1883.03.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70

Τῆς 4 Μαρτίου 1883.

(Παρασκευὴ)

(Ὥρᾳ 4 Μ. Μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Δήμαρχος Πλαταμώδους τηλεγραφεῖ τὰ ἑξῆς: «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ὑπογεγραμμένοι Δήμαρχος Πλαταμώδους, Δημοτικὸν Συμβούλιον, πολῖται Γαργαλιάνων ἱκετεύουσι θερμῶς Βουλὴν ταχύναι ἐπιψήφισιν Νομοσχεδίου Βουλευτοῦ κυρίου Φλογαΐτου μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων Πολιτικῆς Δικονομίας». Ἡ Ἑλένη χήρα Νικολ. Στάμου Μπουντούρη ἕνεκα τῆς ἄκρας πενίας της καὶ τῶν ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους θυσιῶν τοῦ τε συζύγου αὐτῆς Ν. Μπουντούρη καὶ τοῦ πατρός της Γεωργίου Γκιώνη αἰτεῖται νὰ τῇ χορηγηθῇ ἀνάλογος μηνιαία βοήθεια.— Διάφοροι χῆραι καὶ ὀρφανὰ τοῦ ἀγῶνος ἀναφέρουσιν ὅτι τὰ δικαιώματά των ἀνεγράφησαν εἰς τὰ Μητρῷα ὑπὸ τῶν κατὰ καιροὺς Ἐπιτροπῶν, ἀλλ’ ἔμειναν ἐν ἀχρηστίᾳ ἐναντίον τῶν Ἐθνικῶν ψηφισμάτων, καὶ αἰτοῦσι νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὀφειλομένη αὐτοῖς ἀποζημίωσις.

§2ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα, διότι ἀδικοῦνται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§4ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Εἷς μὴν παρῆλθεν ὁλόκληρος, κύριε Πρόεδρε, ἀφ’ ὅτου ὑπέβαλα τρία Νομοσχέδια.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι εἰς τὸ Τυπογραφεῖον.

§6ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἕνας μῆνας, καὶ ἀκόμη δὲν ἐτυπώθησαν! Αὐτὸ γίνεται ἐπίτηδες.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε δύνασαι νὰ ἔχῃς ἀπαιτήσεις, ὅταν τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του· τὸ Προεδρεῖον διέταξεν ἀμέσως νὰ σταλῶσιν εἰς τύπωσιν, καὶ ἐστάλησαν. Τὸ Τυπογραφεῖον δὲν ἐξετέλεσεν ἀκόμη τὴν ἐργασίαν. Θέλω διατάξει καὶ πάλιν. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὴν θυγατέρα τοῦ Α. Κουμουνδούρου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσι.

§8ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Θὰ ψηφοφορηθῇ τὸ Νομοσχέδιον διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ Νομοσχέδιον «Εἰς τὴν χήραν καὶ τὴν θυγατέρα τοῦ Α. Κουμουνδούρου (ἀναγινώσκει). Ἡ ψηφοφορία θὰ γείνῃ μυστικὴ κατὰ τὸν Κανονισμὸν διὰ σφαιριδίων ἐντὸς κάλπης. Παρακαλῶ τοὺς δύω ἀντιπροέδρους νὰ προσέλθωσι πρὸς ἐπιτήρησιν.

§10ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δύω κάλπαι πρέπει νὰ τεθοῦν, διότι δύω εἶναι τὰ πρόσωπα· πρέπει νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα.

§11ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν καὶ ἔχω πεποίθησιν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Νομοσχεδίου ἔχει τὴν ἀκόλουθον ἔννοιαν, μολοντοῦτο ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀσάφεια, ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ ἐννοῶ ὅτι ἡ σύνταξις δίδοται τῶν 500 δραχμῶν εἰς τὴν χήραν καὶ τὴν θυγατέρα ἐφ’ ὅσον ζῇ ἡ χήρα μετὰ τῆς θυγατρός· ἀφοῦ ἀποθάνῃ ἡ χήρα, ἡ σύνταξις αὕτη θὰ ἐξακολουθῇ διδομένη εἰς τὴν θυγατέρα· κατόπιν, ὅταν ἡ θυγάτηρ ὑπανδρευθῇ, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ λαμβάνῃ τὰς 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἰσοβίως ὡς προῖκα.

§12ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμία ὑπάρχει ἀσάφεια ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ. Κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, μέχρι μὲν τοῦ γάμου τῆς θυγατρὸς δίδονται 500 δραχμαὶ, μετὰ τὸν γάμον δὲ τῆς θυγατρὸς δίδονται χίλιαι δραχμαὶ, ἐφ’ ὅσον ζῇ καὶ ἡ μήτηρ. Ἀποθανούσης δὲ τῆς μητρὸς μετὰ τὸν γάμον τῆς θυγατρὸς, ἐπανερχόμεθα πάλιν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 500 δραχμῶν μέχρι τῆς ἀποβιώσεως καὶ τῆς θυγατρός.

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποθανούσης τῆς μητρὸς, μένουσιν εἰς τὴν θυγατέρα, ἄγαμον οὖσαν.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς δύω Ἀντιπροέδρους νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἴς τινα Διατάγματα καὶ εἰς Νόμους ἀκόμη γίνεται ἡ διάκρισις μεταξὺ νέων καὶ παλαιῶν δραχμῶν· π. χ. ἀναφέρεται ἐν αὐτοῖς ὅτι ἡ δεῖνα θέσις ἔχει μισθὸν 100 νέων δραχμῶν, ἢ ἁπλῶς 100 δραχμῶν, ὅπερ σημαίνει παλαιὰς δραχμάς.

§18ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Νέων, ἐννοεῖται, βέβαια.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἡσυχίαν, σᾶς παρακαλῶ.

§20ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ δραχμὴ εἶναι μία, ἡ κεκανονισμένη διὰ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖται, ὡς εἶπον, νὰ ἀναφέρεται εἴτε ἐν τοῖς Νόμοις, εἴτε ἐν τοῖς Διατάγμασιν, ὅτι ἡ δεῖνα πληρωμὴ γίνεται εἰς νέας δραχμάς. Τοῦτο ἐγὼ θεωρῶ περιττὸν, ἀφοῦ ὡς μονάδα ἔχομεν τὴν δραχμὴν κατὰ τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα· ἐπειδὴ ὅμως γίνεται εἰς ἄλλας περιπτώσεις ἡ διάκρισις αὕτη, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ καὶ εἰς τὴν παροῦσαν, ἔστω καὶ ὡς ἐκ περισσοῦ.

§21ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Νέαι δραχμαὶ ἐννοεῖται.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν λοιπὸν, κύριοι, εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§23ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Γίνεται πρότασις, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα· ἑπομένως πρέπει νὰ τεθῶσι δύω κάλπαι, κάθε μία δι’ ἕκαστον πρόσωπον.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν προηγούμενα· ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τεσσάρων ἀτόμων εἰς τὴν σύνταξιν τῆς οἰκογενείας τοῦ μακαρίτου Κανάρη, ἔγεινε μία ψηφοφορία.

§25ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραβαίνετε τὸν Κανονισμὸν, καὶ πρέπει νὰ συμμορφωθῆτε μὲ αὐτόν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἓν ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ μία ψηφοφορία.

§27ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Εἶναι δύω πρόσωπα, καὶ πρέπει νὰ διαιρεθῇ.

§28ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Θέσατέ το εἰς ψηφοφορίαν, κύριε Πρόεδρε.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ θέσω τὸν Κανονισμὸν εἰς ψηφοφορίαν; Ἓν μόνον ἄρθρον εἶναι, καὶ μία ψηφοφορία πρέπει νὰ γείνῃ.

§30ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Καὶ εἰς τὸν Κουντουριώτην οὕτως τὸ ἔκαμαν.

§31ΤΖΑΝΕΣ. Εἶναι ὅλως ἄσκοπον νὰ ζητῶμεν δύω κάλπας, ἐνῷ ὁ Νόμος ἀφορᾷ μίαν σύνταξιν.

§32ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ, κύριε Πρόεδρε, δὲν δύνασθε νὰ κάμητε τὴν ψηφοφορίαν· μία ψηφοφορία πρέπει νὰ γείνῃ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια.

§34ΤΙΝΕΣ. Θέσατέ το εἰς ψηφοφορίαν, κύριε Πρόεδρε.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ γείνῃ εἰς δύω κάλπας, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§36ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ λύσητε τὸ ζήτημα σεῖς, κύριε Πρόεδρε, δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ὁ Κανονισμός...

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ τὸ λύω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ μία κάλπη· καὶ ὁ Κανονισμὸς αὐτὸ μοὶ ἐπιβάλλει καὶ τὸ καθῆκον. Λοιπὸν, κύριοι, μία ψηφοφορία θὰ γείνῃ εἰς μίαν κάλπην. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ Νομοσχέδιον θὰ ρίπτωσι τὸ σφαιρίδιον εἰς τὸ λευκὸν, ἤτοι εἰς τὸ Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι θὰ ρίπτωσι τὸ σφαιρίδιον εἰς τὸ μέλαν, ἤτοι εἰς τὸ Ὄχι. (Τεθείσης ἐπὶ τῆς κάτωθεν τοῦ βήματος τραπέζης μιᾶς κάλπης, γίνεται ἡ ψηφοφορία μυστικὴ καὶ διὰ σφαιριδίων, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν Ἀντιπροέδρων κυρίων Μπούτου καὶ Ρουσσοπούλου).

§38ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. (ἐλθούσης τῆς σειρᾶς τῆς ἐκφωνήσεως τοῦ ὀνόματός του κατὰ τὴν ψηφοφορίαν). Ἐπειδὴ, κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν μου ὅτι ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ διαιρεθῇ, δὲν ψηφοφορῶ. (Γενομένης δὲ τῆς διαλογῆς ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν Ψηφολεκτῶν Βαρότση καὶ Κατριβάνου, ὁ Πρόεδρος ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα ὡς ἑξῆς).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 156, 114 εἶπον Ναὶ καὶ 42 εἶπον Ὄχι· ὥστε τὸ Νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 50,000. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ Νομοσχέδια περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1882 ἐκ δραχμῶν......: Ἐπίσης τὸ Νομοσχέδιον περὶ πληρωμῆς χρηματικοῦ γραμματίου εἰς ά συζήτησιν).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ προσθέτου Στρατοδικείου.

§41ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἐπεθύμουν νὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἤτοι ἂν ἐδέχετο, ἵνα τὸ προσωπικὸν τοῦ προσθέτου Στρατοδικείου, τὸ ὁποῖον θέλει συστηθῆ, νὰ λαμβάνηται ἐκ τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ ὑποδεεστέρων ὑπαλλήλων, τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰ Σώματα ἢ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὑποχρεωτικῶς, διότι τὸ Νομοσχέδιον περιέχει τὴν διάταξιν αὐτὴν ὡς δυνητικήν· ἐπειδὴ δὲ συνήθως, ὅταν πρόκειται περὶ σχηματισμοῦ ἢ δημιουργίας θέσεων, αἱ μεγάλαι εὐκολίαι, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Νομοτελεστικὴ Ἐξουσία ἐκ δυνητικῶν διατάξεων, δὲν χρησιμεύουν, ἐξ ἐναντίας οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ ἀναγκάζονται νὰ μὴ ἀπέχωσι καὶ ἐκ τῆς δημιουργίας θέσεων, διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν τὸ δυνητικὸν τοῦ Νομοσχεδίου νὰ γείνῃ ὑποχρεωτικόν.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ θέσεις αἱ ὀργανικαὶ κανονίζονται διὰ τοῦ Νόμου περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ· ἑπομένως, ἐὰν ἐν τῷ Νόμῳ τούτῳ ἢ ἐν ἑτέρῳ συμπληρωματικῷ δὲν περιέχονται θέσεις ὀργανικαὶ διὰ τὸ τρίτον Στρατοδικεῖον, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς διορισμὸν Ἀξιωματικῶν εἰς ὀργανικὰς θέσεις ἐν τῷ Στρατοδικείῳ τούτῳ. Σήμερον ὅτε ὁ ὑπάρχων Ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ δὲν δημιουργεῖ θέσεις χάριν τοῦ τρίτου Στρατοδικείου, ἐννοεῖται ὅτι ἡ δυνητικὴ ἔκφρασις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ καταρτισμοῦ τοῦ Στρατοδικείου ἐκ προσώπων, κατεχόντων ἄλλας ὀργανικὰς θέσεις, εἶναι ὑποχρεωτική. Τὸ ὑποχρεωτικὸν προκύτει ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς διατάξεως τοῦ Νομοσχεδίου· πρὸς τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ὅτι ὑποχρεωτικῶς διορίζονται οἱ κατέχοντες ἄλλας ὀργανικὰς θέσεις, διότι εἶναι δυνατὸν δι’ ἑτέρου Νόμου, μεταῤῥυθμίζοντος τὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἂν βραδύτερον ἤθελεν ἀποδειχθῇ ἀναγκαῖον, νὰ ὦσι καὶ τοῦ προσθέτου Στρατοδικείου αἱ θέσεις ὀργανικαί, νὰ κανονισθῶσι τοιαῦται, ἀλλὰ θὰ ἤμεθα τότε ἠναγκασμένοι, ἂν δὲν προελαμβάνομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν διάταξιν ἔννοιαν δυνητικήν, νὰ τροποποιήσωμεν καὶ ταύτην, ἐνῷ ὁ Νόμος περὶ προσθέτου Στρατοδικείου πρέπει νὰ ἦναι διαρκής. Τὸ ζητηθὲν ἄρα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος ὑφίσταται ἐκ τῆς οἰκονομίας τοῦ Νομοσχεδίου.

