ 68 καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως ἦτον εἰς ὄφελος τῶν Τραπεζῶν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ αἵρεσιν παραχωρουμένου ποσοῦ· ἐὰν ὅμως ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως ἦν ἀνωτέρα τοῦ 72%, ἐφ’ ὅσον ἦν ἀνωτέρα, ἐλάμβανε τὸ Δημόσιον, ἐπὶ τῶν εἰς αὐτὴν ἀνηκουσῶν ὁμολογιῶν, οὐχὶ τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ τὰ τρία τέταρτα.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε τὸ ἐναντίον. Τὸ ἥμισυ τοῦ δανείου εἶχε παραχωρηθῆ εἰς τὴν ὁμάδα ἀντὶ 68%, ἑπομένως ὅσον ἀκριβώτερον καὶ ἂν ἤθελε διατεθῆ, αὐτὸ ἦτο πρὸς ὄφελος ἐκείνης, τὸ ἄλλο ἥμισυ τοῦ δανείου ἔμενε πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου, καὶ ἀπεφασίσθη νὰ διατεθῇ πρὸς 72%. Τότε ἡ ὁμὰς ἐπρότεινεν, ἂν δυνηθῇ νὰ διαθέσῃ εἰς τιμὴν ἀνωτέραν τῶν 72%, δύναται νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν μέρος τῆς ὠφελείας, καὶ ἐγένετο νεωτέρα σύμβασις, ἥτις ἔδωσεν εἰς αὐτὴν χάριν τῶν πολλῶν ἐξόδων, εἰς ἃ ἐξετέθη, ἓν τέταρτον τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ 72 καὶ 74 καὶ ⅗%.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποίησαν αἱ Τράπεζαι ἐπὶ τοῦ ὑπὸ αἵρεσιν παρακεχωρημένου εἰς αὐτὰς ποσοῦ, ἦτο ὁλόκληρος ἡ διαφορὰ ἄνω τοῦ 68% καὶ προσέτι ἐπὶ τοῦ εἰς τὸ Δημόσιον ἀνήκοντος τριτημορίου ἡ διαφορὰ ἄνω τῶν 72%. Περὶ τούτου εἶναι εὔκολον νὰ πείσωμεν τὴν Βουλήν, ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν. Δὲν πρόκειται ἤδη νὰ παραβάλωμεν τὰ δύω δάνεια, διότι δὲν εἶναι καὶ ἐφικτὴ ἡ παραβολὴ αὐτῶν. Ἐν τῷ δανείῳ τῶν 120 ἑκατομμυρίων δὲν ὑπῆρξαν μόνοι οἱ ὅροι, οἱ ἀφορῶντες εἰς τὴν τιμὴν καὶ εἰς τὴν προμήθειαν καὶ εἰς τὰ ἔξοδα, ἀλλ’ ὑπῆρξαν ὅροι ἄλλοι, ὁποίους ἡ προτεινομένη σύμβασις δὲν περιλαμβάνει. Δὲν θέλω νὰ κακίσω τοὺς τότε ἐνεργήσαντας, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐξηγήσω ἁπλῶς τὰ τῆς σήμερον προτεινομένης συμβάσεως, παραθέτων διατάξεις τινὰς ἐκ τῆς προηγουμένης. Ἐν τῷ δανείῳ τῶν 120,000,000 ὑπῆρχον ὅροι, καθ’ οὓς, πλὴν τοῦ κέρδους, τοῦ ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν 68 πρὸς τὴν τιμὴν τῆς ἐκδόσεως, ὑπῆρχε καὶ τὸ μέγιστον κέρδος ἐκ τῆς παραχωρήσεως τοῦ προνομίου τῆς Ἠπειρο–Θεσσαλικῆς Τραπέζης, προνομίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ ἀκριβῶς, διότι εἶχε παραχωρηθῆ εἰς ἄλλους πρότερον, ἀντὶ ἀνταλλάγματος ἀποφέροντος 400,000 δραχ. καὶ πλέον κατ’ ἔτος, εἶχε δὲ παραχωρηθῆ προσέτι καὶ δικαίωμα σχετιζόμενον πρὸς τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, καὶ ἔχον ἐπίσης χρηματικὴν ἀξίαν. Εἰς ταῦτα ἀφορῶν εἶπον ἄλλοτε, ὅτι ἕνεκα τῶν πλεονεκτημάτων τούτων, τὸ δάνειον ἐκεῖνο δὲν συνωμολογήθη ἀντὶ 7 ἢ 8 ἢ 9%, ἀλλ’ ἀντὶ 30 ἢ 40 ἢ 45%· διότι τοιαῦται ἦσαν αἱ ἀναλογίαι, ἃς κατεδήλου ἡ ἐκτίμησις τῶν πλεονεκτημάτων. Περὶ τούτου δὲν πρόκειται σήμερον. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ δανείου, ὅπως συνήψαμεν αὐτὸ καὶ ἐξηγῶ τοὺς ὅρους, ἀντιπαραθέτων διατάξεις ἑτέρου ὁμοιοφυοῦς δανείου. Οἱ ὅροι, οὓς ἀνέφερα, δὲν ἀφορῶσιν εἰς τὰ 60,000,000, τὰ ὁποῖα ἐπιφυλάττει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως διαθέσῃ αὐτὰ ὁπόταν νομίσῃ πρόσφορον, ἐντελῶς πρὸς ἰδίαν ὠφέλειαν, ἄνευ δικαιώματος τρίτου, ὅπως συμμετάσχῃ τῆς ὠφελείας. Ὑπάρχει προσέτι ἕτερον ποσόν, τὸ ἥμισυ τοῦ ἐκδοθησομένου εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν ποσοῦ, ἐφ’ οὗ τὸ Δημόσιον, πλὴν τῆς συμπεφωνημένης τιμῆς, θέλει λάβει καὶ τὸ ἥμισυ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῆς τιμῆς ἐκείνης καὶ τῆς τιμῆς, εἰς ἣν θέλει ἐκδοθῆ τὸ δάνειον· μένει λοιπὸν ποσὸν 55,000,000 ὀνομαστικῶν, εἰς ὃ ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς ἡ διὰ τῆς συμβάσεως ὁριζομένη τιμή· ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου πρέπει νὰ γείνῃ ἀφαίρεσις, διότι εἰς τοῦτο μετέχει καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μετὰ προηγουμένην σύμβασιν ὤφειλε νὰ καταβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εὐθὺς ὡς ἐζητεῖτο, ποσὸν 9,000,000 δραχ. ἐπὶ τόκῳ 7%, συνεφωνήσαμεν δὲ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἡ συμφωνία ὑποβάλλεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς συνάμα μετὰ τῆς κυρίας συμβάσεως, ὅπως διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 9,000,000 μετάσχῃ καὶ αὕτη τοῦ δανείου· ἀλλὰ μετέχουσα τοῦ δανείου κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, θέλει λάβει τόκον μόνον 7%, πᾶν δὲ τὸ ἐπέκεινα τῶν 7%, εἴτε τόκος εἶναι, εἴτε ἄλλη ὠφέλεια, ἀποδίδοται εἰς τὸ Δημόσιον· τοῦτο καθιεροῦται ἐν τῇ συμβάσει τῇ ὧδε προσαρτωμένῃ, ὥστε ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν 9,000,000 δραχμῶν πραγματικῶν, 13 δὲ ἑκατομμυρίων ὀνομαστικῶν δὲν ἔχομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, διότι ἐφ’ ὅσον οἱ ὅροι οὗτοι εἶναι βαρύτεροι τοῦ 7%, τὴν ὠφέλειαν πᾶσαν ἀπολαμβάνει τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ὅμως καλυφθῇ τὸ δάνειον ἐν τῇ δημοσίᾳ ἐγγραφῇ, δύναται τότε τὸ Δημόσιον, ἐὰν θέλῃ, νὰ θεωρήσῃ τὴν ἀρχαίαν ὀφειλὴν τῆς Τραπέζης ἀναβιοῦσαν, καταλογιζομένου τοῦ ποσοῦ τῶν 9,000,000 δραχμῶν πραγματικῶν ἐπ’ ὀνόματι τῶν ἐγγραφέντων. Ἀφαιρουμένων ἄρα ἀπὸ τῶν 55,000,000 δραχ. τῶν 13,000,000 ὀνομαστικῶν, ἐφ’ αἷς μετέχει ἡ Τράπεζα τοῦ δανείου, μένει ποσὸν 42,000,000 ὀνομαστικῶν, εἰς ὃ ἀφορῶσιν οἱ ὅροι οἱ νῦν συμφωνούμενοι, 42,000,000 ἀπέναντι συνόλου 170,000,000. Ἐκ τοῦ ὑπολοίπου 60 μὲν ἑκατομμύρια διατεθήσονται ἀποκλειστικῶς ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Δημοσίου, 55,000,000 ὑπάγονται μὲν εἰς τὰς ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρεώσεις, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν 68 καὶ ½% καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως, θέλει αὕτη διανεμηθῆ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν συμβαλλομένων Τραπεζῶν, καὶ 13 τέλος ἑκατομμύρια διατίθενται εἰς τιμὴν ἀντιστοιχοῦσαν πρὸς τόκον 7%. Ὑπάρχουσι προσέτι τὰ ἔξοδα· τὰ ἔξοδα ταῦτα συνίστανται εἰς προμήθειαν, εἰς δαπάνας γενησομένας πρὸς ἐκείνους, οἵτινες θέλουσιν ἀνοίξει τὰ γραφεῖά των πρὸς ἐγγραφὴν τοῦ δανείου, ἔχουσι δὲ ὑποχρέωσιν αἱ συμβαλλόμεναι Τράπεζαι νὰ παράσχωσι καταστήματα διὰ τὴν ἐγγραφὴν τὰ ἄριστα τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ τῶν ἐν Γαλλίᾳ, καὶ εἰς ἄλλας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι παρομαρτοῦσιν εἰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις· τὸ δ’ ὅλον ποσὸν τῶν ἐξόδων τούτων ἀνέρχεται εἰς 2,300,000 δραχμῶν. Οὗτοι εἶναι οἱ ὅροι, οὓς περιλαμβάνει ἡ σύμβασις, ἣν ὑποβάλλομεν σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Τὴν σύμβασιν ταύτην παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραπέμψῃ εὐθὺς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις θέλει βασανίσει τὰ κατ’ αὐτὴν, διότι ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκ συμφωνίας, ἀναγεγραμμένης ἐν τῇ συμβάσει, τὰ Πιστωτικὰ καταστήματα, μεθ’ ὧν συνεβλήθημεν, εἶναι ὑπόχρεα ἐκ τῆς συμβάσεως, ἐφ’ ὅσον ἤθελεν αὕτη ψηφισθῆ ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς σήμερον. Τὰ Πιστωτικὰ καταστήματα δὲν ἠδύναντο ν’ ἀναλάβωσι ὑποχρέωσιν ἀόριστον· ἀνέλαβον ὑποχρέωσιν ἐπὶ χρόνον, ὃν ἐθεώρησαν ἐπαρκῆ, ἔχοντα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μετὰ τριάκοντα ἡμέρας εἰσερχόμεθα εἰς τὰς διακοπὰς τῶν Χριστουγέννων. Ἐὰν δὲ ἤθελε ψηφισθῆ ἡ σύμβασις πρὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δὲν θὰ ἦναι ἴσως ἀδύνατον νὰ συνομολογήσωμεν νέαν σύμβασιν εἴτε πρὸς ταὐτὰ καταστήματα, εἴτε πρὸς ἄλλα· τοῦτο δὲν εἶναι καὶ βέβαιον. Ἐὰν θέλετε νὰ ἔχωμεν βεβαιότητα, ἐὰν θεωρῶμεν τὴν σύμβασιν ἀγαθὴν καὶ δὲν θέλωμεν νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς κίνδυνον, ὅπως μὴ δυνάμεθα νὰ συνάψωμεν ἄλλην πρὸς ταὐτὰ καταστήματα ἢ πρὸς ἄλλα, πρέπει νὰ κυρώσωμεν αὐτὴν πρὸ τῶν ἑορτῶν. Ἂν ὅμως θεωρῶμεν τοῦτο ἀδιάφορον, δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν τὴν διορίαν νὰ παρέλθῃ ἄπρακτοι. Ὑποβάλλω λοιπὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, εἰς ὃ εἶναι συνημμένη καὶ ἡ σύμβασις μετὰ τῶν Πιστωτικῶν καταστημάτων περὶ συνομολογήσεως τοῦ δανείου καὶ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. (Ὅρα Παράρτημα).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Διαμάντης ὑποβάλλει διαφόρους ἐπερωτήσεις καὶ ζητεῖ νὰ τυπωθῶσιν, ἔχουν δὲ ὡς ἑξῆς·

«ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ.

Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν τὴν κατ’ ἐπαρχίαν τοποθέτησιν τῶν ἐνωμοταρχῶν, ὑπενωμοταρχῶν καὶ χωροφυλάκων ἀπὸ τῆς 1 Ἰουνίου ε.ε. καὶ ἰδίως κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν τελευταίων δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ εἰ δυνατὸν τὴν κατὰ τὰ διάφορα ἐκλογικὰ τμήματα τοποθέτησιν αὐτῶν. Ἐν τῇ καταστάσει ταύτῃ δέον νὰ σημειωθῇ πόσοι τούτων ἦσαν ἐντόπιοι ἢ εἶχον σύζυγον καταγομένην ἐκ τοῦ τόπου, ἐν ᾧ εἶχον τοποθετηθῆ ἢ ἐξήσκουν ἐν αὐτῷ τὰ πολιτικὰ αὐτῶν δικαιώματα. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 21 Νοεμβρίου 1883.

Ὁ ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς

Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ.

Ἐπερωτῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί διοικητικῶς ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς δοθείσης αὐτῷ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν καταγγελίας τοῦ Ἐπαμεινώνδα Κόλιαδι, ἧς οὗτος κατήγγειλεν αὐτῷ, ὅτι τὰ ἅλατα τῆς ἁλυκῆς Δομβραίνης πρὸ πάσης παραδόσεως ὑπεξαιρούμενα, ἐδίδοντο πρὸς διαφόρους ἐκλογεῖς τοῦ δήμου Θίσβης πρὸς ἐξώνησιν τῆς ψήφου των, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τήν τε καταγγελίαν καὶ τὰ σχετικὰ ἐπὶ τῆς ἐνεργείας του καὶ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτῆς ἔγγραφα. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 24 9βρίου 1883.

Ὁ ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς

Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ.

Ἐπερωτῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν ἂν ἐνεργῶνται αἱ ἐπιθεωρήσεις τῶν γραφείων τῆς ἁρμοδιότητός του ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Θηβῶν συμφώνως πρὸς ὅσα ὁ κανονισμὸς τῶν Δικαστηρίων διατάσσει, καθόσον ὑπέχει εὐθύνας ἐκ τῆς παραλείψεως ταύτης διὰ τὰ τυχὸν καλυπτόμενα ἐγκλήματα. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 24 Νοεμβρίου 1883.

Ὁ ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς

Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ.

Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνες οἱ λόγοι, δι’ οὓς ὀλίγον πρὸ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν διετάχθη ἡ παρεκτροπὴ τῆς ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Θήβας ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ τοῦ σημείου Κάζης μέχρι καὶ πέραν τοῦ Γιψώματος καὶ κατασκευάζεται ἤδη αὕτη, ἐγκαταλιπομένης οὕτως ἀχρήστου τῆς λειτουργούσης νῦν ὁδοῦ, ἀφοῦ ὁδὸς ἁμαξωτὴ ὑπάρχει ἀπὸ Κάζης εἰς Βίλια καὶ ἀφοῦ εἶχε χαραχθῆ καὶ κατασκευασθῆ κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον παρεκτροπὴ ἀπὸ τῆς στροφῆς τῆς μεγάλης Κορδέλας διὰ μόνου τοῦ Κριεκουκίου μέχρι καὶ ἐκεῖθεν τοῦ Γιψώματος. Νὰ καταθέσῃ δὲ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰ σχεδιογράμματα ἀπὸ Κάζης καὶ πέραν τοῦ Γιψώματος· ά) τῆς νῦν λειτουργούσης ὁδοῦ, βʹ) τῆς νῦν διὰ Βιλίων καὶ Κριεκουκίου κατασκευαζομένης ἀπὸ Κάζης μέχρι τῆς συναντήσεως αὐτῆς μετὰ τῆς ὑπαρχούσης ἤδη ὁδοῦ, καὶ γʹ) τῆς ἀπὸ τῆς στροφῆς τῆς μεγάλης Κορδέλας διὰ Κριεκουκίου ἐπίσης μέχρι τῆς συναντήσεως αὐτῆς μετὰ τῆς νῦν λειτουργούσης ὁδοῦ, καὶ πάντα ταῦτα περιέχοντα τὰς κλίσεις καὶ τὸ μῆκος ἑκάστης τούτων κατὰ στάδια. Πρὸς τούτοις κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν τὸ ποσὸν τῶν ἐξοδευθέντων χρημάτων· ά) πρὸς κατασκευὴν τοῦ τμήματος τῆς νῦν λειτουργούσης ὁδοῦ ἀπὸ Κάζης μέχρι τῆς συναντήσεως αὐτῆς μετὰ τῆς κατασκευαζομένης παρεκτροπῆς πέραν τοῦ Γιψώματος, βʹ) τοῦ ἐγκαταλειφθέντος ἡμιτελοῦς τμήματος ἀπὸ τῆς στροφῆς τῆς μεγάλης Κορδέλας μέχρι τῆς συναντήσεως αὐτοῦ μετὰ τῆς νῦν ὁδοῦ, καὶ γʹ) τῶν δαπανηθέντων καὶ δαπανηθησομένων ἐπὶ τοῦ τμήματος τοῦ νῦν κατασκευαζομένου ἀπὸ Κάζης διὰ Βιλίων καὶ Κριεκουκίου μέχρι τῆς συναντήσεως αὐτοῦ μετὰ τῆς νῦν λειτουργούσης ὁδοῦ. Τελευταῖον, γνωμοδότησιν τῶν ἁρμοδίων ἂν ἡ χιὼν κατὰ τὸν χειμῶνα προσβάλλῃ μᾶλλον τὴν λειτουργοῦσαν ἢ τὴν διὰ Βιλίων καὶ Κριεκουκίου συντελεσθησομένην ὁδόν. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἡ ἀπὸ Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Δομβραίνης εἰς Θήβας ἐπαρχιακὴ ὁδὸς ἐχαράχθη καὶ κατασκευάζεται μακρὰν πάσης κατοικίας, ἐναντίον τῆς γενικῆς ἐκδηλωθείσης ἁρμοδίως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπιθυμίας τῶν κατοίκων τῶν παρακειμένων χωρίων καὶ τῶν πράξεων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων τῶν ἐνδιαφερομένων δήμων εἰς τὴν ἐκ τῆς ὁδοῦ ταύτης συγκοινωνίαν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 24 Νοεμβρίου 1883.

Ὁ ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς

Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

ΚΑΙ ΠΑΙΔΕΙΑΣ.

Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ ἐκθέσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐθεωρήθη κατεπείγουσα ἡ ἐκποίησις τῆς κινητῆς περιουσίας τῆς Μονῆς Σαγματᾶ, πομπωδῶς γενομένη ὀλίγον πρὸ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, μὴ κατεπείγουσα δὲ ἡ μίσθωσις τῆς ἀκινήτου περιουσίας τῆς αὐτῆς Μονῆς, καὶ τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν ἐθεωρήθη πρέπον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεσσάρων Μονῶν τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, καὶ προσέτι ἂν ἀληθεύῃ ὅτι ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ Ἡγουμένου ἐξεποιήθη τελευταῖον ἡ κινητὴ περιουσία τῆς Μονῆς Πελαγίας. Παρακαλῶ δὲ τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν κτηνῶν ἀμφοτέρων τῶν Μονῶν Σαγματᾶ καὶ Πελαγίας, ἤτοι πόσα ἀνῆκον ἑκάστῃ τούτων, εἰς ποίαν τιμὴν ἐξεποιήθησαν τὰ μικρὰ κατ’ εἶδος καὶ τὰ χονδρὰ κατὰ κεφαλήν, ἂν ὅσα κατεγράφησαν, τοσαῦτα καὶ ἐξεποιήθησαν, καὶ τίνα ἐξασφαλιστικὰ μέτρα εἶχον ληφθῆ, ὅπως ἡ καταγραφὴ γένηται ἄνευ καταχρήσεων. Ἄν, τῶν κτηνῶν ἐκποιηθέντων, ἐλήφθη πρόνοια πρὸς μίσθωσιν τῶν λειβαδίων καὶ τῶν καλλιεργησίμων αὐτῶν γαιῶν, ἂν δ’ οὐχί, διατί ἡ παράλειψις αὕτη; Ἐπίσης ἂν τὸ μέτρον τῆς ἐκποιήσεως τῶν κινητῶν καὶ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἀκινήτων ἐφηρμόσθη ἢ ἐφαρμοσθήσεται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὴν αὐτὴν ἔκτασιν εἰς ἀμφοτέρας τὰς Μονὰς Σαγματᾶ καὶ Πελαγίας. Σὺν τούτοις νὰ κατατεθῶσι καὶ αἱ ἄλλαι καταγραφαὶ τῶν λοιπῶν Μονῶν τῆς ἐπαρχίας καὶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δηλώσῃ πότε σκέπτεται νὰ διατάξῃ τῆς μὲν κινητῆς αὐτῶν περιουσίας τὴν ἐκποίησιν τῆς δ’ ἀκινήτου τὴν μίσθωσιν. Καὶ τελευταῖον νὰ δηλώσῃ, ἂν σκοπῇ νὰ διαλύσῃ αὐτὰς, ἢ ἂν τοὐναντίον, τί μέτρον ληφθήσεται πρὸς συντήρησιν τῶν μοναχῶν μετὰ τὴν ἐκποίησιν καὶ μίσθωσιν τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν τούτων. Ὡσαύτως παρακαλεῖται ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὑπάρχῃ δημοδιδάσκαλος εἰς τὸ χωρίον Βαθὺ τοῦ δήμου Αὐλίδος· ἂν δὲ μὴ, τί ἐγένετο ὁ τέως τοιοῦτος; Ἐν Ἀθήναις, τῇ 24 Νοεμβρίου 1883.

Ὁ ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς

Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ.»

§37Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς θὰ ἀρχίσωμεν τὴν πολιτικὴν συζήτησιν; Δὲν ἔχομεν Προϋπολογισμόν.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων ἐτυπώθη, ἐπίσης καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ πέντε Ὑπουργείων· ἐντὸς δύω ἢ τριῶν ἡμερῶν θὰ ᾖναι περατωμένη ἡ τύπωσις.

§39Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω. Τὸ ζήτημα τοῦ δανείου εἶνε τῳόντι σπουδαῖον· ἡ προσοχὴ, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν Ἐπιτροπῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν, εἶνε γνωστὴ εἰς ὅλους ἡμᾶς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν ν’ ἀφήσωμεν τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἐκλέξῃ 6 ἢ 7 μέλη ἐκ τῶν δυναμένων νὰ ἔχωσι γνῶσιν ἐπὶ τῶν τραπεζιτικῶν πραγμάτων καὶ νὰ σχηματίσωσιν ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας νὰ προεδρεύῃ ὁ κ. Πρόεδρος, καὶ μελετήσωσι τὸ ζήτημα τοῦ δανείου καὶ φέρωσιν ἔκθεσιν μελετημένην· διότι ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν, εἰς ἣν ἤθελε παραπεμφθῆ, μὲ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, ἣν ἔχω εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ἀπαρτίζοντα αὐτὴν, δὲν εἶνε εἰς κατάστασιν νὰ μᾶς φέρῃ καμμίαν ἔκθεσιν καὶ φωτίσῃ τὴν Βουλήν. Ὁ κύριος Πρόεδρος ἔχει ἀρκετὰς γνώσεις οἰκονομολογικὰς καὶ τραπεζιτικὰς, ὥστε προεδρεύων θέλει μᾶς φέρει ἔκθεσιν πρὸς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν Κανονισμὸν, ὁ ὁποῖος ὁρίζει κατὰ τίνα τρόπον ἐπεξεργάζονται τὰ νομοσχέδια. Ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, ὅτι κακῶς καταρτίζονται αἱ Ἐπιτροπαὶ ἠμπορεῖ ν’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἰδικήν του ψῆφον, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ χαρακτηρίζῃ ὡς διδομένην ἀλογίστως, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιῤῥίπτῃ τὴν μομφὴν κατὰ τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐκλέγει τὰς Ἐπιτροπὰς χωρὶς νὰ σκέπτηται περὶ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον καλοῦνται αὗται ἵνα ἐκτελέσωσι. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δέον νὰ παραπεμφθῇ εἰς δύω Ἐπιτροπὰς, ὅπερ ἐγένετο ὁσάκις εἶναι σύνθετον τὸ ἀντικείμενον· πρέπει νὰ παραπεμφθῇ καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αἱ Ἐπιτροπαὶ αὗται θέλουσιν ἐργασθῆ καὶ ἰδίᾳ ἑκάστη καὶ ἀπὸ κοινοῦ, ὡς ἐγένετο πολλάκις, ὅταν ἐπρόκειτο νομοσχέδια νὰ βασανισθῶσιν ὑπὸ διαφόρους ἐπόψεις καὶ ὑπὸ διαφόρων Ἐπιτροπῶν καθ’ ὅσον εἰς ἑκάστην αὐτῶν ἀνήγετο. Ἀλλ’ ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων ἔχει καὶ ἄλλο τὸ ἄτοπον, ὅτι προτείνει ρητῶς νὰ θέσωμεν ὡς πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, τουτέστι ν’ ἀποκλείσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς προεδρείας τῆς Βουλῆς καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου· διότι, ἀφοῦ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὡς Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξενέγκῃ γνώμην περὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, δὲν δύναται νὰ προεδρεύῃ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συζήτησιν, ὅπως εἴδομεν καὶ ἐσχάτως ὅτι δὲν προέδρευε τῆς Βουλῆς εὐθὺς ὡς παρουσιάσθη ζήτημα, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐθεώρει ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐκληφθῇ ὡς ἐνδιαφερόμενος. Τὸν Κανονισμὸν λοιπὸν καλούμεθα ἤδη νὰ ἐκτελέσωμεν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραβιάσωμεν αὐτόν· δὲν θὰ ἐπετρέπετο καὶ ἂν ὑπῆρχεν οὐσιαστικὸς λόγος πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ οὐδένα λόγον βλέπω, ἵνα ἐπιῤῥίψωμεν τοιαύτην μομφὴν εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν, αἱ ὁποῖαι φρονῶ, ὅτι θέλουσι ἐκτελέσει τὸ καθῆκον αὑτῶν λίαν εὐσυνειδήτως, καὶ καθ’ ὅσον σύγκεινται ἐκ μελῶν τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ καθ’ ὅσον σύγκεινται ἐκ μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ Συμπολίτευσις, ὅτε κατήρτιζον τὰς Ἐπιτροπὰς ταύτας, ἐνήργουν ἐν συνειδήσει καὶ ἐπιγνώσει.

§41ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν θ’ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὴν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, εἰπόντος ὅτι ἐγὼ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Ἐπιτροπῶν ψηφίζω ἀλογίστως· ἂν ἐγὼ ψηφίζω ἀλογίστως, ἀλογιστότατα ψηφίζει ὁ Πρωθυπουργός. Ἔχομεν παρελθὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον εἰς ὅλας τὰς δυσκόλους περιστάσεις ὅτε παρουσιάσθησαν Νομοσχέδια σπουδαῖα, πάντοτε ἡ Βουλὴ ἀνέθεσεν εἰς τὸν Πρόεδρον νὰ ἐκλέξῃ εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῶν Νομοσχεδίων αὐτῶν, καὶ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αὐτὰς ἔλαβεν αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς μέρος, καὶ τῷ ὑπενθυμίζω τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ὁποία δὲν ἦτον ἐκ τῆς ἐκλογῆς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοῦ Προέδρου· εἰς ὅλας δὲ αὐτὰς τὰς Ἐπιτροπὰς οἱ Πρόεδροι τῆς Βουλῆς προήδρευσαν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου, ἀνεθέσαμεν εἰς τὸν ἀοίδιμον Θρασύβουλον Ζαΐμην, προεδρεύοντα τότε, τὴν ἐντολὴν νὰ ἐκλέξῃ ἐπιτροπὴν, ὅπως συντάξῃ Νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν. Ὁ μακαρίτης Ζαΐμης ἐξελέξατο μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς, μεταξὺ τῶν ὁποίων, ἐνθυμοῦμαι τώρα, ὅτι ἦτο καὶ ὁ κ. Βαλαωρίτης· ἤμην καὶ ἐγὼ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ προήδρευεν αὐτὸς ὁ μακαρίτης Ζαΐμης. Δὲν εἶναι λοιπὸν πρωτοφανὲς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προέτεινα ἐγώ· ἀλλὰ σήμερον δὲν συμφέρει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ λέγει εἰς ἐμὲ, ὅτι ἀλογίστως ψηφίζω. Ἂν ἐγὼ ψηφίζω ἀλογίστως, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ψηφίζει μᾶλλον ἀλογίστως, καὶ δὲν ἐνθυμεῖται καθόλου ποῖα ὑπῆρξαν τὰ προηγούμενα τὰ Κοινοβουλευτικά. Καὶ ἐπὶ τίνος ζητήματος ἔφερον ἐγὼ τὴν πρότασιν; Ἐπὶ ζητήματος, καθὼς εἶπον, ἀφορῶντος εἰς τὰ ὕψιστα συμφέροντα τῆς Πολιτείας, ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ὑποθηκεύσῃ ὄχι μόνον ὑλικῶς, ἀλλὰ καὶ ἠθικῶς τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοὶ εἰς τὸν Τόπον, καὶ ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοιαύτης σημαντικῆς καὶ σπουδαίας ὑποθέσεως νὰ ἔχωμεν ἔκθεσιν ἀνθρώπων εἰδικῶν, πεφωτισμένων· διότι οἱ βουλευταὶ βεβαίως δὲν εἴμεθα προητοιμασμένοι εἰς τὸ νὰ γνωρίζωμεν τὰ Τραπεζικὰ αὐτὰ παιγνίδια, διὰ τῶν ὁποίων τοσάκις κατερημώθη ἡ ἀγορὰ τῶν Ἀθηνῶν.

