1883.03.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72

Τῆς 7 Μαρτίου 1883

(Δευτέρα)

(Ὥρα 3 καὶ ½ Μ. Μ.)

(Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοι Γαργαλιάνων ἀπέστειλαν τηλεγράφημα, δι’ οὗ ζητοῦσι νὰ μὴ γείνῃ δεκτὴ ἡ κατάργησις τῆς προσωπικῆς κρατήσεως.

§2ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων, συμφώνως πρὸς τὰ παρ’ ἐμοῦ προχθὲς περὶ παραρτημάτων ἐνδειχθέντα καὶ πρὸς τὰ παρὰ διαφόρων βουλευτῶν λεχθέντα κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν. Ἡ τροπολογία αὕτη παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ, ὅπως χρησιμεύσῃ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§3ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὴν ἀναγινώσκετε;

§4ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Μάλιστα (ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα). Ὑποβάλλω προσέτι πρότασιν Νόμου σχετικὴν πρὸς ὅσα ἄλλοτε εἶπον πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἐλευθέρας ἐξασκήσεως τοῦ Φαρμακευτικοῦ ἐπαγγέλματος, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θέλετε εὕρει αὐτὸν ἀνεπίδεκτον συζητήσεως, καὶ θέλετε κηρύξει τὴν πρότασιν κατεπείγουσαν. Δι’ αὐτοῦ προτείνω τὴν κατάργησιν τῶν ὑπαρχόντων περιορισμῶν περὶ τὴν χορηγίαν τῆς διοικητικῆς ἀδείας πρὸς τοὺς φαρμακοποιούς. Ὁ Νόμος τοῦ 1834, ὅστις ἐπέβαλε τοὺς τοιούτους περιορισμοὺς, συνεπὴς ὢν πρὸς τὰς Μοναρχικὰς καὶ συγκεντρωτικὰς ἀρχὰς καὶ τὸ τότε Πολίτευμα, περιελάμβανεν οὐ μόνον τοὺς φαρμακοποιούς, ἀλλὰ μετ’ αὐτῶν καὶ τοὺς ἰατροὺς, τοὺς ὀδοντοϊατροὺς, τὰς μαίας καὶ τοὺς χειρουργούς. Ὡς πρὸς ὅλους αὐτοὺς ὁ περιορισμὸς ἐξέλιπεν ἢ κατέστη ἄχρηστος. Ἐνῷ δὲ φυσικὸν ἦτο νὰ ἐκλείψῃ καὶ ὡς πρὸς τοὺς φαρμακοποιούς, τοὐναντίον διὰ Νόμου, ὃν προεκάλεσε μία μεμονωμένη διοικητικὴ πρᾶξις, ψηφισθέντος κατὰ τὸ 1880, ὁ περιορισμὸς οὗτος κατέστη αὐστηρότερος. Ὁ περιορισμὸς οὗτος εἶναι ἄνευ δικαιολογικοῦ λόγου, εἶναι ἐπιβλαβὴς τῇ κοινωνίᾳ καὶ ἀσύμφορος τῇ ἐπιστήμῃ, καὶ ἀντίφασις νομική· καθόσον, καταργηθέντων ὅλων τῶν περιορισμῶν, οὓς τὸ Πολίτευμα ἡμῶν δὲν ἀναγνωρίζει, οὔτε ὡς πρὸς τοὺς δικηγόρους, περὶ ὧν ἐπίσης ἡ τότε Νομοθεσία ἔτασσε τοιούτους, ἔμεινε μόνον ὁ τῶν φαρμακοποιῶν. Εἶναι δὲ ἐπιβλαβὴς ὁ περιορισμὸς οὗτος, διότι δὲν συντελεῖ πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ἐτέθη, ἀλλὰ τοὐναντίον χρησιμεύει ὡς πηγὴ καταχρήσεων καὶ κερδοσκοπίας. Ἐνῷ δὲν ἐπῆλθεν ἡ προτιθεμένη ἀξιοπρεπὴς συντήρησις τῶν Φαρμακείων, ἐδημιουργήθη τὸ κακόν, ὅτι πολλοὶ διατηροῦσιν ἀσήμαντα καὶ μικρὰ Φαρμακεῖα, ἐπὶ βλάβῃ καθιστάμενα τοῖς προσφεύγουσιν, καὶ διατηροῦσιν αὐτὰ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ πωλήσωσι εἰς ἄλλους, ἔχοντας τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα, τὴν ἄδειαν τῆς Διοικήσεως. Δυστυχῶς δὲ τὰς τοιαύτας πωλήσεις κατὰ μακρὰν καὶ περίεργον νομολογίαν ἀναγνωρίζει καὶ τὸ Ἰατροσυνέδριον. Ἐὰν περιέλθητε τὰ 32 Φαρμακεῖα, ἅτινα εὑρίσκονται νῦν ἐν Ἀθήναις, δὲν θέλετε εὕρει εἰμὴ μόνον 10 ἴσως ἐν καλῇ καταστάσει· τὰ περισσότερα πτωχά, ῥυπαρὰ καὶ μικρὰ ὑπάρχουσι (παρέχοντα εὐτελέστατον ἕνεκα τῶν ἐλλείψεών των πόρον εἰς τοὺς διατηροῦντας), καὶ διατηροῦνται, ἵνα φορολογήσωσι διὰ μεγάλου ποσοῦ παρὰ τῶν κυρίων αὐτῶν τὸν νέον, ὅστις, μετὰ πολλοὺς κόπους λαβὼν τὴν ἐπιστημονικὴν ἄδειαν νὰ μετέλθῃ τὸν Φαρμακοποιὸν καὶ ἔχων ὅλα τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα, στερεῖται τῆς ἀδείας τῆς Διοικήσεως. Ἐὰν ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ ἐπάγγελμα, οἱ τοιούτων Φαρμακείων κύριοι ἤθελον εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προστρέξωσιν εἰς τὰς Ἐπαρχίας, ὅσαι ἔχουσι μεγίστην ἀνάγκην Φαρμακείων, καὶ εἰς ἃς οὐδεὶς νέος θέλων νὰ ἐργασθῇ καὶ δυνάμενος ἔχει συμφέρον νὰ προσέλθῃ. Διὰ ποῖον λόγον περιορίζεται ἡ ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματος εἰς τοὺς νέους; διότι, ἂν γείνωσι πολλὰ Φαρμακεῖα, δὲν δύνανται νὰ συντηρηθῶσι. Τοιοῦτος εἶναι ὁ μόνος λόγος τοῦ περιορισμοῦ. Ἀλλ’ ἐνῷ τοῦτο δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ περιορισμοῦ, διαιωνίζεται ἡ διατήρησις καχεκτικῶν καὶ ἐνίοτε ὀλεθρίων ἐργαστηρίων. Ὁ σκοπὸς, ἵνα τὰ ὀλίγα διατηρῶσι καλὰ φάρμακα, ἐνῷ δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τούτου, ἠδύνατο ν’ ἀσφαλισθῇ διὰ τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ Νόμου ἐξελέγξεως τῶν Φαρμακείων ὑπὸ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου. Τοιαύτη ἐξέλεγξις ὅμως πότε ἔλαβε χώραν; Ἐὰν ἐγίνοντο αἱ ἐξελέγξεις καὶ αἱ ἐπιθεωρήσεις αὐστηραὶ καὶ ἐπήρχοντο αἱ τιμωρίαι τῶν παραβατῶν, ἠθέλετε ἰδεῖ ὅτι ὀλίγα Φαρμακεῖα θὰ εὑρίσκοντο εἰς καλὴν κατάστασιν, καὶ ὅτι πλεῖστοι τῶν Φαρμακοποιῶν σήμερον πολλάκις διὰ μικρὸν φάρμακον προστρέχουσιν εἰς τὰ Φαρμακεμπορεῖα. Ἠθέλετε ἰδεῖ, ὅτι διὰ τῆς τιμωρίας ἤθελε περιορισθῆ ὁ ἀριθμὸς εἰς μόνα τὰ δυνάμενα νὰ συντηρηθῶσι. Διὰ τοῦ περιορισμοῦ ἐμποδίζομεν ἐκείνους, οἵτινες ἔχουσι πάντα τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα εἰς τὸ νὰ ἱδρύσωσι τέλεια Φαρμακεῖα, καὶ ἀφίνομεν τοὺς μηδὲ ἀνεκτὰ συντηροῦντας. Τοιαύτην μωρίαν δὲν ἤθελεν ὁ Νόμος. Διὰ ταῦτα ἐλπίζω, ὅτι θέλετε δεχθῆ νὰ τυπωθῇ τὸ Νομοσχέδιον, νὰ διανεμηθῇ καὶ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ὡς κατεπεῖγον, νὰ ψηφισθῇ, διότι οὐδεὶς πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ τοσοῦτον ἀνελεύθερος, ὥστε ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, ἥτις ἐλπίζω νὰ γενῇ καὶ ἄνευ ἀντιῤῥήσεων. (Ὅρα Παράρτημα).

§5ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐδόθη καὶ εἰς ἐμὲ ἀναφορὰ ὑπὸ τῶν πτυχιούχων Φαρμακοποιῶν, οἵτινες μοὶ ἐνεχείρισαν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ νομοθετικὸν μέτρον ἀκριβῶς ὅμοιον ἐκείνου, περὶ οὗ ἀνέφερεν ὁ Βουλευτὴς Ναυπλίας πρὸ μικροῦ. Ἐπειδὴ αἱ ἀναφοραὶ συνήθως δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, διὰ νὰ τὴν λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ κ.κ. βουλευταὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑποβληθέντος Νομοσχεδίου.

§6ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ὀφείλω καὶ σήμερον νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς ὀλιγωρίας, ἵνα μή τι ἄλλο εἴπω, ἣν δεικνύει τὸ Προεδρεῖον εἰς τὴν ἐκτύπωσιν τῶν πρὸ 33 ἡμερῶν ὑποβληθέντων 3 Νομοσχεδίων ὑπ’ ἐμοῦ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποκρούω τοῦτο, διότι τὰ Νομοσχέδια πρὸ πολλοῦ ἀπεστάλησαν πρὸς ἐκτύπωσιν.

§8ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Λέγω δὲ ταῦτα, διότι τὰ Νομοσχέδια αὐτὰ ἀντιστρατεύονται κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δημευτικοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐκκρεμῶν διαφορῶν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κερκύρας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλάρετος δὲν ἐτελείωσε τὸν λόγον του· σᾶς ἐμποδίζω νὰ ἀγορεύσητε.

§10ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Καὶ διότι ἀντίκειται εἰς τὰ προσωπικὰ συμφέροντα τῶν ὑπουργικῶν Βουλευτῶν τῆς νήσου Κερκύρας.

§11ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ Νομοσχέδιον περὶ τῶν κοινοτήτων. Ἐπειδὴ ὅμως τοιοῦτον Νομοσχέδιον δὲν εἶδον ὑποβαλλόμενον, ὑπέβαλον ἐγὼ μετά τινος συναδέλφου μου τοιοῦτο, διότι ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἦτον μεγίστη ἀνάγκη ψηφίσεως τοιούτου Νόμου. Κατὰ τὴν 25 Φεβρουαρίου, ὅτε διὰ σιδηροδρομικῆς ταχύτητος ἐψηφίζοντο διάφορα Νομοσχέδια, παρεκάλεσα καὶ ἐγὼ ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ περὶ ἐκπροσωπήσεως τῶν κοινοτήτων Νομοσχέδιόν μου. Τότε ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς μοὶ εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν θέλει ὑποβάλει ἄνευ ἀναβολῆς καὶ αὐτὸς τοιοῦτον Νομοσχέδιον. Παρῆλθεν ἡ ἑπομένη, παρῆλθεν ἡ μεθεπομένη, καὶ ὅμως οὐδὲν Νομοσχέδιον ὑπεβλήθη.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἔχω ἐδῶ καὶ θὰ τὸ ὑποβάλω.

§13ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ δὲ νὰ ὑποβληθῇ μόνον, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ ψηφισθῇ ἐντὸς αὐτῆς τῆς Συνόδου. Καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραδεχθῇ νὰ ψηφισθῇ αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον, ὃ ὑπεβάλομεν· ἐὰν δὲ ἔχῃ ἐλλείψεις τινὰς, αὐταὶ δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐμποδίσωσι, διότι εἰς τὴν προσεχῆ Σύνοδον, ὠφελούμενοι ἐκ τῆς πείρας, δυνάμεθα νὰ τὰς διορθώσωμεν.

§14ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Μὲ παρεκάλεσαν οἱ Διδάσκαλοι τῆς παλαιᾶς μεθόδου τῆς ἀλληλοδιδακτικῆς, οἵτινες ἀποκλείονται ἀπὸ τὸ νέον Νομοσχέδιον, ἐνῶ ἐδίδαξαν ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη 30 καὶ 40, καὶ μόλα ταῦτα τώρα μένουν ἄνευ ἄρτου καὶ ῥίπτονται εἰς τοὺς δρόμους, ἵνα παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ κάμῃ τροποποίησιν εἰς τὸν Νόμον αὐτὸν, καὶ ἔχω ἑτοίμην μίαν τροπολογίαν, ἣν ὑποβάλλω. (Ὅρα Παράρτημα).

§15ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι, ἐκπληρῶν ἱερὸν καθῆκον, ἔρχομαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ Βουλὴν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ εἰσαχθῇ Νομοσχέδιον διὰ τὰς δύω ἀνυπάνδρους κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν ἐγγονὰς τοῦ γέρου Κολοκοτρώνη, τοῦ ἀληθοῦς γέρου τοῦ Μωριὰ καὶ πράγματι ἀειμνήστου ἀνδρὸς, καὶ τοῦ ἀειμνήστου Φώτου Τζαβέλα καὶ τῆς ἡρωΐδος συζύγου αὐτοῦ Δέσπως, ἥτις ἐπολέμησε καὶ κατετρόμαξε τοὺς Τούρκους, ἔτι δὲ διὰ τὰς θυγατέρας τοῦ Γενναίου Κολοκοτρώνη Ἑλένην καὶ Εὐφροσύνην διὰ νὰ δοθῇ καὶ εἰς αὐτὰς ἀνάλογος σύνταξις. Γνωρίζετε, κύριοι, τὰ ἀπαράγραπτα δικαιώματα τοῦ γέροντος Κολοκοτρώνη, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι μὲ ὅλας τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, εἰς ἃς εὑρίσκεται τὸ ἔθνος, δὲν θὰ διστάσητε νὰ ἀποφασίσητε τὰς ἱερὰς συντάξεις διὰ τὰς ἐγγονὰς καὶ θυγατέρας ἀνδρῶν ἀειμνήστων καὶ πραγματικῶς ἐλευθερωσάντων αὐτὸν τὸν Τόπον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι Βουλευταὶ παρουσίασαν τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων. (Ὅρα Παράρτημα).

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω τὸ Νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου τὴν εἰσαγωγὴν εἶχον ὑποσχεθῆ ἐπὶ τῇ προκλήσει τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Βώλου, ἤτοι Νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῆς κοινοτικῆς περιουσίας Ἐπίσης ὑποβάλλω δύω Νομοσχέδια τροποποιοῦντα ὑποβεβλημένα ἤδη Νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν. (Ὅρα Παράρτημα). Ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου εἶχεν ὑποβληθῆ Νομοσχέδιον περὶ τῶν διὰ τὴν χρῆσιν ὑδραγωγείων τῶν πόλεων καὶ κωμοπόλεων καταλαμβανομένων γαιῶν. Τοῦτο εἶναι ἀναγκαιότατον δι’ ὅλα μὲν τὰ μέρη, ἀλλ’ ἰδίως ἐπείγει διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο τροπολογηθὲν ὑποβάλλω ἐκ νέου. Ἑτέραν δὲ τροπολογίαν ὑποβάλλω ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν φυλακῶν. Ἐπειδὴ διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης μεταβάλλεται εἰς πολλὰ τὸ ἀρχικὸν, ἐφρόντισα ἵνα τυπωθῇ τοῦτο ὑπὸ τὴν νέαν αὐτοῦ μορφήν· τὸ νέον δ’ ἔντυπον θὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα).

§18ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου τὸ Κράτος ἔλαβεν ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν καὶ ἔδωκε τὴν ἀνήκουσαν σημασίαν εἰς τὰς ἀρχαιότητας. Ὁ τότε συνταχθεὶς Νόμος τοῦ 1834, ὅστις διέπει καὶ σήμερον τὰ τῶν ἀρχαιοτήτων, περιέχει ἀτελείας καὶ πολλὰς διατάξεις, αἵτινες ἔπεσαν εἰς ἀχρησίαν. Μολονότι δ’ ἀκολούθως ἰδιωτικὸν Σωματεῖον, ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία, ἦλθεν εἰς ἐπικουρίαν καὶ σπουδαίως ἐβοήθησε τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, οὐχ ἧττον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν ἀρχαιοτήτων εἶναι παρ’ ἡμῖν ἀτελής. Ἐὰν δὲ ὅλα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη δίδουσι μεγάλην σημασίαν εἰς τὰς ἀρχαιότητας, τόσον διὰ τὴν καλλιτεχνικὴν αὐτῶν ἀξίαν ὡς καὶ διὰ τὴν ἐν γένει ἱστορικὴν αὐτῶν σημασίαν, ἡμεῖς ἰδίως ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν πολὺ πλειοτέραν σημασίαν εἰς τὰς ἀρχαιότητας ἡμῶν, διότι αὗται συνδέονται ἀμέσως μετὰ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν, ἱστορίας καὶ δόξης. Πρὸς εὕρεσιν δὲ καὶ διατήρησιν αὐτῶν ὀφείλομεν σχετικῶς νὰ καταβάλωμεν πλειοτέρας φροντίδας καὶ θυσίας τῶν ἄλλων ἐθνῶν· μολονότι δὲ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι, εὑρισκόμενοι εἰς τὸ τέλος τῆς παρούσης Συνόδου, δὲν ἔχομεν τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν, ὅπως συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν ἐκτεταμένον τι Νομοσχέδιον, οὐχ ἧττον καθυποβάλλω τοιοῦτον εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἀπὸ τοῦδε, εἰ δυνατὸν, ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ τούτῳ συγχωνεύω τὰς διατάξεις ἐκείνας τοῦ Νόμου τοῦ 1834, ὧν θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν διατήρησιν, προσθέτω δὲ καὶ πολλὰς ἄλλας, διὰ τῶν ὁποίων σχηματίζεται ὑπηρεσία τῶν ἀρχαιοτήτων ὅσον οἷον τε πλήρης καὶ τελεία. Τὰς διατάξεις ταύτας ἔλαβον τὰς μὲν ἐξ ἰδίας πείρας, τὰς δὲ ἐκ τῶν Νόμων ἄλλων Κρατῶν, καὶ ἰδίως τῆς Ἰταλίας, ἥτις σχετικῶς ἐφρόντισε πλειότερον παντὸς ἄλλου ἔθνους διὰ τὴν εὕρεσιν καὶ τὴν διατήρησιν τῶν ἀρχαιοτήτων. Προσεπάθησα συνάμα νὰ εὕρω καὶ συμπεριλάβω ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ καὶ πόρον τινὰ, προερχόμενον ἐκ τῆς κυκλοφορίας τῶν ἰδίων ἀρχαιοτήτων, ὅπως ἀποβῇ οὕτως εὐκολωτέρα ἡ παραδοχὴ πλειοτέρων δαπανῶν καὶ θυσιῶν ἀπὸ μέρους τοῦ ἔθνους πρὸς εὕρεσιν καὶ διατήρησιν τῶν ἀρχαιοτήτων ἡμῶν, αἵτινες καὶ ὑπὸ ἠθικὴν καὶ ὑπὸ ὑλικὴν ἔποψιν εἶναι ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ἐθνικῶν ἡμῶν κεφαλαίων. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν, ἵνα διατάξῃ, ὅπως τυπωθῇ τὸ ὑποβαλλόμενον Νομοσχέδιον καὶ διανεμηθῇ. Ἐὰν δὲ, ὡς προεῖπον, δὲν θὰ ᾖναι δυνατὴ ἡ συζήτησις αὐτοῦ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, διὰ τῆς τυπώσεως ὅμως καὶ διανομῆς αὐτοῦ θὰ μελετήσωσιν αὐτὸ οἱ κύριοι βουλευταὶ καὶ θὰ δυνηθῶμεν ἴσως νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον. (Ὅρα Παράρτημα.)