§43ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἐκφράζω τὴν εὐχὴν ἵνα ἡ Κυβέρνησις σκεφθῇ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπενεχθῇ μεταῤῥύθμισις τοῦ Στρατιωτικοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὅπως ὑπαχθῇ εἰς τὴν τακτικὴν ποινικὴν δωσιδικίαν τάξις τις ἐγκλημάτων, τῶν μὴ καθαρῶς στρατιωτικῶν, ἅπερ δύνανται τελεσφορώτερον καὶ διὰ τὸν στρατὸν ὠφελιμώτερον νὰ δικάζωνται ὑπὸ τῶν κοινῶν Ποινικῶν Δικαστηρίων. Εἰξεύρω τὰς ἄλλοτε γενομένας πρὸς τοῦτο ἀποπείρας, καὶ τοὺς λόγους, οἵτινες ἐματαίωσαν τότε τὴν ἀπόπειραν ἐκείνην· ἀλλὰ σήμερον μετὰ τὰς προόδους, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο παρ’ ἡμῖν, καὶ μετὰ τὴν πεῖραν ἄλλων Κρατῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπήχθησαν εἰς τὴν κοινὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην τοιαῦτα ἐγκλήματα, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ δυσκολία πρὸς παραδοχὴν καὶ παρ’ ἡμῶν τοιούτου συστήματος. Δευτέραν γνώμην φέρω πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ν’ ἀποφύγῃ τὴν συγκέντρωσιν ὅλων τῶν Στρατοδικείων ἐν Ἀθήναις, ὅπερ ἀτόπως ἐξακολουθεῖ γιγνόμενον διὰ τὰ δύω διαρκῆ Στρατοδικεῖα.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν Νόμον τοῦτο θὰ γείνῃ. (Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἀναγνωσθὲν Νομοσχέδιον) περὶ Στρατοδικείου κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀνακατατάξεως ὁπλιτῶν.

§46Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου καταργοῦνται δύω ἄρθρα προηγουμένου Νόμου, τὰ ἄρθρα 35 καὶ 36 τοῦ Νόμου ᾼΛΚ. Συνέβη τοῦ Νόμου ἐκείνου Εἰσηγητὴς ἐν τῇ Βουλῇ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἰσάγει καὶ τὸ σημερινὸν Νομοσχέδιον. Κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 35 καὶ 36 τοῦ Νόμου ἐκείνου, οἱ ὑποδεκανεῖς καὶ στρατιῶται ἦσαν δεκτοὶ εἰς ἀνακατάταξιν, μόνον ἐὰν συνεπλήρωσαν ἐν τῷ Πεζικῷ 4 ἔτη, διὰ τοὺς εὐζώνους καὶ χωροφύλακας 10 ἔτη καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὅταν ὁ Νόμος ἐκεῖνος συνετάσσετο ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, βεβαίως εἶχε λόγους ἵνα περιορίσῃ οὕτω πως τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακατατάξεως. Σήμερον ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῶν εἰρημένων ἄρθρων τοῦ Νόμου ἐκείνου, διότι ἐπιθυμεῖ νὰ διατηρήσῃ ἐν τῷ στρατῷ τὰ ἄριστα στοιχεῖα ἐκ τῶν ἐν αὐτῷ ὑπαρχόντων. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω πῶς ἐγένετο δυνατὸν νὰ πεισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ αὕτη, ἀφοῦ, ὅταν συνέτασσε τὸν νῦν τροποποιούμενον Νόμον, εἶχε λόγους οἵτινες ὑπηγόρευσαν εἰς αὐτὸν τὰ ἄρθρα 35 καὶ 36.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ ἄρθρα 35 καὶ 36 περιεῖχον περιοριστικὰς διατάξεις, αἱ δὲ τοιαῦται διατάξεις σχεδὸν πάντοτε ἀποκτῶσι τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀγαθὸν διά τινος θυσίας. Οὕτως οἱ Νόμοι περὶ προσόντων δὲν δύνανται νὰ λειτουργήσωσιν ἄνευ ἀποκλεισμοῦ στοιχείων χρησίμων, ἐσθ’ ὅτε δὲ καὶ ἀναγκαίων. Ἀποφασίζει ὁ Νομοθέτης νὰ ὑποστῇ τὴν ζημίαν, χάριν τοῦ ἐκ τῶν περιορισμῶν ἀγαθοῦ. Ἐνίοτε ὅμως ἡ ἐφαρμογὴ ἀποδεικνύει τὴν ζημίαν ἀνωτέραν τοῦ ἀγαθοῦ, τοῦ ἐκ τῶν περιορισμῶν ἀποκτωμένου, καὶ τοῦτο συμβαίνει ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ. Κατὰ γενικὴν ἀρχὴν, θὰ ἦτο καλὸν νὰ προάγωνται ἐν τῷ στρατῷ οἱ διακρινόμενοι μεταξὺ τῶν νεωτέρων καὶ νὰ ἐξαναγκάζωνται μετὰ παρέλευσιν χρόνου ὡρισμένου νὰ ἀποχωρῶσι τοῦ στρατοῦ οἱ ἐν αὐτῷ διαμείναντες, ὅπως παρέχωσι τὴν εὐκαιρίαν προαγωγῆς εἰς τοὺς νεωτέρους. Τοῦτο εἶναι ὀρθὸν καὶ τοῦτο ἐπεδίωκεν ὁ Νομοθέτης ὁ θέσας τὸν περιορισμὸν, ἀλλ’ ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ περιορισμὸς οὗτος ἐπάγεται τὴν στέρησιν ἱκανωτάτων στοιχείων τοῦ στρατοῦ, ὅτι στρατιῶται καὶ ὑπαξιωματικοὶ, διακρινόμενοι, ἀναγκάζονται ἕνεκα τῆς γενικῆς ταύτης διατάξεως νὰ ἀποχωρῶσι τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐπέρχεται καὶ εἰς τὸν στρατὸν ζημία καὶ εἰς αὐτοὺς μέγιστον ἀδίκημα, διότι οἱ ἄνδρες οὗτοι, ἐπιδοθέντες εἰς τὸ στρατιωτικὸν στάδιον καὶ διανύσαντες ἐν αὐτῷ ἔτη τινὰ, δὲν δύνανται νὰ τραπῶσιν εὐκόλως εἰς ἄλλο ἐπάγγελμα. Ἐνῷ λοιπὸν διὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης ἐξαναγκάζομεν αὐτοὺς νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ στάδιον, ἐν ᾧ εἶναι χρήσιμοι, δὲν εἴμεθα βέβαιοι ὅτι τοῖς παρέχομεν ἕτερον στάδιον, ἐν ᾧ νὰ δύνανται νὰ πορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῇν. Πόσον τοῦτο εἶναι σκληρὸν, ἔχομεν τὰς ἀποδείξεις ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου, ὅπου βλέπομεν συνεχῶς πρόσωπα, καθ’ ὅλα κατάλληλα ἵνα διαμένωσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἀποκλειόμενα καὶ παραπονούμενα κατὰ τῆς διατάξεως τοῦ Νόμου. Ἡ πρακτικὴ ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία· διότι, ἐνόσῳ ὑπάρχουσι θέσεις κεναὶ, οὐδόλως κωλύεται ἡ προαγωγὴ τῶν νεωτέρων ἐκ τῆς διατηρήσεως τῶν ἀρχαιοτέρων ἐν ταῖς τάξεσιν. Ὡς ἐκ τούτου ἐθεωρήθη λυσιτελὴς ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως, λαμβανομένης ὅμως διὰ τοῦ ἄρθρου Αʹ τοῦ Νομοσχεδίου πάσης προνοίας, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ κατάχρησις καὶ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς στρατιώτας καὶ ὑπαξιωματικοὺς νὰ μένωσιν εἰς τὸν στρατὸν, ὅταν ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας ἔπαυσαν ὄντες κατάλληλοι. Μένει εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ ἂν οἱ κατὰ τὴν καταργουμένην διάταξιν ἀποκλειόμενοι ἦναι ἱκανοὶ, καὶ μόνον ἂν ἦναι ἱκανοὶ, νὰ διατηρήσωσιν αὐτοὺς ἐν ταῖς τάξεσι. Τουτέστιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρότερον ἐκανονίζετο διὰ νομικοῦ τεκμηρίου, στηριζομένου ἐπὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας, λύεται, ἀνατίθεται διὰ τοῦ Νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἡ ὑπηρεσία θέλει ἐξετάσει ἂν ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ τὴν ἱκανότητα ὁ στρατιώτης ἢ ὁ ὑπαξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ διαμείνῃ ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ἀποφασίσει περὶ τῆς διατηρήσεως ἢ τῆς ἀποχωρήσεως αὐτοῦ. (Γίνεται κατόπιν δεκτὸν τὸ ἀναγνωσθὲν Νομοσχέδιον περὶ ἀνακατατάξεως ὁπλιτῶν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ εἰσαγωγῆς τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων εἰς τὰ Γυμνάσια καὶ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§50ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ ἂν εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις περιλαμβάνεται καὶ ἡ σκοποβολή· ἂν δὲν περιλαμβάνηται, μικρὰ τότε θὰ ἦναι ἡ ἀξία τῆς ἀσκήσεως τῶν νέων εἰς τὰ ἄλλα γυμνάσια, διότι ἡ στρατιωτικωτέρα ἄσκησις, ἡ δίδουσα εἰς τοὺς νέους ἦθος στρατιωτικώτερον, εἶναι ἡ ἄσκησις εἰς τὴν σκοποβολήν. Ἂν αὐτὸ παραδέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, τότε πρέπει νὰ κανονισθῶσι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου καὶ τὰ ἔξοδα, διότι ἡ σκοποβολὴ ἀπαιτεῖ δαπάνην· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ τὰ περὶ τῶν ἄλλων, πρέπει νὰ ὁρίσῃ καὶ ποία θὰ ἦναι ἡ τιμὴ τῶν φυσιγγίων διὰ τοὺς εὐπόρους ἐκ τῶν μαθητῶν· καλὸν θὰ ἦναι ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁρίσῃ δωρεὰν ἓν ποσὸν φυσιγγίων διὰ τοὺς ἀπόρους τῶν μαθητῶν.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιτρέπει, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος κανονισθῶσιν αἱ ἀσκήσεις· ἑπομένως μεταξὺ τῶν ἀσκήσεων δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ περιλάβῃ, καὶ βεβαίως θέλει περιλάβει, καὶ τὴν ἐπὶ σκοπὸν βολήν. Ὡς πρὸς δὲ τὰς δαπάνας, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια ἀπὸ τοῦδε, διότι σχεδὸν ἀδαπάνως θέλει γίνεσθαι ἐπὶ πολὺν χρόνον ἡ ἐπὶ σκοπὸν βολή. Ἔχει ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία φυσίγγια πολλὰ περισσεύοντα. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ ἄσκησις θὰ γίνεται διὰ τῶν ὅπλων Σασσεπὼ, τῶν ὁποίων ἔχομεν περίσσειαν, ἔχομεν δὲ καὶ φυσίγγια τοῦ ὅπλου τούτου, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ παραχωρήσωμεν· ἐὰν δὲ ὁρίσωμεν καὶ πληρωμήν τινα διὰ τοὺς εὐπορωτέρους τῶν μαθητῶν, τότε οὐ μόνον χρηματικὴ δαπάνη δὲν θέλει ἀπαιτηθῆ, ἀλλὰ θὰ εἰσπράττῃ τὸ Δημόσιον ποσόν τι ἀπέναντι τῶν ἄλλων δαπανῶν, τὰς ὁποίας τὸ Νομοσχέδιον ἐπάγεται, καὶ αἵτινες οὐδ’ αὐταὶ εἶναι σπουδαῖαι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ Αʹ. ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρ. Βʹ. (Ἀναγινώσκεται).

§53ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὸ ἄρθρον, τί βαθμοὶ εἶναι αὐτοί.

§54ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ μάθημα αὐτὸ θὰ ἔχῃ ὡς πρὸς τὴν βαθμολογίαν τὴν αὐτὴν δύναμιν, ἣν ἔχουν τὰ Ἑλληνικὰ....

§55ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Γνωρίζετε ὅμως, ὅτι οἱ ἔχοντες κλίσιν εἰς τὰ μαθήματα, δὲν ἔχουσι κλίσιν εἰς τὰ Στρατιωτικά.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοοῦμεν, ὅτι ὁ Νόμος, τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν, εἶναι σπουδαῖος, καὶ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ σπουδαῖος, ὅταν δὲν ἐπάγεται συνεπείας κατὰ τῶν ἀθετούντων αὐτὸν, ἢ τῶν ὀλιγωρούντων πρὸς τὰς ἐξ αὐτοῦ ὑποχρεώσεις. Ὁ μαθητὴς τότε μόνον θεωρεῖ μάθημά τι ὡς σπουδαῖον, ὅταν τοῦτο λογίζεται εἰς τὰς ἐξετάσεις. Ὅταν μάθημα δὲν λογίζεται εἰς τὰς ἐξετάσεις, ὅλα τὰ θεσπιζόμενα εἶναι μάταια, καὶ θὰ φαίνεται, ὅτι νομοθετοῦμεν οὐχὶ πρὸς πρακτικὸν σκοπὸν, ἀλλ’ ἵνα πράξωμέν τι κατὰ μίμησιν τῶν ἀλλαχοῦ γενομένων. Πρέπει λοιπὸν τὴν ἐξάσκησιν τῶν νέων ἐν τοῖς ὅπλοις νὰ θεωρήσωμεν ὡς ἴσης σημασίας πρὸς τὰ λοιπὰ μαθήματα κατὰ τὴν ἐξέτασιν, διότι μόνον ἡ ἐπίδρασις ἐπὶ τῶν ἐξετάσεων ἔχει πρὸς τὸν μαθητὴν ἀξίαν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ κατόπιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον. (Ἀναγινώσκεται).