§42Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Οὔτε ἐγὼ, οὔτε ἄλλος τις ἔχομεν τὴν ἀποστολὴν ἐνταῦθα νὰ κάμωμεν τὴν ἀνατροφὴν τοῦ κ. Τρικούπη....... (θόρυβος ἐν τοῖς θεωρείοις). (Ἐπελθούσης ἡσυχίας, ὁ κ. Δημητρακάκης ἐξακολουθεῖ τὴν ἀγόρευσίν του). Κύριοι, ὁ πρωθυπουργὸς, ἀντὶ νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα τῆς εὐπρεποῦς συζητήσεως διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ ἂν ποτέ τις ἀπαντᾷ εἰς αὐτὸν ἀπότομα, τοὐναντίον δίδει τὸ παράδειγμα τοῦ νὰ ἔρχηται καθ’ ἑκάστην εἰς προσωπικότητας καὶ νὰ τῷ ἀποτείνωνται τῷ ὄντι λόγοι ἀπότομοι. Αὐτὸ τὸ εἴδαμεν προχθὲς, ὅτε, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Οἰτύλου, τῷ εἶπεν ὅτι οἱ λόγοι του ἦσαν ληρήματα. Καὶ διατί; διότι ὁ βουλευτὴς εἶπεν ὅτι ἐν τῷ τύπῳ ἐγράφη ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀγγλίας ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ μετὰ τῶν εἰθισμένων περιποιήσεων ὡς ἀντιπρόσωπον τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ἕνα χθεσινὸν μεσίτην, τὸν κ. Σκουλούδην. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐθεώρησε τὴν τοιαύτην ἰδέαν ληρήματα, μὴ ἐννοῶν πῶς ἠδύνατό τίς ποτε νὰ πιστεύσῃ ὅτι θὰ ἤρχετο εἰς τὸν νοῦν ὑπουργοῦ τῆς βασιλίσσης τῆς Ἀγγλίας τοιοῦτό τι, ἡ ἰδέα ν’ ἀποδοκιμάσῃ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀντιπροσώπου του, ἐνῷ ὁ ἴδιος κ. Τρικούπης γνωρίζει καλῶς περιστατικὸν, ὅπερ ἀπεκάλεσε λήρημα ὁ κ. Τρικούπης, καὶ τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς ἐπίῤῥωσιν τῆς ὑποψίας τοῦ κ. βουλευτοῦ Οἰτύλου, ὁ ἴδιος λέγω πρωθυπουργὸς γνωρίζει ὅτι πρό τινων ἐτῶν ἐπῆλθεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἡ ἰδέα νὰ διορίσῃ εἰς Ἀγγλίαν ὄχι Πρέσβυν, ἀλλὰ προσωρινὸν ἐπιτετραμμένον, ποῖον νομίζετε; τὸν Παντιᾶν Ράλλην, τὸν ἐπισημότερον καὶ πλουσιώτερον Ἕλληνα ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅστις εἶχε συνδέσει καὶ οἰκογενειακὰς σχέσεις μετὰ ἐπισήμων οἴκων τῆς Ἀγγλίας, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ὅταν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐπληροφορήθη τοῦτο, διατάσσει ἀμέσως τὸν ἐδῶ Πρέσβυν της νὰ μεταβῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ τῷ εἰπῇ ὅτι ἐνετείλατο αὐτῷ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βασιλίσσης ὅτι ἡ Μεγαλειότης της δὲν συνειθίζει νὰ βλέπῃ εἰς τὸ παρ’ αὐτῇ Διπλωματικὸν Σῶμα πραγματευτάδες. Λοιπὸν βλέπεις, κ. Πρωθυπουργὲ, ὅτι δὲν ἦσαν ληρήματα ὅ,τι ὑπώπτευσεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης· καὶ ἐγὼ τολμῶ νὰ εἴπω ὅτι εἶναι βέβαιον, ἀλλ’ ἐντρέπεσαι νὰ τὸ εἴπῃς, διότι ἔλαβες ράπισμα κατὰ πρόσωπον, καὶ ἐξέθηκας τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διότι ἠθέλησας νὰ ἀνυψώσῃς τὸν μεσίτην εἰς τὴν θέσιν Πρεσβευτοῦ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ γενικὴ συζήτησις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, θὰ ἴδῃς εὐρύτερον ὁποίαν πολιτικὴν χονδροειδῆ παράβασιν διέπραξας ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Εἶπες σήμερον εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Καλαβρύτων ὅτι ἀλογίστως ψηφίζει· διατί; διότι δὲν ἐγκρίνει τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπαρκῆ νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ προτεινομένου δανείου. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ἀληθῶς σύγκειται ἀπ’ ἀνθρώπους οἰκοκυραίους καὶ καταλλήλους διὰ νὰ γνωμοδοτήσωσι περὶ τῆς φορολογίας τοῦ τόπου, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἱκανοὺς νὰ διδῶσι τὰς χρηματιστικὰς λαθροχειρίας τῶν ἐνταῦθα καὶ ἐν Κων)πόλει Χαβιαροχανητῶν. Ἑπομένως διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν, ὅπως ἀποφύγωμεν τὴν πλεκτάνην, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ὁδηγοῦν, ἔχομεν ἀνάγκην ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ βασανισθῇ παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἀφορμὴν ν’ ἀντιληφθῶσι τοὐλάχιστον μέρος τῶν χρηματιστικῶν πονηρευμάτων τῶν Χαβιαροχανητῶν, καὶ τούτους νὰ διαγνώσῃ μεταξὺ ἡμῶν ὁ κ. Πρόεδρός μας, καὶ μετ’ αὐτῶν δι’ ἐκθέσεως νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν, καὶ ἰδοὺ τὸ ὀρθὸν τῆς προτάσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ Καλαβρύτων. Ἑπομένως εἰς οὐδεμίαν ἀλογιστίαν ὑπέπεσεν ὁ ἔντιμος οὗτος συνάδελφος, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ διευθύνων τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Σώματος τούτου, ὀφείλει ν’ ἀποφεύγῃ μὲ προσοχὴν λέξεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερε κατὰ βουλευτῶν, διότι δύνανται ν’ ἀντιστραφῶσι κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου. Κατερχόμενος ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετμεζᾶ, διότι φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἔλθωσιν ἄνθρωποι εἰδικοὶ νὰ μᾶς φωτίσωσι μὲ λεπτομερῆ ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν τοιούτων πολυπλόκων ὅρων τοῦ προτεινομένου δανείου, διότι σᾶς βεβαιῶ ὅτι τινὰς οὔτε νὰ τοὺς ἀντιληφθῶ κἂν δύναμαι, ὡς ἐπὶ παραδείγματι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῇ τόκος διὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδανείσθησαν εἰσέτι ὅπως πληρώνονται εἰς ἄλλα δάνεια διὰ κεφάλαια πρὸ ἐτῶν δανεισθέντα. Ἐπὶ τέλους ἔχομεν ἀνάγκην εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἀνθρώπων μεταξὺ ἡμῶν, οἵτινες συνηλλάγησαν μετὰ τῶν συμβληθέντων μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου δανείου, καὶ ἐγεύθησαν τῶν ἁρπακτικῶν πονηριῶν των.

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§44ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος τις δὲν ἐζήτησε τὸν λόγον, ἑπομένως ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ὑπάρχουσι δύω προτάσεις, ἡ μὲν εἶναι τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων καὶ ἡ ἄλλη τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ. Πρέπει νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, νομίζω, πρῶτον περὶ τῆς προτάσεως τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων καὶ κατόπιν τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ, ἤτοι νὰ μὴ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ εἰς Ἐπιτροπὴν συγκροτηθησομένην παρὰ τοῦ Προέδρου.

§46ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι ἀπωτέρα ἡ ἰδική μου.

§47ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρῶτον θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται τὴν σύστασιν τῆς εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θέσωμεν πρῶτον τὸ ζήτημα περὶ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὸν τρόπον τῆς συνθέσεως. Λοιπὸν ἐρωτῶ, οἱ παραδεχόμενοι τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δανείου εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον). Τὸ Προεδρεῖον ἀμφιβάλλει. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν ἀπεῤῥίφθη, ἀλλὰ τὸ Γραφεῖον ἀμφιβάλλει.

§49ΤΙΝΕΣ. Ἀντιθέτως.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν περὶ παραπομπῆς εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπήν. Ὁ κύριος Οἰκονόμου εἶναι ἐγεγραμμένος δι’ ἐπερώτησιν.

§51Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν αʹ.) πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν πρόσκλησιν καὶ τὴν ἐργασίαν τοῦ ἐκ Βελγίου κληθέντος ὀργανωτοῦ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους· βʹ.) πόσα διὰ τὴν τοῦ ὀργανωτοῦ τῶν φυλακῶν· γʹ.) ὁποία ἡ ἐργασία αὐτῶν, καὶ κατὰ τί δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτὴν Ἕλληνες ἐπιστήμονες, καὶ δʹ.) εἰς ποῖα μέτρα προέβη ἡ Κυβέρνησις συνεπείᾳ τῶν ἐργασιῶν τῶν κυρίων τούτων. Τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ἠθέλησα νὰ κάμω, καθόσον διαδίδεται ὅτι ἐξωδεύθησαν χρήματα χωρὶς νὰ γείνῃ τίποτε.

§52ΜΑΝΔΑΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἶχον κάμει ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως μᾶς εἴπῃ τί ἐγένοντο αἱ καταγγελίαι, αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν ἐκ μέρους τῆς ἐπαρχίας κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου.

§53ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἀφήσατε νὰ ἔλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀνακρίσεων.

§54ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρωθυπουργέ, ἓν ζήτημα σπουδαῖον εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Κλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ, τούτου δὲ μᾶλλον ἐξαρτᾶται ἡ λύσις ἐκ τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν. Ἐνόσῳ ἡ περιουσία τῶν Μονῶν δὲν εἶναι παρὰ λάφυρον τοῦ μὲν καὶ τοῦ δὲ, δὲν θὰ ἐπέλθῃ θεραπεία τῆς ἐλεεινότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κλήρου. Πλὴν σήμερον ἀνέγνων ὅτι μέρος τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν διατίθεται καὶ ἀπαλλοτριοῦται δι’ ἄλλους σκοπούς. Πῶς λοιπὸν διατίθεται ἡ περιουσία αὕτη δι’ ἄλλους σκοπούς; Καὶ ἐννοῶ τὸ Σκαραμαγκᾶ, Μετόχιον τῆς Μονῆς Κλειστῶν, ἥτις ἔχει μεγάλην περιουσίαν, καὶ ὀλίγας ἀνάγκας, καὶ τὸ Μετόχιον αὐτὸ εἶναι μεγάλης ἀξίας. Ὁμιλῶ ἐν γνώσει τοῦ πράγματος, διότι ἡ Μονὴ τῶν Κλειστῶν εἶχε δίκας, τὰς ὁποίας ἐγὼ διεξήγαγον καὶ γνωρίζω ὡς δικηγόρος τὰ συμφέροντά της, διότι ἦτον πελάτις μου, ὡς εἶπον.

§55ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἐνοικιάσθη ἡ περιουσία ἐπὶ δεκαετίαν καὶ διὰ πολὺ περισσότερον ποσὸν ἀπὸ ὅ,τι ἐλάμβανεν.

§56ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἐνοικιάσεως, ἐπιφυλάσσομαι. Δεύτερον, τὸ περὶ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου νομοσχέδιον παρηγκώνισε καὶ αὖθις ἡ Κυβέρνησις· πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ὅσον τάχος (θόρυβος). Τρίτον, διατί ὑποβάλλονται οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ εἰς ἐξετάσεις; Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν λέγει διατί νὰ τοὺς ὑποβάλῃ εἰς ἐξετάσεις.

§57ΤΙΝΕΣ. Ὑποβάλετε ἐγγράφως τὴν ἐρώτησίν σας.

§58ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ γραφεῖον νὰ σημειώσῃ ὅ,τι θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν «διὰ ποῖον λόγον διέταξε τὰς ἐξετάσεις τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ ποῖον σκοπὸν ἐπιδιώκει», διότι φρονῶ ὅτι ἐπιδιώκεται δι’ αὐτῶν ἰδιοτελὴς σκοπός. Θέλετε, καθὼς ὁ κ. Ροῦφος ἐπροβίβασέν τινας, νὰ βάλετε καὶ σεῖς τοὺς ἰδικούς σας· διὰ δὲ τῶν ἐξετάσεων ἐννοεῖτε νὰ κενώσητε θέσεις. Τέταρτον, κύριοι, ἡ παιδεία εἶναι στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον συνδέεται σπουδαῖος ἢ μᾶλλον εἶναι τὸ ἐλατήριον τῆς προόδου τῶν ἐθνῶν, διὰ τοῦτο ἐλπίζω ὅτι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, τὸν ὁποῖον δὲν εἶδον εἰσέτι, διότι δὲν ἤμην παρὼν ὅτε εἰσήχθη, θὰ ὑπάρχῃ πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ποσὸν περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια· ἐπειδὴ δὲ καὶ εἰς τὸν δῆμον Μεθάνων ὑπάρχει ἀνάγκη συστάσεως Ἑλληνικοῦ σχολείου, συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασίν μου ταύτην καὶ συστήσῃ Ἑλληνικὸν σχολεῖον ἔστω καὶ ἐξ ὀλίγου προσωπικοῦ, διότι οὕτω θεραπεύεται ἡ ἀνάγκη τοῦ τόπου, καθόσον οὔτε δήμαρχον, οὔτε δημαρχικὸν πάρεδρον, οὔτε ἄρχοντα ἄλλον θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ἀνεπτυγμένον ὁπωσοῦν. Κατὰ συνέπειαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ. Ἄλλο δὲ ἄτοπον συμβαίνει ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τροιζηνίας, καὶ ἓν ἄλλο συμφέρον πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω. Ζητῶ λοιπὸν ὅπως ληφθῇ πρόνοια νὰ θεραπευθῇ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐλλείψεως Ταμείου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τροιζηνίας. Ἄλλοτε ἡ ἐπαρχία Τροιζηνίας ἦν αὐτοτελὴς διοίκησις καὶ εἶχε τὰς Ἀρχάς της ἐν ἑαυτῇ, κατόπιν ὑπεδουλώθη καὶ συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ὕδρας. Ἤδη ἡ ἐπαρχία Τροιζηνίας εἶναι πάλιν ἀνεξάρτητος μὲ πρωτεύουσαν τὸ Πόρον ἀλλ’ ὁ ταμίας εἶναι εἰς τὴν Ὕδραν. Τί συμβαίνει δὲ ἐκ τούτου; εἰς τὸν Πόρον γίνονται ὅλαι αἱ εἰσπράξεις, οἱ δὲ εἰσπράκτορες τῆς ἐπαρχίας ὑποβάλλονται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πλεύσωσι θάλασσαν καὶ νὰ διέλθωσι καὶ ξηρὰν διὰ νὰ δώσωσι τὰ χρήματα εἰς τὸν ταμίαν τῆς Ὕδρας· τοῦτο δὲ εἶναι κινδυνῶδες καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἀπολύτως λοιπὸν ἀναγκαῖον, ὅπως συστηθῇ εἰδικὸν ταμεῖον εἰς τὴν Τροιζηνίαν, ὁ δὲ τελώνης Ὕδρας ἂς πληρώνῃ τὰς συντάξεις ἐκεῖ· διότι ὁ ταμίας σήμερον ἐν Ὕδρᾳ δὲν ἔχει ἄλλην ἀποστολὴν, καθόσον εἰσπράξεις δι’ ἀνάγκην ταμείου δὲν γίνονται ἐν Ὕδρᾳ. Ἐὰν παρατηρήσητε τὰς καταστάσεις τοῦ ταμείου Πόρου καὶ τοῦ ταμείου Ὕδρας, δὲν ὑπάρχει σύγκρισις. Διὰ τοῦτο συνιστῶ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως ἐν τῷ εἰσακτέῳ Προϋπολογισμῷ μεριμνήσῃ, ἵνα ὁ ταμίας μεταβῇ εἰς Πόρον τὰ δὲ καθήκοντα αὐτοῦ πρὸς πληρωμὴν τῶν συντάξεων ἀνατεθῶσιν εἰς τὸν ὑποτελώνην Ὕδρας, διότι τοῦτο εἶναι συμφέρον πάντων· ὑποθέτω, ὅτι τοῦτο ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει τὸ ἀποκρούσει διότι τὸ προτείνω ἐγὼ, ἀλλὰ θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν πραγματικὴν ἀνάγκην καὶ ἀμερολήπτως θέλει ἀποφασίσει ὅτι εἶναι δικαία ἡ πρότασίς μου. Φρονῶ, λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει μεριμνήσει καὶ περὶ τούτου τοῦ ἀντικειμένου.

§59ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας κύριος Κωνσταντόπουλος ἐζήτησε νὰ καταθέσω γνωμοδότησιν τῶν κυρίων Νομικῶν Συμβούλων περὶ ζητήματος ἐκλογικοῦ, περὶ τοῦ ἂν ὁ συμβολαιογράφος εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος καὶ ἑπομένως ἂν δύναται νὰ ἐκλεχθῇ ἢ διατελῇ δημοτικὸς σύμβουλος.

§60ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἑρμηνείαν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ ζητήματος καὶ τὴν κατάθεσιν τοῦ ἐγγράφου.

§61ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ 1879 καὶ κατὰ τὸ 1880, εἰς τὴν τελευταίαν δὲ περίπτωσιν μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Δικαστικοῦ συμβούλου κυρίου Ταταράκη, καὶ ἐλύθη ὅτι ὁ συμβολαιογράφος εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος. Ἤδη δὲ ὅλοι οἱ Νομικοὶ Σύμβουλοι τὸ αὐτὸ γνωματεύουσιν. Ὁ κύριος βουλευτὴς Σπάρτης χθὲς ἐζήτησε τὸ καταστατικὸν τῆς Ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Θεσσαλίας. Αὐτὸ εἶναι δημοσιευμένον εἰς τὸ παράρτημα 153 τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1882. Ἐζήτησεν ἐπίσης πόσα εἶνε τὰ χιλιόμετρα, λέγω δὲ ὅτι εἶνε 191. Ὁ κ. Οἰκονόμου, βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος, ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῆς συμβάσης ἐκεῖ ζημίας εἰς τοὺς δρόμους ἕνεκα τῆς πλημμύρας· τὰς καταθέτω.—Ὁ βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν κ. Κοντογούρης ἐζήτησε τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸν λιμένα Πατρῶν, καὶ τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν συμβούλων· τὰ καταθέτω, —Ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Ζυγομαλᾶς ἐζήτησε τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τ’ ἀναφερόμενα εἰς τὴν Κωπαΐδα· τὰ καταθέτω μὲ τὸν κατάλογόν των.

§62ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε νὰ μοὶ δοθῶσι.