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὴν θυγατέρα τοῦ Α. Κουμουνδούρου (ἀναγινώσκεται). Παρακαλῶ τοὺς Ἀντιπροέδρους νὰ προσέλθωσιν, ὅπως γείνῃ ἡ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ Νομοσχέδιον ῥίπτουσι τὸ σφαιρίδιον εἰς τὸ Ναί· οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι ῥίπτουσιν εἰς τὸ Ὄχι. (Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν Ἀντιπροέδρων Μπούτου καὶ Ρουσοπούλου καὶ κατόπιν ἡ διαλογή). Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 151, ἐξ ὧν 119 εἰς τὸ Ναί, καὶ 32 εἰς τὸ Ὄχι, ὥστε ἐγένετο δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον διὰ ψήφων 119 κατὰ 32.

§20ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἡ Βουλὴ, ἢ κάλλιον ἡ Κυβέρνησις, δυσκολεύεται νὰ διαθέσῃ ὀλίγας ὥρας, ὅπως γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ὑποβεβλημένης προτάσεως, τῆς σκοπούσης τὴν ἐκλογὴν Ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς δικαστικῆς ἀναδιοργανώσεως, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις φροντίζει περὶ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν Νόμων, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς πρωθύστερον, διότι μᾶλλον κατεπεῖγον εἶναι νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν ἐφαρμοσόντων τοὺς Νόμους παρὰ περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν Νόμων. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν ὑπογεγραμμένην καὶ ὑπὸ 10 ἑτέρων συναδέλφων μου, ἔχουσαν οὕτω (ἀναγινώσκει). Κατὰ τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Κανονισμοῦ, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως· ἐπειδὴ δὲ τὸ πρῶτον Νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι τὸ περὶ ἀπονομῆς συντάξεως καὶ δὲν ἔχει συζήτησιν θὰ παρακαλέσωμεν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον νὰ τεθῇ ὡς δεύτερον ἀντικείμενον ἡ περὶ δικαστικῆς ἀναδιοργανώσεως πρότασίς μου. Πρόκειται περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προτείνετε νὰ γείνῃ συζήτησις σήμερον περὶ τῆς μεταβολῆς ἢ αὔριον;

§22ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Προτείνομεν νὰ ἐγγραφῇ αὔριον ἡ πρότασίς μου περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς χρηματικοῦ γραμματίου (ἀναγινώσκεται).

§24Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ γραμμάτιον εἶναι πληρωτέον εἰς τὴν ἐπὶ τοῦτο συσταθεῖσαν Ἐπιτροπήν, μετὰ δὲ τὸ 1858 δὲν ὑφίσταται πλέον τοιαύτη Ἐπιτροπή, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοῦ δώσῃ τὴν διασάφησιν πρὸς τίνα θὰ ἐξοφληθῇ τὸ γραμμάτιον.

§25ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πράγματι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη δέν ὑφίσταται πλέον, ἀλλ’ ὑφίσταται ὁ ἀγαθοεργὸς σκοπὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει· ἐὰν λοιπὸν εὑρεθῇ νόμιμος ἀντιπρόσωπος αὐτοῦ τοῦ ἀγαθοεργοῦ σκοποῦ, εἰς αὐτὸν θὰ δοθῇ.

§26Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ σκοπός μου ἦτον νὰ ἐρωτήσω ἐὰν πρόκηται νὰ μετατραπῇ ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν προωρίσθη, διότι τοῦτο δὲν δύναται μόνη ἡ Διοίκησις νὰ τὸ κάμῃ.

§27ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι, δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ Νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ συνομολογήσεως δανείου 12,000,000 ὑπὲρ τῆς ἐσωτερικῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας.

§29ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ 1 ἄρθρον).

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐννοῇ δι’ ἀπ’ εὐθείας ἐγγραφῆς εἰς τὸ κοινὸν θὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον, ἢ θὰ τὸ συνομολογήσῃ ἐρχομένη εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ Τραπεζιτῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποκλίνῃ εἰς τὸν δεύτερον τρόπον.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, ὅπως καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, δὲν λέγεταί τι περὶ τοῦ τρόπου, διότι ἐθεωρήθη, ὅτι τὰ τοῦ τρόπου πρέπει νὰ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὰ κανονίσῃ κατὰ τὸ συμφέρον καὶ τὰς περιστάσεις.

§32ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ διὰ τὰ ἓξ ἑκατομμύρια θὰ γείνῃ τὸ δάνειον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔτος τοῦτο, ἴσως θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν πολλὰ δάνεια περὶ τοῦ αὐτοῦ σκοποῦ.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν θὰ ἦναι πολλὰ τὰ δάνεια· ἔχομεν δὲ τὸ ἄρθρον δεύτερον κανονίζον τὰ τοῦ ἀνωτάτου ὅρου, ἔχομεν καὶ τὸ ἄρθρον 3, κανονίζον τὰ τῶν σειρῶν. Οὕτω συντελεσθὲν τὸ δάνειον θὰ ἦναι ἓν, ἀλλ’ ἡ τιμὴ τῶν σειρῶν δύναται νὰ ἦναι διάφορος. Ἀφοῦ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων, θὰ ἐπέλθῃ ἡ συνομολόγησις τοῦ ἑτέρου· ἐὰν δ’ αἱ περιστάσεις ἦναι τότε εὐνοϊκώτεραι, δυνατὸν τοῦ ἄλλου τμήματος ἡ τιμὴ νὰ ἦναι διάφορος τῆς τοῦ πρώτου, ἀλλ’ οὐχὶ ὑπερτέρα τοῦ ἀνωτάτου ὅρου. Ἡ διαφορὰ ὅμως θὰ περιορίζηται εἰς τὴν τιμὴν τῆς πραγματοποιήσεως· καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα θὰ ἦναι τὸ δάνειον ἑνιαῖον. Ἡ τιμὴ τῆς πραγματοποιήσεως δὲν ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὸν τύπον τοῦ δανείου, ὅστις θὰ ἦναι ὁμοιόμορφος, οὐδ’ ἐπὶ τὴν ἑνότητα αὐτοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 2, 3, 4 καὶ 5, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 6).

§34ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ποῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5 ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον 6, διότι τὸ ἄρθρον 5 περιέχει πολλὰ ἐδάφια. Ἐννοεῖ τὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων;

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§36ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν ὑπάρχει ποσὸν, διότι μὲ τὸ δάνειον διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ μεταλλικοῦ διετέθη 1½ ἑκατομμύριον· λοιπὸν μόνον ἀπὸ αὐτὸ τὸ δάνειον θὰ ἐξαντληθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ ἑπομένως αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐσκέφθητε, δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ, διότι εἶναι ἐξηντλημένον ἤδη.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ποσὸν τῶν 10 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον θὰ ληφθῇ εἰς μεταλλικὸν δι’ ἀνταλλαγῆς Τραπεζικῶν γραμματίων 11 ἑκατομμυρίων 500 χιλιάδων, δὲν ἀποτελεῖ δάνειον τοῦ Δημοσίου, οὐδ’ ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸ τὴν ὑποχρέωσιν πληρωμῆς τόκου, ἀλλὰ μόνον τὴν ὑποχρέωσιν προμηθείας ἑνὸς τοῖς ἑκατὸν, ἣν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν· ἑπομένως ἐκ τοῦ μεταλλικοῦ ἐκείνου ἔχομεν ἱκανὸν ποσὸν, ὅπως ἀνταποκριθῶμεν εἰς ταύτην τὴν ἀνάγκην.

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ Δημόσιον τότε ὀφείλει, συνάπτον τὸ δάνειον, νὰ εὕρῃ 1½ ἑκατομμύριον, ὅπερ θὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Δημόσιον ἔλαβε παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης γραμμάτια πρὸς ἓν τοῖς ἑκατόν. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε παρὰ τῇ Τραπέζῃ κατατεθειμένα περισσεύματα, ὅπως εἴδετε ἐκ τῶν πινάκων, οὓς ὑπέβαλε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, 11 ἑκατομμυρίων καὶ ἑκατοστύων τινῶν χιλιάδων. Ὑπῆρχεν ἑπομένως διαθέσιμον ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν Τραπεζικῶν γραμματίων, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς ἀντάλλαγμα τῶν 10 ἑκατομμυρίων μεταλλικοῦ, τὸ δὲ Δημόσιον θὰ πληρώνῃ ἓν τοῖς ἑκατὸν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὰ Τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ ἓν τοῖς ἑκατὸν εἰς τὴν Ἠπειροθεσσαλικὴν διὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν γραμματίων διὰ μεταλλικοῦ, ὡς ὁρίζει ἡ σύμβασις. Τὸ ἓν τοῖς ἑκατὸν τῶν Τραπεζικῶν γραμματίων εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τὸ δὲ ἕτερον ἓν τοῖς ἑκατὸν, τὸ τῆς προμηθείας ἐπὶ τῇ ἀνταλλαγῇ τῶν γραμματίων, θέλει καταλογισθῆ εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον καὶ ἐδάφιον, περὶ οὗ πραγματεύεται τὸ Νομοσχέδιον, ἤτοι εἰς τὸ 11ον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5ου, ἀναγράφον πίστωσιν νέων δραχμῶν 1,260,000. Ἀλλὰ 1]00 ἐπὶ 10 ἑκατομμυρίων εἶναι ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τοιαύτης πιστώσεως ἀφίνει ἱκανὸν ὑπόλοιπον, ὅπως καλύψωμεν τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, τὴν ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου κανονιζομένην. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 6 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ Νομοσχεδίου).

§40ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι διάφοροι τροπολογίαι, καὶ σήμερον δὲ ὑπεβλήθη καὶ ἄλλη ὑπὸ τοῦ κ. Ποταμιάνου. Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ προβῶμεν εἰς τὰ κατόπιν;