§59Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ὁμοιόμορφος στολὴ συντελεῖ εἰς τὴν εὐπρεπεστέραν ἐκτέλεσιν τῶν ἀσκήσεων καὶ εἰς τὴν πειθαρχίαν. Εἶναι ὅμως βάρος, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι λίαν δυσβάστακτον. Καὶ πρῶτον νομίζω, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ διακριθῶσιν οἱ εὔποροι τῶν ἀπόρων· καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε γείνει ἡ διάκρισις μετὰ τῆς εὐρύτητος, διὰ τῆς ὁποίας συνήθως γίγνονται τοιαῦται διακρίσεις παρ’ ἡμῖν, τὸ Δημόσιον θέλει βαρυνθῆ διὰ μεγάλων δαπανῶν τῆς κατασκευῆς τῶν ἐνδυμασιῶν. Ἀλλ’ εἶναι καὶ βάρος διὰ τὰς οἰκογενείας ἐκείνας, αἵτινες ἤθελον τέλος πάντων ἀνακηρυχθῆ ὡς εὔποροι, νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ κατασκευάζωσι τὴν στολὴν, τὴν ὁποίαν τὸ Νομοσχέδιον ὁρίζει. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς ἰδέας νὰ μὴ ἐπιβληθῇ ὁμοιόμορφος στολὴ εἰς τὰς ἀσκήσεις.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρ. 6. (Ἀναγινώσκεται).

§61Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐρωτῶ ἂν αἱ ποιναὶ, αἱ ἐπιβαλλόμεναι ἀπὸ τὸν προγυμναστὴν, εἶναι ὑποχρεωτικαὶ, δηλαδὴ πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὸν μαθητὴν ἀπὸ τὸν Γυμνασιάρχην, ἢ ἀφίνεται εἰς τὸν Γυμνασιάρχην νὰ ἐκτιμήσῃ. Ἂν τὸ τελευταῖον, τότε παραλύει ἡ πειθαρχία. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν ἄνευ ἐλέγχου νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν ποινήν. Ἅμα ἐπιτρέψῃ τις εἰς τὸν Γυμνασιάρχην νὰ κρίνῃ ἄν ἔχῃ δίκαιον ὁ ἀξιωματικὸς ἢ ὁ μαθητὴς, θὰ γίνεται ὅ,τι γίνεται καὶ διὰ τοὺς βαθμούς.

§62ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μαθητῶν, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ κάμωμεν ἀμέσως στρατιώτας, ἡ ἐπίβλεψις τοῦ Γυμνασιάρχου χρειάζεται.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τί θὰ γείνῃ, ἂν ἐπιβάλῃ ποινὴν ὁ Ἀνθυπασπιστὴς καὶ ὁ Γυμνασιάρχης δὲν τὴν δεχθῇ;

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Ἀνθυπασπιστὴς δὲν ἐπιβάλλει ποινὴν, ἀλλὰ προτείνει πρὸς τὸν Γυμνασιάρχην, καὶ ὁ Γυμνασιάρχης τὴν ἐπιβάλλει, ὥστε ἀντίφασις δὲν δύναται νὰ προέλθῃ.

§65Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὁ προγυμναστὴς προτείνῃ, ὁ Γυμνασιάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ μικροτέραν ἢ μεγαλειτέραν τῆς προταθείσης; διότι τὸ προτείνειν νομίζω, ὅτι περιέχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκτελεῖν.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Γυμνασιάρχης δύναται νὰ μὴ ἐκτελέσῃ, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ τροποποιήσῃ, ἵνα ἐπιβάλῃ βαρυτέραν. Ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη μετὰ ἐπισταμένην μελέτην. Ἐν Ἐπιτροπῇ Ἀξιωματικῶν πάντες οἱ Ἀξιωματικοὶ ἀπεφάνθησαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσι στρατιωτικαὶ ποιναὶ εἰς τοὺς μαθητὰς, ὅτι αἱ ποιναὶ αἱ στρατιωτικαὶ ὑποθέτουν ἄνδρας, οἵτινες ὑποβάλλονται εἰς αὐτάς· ἐὰν δὲ ἐπιβάλωμεν ταύτας εἰς παῖδας, θέλομεν ἀποδείξει, ὅτι αἱ αὐταὶ ποιναὶ δὲν εἶναι κατάλληλοι δι’ ἄνδρας. Ἐθεωρήθη, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ συμβιβασμὸς μεταξὺ τῶν κανόνων τῆς στρατιωτικῆς πειθαρχίας καὶ τῶν κανόνων, οἵτινες ἁρμόζουσιν εἰς παιδία τῆς Γυμνασιακῆς ἡλικίας, καὶ ὅτι τοῦτο ἐπιτυγχάνεται, ἐὰν ὁ Ἀνθυπασπιστὴς κονονίζῃ τὰ τῆς ποινῆς, ἀλλ’ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Γυμνασιάρχην νὰ ἀποφασίζῃ ἂν ἡ ποινὴ θέλῃ ἐπιβληθῇ ἢ οὔ· οἱ Ἀνθυπασπισταὶ δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς κατάλληλοι, ἵνα ἐκτιμήσωσιν τὴν σχετικὴν πρὸς τὰς ποινὰς κατάστασιν τῶν παιδίων. Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἰδίαν πεῖραν, καὶ ὁ Γυμνασιάρχης θέλει κρίνει ἂν ἡ ποινὴ, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησε κατάλληλον ὁ Ἀνθυπασπιστὴς καὶ ἥτις θὰ ἦτο κατάλληλος, προκειμένου περὶ ἀνδρῶν, δύναται νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τὰ παιδία. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι οἱ Γυμνασιάρχαι πάντες, ὁσάκις ἡ προτεινομένη ποινὴ ὑπὸ τοῦ Ἀνθυπασπιστοῦ δὲν ἔχῃ τι τὸ ἀπολύτως ἄτοπον, θέλουσι χορηγεῖ εἰς τὸν Ἀνθυπασπιστὴν τὸ κῦρος, παραδεχόμενοι τὰς προτάσεις αὐτοῦ.

§67ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον 6 δὲν ὁμιλεῖ περὶ στρατιωτικῶν ποινῶν, ἀλλὰ περὶ Γυμνασιακῶν ποινῶν, δηλαδὴ περὶ τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ περὶ Γυμνασίων καὶ Σχολείων Νόμος. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ στρατιωτικῶν ποινῶν, ἐπιβαλλομένων εἰς νέους μαθητὰς, θὰ ἦτο σκληρὸν νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτὰς νέος μαθητὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου ἢ τοῦ Γυμνασίου· διότι αἱ στρατιωτικαὶ ποιναὶ ἐκανονίσθησαν δι’ ἄλλας ἡλικίας. Θὰ ἦτο ἴσως λίαν αὐστηρὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ ἐπιβάλλῃ αὐτὰς ὁ Ἀνθυπασπιστής. Ἀλλὰ νὰ θέλωμεν δι’ ἀντιπειθαρχικὰ παραπτώματα, τὰ ὁποῖα γίνονται ἐνώπιον ὅλων, κατὰ τὴν ὥραν τῶν ἀσκήσεων, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὴν ὁ Ἀνθυπασπιστὴς, βλάπτομεν, διότι συνειθίζομεν τοὺς νέους εἰς ἀντιπειθαρχίαν, ἀφοῦ ὁ Γυμνασιάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ δεχθῇ τὴν ποινὴν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ Ἀνθυπασπιστής. Αἱ ποιναὶ, τὰς ὁποίας ἐννοεῖ τὸ Νομοσχέδιον, εἶναι αἱ ποιναὶ, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ Νόμος περὶ Σχολείων καὶ Γυμνασίων, δηλαδὴ διάφορα εἴδη ἐπιπλήξεων, κρατήσεων, ἀποβολὴ προσωρινὴ ἢ ὁριστικὴ καὶ ὁ ἀποκλεισμὸς ἐξ ὅλων τῶν Σχολείων τοῦ Κράτους. Αἱ ποιναὶ αὗται εἶναι τοιαῦται, ὥστε, ἀφαιρουμένων τινῶν, ἄνευ κινδύνου δύναταί τις νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ἀνθυπασπιστὴν νὰ τὰς ἐπιβάλλῃ, τὰς δὲ βαρυτέρας δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν μόνον τῇ ἐγκρίσει τοῦ Γυμνασιάρχου· δυνάμεθα δηλαδὴ νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐπίπληξιν καὶ τὸν περιορισμὸν, τὴν δὲ ἀποβολὴν καὶ τὸν ἀποκλεισμὸν ἐξ ὅλων τῶν Σχολείων νὰ μὴ τὰς ἐπιτρέψωμεν ἢ τῇ ἐγκρίσει τοῦ Γυμνασιάρχου. Οὕτω διασώζεται κἄπως ἡ πειθαρχία.

§68ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι αἱ ποιναὶ πρέπει νὰ ἐκλείψωσιν ἐντελῶς· διότι δὲν θεωρῶ δίκαιον νὰ ἐπιβάλλωνται ποιναὶ εἰς παῖδας δώδεκα καὶ δεκατεσσάρων ἐτῶν. Οἱ μὴ προσερχόμενοι εἰς τὰς ἀσκήσεις δύνανται νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὰς ποινὰς τοῦ βʹ ἄρθρου, δηλαδὴ νὰ ἔχῃ τοῦτο ἐπιῤῥοὴν διὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ βαθμοῦ κατὰ τὰς ἐξετάσεις.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 2ον ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, διότι δὲν λαμβάνει μόνον ὑπ’ ὄψιν τὰ κατὰ τὰς ἐξετάσεις ἀποτελέσματα, ἀλλὰ καὶ τὴν πειθαρχικὴν διαγωγήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ δύνανται εἰς τὰς ἀσκήσεις νὰ ἐπιβάλλωνται αἱ ποιναὶ, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται καὶ εἰς τὰς ἄλλας παραδόσεις, καὶ νὰ ἐπιβάλλωνται ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ προσώπου, καὶ τοῦτο, διότι πρόκειται περὶ μαθητῶν καὶ ὄχι στρατιωτῶν. Ἐὰν ὅμως θελήσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἰδέαν τοῦ ἐκ Μεσολογγίου ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, ἀντὶ νὰ καταστήσωμεν τὴν πειθαρχίαν αὐστηροτέραν, θὰ καταστήσωμεν αὐτὴν χαλαρωτέραν, διότι θέλομεν ἀφαιρέσει τὰς ποινὰς, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι σημασίαν τινά. Ἡ ποινὴ τῆς ἐπιπλήξεως εἶναι περιττὸν νὰ εἴπωμεν ἐν τῷ Νόμῳ, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ἀνθυπασπιστήν· δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοῦ προγυμναστοῦ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιπλήττῃ τὸν προγυμναζόμενον· ἀλλὰ δὲν θὰ ὀνομασθῇ αὕτη πειθαρχικὴ ποινή, διότι δὲν δύναται ὁ προγυμναστὴς νὰ ἐπιβάλλῃ πειθαρχικὰς ποινάς. Πρέπει δὲ νὰ μείνωσι καὶ αἱ ἄλλαι ποιναὶ, ἀλλὰ νὰ μείνωσι κατὰ τοὺς κανόνας, τοὺς ὁποίους ἐθεώρησεν ἡ Νομοθεσία ὡς ὀρθοὺς, προκειμένου περὶ Γυμνασιακῶν μαθητῶν, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς ποινὰς ἐκείνας ἐκ τῶν Γυμνασιακῶν ἀσκήσεων, ἐνῶ τὰς τηροῦμεν ἐπὶ τῶν παραδόσεων. Ἐὰν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ, ἔπρεπεν αὐτὴ εἰς τὰς ἀσκήσεις νὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ πλέον, τουτέστιν ἔπρεπε νὰ παραδεχθῶμεν τὰς ποινὰς βαρυτέρας.

§70ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ θέτωμεν εἰς περιορισμὸν 24 ὡρῶν δώδεκα ἐτῶν παιδία. Ὁ Νομοθέτης ὥρισεν, ὅτι δώδεκα ἐτῶν παῖς δὲν τιμωρεῖται καὶ ἐὰν φονεύσῃ ἄνθρωπον, καὶ ἤδη θέλετε, ἐὰν εἴπῃ ἕνα λόγον περισσότερον εἰς τὸν Ἀνθυπασπιστὴν, νὰ τὸν θέσητε εἰς περιορισμὸν 2, ὡρῶν; θὰ κόψῃ τὸ αἷμά του.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον βον ὡς ἀνεγνώσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7ον.