§63Γ. ΤΟΜΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Καταθέτω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν περὶ τῶν μηχανικῶν. Περὶ δὲ τοῦ Λαζάρου Τομπάζη, ὁ ὁποῖος προεβιβάσθη ναυπηγὸς, λέγω ὅτι οὗτος διατελεῖ ἀνέκαθεν εἰς τὸν ναυπηγικὸν κλάδον, καὶ προεβιβάσθη, διότι ὑπῆρχεν ἀριθμὸς κενὸς, ἦτο δὲ ὁ μόνος δικαιούμενος νὰ καθέξῃ αὐτὸν ἐκ τοῦ ναυπηγικοῦ κλάδου. Οὐδεὶς δὲ νόμος παρεβιάσθη εἰς τὸν προβιβασμὸν τοῦτον.

§64Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ συζήτησις σήμερον ἐπὶ τούτου.

§66ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἀμέσως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς πολιτικῆς συζητήσεως.

§67ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μεταξὺ τῶν καταστάσεων, τὰς ὁποίας ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐξ ἐπαγγέλματος κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐλλείπουσι διάφοροι· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς πρωτοτύπους καταστάσεις, καθυστεροῦνται αἱ τῆς κληρώσεως τοῦ 1883, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν κατὰ τὸν Ἰούνιον, καθυστεροῦνται δὲ καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι αἱ ἀφορῶσαι τὰ περὶ ἀνικανότητος τῶν ὁπλιτῶν.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διετάχθη ἡ παρασκευὴ αὐτῶν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ὀλίγος χρόνος.

§69ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Συνάμα, δοθείσης εὐκαιρίας, θέλω νὰ ἀφαιρέσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν μίαν ἐντύπωσιν, ἥτις ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγεννήθη, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι ἐλθὼν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εὗρεν ἀδικαιολόγητα ποσὰ προκαταβολῶν στρατιωτικῶν, ἀναβαίνοντα εἰς τὸ ποσὸν τῶν 35 ἑκατομμυρίων φράγκων. Δὲν ἐπίστευόν ποτε, ὅτι Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ τοιοῦτον ἤθελε τὸ ἀναγγείλει ἐν εἴδει ὑπαινιγμοῦ, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν, ἀφοῦ ἡ διαχείρισις κατὰ τὸ 1882 αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος πρῶτος ἔκαμε προμηθείας ἐν τῷ στρατῷ, μόλις σήμερον κατωρθώθη νὰ καθαρισθῇ, βεβαίως αἱ τοῦ 1881 καὶ 1882 ἔπρεπε νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν ἀργότερον.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ τοῦ 1880 ἐκκαθαρίσθησαν τὸ 1882.

§71ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἑπομένως αἱ τοῦ 1881 τὸ 1883. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν, ὅταν γίνωνται αἱ προμήθειαι ἰδίως ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ νὰ ἔχῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πάντα τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα. Τοῦτο ἤθελον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέφερεν, ὅτι εὗρε προκαταβολὰς ἀδικαιολογήτους, ὅτι τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐλλείψεως χρόνου καὶ ὄχι ἀταξίας τῆς ὑπηρεσίας.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§73Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠναγκάσθημεν, κύριοι, χθὲς ὡς ἀντιπολίτευσις νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἐδείκνυτο ὀκνοῦσα νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιπροσωπεύει τὸν Νόμον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ ὀφείλει νὰ ὑποστηρίζῃ τὴν ἐν αὐτῷ νενομισμένην τάξιν· ἔχει δὲ καὶ τὰ μέσα ἵνα ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον τοῦτο, διότι ἡγεῖται τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Κοινοβουλίου. Δυστυχῶς ὅμως παρετηρήθη, ὅτι καὶ ἄλλοτε καὶ χθὲς ἔτι παρέλιπε τὸ καθῆκον τοῦτο, ἀφίνουσα τὰς συζητήσεις νὰ ἐκτρέπωνται μέχρι σημείου κατὰ τὸ ὁποῖον μειοῦται ἡ σοβαρότης τῶν συζητήσεων καὶ ἀναιρεῖται ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Κοινοβουλίου. Χθὲς ὑπεβλήθησαν δύω προτάσεις· τὴν ἑτέραν δὲ τούτων δὲν ἐπέμεινε νὰ ψηφοφορήσωμεν ὁ προτείνας αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἄλλη πρότασις ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ ἀπὸ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς, οἵτινες ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῶσιν ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀφίνωσι νὰ προβάλλωνται πρὸς ψηφοφορίαν προτάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τοὺς θεσμοὺς τοῦ Κράτους, δυνάμει τῶν ὁποίων ὑπάρχει τὸ Κοινοβούλιον. Ἠναγκάσθημεν λοιπὸν διὰ τοῦτο νὰ προαγγείλωμεν χθὲς τὴν κατὰ τὴν σήμερον ἔναρξιν τῆς πολιτικῆς συζητήσεως, διὰ νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην. Μοὶ ἐφάνη δὲ περίεργον ὅταν ἀνέβην ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ἤκουσα ὄπισθέν μου τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἐμμένῃ νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν, καὶ νὰ προκαλῇ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς δι’ ἀναστάσεως. Ὡς μοὶ ἐφάνη πρωτοφανὲς καὶ ὅλως ἀσυνήθιστον εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅταν ἀγγέλληται πολιτικὴ συζήτησις, μέλλουσα ἀμέσως τὴν ἐπιοῦσαν νὰ λάβῃ χώραν, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμένῃ διὰ νὰ ἐξακολουθῇ τὰς μετὰ τοῦ Κοινοβουλίου ἐργασίας της. Πολιτικὴ συζήτησις λέγεται πᾶσα συζήτησις, ἡ ὁποία περιέχει ἐν αὑτῇ τὴν ἔννοιαν τῆς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον δυσπιστίας. Εἴθισται δὲ ἐν ὅλοις τοῖς κοινοβουλευτικοῖς τόποις, εὐθὺς ὡς τοιοῦτος δισταγμὸς ἐκδηλωθῇ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἡ Κυβέρνησις θεωροῦσα, ὅτι ἐφάπτεται ἡ ὑπόθεσις τῆς ἰδίας αὑτῆς φιλοτιμίας, ν’ ἀπέχῃ οἴκοθεν τῶν μετὰ τοῦ Κοινοβουλίου ἐργασιῶν, μέχρις οὗ βεβαιωθῇ διὰ ψηφοφορίας τοῦ Κοινοβουλίου, ὅτι ἡ ἐμπιστοσύνη αὐτοῦ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐμειώθη παντάπασι. Καὶ χθὲς μετὰ τὴν ἀναγγελίαν τῆς πολιτικῆς συζητήσεως, ἣν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐποιήσατο, μολονότι ὀλίγα λεπτὰ ἔλειπον, ἵνα συμπληρωθῶσι πέντε ὅλαι ὧραι, καθ’ ἃς ἐμένομεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐργαζόμενοι, ἡ Κυβέρνησις ἐνέμενεν ἐπὶ τῶν ἑδρῶν αὑτῆς, ἵνα μᾶς ἐκβιάσῃ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐργασίας μας διὰ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ὁ κ. πρόεδρος παρήγγειλε πρὸς τὸν γραμματέα ν’ ἀναγνώσῃ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον. Τὰ μέσα ταῦτα δὲν ἁρμόζουσιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουσι νὰ κυβερνήσωσι τὰ ἔθνη· εἶναι μέσα μικρά! Καὶ προσέφυγε καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον πολλάκις ἡ Κυβέρνησις εἰς μέσα τοιαῦτα· ἀλλὰ προσέφυγεν ἐπὶ μειώσει τοῦ σεβασμοῦ τοῦ ὀφειλομένου εἰς αὐτὴν, ἐπὶ μειώσει τῆς ἀξιοπρεπείας της, οὐχὶ δὲ ἐπὶ μειώσει τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Τόπου πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐνθυμοῦμαι πέρυσιν, ὅτε ἐξέπνευσεν ὑπέροχος πολιτικὸς, ἡγέτης πολυπληθοῦς κόμματος, κυβερνήσας πολλάκις τὴν Ἑλλάδα, οἱ δὲ φίλοι αὐτοῦ συγκεκινημένοι ἔσπευδον εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, ἵνα μάθωσιν ἐὰν ζῇ ἔτι ἢ ἐξέπνευσε, μᾶς κατήγγειλαν ἐντεῦθεν, ὅτι ἡμεῖς λιποτακτοῦμεν, ὅτι παραλύομεν τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου, ὅτι δὲν συντρέχομεν ἵνα ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, ἵνα ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισγὸς τοῦ 1883, καὶ γνωρίζετε τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1883 ὁποῖον ἦτο, καὶ ἠξίου ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ τὸ διέλθωμεν, ὅπως διέρχωνται οἱ μαθηταὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων, ὅταν ἀναγινώσκωσι τὰ κοινὰ γράμματα. Ἀλλ’ ὀφείλων νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν πολιτικὴν συζήτησιν, καθῆκον ἔχω νὰ ῥίψω τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπὶ πάντων τῶν κλάδων τῆς δημοσίας διοικήσεως, καθῆκον ἔχω νὰ σταματήσω ἐπὶ ἑκάστης πράξεως, νὰ ἐρευνήσω τοὺς σκοποὺς τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μελετήσω τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας πρὸς ἐπιτυχίαν αὐτῶν ἐπεχείρησε, νὰ ἀναζητήσω τ’ ἀποτελέσματα αὐτῶν, νὰ ἐνθυμηθῶ τὰς προσδοκίας, τὰς ὁποίας διὰ τῶν ὑποσχέσεών της πρὸς τὸ Κοινοβούλιον ἐνεποίησεν εἰς τὸ κοινὸν, ἵνα δυνηθῶ νὰ ἐκθέσω ὑπὸ τὰ ὄμματα ὑμῶν πῶς ἐκυβερνήθημεν καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν περιήλθομεν. Τὸ ἔργον εἶναι ἐργῶδες, καὶ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἐτύγχανεν ἀποῦσα ἑπτὰ μῆνας, τὸ δ’ ἐνεστὼς ὑπουργεῖον ὑπερέβη πάντα τὰ προκάτοχα αὐτοῦ εἰς τὰς ἀφορμὰς, ἃς παρέσχε πρὸς τοιαύτην ἔρευναν, μετὰ δισταγμοῦ θέλω τὸ ἐπιχειρήσει. Διὰ τοῦτο τροχάδην θέλω διέλθει τὰ συμβεβηκότα, ἵνα μὴ ἀπαυδήσητε ἀκροώμενοί μου. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι ἄλλα ἀξιότιμα μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θέλουσιν ἀναπληρώσει τὰ κενά, τὰ ὁποῖα ἡ ἐσπευσμένη αὕτη ἐπιθεώρησις τῶν πραγμάτων θέλει καταλίπει. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ πρὸ πάντων ἦτο ἡ ὕλη ἐκείνη, ἐπὶ τῆς ὁποίας συνήθως ἐσταμάτα ὁ νῦν ἡγέτης τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὅταν ἄλλοτε ἐκάθητο εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τότε ἐπέκρινε πάντας ὅσοι κατὰ διαδοχὴν διεχειρίζοντο τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἀντιπροσωποῦντες τὴν πατρίδα, τότε ἰσχυρίζετο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος ἐπολιτεύετο ταπεινῶς, ἐδεικνύετο μικρὰ, ὅτι ἠδύνατο, ἀλλὰ δι’ ἀδεξιότητα ἢ διὰ τὴν ταπείνωσίν της, δὲν κατώρθου τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ὅτι ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ συνομολογήσῃ συμμαχίας μετὰ μεγάλων Δυνάμεων, ἀλλ’ ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ τοῦ χρόνου ἐκείνου ἐπολιτεύοντο ἱκετεύοντες καὶ ἐπαιτοῦντες ἐν τῇ Εὐρώπῃ, διὰ νὰ εὐδοκήσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ἐθνικὰς ἀξιώσεις. Αὐτὸς δὲ ὁ τόσον ὑψηλόφρων ἀντιπολιτευόμενος, ὁ ἐλέγχων ἐπὶ ταπεινοφροσύνῃ τοὺς τότε κυβερνῶντας, κυβερνᾷ πρὸ εἴκοσι μηνῶν τὴν Ἑλλάδα, καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ διεξαγάγῃ δύω εὐτελέστατα ζητήματα, ὑποδεέστερα καὶ αὐτῆς τῆς διαχειρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶχεν ἀρχίσει ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς νὰ ἐλέγχῃ τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον, διότι ἄφινεν ἐκκρεμῆ τὴν διαμφισβήτησιν, ἡ ὁποία εἶχεν ἐγερθῆ μετὰ τοῦ ὁμόρου Κράτους διὰ τὰ Ἑλληνικὰ ταχυδρομικὰ γραφεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν ταῖς πόλεσι τῆς Τουρκίας. Καὶ εἴκοσι μῆνες ἔῤῥευσαν, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν αὐτὸς τὴν κυβέρνησιν τοῦ τόπου, καὶ ὅσοι θέλουν νὰ μάθωσι τί τέλος πάντων ἐγένετο καὶ πῶς ἐπερατώθη ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἂς ὑπάγωσιν εἰς Κωσταντινούπολιν, εἰς Ἀλεξάνδρειαν καὶ εἰς Σμύρνην διὰ νὰ ζητήσωσι τὰ Ἑλληνικὰ ταχυδρομικὰ γραφεῖα. Ἀλλ’ ἐνδέχεται νὰ μοὶ ἐπιδείξωσι πάλιν τὴν δάφνην τοῦ Καραλῆ Δερβὲν, ὡς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐπέδειξαν τὴν Ἐθνικὴν ἐκείνην δόξαν, τῆς ὁποίας αὐτουργὸς καὶ ἐργάτης ὑπῆρξεν ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις, ἐλπίζοντες οὕτω νὰ μ’ ἀποστομώσωσιν. Ἀλλ’ εἴτε τὴν δάφνην τοῦ Καραλῆ Δερβὲν, εἴτε τὴν δόξαν τῆς ναυτικῆς ἐκστρατείας ἐπὶ τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἐὰν ἤθελε μᾶς ἀναμνήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νομίζω ὅτι θὰ μείνῃ ἄναυδος, ἐὰν ἐρωτηθῇ τί ἔκαμε μέχρι τοῦδε διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὰ ἐκτελεστήρια τῶν προξένων τῆς Ἑλλάδος, τοὺς ὁποίους πρὸ 20 καὶ 18 μηνῶν διώρισε, καὶ οἵτινες, μὴ λαβόντες τὰ ἐκτελεστήριά των, περιφέρονται ἀκόμη σήμερον ἐν τῇ πόλει τῶν Ἀθηνῶν, συντηρούμενοι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Ἐὰν δὲ ἀναγνωσθῇ σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἀνακληθῶσιν εἰς τὴν μνήμην τῆς Κυβερνήσεως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτε διεβεβαίου αὐτὴν περὶ τῆς ἀμέσου λύσεως τῆς διαφορᾶς ταύτης πρὸ ἑνὸς ἔτους, νομίζω ὅτι θὰ μὲ δικαιολογήσῃ, ἐὰν μετεχειρίσθην τὴν φράσιν ὅτι θέλει μείνει ἄναυδος, ἀπορῶν τί νὰ προβάλῃ εἰς τὴν ἐρώτησιν περὶ τῶν ἐκτελεστηρίων. «Κατὰ τὴν 26 Μαΐου 1882, ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰς τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς ἀπήντησεν ἡ Πύλη, ὅτι δὲν «ἔχει γνῶσιν νὰ ἐβράδυνέ ποτε τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐκτελε«στηρίων, καὶ παρεκάλεσε νὰ τῇ σταλῇ ὁ κατάλογος τῶν «περιστάσεων, ἐν αἷς ἐφρονοῦμεν ὅτι ἐβράδυνεν. Ἀπεστάλη «ὁ κατάλογος οὗτος, καὶ πάλιν ἀπήντησεν, ὅτι οὐδε«μίαν ἔχει δυσκολίαν νὰ ἐκδώσῃ τὰ ἐκτελεστήρια πρὸς «τὰ Προξενεῖα ἐκεῖνα, καὶ ὅτι ἂν δὲν τὰ ἐξέδωκε, προ«ῆλθε τοῦτο ἐκ τῆς ἀμελείας τοῦ Γραφείου». Καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνεπέρανεν ἀναγγέλλων εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πέρας τῆς ὑποθέσεως ταύτης. «Ὥστε κατ’ ἀρχὴν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία «περὶ τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν καὶ περὶ τῆς διαθέσεως τῆς «Πύλης περὶ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων τούτων». Καὶ ἀπὸ τῆς 26 Μαΐου 1882, δέκα ὀκτὼ κατέῤῥευσαν μῆνες, καὶ τὰ ἐκτελεστήρια εἰσέτι δὲν ἐξεδόθησαν. Ἐγνώριζε νὰ ἐλέγχῃ τοὺς προκατόχους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἐντὸς τριῶν μηνῶν δὲν ἠδύναντο νὰ τελειώσωσι τὸ μέγα, τὸ μέγιστον τῶν μέχρι τοῦδε προταθέντων ζητημάτων, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰς ἐλπίδας τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Καὶ παρῆλθον 18 μῆνες, καὶ ἐλάβομεν ὑποσχέσεις καὶ ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας ἐὰν ἤθελε μελετήσει κάλλιον, ἤθελεν εὕρει ἐν αὐταῖς ὑποκρυπτομένην τὴν εἰρωνείαν. Καὶ ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅταν κατὰ τὴν 4 Μαρτίου 1882 ἀπήγγειλεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ πρόγραμμά του, ὅτι «δὲν εἶναι τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος, οὔτε ἐπὶ τῆς Ὄθρυος, οὔτε κατὰ τὴν Ἐλασσῶνα. Τὰ ὅρια τοῦ Βασιλείου ἐν τῷ ζητήματι τῆς ἀμύνης εἶναι αὐτὰ τὰ ὅρια τοῦ Ἑλληνισμοῦ». Καὶ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνεύρωμεν οὔτε τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ διατηρήσωμεν ὅ,τι πρὸ πεντηκονταετίας εἴχομεν, ἤτοι τὰ Ἑλληνικὰ ταχυδρομεῖα, πολλῷ ἧττον δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν Πράκτορας, οἵτινες νὰ ἐπιμελῶνται τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου, καὶ νὰ προστατεύωσι τοὺς Ἕλληνας πολίτας, οὐχὶ ἐκεῖ ὅπου εἶναι τὰ ὅρια τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλ’ ἐδῶ εἰς τὰ παρακείμενα μέρη παρὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμήν. Ἀλλ’ ἐπεθύμει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μᾶς δηλώσῃ τότε ὅτι αὐτὸς εἶχε προορίσει ἑαυτὸν διὰ νὰ προπαρασκευάσῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ πέμψῃ αὐτὴν νὰ ἀμυνθῇ πρὸ τῶν ὁρίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, διότι ἐπεθύμει νὰ δείξῃ, ὅτι ἦτον ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν παρασκευῶν. Μᾶς ἐζήτει καθ’ ἑκάστην ν’ ἀσχοληθῶμεν ἀποκλειστικῶς εἰς ταύτας. Νομοσχέδια περὶ δανείων προέβαλε καὶ ἐζήτει τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισίν των. Χρήματα ἐζήτει διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δύω τούτων ὑπουργείων. Καὶ ἡ Βουλὴ ἐχορήγησεν αὐτά. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1882 ἦτο ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ πρώτου ὁμαλοῦ ἔτους, τὸ ὁποῖον ἐπῆλθε μετὰ τὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας προεκάλεσε καὶ ἐπήνεγκεν ὁ Ρωσσοτουρκικὸς πόλεμος. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραβάλωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ 1882 πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δύω τούτων ὑπουργείων τῶν ἐτῶν 1881, ἢ 1880, ἢ 1879, ἢ 1878, ἢ 1877 διότι καθ’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἔτη ἡ Ἑλλὰς, πρὸ τῶν ἀνωμαλιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκ τοῦ Ρωσσοτουρκικοῦ πολέμου, καὶ ἀπὸ τῆς κρίσεως, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἐν Ἀνατολῇ, ἔσπευδεν ἀφειδῶς δαπανῶσα, ἵνα δυνηθῇ νὰ παρασκευάσῃ διὰ τῶν ἐνόντων ἑαυτήν. Ἐὰν ὅμως παραβάλητε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ 1882 πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ 1876, ἠξεύρετε πόσον ἡ Βουλὴ αὕτη ἐψήφισε περισσότερον κατὰ τὸ 1882 ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν προπαρασκευῶν, ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, περισσότερα ἀπὸ ὅσα ἐψήφισε κατὰ τὰ 1876; 7,461,000 περίπου ἐζήτησε τὸ ὑπουργεῖον τοῦ 1876 ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας· 18,973,000 ἐζήτησε τὸ ὑπουργεῖον τοῦ 1882 διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Δηλαδὴ 11 ἑκατομμύρια περισσότερον ἀπὸ ὅσα ἐζητοῦντο ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον κατὰ τὸ 1876 ἐζητήθησαν κατὰ τὸ 1882 διὰ τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου· ἡ Βουλὴ οὐδέποτε ἐδείχθη φειδωλὴ ὁσάκις ἐκλήθη ὑπὸ τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων νὰ παραχωρήσῃ μέσα, τῶν ὁποίων εἶχον ἀνάγκην διὰ νὰ προπαρασκευάσωσι τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν σκοπῶν.