§42Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπικειμένης, κύριοι, εὐτυχῶς τῆς ἐνάρξεως τῆς διὰ τῶν σιδηροδρόμων συγκοινωνίας, ἀνάγκη πράγματι εἶναι νὰ μεριμνήσωμεν διὰ Νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως καὶ τιμωρίας διαφόρων πράξεων, αἵτινες δύνανται νὰ ἐμβάλλωσιν εἰς κίνδυνον τὴν σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν, καὶ περὶ βαρυτέρας τιμωρίας ἀδικημάτων τινῶν, τὰ ὁποῖα, λαμβάνοντα χώραν περὶ τοὺς σιδηροδρόμους, ἀποκτῶσι ποινικὴν βαρύτητα πολὺ μεγαλειτέραν ἕνεκα τῶν ἐνδεχομένων φοβερῶν συνεπειῶν. Πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς ἀνάγκης ταύτης οὐδόλως θεωρῶ ἄτοπον νὰ μεταφράσωμεν Νόμον τινὰ ἐκ τῶν εἰς ἄλλα Κράτη πρὸ ἐτῶν ἰσχυόντων, οὐ μόνον διότι ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθη, ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία, ὅπως λειτουργεῖ, δὲν παρέχει κατὰ κανόνα Νομοθετήματα πλήρη καὶ ἐπαρκῆ εἰς πᾶσαν ἀνάγκην, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ εἰς ἄλλα Κράτη πολυετὴς ἐφαρμογὴ τῶν τοιούτων Νόμων χρησιμεύει καὶ ὑποβοηθεῖ σπουδαίως τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν καὶ ἐφαρμογὴν αὐτῶν παρ’ ἡμῖν. Διὰ τοῦτο εὐχαρίστως ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης δηλοῦντα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ἄρθρα τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου ἐλήφθησαν ἐκ τῶν ἄρθρων 16, 19, 20 καὶ 21 Γαλλικοῦ Νόμου, ἰσχύοντος ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1845. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς δὲν περιωρίσθη νὰ μεταφράσῃ κατὰ λέξιν τὰ ἄρθρα ταῦτα τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου, ἀλλὰ προέβη καὶ εἴς τινας τροποποιήσεις αὐτῶν. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ τροποποιήσῃ τὸν Γαλλικὸν Νόμον, διότι οὐδεμία δικαιολογητικὴ ἔκθεσις συνώδευσε τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον, οὔτε ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κύριος Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους τούτους. Τὸ κατ’ ἐμὲ, κύριοι, φρονῶ, ὅτι αἱ ἐπενεχθεῖσαι εἰς τὸν Γαλλικὸν Νόμον τροποποιήσεις, οὐ μόνον δὲν συντείνουσιν εἰς βελτίωσίν τινα τοῦ Νόμου τούτου, ἀλλὰ τοὐναντίον διαστρέφουσιν ὅλως τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ, καὶ θὰ καταστήσωσι τὴν ἑρμηνείαν καὶ ἐφαρμογὴν τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ἂν γείνῃ Νόμος, λίαν δυσχερῆ καὶ ἀμφίβολον. Ἀληθῶς, κύριοι, πρόκειται οὐχὶ κυρίως νὰ τιμωρήσωμεν τὰς φθορὰς, τὰς βλάβας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐπενεχθῶσι ἐπὶ τῶν κτημάτων, τὸ σύνολον τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ τὸν σιδηρόδρομον τῶν τε ἀκινήτων καὶ τῶν κινητῶν, διότι ἴσως περὶ τῶν βλαβῶν αὐτῶν ἤθελεν εἶσθαι ἀρκετὴ ἡ ἰσχύουσα Νομοθεσία περὶ φθορᾶς ξένης ἰδιοκτησίας. Σκοπὸς τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι νὰ τιμωρήσῃ τὰς βλάβας ἐκείνας καὶ τὰς πράξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐμβάλωσιν εἰς κίνδυνον τὴν διὰ σιδηροδρόμων συγκοινωνίαν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ Γαλλικὸν κείμενον προβλέπει καὶ τιμωρεῖ τρεῖς διαφόρους περιπτώσεις· πρώτην περίπτωσιν προβλέπει τὴν καταστροφὴν ἢ μετακίνησιν τῶν σιδηρῶν ῥάβδων· δευτέραν προβλέπει τὰς πράξεις ἐκείνων οἵτινες διὰ τῆς παρεμβολῆς προσκομμάτων κατὰ τὴν πορείαν τοῦ σιδηροδρόμου, λίθων, δένδρων κλπ. παρακωλύουσι τὴν κυκλοφορίαν καὶ ἑπομένως διακινδυνεύουσι τὴν ὕπαρξιν τῶν ἁμαξοστοιχιῶν καὶ τῶν ἐν αὐταῖς ἐπιβατῶν· τρίτον δὲ προβλέπει ἰδιαιτέρως περὶ παντὸς ἄλλου μέσου, δι’ οὗ παρεμβάλλεται κώλυμα εἰς τὴν κίνησιν τῶν ἁμαξῶν. Καὶ αὐταὶ αἱ διακρίσεις ἐτέθησαν ἐν τῷ Γαλλικῷ Νόμῳ ἐξεπίτηδες καὶ μετὰ μακρὰς συζητήσεις, διότι καὶ ἐκεῖ ἐνόμισάν τινες, ὅτι καλλίτερον ἤθελεν εἶσθαι ἂν ὡρισμένως ἓν πρὸς ἓν ἠριθμοῦντο αἱ πράξεις ἐκεῖναι ἢ ἐκεῖνα τὰ κωλύματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παρεμβληθῶσι κατὰ τὰς κινήσεις τοῦ σιδηροδρόμου· ἀλλὰ γενομένης ἴσια ἴσια παρατηρήσεως ὅτι αὐτὴ ἡ τρίτη περίπτωσις ἤρκει νὰ περιλάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ εἰδικῶς μνημονευόμενα κωλύματα, καὶ ὅτι οἱαδήποτε ἰδιαιτέρα αὐτῶν μνεία δὲν ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν νὰ περιλάβῃ ὅλας τὰς ἐνδεχομένας περιπτώσεις, παρέλειψαν τὴν λεπτομερῆ μνείαν τῶν κωλυμάτων καὶ παρεδέχθησαν τὴν γενικὴν ἔκφρασιν «διὰ παντὸς ἄλλου μέσου.» Τὸ Νομοσχέδιον ὅμως τὸ ὑποβληθὲν περιλαμβάνει μόνον τὰς δύω πρώτας περιπτώσεις οὐχὶ δὲ καὶ τὴν τρίτην, τὴν γενικωτάτην, τὴν πᾶσαν περίπτωσιν περιλαμβάνουσαν. Οὕτως εἰς τὴν ἔκφρασιν «διὰ παντὸς μέσου» τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου περιλαμβάνεται καὶ ἡ δι’ ἀπειλῶν τῶν προσώπων καὶ ἡ διὰ ψευδῶν σημείων σταμάτησις ἢ ἀποπλάνησις τῶν ἀτμαμαξῶν· ἀλλ’ αἱ περιπτώσεις αὗται δὲν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον, διότι σιωπᾷ ἐντελῶς περὶ αὐτῶν. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω τὸν λόγον, δι’ ὃν ἐπῆλθεν ἡ μεταβολὴ τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου. Τὸ κατ’ ἐμὲ ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν πλήρη καὶ ἐπαρκῆ Νόμον, πρέπει νὰ μεταφράσωμεν τὸν Γαλλικὸν Νόμον κατὰ λέξιν, περιλαμβάνοντες καὶ τὴν τρίτην περίπτωσιν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην μεταβολὴν βλέπω ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 «ὅστις, λέγει, ἐπίτηδες βλάπτει», ἐνῷ τὸ Γαλλικὸν κείμενον λέγον detruit, ὅπερ σημαίνει «καταστρέφει», ὑποδεικνύει βαρυτέραν καὶ σπουδαίαν βλάβην. Κατὰ τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρ. 1, καὶ ὁ ξύων ὀλίγον τὴν γραμμὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἠμπορεῖ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς βαρείας ποινὰς τοῦ Νόμου, διότι βλάβην ὁπωσδήποτε προξενεῖ. Πρέπει λοιπὸν ἀντὶ τῆς λέξεως «βλάπτει» νὰ τεθῇ ἡ λέξις «καταστρέφει», διότι ἀπαιτεῖται τοιαύτη βλάβη, ἡ ὁποία νὰ παρεμποδίζῃ τὴν συγκοινωνίαν. Καὶ καθ’ ὅσον ἀκόμη ἀφορᾷ εἰς τὰς ποινὰς τὸ Νομοσχέδιον εἶναι ἐπιεικέστερον τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου. Ὁ Γαλλικὸς Νόμος ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις τὰς ἐθεώρησεν ἀρκετὰ σπουδαίας, ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς, ἐνῷ τὸ Νομοσχέδιον ἐπιβάλλει μόνον φυλάκισιν ἑνὸς ἔτους· ἀλλὰ περὶ τούτου δύναταί τις νὰ ἦναι ἐπιεικέστερος. Ὁ Γαλλικὸς Νόμος ἐπιβάλλει ποινὴν προσκαίρων δεσμῶν, ἂν ἐπῆλθε τραῦμα, καὶ ποινὴν θανάτου, ἄν ἐπῆλθε θάνατος. Τὸ αὐτὸ διατάσσει καὶ τὸ Νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐν τῷ δευτέρῳ ἐδαφίῳ ἐπιβάλλει ποινὴν εἱρκτῆς, ἂν ἐκ τῆς τοιαύτης πράξεως ἐπῆλθεν ἐκτροχίασις, ἐνῷ τὴν ἐκτροχίασιν οὐδόλως λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὁ Γαλλικὸς Νόμος, ἀλλ’ ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς ἀνεξαρτήτως πάσης ἐκτροχιάσεως. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον. Μεταβαίνω εἰς τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον μετεφράσθη ἀπὸ τοῦ 19 τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου. Ἐνταῦθα ὑπάρχει διαφορὰ σπουδαιοτάτη· ὁ Γαλλικὸς Νόμος δὲν τιμωρεῖ τὰ ἐξ ἀμελείας, συμβαίνοντα εἰμὴ ὅταν ἐπήνεγκον τραῦμα ἢ θάνατον ἀνθρώπου, διότι κανὼν γενικὸς εἶναι ὅτι ἐπὶ ἀμελείας τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐπελθὸν τιμωρεῖται, καὶ ὅταν οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἐπῆλθε δὲν ὑπάρχει περίπτωσις τιμωρίας· τὸ προκείμενον ὅμως Νομοσχέδιον τιμωρεῖ ἐκεῖνον ὅστις ἐξ ἀμελείας, ἀπερισκεψίας κτλ. ἐγένετο παραίτιος ἐπὶ τῆς σιδηρᾶς ὁδοῦ, ἢ ἐν σταθμοῖς, πράξεως, δυναμένης νὰ ἐπιφέρῃ ἓν τῶν ἐκτεθέντων ἀποτελεσμάτων, ἤγουν ἢ ἐκτροχίασιν ἢ τραῦμα ἢ θάνατον, ἤτοι καὶ χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα. Καὶ ἂν, κύριοι, ἡ διάταξις αὕτη περιωρίζετο εἰς τινας μόνον τῶν ἐξ ἀμελείας πράξεων, δι’ ὧν τίθεται εἰς κίνδυνον ἡ κυκλοφορία, ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ πληρέστατα· ἠδύνατό τις νὰ ἐγκρίνῃ τὴν τροποποίησιν ταύτην τῶν διατάξεων τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου, διότι καὶ ὁ Γερμανικὸς Νόμος τιμωρεῖ τὰς τοιαύτας πράξεις, καὶ τοι μὴ σχούσας ἀποτέλεσμά τι, ἁπλῶς μόνον ἕνεκα τοῦ ἐξ αὐτῶν παραχθέντος κινδύνου εἰς τὴν κυκλοφορίαν· ἀλλ’ ἐπεκτείνοντες τὴν τιμωρίαν εἰς πᾶσαν ἐν γένει πρᾶξιν, δυναμένην νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τραύματα ἢ θάνατον —καὶ σημειώσατε, ὅτι ὁ Γαλλικὸς Νόμος δὲν ἔχει τὴν λέξιν πρᾶξιν, ἀλλὰ accideut, ὅπερ εἶναι ἡ συνέπεια τῆς πράξεως ἢ παραλείψεως— θέλομεν περιλάβει εἰς αὐτὴν περιπτώσεις, ἃς οὐδεὶς διενοήθη νὰ τιμωρήσῃ. Οὕτως, ἂν οἱ βόες γεωργοῦ τινος εἰσέλθωσιν ἐξ ἀμελείας αὐτοῦ εἰς τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν ἡμίσειαν ὥραν πρὸ τῆς διαβάσεως τῆς ἀμαξοστοιχίας καὶ ὁ γεωργὸς σπεύσῃ καὶ ἀπομακρύνῃ αὐτοὺς ἐκεῖθεν, δύναται οὐχ ἧττον νὰ θεωρηθῇ παραίτιος πράξεως, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ βλάβην εἰς τὸν σιδηρόδρομον. Οὕτως ἐπίσης, τοῦ Νομοσχεδίου προβλέποντος καὶ περὶ τῶν ἐν τοῖς σταθμοῖς πράξεων, ἂν ἔχῃ τις ὅπλον καὶ τοῦτο ἐκπυρσοκροτήσει ἐν τῷ σταθμῷ ἐξ ἀμελείας καὶ οὐδένα βλάψῃ, δύναται νὰ τιμωρηθῇ κατὰ τὸ ἄρθρ. 2 ὡς παραίτιος πράξεως, δυναμένης νὰ ἐπιφέρῃ τραύματα ἢ θάνατον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αἱ ἐπενεχθεῖσαι εἰς τὸν Γαλλικὸν Νόμον τροποποιήσεις, ἀντὶ νὰ βελτιώσωσι, τοὐναντίον καθιστῶσι τὸν ἡμέτερον Νόμον ἀσαφῆ καὶ ἐπεκτείνουσι τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ εἰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ὁ συντάξας τὸν Νόμον οὐδόλως ἐσκέφθη νὰ περιλάβῃ. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἢ πρέπει νὰ μεταφράσωμεν τὸν Γαλλικὸν Νόμον κατὰ λέξιν, ἢ νὰ μεταφράσωμεν τὸν Γερμανικὸν, ὅστις τιμωρεῖ ὡρισμένας πράξεις, εἴτε ἐκ προθέσεως, εἴτε ἐξ ἀμελείας διαπραττομένας. Εἰς τὸ ἄρθρ. 3 οὐδεμίαν ἔχω νὰ ὑποβάλω παρατήρησιν, διότι τοῦτο μετεφράσθη κατὰ λέξιν ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ. Τὸ ἄρθρ. 4 προβλέπει περὶ τιμωρίας τῶν παραβαινόντων τοὺς περὶ σιδηροδρόμων Κανονισμούς. Πρὸς ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου τούτου, ὡς καὶ τοῦ ἀντιστοίχου ἄρθρου 21 τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου, ἀνάγκη νὰ ὑποβάλω ἐν συντόμῳ ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις. Ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἔχει ἔργον νὰ χαρακτηρίζῃ καὶ διατυπώνῃ τὰς ἀξιοποίνους πράξεις καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν εἰς ἑκάστην αὐτῶν ἀνάλογον ποινήν. Ἐκπληροῖ δὲ τὸ ἔργον τοῦτο, εἴτε ψηφίζουσα γενικοὺς Ποινικοὺς Νόμους, ποινικοὺς Κώδικας, εἴτε δι’ εἰδικῶν ποινικῶν διατάξεων. Ἐν τούτοις ὑπάρχουσι καὶ παραβάσεις τινὲς, τὸ ἀξιόποινον τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων περιστάσεων, ὁτὲ μὲν ἐπιτοπίων, ὁτὲ δὲ γενικωτέρου συμφέροντος. Ἡ ἐκ τῶν προτέρων διαγραφὴ τῶν τοιούτων παραβάσεων ἐκ μέρους τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας εἶναι δυσχερεστάτη, καὶ ἕνεκα τούτου λαμβάνεται τὸ μέτρον νὰ ὁρίζῃ μὲν ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία διὰ Νόμου τὴν ποινὴν, τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς τὰς τοιαύτας παραβάσεις, νὰ ἐπαφίνῃ δὲ εἰς τὴν Διοικητικὴν Ἐξουσίαν τὸν προσδιορισμὸν, τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτῶν διὰ διατάξεών της καὶ ἐντὸς ὁρίων, τὰ ὁποῖα αὐτὴ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία διαγράφει. Τοιαῦται διατάξεις εἶναι παρ’ ἡμῖν αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις. Ὑπάρχει ἄρθρον τοῦ ποινικοῦ Νόμου τιμωροῦν τοὺς παραβιάζοντας τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις· ὁ ἀστυνομικὸς Νόμος ἀφ’ ἑτέρου ἀναθέτει εἰς τὰς δημοτικὰς ἀστυνομίας τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζωσι διὰ διατάξεών των πλεῖστα ἀντικείμενα τῆς ἐπιτοπίου ἀστυνομίας. Δυνάμει τῶν Νόμων τούτων ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχὴ ἐκδίδει διατάξεις, δι’ ὧν ἀπαγορεύει διαφόρους πράξεις ἢ παραλείψεις, πᾶς δὲ ὁ παραβιάζων τὰς διατάξεις τιμωρεῖται κατὰ τὸ μνησθὲν ἄρθρον τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Φρονῶ, ὅτι παρ’ ἡμῖν μόνον αἱ ἀστυνομικαὶ Ἀρχαὶ δύνανται νὰ ἐκδώσωσι τοιαύτας διατάξεις. Ἀλλ’ ἐν Γαλλίᾳ ὅμως, ἐκτὸς τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν, ὅμοιον δικαίωμα ἔχουσι καὶ οἱ Νομάρχαι ἐπὶ ὡρισμένων τινῶν ἀντικειμένων, τὸ αὐτὸ δὲ δικαίωμα ἐπὶ ἄλλων πάλιν ὡρισμένων ἀντικειμένων ἀνατίθεται εἰς αὐτὴν τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, ἐξασκούμενον διὰ Βασιλ. Διαταγμάτων. Ἅπασαι αἱ τοιαῦται διατάξεις ἀποτελοῦσι πλήρη Ποινικὸν Νόμον, διότι ἀναγράφουσιν ἀνὰ μίαν τὰς ἀξιοποίνους πράξεις, διαφέρουσι δὲ μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν ἀπαγγέλλουσι καὶ τὰς ποινάς, ἀναφέρονται δὲ ὡς πρὸς αὐτὰς εἰς τὸν Νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐκδίδονται. Τώρα μία τῶν περιπτώσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ἐν Γαλλίᾳ ἀνατίθεται ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἀξιοποίνων αὐτῶν πράξεων εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, εἶναι καὶ τὸ ἄρθρ. 21 τοῦ Νόμου τοῦ 1845, ἤγουν τὸ ἄρθρον, ὅπερ μετεφράσθη ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 τοῦ Νομοσχεδίου. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν ἐν αὐτῷ σαφῶς εἰς ποίαν Ἀρχὴν ἀναθέτομεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπαγορεύειν πράξεις ἢ παραλείψεις ἐπὶ ποινῇ ἢ πταισματικῇ ἢ καὶ ἐπανορθωτικῇ. Τὸ Γαλλικὸν κείμενον εἶναι σαφέστατον, τιμωρεῖ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παραβιάζουν τὰ Διατάγματα τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, τὰ ὁποῖα ἔχουσι καὶ ῥητὸν ὄνομα, ἤγουν ordonnance portant reglement d'administration publique. Μόνον οἱ παραβιάζοντες τὰ διὰ τοιούτων Διαταγμάτων λαμβανόμενα μέτρα παρὰ τῆς Ἀστυνομίας περὶ τῆς ἀσφαλείας καὶ περὶ τῆς χρήσεως τῶν σιδηροδρόμων τιμωροῦνται μὲ τὰς διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιβαλλομένας ποινάς. Τὸ ἡμέτερον ὅμως ἄρθρον 4 τοῦ Νομοσχεδίου τιμωρεῖ κατὰ πρῶτον πᾶσαν παράβασιν τῶν Νόμων περὶ σιδηροδρόμων. Ἡ τοιαύτη προσθήκη εἶναι σόλοικος, διότι ὁ ψηφίζων τοὺς Νόμους περὶ σιδηροδρόμων Νομοθέτης, ἂν φρονῇ, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἐπιβάλῃ ποινὰς, δύναται νὰ περιλάβῃ αὐτὴν ἐν τῷ Νόμῳ, ὁρίζων ἀκριβῶς καὶ τὴν παράβασιν, ἣν τιμωρεῖ. Ἡμεῖς ὅμως δὲν δυνάμεθα ἐκ τῶν προτέρων νὰ ψηφίσωμεν, ὅτι πρέπει νὰ τιμωρηθῇ ὁ παραβιάσας οἱονδήποτε ἐκδοθησόμενον Νόμον. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀκατανόητον. Ἐκτὸς ὅμως τούτου τὸ ἄρθρον 4 τιμωρεῖ οὐ μόνον τὴν παραβίασιν τῶν Βασ. Διαταγμάτων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀστυνομικῶν καὶ διοικητικῶν Κανονισμῶν. Τίνες ὅμως οἱ Κανονισμοὶ οὗτοι, καὶ τίς δικαιοῦται νὰ συντάξῃ αὐτοὺς, ἵνα ἡ παράβασις αὐτῶν τιμωρηθῇ μὲ τὴν βαρεῖαν ποινὴν, τὴν ὁποίαν τὸ ἄρθρον 4 ἐπιβάλλει; Τὸ Γαλλικὸν κείμενον τιμωρεῖ καὶ τοὺς παραβιάζοντας κανονισμοὺς (arrètés) Νομαρχῶν, ἐκδοθέντας πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ῥηθέντων Βασιλ. Διαταγμάτων, διότι, ὡς εἴδομεν, δύναται νὰ ἐκδώσῃ ἐν Γαλλίᾳ ἀστυνομικὰς διατάξεις καὶ ὁ Νομάρχης. Παρ’ ἡμῖν, παρ’ οἷς οἱ Νομάρχαι δὲν ἔχουσι κατ’ ἐμὲ τοιοῦτον δικαίωμα, ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ τιμωρία τῆς παραβάσεως τῶν ἀστυνομικῶν καὶ διοικητικῶν κανονισμῶν εἶναί τι ὅλως ἀόριστον καὶ ἀκανανόητον, καὶ διὰ τοῦτο ἡ τιμωρία ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς μόνην τὴν παράβασιν τῶν Βασιλ. Διαταγμάτων, δι’ ὧν κανονίζονται τὰ τῆς ἀστυνομίας, ἀσφαλείας καὶ διαχειρίσεως (exploitation) τοῦ σιδηροδρόμου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἅπασαι αἱ τροποποιήσεις τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου, εἰς ἃς προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, οὐδόλως συντελοῦσιν εἰς βελτίωσιν αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὐναντίον διαστρέφουσι καὶ συγχύζουσι τὸν σκοπὸν αὐτοῦ, καὶ ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ ἐφαρμόσωμεν ἀμεταβλήτους τὰς διατάξεις τοῦ Γαλλικοῦ Νόμου, ὅτε καὶ ἡ ἐν Γαλλίᾳ ἐφαρμογὴ αὐτῶν θέλει εἶσθαι σπουδαῖον δι’ ἡμᾶς βοήθημα εἰς τὴν ὀρθὴν αὐτῶν ἑρμηνείαν.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καλὸν θὰ ἦναι νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν αὐτὴν καὶ ἀρχίσωμεν τὰ φορολογικὰ, διότι, ὡς παρατηρῶ, ὁλόκληρος ἡ σημερινὴ συζήτησις θὰ καταναλωθῇ.

§44ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δύναται νὰ γείνῃ ἀνάγνωσις ἄλλων Νομοσχεδίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, οὐχὶ ὅμως τῶν φορολογικῶν, διότι οὐδεὶς εἶναι ἐπὶ τούτων ἕτοιμος.