§72ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§73ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατά τινα διάταξιν τοῦ Συντάγματος, οὐδεμία σύνταξις ἢ ἀμοιβὴ δίδεται ἄνευ Νόμου. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἐπιτρέπεται νὰ ἀπονέμηται, ἀμοιβὴ, ἀλλ’ ἀφίνεται πλήρης ἐλευθερία εἰς τὸν ἐκτελοῦντα τὸν Νόμον Ὑπουργὸν νὰ προσδιορίζῃ οἵαν ἐγκρίνει ἀμοιβὴν, διότι διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει χορηγεῖσθαι παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ ὅλη πίστωσις. Ἐπεθύμουν λοιπὸν τὴν ἐλευθερίαν ταύτην νὰ μὴ δώσῃ τὸ Νομοσχέδιον εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἀλλὰ νὰ προσδιορισθῇ δι’ αὐτοῦ τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς κατὰ τὸν βαθμὸν ἑκάστου προγυμναστοῦ. Δεύτερον ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, οἱ ληφθησόμενοι Ἀξιωματικοὶ νὰ ληφθῶσιν ἐκ τῶν ἐν ταῖς ὑπηρεσίαις τοῦ στρατοῦ κατατεταγμένων καὶ ἐντὸς τοῦ ἀριθμοῦ, τοῦ ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ὡρισμένου, ἵνα μὴ συμβῇ νὰ προσληφθῶσι νέα ὄργανα. Ἐπεθύμουν δηλαδὴ τὰ χορηγηθησόμενα διὰ τῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν χρήματα νὰ διατίθενται ἀποκλειστικῶς πρὸς ἀμοιβὰς καὶ ὄχι πρὸς μισθοδοσίας, διότι οὕτω θέλομεν εἶσθαι βέβαιοι ὅτι οἱ προγυμνασταὶ θέλουσιν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν, τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ ὑπαξιωματικῶν, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ φροντίζωμεν ὅπως μὴ πλάττωμεν θέσεις, διότι τὸ ἐναντίον ἔχομεν ἀνάγκην, νὰ ἐπιδιώκωμεν ὅπως ἔχωμεν πλείονας ὑπαξιωματικοὺς, καὶ ὅλαι αἱ διατάξεις τῆς ἡμετέρας Νομοθεσίας εἰς τοῦτο ἀφορῶσι, πῶς νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ διατήρησις ἱκανοῦ ἀριθμοῦ ὑπαξιωματικῶν. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸν κίνδυνον νὰ ἔχωμεν περισσοτέρους ὑπαξιωματικοὺς τῶν ἀναγκαιούντων, θὰ ἔχωμεν τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι τὸ νέον σύστημα τοῦ Στρατιωτικοῦ Ὀργανισμοῦ παρ’ ἡμῖν ἐπέτυχε θαυμασίως· διότι πανταχοῦ ἡ εὐκολία τῆς εὑρέσεως ὑπαξιωματικῶν θεωρεῖται ὡς τὸ κριτήριον τῆς προόδου τοῦ στρατοῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀμοιβὴν, πολλάκις ἐγένετο διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κανονισμὸς ἀμοιβῆς, μάλιστα ἐγένετο καί τι πλέον, ἐκανονίζοντο δι’ αὐτοῦ καὶ θέσεις. Ἐν τῷ ἀρχαίῳ Προξενικῷ Νόμῳ, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐπιμόνως ὑπεστήριξε, θεωρήσας, ὅτι ὁ Νόμος ὁ γενόμενος τῇ ἐμῇ εἰσηγήσει ἐκαινοτόμησε πρὸς ζημίαν τῆς ὑπηρεσίας, εἶχεν εἰδικὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ὁλόκληρος τάξις Προξενείων, τὰ Προξενεῖα τῆς βας τάξεως ἐκανονίζοντο ἐτησίως ὑπὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκανόνιζε ποῖαι αἱ ἐπιχορηγήσεις τῶν βας τάξεως Προξένων. Τὸ Σύνταγμα ἰδίως ἀφορᾷ εἰς τὴν μὴ χορήγησιν μισθῶν ἢ ἀμοιβῶν ἄλλως ἢ διὰ Νόμου, ὅταν δὲ Νόμος ἐπιτρέπῃ τὴν χορήγησιν ἀμοιβῆς, αὕτη, ἔχουσα οὕτω νομικὴν βάσιν, δύναται νὰ ὁρίζηται ὡς πρὸς τὸ ποσὸν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§75ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ Σύνταγμα ῥητῶς διατάσσει, ὅτι οὐδεμία σύνταξις ἢ ἀμοιβὴ δίδεται ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἄνευ Νόμου· δὲν περιέχει τοιαύτην διάταξιν μόνον ὅταν πρόκηται περὶ μισθοῦ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ, ἵνα Νομοθετικὴ διάταξις παρέχῃ τὸ δικαίωμα, ὅπως δοθῇ ἀμοιβή. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι τὸ Σύνταγμα ἔχει σκοπὸν νὰ δοθῇ ἐλευθερία εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ προσδιορίζῃ αὐτὸς οἵας ἀμοιβὰς ἤθελεν, ἀλλ’ εἶχε σκοπὸν ὄχι μόνον διὰ Νόμου νὰ παρέχηται τὸ δικαίωμα πρὸς ἀπονομὴν ἀμοιβῆς, ἀλλὰ διὰ τοῦ Νόμου νὰ προσδιορίζηται καὶ τὸ ποσὸν αὐτῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν, δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ἦναι πρόσφορον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ Νόμος περὶ Προξενείων εἶναι πλημμελὴς, ἀλλὰ φρονῶ ἐπίσης ὅτι καὶ τὰ πρὸ τοῦ Νόμου τούτου ἐτελοῦντο νομίμως· διότι ὁ πρὸ αὐτοῦ Νόμος, ὁ ὁποῖος ἐξετελεῖτο ἐν τῷ Κράτει καὶ εἶχε πλήρη ἰσχὺν, παρεῖχε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν διὰ Διαταγμάτων νὰ συνιστᾷ Προξενεῖα καὶ προσδιορίζῃ εἰς αὐτὰ ἀπονεμητέας ἐπιχορηγήσεις. Ὥστε δὲν μοὶ φαίνεται πρόσφορον τὸ παράδειγμα καὶ δυνάμενον νὰ ἐμποδίσῃ ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ νὰ ἀπαιτῶμεν νὰ προσδιορισθῇ ἐν τῷ Νόμῳ καὶ τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, βεβαίως ὁ ἀριθμὸς ὁ ὑπάρχων τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ στρατῷ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, ὁ δὲ Στρατιωτικὸς Ὀργανισμὸς λειτουργεῖ οὕτως, ὥστε δὲν παρασκευάζει τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμόν· ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ περιπέσωμεν εἰς ἕτερον κακὸν, νὰ πλάσωμεν ὀνόματι ὑπαξιωματικοὺς, ἀφοῦ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο δὲν τάσσει αὐτοὺς εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἀποσπᾷ αὐτοὺς ἐκ ταύτης καὶ τάσσει εἰς ἄλλην, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐντελῶς στρατιωτική.

§76ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος προλαλήσας προσθέτω καὶ ἐγὼ, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ λέξις ἀμοιβὴ δὲν μοὶ φαίνεται ἁρμόζουσα ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι πᾶν χρηματικὸν ποσὸν, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς δημόσιον λειτουργὸν, ἐπιφορτιζόμενον πρόσθετόν τινα ὑπηρεσίαν, λέγεται ἐπιμίσθιον. Τὸ χρηματικὸν δὲ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ζητεῖται νὰ δίδηται εἰς τοὺς Ἀνθυπασπιστὰς, δὲν εἶναι ἄλλο ἢ ἐπιμίσθιον· διότι αὐτοὶ, ἔχοντες τὸν μισθόν των, θὰ λαμβάνωσι καὶ ἄλλο τι. Τὸ ἐπιμίσθιον δὲ δὲν δύναται νὰ μένῃ ἀόριστον καὶ νὰ προσδιορίζηται καθ’ ἕκαστον ἔτος διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι τοῦτο ἀντιβαίνει καὶ πρὸς τὸν Λογιστικὸν Νόμον, ὁρίζοντα, ὅτι πᾶν ἐπιμίσθιον πρέπει νὰ ὁρίζηται διὰ ρητοῦ Νόμου.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ λέξις «ἀμοιβὴ» δὲν εἶναι καινοφανὴς, ὅπως φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας· τοὐναντίον, ταύτην τὴν λέξιν ἔχει ὁ Νόμος περὶ στρατολογίας, προκειμένου περὶ ἀνακατατάξεως ὑπαξιωματικῶν. Μετεχειρίσθημεν δὲ τὴν λέξιν ἀμοιβὴν ἐνταῦθα ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, διότι δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιμισθίου, ἀλλὰ περὶ ποσοῦ τινος χρηματικοῦ, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς οὐχὶ ὡς κανονικὴ αὔξησις τοῦ μισθοῦ αὐτῶν, ἀλλ’ ὡς ἀποζημίωσις διὰ τοὺς κόπους καὶ τὰς ζημίας, εἰς τὰ ὁποῖα ἐκτάκτως ὑποβάλλονται. Ὅτι δὲ ἡ προηγουμένη προξενικὴ Νομοθεσία, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα, ἀκριβῶς τοῦτο ἐπέτρεπεν, εἶναι πρόδηλον, διότι ἀνακριβὲς εἶναι τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. βουλευτοῦ, ὅτι διὰ Διατάγματος ἠδύνατο νὰ δοθῇ ἐπιχορήγησις εἰς τοὺς Προξένους βας τάξεως. Εἰς τοὺς Προξένους βας τάξεως ἐδίδετο ἡ ἐπιχορήγησις διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἐφρόντισε καὶ ἐκεῖ ὁ Νομοθέτης νὰ μὴ ὀνομάσῃ αὐτὴν ἐπιμίσθιον, ἀλλ’ ἐπιχορήγησιν, διότι τὸ ἐπιμίσθιον ὑποβάλλεται εἰς τὰς περιοριστικὰς διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ δημοσίου Λογιστικοῦ. Ὅπως λοιπὸν, προκειμένου περὶ τῶν Προξενείων βας τάξεως, ὁ Προϋπολογισμὸς ἠδύνατο νὰ κανονίσῃ τὰ τοῦ χορηγήματος, τοιουτοτρόπως καὶ ἐνταῦθα ὁ Προϋπολογισμὸς δύναται νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἀμοιβῆς. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἶπεν, ὅτι ἄλλως εἶχεν ἐκεῖ τὸ πρᾶγμα, διότι τὰ Προξενεῖα βας τάξεως ἐκανονίζοντο ὑπὸ τοῦ Νόμου, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νόμου ἐκείνου ἐκανονίζετο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τὸ ποσὸν τοῦ χορηγήματος· ἀκριβῶς τοῦτο συμβαίνει καὶ ἐνταῦθα.

§78Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσφαλμένως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀντικρούων τὸν προαγορεύσαντα ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, συνεταύτισε τὰ διδόμενα τοῖς Προξένοις δυνάμει Νομοθετικοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος χορηγήματα μὲ τὰ ἐπιμίσθια, τὰ ὁποῖα καθιεροῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον περὶ ἐπιμισθίων ὑπαξιωματικῶν προγυμναστῶν τῆς ἀσκηθησομένης εἰς τὰ ὅπλα νεολαίας τῶν ἐκπαιδευτηρίων· διότι τὰ διδόμενα εἰς τοὺς Προξένους δὲν ἦσαν οὔτε ἐπιμίσθια, οὔτε μισθοί, ἀλλ’ ἁπλαῖ κατ’ ἀποκοπὴν δαπάναι εἰς γραφικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ τοιαῦτα· ὥστε εἶναι πολὺ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τακτικοῦ ἐπιμισθίου καὶ τῶν χρημάτων τῶν ἄλλοτε διδομένων εἰς τοὺς Προξένους. Ἄλλως τε τὸ τακτικὸν ἐπιμίσθιον, κατὰ τὸν Νόμον περὶ συντάξεων, περιλαμβάνεται εἰς τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεως· ὅθεν χορηγεῖ καὶ δικαιώματα, ἐνῷ ἐκ τῶν ἐτησίως ὡρισμένων δαπανῶν εἰς γραφικὴν ὕλην κλπ. οὐδὲν προσγίνεται τῷ ὑπαλλήλῳ τοιοῦτον δικαίωμα. Ἑπομένως ὀφείλομεν, ὅταν νομοθετῶμεν, νὰ προσέχωμεν νὰ μὴ περιλαμβάνωνται διατάξεις, ἐπαφίνουσαι τὸν προσδιορισμὸν τῶν δαπανῶν εἰς Β. Διατάγματα καὶ ἀποστεροῦσαι ἡμᾶς αὐτοὺς τοῦ δικαιώματος καὶ τοῦ καθήκοντος, ἅπερ ἔχομεν νὰ προσδιορίζωμεν διὰ Νόμου τὴν ἀπαιτουμένην κατ’ ἄτομον δαπάνην ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης δημοσίας θέσεως εἴτε ὡς μισθὸν, εἴτε ὡς ἐπιμίσθιον. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ τοῦ διὰ Β. Διατάγματος ἢ διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατ’ ἔτος προσδιορισμοῦ τῶν ἐπιμισθίων τῶν τοιούτων ἐκγυμναστῶν ὑπαξιωματικῶν, θέλομεν ἐνισχύσει τὴν κατάχρησιν· διότι τὸ ποσὸν τοῦ ἐπιμισθίου θέλει προσδιορίζεσθαι ἀναλόγως τοῦ προσώπου καὶ οὐχὶ τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ· ἐν ἄλλαις λέξεσι θέλομεν δώσει τῷ Ὑπουργείῳ νέα μέσα χαρίτων καὶ φιλικῶν περιποιήσεων πρὸς βλάβην τῆς Πολιτείας. Τὸ ζήτημα, περὶ οὗ λαλῶ, δὲν εἶναι ζήτημα ἐμπιστοσύνης, δὲν εἶναι ὑπουργικόν. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς δύναται νὰ ἔχῃ πᾶσαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ πρόσωπα τοῦ ἐνεστῶτος Ὑπουργείου· ἀλλά, κηδομένη οὐ μόνον τῶν παρόντων, ἀλλὰ καὶ τῶν μελλόντων συμφερόντων τῆς χώρας, ὀφείλει, ὀρθῶς σκεπτομένη, νὰ μὴ περιβάλῃ μὲ τοσαύτην ἐμπιστοσύνην μέλλοντας ἀγνώστους διαδόχους τοῦ ἐνεστῶτος Ὑπουργείου, ἐπαφίνουσα τὸν ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος ἢ διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ προσδιορισμὸν τοῦ ἐπιμισθίου τῶν ἐκγυμναστῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἄλλως, τοιαύτη περὶ προσδιορισμοῦ ἐπιμισθίου ἢ ἀμοιβῆς διάταξις τοῦ Νόμου ἀντίκειται εἰς ῥητὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ 61, ὁρίζον, ὅτι οὐδεμία σύνταξις ἢ ἀμοιβὴ δίδεται ἄνευ Νόμου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Γόρτυνος ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Δηλιγιάννη περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἀντιμισθίας ἢ μᾶλλον τοῦ ἐπιμισθίου τῶν ἐκγυμναστῶν ὑπαξιωματικῶν διὰ τοῦ Νόμου.