§74Π. ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιβάλητε ἡσυχίαν εἰς ἐκεῖνο τὸ θεωρεῖον;

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία εἰς τὰ ἀκροατήρια.

§76ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω, ἀφοῦ ἡμεῖς μετὰ τοσαύτης γενναιότητος καὶ προθυμίας ἐπιβάλλομεν τὰ βάρη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, διὰ νὰ συντρέξωμεν τὴν διοργάνωσιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων καὶ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐρωτήσωμεν τέλος πάντων τί κατωρθώσαμεν διὰ τῶν χρημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήσαμεν;

§77ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ θεωρεῖον δὲν ἡσυχάζουν.

§78ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τέλος πάντων δὲν εἶναι κατάστασις αὐτὴ, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν τί πρέπει νὰ κάμωμεν, καὶ ἔπρεπε μάλιστα τὸ ὑπουργεῖον νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν νὰ ἐκκενωθῇ τὸ ἀκροατήριον.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι· ἡ συζήτησις εἶναι σοβαρά.

§82ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, παρακαλῶ μὴ ἐνοχλεῖσθε ἐκ τῶν ψιθυρισμῶν, τοὺς ὁποίους ἀκούετε ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις. Ἐὰν ὑπάρχῃ προαίρεσις διὰ νὰ πλαστογραφῆται ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς ἡ ἔκφρασις τοῦ δημοσίου φρονήματος, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φέρουσιν εἰς σύγκρουσιν τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς μὲ τὴν γνώμην τοῦ δημοσίου φρονήματος, ἐκεῖνοι θέλουσιν ὑποκύψει εἰς τὰς συνεπείας. Οὔτε αἱ ἐπιδοκιμασίαι, οὔτε αἱ ἀποδοκιμασίαι τῶν περιεστώτων θέλουσι μᾶς ἐνθαῤῥύνει, ἢ θέλουσι μᾶς ἀποθαῤῥύνει. Ἡμεῖς ἀγωνιζόμενοι ἐνταῦθα ὑπὲρ τοῦ νόμου καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Τόπου, ἀμυνόμενοι κατὰ τῶν παραβιάσεων τοῦ νόμου καὶ κατὰ τῆς κακῆς διαχειρίσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Τόπου, ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας. Ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει μᾶς ἐνισχύσει εἰς τοῦτο. Ὅτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχε πόθεν νὰ πορισθῇ δυνάμεις, ἵν’ ἀποκρούσῃ τὴν ἀντίῤῥησιν, ἣν προεβάλομεν κατὰ τῆς συμβάσεως τοῦ δανείου τῶν 20 ἑκατομμυρίων μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, συμβουλεύοντες αὐτὸν νὰ λάβῃ ἐκ τῶν ὑπολοίπων χρημάτων τοῦ δανείου τῶν 120 ἑκατομμυρίων, καὶ ἐκ τῶν ὑπολοίπων χρημάτων τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τότε ἐζήτησε νὰ πορισθῇ δυνάμεις ἐκ τῶν ναυτικῶν παρασκευῶν. Τί πράττετε, μᾶς ἔλεγε; Καὶ ἂν ἀπασχολήσητε τὰ ὑπόλοιπα ταῦτα τῶν δύω δανείων εἰς τὴν ὁδοποιΐαν, τότε θέλετε καταστρέψει πάντα τὰ μέσα, δι’ ὧν, θέλομεν δυνηθῆ νὰ παρασκευάσωμεν ναυτικῶς τὴν χώραν. «Ἑκάστη ἡμέρα παρερχομένη ἄνευ ναυτικῶν παρασκευῶν διαγράφεται διὰ τὸν Ἑλληνισμόν». Αὐτὰ ἔλεγε τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἀπὸ τοῦ βήματος. Καὶ ἐχειροκρότει ἡ πτέρυξ αὕτη, καὶ ἐχειροκρότουν οἱ παρεστῶτες ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν δὲν ἔφθανον τότε εἰς τὰς ναυτικὰς παρασκευὰς τὰ 25 ἑκατομμύρια, τὸ ὑπόλοιπον τῶν δύω δανείων, διὰ τοῦτο κατόπιν ἦλθε καὶ ἐπρότεινε νόμον, δι’ οὗ ἐζήτησε 40 ἑκατομμύρια. Ἐγὼ καὶ ὀῤῥωδῶν πρὸ τῆς ἐλεεινῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Τόπου, ἐζήτησα ν’ ἀντισταθῶ ἐντεῦθεν, καὶ ἐγενόμην τὸ ἀντικείμενον τῶν ἐμπαιγμῶν καὶ τῆς διακωμῳδήσεως τῆς πλειονοψηφίας. Καὶ αὐτὸς ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὑπουργὸς τότε τῶν Οἰκομικῶν, ἐγένετο εἰσηγητὴς κουλουρτζίδων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἵνα ἐξευτελίσῃ τὴν συζήτησιν, καὶ διακωμῳδήσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀνθισταμένην εἰς τὰ μεγάλα ἐκεῖνα σχέδια. Καὶ ἔλαβεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸν νόμον περὶ τοῦ δανείου τῶν 40 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ δὲν ἔμαθεν ἡ Βουλὴ ἔκτοτε ἄλλο, ἢ μόνον ὅ,τι ἔμαθεν ἐκ τῶν ἐφημερίδων, καὶ ὅ,τι ἠδύνατο νὰ εἰκάσῃ ἐκ τῶν γενομένων προχθὲς ἐπερωτήσεων. Τὰ 40 ἑκατομμύρια θέλομεν ἀμέσως, μᾶς ἔλεγον τότε οἱ ὑπουργοὶ, ἵνα πληρώσωμεν εὐθὺς τὴν πρώτην δόσιν τῆς κατασκευῆς τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα σκοποῦμεν νὰ κατασκευάσωμεν, ἵνα ἐγείρωμεν τὰ στρατιωτικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα καὶ εἶναι ἀναγκαῖα πρὸς ἀποταμίευσιν τοῦ ὑλικοῦ τοῦ πολέμου. Πόσαι δόσεις ἐπληρώθησαν μέχρι τοῦδε διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ στόλου τούτου; Πόσα στρατιωτικὰ καταστήματα ἀνηγέρθησαν; Ὅ,τι αἱ ἐφημερίδες μᾶς ἀνήγγειλαν εἶναι ὅτι μία ἐπιτροπὴ συνεστάθη, ἵνα περιέρχηται τὰς ἀκτὰς τῆς Μάγχης καὶ τῆς Γερμανικῆς θαλάσσης, καὶ τελευταῖον καὶ τῆς Ἀδριατικῆς καὶ ἐπὶ ἕνα ἐνιαυτὸν νὰ διαμείνῃ ἐν Λονδίνῳ. «Τὸ δάνειον ὑπὲρ τῶν ναυτικῶν παρασκευῶν, ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὴν 12 Μαΐου 1882 εἶναι 40 ἑκατομμύρια. Ἐπιπροστιθεμένων δὲ τούτων εἰς ἄλλα διαθέσιμα κεφάλαια (τὰ ὑπόλοιπα τῶν δύω ἄλλων δανείων), θὰ ἔχωμεν εὐθὺς νὰ δαπανήσωμεν ἐξ αὐτῶν διὰ τὴν πρώτην δόσιν τῶν πλοίων, καθὼς καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν στρατιωτικῶν καταστημάτων, ἅτινα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν φύλαξιν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ». Ἀλλ’ ἐλησμόνησα. Ἦτο μὲν τὸ δάνειον ἀληθῶς διὰ τὰς ναυτικὰς παρασκευάς. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἐζήτησαν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ 400,000 δραχμὰς διὰ ναυτικὰς παρασκευὰς, διὰ νὰ πληρωθῶσιν εἰς τὸν Σπάρταλην; Καὶ αὐτὰς διὰ ναυτικὰς παρασκευάς. Ἐπρόκειτο νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὁ τὴν πίστωσιν ταύτην περιέχων. Καὶ ἂν δὲν παρίστατο ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀντιλέγουσα, ὥστε ν’ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαψεύσῃ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ἐβεβαίωσεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἤθελεν ἐπιβληθῆ εἰς τὴν ράχιν τοῦ Κράτους ἡ πληρωμὴ 400,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ μετὰ τὰς γενομένας ἀντιῤῥήσεις, ἠναγκάσθη ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι τὸ χρέος τοῦτο τοῦ Ταμείου δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμένον, δηλαδὴ τὸ χρέος, ὅπερ παρίστα τὴν προτεραίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἐκκαθαρισμένον. Ἀλλὰ περὶ ναυτικῶν παρασκευῶν καὶ περὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ λόγου τυγχάνοντος, ἀναγκάζομαι ἀκουσίως νὰ θίξω ἐξηγήσεις τινὰς, ἃς πρὸ μικροῦ ὁ εἰρημένος ὑπουργὸς ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ἄλλῃ συζητήσει, ἧς δὲν μετέσχον τὸ παράπαν. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν λόγον, δι’ ὃν ἠναγκάσθη νὰ παραιτηθῇ. Διεφώνει, σᾶς εἶπε, πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν περὶ τοῦ ἐπικαίρου τῶν ναυτικῶν παρασκευῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐφρόνει, ὅτι αἱ ναυτικαὶ παρασκευαὶ ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῶσιν ἀμέσως· ἀλλ’ ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδίσταζε ν’ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην του ἀμέσως. Ἔλεγεν ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν «πρὶν ἴδω ποῖα ἀποτελέσματα ἐπήνεγκεν ἡ ἐκτέλεσις τῶν φορολογικῶν νόμων, καὶ ἂν οὗτοι θέλωσιν ἐπτύχει κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν, δὲν θέλω ν’ ἀναδεχθῇ τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν, δανειζόμενον καὶ μὴ ἐπαρκοῦν, ἵνα πληρώσῃ τοὺς τόκους». Διὰ τὸν δισταγμὸν τοῦτον δὲν δύναμαι νὰ ἐπικρίνω αὐτόν· ἀλλ’ ἂν τοσοῦτον προσεῖχεν εἰς τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς χώρας, πῶς ἐκάθητο εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅταν οὗτος μᾶς ἔλεγεν ὅτι πᾶσα ἡμέρα παρερχομένη ἄνευ ἀγορᾶς πλοίων διαγράφεται ἀπὸ τὸν Ἑλληνισμόν; Πῶς δὲν ἔλεγεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν: διατί τοσοῦτον σπεύδεις; Πῶς ἀνείχετο καὶ συνεμερίζετο τὴν γνώμην ἐκείνην; Καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἀνήγγειλεν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν Βουλὴν τότε, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον μᾶς εἰσῆγε, παρίστα ἔλλειμμα 12 ἑκατομμυρίων. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ὅταν ἔλεγε ταῦτα, δὲν εἶχεν ἐπέλθει ἡ φωτεινὴ ἰδέα εἰς τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ κατασκευάσῃ ἐκεῖνο τὸ περίφημον οἰκονομικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον πέρυσιν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν. Τότε δὲν διεφώνει πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν, καὶ δὲν ἐπέκρινε τὰς ναυτικὰς παρασκευάς. Ὀφείλω, ὁμιλῶν πρὸς τοὺς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, νὰ τηρῶ ὅσον οἷόν τε γλῶσσαν κοσμικὴν καὶ εὐπρεπῆ, ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ δώσω τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμὸν εἰς τὴν πολιτικὴν, ἣν σᾶς διέγραψα. Δὲν ἠξεύρω δὲ πῶς νὰ χαρακτηρίσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐμπνέουσιν ἐλπίδας κενὰς εἰς τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δίδουσι προθύμως ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ ἐκτελέσωσιν, ἢ τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἀπόφασιν νὰ μὴ ἐκτελέσωσιν. Ἀλλ’ ἂν ἀπέχω νὰ δώσω τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς πολιτικῆς ταύτης, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δώσω τὸν ἀληθῆ χαρακτηρισμὸν ἄλλης πολιτικῆς, καὶ νὰ κάμω χρῆσιν τοῦ ὀνόματος, μὲ τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζουσι τὴν ἄλλην ταύτην πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἐν ταῖς ἐνεργείαις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τῇ διοικήσει αὐτῆς πανταχοῦ ἀνευρίσκω. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὅτι εἰς τὰ Κοινοβουλευτικὰ Κράτη πρέπει νὰ ἐγείρηται Σινικὸν τεῖχος μεταξὺ τῆς διοικήσεως καὶ τῆς πολιτικῆς, οὐδ’ ἐθεώρησα ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος ὀρθὸν τὸν ἀπότομον χωρισμὸν τῆς διοικήσεως ἀπὸ τῆς πολιτικῆς. Καὶ ἄν τις τῶν συναδέλφων ἐπέκρινεν ἄλλοτε Κυβερνήτην τῆς χώρας, ἐγὼ, μολονότι δὲν ἀνῆκον εἰς τὸ κόμμα ἐκείνου, ἀνέλαβον τὴν ὑπεράσπισίν του, διότι ὤφειλον νὰ εἴπω καὶ τότε τὴν ἀλήθειαν, ὅπως καὶ τώρα, μετὰ παῤῥησίας διαδηλῶν τὸ φρόνημά μου. Ἀφοῦ τὸ Σύνταγμα καλεῖ τὴν Βουλὴν καὶ τὰ μέλη αὐτῆς εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Διοικήσεως, πῶς θέλουσι νὰ χωρίσωσι τὴν Διοίκησιν ἀπὸ τὴν πολιτικήν; Ἂν θέλωσι νὰ τὴν χωρίσωσι, τότε ἤθελον ἀνεγείρει σύστημα γραφειοκρατίας, ἤθελον οἰκοδομήσει οἰκοδόμημα νεπωτισμοῦ, πρὸς ἑκάτερον δὲ τούτων ἀντιβαίνουσιν ἐντελῶς καὶ οἱ σκοποὶ καὶ ἡ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Ὁ χωρισμὸς ὁ ἀπότομος τῆς διοικήσεως ἀπὸ τῆς πολιτικῆς δὲν ἐξυπηρετεῖ ἀλλ’ ἀναιρεῖ τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα. Ἀλλ’ ὑπονομεύει αὐτὸ, νοθεύει αὐτὸ ἡ ἐπάρατος συναλλαγή. Ἡ συναλλαγὴ δὲν εἶναι ἀνάμιξις τῆς πολιτικῆς εἰς τὴν διοίκησιν, εἶναι ὑποδούλωσις καὶ ἀναίρεσις τῆς διοικήσεως χάριν τῆς πολιτικῆς. Ἡ συναλλαγὴ εἶναι ὑποταγὴ τῶν ὀργάνων τῆς Διοικήσεως εἰς τὰ νεύματα ἐκείνων, τοὺς ὁποίους τὸ Ὑπουργεῖον εὐνοεῖ. Ἡ συναλλαγὴ ἀφαιρεῖ πᾶν κῦρος καὶ πᾶσαν ἰσχὺν ἀπὸ τοὺς νόμους, οἱ δὲ νόμοι κύπτουσι πρὸ τῶν συμφερόντων τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, οὐχὶ τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ τῶν ἐν τοῖς δήμοις καὶ ταῖς ἐπαρχίαις φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἰς ποίαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, ἂν θελήσητε νὰ ψηλαφίσητε αὐτὴν, δὲν εὑρίσκετε οὐχὶ τὴν εἰκόνα, ἀλλὰ τὴν συναλλαγὴν πλήρη καὶ ζῶσαν; Θέλετε νὰ ἐρευνήσητε τίνες διορίζονται, ποῖοι μετατίθενται, ποῖοι παύονται; Θέλετε νὰ μάθητε πῶς ἐκτελοῦνται οἱ νόμοι, κατὰ τίνα χρόνον καὶ τρόπον; Θέλετε νὰ μάθητε ποία ἡ ἐπιμέλεια τῆς διοικήσεως ἐπὶ τῶν δημοτικῶν πραγμάτων, πῶς ἐνασκεῖται ἡ πρόνοια τοῦ Κράτους, ἵνα ὑποβοηθήσῃ τὴν ἀτομικὴν δραστηριότατα διὰ τῆς διευκολύνσεως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, διὰ τῆς κατασκευῆς ὁδῶν καὶ γεφυρῶν; Θέλετε νὰ μάθητε τί γίνεται ἡ ἐκπαίδευσις, καὶ ἡ δημοτικὴ καὶ ἡ μέση, ἥτις ἐγένετο καὶ αὐτὴ ἔτι νόμισμα χάλκινον, τὸ ὁποῖον οἱ κυβερνῆται μεταχειρίζονται, ἵνα ἐπηρεάσωσι τὰς συνειδήσεις τῶν φίλων των, ἢ διὰ νὰ μειώσωσι τοὺς δισταγμοὺς, οὓς οἱ φίλοι των ἔχουσι περὶ τῆς πολιτικῆς αὐτῶν; Θέλετε νὰ μάθητε πῶς γίνονται οἱ Νομάρχαι καὶ οἱ Ἔπαρχοι καὶ οἱ ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ὁδοστάται καὶ οἱ ἐπιστάται τῶν Δημοσίων ἔργων; Καὶ ποία τάξις τῶν ὑπαλλήλων, εὑρισκομένη ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τῆς Διοικήσεως, ἔμεινεν, ἧς ἐφείσθησαν καὶ τὴν ὁποίαν δὲν μετεχειρίσθησαν ὡς μέσον συντηρήσεως καὶ ἀποκτήσεως φίλων; Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς τοὺς κατοικοῦντας ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, οἱ ὁποῖοι καὶ πέρυσι καὶ κατὰ τὸ 1881, μὲ τὴν φοῦκτα ἐδίδετε χρήματα πρὸς ὀργάνωσιν τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, ὅταν ἔλεγον ὅτι ἔφερον ὀργανωτὰς ἀπὸ τὸ Βέλγιον, δύνασθε νὰ ἐμπιστευθῆτε τὰς ἐπιστολάς σας εἰς τὰ ταχυδρομικὰ γραφεῖα τῶν