§45ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγένετο ἡ παρατήρησις πρὸ πολλοῦ, ὅτι εὐκταῖον ἦτο νὰ μὴ προταχθῶσι Νομοσχέδια πολλὰ πρὸ τῆς συζητήσεως τῶν φορολογικῶν Νόμων καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, διότι ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ μὴ δυνηθῶμεν νὰ ψηφοφορήσωμεν ταῦτα, μὴ ὄντες ἐν ἀπαρτίᾳ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συναινεῖ νὰ προτάξωμεν τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια καὶ νὰ παραλείψωμεν τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν σωρείᾳ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ σήμερον δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν ταῦτα, διότι εἴχομεν μελετήσει τὰ πρὸ αὐτῶν, θὰ παρακαλέσω νὰ ἐξακολουθήσωμεν διὰ σήμερον τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ αὔριον προβαίνομεν εἰς τὰ φορολογικά.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προετάξαμεν τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι κατεπείγοντα, ὡς εἶναι καὶ τοῦτο, τὸ περὶ ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων, τὸ ὁποῖον ἐνομίζαμεν, ὅτι δὲν ἤθελε προκαλέσει συζήτησιν, ἀλλὰ διὰ τὸ ὁποῖον παρατηρῶ, ὅτι θὰ καταναλώσωμεν ὁλόκληρον τὴν συνεδρίασιν· ἑπομένως προτείνομεν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ ἀμέσως κατόπιν· ἀλλὰ μεταξὺ τῶν Νομοσχεδίων ὑπάρχουσί τινα, τὰ ὁποῖα ἀναντιῤῥήτως δὲν θὰ προκαλέσωσι συζήτησιν.

§47ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀδικημάτων τῶν σιδηροδρόμων εἶναι ἀναγκαῖον καὶ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ψηφίσωμεν αὐτό, ἀλλ’ εἶναι δύσκολον νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἄνευ συζητήσεως.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν θέλομεν ἡμεῖς νὰ ἐπιβάλωμεν τοιοῦτόν τι εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ὑπάρχουσί τινα Νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις, καὶ ταῦτα δυνάμεθα νὰ προτάξωμεν, ἐνῷ, ἂν προτάξωμεν τοῦτο, θὰ καταναλώσῃ ὅλην τὴν ἡμέραν· τὸ ὀρθότερον εἶναι νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐν τῇ διατάξει μέχρι τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων.

§49Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ γνωρίζῃ κανεὶς ἂν ἓν Νομοσχέδιον δύναται νὰ προκαλέσει συζήτησιν ἢ ὄχι, πρὸ πάντων πρέπει νὰ τὸ ἔχῃ ὁπωσδήποτε μελετήσῃ. Οἱ βουλευταὶ ἐμελέτησαν κατὰ σειρὰν τὰ πρῶτα Νομοσχέδια· ἐὰν ἤδη αἰφνιδίως ἐγκαταλείψητε τὰ Νομοσχέδια ταῦτα καὶ προτείνητε ἄλλα, τὰ ὁποῖα οὐδαμῶς ἀκόμη ἠδυνήθησαν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, τοῦτο εἶναι τρόπος ἐμμέσου ματαιώσεως τοῦ σκοποῦ τῶν συζητήσεων, διότι ὁ μὴ μελετήσας ἓν Νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ κάμῃ συνήθως οὐδὲ τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ προκαλέσῃ σπουδαίας ἀντιῤῥήσεις, καὶ ἂν οὕτω πως νομοθετῶμεν, τότε δὲν δύναται νὰ ἔχῃ σπουδαιότητα ἡ ἐργασία ἡ Νομοθετική, καὶ νομίζω, ὅτι οὕτω πως κοντὰ εἰς τὰ ἄλλα ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα συντελοῦν εἰς τὸ νὰ ἀφαιροῦν τὴν σπουδαιότητα τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου, προστίθεται καὶ ἄλλη, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν εἰμὴ Νόμους, κατασκευαζομένους ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν, καὶ ὑποτιθεμένην συζήτησιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἀφήσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ νὰ μὴ γίνεται αὐτὴ ἡ χρονοτριβὴ τῶν εἰκονικῶν συζητήσεων, ἡ ὁποία δὲν προσθέτει καμμίαν σπουδαιότητα εἰς τὰς νομοθετικὰς ἐργασίας.

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἤρξατο ἡ συζήτησις, δὲν εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον σπουδαίων καὶ κατεπειγόντων καὶ ὅτι δύναται νὰ ἀναβληθῇ ἐντελῶς κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἤθελον ἐννοήσει τὴν πρότασίν του· ὅταν ὅμως ἔρχεται καὶ λέγει, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον εἶναι ἀπαραίτητον, ὅπως καὶ ἡμεῖς φρονοῦμεν, καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ ἐντὸς τῆς Συνόδου, δὲν ἐννοῶ τί θὰ κερδήσωμεν, ἐὰν ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ τὸν χρόνον, ὃν θὰ κερδήσωμεν σήμερον, θὰ τὸν ἀπολέσωμεν αὔριον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἤρξατο ἡ συζήτησις, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ, καθόσον μάλιστα εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις καὶ μένει ἀκόμη ἡ τρίτη· φρονῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν ἀναβάλωμεν, θὰ χάσωμεν περισσότερον καιρὸν καὶ θὰ τρέξωμεν καὶ τὸν κίνδυνον νὰ μὴ ψηφισθῇ εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι πρόδηλον, ὅτι, ὅπως γίνωνται αἱ συζητήσεις, ἀπαραιτήτως δὲν θέλει ψηφισθῆ, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν τὰς συζητήσεις. Ἀλλὰ πρὸ τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων εἶναι πολλὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄτοπον νὰ μὴ ψηφίσωμεν, ὅπως εἶναι συμβάσεις πρὸς Ἀτμοπλοϊκὰς Ἑταιρίας, συμβάσεις πρὸς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως, διότι ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ ὅσον θέλει. Διὰ τοῦτο θὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§52ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ τὸ ζήτημα τῶν ποινῶν, τὸ σχετιζόμενον πρὸς τὸ 1ον καὶ 2ον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ὁ κ. Κωνσταντόπουλος. Ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελεν ἀναπληρώσει τὴν ἔλλειψιν, ἀλλὰ μετὰ τὴν ὁμιλίαν του, ἐνισχύεται ἐν ἐμοὶ ἡ ἰδέα, ὅτι πρέπει νὰ ζητήσω νὰ προκαλέσω τὰς σκέψεις αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ὅλως ἀνεπαρκοῦς τῆς ποινῆς, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 1ον, καὶ εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν μὲ ὠθεῖ ἡ παρατήρησις καὶ ἑρμηνεία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις εἶπεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ βλάβης ὑλικῆς τοῦ σιδηροδρόμου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐγκλήματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχει σκοπὸν νὰ ἀνατρέψῃ ὁλόκληρον ἁμαξοστοιχίαν. Ἀλλὰ, πρὸς Θεοῦ, ὅταν ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας τοιαύτην ἀπόπειραν τοῦ στυγεροτέρου τῶν ἐγκλημάτων, δύνασθε νὰ θεωρήσητε ἐπαρκῆ τὴν ποινὴν ἑνὸς ἔτους φυλακίσεως; Περὶ τίνος πρόκειται; περὶ ἀποπείρας οὐχὶ καταστροφῆς ἑνὸς πράγματος καὶ τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς ἀνθρώπου, ἀλλὰ περὶ φόνου ἑκατοντάδων ἀνθρώπων! Λοιπὸν πῶς δύναται νὰ ἀρκέσῃ εἰς τοιοῦτον ἔγκλημα ἡ ποινὴ τῆς φυλακίσεως ἑνὸς ἔτους; Καὶ δὲν χρειάζεται παρὰ νὰ ἀναλογισθῇ τις, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸν Ποινικὸν Νόμον τιμωρεῖται μὲ ἰσόβια δεσμὰ ὁ ἀποπειρώμενος τὴν καταστροφὴν ἑνὸς ἀνθρώπου, ἐνταῦθα ὁ ἀποπειρώμενος τὴν καταστροφὴν ἑκατοντάδων ἀνθρώπων θὰ τιμωρηθῇ μὲ ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν! (Θόρυβος). Κατὰ τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε πρὸ ὀλίγου ὁ κύριος Ὑπουργὸς, πρόκειται ἐν πράγματι περὶ ἀποπείρας φόνων, οὐχὶ μάλιστα περὶ πράξεως ἁπλῶς προπαρασκευαστικῆς, διότι ἀπόπειρα εἶναι ἡ ἐπιχείρησις πράξεων, τεινουσῶν ἀμέσως πρὸς ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἐγκλήματος. Ὅταν πρόκηται περὶ καταστροφῆς ὑπάρξεων διὰ τοιούτων μέσων, διὰ τῆς ἐναποθέσεως λ. χ. λίθων εἰς τὰς σιδηρᾶς ῥάβδους, ὁ δράστης ἐξετέλεσε πᾶν ὅ,τι ἐναπέκειτο εἰς αὐτὸν, καὶ ἂν ἔλθῃ ἡ σωτηρία, αὐτὴ ἐπέρχεται ὡς ἐκ θαύματος. Ἀλλὰ τώρα, ἐὰν ἠθέλαμεν ἐφαρμόσει καθ’ ὁλοκληρίαν τὸν Ποινικὸν Νόμον, ἔπρεπε τῳόντι νὰ ἐπιβάλωμεν ἰσόβια δεσμὰ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν μετριωτέραν ποινὴν τῆς εἰρκτῆς, ἵνα καὶ ἀσφαλεστέρα ἡ τιμώρησις, καὶ κατὰ τοῦτο εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι αἱ ὑπερβολικαὶ ποιναὶ δὲν ἐφαρμόζονται· ἀλλ’ οὐχ ἧττον πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀναλόγου τιμωρίας, διότι ἡ ἀπειλὴ φυλακίσεως ἑνὸς ἔτους δὲν εἶναι ἱκανή. Ὑποθέσατε, ὅτι συλλογίζεται τις, ὅτι ἔχει ὁμάδα ἐχθρῶν εἰς μίαν ἁμαξοστοιχίαν, ἐχθρῶν πολιτευομένων, ὧν δύναται νὰ φέρῃ τὴν καταστροφήν· ἡ ἀπειλὴ τῆς φυλακίσεως ἑνὸς ἔτους δι’ αὐτὸν δὲν εἶναι ἀρκετή. Τὸ πρᾶγμα κύριοι, εἶναι σημαντικὸν καὶ ὄχι μικρὸν καὶ ἁπλοῦν· πρέπει λοιπὸν διὰ τὴν ἐκφόβισιν καὶ διὰ τὴν πρόληψιν τοιούτων ἀδικημάτων νὰ αὐξήσωμεν τὴν ποινὴν, διότι ὁ ἐγκληματῶν, ἂν ἀποτύχῃ τὸ ἔγκλημά του, ἔχει νὰ ἀποτίσῃ ποινὴν ἑνὸς ἔτους, ἐὰν δὲ ἐπιτύχῃ, θὰ ἦναι δι’ αὐτὸ τοῦτο ἀδύνατον νὰ τὸν ἀνακαλύψητε. Πρέπει λοιπὸν νὰ θέσητε τοὐλάχιστον ποινὴν εἱρκτῆς διὰ τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας προβλέπει τὸ 1 ἄρθρον, καὶ πρέπει ἡμεῖς νὰ ἤμεθα αὐστηρότεροι παρ’ ὅσον ἐν Γαλλίᾳ, διότι δὲν ἔχομεν ὅλα τὰ μέσα τῆς προλήψεως τῶν ἐγκλημάτων. Ὡς πρὸς τὸ βον ἐδάφιον, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠθέλησε νὰ φανῇ μᾶλλον ἀκριβολόγος τοῦ Γάλλου Νομοθέτου, καὶ ἄλλως κανονίζει τὴν ποινὴν, ὅταν ἐπῆλθεν ἀποτέλεσμα, καὶ ἄλλως ὅταν δὲν ἐπῆλθεν. Ὑπάρχει καὶ μία θεωρία, ὅτι, ὅταν ὁ δράστης κάμνῃ τὴν ἀπόπειραν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαφεύγῃ τὴν πλήρη ποινὴν, καὶ ὅτι ἡ ποινὴ δὲν πρέπει νὰ κανονίζηται ἀναλόγως τοῦ ἀποτελέσματος· ἀλλὰ διὰ νὰ κάμητε τὴν διάκρισιν, ἡ ὁποία κατὰ θεωρίαν μόλις οὕτως εἰπεῖν φαίνεται δικαιολογημένη, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ ἔχητε ἀποτέλεσμα σημαντικόν. Τὸ σημαντικὸν τοῦ ἀποτελέσματος εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν διάκρισιν εἰς τὴν ποινὴν μεταξὺ ἀποπείρας καὶ τετελεσμένου ἐγκλήματος. Ἀλλὰ νὰ λέγητε, φρονοῦντες, ὅτι σπουδαιολογεῖτε καὶ ὅτι σπουδαίως νομοθετεῖτε, ὅτι, ἐὰν διὰ τῆς ἐναποθέσεως τῶν λίθων ἐπῆλθεν ἐκτροχίασίς τις τῶν ἁμαξῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλητε τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς καὶ ὅτι, ἂν δὲν ἐπῆλθεν ἡ μικρὰ ἐκτροχίασις, ἀρκεῖ ἀναλόγως ἡ ποινὴ φυλακίσεως, φρονῶ, ὅτι οὐδὲν σπουδαῖον ὑπὸ ἔποψιν πρακτικήν τε καὶ ποινικολογικὴν καθιεροῦτε. Αὐτὴ ἡ φαινομένη ποινικολογικὴ ἀκρίβεια τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εἶναι τοὐλάχιστον ὑπερβολικὴ καὶ ἄνευ πρακτικῆς σπουδαιότητος. Τοῦτο τὸ μέρος πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ, διότι δὲν διαφέρει ἡ θέσις ἐκείνου, τοῦ ὁποίου ἡ πρᾶξις συνεδέθη μὲ μίαν ἁπλῆν ἐκτροχίασιν τῆς ἁμάξης ἄνευ τῆς ἐλαχίστης βλάβης, καὶ ἐκείνου, τοῦ ὁποίου ἡ πρᾶξις δὲν συνεδέθη μὲ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ τὸ ἀβλαβές. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι εἰς τὸ 1ον ἄρθρον πρέπει νὰ ἔχωμεν ποινὴν σπουδαίαν ἀναλόγως τοῦ στυγεροῦ ἐγκλήματος, πρέπει νὰ ἔχωμεν ποινὴν εἱρκτῆς, εἰς δὲ τὸ 2ον ἄρθρον νὰ ἐκλείψῃ ἡ διάκρισις, ἡ ὁποία δὲν ἔχει σημασίαν, ἂν ἐπέλθῃ ἐκτροχίασις ἢ ὄχι.

§53ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἕνεκα τῶν λιμενικῶν ἔργων καταλαμβανομένων γαιῶν καὶ κτημάτων.

§55ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω. Καὶ προχθὲς παρετήρησα εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργὸς, ὅτι εἰς τὰ τοιαῦτα ἔργα ὠφελοῦνται οἱ παρόχθιοι τῶν λιμένων· τοῦτο συνέβη πρὸ δύω ἐτῶν· ὅταν ἡ Βουλὴ διὰ Νόμου ἐπροίκισε μὲ ἐθνικὰ οἰκόπεδα τὸν λιμένα Ζέας, εὐθὺς τότε τῶν παροχθίων τῷ λιμένι τούτῳ κειμένων οἰκοπέδων ἡ τιμὴ ἐδεκαπλασιάσθη. Ἔπεται λοιπὸν, ὅτι οἱ τοιοῦτοι ὀφείλουν νὰ συντρέξωσιν εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται τὸ Δημόσιον ἀποζημίωσιν, ὡς ὠφελούμενοι σπουδαίως ἐκ τοῦ ἔργου. Ἡμεῖς ἔχομεν Νόμον περὶ σχεδίων τῶν πόλεων καὶ ὑποχρεοῦμεν τοὺς παροδίους ἰδιοκτήτας εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ὁδῶν τῶν ἔνθεν καὶ ἔνθεν· τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ γείνῃ καὶ διὰ τοὺς λιμένας, διότι δὲν εἶναι δίκαιον τὸ Δημόσιον νὰ ὑπόκηται εἰς πᾶσαν τὴν ἀποζημίωσιν, ἐνῷ ὠφελοῦνται τὰ μέγιστα οἱ ἰδιῶται (Θόρυβος).

§56Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ Νομοσχεδίου ποῖα λιμενικὰ ἔργα κατασκευάζονται δαπάνῃ τοῦ Δημοσίου καὶ ποῖα δαπάνῃ τῶν Λιμενικῶν Ταμείων. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3 καὶ 4 τοῦ Νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον).

§57ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ διασαφήσεις τινάς. Εἰς τὰ λιμενικὰ ἔργα περιλαμβάνονται καὶ οἱ δρόμοι καὶ οἱ σιδηρόδρομοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κατασκευασθῶσι διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ἀναγκαίου ὑλικοῦ εἰς τὰς ἐργασίας;

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Νομοσχεδίου καθορίζει τὰς γαίας, εἰς τὰς ὁποίας ἀφορᾷ τὸ Νομοσχέδιον, λέγον· «Ἡ πρόσκτησις τῶν ἰδιοκτήτων γαιῶν καὶ κτημάτων τῶν ὑπὸ τῶν διαφόρων λιμενικῶν ἔργων τοῦ Κράτους καταλαμβανομένων γίνεται εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ἢ τῶν Λιμενικῶν Ταμείων κτλ.» Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θέτει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, εἶναι ἐὰν λιμενικὰ ἔργα θὰ θεωρηθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διαρκῶς εἶναι καθωρισμένα εἰς τὸν λιμένα, ἢ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσωρινῶς μόνον παραχωροῦνται χάριν τῶν ἐργασιῶν, κατόπιν δὲ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ λιμένος θὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Ὑποθέτω, ὅτι ἐξ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν δύνανται νὰ καταληφθῶσιν εἰμὴ διαρκῶς καὶ αὐταὶ αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι προσωρινῶς μόνον θὰ χρησιμεύσωσι, καὶ τοῦτο μόνον, ἐὰν ἡ χρῆσις αὐτῶν ἦναι ἀναποδράστως ἀναγκαία.