§79ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἡ λέξις «ἀμοιβὴ», δὲν πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν διάκρισιν ἑνὸς Ὑπουργοῦ, διότι ὑποθέσατε ἕνα Ὑπουργὸν ὄχι ἀπὸ τοὺς παρόντας, οἱ ὁποῖοι εἶναι χρηστοί, ἀλλ’ ἕναν ἀπὸ τοὺς μπίρμπους, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ ὅ,τι θέλει....

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης ἐπολέμησε διάταξιν, μὴ ὑπάρχουσαν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν· μᾶς εἶπεν, ὅτι ὑποσκάπτομεν τὸ Σύνταγμα, διότι ζητοῦμεν διὰ Διατάγματος νὰ κανονίσωμεν τὰ ἐπιμίσθια ἢ τὰς ἀμοιβὰς. Ἐὰν ἀνεγίνωσκε τὸ ἄρθρον 7ον, θὰ ἔβλεπεν ἀναγεγραμμένον, ὅτι τῇ συμπράξει τῆς Βουλῆς κανονίζεται ἡ ἀμοιβή. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν θὰ κανονίζηται ἡ ἀμοιβὴ ἐν τῷ Νόμῳ ἢ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· τοῦτο δὲ εἶναι ζήτημα τύπου, οὐχὶ οὐσίας, καὶ βεβαίως δὲν ὑπάρχει ζήτημα ὑποσκάψεως τοῦ Συντάγματος· διότι, ἂν ἡ Βουλὴ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καθορίσῃ τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς, συμπράττει ὅπως συμπράττει, καὶ ἂν ὁρίσῃ τὸ ποσὸν ἐν τῷ Νόμῳ. Ἀλλὰ βεβαίως, ἐὰν ἦναι λυσιτελέστερον νὰ ὁρισθῇ τὸ ποσὸν ἐν τῷ Νόμῳ, τοῦτο ἔπρεπε νὰ πράξωμεν· εὑρίσκομεν ὅμως, ὅτι συνεχῶς τὸ ἄλλο ἐγένετο, καὶ τοῦτο, ὁσάκις τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς πρέπει συχνὰ νὰ παραλλάσσῃ. Ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ εἶναι λίαν δύσκολον ἐκ τῶν προτέρων πρὸ τῆς ἀποκτηθείσης πείρας νὰ ὁρίσωμεν ποία ἀμοιβὴ πρέπει νὰ δίδηται, διότι ἄλλη πρέπει νὰ δίδηται εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, ἄλλη ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, ἄλλη εἰς ταύτην καὶ ἄλλη εἰς ἐκείνην τὴν πόλιν· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι τὴν κατάταξιν ταύτην δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ὁρίσωμεν ἀκριβῶς ἢ μετὰ πεῖραν ἐτῶν τινων· μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θὰ ἦναι ὀρθότερον κατ’ ἔτος καὶ κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς ἑκάστοτε ἀποκτωμένης πείρας νὰ κανονίζηται ἡ ἀμοιβὴ, ἀφοῦ πρῶτον τεθῇ ἐν τῷ Νόμῳ, ὅτι θέλει δίδεσθαι ἀμοιβή.

§81ΣΠΗΛΙΟΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντικρούων με ἰσχυρίσθη, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου δὲν καθιεροῦται ὁ διὰ Βασ. Διατάγματος προσδιορισμὸς τῆς ἀντιμισθίας τῶν ἐκγυμναστῶν ἀξιωματικῶν, διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῷ ἐτησίῳ θέλει προσδιορίζεσθαι αὕτη. Ἀλλ’ ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν προτείνει καὶ ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις, καθίστανται περιττοὶ καὶ ἄκαιροι οἱ Νόμοι, οἵτινες ὥρισαν καὶ πάντοτε ὁρίζουσι τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων· διότι διὰ τῆς νέας ἀρχῆς τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ ἁπλοποιοῦνται τὰ περὶ τούτου οὐσιωδῶς, καὶ θεραπεύονται, ὡς ἐπηγγέλθη, τὰ κακῶς ἔχοντα, προσδιοριζομένων κατ’ ἔτος διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν μισθῶν τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων. Κατὰ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ἦτο πάντῃ περιττὸν νὰ προσδιορισθῇ διὰ Νόμου, ὅτι ὁ Νομάρχης λαμβάνει τόσον μισθὸν, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τόσον κτλ. διότι τοῦτο δύναται νὰ γίνηται διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἀγνοεῖτε, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι Νόμος, ὁρίζων ἀντιμισθίας, ἀλλ’ ἀπόῤῥοια τῶν διαφόρων Νόμων; Ἀγνοεῖτε, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἔχει βάσιν τοὺς Νόμους καὶ ὅτι ἐπὶ τούτων στηρίζεται, οἱ δὲ Νόμοι πρέπει νὰ ὁρίζωσι ῥητῶς τὸ δι’ ἑκάστην ὑπηρεσίαν πληρωτέον μηνιαῖον ποσὸν εἰς μισθὸν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐκ τῶν προτέρων γνωστὸν τὸ οἱονεὶ συνάλλαγμα μεταξὺ Δημοσίου καὶ ὑπαλλήλων περὶ τῆς προσενεχθησομένης ὑπὸ τούτων ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος καὶ περὶ τῆς ἀποδοθησομένης ὑπὸ τούτου πληρωμῆς πρὸς αὐτοὺς διὰ τὴν προσενεχθεῖσαν ὑπηρεσίαν; Ὑπὸ τοιούτων ἀρχῶν ἐμπνεόμενος εἷς πρώην πολιτευτὴς κατὰ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν ἀπῄτησεν, ὥστε ἑκάστου κονδυλίου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ νὰ σημειοῦται καὶ ὁ Νόμος, ἐφ’ οὗ ἐστηρίζετο ἡ αἰτουμένη διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πίστωσις. Τὸ φαινόμενον τοῦτο ἐξηκολούθησεν ἐπί τινα χρόνον καὶ καθωδηγεῖτο ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν καὶ ἀπόφασίν της ἐπὶ τῶν ζητουμένων πιστώσεων, δὲν παρεισέφρυον δὲ δαπάναι μὴ στηριζόμεναι εἰς Νόμον, ἐνῶ νῦν, ὡς ὁ Προϋπολογισμὸς συντάσσεται, δύνανται πολλὰ τοιαῦτα κονδύλια νὰ διαφύγωσι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς· διότι ἡ ἐξέλεγξις καὶ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὴν καλὴν πίστιν, ἥτις ἀπαιτεῖται νὰ πρωτεύῃ, ἑπομένως οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων, συμπεριλαμβάνονται κονδύλια, μὴ στηριζόμενα εἰς Νόμον, προσδιορίζοντα ταῦτα. Ἕνεκα τούτων ἀπήντησα διὰ τῆς πρώτης ἀγορεύσεώς μου πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ προσδιορισθῇ ἡ δοθησομένη ἀμοιβὴ εἰς ἕκαστον ἐκγυμναστὴν ὑπαξιωματικόν. Ἀλλὰ μᾶς λέγει ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὅτι δὲν δύναται νὰ κανονισθῇ ῥητὴ ἀμοιβή, διότι ἄλλαι ἀμοιβαὶ θέλουσι δίδεσθαι εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, ἄλλαι εἰς τὰς Ἐπαρχίας, ἄλλαι εἰς τὰς πόλεις καὶ ἄλλαι εἰς τὰ χωρία. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιστάσει, ἐννοεῖτε τί θέλει συμβῆ; πολλάκις τοῦτο θέλει γείνει ἀφορμὴ φιλικῆς φιλοφροσύνης πρὸς ἄτομα, διότι θέλει γίνεσθαι φροντὶς νὰ τοποθετῶνται οἱ εὐνοούμενοι, ἢ οἱ φίλοι, τοὺς ὁποίους ἐπιθυμοῦμεν νὰ εὐχαριστήσωμεν, εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἔχει ἐπιμίσθια μεγαλείτερα· ἑπομένως θέλει ἀνοιχθῆ νέα μηχανὴ ῥοσφετίων. Ἡ τοιαύτη διάκρισις τῆς ἀμοιβῆς καὶ παράπονα γεννᾷ καὶ ἄδικος εἶναι, διότι ἡ αὐτὴ ἐκγύμνασις θέλει γίνεσθαι καὶ ἐν ταῖς πόλεσι καὶ ἐν τοῖς χωρίοις, ὁ δὲ μηνιαῖος μισθὸς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐκτελούντων ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν εἴτε ἐν τῇ πόλει, εἴτε ἐν τοῖς χωρίοις, εἶναι ὁ αὐτός. Ὁ στρατιωτικὸς Νόμος εἰς ἴσην μοῖραν τίθησι τοὺς ὁμοιοβάθμους, καὶ οὐδεμίαν ποιεῖ διάκρισιν τοῦ τόπου, ἔνθα ὑπηρετοῦσιν. Πῶς θέλει λοιπὸν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀνοίξῃ στάδιον δικαίων παραπόνων πρὸς τοὺς ἐκγυμναστὰς ὑπαξιωματικοὺς διὰ τῆς διαφορᾶς τῆς ἀμοιβῆς, κανονιζομένης ἀναλόγως τῶν τόπων, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ; Ἐκτὸς τούτων, φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰσάγουσα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς Νομοσχέδιον, ἐμελέτησε τοῦτο ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, καὶ ἑπομένως εἶναι εἰς θέσιν νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ὅλου τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης ὡς καὶ περὶ τοῦ ἀποδοτέου ἑκάστῳ ἐκγυμναστῇ ὑπαξιωματικῷ μηνιαίου ποσοῦ κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Εἶναι ἑπομένως δυνατὸν νὰ ἀναγράψῃ τὸν ὅρον τοῦτον ἐν τῷ συζητουμένῳ Νομοσχεδίῳ πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ὑπάρχοντος κενοῦ. Ἡ ἄρνησις ὅμως τοῦ Ὑπουργείου ἡ ἐπίμονος καταδεικνύει, ὅτι δὲν ἐμελέτησε δεόντως αὐτό, καὶ νῦν ἀμηχανεῖ εἰς τὸν κατ’ ἀνώτατον ὅρον προσδιορισμὸν τῆς ἀμοιβῆς τῶν ἐκγυμναστῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων καὶ διὰ νὰ μὴ καταστῇ κακὸν προηγούμενον, ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τοῦ λόγου μου, καὶ νὰ καταψηφίσω κατὰ τοῦ μέτρου περὶ ἀπροσδιορίστου ἀμοιβῆς τῶν ἐκγυμναστῶν διὰ τῆς ψήφου μου, καὶ ἐὰν ἡ πλειονοψηφία παραδεχθῇ τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου προτεινομένην τοιαύτην, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον.

§82ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει δύω ἐννοίας· τὴν πρώτην, καθ’ ἣν δίδοται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρέχῃ ἀμοιβὰς εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, τοὺς ὁποίους θέλει τάξει εἰς τὰς ἀσκήσεις τῶν μαθητῶν, καὶ τὴν δευτέραν, καθ’ ἣν ὁ Προϋπολογισμὸς θέλει δίδει ἐτησίως πίστωσιν, ἡ ὁποία θέλει διανέμεσθαι εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς· ἀλλ’ ἡ πίστωσις αὕτη θέλει παριστᾷ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τὸ ὅλον ποσὸν, πλῆρες, ἀκέραιον, τὸ ὁποῖον θέλει διανέμεσθαι ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν. Ποῖος θέλει κάμει τὴν διανομὴν ταύτην; τὸ Νομοσχέδιον, σᾶς λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἐπὶ ποίᾳ βάσει θέλει κάμει τὴν διανομὴν ταύτην; Θέλει κάμει αὐτὴν ἀναλόγως τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων τῶν προγυμναστῶν, ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ, ἀναλόγως τῶν ἐκτάκτων ἢ πολλῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν ἢ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἀσκήσεων; τίποτε δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ· ἑπομένως ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς διανομὴν δὲν περιορίζεται ὑπὸ οὐδενὸς ὁρίου, ὁ δὲ Ὑπουργὸς δύναται νὰ διανέμῃ τὰς ἀμοιβὰς ὡς αὐτὸς βούλεται. Αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν ἐζητήσαμεν νὰ περιορίσωμεν, προσδιορίζοντες ὡρισμένα ὅρια εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ.

§83ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς ὅσα εἶπον πρὸ μικροῦ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι προστίθεμαι καὶ ἐγὼ, νομίζων, ὅτι ἔχουσι δίκαιον. Δέχομαι, ὅτι διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ συμπράττῃ ἡ Βουλὴ, ἀλλὰ συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσήνης βουλευτοῦ, λέγοντος, ὅτι τὸ Σύνταγμα προϋποθέτει Νόμον, τοῦτο δὲ στηρίζω καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι οὐδεμία σύνταξις ἢ ἀμοιβὴ δίδεται ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἄνευ Νόμου. Ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἔχομεν ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι πρόκειται νὰ δοθῇ ἀμοιβή· ἀπαντῶσιν, ἔχομεν Νόμον· λέγω μάλιστα, ἀλλὰ δὲν ἐννοεῖ τὸ Σύνταγμα, ὅτι πρέπει νὰ προσδιορίζηται καὶ τὸ ποσόν; Δέχομαι ὡς ὀρθὰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ πεῖρα θὰ μᾶς διδάξῃ περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου χρηματικοῦ ποσοῦ· ἀλλὰ τί ἔβλαπτεν, ἂν ἡ Βουλὴ ὥριζεν ἐκ τῶν προτέρων τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς ἀμοιβῆς; Πάντοτε ὁ Ὑπουργὸς θὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὰ πρέποντα ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος.