ἐπαρχιῶν; Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, εἴδετε τίνες διορίζονται ἐπιστάται ἢ ὑποδιευθυνταὶ ταχυδρομείων τῶν ἐπαρχιῶν; Ἠδυνάμην νὰ σᾶς δώσω οὐχὶ ἀποδείξεις, διότι δὲν ἔχετε ἀνάγκην, ἀφοῦ κατοικεῖτε ἐν Ἑλλάδι καὶ εἶσθε εἰς ἄμεσον συνάφειαν μετὰ τῆς Διοικήσεως τῆς χώρας, ἠδυνάμην νὰ σᾶς δώσω ὑπόδειγμα τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διαχειρίζονται τὴν Διοίκησιν καὶ μετὰ τίνος εὐκολίας καὶ μερίμνης, μηδὲν ἄλλο ἔχοντες πρὸ ὀφθαλμῶν ἢ τὴν ἀπόκτησιν φίλων καὶ τὴν ὑποστήριξιν αὐτῶν. Ἀρκεῖ νὰ μάθητε, ὅτι ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως εὗρον πρᾶξιν ἐπίσημον, δι’ ἧς τί νομίζετε ὅτι ἔλεγεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως; «Ἀπολύεται τῆς ὑπηρεσίας ὁ ἐπιστάτης ἐν τῷ Δη«μοσίῳ γυμναστηρίῳ, ὁ βοηθὸς αὐτοῦ, ὁ βοηθὸς τοῦ γυ«μναστηρίου τοῦ Βαρβακείου, ὁ φύλαξ ἐν αὐτῷ, ὁ βοηθὸς «ἐν τῷ αὐτῷ γυμναστηρίῳ, ὁ ὑπηρέτης ἐν τῷ αὐτῷ γυ«μναστηρίῳ, ὁ ἐν αὐτῷ ἕτερος βοηθὸς, ὁ ἐπιστάτης τοῦ γυ«μναστηρίου τοῦ Γʹ Γυμνασίου, ὁ διδάσκαλος τοῦ ἐν τῷ Αʹ Γυμνασίῳ γυμναστηρίου, ὁ βοηθὸς ἐν αὐτῷ». Καὶ ποῖος εἶχε διορίσει αὐτούς; Ἀφοῦ ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν σᾶς ἔδιδε τὰ μέσα, ἵνα διορίσητε τοσοῦτον προσωπικὸν, πῶς διωρίσατε αὐτό; Καὶ ἀφοῦ τέλος πάντων, ἀφοῦ ἀπεφασίσατε νὰ ἀποκαταστήσητε τὴν θέλησίν σας εἰς τὴν τῆς Βουλῆς, δὲν συστέλλεσθε νὰ δημοσιεύσητε καὶ ἀναγράψητε τὴν παῦσιν τοσούτων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν διότι ἦσαν ὑπεράριθμοι; Ἀλλὰ μήπως διώριζον μόνον εὐκόλως ὑπεραρίθμους, ὅταν παρουσιάζετο ἀνάγκη ρουσφετίων, ὅταν ἤθελον νὰ εὐχαριστήσωσι δυσηρεστημένους φίλους, ἢ νὰ ἀποκτήσωσι τοιούτους; Μήπως ἀνέγνωσάν ποτε τὶ λέγει ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ ὑπετάχθησαν εἰς τὴν θέλησιν αὐτοῦ; Μέχρι δραχμῶν 108 ἐπιτρέπει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐν ἐδαφ. στʹ τοῦ ἄρθρου 15 κεφαλαίου 3ον νὰ χορηγῶσιν ἀντιμισθίας εἰς τοὺς διδασκάλους τῆς γυμναστικῆς, μέχρι δὲ δραχμῶν 54 εἰς τοὺς ἐπιστάτας τῶν γυμναστηρίων. Καὶ τὶ νομίζετε ὅτι ἔπραξαν; Ηὔξησαν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ ἐν τῷ Κεντρικῷ γυμναστηρίῳ γυμναστοῦ ἀπὸ 140 εἰς 175, τοῦ ἐν τῷ αὐτῷ γυμναστηρίῳ βοηθοῦ ἀπὸ δρ. 54 εἰς 100, τοῦ ἐν τῷ γυμναστηρίῳ τοῦ Αʹ Γυμνασίου γυμναστοῦ ἀπὸ δραχ. 81 εἰς 150, τοῦ ἐν τῷ γυμναστηρίῳ τοῦ Γʹ Γυμνασίου γυμναστοῦ ἀπὸ δραχμὰς 81 εἰς 150, τοῦ ἐν τῷ γυμναστηρίῳ τοῦ Βʹ Γυμνασίου γυμναστοῦ ἀπὸ δραχμὰς 80 εἰς 150, τοῦ βοηθοῦ τοῦ ἐν τῷ Βʹ. Γυμνασίῳ γυμναστοῦ ἀπὸ δραχ. 54 εἰς 80. Κατὰ δεκάδας, ὡς βλέπετε, κατὰ εἰκοσάδας τοιαύτας παραβιάσεις, αἱ ὁποῖαι δηλοῦσιν ὅτι σκοπὸς αὐτῶν καὶ ἐπιθυμία αὐτῶν εἶναι ἡ θεραπεία τῶν μικρῶν συμφερόντων, καὶ ἡ περιφρόνησις πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁμιλῶν περὶ τῶν ὀργάνων τῆς Διοικήσεως ἐλησμόνησα νὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν κατηγορίαν ἀνδρῶν, ἀνηκόντων εἰς τὴν δύναμιν τὴν δημοσίαν τοῦ Κράτους, τοὺς ἐντοπίους χωροφύλακας. Κατὰ τὴν 6 Μαρτίου 1882 ὁ ἔντιμος ἐκ Κέας βουλευτὴς κύριος Κόρπας ἐσύστησεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ἀπαγορεῦον τὴν ἐν ταῖς ἰδίαις πατρίσιν ὑπηρεσίαν τῶν ἐντοπίων στρατιωτῶν καὶ χωροφυλάκων. Ὁ κ. Κόρπας ἐφιλοτιμήθη νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ᾐτιολόγησε τὴν σύστασίν του. Εἶπεν ὅτι οἱ ἐντόπιοι στρατιῶται καὶ χωροφύλακες θέλουσι βεβαίως ἀνήκει εἰς ἓν κόμμα ἐκ τῶν δύω ἀνταγωνιζομένων ἐν τῷ δήμῳ ἢ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ· ἑπομένως ἀπὸ ὀργάνων δημοσίων θέλουσι μεταβληθῆ εἰς ὄργανα φατριασμοῦ. Ἀλλ’ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἠγανάκτησε κατὰ τοῦ κυρίου Κόρπα. Πῶς, εἶπεν, ἐνόμισεν ὁ κ. Κόρπας ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν ἤθελε προΐδει αὐτὸ, καὶ δὲν ἤθελε φέρει τοιοῦτον νομοσχέδιον; Μάλιστα μετὰ τὰς ἀποκαλύψεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι συνεκόμισε κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν τοῦ 1881, ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπετίμησε τὸν κ. Κόρπαν, διότι μετὰ τὰ λεχθέντα κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν περὶ τῶν ἐντοπίων χωροφυλάκων καὶ στρατιωτῶν ὤφειλε νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν ὅτι θέλει προτείνει τοιοῦτον νομοσχέδιον. Καὶ ἂν ἔμεινεν εἰς ὑμᾶς δισταγμός τις περὶ τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον συντελεῖται ἐκ τῆς ἐν ταῖς ἰδίαις πατρίσιν ὑπηρεσίας τῶν ἀνδρῶν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς, ὑποθέτω ὅτι ἀπήλειψεν αὐτὸν ἡ τελευταία παράστασις, ἡ διαδραματισθεῖσα κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἐκεῖ ἴδετε τοὺς ἐντοπίους χωροφύλακας, συνοδεύοντας τοὺς ὑποψηφίους τῶν ὑπουργικῶν βουλευτῶν, συνοδεύοντας τοὺς δημοσίους εἰσπράκτορας, περιερχομένους τὰς καλύβας, ἵνα ἀνεύρωσι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, τοὺς ὁποίους εἶχον λησμονήσει καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους καὶ τοὺς ἐνθυμήθησαν μίαν ἑβδομάδα πρὸ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἔλαβα ἀνακοίνωσιν, ὅτι εἷς τῶν ὑποψηφίων δημάρχων ἔν τινι δήμῳ ὀφείλει χρήματα εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ μὴ καταζητηθεὶς ἐπὶ πέντε ἔτη, κατεζητήθη 12 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἔφυγεν ἐκ τοῦ δήμου ἐκείνου, καὶ προσέφυγεν εἰς τὸν δῆμον τῆς Ἐπαρχίας Καλαβρύτων, περιμένων τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἤρχιζε τὸ ἀκαταδίωκτον τῶν ὀφειλετῶν, ἵνα ἐπανέλθῃ εἰς τὸν δῆμόν του καὶ ζητήσῃ τὰς ψήφους τῶν συνδημοτῶν του. Σᾶς φέρω ἕτερον παράδειγμα τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διεχειρίσθησαν τὴν διοίκησιν. Κατὰ τὴν 10 Ἰουνίου 1883 ἀπελύθη ὑπάλληλος δι’ ἀσύγγνωστον περὶ τὴν ὑπηρεσίαν διαγωγήν, κατὰ δὲ τὴν 1 τοῦ Νοεμβρίου 1883 ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν εἰς ἣν ἦτο, προαχθεὶς κατὰ ἕνα βαθμὸν περισσότερον. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τὴν ἐντύπωσιν τὴν ἐμποιηθεῖσάν μοι, ὅταν ἀνέγνων εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρό τινος καιροῦ εἶχε διορισθῆ πλοηγὸς εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον, ἡ δὲ εὐαισθησία τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε λάβει τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, ἐταράχθη, οὐδ’ ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀνεχθῇ τὴν διατήρησιν τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, διότι δὲν ὑπάρχει πίστωσις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, οὐδὲ θέσις νενομοθετημένη, οὐδ’ ὅτι δύναται νὰ διατηρῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τὸν εἰρημένον πλοηγὸν εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον. Ὅθεν ἀμέσως τότε ἔπαυσεν αὐτόν· ἀλλὰ μετὰ 15 ἡμέρας εὗρον αὖθις εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως διορισμὸν αὐτοῦ τούτου ὡς πλοηγοῦ, ἐνῷ ἡ Βουλὴ δὲν εἶχε συνέλθει, ἵνα μεταβάλῃ τὸν Προϋπολογισμόν, τὸν μὴ περιλαμβάνοντα τὴν ἀναγκαίαν δι’ αὐτὸν πίστωσιν, ἢ νὰ νομοθετήσῃ τὴν θέσιν. Συνέβη νὰ γείνῃ μεταβολὴ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησις τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ νέος Ὑπουργὸς νὰ διορισθῇ. Εἶδον τότε νὰ κινηθῇ ὅλη ἡ Ἀχαΐα, καὶ ὅλαι αἱ παραλίαι τῆς Ἀκαρνανίας, καὶ ὅπου ὑπῆρχεν ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ μνημονεύῃ τοῦ ὀνόματος τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἀπεδιώχθη ἀπὸ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὡς τὸ τελευταῖον σκύβαλον. Διὰ μιᾶς πράξεως ἐπαύθησαν τέσσαρες βοηθοὶ βʹ. τάξεως, πέντε βοηθοὶ γʹ. τάξεως, ἑπτὰ ὑπολογισταί. Καὶ ὅταν ἀνέγνων τὴν πρᾶξιν ταύτην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, εἶπον δόξα σοι ὁ Θεὸς, διότι τέλος πάντων ὁ νέος Ὑπουργὸς μᾶς ἐπαναφέρει εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ δὲν παρῆλθον ὀκτὼ ἡμέραι, καὶ ἤρχισε νὰ διορίζεται σωρεία ὑπαλλήλων, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ διορισθέντες ὑπερέβαινον πολὺ τοὺς ἀπολυθέντας κατὰ τὸν ἀριθμόν. Καὶ διατί νὰ διστάζω περὶ τούτου, ἀφοῦ μικρὰ ἐξέτασις, γενομένη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν γενομένων μεταβολῶν ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1882 μέχρι τῆς 31 Αὐγούστου 1883, δηλαδὴ ἐπὶ ἓν ἔτος, μαρτυρεῖ ὅτι 656 τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι μετεκινήθησαν, ὅτι 429 ὁδοστάται, 135 ἐπιστάται δημοσίων ἔργων, εἴτε παυθέντες εἴτε διορισθέντες εἴτε μετατεθέντες, ὅτι, κύριοι, 1179 διδάσκαλοι μετεκινήθησαν ἀπὸ τὴν θέσιν των; Τοσαύτη δὲ ὑπῆρχεν ἡ σπουδὴ τῶν κκ. Ὑπουργῶν ὅταν διώριζον, ὥστε πολλάκις προσδιώριζον ὑπηρεσίας εἰς τοὺς διοριζομένους, τὰς ὁποίας ἀδύνατον ἦτο νὰ ἐκτελέσωσι. Καὶ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα. Κατὰ τὴν ἑβδόμην Σεπτεμβρίου 1882 διὰ διαταγῆς ὑπ’ ἀριθ. 6,692 διωρίσθη ὁδοστάτης τις ἐπὶ ποίων ὁδῶν; Ἐπὶ τῶν ὁδῶν ἀπὸ Ναυπλίου εἰς Ἄργος, ἀπὸ Ἄργους εἰς Μύλους, ἀπὸ Μύλων εἰς Ἀχλαδόκαμπον, ἀπὸ Ναυπλίου εἰς Τουλὸν, ἀπὸ Πορτοχελίου εἰς Κρανίδιον (ἱλαρότης ἐν τῇ ἀριστερᾷ). Ἡ περίοδος τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἡ ὁποία κατὰ δυστυχίαν παρενέπεσε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἐνέβαλε τῷ ὄντι εἰς μέγαν πειρασμὸν τοὺς κκ. Ὑπουργούς. Ζῶ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, μετά τινων διαλειμμάτων, 22 ἔτη, εἶμαι διαρκῶς ἀναμεμιγμένος εἰς τὰ πράγματα τοῦ Τόπου· ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου διετέλουν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἤμην ἠναγκασμένος νὰ ἐπιτηρῶ ἀγρύπνως τὴν διοίκησιν. Καὶ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ἀλληλοδιαδόχως ἀνέβαινον ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν τέσσαρες ἐπιφανεῖς ἄνδρες, τοὺς ὁποίους ὁ θάνατος ἀφήρπασεν ἀπὸ ἡμᾶς. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μετὰ τὰ δυσάρεστα συμβεβηκότα, τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὰ δύω πρῶτα τρίτα τῆς περιόδου ταύτης, κατὰ τὸ τελευταῖον τρίτον τῆς περιόδου ταύτης τῆς εἰκοσαετοῦς, μετὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐπεψήφισεν, ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν ἐξησφαλίσθη, καὶ ὅλοι τέλος πάντων ἤμεθα πεπεισμένοι, ὅτι δὲν ἠθέλομεν πλέον ἐκτεθῆ εἰς τὰς δοκιμασίας, εἰς τὰς ὁποίας κατὰ τὴν πρώτην περίοδον εἴχομεν ἐκτεθῆ. Ὀφείλω μάλιστα νὰ ὁμολογήσω, πρὸς τιμὴν ἀνδρὸς, ἀποθανόντος ἀρτίως, ὅτι, μολονότι δὲν συνέπραττον μετ’ αὐτοῦ πολιτικῶς, μολονότι ἤμην ἀντιπολιτευόμενος, κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1881, τὰς ὁποίας διηύθυνε ἡ Κυβέρνησις αὐτοῦ, δὲν ἔλαβον τὴν ἐλαχίστην ἀφορμὴν νὰ παραπονεθῶ. Ἀλλὰ μήπως μόνος ἐγώ; Ὁ Κουμουνδοῦρος ἐγνώριζεν ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἐνιαυτοῦ ἠπείλει αὐτὸν, ἐγνώριζεν ὅτι ἠμφισβήτει τὴν τιμήν του, ἐγνώριζεν ὅτι ἠπείλει τὴν προσωπικήν του ἐλευθερίαν, ἐγνώριζεν ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις οὐδενὸς ἐφείδετο μέσου διὰ νὰ ἀνατρέψῃ τὸν ὑπέροχον ἐκεῖνον πολιτευτήν. Καὶ ἂν δὲν τὸ ἐγνώριζεν, ἡ ἀντιπολίτευσις τὸ ἔλεγε κατὰ πᾶσαν πρωΐαν διὰ τῶν ποικίλων δημοσιογραφικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν της. Χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω πρὸς τιμήν του, ὅτι τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1882 ἐνήργησε μετὰ πάσης ἐλευθερίας, σεβασθεὶς τὰ δικαιώματα παντὸς ἐκλογικοῦ συλλόγου, καὶ μολονότι ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ἐξήρτητο ἡ τύχη του, ὄχι μόνον ἡ πολιτικὴ, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἀτομική. Ἀλλὰ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἐρωτήσητε ὑμᾶς αὐτοὺς ποίαν σᾶς ἐνέπνευσαν ἐμπιστοσύνην τοῦ λοιποῦ αἱ ἐνεργηθεῖσαι ἀρτίως δημοτικαὶ ἐκλογαί; Καὶ τὶ δὲν ἠδύναντο νὰ διαχειρίζωνται οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, τῶν ὁποίων τὰ πολιτικὰ συμφέροντα διεκυβεύοντο ἐν τοῖς δήμοις κατὰ τὰς δημοτικὰς ταύτας ἐκλογάς! Ὁδοὺς ἤθελον καὶ ἀμέσως ἐτίθετο εἰς κίνησιν ἡ διοίκησις, ἵνα ἀρχίσῃ νὰ κατασκευάσῃ δῆθεν ὁδοὺς εἰς αὐτούς. Ταχυδρομεῖα ἤθελον, συνίστα ἀμέσω; ἡ Κυβέρνησις τοιαῦτα. Σχολεῖα ἤθελον, συνίστα. Ὅ,τι ἂν ἤθελον. Ὁδοστάτας διώριζον ἐπὶ τῶν μήπω κατασκευασθεισῶν ὁδῶν, οἰκίας ἐνοικίαζον διὰ δημοτικὰ Σχολεῖα μὴ ὑπάρχοντα καὶ Ταχυδρομεῖα, καὶ μὲ τὰς δύω φούχτας παρεῖχον εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα, βοηθοῦντες αὐτοὺς διὰ νὰ κατατροπώσωσι τοὺς ἀντιπάλους αὐτῶν. Καὶ ὄπισθεν αὐτῶν οἱ ἐντόπιοι χωροφύλακες. Καὶ κατὰ δυστυχίαν εἶχεν ἐπινοηθῆ καὶ τελειοποίησις ἐνιαχοῦ ἄλλη καὶ αὐτοὶ οἱ φυγόδικοι ἐβάδιζον μετὰ τῆς δημοσίας δυνάμεως. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἤρκει ὅλη αὐτὴ ἡ πλουσία ἱεραρχία τῆς διοικήσεως διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς βοήθειαν τῶν φίλων τοῦ Ὑπουργείου, ἔλαβον καὶ ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Σωτηρόπουλος, δὲν ἠξεύρω, πότε ἐπενόησε καὶ ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπέτρεπε νὰ διορίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκτάκτους ἐν τοῖς Ταμείοις ὑπαλλήλους διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν καθυστερούντων, καὶ τὸν νόμον αὐτὸν ἐνθυμήθησαν νὰ τὸν ἐκτελέσωσι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν, ὅταν ἐξετέλεσαν τὸν νόμον αὐτὸν, ἐπεθύμησαν νὰ ἀκολουθήσωσι τὰς προτάσεις τῶν ταμιῶν.