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο ἔπρεπε ῥητῶς νὰ λέγηται ἐν τῷ Νόμῳ, καθόσον παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει Νόμος ἐπιτρέπων προσωρινὴν ἀπαλλοτρίωσιν, δὲν γνωρίζω δὲ ἂν ἀρκῇ ἁπλῶς ἡ ἑρμηνεία.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως δὲν ἀρκεῖ, προκειμένου περὶ ὑλικοῦ, προκειμένου π. χ. περὶ λατομείου, εὑρισκομένου πλησίον τῶν λιμενικῶν ἔργων· ὅσον καὶ ἂν ᾖ τοῦτο χρήσιμον, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀναποδράστως ἀναγκαῖον. Ἀλλὰ τὸ Νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν πρόσκτησιν ὑλικοῦ, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν κατάληψιν γαιῶν ἢ κτημάτων, καὶ ἐνομίσαμεν, ὅτι πρέπει νὰ περιλάβωμεν ῥητῶς μόνον ἐκείνας τὰς γαίας, αἱ ὁποῖαι διαρκῶς θέλουσι καταληφθῆ, ὡς πρὸς δὲ τὰς γαίας, αἵτινες εἶναι προσωρινῶς μόνον χρήσιμοι, δύναται νὰ ἐπεκτείνῃ ἐπ’ αὐτὰς τὴν ὑποχρεωτικὴν ἀπαλλοτρίωσιν, ἂν ὑπάρχῃ ἀναπόδραστος ἡ ἀνάγκη.

§61ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον ὅμως περὶ διαρκοῦς καταλήψεως δὲν ὁμιλεῖ περὶ προσωρινῆς· εἶναι Νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἕνεκα τῶν λιμενικῶν ἔργων καταλαμβανομένων γαιῶν καὶ κτημάτων.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§63ΤΡΑΚΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἀποσύρομεν τὸ Νομοσχέδιον.

§65ΤΡΑΚΑΣ. Ἐὰν ἀποσύρητε αὐτὸ, καλὸν εἶναι νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον ἐγώ.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἀρνούμεθα, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ προκαταβολῆς ἐξόδων μεταγωγῆς ὑποδίκων, καταδίκων καὶ ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου.

§68Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸν Νόμον περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ, ἐκτὸς τῶν προκαταβολῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, γίνονται καὶ προπληρωμαί. Αἱ προπληρωμαὶ αὗται γίνονται αʹ) διὰ τὴν καλλιέργειαν δημοσίων κτημάτων καὶ τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων, ἐκτελουμένων δι’ ἐπιστασίας, βʹ.) διὰ τὰ ἔξοδα κατασχέσεως κτημάτων τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, γʹ.) δι’ ἔξοδα ἀποστολῆς καὶ παραλαβῆς δημοσίων κτημάτων καὶ χαρτοσήμων. Τώρα πρόκειται διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου νὰ προσθέσωμεν καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς μεταγωγῆς ὑποδίκων καὶ ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου, τοιαύτης οὔσης, οὐδαμῶς ἀντιλέγω· παρατηρῶ ὅμως εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ὅτι παρέλειψε νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ Νομοσχέδιον διάταξίν τινα, τὴν ὁποίαν ὁ Νόμος περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ ἔχει ἐν § 3 τοῦ ἄρθ. 48, καὶ τὴν ὁποίαν θεωρῶ παρέχουσαν ἐγγυήσεις περὶ τῆς ἀκριβείας τῆς διαχειρίσεως τῶν προπληρωμῶν. Ὁ Νόμος περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ ἐν § 3 τοῦ ἄρθ. 48 διατάσσει ὅτι «ὁ ὑπάλληλος, πρὸς τὸν ὁποῖον γίγνεται ἡ προπληρωμὴ, ὀφείλει νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸν πληρώσαντα Ταμίαν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῆς χρήσεως τῶν πληρωθέντων χρημάτων. Δὲν συγχωρεῖται δὲ νέα προπληρωμὴ οὔτε ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω προσδιορισθέντος ὅρου τῶν 3,000 δραχμῶν, εἰμὴ καθ’ ὅσον ἐδικαιολογήθη ὁλοσχερῶς ἡ χρῆσις τῆς πρώτης πληρωμῆς». Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ μεταφέρῃ τὴν διάταξιν ταύτην ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, οὕτως ὥστε νὰ μὴν ἐπιτρέπηται νέα προπληρωμὴ καὶ διὰ μεταγωγὴν ὑποδίκων, καταδίκων καὶ ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, ἐὰν οἱ λαβόντες τὰ προπληρωθέντα χρήματα δὲν ὑπέβαλον ἐντὸς τοῦ μηνὸς τὰ δικαιολογητικὰ τῆς προπληρωμῆς ἐκείνης. Ἀλλὰ τὴν προσθήκην ταύτην δὲν περιέλαβεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἐὰν δὲν περιέλαβεν αὐτὴν μετὰ μελέτης, διότι ἐθεώρησεν αὐτὴν βλαβερὰν, ἢ ἐκ παραλείψεως, ὅτε παρακαλεῖται νὰ τὴν περιλάβῃ, ὡς παρέχουσαν ἐγγυήσεις ἀναγκαίας.

§69ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§70ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καλῶς, εἰς τὴν τρίτην.

§71ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 1.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον.

§73ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι οἱ λογαριασμοὶ πρέπει νὰ γίνωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸ ἔνταλμα, ἵνα γίνηται ἡ ἐξέλεγξις, καὶ ὄχι εἰς τὸ Ταμεῖον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2ον καὶ τὸ σύνολον τοῦ Νομοσχεδίου ὡς ἔχει).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου.

§75ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 1ον.

§76ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἕβδομον Τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἐσχηματίσθη, ἀποσπασθείσης τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, σκοπεῖ νὰ ἐπιβλέπῃ καὶ διεξάγῃ τὴν καταδίωξιν τῶν καθυστερούντων εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐθεώρησε τὸν σχηματισμὸν τοῦ Τμήματος τούτου ὡς μέγα περιποιοῦντα κέρδος εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν· καὶ ἄλλοι τινὲς ἐν τῇ Βουλῇ διεξεδίκησαν τότε τὴν τιμήν, ὅτι οὐχὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἐφεῦρον τὸ ἐπινόημα τοῦτο. Δὲν πρόκειται νῦν νὰ ἐλέγξω τὸν σχηματισμὸν τοῦ Τμήματος τούτου. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔπρεπε πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας νὰ χωρισθῇ ἡ καταδίωξις τῶν καθυστερούντων ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον ἁρμόδιον νὰ γνωρίζῃ τὰ ὀνόματα τῶν καθυστερησάντων, νὰ ἐπισπεύδῃ τὴν ἐνέργειαν πρὸς εἴσπραξιν τοῦ χρέους αὐτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, νὰ ἀνευρίσκῃ τὰς αἰτίας τῆς καθυστερήσεως καὶ νὰ ἐκτιμᾷ τὰς περιστάσεις τοῦ Τόπου ἢ τῶν ὀφειλετῶν. Τοῦτο δὲν ἐνδιαφέρει ἴσως τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδὲ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι τυχὸν συμφωνοῦσι μὲ τὴν γνώμην του. Ἐγὼ, ἐάν ποτε ἤθελον τεθῆ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἤθελον ἀκολουθήσει τὸ σύστημα τοῦτο. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἕνεκα τοῦ χωρισμοῦ τούτου μᾶς ἐζήτησε δύω Ὑπουργικοὺς Γραμματεῖς· διότι, εἶπεν, ὅτι οἱ ἐν αὐτῷ ὑπηρετοῦντες δύω Γραμματεῖς ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου· ἑπομένως ζητεῖ νὰ προστεθῶσι διὰ τοῦτο δύω Γραμματεῖς εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Ἀφοῦ ἀπέσπασε τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἀπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἔπρεπε νὰ ἀποσπάσῃ καὶ τοὺς Γραμματεῖς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, οἵτινες ἀπησχολοῦντο εἰς αὐτό. Ἐὰν, ἀνεξαρτήτως τούτου, τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἔχῃ ἀνεπαρκὲς προσωπικὸν, πρέπει μετὰ παῤῥησίας νὰ τὸ εἴπῃ, καὶ ὄχι νὰ μᾶς ζητῇ δύω Γραμματεῖς, λέγων, ὅτι ἀπέσπασεν αὐτοὺς εἰς τὸ Ζʹ Τμῆμα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀφοῦ δὲν ἀπέσπασεν αὐτοὺς μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ ἀπησχόλει αὐτούς. Προσέτι ζητεῖ δύω Γραμματεῖς διὰ τὸ ὄγδοον Τμῆμα. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ποία εἶναι ἡ εἰδικὴ ὑπηρεσία, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Τμῆμα αὐτὸ ἐνασχολεῖται. Ζητεῖ προσέτι προσθήκην Ὑπουργικοῦ Γραμματέως εἰς τὸ δεύτερον Τμῆμα καὶ ἑτέρου εἰς τὸ Γʹ. Τμῆμα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ δεύτερον Τμῆμα θέλει ἐπιβαρυνθῆ, διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν νέων φορολογικῶν Νομοσχεδίων, δι’ ἐργασίας τινός. Εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι τὸ Τμῆμα τοῦτο ἀπηλλάγη μεγάλης ἐργασίας, ἥτις ἦτο ἀνατεθειμένη αὐτῷ, ὅταν ἐλειτούργει ὁ παλαιὸς φορολογικὸς Νόμος. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς πληροφορίας ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν Ὑπουργικῶν Γραμματέων, τῶν ἐν ἑκάστῳ τῶν Τμημάτων τούτων ὑπαρχόντων νῦν, ποία δὲ ἡ ὑπηρεσία, περὶ ἣν ἀσχολεῖται τὸ Ηʹ. Τμῆμα.

§77ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν ἑκάστῳ Τμήματι διατελούντων Γραμματέων δὲν δύναμαι βεβαίως αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προσδιορίσω, διότι δὲν μὲ βοηθεῖ ἡ μνήμη. Ὅ,τι γνωρίζω εἶναι, ὅτι πάντα τὰ Τμήματα ἔχουσιν ἀνάγκην προσθήκης ὑπαλλήλων· ἔχει ἀνάγκην προσθήκης τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διὰ τὰς ἐργασίας αὐτοῦ, ἔχει ἀνάγκην προσθήκης τὸ ἕβδομον Τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἐχωρίσθη ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ ἐνασχολεῖται εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τῆς Ταμιακῆς διαχειρίσεως. Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἔχει σχέσιν πρὸς ὅλους τοὺς ὑπολόγους καὶ ἐργάζεται εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς διαχειρίσεως, ἐνῷ τὸ ἕβδομον Τμῆμα ἀσχολεῖται εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν Ταμείων, εἰς τὸ χαρτόσημον, καὶ ἰδίως ἐπιτηρεῖ τὰ Ταμεῖα κατὰ τὴν πρόοδον τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, ὥστε ταῦτα νὰ δίδωσιν ἐγκαίρως τὰς καταστάσεις αὐτῶν, καὶ νὰ ὑπόκηνται εἰς τὰς ὁδηγίας καὶ εἰς τὴν ἐπίβλεψιν ἐκ τοῦ σύνεγγυς, ἵνα μὴ βραδύνωσιν αἱ ἐργασίαι τῶν εἰσπράξεων. Ὅλα, λέγω, τὰ Τμήματα ἔχουσιν ἀνάγκην ὑπαλλήλων· ἀλλὰ πρὸ πάντων, προκειμένου σήμερον νὰ ψηφισθῇ ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προστεθῶσι Γραμματεῖς, ἰδίως εἰς ἐκεῖνο τὸ Τμῆμα, εἰς ὃ θὰ ἀνατεθῇ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία. Εἶχον προτείνει τῷ ὄντι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου 6 ὑπουργικοὺς Γραμματεῖς, ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν νὰ ἐφοδιάσω ἐκεῖνα τὰ Τμήματα, τὰ ὁποῖα πρὸ πάντων ἔχουσιν ἀνάγκην, ὡς εἶναι τὸ Τμῆμα τῶν ἀμέσων φόρων, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἢ μόνον ἕνα Γραμματέα, ὅπως καὶ τὸ Τμῆμα τῶν ἐμμέσων φόρων. Δέχομαι ὅμως νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν εἰς 4 μόνον Γραμματεῖς, δύο πρώτης τάξεως καὶ δύω δευτέρας, ἵνα μὴ γίνωνται δαπάναι, νομιζόμεναι περιτταί.

§78ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐξάγεται, ὅτι ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἑνὸς Γραμματέως διὰ τὸ Τμῆμα τῶν ἐμμέσων φόρων, καὶ εἰς τοῦτο δὲν ἀντιλέγω· ἐπίσης δὲν ἀντιλέγω καὶ διὰ τὸν ἕνα εἰς τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων κτημάτων· ζητεῖ ὅμως δύω προσέτι διὰ τοὺς ψηφισθησομένους ἐμμέσους φόρους. Περὶ τούτων φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν, μέχρις οὗ ἴδωμεν ἂν θὰ ψηφισθῶσιν οἱ Νόμοι οὗτοι, ἢ τοὐλάχιστον νὰ τεθῇ περιορισμὸς, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τῶν Νόμων αὐτῶν ἐπιτρέπεται ὁ διορισμὸς τῶν διαληφθέντων δύω Γραμματέων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, ἐλαττωθέντος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Γραμματέων εἰς 2 ά. καὶ 2 βʹ. τάξεως).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς δήλωσιν γαιῶν καὶ φυτειῶν.

§80ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον πρῶτον).

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον νὰ προστεθῇ «τῶν γαιῶν», διότι τῶν φυτειῶν τὰ πλεονάσματα δὲν δύνανται νὰ δηλωθῶσιν ὑπ’ ἄλλου, εἰμὴ μόνον ὑπὸ τοῦ...

§82ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα, νὰ προστεθῇ «τῶν γαιῶν».

§83ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν δέχεται, νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «ἐκδοχεῖς», διότι δυστυχῶς τὸν Νόμον περὶ δηλώσεως ἐθνικῶν γαιῶν κατεδολιεύθησαν τινὲς, θέσαντες πτωχοὺς χωρικοὺς νὰ δηλώσωσι γαίας, ἀγοράσαντες δὲ μετὰ ταῦτα τὰ δικαιώματα αὐτῶν, καὶ οὕτως, ἐνῷ ὁ Νόμος ἐπιτρέπει τὴν δήλωσιν 80 μόνον στρεμμάτων, εὑρέθησαν οὗτοι κάτοχοι πολὺ περισσοτέρων. Δὲν εὑρίσκω δίκαιον καὶ ὀρθὸν νὰ γείνῃ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν πλεονασμάτων.

§84ΤΡΑΚΑΣ. Ὡς πάντες γνωρίζομεν καλῶς, εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη ὑπάρχουσι περιφέρειαι, καλλιεργούμεναι πρὸ αἰῶνος ἐντὸς τῶν δασῶν, αἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνέχωνται μὲ γαίας καλλιεργουμένας τοῦ ἰδίου χωρίου· ἀποχωρίζοντες λοιπὸν τὰς θέσεις ταύτας, ἀποκλείομεν σπουδαῖον δικαίωμα εἰς τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων. Νομίζω ἑπομένως καλὸν καὶ δίκαιον νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 3 «ἐὰν αὗται δὲν ἐκαλλιεργοῦντο πρὸ δωδεκαετίας». Ἐκτὸς τούτου γαῖαί τινες ἐκκλησιαστικαὶ εἶναι ἐνοικιασμέναι· οἱ δηλώσαντες αὐτὰς θὰ παραλάβωσιν ἀμέσως τὴν κυριότητα τῶν γαιῶν τούτων καὶ τὴν κατοχὴν, ἢ θὰ ἔχῃ τὴν κατοχὴν αὐτῶν ὁ ἐνοικιαστὴς, καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐνοικιάσεως θὰ παραλάβῃ αὐτὴν ὁ δηλώσας; Ὥστε εἰς τὸ ἄρθρον 2ον (παράγρ. α.) καλὸν εἶναι νὰ προστεθῇ: «Ἐξαιροῦνται οἱ δηλωταὶ γαιῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τῶν εὑρισκομένων ὑπὸ πολυετῆ ἐνοικίασιν, οἵτινες ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς ἐτησίας δόσεως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐνοικιάσεως, ὅτε περιλαμβάνουσιν εἰς τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητά των τὰς δηλωθείσας γαίας». Προσέτι διὰ τοῦ πρώτου Νόμου ἀπηγορεύθη ἡ παραχώρησις δεδηλωμένων γαιῶν, εὑρισκομένων ἐντὸς τῶν δασῶν· τὰς γαίας ταύτας οἱ πρότερον κατέχοντες ἐγκατέλειψαν καὶ ὑπεισῆλθον εἰς αὐτὰς νέοι κάτοχοι. Τώρα, τίνες ἔχουσι δικαίωμα νὰ δηλώσωσιν, οἱ πρῶτοι ἢ οἱ τελευταῖοι κάτοχοι; Τοῦτο δέον νὰ διασαφηνισθῇ καὶ ὁρισθῇ ὑπὸ τοῦ Νόμου πρὸς ἀποφυγὴν δικαστικῶν διενέξεων.

§85ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κατὰ τὸ παρὸν ἀπαντῶ μόνον εἰς τὴν παρατήρησιν περὶ τῶν ἐκδοχέων· νομίζω, ὅτι εἶναι δικαιότατον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἐκδοχεῖς νὰ δηλώσωσι καὶ ἐπὶ τῶν πλεονασμάτων, ἀφοῦ εἶναι νόμιμοι δικαιοδόχοι, εἰς οὓς περιῆλθε τὸ δικαίωμα.