§84Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κύριος Φιλάρετος, καθόσον ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ποσοῦ, νομίζω εἶναι καλὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ μίαν ἑρμηνείαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, τοῦ ὁποίου φοβοῦμαι τὴν ἐφαρμογήν, διότι ὅταν νῦν τὰ στρατεύματα δὲν ἔχωσι τοὺς ἀναγκαίους ὑπαξιωματικοὺς εἰς τὰ σώματα, δὲν πιστεύω ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἔχωμεν περίσσειαν ὑπαξιωτικῶν διὰ νὰ τοὺς ἀποσπάσωμεν διὰ τοιαύτην ἐργασίαν. Πρῶτον ἐννοῶ ὅτι οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ στρατεύματα ὑπαξιωματικοὶ ἅπαξ καὶ δὶς τῆς ἑβδομάδος δύνανται νὰ ἐνεργήσωσι καὶ αὐτὴν τὴν ἔκτακτον ὑπηρεσίαν, δεύτερον ἀκόμη ἐννοῶ ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲν θὰ μετατίθενται ἀπὸ τὴν φρουρὰν τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὴν φρουρὰν τοῦ Ἀγρινίου καὶ καθεξῆς διὰ νὰ κάμουν τὰς ἀσκήσεις αὐτάς· διότι, ἂν δοθῇ ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἐκ συνεννοήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τότε θὰ ἀνοίξωμεν μίαν βιομηχανίαν νέαν, ἡ ὁποία θὰ ᾖναι λίαν ἐπιζήμιος ἰδίως εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, καὶ αἱ ἀπαιτήσεις θὰ αὐξήσουν εἰς βαθμὸν ἀκαταλόγιστον· δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 7 πρέπει νὰ συμπληρωθῇ διὰ νὰ ᾖναι σαφές, οἱ βοηθοὶ ὑπαξιωματικοὶ πρέπει νὰ λαμβάνωνται ἐκ τῆς φρουρᾶς, εἰς ἣν ἀνήκουσιν, ἐκτὸς ἐὰν ἐννοεῖτε ὅτι βοηθοὶ ὑπαξιωματικοὶ θὰ ἦναι διαρκῶς ἀπεσπασμένοι. Ἐγὼ δὲν εὗρον οὐδεμίαν διάταξιν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, ἡ ὁποία νὰ διευκρινίζῃ τὰ ζητήματα αὐτά. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ τῆς ἀμοιβῆς ἢ τοῦ ἐπιμισθίου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ, καὶ διὰ ποῖον λόγον, διότι δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ μὴ χρησιμεύῃ τὸ ἀόριστον ὡς πειρασμὸς ἐκ μέρους τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ πλησίον τῶν προστατῶν των καὶ πλησίον τοῦ Ὑπουργοῦ· διὰ τοῦτο νομίζω καλὸν νὰ ὁρισθῇ καὶ τὸ ποσόν. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ τοῦτο εἶναι πειρασμὸς, διατί νὰ πληρώνωνται ἀφοῦ ἐκτελοῦν μίαν ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν τοῦ Κράτους; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θέτομεν κακῶς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐν τῷ στρατῷ καὶ θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἀντικατάστασιν.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, ὅπως μὴ δοθῇ ἀμοιβὴ, ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ, καὶ ἂν ἡ ἀμοιβὴ ἐδίδετο ὡς κέρδος εἰς τὸν ὑπαξιωματικὸν, ἴσως θὰ ἦτο καταδικαστέα· ἀλλ’ ἡ ἀμοιβὴ αὕτη δίδεται καὶ ὡς ἀποζημίωσις. Ὁ ὑπαξιωματικὸς, ὁ ἐργαζόμενος ἐν τῷ στρατῷ, ἔχει πολλὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας δὲν θὰ ἔχῃ ὁ ὑπαξιωματικὸς, ὁ εἰδικῶς ἀπεσπασμένος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην· δὲν θὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν τοῦ συσσιτίου, δὲν θὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν τῆς κατοικίας ἴσως, δὲν θὰ ἔχῃ τὰς πολλὰς ἐκείνας εὐκολίας, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσι δυνατὸν, ὅπως ὁ στρατιώτης καὶ ὁ ὑπαξιωματικὸς ζῶσι διὰ μισθοῦ, ὁ ὁποῖος διδόμενος εἰς πάντα ἄλλον ἤθελεν εἶσθαι ἀνεπαρκὴς πρὸς διατροφήν. Οὗτος εἶναι ὁ κυριώτερος λόγος, δι’ ὃν νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ τις ἀμοιβὴ, ὅτι ἀφαιροῦμεν τὸν ὑπαξιωματικὸν τοῦτον ἀπὸ τοῦ κέντρου, ἐν ᾧ ἔχει τὰς ἀναγκαίας εὐκολίας, αἵτινες δικαιολογοῦσιν ἐν μέρει τὸ γλίσχρον τοῦ μισθοῦ. Ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν δὲ, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ ἐκ Βώλου βουλευτὴς, παραδέχομαι, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν ἐνταῦθα ἀνώτατόν τινα ὅρον. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ἂν ἔχῃ συνταγματικοὺς ἐνδοιασμοὺς, τοῦτο δὲν αἴρει τοὺς ἐνδοιασμοὺς αὐτοῦ· διότι, ἂν δὲν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσωμεν τὸν μισθὸν ἀπολύτως, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα οὐδὲ καὶ ἐντὸς ὁρίων· ὁ ἀνώτατος ὅρος δὲν μᾶς σώζει, ἀλλὰ ἐγὼ δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ἐγγραφὴν ἀνωτάτου ὅρου, διότι καὶ ἄνευ ἀνωτάτου ὅρου δὲν ἐξερχόμεθα τοῦ Συντάγματος· ἑπομένως ὡς πρὸς τοῦτο δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν, ὅτι ἡ ἀμοιβὴ αὕτη δὲν δύναται ποτὲ νὰ ἦναι ἀνωτέρα τοῦ ἡμίσεος τοῦ μισθοῦ τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, τουτέστιν ἂν οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι θὰ λαμβάνωνται ἐκ τῶν φρουρῶν ἢ ἂν θὰ ἀποσπῶνται ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, παρατηρῶ, ὅτι ἐπὶ τούτου δὲν ὡρίσθη τι εἰδικὸν ἐν τῷ Νόμῳ· δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ ἀποσπῶνται ἐκ τῶν φρουρῶν, διότι δὲν ἠξεύρομεν ἂν αἱ φρουραὶ θὰ ἔχωσιν ὑπαξιωματικοὺς διαθεσίμους, ἢ καὶ ἂν θὰ ὑπάρχωσι φρουραί, διότι δύνανται Γυμνάσια νὰ ὑπάρχωσι καὶ εἰς μέρη ὅπου δὲν ὑπάρχουσι φρουραὶ, καὶ διότι δὲν γνωρίζομεν κατὰ πόσον ἡ ὑπηρεσία ἡ ἐν τῇ φρουρᾷ θὰ ἐπιτρέπῃ νὰ διεξάγηται καὶ παρὰ τοῖς Γυμνασίοις ἡ ὑπηρεσία. Ἂν ἡ ὑπηρεσία ἡ κανονικὴ ἦναι μικρὰ, θὰ ἐπιτρέπῃ νὰ διεξάγηται καὶ αὕτη· ἂν ὅμως ἡ ἄλλη ὑπηρεσία ἦναι ἐπίπονος, τότε θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν διαρκῶς ἀπεσπασμένους ὑπαξιωματικοὺς παρὰ τοῖς Γυμνασίοις. Διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίσωμεν ἐκ τῶν προτέρων ταῦτα, ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι, κανονίζοντες αὐτὰ ἐκ τῶν προτέρων, θὰ ἔχωμεν τὴν εὐκολίαν νὰ πράττωμεν ὡς ἐκανονίσαμεν. Διὰ ταῦτα λοιπὸν, καί τοι δὲν προτείνω, δὲν ἀντιτείνω ὅμως, ὅπως κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τεθῇ «καὶ μὴ ὑπερβαίνουσαν τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ».

§86ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι, ἂν ὁρισθῇ οὕτω πως ἡ ἀμοιβὴ τῶν ὑπαξιωματικῶν, θὰ ἐπέλθῃ ἓν σκάνδαλον, ὅπερ σπουδαίως θὰ βλάψῃ τὴν καλὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ὅταν ὁ ὑπαξιωματικὸς γνωρίζῃ ὅτι ἀποσπώμενος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῆς καθαρᾶς στρατιωτικῆς καὶ ἀπασχολούμενος ὄχι πλέον τῶν δύω ὡρῶν καθ’ ἑβδομάδα — διότι ἀδύνατον θὰ ἀποδειχθῇ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ν’ ἀποσχολῶμεν μαθητὰς πλέον τῶν δύω ὡρῶν καθ’ ἑβδομάδα εἰς ἀσκήσεις—θὰ λαμβάνῃ διὰ τὰς δύω αὐτὰς ὥρας ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ του ἄλλον ἥμισυν μισθὸν, θὰ σκανδαλίζεται καὶ δὲν θὰ θέλῃ νὰ μείνῃ ἐν τῇ καθαρῶς στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ. Τούτου ἄμεσος συνέπεια θὰ ἦναι ραδιουργίαι ἀκατάπαυστοι παρὰ τοῖς Σωματάρχαις ἢ τοῖς ἰσχυροῖς, ὅπως τοποθετῶνται ἐν τοῖς Γυμνασίοις. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι καὶ ἄξιον τὸ ἔργον αὐτὸ τοῦ ἐκγυμνάζειν τοὺς μαθητὰς ὅπως πλάσωμεν νέας θέσεις διὰ τοὺς ὑπαξιωματικούς. Αὐτὸ θὰ ἐνόουν, ἂν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ διὰ τάξιν τινὰ ὑπαξιωματικῶν, ἀλλὰ δι’ ὅλους τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἀνεξαιρέτως καὶ ἀδιακρίτως νὰ πλάσωμεν τοιαύτην θέσιν, μᾶλλον θὰ βλάψωμεν ἢ θὰ ὠφελήσωμεν. Ἑπομένως δὲν θεωρῶ ἐπαρκῆ τὴν δικαιολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέφερεν, ὅτι ἐπειδὴ αὐτοὶ θὰ ὑποβάλλωνται εἰς κόπους, δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ λαμβάνωσι τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ των ὡς ἀμοιβήν. Πρέπει νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν τὴν καθαρῶς στρατιωτικὴν καὶ νὰ ἔχωσι συγχρόνως καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ προγυμναστοῦ, διότι νομίζω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὕτη δὲν εἶναι τόσον ἐπίπονος, ὥστε ν’ ἀποσπῶνται καὶ ἐπιβαρύνωνται μὲ ἔξοδα. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, ὅπως μὴ ὁρισθῇ τοιαύτη ἀμοιβή.

§87Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μετὰ τὴν τελευταίαν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπείσθην, ὅτι πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν θέσεις ὑπαξιωματικῶν διὰ τὴν ἐκγύμνασιν τῶν μαθητῶν, καὶ ἐν ἐποχῇ καθ’ ἣν ὁ στρατὸς δὲν μετρεῖ τοὺς ἐμπρέποντας εἰς τὸν στρατὸν ὑπαξιωματικοὺς, εἰς ἐποχὴν ἀκόμη, καθ’ ἣν....

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ διαγράφομεν, δὲν ἀξίζει τὸν κόπον.

§89Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ποῖον;

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ περὶ ἀμοιβῆς.