§83ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐγὼ εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν περιεῖχε προσωπικόν. Τὸ προσωπικὸν τὸ ἐνομοθέτησαν διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος κατόπιν εἰσήχθη.

§84ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε δίκαιον· εἶναι ἐπινόημα τοῦ ἐνεστῶτος Ὑπουργείου.

§85ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δόξα αὐτὴ ἀνήκει εἰς ἄλλους.

§86ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διώρισαν ἐν τοῖς ταμείοις 62 ἐκτάκτους ὑπαλλήλους, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ Δημόσιον Ταμεῖον πληρώνει 6 χιλ. δραχμῶν κατὰ μῆνα ἢ 72,000 κατ’ ἔτος. Καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἐπεθύμησαν νὰ ἀκολουθήσωσι τὰς προτάσεις τῶν ταμιῶν, διότι οἱ ταμίαι ἐπρότειναν ὄργανα χρήσιμα πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἀλλ’ ὅταν ἦλθεν ἡ 23 Ἰουνίου, ὅταν 10 μόνον ἡμέρας ἀπείχομεν ἀπὸ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, θρῆνος καὶ κοπετὸς εἰς τοὺς διορισθέντας, καὶ ἔχω δύω φύλλα χάρτου, τὰ ὁποῖα περιγράφουσι τὰς περιηγήσεις τῶν διορισθέντων τούτων ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ δὲν ἔγεινε τοῦτο εἰς τὰς παραμονὰς τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς. Εἶχε ψηφισθῆ ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἀνέθετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πρόνοιαν διὰ νὰ συστήσῃ ἐργοστάσια, διὰ νὰ προσλάβῃ εἰς αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια τὰ ἀναγκαῖα ὄργανα πρὸς κοπὴν τοῦ καπνοῦ, πρὸς ἐπιτήρησιν καὶ πρὸς ἔλεγχον. Δὲν γνωρίζω διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἀνέβαλε νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον ἐπὶ τοσοῦτον. Ὁ νόμος ἐκυρώθη καὶ ἐδημοσιεύθη κατ’ Ἀπρίλιον, τὸν Ἰούλιον ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, ἀλλὰ μόνον κατὰ τὰ τέλη τοῦ Ὀκτωβρίου διωρίσθη τὸ προσωπικόν. Καὶ διωρίσθησαν διευθυνταὶ καπνοκοπτείων πρώτης τάξεως, δευτέρας τάξεως καὶ τρίτης τάξεως, καὶ ἐλεγκταὶ καπνοκοπτείων ἑκάστης τῶν τριῶν αὐτῶν τάξεων, καὶ διευθυνταὶ καπνοκοπτείων παρὰ ταῖς τελωνειακαῖς διαμετακομίσεσι, καὶ βοηθοὶ, καὶ κλητῆρες κλπ. ἤτοι διωρίσθη ἀριθμὸς ὑπαλλήλων ὑπερβαίνων τοὺς 360. Ἐὰν λάβετε τὸν κατάλογον τῶν διορισθέντων, θὰ σταματήσητε εἰς ὀνόματα, τὰ ὁποῖα θέλετε ἀναγνώσει, διότι θέλουσι σᾶς γεννήσει τὸν πειρασμὸν νὰ ἐρωτήσητε, μήπως ὁ νόμος περὶ τοῦ καπνοῦ ἀνεβλήθη διὰ νὰ γείνῃ ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς συγκλήσεως τοῦ Κοινοβουλίου; Ὑπῆρξαν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει συνάδελφοι, οἵτινες δὲν ἐπείθοντο ὅτι ἡ ζητηθεῖσα ἀναβολὴ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν περιεῖχε προαίρεσιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξυπηρετήσωσιν. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ πεῖρα τῶν γενομένων, τοὺς ἔπεισεν ὅτι εἶχον ἄδικον, καὶ ἀπέδειξεν, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀποκρούσαντες τότε τὴν ἀναβολὴν ἀπεκρούομεν αὐτὴν ἐκ πεποιθήσεως, καὶ ἐκ τοῦ ζήλου, ὃν εἴχομεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν. Ἀνέφερα τὰ Δημοτικὰ καὶ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα, ὡς καταδικασθέντα καὶ ταῦτα νὰ γίνωνται μέσα συναλλαγῆς. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ παρέλθω χωρὶς νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχήν ὑμῶν καὶ ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῆς κατωτάτης, τῆς μέσης καὶ τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Ἂν ἡ διοίκησις παρασκευάζῃ τὸ ἐνεστὼς καὶ ἐξυπηρετῇ αὐτὸ, μόνη ἡ ἐκπαίδευσις, ὡς λειτουργεῖ παρ’ ἡμῖν, δὲν παρασκευάζει μέλλον εὐάρεστον εἰς τὸν Τόπον. Καὶ ἂν μέχρι τοῦδε τοιαύτας τινὰς περιεῖχε πλημελείας τὸ σύστημα τῆς παρ’ ἡμῖν δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, φαντασθῆτε ὁποῖον γίνεται ὅταν ἐκ τοῦ ὕψους, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Νομοθεσία ἔταξεν αὐτὸ, καταῤῥιφθῇ ὡς μέσον συναλλαγῆς. Εἶναι ἀνάξιον τῆς προσοχῆς ὑμῶν διὰ νὰ μνημονεύσω τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἡ διδασκαλία ἐν τῷ ἀνωτάτῳ ἐκπαιδευτηρίῳ, ἀφοῦ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διδάσκουσιν ἐν αὐτῷ ἐγένοντο τὸ ἀντικείμενον τῆς διακωμῳδήσεως τῶν δημοσιογράφων· ἀλλ’ ἠξεύρετε ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως; Περιέλθετε τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς δήμους, δὲν ὑπάρχει οὔτε σκιὰ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὑπάρχουν δημοτικὰ σχολεῖα, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουν διδάσκαλοι. Καὶ οἱ διδάσκαλοι ἐχρησίμευον ὡς κεφάλαια πολιτικὰ, καὶ μετεφέροντο ἀπὸ τὰ σχολεῖα τῶν μὲν εἰς τὰ σχολεῖα τῶν δὲ, καὶ οἱ δῆμοι τῶν ἀντιπολιτευομένων ἔπρεπε πρῶτοι νὰ τιμωρηθῶσι, καὶ τὰ σχολεῖα αὐτῶν νὰ κλεισθῶσι, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποστέλλῃ τοιούτους Ἀντιπροσώπους. Σᾶς ὡμίλησα περὶ ὁδῶν· ἤθελεν εἶσθαι ἀσυγχώρητον νὰ παραλίπω νὰ ἐφελκύσω τὴν προσεχήν σας ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ περιφήμου Διατάγματος, τὸ ὁποῖον πρό τινων μηνῶν ἐδημοσιεύθη, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκηρύχθησαν κατὰ προτίμησιν κατασκευαστέαι 76 ὁδοὶ ἐν τῷ Κράτει. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1882 μᾶς εἶχεν ὑποσχεθῆ προϋπολογισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, ἵνα ἡ Βουλὴ ἤθελε γνωρίζῃ τέλος πάντων τὶ μέλλει νὰ δαπανηθῇ δι’ ἑκάστην ὁδόν, πόσα μετὰ τὴν δαπάνην ταύτην ἔμενον εἰς τὸ ταμεῖον διαθέσιμα, καὶ πόσον συνηρμολογεῖτο ἡ κατάστασις τῆς ὁδοποιΐας μὲ τὰ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς ὑπάρχοντα μέσα. Αἱ ἐπιχειρήσεις τῶν δημοσίων ἔργων δὲν γίνονται ἐν σχεδίῳ, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει μόνον διαγραφὴν ὁδῶν ἢ ὀνόματα σιδηροδρόμων, ἢ ὀνόματα λιμένων ἢ λιμνῶν· ἕκαστον σχέδιον πρὸς ἐπιχείρησιν δημοσίου ἔργου πρέπει νὰ ἦναι συνδεδεμένον μὲ τὸ σχέδιον τὸ οἰκονομικὸν τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης. Τὸ Διάταγμα λοιπὸν τῶν 76 ἐθνικῶν ὁδῶν μὲ ποῖον οἰκονομικὸν σχέδιον εἶναι συντεταγμένον; Δὲν εἶχον νὰ πορισθῶ οὐδαμόθεν πληροφορίας, ἐζήτησα νὰ πορισθῶ πληροφορίας εἰς δημοσιογραφικὸν φύλλον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὰ μάλιστα εὐνοϊκὸν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ὁποῖον μάλιστα περιέλαβε καὶ ἐδημοσίευσε τοσαύτας λεπτομερείας περὶ αὐτοῦ τοῦ περιφήμου συστήματος τῶν 76 ἐθνικῶν ὁδῶν, ὥστε μὲ ἠνάγκασε νὰ ὑπολάβω ὅτι τὰ γραφεῖα τῆς Διευθύνσεως τῶν δημοσίων ἔργων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχον χορηγήσει εἰς αὐτὸ τὰς πληροφορίας ταύτας. Ἐκεῖ εὗρον ὅτι δι’ ἕκαστον χιλιόμετρον τῶν ὁδῶν τούτων προϋπολογίζεται ὅτι θέλουσι δαπανηθῆ 25 χιλ. δραχμῶν. Ὥστε 4,300 χιλιόμετρα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν αὐτὴ ἡ ἔκθεσις ὅτι ἀποτελοῦσι τὴν ἔκτασιν τῶν ὁδῶν αὐτῶν, ἠξεύρετε τί δαπάνην ἀπαιτοῦσιν; 107,500,000!! Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν εἶναι 107, ὅτι εἶναι 90 ἑκατομμύρια, εἶναι 80, εἶναι 70, εἶναι 60, ὅσα σᾶς εἶπε προχθὲς ὁ Πρωθυπουργός. 