§86ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη, ἐναντίον τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς κύριος Ζυγομαλᾶς, ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη καὶ ἐν τῷ Νόμῳ τοῦ 1880, ἐν ἄρθρῳ 4, § 3, ἔνθα λέγεται, ὅτι «τῶν ἀνωτέρω πλεονασμάτων τῶν γαιῶν ἐπιτρέπεται ἡ παραχώρησις, καὶ ἂν οἱ κατέχοντες αὐτὰ ἐδήλωσαν προηγουμένως τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἀρχικοῦ ΥΛΑʹ Νόμου ὁρισθεῖσαν ἔκτασιν». Ἑπομένως δὲν εἶναι διάταξις νέα, περιλαμβανομένη τὸ πρῶτον ἤδη ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Εἶχε δὲ ὑποβληθῇ τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὑπ’ ἐμοῦ— τὸ λέγω, ἐπειδὴ τὸ ἔφερεν ἡ σειρὰ τοῦ λόγου—καὶ ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὑπουργοῦντος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοῦ καὶ νῦν κυρίου Πρωθυπουργοῦ. Ἡ διάταξις αὕτη, κύριε Πρόεδρε, εἶναι δικαία καὶ λογικὴ, οὐδενὸς τὸ συμφέρον παραβλάπτεται, ἂν οἱ ἐκδοχεῖς δηλώσωσι καὶ τὰ πλεονάσματα τῶν πρὸς αὐτοὺς ἐκχωρηθεισῶν γαιῶν, ἐνῷ συγχρόνως ὑπηρετοῦνται καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον διὰ τῶν νέων δηλώσεων θὰ λάβῃ ὅ,τι μέχρι τοῦδε στερεῖται. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, δὲν εἶναι καὶ ἀπολύτως ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ προαγορεύσαντες ἰσχυρίσθησαν, ὅτι δηλαδὴ πᾶσαι αἱ παραχωρήσεις αὗται, τουτέστιν αἱ μεταβιβάσεις ἀπὸ τοὺς δηλωτὰς εἰς τοὺς ἐκδοχεῖς καὶ νῦν κατόχους, ἐγένοντο ἐκ συμπαιγνίας· εἶναι πολλαί, καὶ μάλιστα αἱ πλεῖσται, ὄχι μόνον γαιῶν, ἀλλὰ καὶ φυτειῶν, αἵτινες ἐγένοντο ἐν εἰλικρινείᾳ καὶ ἄνευ σκοποῦ πρὸς καταδολίευσιν τοῦ Νόμου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ μείνῃ ἐν τῷ Νόμῳ ὅπως ἔχει, ἀφοῦ μάλιστα εἶναι περιειλημμένη καὶ ἐν τῷ προτέρῳ Νόμῳ.

§87ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Νόμος περὶ διανομῆς καὶ τῶν γαιῶν καὶ τῶν φυτειῶν ἐγένετο πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ἐντολῆς τῶν Συνελεύσεων καὶ πρὸ πάντων τῆς τοῦ 1843, περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, καθόσον ἄλλως ἦτον ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Συντάγματος. Ἐννοεῖται, ὅτι ὁ Νόμος δὲν ἐσκόπει νὰ σχηματίσῃ μεγαλοκτήμονας, ἀλλὰ κτηματίας ὅλους τοὺς Ἕλληνας, καὶ διὰ τοῦτο περιώρισε καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν στρεμμάτων εἰς 80. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Ζυγομαλᾶς εἶναι ὀρθότατον, διότι διὰ τῆς καταδολιεύσεως ὅλων τῶν Νόμων ἔγειναν τινὲς μεγαλοκτήμονες. Τέλος πάντων, ἐπειδὴ οἱ Νόμοι δὲν προέλαβον τὸ κακὸν, ὅπως ἡ Βαυαρικὴ Κυβέρνησις τοῦ 1836 εἰς τὰ περὶ προικοδοτήσεως τῶν φαλαγγιτῶν, ἥτις ἐπέτρεπε τὴν πώλησιν τῆς γῆς ἀφοῦ ἐπὶ τρία ἔτη τὴν καταλάβῃ καὶ τὴν νεμηθῇ ὡς ἰδιοκτήτης ὁ προικοδοτούμενος· ἀφοῦ λοιπὸν δὲν προελάβομεν τὸ κακὸν τοῦτο διὰ τῶν περὶ δηλώσεως κατεχομένων γαιῶν καὶ φυτειῶν Νόμων καὶ δὲν ἐθέσαμεν φραγμὸν ἐπὶ τῆς καταχρήσεως τῆς καταστησάσης μεγαλοκτήμονας, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ συντελέσωμεν καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νόμου εἰς τὴν κατάχρησιν ταύτην, καθόσον διὰ τοῦ Νόμου τούτου δὲν προτιθέμεθα νὰ χορηγήσωμεν δικαίωμα, ἀλλὰ νὰ φανῶμεν ἐπιεικεῖς εἰς τοὺς ἀκτήμονας κατόχους· δὲν εἶναι ὅμως ὀρθὸν νὰ ἐκτείνωμεν τὴν ἐπιείκειαν αὐτὴν καὶ εἰς τοὺς διὰ τῆς ἐκδοχῆς σχηματιζομένους μεγαλοκτηματίας· ἀπεναντίας, ἀφαιροῦντες τὰ πλεονάζοντα ἀπὸ τοὺς τοιούτους, θὰ καταστήσωμεν κτηματίας πολλοὺς ἐστερημένους γῆς, διὰ τῆς καλλιεργείας τῆς ὁποίας θὰ δυνηθῶσι νὰ κατασταθῶσι χρησιμώτεροι εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς κοινωνίας.

§88ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Νόμος τὸ ἔκαμε.

§89ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὴν γενομένην ἤδη κατάχρησιν, καὶ πρέπει νὰ συντρέξωμεν ὥστε νὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς ὀλίγων χεῖρας τὰ ἐθνικὰ κτήματα; Λοιπὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπιμένουν ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν;

§90ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ πλεονασμάτων τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν, πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Βουλή, ὅτι ἐννοοῦμεν 3, 5, 6, ἢ 10 τὸ πολὺ στρέμματα. Καὶ διὰ μὲν τὰς φυτείας οὐδεὶς περιορισμὸς δύναται νὰ γείνῃ, διότι, κατὰ τὸν Νόμον, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ ἔκτασις τῆς φυτείας, αὕτη παραχωρεῖται εἰς τοὺς ἐμφυτευτὰς καὶ δηλώσαντας· ἑπομένως τὰ πλεονάσματα ταῦτα τῶν φυτειῶν δὲν δύνανται, ὅσα δήποτε καὶ ἄν ἦναι, ἢ νὰ ἀνήκωσιν εἰς μόνον ἐκείνους. Ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὰ πλεονάσματα τῶν γαιῶν, δὲν πρόκειται, ὡς εἶπον, ἢ περὶ ἀσημάντου ἐκτάσεως· διότι, ἐὰν μία ἔκτασις ἐδηλώθη λόγου χάριν διὰ 50 στρέμματα, αὕτη δὲν δύναται νὰ ἦναι ἐντὸς τῶν ὁρισθέντων ὁρίων πλέον τῶν 55, ἢ ἔστω καὶ 60 στρεμμάτων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ἢ περὶ ποσοῦ ἐλαχίστου· ἑπομένως ὅλοι οἱ περὶ τοῦ ἐναντίου ἰσχυρισμοὶ τῶν προλαλησάντων εἰσὶν ἐντελῶς ἀνυπόστατοι. Ἀπορῶ μάλιστα πῶς γίνεται τοσοῦτος πάταγος δι’ ἀντικείμενον ἁπλούστατον καὶ ἀσήμαντον.

§91ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ προλαλήσας, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φυτειῶν. Βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, πρόκειται περὶ γαιῶν ἀσκεπῶν· καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι καταδολιευθέντες τὸν Νόμον περὶ τῶν ἀσκεπῶν γαιῶν, καὶ ἠδυνήθησαν ἐξαπατήσαντες τοὺς χωρικοὺς διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν, ἢ καὶ ἀναγκάσαντες αὐτοὺς εἰς πώλησιν, νὰ συγκεντρώσωσι πολλὰς γαίας. Αἱ διάφοροι δηλώσεις ἀντὶ 80 στρεμμάτων περιέχουν 150 στρέμματα· σήμερον δὲ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, δηλοῦντες ἀπεριορίστως τὰ πλεονάσματα θὰ γίνωνται κύριοι ἐκτάσεων 1000 καὶ 2000 στρεμμάτων, διότι λαμβάνουν τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσωσιν ἀπεριορίστως ὅλα τὰ πλεονάσματα. Ἐὰν δὲ δώσητε τὸ δικαίωμα νὰ δύνανται οἱ ἐκδοχεῖς νὰ δηλώσωσι πάντα τὰ περισσεύματα, θὰ ἴδητε, ὅτι θ’ ἀπολαύσωσι γαίας 1000 καὶ 2000 στρεμμάτων, καὶ ὁ χωρικὸς δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ δηλώσῃ οὔτε ἓν στρέμμα. Καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι οὔτε ἡ Κυβέρνησις εἶχεν αὐτὸν τὸν σκοπὸν νὰ πλουτίσῃ ὀλίγους. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι οἱ παντοπῶλαι εἴς τι χωρίον ἢ οἱ δανείζοντες τοὺς χωρικοὺς ἐξηγόρασαν ὅλας τὰς δηλώσεις· εἰς ἄλλο δὲ χωρίον ὁ ἰδιοκτήτης ἠνάγκασε τοὺς πτωχοὺς χωρικοὺς νὰ πωλήσωσιν αὐτῷ ὅλας τὰς δηλώσεις των. Πρέπει λοιπὸν νὰ μὴν ἀδικήσωμεν καὶ τοὺς χωρικούς, οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ δηλώσωσι τὰ πλεονάσματα. Ὁ ἐκδοχεὺς τῶν δικαιωμάτων ἔλαβε μόνον τὸ ποσὸν τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν· τί δικαίωμα ἔχει σήμερον ἐπὶ τῶν πλεονασμάτων; Διατί λοιπὸν νὰ δώσωμεν 1000 στρέμματα εἰς ἓν ἄτομον καὶ νὰ στερήσωμεν τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ νὰ δηλώσωσι τὰ πλεονάσματα;

§92ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ. Τῷ ὄντι φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις, ἥτις πρόκειται νὰ ψηφισθῇ, θὰ καταλήξῃ εἰς ἁρπαγὴν ἀλλοτρίων περιουσιῶν. Καὶ ἰδοὺ διατί· τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν καὶ ἐπὶ τῶν ἐθνοϊδιοκτήτων γαιῶν. Ἀλλ’ εἶναι μέρη τινά, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τοῦ Νόμου ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἐθνικοϊδιόκτητα, διότι ἦτο συνδιοκτήτης μετὰ τῶν κατόχων καὶ τὸ Δημόσιον. Λοιπὸν εἷς κάτοχος τοιαύτης γῆς ὑποτεθείσθω, ὅτι ἐδήλωσε 15 στρέμματα, ἐνῷ πραγματικῶς κατεῖχεν 20, ὥστε ὑπάρχει πλεόνασμα 5 στρεμμάτων. Ὑποθέσατε ὅτι ἐξεχώρησε τὴν δήλωσίν του. Λοιπὸν ἔρχεσθε τώρα καὶ δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἐκδοχέα νὰ ζητήσῃ καὶ τὸ πλεόνασμα, καὶ ἀφαιρεῖτε τοῦτο τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην. Δὲν ἁρπάζεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ περιουσία τοῦ ἰδιοκτήτου ἀπὸ τὸν ἐκδοχέα; Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ Ἀττικῆς ἔχει ὑπόστασιν, καὶ νομίζω, ὅτι ὀφείλετε νὰ προσέξητε, ἵνα μὴ βλάψητε τοὺς χωρικοὺς καὶ γίνετε ἀφορμὴ τοῦ ν’ ἁρπάσωσι τὴν περιουσίαν αὐτῶν ἄλλοι. Δὲν ἐνδιαφέρομαι προσωπικῶς παντάπασιν, ἀλλὰ βλέπετε, ὅτι τῷ ὄντι δύναται νὰ καθιερωθῇ μία ἀρχὴ ἁρπαγῆς τῆς περιουσίας τοῦ Α ὑπὲρ τοῦ Β, καὶ πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις πρὸ παντὸς ἔχει τὴν εὐθύνην (Θόρυβος).

§93Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν διασάφησιν ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 2.

§94ΤΙΝΕΣ. Εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὸ πρῶτον.

§95ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ πέντε ἢ δέκα στρεμμάτων, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων στρεμμάτων. Εἰς μέρη τινὰ ἔγειναν δηλώσεις ὁλοκλήρων λόφων καὶ βουνῶν, τὰ ὁποῖα κατώρθωσαν νὰ καταλάβωσι, καὶ πρὸ πάντων τὰς διαβάσεις εἰς λίμνας, ἢ βρύσεις, ἢ ποταμοὺς, ὅπου ποτίζουσιν αἱ κοινότητες τὰ ζῷά των· ἑπομένως θὰ καταντήσωσιν οἱ καταλαβόντες αὐτὰ νὰ ἦναι οἱ φορολόγοι τῶν κοινοτήτων τούτων. Εἶπεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὅτι πρόκειται περὶ ὀλίγων στρεμμάτων. Ἐὰν ἔχῃ οὕτως, ἐγὼ προτείνω νὰ περιορίσωμεν ἐν τῷ Νόμῳ τὴν ἔκτασιν μέχρις εἴκοσι στρεμμάτων. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι ἕκαστος ἐκδοχεὺς δὲν δύναται νὰ δηλώσῃ πλέον τοῦ ὁποίου διέλαβον ἀριθμοῦ τῶν εἴκοσι στρεμμάτων. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριε Ὑπουργὲ, αὐτὸ τὸ μέτρον πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν, διότι πρόκειται περὶ σπουδαίας βλάβης τοῦ πτωχοῦ λαοῦ.

§96ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐξ ὅσων γνωρίζω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, τὰ πλεονάσματα δὲν δύνανται νὰ ἦναι μεγάλα. Κατάληψις μεγάλη ἐκτάσεως γαιῶν ὑπὸ τὸ πρόσχημα δηλώσεως κατὰ τοὺς νομίμους ὅρους δὲν ἀναφέρεται.

§97ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐξετάσατε καὶ θὰ μάθητε.

§98ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶναι ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου γίνονται κάτοχοι μεγάλης ἐκτάσεως γαιῶν οἱ ἀποκτήσαντες δι’ ἐκχωρήσεως. Ὅπως ὁ Νόμος ἔχει, τὰ πλεονάσματα ὑποβάλλονται εἰς τοὺς ὅρους τῆς ἀρχικῆς δηλώσεως. Ἡ ἀρχικὴ δήλωσις περιορίζεται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 80 στρεμμάτων· ἐὰν αὕτη περιῆλθεν εἰς ἄλλο πρόσωπον δι’ ἐκχωρήσεως, δὲν βλέπω τὴν διαφορὰν λόγῳ τοῦ προσώπου, εἰς ὃ περιῆλθε τὸ δικαίωμα διὰ τῆς ἐκχωρήσεως ὡς διάδοχον αὐτοῦ. Ὅτι δύνανται δι’ ἐκχωρήσεων πολλῶν δηλώσεων νὰ συγκεντρωθῶσι μεγάλαι ἐκτάσεις γῆς, εἰς τοῦτο δὲν ἀντιλέγω· ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ, εἴτε ὁ ἀρχικὸς δηλώσας ἐνασκεῖ τὸ δικαίωμα ἢ ὁ ἐκδοχεύς; Δὲν βλέπω, ὅτι ἔγεινε ἄλλη παρατήρησις ἐνταῦθα, δικαιολογοῦσα τὴν ἐξάλειψιν τῆς λέξεως «ἐκδοχεύς». Ἐὰν ἦναι πολλοὶ οἱ ἐκδοχεῖς, διανέμεται μεταξὺ τῶν πολλῶν.

§99ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς ὁ ἐκδοχεὺς, πολλοὶ οἱ παραχωρήσαντες.

§100ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐὰν παραδέχεσθε τὸ πρᾶγμα ὡς πρὸς τὸν ἀρχικῶς δηλώσαντα, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀποκρούσητε ὡς πρὸς τὸν ἐκδοχέα. Ἅμα ὁ ἀρχικῶς δηλώσας ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσῃ τὸ πλεόνασμα, διὰ ποίαν αἰτίαν νὰ μὴ μεταβῇ καὶ εἰς τοὺς ἐκδοχεῖς;

§101ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τώρα κάμνομεν Νόμον εὐεργετικὸν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν διάθεσιν νὰ δώσωμεν νέαν εὐεργεσίαν εἰς τὸν ἐκδοχέα.

§102ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ περιορίσητε, πρέπει νὰ συντάξητε πολλὰς διατάξεις.

§103ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἂς τὸ ἐξετάσωμεν καὶ αὔριον.

§104ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὡρίμασε ὁ Νόμος αὐτὸς, ὅστις εἶναι ἐπανάληψις τοῦ προϋπάρχοντος Νόμου· ἐγὼ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας βλέπω, ὅτι τὰ πλεονάσματα συνήθως εἶναι ἓν ἢ δύω στρέμματα.

§105ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω καὶ 15 στρέμματα.

§106ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς ἐμὲ εἶναι ἄγνωστον. Εἶναι δὲ κάτοχος ὁ ζητῶν καὶ δηλῶν τὸ πλεόνασμα καὶ εἶναι τοιοῦτος ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Δημοσίου· διὰ νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ κατοχή του γίνεται ἡ δήλωσις· προτιμότερον εἶναι νὰ νομιμοποιηθῇ παρὰ νὰ κατέχῃ κρύφα τοῦ Δημοσίου. Παρατηρήσετε δὲ, ὅτι, κατὰ τὴν οἰκονομίαν αὐτοῦ τοῦ Νομοσχεδίου, ἐὰν ἐντὸς 10 μηνῶν δὲν δηλώσωσιν οἱ κάτοχοι, τότε ἔρχεται πᾶς τρίτος. Ὥστε, ἐὰν θελήσωσι νὰ τὰ ἀποκρύψωσιν, ὑπόκεινται εἰς αὐτὰς τὰς συνεπείας. Δίδεται ἑξάμηνος προθεσμία κατόπιν εἰς πάντα, ὅστις ἀνακαλύψει ὅτι ὑπάρχει πλεόνασμα, νὰ δηλώσῃ αὐτό.