§91Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀλιγώτερον κακόν· τὸ κακὸν εἶναι τοῦτο, ὅτι πρόκειται ἐκ τῶν σωμάτων νὰ ἀποσπῶνται ὑπαξιωματικοὶ, ἐνῶ γνωρίζετε καλὰ, ὅτι τὰ σώματα δὲν ἔχουν τοὺς πρέποντας ὑπαξιωματικοὺς, καὶ ἐνῶ ἓν Τάγμα ὤφειλε ἐπὶ ὑποθέσει νὰ ἔχῃ 40, δὲν ἔχει παρὰ 30· ἐκ δὲ τῶν 30 πρόκειται νὰ λάβητε ἕνα ἢ δύω ὑπαξιωματικοὺς διὰ νὰ τοὺς στέλλετε εἰς τὰς Ἐπαρχίας, ὅπου ὑπάρχουν Γυμνάσια διὰ νὰ ἐκγυμνάζετε τοὺς μαθητάς. Πρῶτον λοιπὸν θὰ καταστήσετε τὴν θέσιν τῶν σωμάτων χειροτέραν ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ δημιουργήσητε τὴν ἀρχὴν καὶ τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα συνεπάγονται εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τίποτε ἄλλο ἔργον παρὰ νὰ ἐκγυμνάζουν μαθητὰς δύω ὥρας καθ’ ἑβδομάδα. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὸ σκεφθῇ πολύ. Δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐννοήσω, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐξέλθῃ τοιαύτη ἰδέα ἐκ τοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἰδίως ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν ἡ ἐκπαίδευσις τῶν σωμάτων εἶναι τοσοῦτον ἀνεπαρκὴς, ὥστε ἐδέησε νὰ σχηματίσωμεν Σχολὴν ὑπαξιωματικῶν. Τοὺς δὲ ὑπαξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους λαμβάνετε ζημιοῦντες τὰ σώματα, τοὺς καταδικάζετε εἰς ἀργίαν, ἀποστέλλοντες αὐτοὺς ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει φρουρὰ νὰ μὴ ἀπασχολῶνται εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκγυμνάζουν δύω ὥρας τοὺς μαθητάς. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι πολὺ κακὸν διὰ τὸν στρατὸν, καὶ εἰς πολλὰς ἐνοχλήσεις θὰ ἐμβάλῃ καὶ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ πᾶσαν ἄλλην· ὅσοι ὑπαξιωματικοὶ κατάγονται ἀπὸ τὰς Πάτρας καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν φρουρὰν π. χ. τῶν Ἀθηνῶν, θὰ θελήσουν νὰ μεταβοῦν εἰς τὰς Πάτρας προγυμνασταί, ὅσοι κατάγονται ἐξ Ἀθηνῶν καὶ εἶναι εἰς τὰς Πάτρας, θὰ ζητήσουν νὰ ἔλθουν ἐδῶ· ἐννοεῖτε εἰς ποῖον λαβύρινθον θὰ εἰσέλθωμεν. Ἀλλ’ ὅ,τι εἶναι σπουδαιότερον, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τὸν στρατὸν ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναγκαῖοι διὰ τὴν ἐκγύμνασιν τοῦ στρατοῦ, καὶ τοὺς χορηγεῖτε εἰς παῖδας 12 ἐτῶν, ἵνα τοὺς ἐκγυμνάζουν δύω ὥρας τὴν ἑβδομάδα. Τὸ μέτρον αὐτὸ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ πρακτικήν τινα ἀξίαν, ἐὰν δὲν ἐτίθετο, ὅπως τίθεται ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, ὡς ἀρχὴ ἀπόλυτος, ὅπου ὑπάρχει φρουρὰ, ἐκεῖ νὰ γίνεται καὶ ἡ ἐκγύμνασις τῶν μαθητῶν. Θὰ μοὶ εἴπητε, διατί αἱ προνομιοῦχοι Ἐπαρχίαι πρέπει νὰ ἐκγυμνάζωνται; Ἔχετε ὅμως τὸ ἄλλο μεγαλείτερον ἐλάττωμα, ὅτι δὲν ἔχετε ἐπαρκεῖς ὑπαξιωματικοὺς διὰ τὸν στρατὸν, ἔχετε τὸ ἐλάττωμα, ὅτι, ἀφοῦ θὰ ἐλαττώσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν, θὰ τοὺς καταδικάσετε εἰς ἀργίαν καὶ θὰ τοὺς κάμετε ἐλαττωματίας· τώρα μεταξὺ τῶν δύω κακῶν προτιμήσατε τὸ ὀλιγώτερον κακόν. Σπουδαῖον βεβαίως εἶναι τὸ ληφθησόμενον μέτρον τῆς ἐκγυμνάσεως τῶν μαθητῶν, ἀλλὰ μὴ ζητῆτε ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ τοὺς ἐκγυμνάσετε. Τοὐλάχιστον τὴν ἐκγύμνασιν περιορίσατε ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν αἱ φρουραὶ, διότι ἐκεῖ γίνονται δύω καλά· ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ ἦναι φρουρὰ, ἡ ὁποία θὰ ἦναι εἰς τοὺς γυμναζομένους ὡς ὑπόδειγμα, ἀφ’ ἑτέρου οἱ ὑπαξιωματικοὶ θὰ μένουν ἐν τῇ φρουρᾷ καὶ ἐκ περιτροπῆς θὰ ἐκγυμνάζουν, καὶ οὕτω θὰ συντελέσωμεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τὴν ἐκγύμνασιν. Ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἂν ἀπῃτεῖτο τι μόνιμον, τοῦτο πρέπει νὰ ἦναι ἐν τῷ στρατῷ. Ὅ,τι δὲ μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον θέλετε νὰ κάμετε διὰ τὸν τακτικὸν στρατὸν, θέλετε διὰ μιᾶς νὰ τὸ κάμετε διὰ τὰ παιδία ὅλης τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅταν δὲν ἔχετε περίσσειαν ὑπαξιωματικῶν. Τὸ ἐνόουν, ὅταν εἴχομεν ὑπεραρίθμους ὑπαξιωματικούς, ἀλλ’ ὅταν ἔχωμεν τοιαύτην ἔλλειψιν ὑπαξιωματικῶν, ῥυθμίσατε τὸ Νομοσχέδιον ὅπου ὑπάρχει φρουρὰ, σήμερον δὲ εἰς ὅλους τοῦ Νομοὺς ὑπάρχει φρουρά, βεβαίως ὄχι εἰς ὅλας τὰς Ἐπαρχίας, ἀλλ’ ὅλαι αἱ Ἐπαρχίαι δὲν ἔχουσι Δικαστήρια, οὔτε ὅλας τὰς Ἀρχάς. Διὰ τοῦτο νομίζω, καὶ τὸ λέγω χάριν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ψηφισθῇ τοιοῦτον Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφαιρέσῃ χεῖρας ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ θὰ καταστήσῃ τοὺς ἀποσπωμένους ἐλαττωματίας.

§92ΚΟΡΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι, μέχρις οὗ συμπληρωθῶσιν αἱ θέσεις αἱ κεναὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ στρατῷ, δύνανται ἀμφότερα νὰ γείνουν, τιθεμένης ἐντὸς τοῦ Νομοσχεδίου μιᾶς διατάξεως ὅτι ὅπου ἑδρεύει τάγμα ἢ λόχος, ἐκεῖ καὶ αἱ ἀσκήσεις· γίνονται· ἐν τοιαύτη περιπτώσει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ ἀναγκασθῇ νὰ μεταθέτῃ ὑπαξιωματικοὺς ἀπὸ τῆς ἕδρας ἑνὸς λόχου εἰς ἄλλην Ἐπαρχίαν, διότι οἱ μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων θὰ ἀσκῶνται ὑπὸ τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ταγμάτων ἢ τῶν λόχων, τῶν ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Γυμνασίου ἢ Σχολείου ἑδρευόντων τοιούτων.

§93ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὕστερον ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου Μαυρομιχάλη, ὁ ὁποῖος διετέλεσε καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐννοεῖ κάλλιον τῶν ἄλλων ποία βλάβη θὰ προκύψῃ εἰς τὰ Σώματα διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν, προτείνω ἓν ἄλλο μέτρον. Εἰς ὅλα τὰ Σχολεῖα καὶ τὰ Γυμνάσια ἔχομεν Βοηθοὺς, οἵτινες δὲν εἶναι πρεσβύτεροι τῶν 25 ἐτῶν. Πλησιάζουν αἱ διακοπαὶ τῶν Σχολείων· νὰ ὑποχρεώσωμεν αὐτοὺς τοὺς Βοηθοὺς κατὰ τοὺς μῆνας τῶν διακοπῶν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἕδρας τῶν ταγμάτων καὶ νὰ ἐκμυμνασθοῦν, αὐτοὶ δὲ νὰ χρησιμεύσουν κατόπιν ὡς προγυμνασταὶ τῶν μαθητῶν· πολλοὶ δὲ ἐξ αὐτῶν ἐξῆλθον ἀπὸ τὴν ἐπιστρατείαν καὶ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου· λοιπὸν φρονῶ, ὅτι αὐτοὶ ἠμποροῦν νὰ χρησιμεύσουν καλλίτερον τῶν ὑπαξιωματικῶν, καθόσον καὶ ἐπὶ τῆς αὐστηρότητος διὰ τὴν πειθαρχίαν θὰ ἦναι εἰς βελτίονα κατάστασιν νὰ ἐκτιμήσωσι τὰ παραπτώματα τῶν γυμναζομένων μαθητῶν, καὶ τὴν ἀναλογίαν τῶν ἐπιβληθησομένων ποινῶν. (Γέλως). Διατί γελᾶτε, κύριοι; Γνωρίζετε, ὅτι τὰ γυμνάσια τοῦ στρατιώτου τελειώνουν εἰς τρεῖς μῆνας· ἡμεῖς εἴχομεν εἰς τὴν ἐπιστρατείαν τριῶν μηνῶν μαθητὰς δεκανεῖς καὶ λοχίας. Λοιπὸν εἶναι καλλίτεροι οἱ ἄλλοι ὑπαξιωματικοί; (Θόρυβος). Σκεφθῆτε, ὅτι διὰ τῆς ἀναμίξεως τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὰ γυμνάσια τῶν μαθητῶν θὰ γίνουν παράπονα καὶ παράπονα μεγάλα· μετὰ τὰ παράπονα, θὰ ἐπέλθουν δὲ καὶ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε νὰ προΐδετε μᾶλλον ἐμοῦ σεῖς ὅσοι εἶσθε πατέρες. Διὰ τῆς προτάσεώς μου ταύτης, ἀπομακρύνοντες τὰ ὁποῖα ὑποπτεύομεν ἄτοπα, δὲν ἀφαιροῦμεν καὶ μεγάλον ἀριθμὸν ὑπαξιωματικῶν χρησίμων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§94Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι λίαν ἁπλοῦν καὶ ἀδίκως τὸ περιεπλέξαμεν καὶ τὸ ἐφέραμεν εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Ὅπως τὸ Νομοσχέδιον ἔχει, εἶναι ἡ ἁπλουστέρα περίστασις, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ παραδεχθῇ. Τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι ἀμοιβὴ ἢ ἐπιμίσθιον (Θόρυβος). Ἐπιμίσθιον διὰ νὰ ὑπάρχῃ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Νόμος, καὶ κατὰ Νόμον πρέπει νὰ αὐξάνηται ἢ ἐλαττοῦται, κατὰ τὰς περιστάσεις, ἡ δ’ ἀμοιβὴ ἐὰν τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς καλὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, θὰ ἦναι βεβαίως μεγαλειτέρα· ἐὰν δὲ συμβαίνῃ τὸ ἐναντίον, τουτέστιν εὑρίσκεται εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, θὰ ἦναι μικρότερον· ὁ προσδιορισμὸς δὲ τῆς ἀμοιβῆς θὰ γίγνεται διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατ’ ἔτος καὶ θὰ βασίζεται πάντοτε ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Ὁ Βουλευτὴς Οἰτύλου εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τίθηται οὔτε ἀμοιβὴ, καὶ ὅτι δὲν πρέπει οὐδὲ δι’ ἐπιμισθίων νὰ ἐξασκῶσιν οἱ ὑπαξιωματικοί. Κατ’ ἐμὲ ἡ ἀμοιβὴ πρέπει νὰ δίδεται, εἴτε οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐξασκοῦσιν ἐν τῇ ἰδίᾳ φρουρᾷ, εἴτε διατελοῦσιν ἀπεσπασμένοι· διότι πῶς θὰ ἀδικήσετε ἐκείνους, οἵτινες ἐκπληροῦσιν οὕτω πρόσθετον ὑπηρεσίαν; ἀλλὰ πολὺ δικαιότερον, ὅταν τοὺς ἀποσπάσητε. Καὶ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁρίσῃ μόνον ὅπου εἶναι Γυμνάσια· ἐκεῖ δέον νὰ ἦναι φρουρὰ, διότι εἰς τὴν Κυπαρισσίαν ὑπάρχει Γυμνάσιον, ὅπου δὲν ὑπάρχει σήμερον ἕδρα τάγματος· ἐπίσης τὸ Αἴγιον, Καλάβρυτα καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ ὅπου δὲν ὑπάρχει, πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ὑπαξιωματικὸς θέλει ὑποφέρει οἰκονομικῶς μεγάλως, καθότι ἡ μισθοδοσία αὐτοῦ εἶναι γλίσχρος, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας του. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μὴ δώσωμεν μικρὰν ἀποζημίωσιν, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ζημίας; Ἐκτὸς τούτου, οὐδέποτε δύναταί τις νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, ἐὰν δὲν ἔχῃ, ὅπως λέγουσι, τὸ πρᾶγμα εἰς τὸ χέρι, ὅτε ὑπάρχει καὶ εὐθύνη. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους φρονῶ, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον ἔχει καλῶς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀμοιβῆς. Ἕνα ὅρον δὲν παραδέχομαι. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεδέχθη ὅρον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι κατ’ ἐμὲ ὀρθός· ἀπεφάσισε νὰ παραδεχθῇ ὅτι πρέπει νὰ δίδηται ἀμοιβὴ καὶ ὅτι αὐτὴ δέον νὰ ἔχῃ ὅριόν τι, ποῖον, τὸ ἥμισυ τῆς μισθοδοσίας, ἣν λαμβάνει ὁ ὑπαξιωματικός. Ἀλλὰ φρονῶ ἐγὼ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ὅρος αὐτὸς, διότι εἰς ὅλα τὰ Σώματα δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ μισθοδοσία· ὁ μισθὸς τοῦ δεκανέως εἰς τὸ Πεζικὸν εἶναι σχεδὸν 20 δραχμαὶ, καὶ θὰ δώσητε ἑπομένως ὡς ἀμοιβὴν 10 δραχμάς· εἰς τοὺς Εὔζωνας ὁ μισθὸς εἶναι πλέον τῶν 50 δραχμῶν, καὶ ἑπομένως θὰ δώσητε 30 δραχμάς· εἰς τὸ Πυροβολικὸν εἶναι 50 δραχμῶν, καὶ θὰ δώσητε 15 δραχμὰς καὶ οὕτω καθεξῆς. Παρατηρεῖτε ὁποία ἀνομοιότης; Διὰ τοῦτο θεωρῶ ὡς καταλληλότερον νὰ δεχθῶμεν, τοῦ νὰ μένῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὁρισθησομένη ἀμοιβὴ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν πάντοτε τῆς οἰκουμενικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους. Ἔρχομαι ἤδη καὶ εἰς ἓν ἄλλο, τὸ περὶ τῆς δυνάμεως τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὁ προαγορεύσας, εἶπεν ὅτι τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὰς ἐξασκήσεις. Τὰ στελέχη σήμερον, ἐὰν δὲν ἦναι τὰ ἀρκοῦντα, εἶναι διότι δὲν εἶναι στρατὸς ἀρκετὸς, δὲν εἶναι ὁ τῶν 30,000, ἀλλὰ μόλις τῶν 21 χιλιάδων ἀνδρῶν. Ὁσημέραι ὅμως αἱ τάξεις τοῦ στρατοῦ θὰ πυκνῶνται καὶ θὰ προβαίνωσιν εἰς τὸν οἰκεῖον ἀριθμόν· ἑπομένως θὰ αὐξήσῃ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ θὰ παρέχῃ τὴν εὐκολίαν, νὰ ἀποσπᾶται ὁ ἀναγκαῖος ἀριθμὸς ὑπαξιωματικῶν πρὸς ἐξάσκησιν τῶν νέων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὸ Νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, θὰ πράξῃ τὸ καλλίτερον.