60 ἑκατομμύρια ἐντὸς πόσου χρόνου θέλετε πορισθῆ; ἔχετε δάνειον 20,000,000, τοῦ ὁποίου τὸν τόκον πληρόνει τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ δεκατημορίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε κατὰ τὸ 1882 ἐπὶ τῶν τελωνειακῶν τελῶν, καὶ ἔχετε τὰς μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου γνωστὰς προσόδους τῆς ὁδοποιΐας. Ἀλλ’ ὅσον κατασκευάζονται ὁδοὶ, τοσοῦτον αὐξάνουσι τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως αὐτῶν· λοιπὸν ἀφοῦ ἐξαντλήσητε τὰς συνήθεις προσόδους τοῦ ταμείου, τὰ 20, 000, 000 τοῦ δανείου, τὰ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν 60, 000, 000 ἀπαιτούμενα προσέτι 40,000,000 πόθεν θέλετε προμηθευθῆ; Πρέπει νὰ περιμένετε τὴν φυσικὴν αὔξησιν τῶν πόρων τοῦ Τόπου, διὰ νὰ αὐξήσωσι τὰ ἔσοδα τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας; Πρέπει δηλ. νὰ περιμένετε ἕξ, ὀκτὼ, δέκα ἔτη; Καὶ ὅταν πρόκηται νὰ κατασκευασθῶσιν ἐντὸς 10 ἐτῶν αἱ 76 ὁδοὶ, ἐπιτρέπεται νὰ κηρύξητε αὐτὰς ἀπὸ σήμερον κατὰ προτίμησιν ἐκτελεστέας διὰ νὰ ἔχετε τὴν ἐλευθερίαν νὰ προτιμᾶτε ἐκείνας ἐξ αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι θέλουσι χρησιμεύσει ὡς μέσον συναλλαγῆς; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι προσέτι ὑφαρπαγὴ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου, ὅπως ὑφαρπαγὴ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι νὰ ζητῶσι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δέκα ὀκτὼ ἑκατομμύρια καὶ νὰ δαπανῶσι μόνον δέκα· διότι, ἂν ἐγνώριζεν ἡ Βουλὴ ὅτι μόνον εἴκοσιν ἑκατομμύρια ἔχει νὰ δαπανήσῃ διὰ τὰς ὁδοὺς, ἤθελε σκεφθῆ ποίας ὁδοὺς νὰ κατασκευάσῃ ἐφέτος, ποίας δὲ τὸ ἑπόμενον ἔτος, οὐδ’ ἤθελεν ἀφήσει εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν νὰ ἀποφασίσῃ. Ἀλλὰ καὶ αἱ 76 ὁδοὶ ἔπρεπε νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς τοιχοκόλλημα εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, διὰ νὰ ἀναγνώσωσιν οἱ διαβάται καὶ μακαρίσωσι τὴν ὥραν, καθ’ ἣν ἔτυχεν ἡ Ἑλλὰς τοιούτων κυβερνητῶν. Ὑπάρχει δυσάρεστον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἐξ ἄλλης χώρας. Πρὸ πέντε ἐτῶν εἷς ἔξοχος πολιτικὸς, ἐν συσκέψει μετ’ ἄλλων πολιτευτῶν καὶ μετὰ οἰκονομολόγων, συνέῤῥαψαν σχέδιον πρὸς ἐπιχείρησιν δημοσίων ἔργων· καὶ ἐπειδὴ ἐπρόκειτο κατὰ τὸ σχέδιον ἐκεῖνο νὰ κατασκευασθῶσι τρεῖς χιλιάδες χιλιόμετρα σιδηροδρόμων, νὰ ἐξαγοράσωσιν ἀπὸ ἑταιρίας 700 χιλιόμετρα σιδηροδρόμων, νὰ κατασκευάσωσι λιμένας, νὰ ἀποξηράνωσι λίμνας, ἢ νὰ διευκολύνωσι τὴν δι’ ὑγρᾶς ὁδοῦ, ὡς λέγουσι, συγκοινωνίαν, προϋπελόγισαν ὅτι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἐπιχειρήσωσιν, ἀπῄτουν κεφάλαια τεσσάρων καὶ ἡμίσεος δισεκατομμυρίων. Καὶ προσδιωρίσθη διὰ τοῦ σχεδίου ἐκείνου ἡ διάρκεια τοῦ χρόνου, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἤθελον πορισθῆ τὰ χρήματα, καὶ ἤθελον ἐκτελεσθῆ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα προεσχεδίασαν. Ἀλλ’ ἦλθεν ἡ ἀνάγκη τῆς συναλλαγῆς, καὶ ἦλθον Ὑπουργοὶ, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ εὐχαριστήσωσι τοὺς φίλους των, καὶ ἴσως νὰ προσεταιρίζωνται ἐξ ἄλλων κομμάτων καὶ ἄλλους φίλους, καὶ ἴσως νὰ ἐπηρεάζωσι τὰς συνειδήσεις τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου τῆς χώρας ἐκείνης, καὶ ἀντὶ 4,500,000,000 τὰ ἀρξάμενα ἔργα προέβησαν ἄνευ λογαριασμῶν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἀπητήθη δαπάνη ὀκτὼ καὶ ἐννέα δισεκατομμυρίων. Καὶ περιήγαγον τὸν τόπον των εἰς οἰκονομικὰς στενοχωρίας, καὶ ὁ τόπος αὐτὸς, κύριοι, εἶναι ἓν τῶν πλουσιωτέρων κρατῶν τῆς Εὐρώπης, εἶναι ἡ Γαλλία. Καὶ ὅταν ἀκούετε ὅτι εἰς οἰκονομικὰς στενοχωρίας περιῆλθεν ἡ Γαλλία, ἐννοεῖτε ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τοιούτου εἴδους διοικήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξυπηρετεῖ εἰμὴ μόνον τὰς πολιτικὰς ἀνάγκας τῶν κυβερνώντων, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν χρησιμεύει εἰμὴ μόνον ὡς μέσον συναλλαγῆς. Κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἐδόθησαν εἰς τὴν Βουλὴν διασαφήσεις περὶ τῶν λόγων, ὧν ἕνεκα ἀπεχώρησαν τοῦ Ὑπουργείου τρία τῶν μελῶν αὐτοῦ. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἶχον τὴν αὐτὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήγησεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ ἔντιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς κ. Χατζόπουλος. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναμιχθῇ, εἶχε μόνον καθῆκον νὰ ἀκούῃ μήπως τυχὸν αἱ ἀνταλλασσόμεναι διασαφήσεις ἀποκαλύψωσι παράβασιν τινὸς νόμου ἢ ζημίαν δημοσίου τινὸς συμφέροντος, διαπραχθεῖσαν, τῆς ὁποίας γνῶσιν δὲν εἶχεν ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ πρώτην φορὰν ἐλάμβανε· διὰ τοῦτο δὲν ἀνεμίχθημεν παντάπασι. Αἱ συζητήσεις ὅμως αἱ γενόμεναι ἀφῆκαν ἕνα δισταγμὸν, τὸν ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἔργον αὐτῆς εἶναι νὰ ζητήσῃ τὴν ἄρσιν τοῦ δισταγμοῦ τούτου, παρακαλοῦσα τοὺς ἁρμοδίους νὰ διασαφήσωσι καλλίτερον καὶ ἀκριβέστερον τὰ πράγματα. Ὁ δισταγμὸς, ὁ ὁποῖος μοὶ ὑπελείφθη, εἶναι ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι τεταγμένος ὑπὸ τοῦ νόμου ἄγρυπνος ἐπιμελητὴς τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου ταμείου, ἂν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ἀνέθηκεν εἰς αὐτὸν, εὐθὺς ὡς ἔμαθεν ὅτι ὑπόλογος τις διαχειριστὴς εἶναι ἐλλειμματίας, ἢ εὐθὺς ὡς ἤκουσεν ὅτι ὑπάρχουσι βαρεῖαι ὑπόνοιαι ἢ ἰσχυραὶ ἐνδείξεις ὅτι ἔλλειμμα ὑπάρχει ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ὑπολόγου ἐκείνου. Ἄν τὰ λεχθέντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν στεροῦνται ὅλως ἀκριβείας, ὀφείλω νὰ μὴ κρύψω, ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν μοὶ ἐφάνη πλημμελής· ἀλλὰ πόσαι πλημμέλειαι εἰς τὰς διαχειρίσεις τῶν δημοσίων χρημάτων; Δὲν ἀναγινώσκετε καθ’ ἑκάστην εἰς τὰς ἐφημερίδας ὑπολόγους στρατιωτικοὺς, ἀνακαλυπτομένους καθ’ ἑκάστην ἐλλειμματίας; Δὲν ἀναγινώσκετε πῶς διαχειρίζονται τὰ δημόσια χρήματα ἄλλοι εἰδικοὶ ταμίαι, ὑπόλογοι καὶ οὗτοι ὑπὸ τοῦ νόμου κεκηρυγμένοι, οἱ ἁλαταποθηκάριοι, καὶ ἄλλοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἵτινες διαχειρίζονται ὑπηρεσίαν ἀμέσως ἐφαπτομένην τῶν δημοσίων χρημάτων; Ὅλη αὐτὴ ἡ ἐπιτήρησις, ἡ ὁποία ἐνασκεῖται ἀπὸ τοῦ κέντρου, ἡ ὁποία βεβαίως πρέπει νὰ ᾖναι ἄγρυπνος καὶ ἀμείληκτος, ἡ ἐπιτήρησις αὕτη φαίνεται ὅτι κλείει ἐνίοτε τοὺς ὀφθαλμοὺς ἕνεκα τῶν ἀναγκῶν τῆς πολιτικῆς· ὅλη αὐτὴ ἡ ἐπιτήρησις ἀπὸ τοῦ κέντρου μοὶ ἀναμιμνήσκει τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Καλλιγᾶ, ὅταν ἐγένετο Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. «Ἐν συνόψει δύναμαι νὰ προτάξω τὰ ἀξιώματα» ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ πρώην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς κατὰ τὴν 4 Μαρτίου 1882 «κατὰ τὰ ὁποῖα ἐννοῶ νὰ πολιτευθῶ. Ἐν ὀλίγαις λέξεσι πρεσβεύω πλήρη ἔλεγχον, αὐστηρὰν οἰκονομίαν, προπαρασκευὴν εἰς ἰσοῤῥοπίαν». Καὶ ποῦ συνίσταται ἡ αὐστηρὰ οἰκονομία; Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1882 καὶ τοῦ 1883, τοὺς ὁποίους εἰσήγαγεν, ἢ εἰς τὸν τοῦ 1884; Δὲν δύναμαι νὰ κρίνω ἤδη καὶ θ’ ἀποφύγω πᾶσαν συζήτησιν περὶ οἰκονομικῶν πραγμάτων. Ἤκουσα ὅμως ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι τὰ ἔσοδα ἐν τῷ Προϋπογισμῷ τοῦ 1884 ἀνέρχονται εἰς 84 ἑκατομμύρια, ἐπειδὴ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1882 ἀπέφερεν ἔσοδα, εἰσπραχθέντα ἐντὸς τῆς χρήσεως, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, 59 ἑκατομμύρια κατὰ δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον ὑπῆρχον πέντε περίπου ἑκατομμύρια ἔσοδα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ὑπάρχωσι κατὰ τὰ 1884 ὅπως δὲν ὑπῆρχον καὶ κατὰ τὸ 1883, διότι ἦσα, ἔσοδα ἔκτακτα. Οὕτω δὲ κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν θέλουσιν εἰσπραχθῆ κατὰ τὸ 1884 ἔσοδα περισσότερα τῶν κατὰ τὸ 1882 εἰσπραχθέντων κατὰ 30 ἑκατομμύρια. Ἔχομεν καὶ ἄλλο ἀξίωμα τοῦ κ. Καλλιγᾶ «τὴν προπαρασκευὴν εἰς ἰσοῤῥοπίαν». Ἀλλὰ τὴν προπαρασκευὴν εἰς ἰσοῤῥοπίαν τὴν ἐλησμονήσαμεν καὶ ἐπλουτίσαμεν τὰ γραφεῖα ὅλα δι’ ἀπείρου προσωπικοῦ. Τέλος πάντων ἔχομεν περίσσευμα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1883; Ἐφθάσαμεν εἰς ἰσοζύγιον; Θέλετε νὰ μάθετε; Πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τί εἰσεπράξατε ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ, ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ ζύθου, ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ οἴνου, τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν, τοὺς ὁποίους ἐδημοσιεύσατε κατὰ Ἀπρίλιον καὶ μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἠρχίσατε νὰ ἐκτελῆτε. Ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον μέχρι τοῦ Ἰουλίου ἐσκέπτετο διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὰ Διατάγματα, καὶ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι τοῦ Νοεμβρίου νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν. Τί ἄλλο ἀποδεικνύει τοῦτο ἢ ὅτι οἱ εἰρημένοι νόμοι δὲν ἦσαν νόμοι, ἀφοῦ τρεῖς μῆνας ἐσκέπτοντο πῶς νὰ συντάξωσι τὰ Διατάγματα περὶ ἐκτελέσεως τῶν νόμων, καὶ ἄλλους τρεῖς μῆνας ὅπως προβῶσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν! Σᾶς ἐρωτῶ ἂν ἦσαν νόμοι ἢ δοκίμια τοῦ κονδυλίου καὶ τῆς μελάνης. (Χειροκροτήματα).

§87ΤΙΝΕΣ. Κύριε Δηλιγιάννη, θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολλὴν ὥραν;

§88Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλω μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν νὰ τελειώσω.

§89ΤΙΝΕΣ. Τότε αὔριον.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 7 Μ. Μ.).