§107Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, κ. Πρόεδρε, ὅπου ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἔρχονται Νομοσχέδια, ἵνα προστατεύσωσιν ἐκείνους, οἵτινες παραβιάζουσι τοὺς Νόμους· καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἄλλοτε κατὰ τὸ παρελθὸν εἴδομεν, ὅτι οἱ φυγόστρατοι δὲν ὑπεχρεώθησαν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τοὺς Νόμους τῆς Πολιτείας, ὅπως ὑπεβλήθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέκυψαν εἰς τὰς διατάξεις αὐτῶν. Σήμερον διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τί γίνεται; Ὁ Νόμος, ὁ ὁποῖος διένειμε τὴν ἐθνικὴν γῆν, ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον πολίτην Ἕλληνα νὰ δηλώσῃ 80 στρέμματα γῆς, τῶν ὁποίων νὰ γείνῃ ἰδιοκτήτης. Ὁ σκοπὸς βεβαίως τοῦ Νομοθέτου ἦτον εὐγενὴς, διότι ἐπεθύμει νὰ ἀποκαταστήσῃ ὅλους τοὺς πολίτας Ἕλληνας ἰδιοκτήτας. Εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐσεβάσθη τὴν διάταξιν τοῦ Νόμου καὶ ἐδήλωσε τὸ ποσὸν τὸ ἴσον μὲ τὴν διάταξιν αὐτὴν, ἀφίνομεν αὐτὸν μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 80 στρεμμάτων. Εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσε μὲν 80 στρέμματα, ἀλλὰ περιέλαβε μίαν περιφέρειαν 180, τοῦ λέγομεν: λάβε καὶ τὰ 100 στρέμματα. Διατί; διότι σὺ ἠδυνήθης νὰ καταδολιευθῇς τὸ Δημόσιον· αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις. Τώρα, ἐὰν πρόκηται βεβαίως περὶ τῶν δηλωσάντων γαίας ποσοῦ 80 στρεμμάτων καὶ συνέπεσε νὰ ἔχουν 82, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ 85 ἢ καὶ 90, ἐννοεῖται, ὅτι αὐτὸ πλέον εἶναι ἀνάγκη, ἣν πρέπει νὰ θεραπεύσῃ ὁ Νόμος. Ἀλλὰ, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Καλλιγᾶς, δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι εἰς τὰς Ἐπαρχίας ἐκείνας, αἵτινες ηὐτύχησαν νὰ ἔχωσιν ἐθνικὰς γαίας, ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ γείνουν κύριοι 1000, 2000, 3000 στρεμμάτων. Καὶ τί ἔρχεσθε κατόπιν καὶ λέγετε διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς; λέγετε τώρα νὰ καθέξωσι καὶ τὰ πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα τυχὸν οἱ ἀρχικοὶ δηλωταὶ ἔχουν δικαίωμα νὰ λάβουν. Καὶ τὰ πλεονάσματα αὐτὰ δι’ αὐτοὺς ἠξεύρετε ποῦ θὰ ἀναβοῦν; εἰς 2000 καὶ 3000 στρέμματα! Εἶναι δικαιοσύνη αὐτή; Ἀρκεῖ ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ηὐτύχησαν νὰ εὑρεθῶσιν εἰς Ἐπαρχίας, ἐχούσας ἐθνικὰς γαίας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τοὺς φθονῶ καθόλου· ἦσαν γαῖαι, ἔκαμαν ἐμφυτεύσεις, ἔκαμαν κτήματα, ἔχουν ἐκτάσεις γαιῶν, ἔχουν λαμπρὰ λειβάδια καὶ ἄλλα πράγματα· ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι πάντοτε πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι καταδολιεύονται τὸν Νόμον καὶ τὰ τῆς Πολιτείας συμφέροντα. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μελετηθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό. Δὲν εἶμαι ἐναντίον τῆς ψηφίσεως τοῦ Νόμου, οὔτε θέλω νὰ παρεμβάλω προσκόμματα εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ τὸ βλέπετε, ἀλλ’ εἶναι καὶ ζητήματά τινα, τὰ ὁποῖα κάμνουν τὴν συνείδησιν τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἐπαναστατήσῃ. Ἂς ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ἂς ὁρίσῃ ὑπὲρ αὐτῶν ἕνα ἀνώτατον ὅρον.

§108ΤΙΝΕΣ. Αὔριον νὰ γείνῃ αὐτό.

§109ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὡς πρὸς τοὺς ἀρχικῶς δηλώσαντας στρέμματα.....

§110ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι δι’ ἕκαστον δηλώσαντα, ἀλλὰ ἐν συνόλῳ νὰ μὴ ὑπερβαίνωσι τὰ 80 στρέμματα, ἃ ὁ Νόμος τοὺς παραχωρεῖ.

§111ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς παραδεχόμεθα ἐκχώρησιν καὶ δὲν δεχόμεθα τὰς συνεπείας· ἢ πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε αὐτὸ, ἢ πρέπει νὰ παραδεχθῆτε καὶ τὰς συνεπείας.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὅπως εἶναι;

§113Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις. Ὁ πρῶτος Νόμος, ὁ ὁποῖος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον πολίτην νὰ δηλώσῃ ἢ 80 στρέμματα ξηρικὰς γαίας ἢ 40 στρέμματα ποτιστικὰς γαίας, δὲν ἀπηγόρευσε τοὺς ἔχοντας αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀπὸ τοῦ νὰ τὸ ἐκχωρήσωσιν· εἶπεν, ὅτι μετὰ τὴν δήλωσιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰς μεταβιβάσῃ εἰς οἱονδήποτε θέλει. Αὐτὰ τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, δύνανται νὰ ἔλαβον χώραν ἰδίως εἰς τὴν Ἐπαρχίαν τῶν Πατρῶν, διότι ἐγὼ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν τῆς Ἠλείας, ὅπου εἶναι ἄπειροι γαῖαι, δὲν γνωρίζω ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ Νόμου νὰ ἀπέκτησέ τις δύω καὶ τρεῖς χιλιάδας στρέμματα· ἠμπορεῖ εἷς νὰ ἐδήλωσεν 80 στρέμματα ξηρικὰ καὶ νὰ ἠγόρασεν ἀπὸ ἕνα ἄλλον ἄλλα 80 στρέμματα, ἠμπορεῖ νὰ ἔκαμε 200 ἢ 300 στρέμματα· 500 δὲν ἔκαμε κανείς. Ἐννοῶ, ὅταν θέλῃ ἡ Βουλὴ ἢ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ ἕνα Νόμον, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐκχώρησιν· αὐτὸ μάλιστα. Ἀλλ’ ὁ Νόμος δὲν ἀπηγόρευσεν αὐτό. Ὁ σκοπὸς τοῦ Νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, εἶναι λίαν καλὸς, διότι λέγει, ὅτι ὁ ἔχων τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσῃ 80 ἢ 40 στρέμματα καὶ δηλώσας μόνον 30; ἐνῷ ὁ ἀγρός του σύγκειται ἐκ 40 στρεμμάτων, ἔχει τὸ δικαίωμα, ἀλλ’ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἀρχικῆς δηλώσεως νὰ πάρῃ καὶ τὰ δέκα στρέμματα· δὲν ἐνόησεν ὅμως ποτὲ ὁ Νόμος, ὅτι, ἂν ἐδήλωσες 30 καὶ κατέχῃς 100, νὰ λάβῃς καὶ τὰ ἄλλα 70· ὥστε οἱ ἐκδοχεῖς ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ αὐτοὶ νὰ δηλώσουν τὰ 10 διὰ νὰ συμπληρώσουν τὰ 40, ἐὰν οἱ ἀρχικοὶ δηλωταὶ ἐδήλωσαν μόνον 30.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Συζητοῦντες περὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, φαίνονται πολλοὶ ἐκλαμβάνοντες, ὅτι ἤδη ἔρχεται ὁ Νομοθέτης ἵνα καινοτομήσῃ, ἐνῷ σήμερον δὲν πρόκειται νὰ κανονίσωμέν τι νέον. Ὅ,τι σήμερον κανονίζομεν, εἶναι αὐτὸ τὸ κανονισθὲν κατὰ τὸ 1880· ἀλλὰ, παρελθούσης τῆς διορίας τῆς πραγματοποιήσεως τῶν κατὰ τὸ 1880 κανονισθέντων διά τινας ἀνωφελῶς, ὡς πρὸς τούτους ἐρχόμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δύνανται καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διορίας νὰ πράξωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν ἠμέλουν, θὰ ἠδύναντο νὰ πράξωσι καὶ πρότερον. Ἂν αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸ ὀλίγου, ἦσαν ἀκριβεῖς, αἱ πραγματοποιήσεις αἱ πλεῖσται—διότι αἱ πλεῖσται ἐγένοντο ἤδη—κακῶς ἐγένοντο, ἔπρεπε δὲ ὁ Νόμος τοῦ 1880 νὰ μὴ ἐψηφίζετο καὶ νὰ μὴ παρεχωρεῖτο τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τοὺς ἀρχικοὺς δηλωτὰς ἢ εἰς τοὺς ἐκδοχεῖς αὐτῶν· ἔπρεπεν ἴσως νὰ ἀφίετο εἰς τὸν γενικὸν κανόνα τοῦ Νόμου ἡ διάθεσις τῶν γαιῶν τούτων. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ 1880 ἐθεώρησεν ὁ Νομοθέτης, ὅτι, ἂν ἐπετρέπετο ὅπως αἱ γαῖαι, αἵτινες χαρακτηρίζονται ὡς πλεόνασμα, διατίθηνται κατὰ τοὺς γενικοὺς κανόνας, τουτέστι διὰ δημοπρασίας, ἤθελεν ἐπέλθει ζημία τοῦ Δημοσίου, καὶ ἤθελεν ὑπάρξει ἂν ὄχι ἀδίκημα, ἀλλ’ ἀπόφασις σκληρὰ πρὸς τοὺς κατέχοντας. Κατέχει τις ἔκτασιν 100 στρεμμάτων, ἥτις ἐν τῇ δηλώσει παρεστάθη ὡς οὖσα 80 στρεμμάτων, καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ γῆ αὕτη εἶναι ἀνωτέρας ἐκτάσεως τῆς πράγματι δηλωθείσης καὶ τῆς δυναμένης δικαιώματι νὰ δηλωθῇ· τί συμβαίνει; ἐφαρμοζομένου τοῦ γενικοῦ κανόνος, τὰ πλεονάζοντα 20 στρέμματα ἔπρεπε νὰ πωληθῶσι διὰ δημοπρασίας, καὶ ἐντὸς τῆς περιοχῆς, τὴν ὁποίαν κατέχει μέχρι τοῦδε εἴτε ὁ δηλώσας εἴτε ὁ ἐκδοχεὺς αὐτοῦ, ἔρχεται ἄλλος διὰ δημοπρασίας ἀπαιτῶν τὸ κτῆμα καὶ παρεμβάλλεται, καθιστάμενος ἰδιοκτήτης παράπλευρος τοῦ πρώτου. Τοῦτο εἶναι εἰς τὸν ἰδιοκτήτην λίαν ἐπιζήμιον, εἶναι ὅμως ἐπιζήμιον καὶ εἰς τὸ Δημόσιον, διότι ἐπωφελέστερος ἰδιοκτήτης εἶναι ὁ κατέχων καὶ τὸ κύριον κτῆμα. Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὁ Νομοθέτης τοῦ 1880, ἐθεώρησεν, ὅτι, ὅπου αἱ δηλώσεις δὲν ἐγένοντο ἀκριβῶς, τὸ συμπλήρωμα δὲν ἔπρεπε νὰ διατεθῇ διὰ δημοπρασίας, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ διατεθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀρχικοῦ Νόμου, χορηγουμένης περαιτέρω διορίας. Ἐφαρμοσθέντος τοῦ Νόμου, ἐννοεῖται, ὅτι οἱ πλεῖστοι, ἐκεῖνοι περὶ τῶν ὁποίων προτείνεται ἤδη νὰ προνοήσωμεν ὅπως μὴ πραγματοποιήσωσιν ἄδικον κέρδος, ἐκεῖνοι τὸ ἐπραγματοποίησαν ἤδη· περὶ τίνων ἄρα νομοθετοῦμεν σήμερον; περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὰ μέσα νὰ πραγματοποιήσωσι τὸ δικαίωμα τοῦτο ἢ οἱ ὁποῖοι ἠμέλησαν. Ὅταν λοιπὸν ἐπὶ τοῦ κυρίου ζητήματος δὲν ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν τοιαύτην πρόνοιαν, δὲν βλέπω διατί σήμερον ἡ τοιαύτη μέριμνα, προκειμένου περὶ τοῦ ἐπουσιώδους πλέον, προκειμένου περὶ ἐκείνων τῶν πλεονασμάτων, ὧν ἡ μὲν πρόσκτησις, κατὰ τὸν Νόμον τοῦ 1880, ἀποδεικνύει εἴτε ἀνέχειαν τοῦ κατόχου, εἴτε ἀμέλειαν, προερχομένην βεβαίως ἐκ τῆς ἐλλείψεως συνειδήσεως τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος.

§115ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐξ ἀγνοίας ἀκόμη.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς ἣν θέσιν ἤμεθα κατὰ τὸ 1880, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ὡς κύριον ζήτημα καὶ ὄχι ὡς συμπληρωτικὸν, καὶ πάλιν ἡ προτεινομένη διόρθωσις δὲν θὰ ἦτο σύμφωνος πρὸς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς διορθώσεως ἐπιδιώκουσιν οἱ προτείνοντες. Προτείνουσιν ὅπως ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τοῦ βʹ ἐδαφίου ἡ λέξις, «καὶ ἐκδοχεῖς»· τί δὲ θὰ συμβῇ τότε; ὅτι τὸ δικαίωμα, ἀντὶ νὰ τὸ ἔχῃ ὁ ἐκδοχεὺς, θὰ τὸ ἔχῃ ὁ δηλωτής· καὶ μήπως ὁ δηλωτὴς εἶναι ἄξιος πλειοτέρας μερίμνης τοῦ ἐκδοχέως; Ὁ δηλωτὴς οὗτος εἶναι κυρίως ὁ ἀπατήσας τὸ Δημόσιον. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ τιμωρήσωμέν τινα τούτων, τὸν δηλωτὴν πρέπει νὰ τιμωρήσωμεν· πιθανὸν πρέπει νὰ τιμωρήσωμεν καὶ τὸν ἐκδοχέα, διότι πιθανὸν νὰ ὑπῆρξε συμπαιγνία, πιθανὸν νὰ ἐνήργουν ἀμφότεροι γινώσκοντες, ὅτι ἐξαπατῶσι τὸ Δημόσιον, εἴτε πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ πληρώσωσιν ὀλιγώτερον, εἴτε πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ πραγματοποιήσωσι τὸ δικαίωμα ἐπὶ ἐκτάσεως μεγαλειτέρας τῆς ὑπὸ τοῦ Νόμου ἐπιτρεπομένης· ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐκδοχέως ὁμιλοῦντες ἐπιτρέπεται νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐδολιεύθη, περὶ τοῦ δηλωτοῦ ὅμως ὁμιλοῦντες ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι βεβαίως ἐδολιεύθη. Ἂν λοιπὸν θέλωμεν νὰ τιμωρήσωμεν τὴν δολιότητα, πρέπει νὰ ἐξαλείψωμεν καὶ τὴν λέξιν «δηλωτής» πρέπει νὰ μὴ λάβῃ τὸ πλεόνασμα οὐδὲ ὁ ἐκδοχεὺς, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ ὁ δηλωτὴς καὶ νὰ διατεθῇ τοῦτο εἴτε διὰ δημοπρασίας εἴτε εἰς πάντα Ἕλληνα δυνάμει τοῦ ἀρχικοῦ Νόμου. Ἅπαξ ὅμως ἀναγνωρίσαντες, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τῆς χορηγίας τοῦ πλεονάσματος, διότι τοῦτο ἦτο συμφέρον εἰς τὸ Δημόσιον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν ὅπως τὸ πλεόνασμα τοῦτο δοθῇ εἰς τὸν δηλωτὴν καὶ ὄχι εἰς τὸν ἐκδοχέα αὐτοῦ, ἀφοῦ ὁ δηλωτὴς εἶναι δολιώτερος τοῦ ἐκδοχέως ἢ τουλάχιστον ἡ δολιότης τοῦ δηλωτοῦ εἶναι βεβαία, ἐνῷ ἡ δολιότης τοῦ ἐκδοχέως δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένη. Ταῦτα εἶπον ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἐπρόκειτο σήμερον ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀρχικῶς· ἀλλ’ ἡ ἀρχικὴ ἀπόφασις ἐγένετο ἤδη, ἡ διάταξις αὕτη ἐφηρμόσθη ἤδη, ἐφηρμόσθη ἤδη κατὰ τὰ 99 ἑκατοστὰ, τώρα πρόκειται περὶ τοῦ ἑνὸς ἑκατοστοῦ, πρόκειται περὶ ἐκείνων οἵτινες ἠμέλησαν νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ Νόμου τοῦ 1880. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ περὶ τῶν 99 ἑκατοστῶν ἤδη ἐνομοθετήσαμεν κατά τινα τρόπον, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον θὰ νομοθετήσωμεν καὶ περὶ τοῦ ὑπολειπομένου ἑνὸς ἑκατοστοῦ.

§117ΤΙΝΕΣ. Βέβαια, βέβαια.

§118ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω. Ηὐχόμην νὰ ἤκουον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ μὴ ἔτεινε πρὸς ἀφομοίωσιν πρὸς τὸ παρελθὸν, ἤθελον νὰ ἴδω αὐτὸν ἀνακηρύσσοντα τὰς νέας ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι σήμερον βασιλεύουσιν. Ἀτυχῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ συνεχίσῃ τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ἀφομοιωθῇ πρὸς αὐτὸ, συμπληρῶν αὐτὸ ἔστω καὶ κατὰ ἓν ἑκατοστόν. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι εἶναι δίκαιον, οἱ μὲν δηλώσαντες πτωχοὶ γεωργοὶ, ἔστω καὶ ἂν ἐδολιεύθησαν, ὅτι πρέπει νὰ τιμωρηθῶσιν, οἱ δὲ κερδοσκοπήσαντες ἐπὶ τῶν ψευδῶν αὐτῶν δηλώσεων νὰ ὠφεληθῶσι κατὰ χιλιάδας στρεμμάτων; Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προστεθῇ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐκδοχεῖς, ὅτι δὲν δύνανται νὰ δηλώσωσιν ἐν συνόλῳ πλείονα στρέμματα τῶν ὀγδοήκοντα ἕκαστος, ὡς καὶ ὁ πρῶτος Νόμος μεριμνᾷ.

§119Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὁ Νόμος αὐτὸς εἶναι Νόμος ἐντελῶς αὐτοτελὴς, καὶ δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθη, ὅτι ἔρχεται νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου τοῦ 1880· διότι, ἂν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς, δὲν ἐχρειάζετο παρὰ ἓν ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελε δοθῆ ἰσχὺς παρατάσεως εἰς τὸ Νόμον τοῦ 1880 ἐπὶ 10 ἔτι μῆνας, καὶ δὲν εἴχομεν ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν ὅλας αὐτὰς τὰς λεπτομερεῖς διατάξεις, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ Νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τί ἡμεῖς εἴπομεν καὶ ὑπεστηρίξαμεν; Ἰσχυρίσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι σήμερον πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ τὸ συμπλήρωμα τῆς πλεοναζούσης ἐκτάσεως γῆς εἰς ἐκεῖνον, ὅστις ἐγένετο εἴτε κατὰ τὸν δεῖνα, εἴτε κατὰ τὸν δεῖνα τρόπον κύριος τοῦ κυρίου κτήματος. Καὶ ἀρνούμεθα ἡμεῖς τοῦτο; ἀκριβῶς τοῦτο ὑπεστηρίξαμεν. Ἀλλὰ τί εἴπομεν; ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν, ὥστε τὸ συμπλήρωμα νὰ μὴ ἦναι τὸ κύριον κτῆμα, καὶ ἡ παραχώρησις νὰ γείνῃ συμπλήρωμα· αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξαμεν. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ τίνες ὑπῆρξαν πλέον κακῆς πίστεως, οἱ δηλώσαντες ἢ οἱ ἐκδοχεῖς, τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δεῖται μεγάλης ἐξετάσεως. Ὅπου δὲ, διαβεβαιῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐγένοντο αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ συμπαιγνίαι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν κακῆς πίστεως, πρὸ πάντων εἰς τὸ Δημόσιον, ἦσαν οἱ μεγάλοι αὐτοὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι προσεκάλεσαν τοὺς μὲν καὶ τοὺς δὲ, ἵνα ἐπωφεληθῶσιν ἑνὸς δικαιώματος γενικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐχορήγει εἰς αὐτοὺς ἡ Νομοθεσία τοῦ Τόπου, καὶ ἐπωφεληθέντες ἐκ διαφόρων περιστάσεων, τὰς ὁποίας ἠδύναντο νὰ μεταχειρισθῶσι πρὸς καταπίεσιν αὐτῶν, ἔφερον τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον σήμερον βλέπομεν. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐναντίοι εἰς τὸν Νόμον, ἀλλὰ λέγομεν, ὅτι αὐτὸ τὸ συμπλήρωμα πρέπει νὰ ᾖναι ἀληθὲς συμπλήρωμα καὶ νὰ μὴ γείνῃ παράρτημα τῆς συμπληρώσεως ἡ κυρία παραχώρησις τῶν 80 στρεμμάτων. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, καὶ τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ πλέον ἐπισταμένως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν εἶναι οὐδεὶς ἐναντίος, οὔτε εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη, οὔτε εἰς τὸ καλὸν, τὸ ὁποῖον θέλει προξενήσει εἰς τοὺς διαφόρους δηλώσαντες τὰς γαίας, ἀλλὰ νὰ προλάβωμεν τὴν κακὴν πίστιν, ἡ ὁποία εἰσεχώρησεν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου αὐτοῦ.

§120ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περιώρισε τὸ δικαίωμα μόνον εἰς τοὺς κατόχους, καὶ τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Ἂν ὅμως δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς μὴ κατόχους, τότε τί θὰ γείνῃ;

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ναυπακτίας ἐρωτᾷ ἂν περιορίζεται τὸ δικαίωμα εἰς μόνους τοὺς κατόχους. Τί ἐννοεῖ διὰ τούτου; ὁ ἐκδοχεὺς βεβαίως εἶναι κάτοχος.

§122ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς αὐτό. Ἀλλὰ κατόπιν ἔρχονται οἱ μὴ κάτοχοι.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ μὴ κάτοχοι ἔρχονται ἓξ μῆνας κατόπιν τῆς παρελεύσεως τῆς δεκαμήνου διορίας, τουτέστιν ἀφοῦ οἱ κάτοχοι δὲν ἠθέλησαν νὰ πραγματοποιήσωσι τὸ δικαίωμά των.

§124ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Τί θὰ δηλώσουν οἱ μὴ κάτοχοι, ἀφοῦ παρέλθουν οἱ δέκα μῆνες;

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἤδη συζητοῦμεν περὶ τοῦ ἐδαφίου δευτέρου, ἐν τῷ ὁποίῳ γίνεται λόγος περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκδοχέων, τουτέστι τῶν κατόχων· τώρα τοῦτο πρόκειται νὰ λύσωμεν, καὶ ἀφοῦ λύσωμεν τοῦτο ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα.

§126ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Τὸ ἄλλο ζήτημα νὰ λυθῇ, τὸ περὶ μὴ κατόχων, διότι τὸ ἐδάφιον αὐτὸ συνδέεται μὲ τὸ ἑπόμενον.

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως τὸ ἑπόμενον ἐδάφιον λέγει τί θέλει γείνει, ἂν ἐντὸς τῆς δεκαμήνου προθεσμίας δὲν δηλώσωσιν οἱ κάτοχοι, τουτέστιν οἱ δηλωταὶ ἢ οἱ ἐκδοχεῖς αὐτῶν. Ἂν λοιπὸν ἐντὸς τῆς δεκαμήνου προθεσμίας οὗτοι μὴ ποιήσωνται χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτῶν, ἓξ μῆνας κατόπιν οἱ μὴ κάτοχοι αὐτὰς ταύτας τὰς γαίας, τὰς ὁποίας οἱ κάτοχοι δὲν ἐδήλωσαν, δύνανται νὰ τὰς δηλώσωσι.

§128ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Αὐτὸ νὰ σημειωθῇ.

§129ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σημειωθῇ, τὸ λέγει ὁ Νόμος.

§130ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἡσυχάσατε, κ. Πετσάλη, δὲν θὰ μὲ μάθετε.

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ἀναγινώσκει). «Ἐντὸς ἑτέρων ἓξ μηνῶν, ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας, ἐπιτρέπεται πρὸς πάντας τοὺς κεκτημένους δικαίωμα ἐπὶ τῆς διανομῆς, ὡς καὶ τοὺς πραγματοποιήσαντας αὐτὸ, νὰ δηλώσωσι τὰ πλεονάσματα, περὶ ὧν τὸ προηγούμενον ἐδάφιον·» καθαρώτερον δὲν δύναται νὰ γείνῃ.

§132ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἠξεύρετε τί θὰ εἰπῇ πλεόνασμα; (Θόρυβος). Κύριοι, μὴ κάμνετε οὕτω· τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον. Πλεόνασμα θὰ εἰπῇ 100, 200, 300 στρέμματα· ὅλα αὐτὰ θὰ τὰ δηλώσουν; περὶ αὐτοῦ πρόκειται, κύριε Πρωθυπουργὲ, καὶ γνωρίζετε καλὰ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν σας τί συμβαίνει. Πόσον ποσὸν θὰ δηλώσῃ ὁ μὴ κάτοχος; τοῦτο θέλω νὰ μάθω.

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Νόμος δὲν ὁμιλεῖ περὶ ποσοῦ, ὁ Νόμος ὁμιλεῖ περὶ πλεονάσματος. Τί ἐστὶ πλεόνασμα; Ὅταν τις ἐδήλωσε γῆν, περιγράψας τὰ ὅρια αὐτῆς, καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ γῆ αὕτη περιέχει τόσα στρέμματα, ἀποδεικνύεται δὲ, ὅτι περιέχει περισσότερα, ταῦτα τὰ περισσότερα ἀποτελοῦσι τὸ πλεόνασμα. Περιορισμὸς κατ’ ἀριθμὸν δὲν ὑπάρχει· ὁ μόνος περιορισμὸς ὑπάρχει ἐν τούτῳ, ὅτι τὸ πλεόνασμα περιλαμβάνεται ἐντὸς τοῦ χώρου τοῦ περιγραφέντος ὑπὸ τοῦ δηλώσαντος.

§134ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ ἔκτασις τοῦ πλεονάσματος, τὸ ὁποῖον θέλομεν παραχωρήσει, συνεπείᾳ συμπληρωτικῶν δηλώσεων, ἐντὸς διορίας δεκαμήνου, δυνάμει τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, πρέπει νὰ ἔχῃ λόγον ὡρισμένον πρὸς τὴν ἔκτασιν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν στρεμμάτων τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν. Πρέπει νὰ ἀποδεχθῶμεν, ὅτι ἡ πλάνη αὕτη τοῦ δηλωτοῦ δὲν εἰμπορεῖ νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 5, τὰ 10, τὰ 20, τὰ 50% τέλος πάντων. Ἀλλ’ ἂν τὰ πλεονάσματα ἀποτελῶσι τὸ διπλάσιον καὶ τριπλάσιον τῆς δηλωθείσης ἐκτάσεως, νομίζομεν, ὅτι πράττομεν ἄδικον, παραχωροῦντες τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσωσιν ὅλην ταύτην τὴν ἔκτασιν τῶν πλεονασμάτων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν τὸν ἀνώτατον ὅρον τὸν πλεονασμάτων ἀναλόγως πρὸς τὴν ἔκτασιν τὴν δηλωθεῖσαν. Ἂς ἐπιτρέψωμεν τὰ πλεονάσματα νὰ φθάνωσι μέχρι τοῦ ἡμίσεος τῆς ἐκτάσεως τῆς δηλωθείσης, ἂς δώσωμεν 50%, ἀλλ’ οὐχὶ ὅλα τὰ πλεονάσματα, διότι ἄλλως θέλει εἶσθαι φανερὰ βράβευσις τῆς κακῆς πίστεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2.

§136Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ φυτεῖαι καὶ αἱ γαῖαι περὶ ὧν πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 2, εἶναι αὐταὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς τὰς δασικὰς περιφερείας, καὶ χάριν τῶν ὁποίων νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προεῖδε νὰ συντάξῃ καὶ ὑποβάλλῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον· ὅλαι αὗται αἱ γαῖαι κατελήφθησαν πρὸ ἐτῶν, ἐνεφυτεύθησαν καὶ ἐδηλώθησαν· ἔκτοτε ἐξακολουθοῦν νὰ πληρώνουν τακτικῶς τὰς δόσεις. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὑποχρεοῦνται αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐμφυτευταὶ καὶ οἱ κάτοχοι νὰ δηλώσουν τὰς γαίας ταύτας· τί θὰ γείνωσιν αἱ πρῶται δηλώσεις; Θὰ ἰσχύουν καὶ αἱ πρῶται δηλώσεις; τότε θὰ ὑποχρεωθοῦν εἰς τὴν πληρωμὴν διπλῶν καταβολῶν. Πρέπει λοιπὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο τὸ ἑξῆς: ἢ νὰ κηρυχθῶσιν ἔγκυροι αἱ γενόμεναι δηλώσεις ἢ τουλάχιστον νὰ κηρυχθῶσιν ἄκυροι καὶ νὰ γείνωσι νέαι, διότι εἶναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τὰ βιβλία τῶν μεταγραφῶν αὐταὶ αἱ δηλώσεις. Εἶναι ἀναγκαιοτάτη αὐτὴ ἡ διάταξις, διότι θὰ ἐπιφέρῃ ἀνωμαλίας μεγάλας.

§137ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ προγενέστεραι δηλώσεις εἶναι ἄκυροι, ὡς ἐπὶ ἐξῃρημένων γαιῶν, καὶ περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἀκύρων εἶναι περιττὴ πᾶσα διάταξις. Τὸ ἄκυρον δὲν εἶναι ἀνάγκη καὶ διὰ τοῦ Νόμου νὰ κηρυχθῇ ἄκυρον, ὅταν δι’ ἄλλου Νόμου ὑπάρχῃ ἀκυρότης. Νὰ κηρυχθῇ ἔγκυρον ἐπίσης εἶναι ἀδύνατον διότι σήμερον δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς δηλώσεως. Δὲν δύνανται ἑπομένως, οὔτε εἶναι δίκαιον νὰ ἐπικυρωθοῦν δικαιώματα ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες ἐδήλωσαν, καθ’ ὃν χρόνον αἱ δηλώσεις αὐτῶν ἦσαν ἄκυροι. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς κυρώσεως αὐτοῦ τοῦ Νόμου ἄρχεται ἡ χρῆσις τοῦ δικαιώματος τῆς δηλώσεως.

§138ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ἰδίας πείρας γνωρίζω, ὅτι αἱ γαῖαι αὗται, ὧν ἡ διανομὴ εἶναι ἀπηγορευμένη, ἐδηλώθησαν ἀνέκαθεν, ἐξακολουθοῦσι δὲ οἱ ἐμφυτευταὶ νὰ πληρώνουν, καὶ ἐφέτος ἀκόμη ἐνεγράφησαν εἰς τὰ βιβλία τῶν μεταγραφῶν καὶ ἐχρεώθησαν, καὶ ὁ εἰσπράκτωρ τακτικῶς εἰσπράττει τὰς δόσεις. Πῶς λοιπὸν θὰ οἰκονομηθῇ ἡ δευτέρα δήλωσις ἡ ὁποία θὰ γείνῃ; Δὲν θὰ ὑποχρεοῦνται αὐτοὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς χρεώσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὰ ἁρμόδια βιβλία, νὰ πληρώνουν καὶ ἐκείνας τὰς δόσεις καὶ τὰς δόσεις, τὰς ὁποίας ὑποχρεοῖ νὰ καταβάλλουν ὁ δεύτερος Νόμος; πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε νὰ διαγραφῇ ἐκ τῶν βιβλίων τῶν μεταγραφῶν ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἔχουν νὰ πληρώνουν τὰς δόσεις δυνάμει τοῦ Νόμου ἐκείνου.

§139ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐκεῖναι αἱ δηλώσεις ἀκολουθοῦν τὴν τύχην ὅλων τῶν ἄλλων δηλώσεων, αἵτινες ἐγένοντο ἀκύρως, καὶ οὐδὲν περὶ τούτου πρόκειται νὰ γείνῃ διὰ τοῦ παρόντος Νόμου. Τοιαῦται ἄκυροι δηλώσεις ὑπάρχουν πλεῖσται, καὶ ἡ εὐθύνη ἐπίκειται εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἐδήλωσαν· σήμερον ὁ Νόμος κανονίζει τὴν ἔννομον κατάστασιν, ἥτις ἄρχεται ἀπὸ τῆς κυρώσεως αὐτοῦ.

§140Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰς πρώτας δηλώσεις θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ πληρώνουν;

§141ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ τούτου προβλέπουν οἱ προγενέστεροι Νόμοι.

§142Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον· πρόκειται περὶ δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήθησαν διὰ καταβολῆς μεγάλων κεφαλαίων. Ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισα ὅπως γείνῃ χωρογράφησις καὶ καταμέτρησις τοῦ δάσους τῆς Δύμης ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Πατρῶν, ἐν δὲ τοῖς συνταχθεῖσι διαγράμμασιν εἶδον, ὅτι ἐν αὐτῷ ὑπῆρχον κτήματα μεγάλης ἀξίας. Πῶς ἐγένοντο τὰ κτήματα ἐκεῖνα; Ἔκαυσαν οἱ ἐμφυτεύσαντες ταῦτα τὸ δάσος; Ἐκαλλιέργησαν τὰ κενὰ μέρη τὰ ὕπαιθρα μέρη;. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι κατέβαλον οἱ ἄνθρωποι κεφάλαια. Τὸ Νομοσχέδιον λέγει, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἔχουσι δικαίωμα. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι αὐστηρὰ, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ φέρῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοιούτου Νόμου, διότι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιφέρῃ ἀδικίας εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατέβαλον πλεῖστα κεφάλαια.

§143ΤΡΑΚΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2ον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ μία προσθήκη (θόρυβος) «ἐκτὸς ἂν αἱ γαῖαι ἦναι ἐκκλησιαστικαὶ ἢ τυχὸν ἐνοικιασμέναι» (θόρυβος καὶ διάλογοι).

§144ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐδῶ περὶ ἐνοικιάσεως δὲν γίνεται λόγος.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον τρίτον (ἀναγινώσκεται).

§146ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§147ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Προτιμῶ νὰ ἀποσύρω τὸ Νομοσχέδιον παρὰ νὰ δεχθῶ τροποποίησιν οἱανδήποτε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου.

§148ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τότε δὲν ὁμιλῶ, ἐὰν πρόκηται δι’ ὀλίγον χρόνον, τὸν ὁποῖον θὰ καταναλώσω, νὰ ἀποσύρητε τὸ Νομοσχέδιον.

§149ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι· εἶπον, ὅτι δὲν δέχομαι τὴν ἐλαχίστην τροποποίησιν εἰς τὸ ἄρθρον τρίτον, διότι τὸ θεωρῶ ἀπαραίτητον διὰ νὰ προφυλάξῃ τὰ δάση ἀπὸ τῆς καταστροφῆς.

§150ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παραδέχεται τοὐλάχιστον ὁ κύριος Ὑπουργὸς μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ προτείνω ἐγώ; Εἰς τὴν Βουλὴν παρέβαλε δύω Νομοσχέδια· τὸ πρῶτον εἶχεν 6 ἄρθρα, τὸ δεύτερον 8, ἀλλ’ ὑπέβαλε καὶ τροπολογίαν τὴν 23 Φεβρουαρίου καὶ προέτεινε ἄρθρον 13ον, ποῦ θὰ κολλήσῃ αὐτὸ εἰς τὰ 6 ἢ εἰς τὰ 8; (Θόρυβος)

§151ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ τῶν δασῶν ὅσον καὶ αὐτός· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ καταστροφῆς τῶν δασῶν, ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι ὑπάρχουν ὁλόκληροι πληθυσμοὶ χωρίων, οἱ ὁποῖοι ἀποζῶσιν ἐκ κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐντὸς τῶν δασῶν, κτημάτων ἐκτάσεως τριῶν καὶ τεσσάρων χιλιάδων στρεμμάτων. Ἅμα ἐμποδίσητε τὴν ἀπόκτησιν τῆς γῆς αὐτῆς, τὰ χωρία θὰ στερηθῶσι τῆς τροφῆς των! Δυνάμεθα τουλάχιστον νὰ προσθέσωμεν ἕν ὅριον μέχρι 50 στρεμμάτων (Θόρυβος). Ἡ Ἑλλὰς, κύριε Ὑπουργὲ, αὐξάνει κατὰ τὸν πλυθυσμὸν καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ δάση θὰ καλλιεργηθῶσι (Θόρυβος).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον τρίτον.

§153ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία (Θόρυβος).

§154ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν θέλητε σεῖς τὸ Νομοσχέδιον, τὸ θέλομεν ἡμεῖς.

§155ΡΑΛΛΗΣ. Μᾶς ἀναγκάζετε νὰ ἀποσύρωμεν τὸ Νομοσχέδιον (Θόρυβος).

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§157ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§158ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τὴν κάμνω ἐγώ (Θόρυβος).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8,50).