§95ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ἕνα σωρὸν ἀποστράτους καὶ ἄλλους ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν θέσιν, καὶ οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ὀλίγας δραχμὰς, ὥστε ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔποψιν δύναται νὰ διευκολυνθῇ τὸ ζήτημα....

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην...

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπως ἔχει.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι).

§99Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐθέσατε, εἶναι τὸ ἄρθρον ἄνευ τῆς ἀμοιβῆς;

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον μένει ἄνευ τῆς προσθήκης, ὅπως τὸ ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, ἵνα παύσῃ ἡ συζήτησις, εἶπον, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ συναινέσω. Τὸ ὀρθότερον κατ’ ἐμὲ εἶναι νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀμοιβὴν ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ, ἀλλ’ ἐὰν θέλωμεν νὰ περιορίσωμεν, δυνάμεθα νὰ ἀναγράψωμεν ἀνώτατον ὅρον. Ἡ ἀναγραφὴ ἀνωτάτου ὅρου δὲν θὰ βλάψῃ, ἀλλὰ προτιμότερον νὰ ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει· ἐὰν ὅμως ἀναγραφῇ, δὲν πρέπει ὁ ἀνώτατος ὅρος νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ.

§102Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε πάντες θὰ λαμβάνωσι τὸ ἥμισυ τοῦ μεγαλειτέρου μισθοῦ;

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ἀναγράψωμεν ἀνώτατον ὅρον, ἐννοεῖται, ὅτι θὰ προσδιορισθῇ ἡ ἀμοιβὴ ἑκάστοτε μέχρις αὐτοῦ ἀνωτέρα ἢ κατωτέρα, κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ τὸ ὀρθότερον εἶναι νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει (θόρυβος καὶ διάλογοι).

§104Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι πρωτοφανὲς τοῦτο, τὸ νὰ μὴν ἠξεύρωμεν τί πρέπει νὰ ψηφίσωμεν. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς συνήνεσε καὶ μὲ τὴν μίαν γνώμην, συνήνεσε καὶ μὲ τὴν ἑτέραν. Εἶπεν, ὅτι πολὺ ὀρθότερον εἶναι νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει τὸ Νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὅτι δὲν εἶναι μὲν ὀρθότερον, εἶναι ὅμως ὀρθὸν νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν τῆς ἀπονεμητέας ἀμοιβῆς μέχρι τοῦ ἡμίσεος τοῦ μισθοῦ τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Ἡμεῖς φρονοῦντες, ὅτι πρέπει ἐξ ἅπαντος νὰ προσδιορισθῇ διὰ τοῦ Νόμου τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς, δὲν δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν οὔτε μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐχαρακτήρισεν ὡς ὀρθοτέραν, οὔτε μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισε μόνον ὡς ὀρθήν· ἐπιμένομεν δὲ νὰ διαγραφῇ τὸ μέρος αὐτό.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει... (θόρυβος).

§106ΤΙΝΕΣ. Τῆς ἀμοιβῆς τὴν διαγραφήν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διαγραφὴν τῆς ἀμοιβῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. — Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον...

§108ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὥστε ἡ ἀμοιβὴ νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. — Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Παρεδέχθη.

§110ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 8ον.

§111ΚΟΡΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποίου εἴδους ἐπίβλεψιν θὰ ἐνασκῶσιν αἱ κατὰ τόπους ἀνώτεραι στρατιωτικαὶ Ἀρχαί. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐτίθετο ἐν τῷ Νόμῳ, ὅτι ἡ ἐπίβλεψις τῆς κανονικῆς προόδου τῶν ἀσκήσεων γίνεται διά τινος ἀξιωματικοῦ τοῦ πεζικοῦ, εἰς ὃν ἀνατίθεται αὕτη εἰδικῶς παρὰ τῆς ἁρμοδίας στρατιωτικῆς Ἀρχῆς. Τοῦτο δὲ συμβαίνει καὶ ἐν τοῖς Σώμασι τοῦ στρατοῦ, ὅπου ὑπάρχουσι διάφοροι βαθμοφόροι καὶ ὅλα τὰ συντελοῦντα πρὸς τὴν κανονικὴν ἄσκησιν μέσα, ἀνατίθεται δηλ. ἡ ἐπίβλεψις τῶν προγυμναστῶν εἰς ὡρισμένον πρόσωπον. Τοῦτο δὲ τὸ λέγω, διότι ἐνδεχόμενον εἴς τι μέρος τὸ ἀνώτερον στρατιωτικὸν πρόσωπον νὰ ἦναι ἀκατάλληλον, ὡς λ. χ. ἐν τινι κωμοπόλει νὰ ἦναι Ὑπομοίραρχος, καὶ ἕνεκα τούτου ἡ ἐπίβλεψις νὰ μὴ ἀνήκῃ εἰς ἄλλο μᾶλλον ἁρμόδιον πρόσωπον. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἐτροποποιεῖτο τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς· «Ἡ ἐπίβλεψις τῆς προόδου τῶν ἀσκήσεων ἀσκεῖται διά τινος ἀξιωματικοῦ τοῦ πεζικοῦ, διοριζομένου ὑπὸ τῆς ἐπιτοπίου ἀνωτέρας στρατιωτικῆς Ἀρχῆς.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ὅπως ἀνεγνώσατε τὴν τροπολογίαν, ὅπου ἀνωτέρα Ἀρχὴ εἶναι ὁ Ὑπομοίραρχος, θὰ ἀνατίθεται εἰς αὐτὸν ἡ ἐπίβλεψις.

§113ΚΟΡΠΑΣ. Τὸ πνεῦμά μου εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐπίβλεψις εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πολὺ καλὰ, τοῦτο δύναται νὰ κανονισθῇ διὰ τοῦ Ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος. (Κατόπιν γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 8, 9 καὶ τὸ ἀκροτελεύτιον, ὡς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ συνομολογήσεως δανείου 12,000,000 δραχμῶν ὑπὲρ τῆς ἐσωτερικῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας.

§116ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸ ἰσοζύγιον τί γίνεται;

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§118ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον).

§119Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω παρατήρησιν τινα νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἔδωκαν ἀφορμὴν αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν δυνάμει Νόμων πρὸς Ἑταιρίας, ἀναδεχθείσας τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων. Αἱ ὑποχρεώσεις, αἵτινες βαρύνουσι τὸ Ταμεῖον κατὰ τὸ 1883, ὑπελογίσθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι συνίστανται ἐξ 6,000,000. Λοιπὸν διὰ τὸ 1883 ἔχομεν ἀνάγκην 6,000,000. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν εἰς αὐτὴν νὰ συνομολογήσῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος δάνειον 6,000,000 μόνον, καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ δώσαμεν τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον διὰ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν κατὰ τὸ 1884, ἤτοι κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος; Ἡ ἐρώτησίς μου ἀποβλέπει εἰς ἐνδεχόμενον συμφέρον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἐνῶ διὰ τὸ 1883 ἔχομεν ἀνάγκην 6,000,000 δραχμῶν, διατί νὰ συνομολογήσωμεν δάνειον περισσότερον καὶ μὲ ὅρους ἴσως βαρυτέρους ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ εὕρωμεν κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, ὅτε ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους θέλει εἶσθαι πιθανῶς καλλιτέρα; Διὰ τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ περιορισθῇ τὸ δάνειον εἰς 6,000,000, νὰ ἀφήσωμεν δὲ διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν συνομολόγησιν δανείου ἑτέρου, ὅτε ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῶμεν εἰς καλλιτέραν κατάστασιν.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἀναγράφεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τοῦ Νομοσχεδίου, λέγοντι· «Ἐντὸς τοῦ ἔτους 1883 θέλει ἐκδοθῆ, κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ἡ πρώτη σειρὰ τοῦ ἀνωτέρω δανείου ἐκ δραχμ. 6,000,000 πραγματικοῦ Κεφαλαίου. Διὰ δὲ τὸ ὑπόλοιπον, ὁ χρόνος καὶ ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως θέλει ὁρίζεσθαι ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος, ἐντὸς πάντοτε τῶν ὅρων τοῦ ἄρθρου 2». Ἑπομένως πρόκειται νὰ διαπραγματευθῶμεν πρῶτον δάνειον 6,000,000 δραχμῶν. Ἐὰν δὲ κατόπιν ἡ κατάστασις τῶν Χρηματιστηρίων ἐπιτρέπῃ νὰ κανονίσωμεν ὅρους ἄλλους, ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἐπὶ βελτίοσιν ὅροις νὰ διαπραγματευθῶμεν τὸ δεύτερον δάνειον. Ἄλλως, ἐντὸς τοῦ ἔτους 1883 θέλει πραγματοποιηθῆ τὸ πρῶτον ἥμισυ τοῦ δανείου μόνον. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι ἐνδεχόμενον, κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ἐπὶ βελτίοσιν ὅροις νὰ συνομολογηθῇ καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ, προλαμβάνομεν ἀπὸ τοῦδε νὰ λάβωμεν τὴν νομοθετικὴν ἄδειαν, διότι δὲν εἶναι βέβαιον ἐὰν κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον θὰ δυνηθῶμεν ἐγκαίρως νὰ ψηφίσωμεν τὸν Νόμον καὶ πραγματοποιήσωμεν τὸ δάνειον.

§121Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ τοῦ ἄρθρου 3 εἶναι τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι δίδει τὴν ἄδειαν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον 12,000,000. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2, οἱ ὅροι εἶναι οἱ ἑξῆς «τὸ ἀνωτέρω δάνειον θέλει ἐκδοθῆ εἴτε εἰς τὸ ἄρτιον, εἴτε ἐπὶ ἐκπτώσει οὐχὶ ἀνωτέρᾳ τῶν 25%, καὶ ἐπὶ τόκῳ, μὴ ὑπερβαίνοντι τὰ 7% ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου, καὶ χρεωλύτρῳ μέχρις 1% ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ.» Ἐὰν λοιπὸν ἦναι ἀνάγκη νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον 6,000,000 κατὰ τὸ 1883, διατί, νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δανεισθῇ καὶ ἕτερα 6,000,000, ἐνῷ εἶναι ἐνδεχόμενον κατὰ τὸ 1884 ἢ κατὰ τὰ ἑπόμενα αὐτοῦ ἔτη, ὅτε θέλομεν λάβει ἀνάγκην τοῦ ὑπολοίπου ποσοῦ τοῦ δανείου, νὰ εὑρεθῶμεν εἰς καλλιτέραν κατάστασιν καὶ νὰ συνομολογήσωμεν τὸ δάνειον μὲ ἐπωφελεστέρους ὅρους;

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ἄλλα Κράτη οὐδέποτε προσδιορίζεται ὁ ἀνώτατος ὅρος, προκειμένου περὶ συνομολογήσεως δανείων· αἱ Βουλαὶ ἐμπιστεύονται εἰς τὰς Κυβερνήσεις, ὁρίζουσαι μόνον τὸ ποσὸν καὶ τὸ εἶδος τοῦ δανείου, διότι τοῦτο θεωροῦσιν ἀνῆκον εἰς αὐτάς· τοὺς ὅρους ὅμως μένει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαπραγματευθῇ, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ καλλιτέρα. Παρ’ ἡμῖν ἐπικρατεῖ δυσπιστία, καὶ διὰ τοῦτο κανονίζομεν ἀνώτατον ὅρον τιμὴν, ἀλλ’ ὅταν τοῦτον ἀναγράψωμεν, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν κανονισμὸν τῶν περαιτέρω. Τὸ ἄρθρον 3 ῥητῶς τοῦτο ἐπεφύλαξε τὸ δικαίωμα ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως· ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἥμισυ τοῦ δανείου κανονίζονται τὰ τῆς ἐκδόσεως λεπτομερέστερον, καίτοι πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις ὅρους συμφερωτέρους τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 προσδιοριζομένων. Ἀφοῦ δὲ πραγματοποιηθῇ τὸ πρῶτον ἥμισυ κατὰ τοὺς κανονισθέντας ὅρους συμφώνως πρὸς τὴν νῦν κατάστασιν τῆς ἀγορᾶς ἐπὶ τῇ ἐκδόσει τοῦ δευτέρου ἡμίσεος, τὸ ἄρθρον 3ον ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαπραγματευθῇ αὐτὸ ὑπὸ ἄλλους ὅρους συμφερωτέρους, ἂν ἡ κατάστασις τῆς ἀγορᾶς ἦναι βελτιωμένη.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον, καὶ ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην συζήτησιν).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων.

§125ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς Ἀστυνομίας τῶν σιδηροδρόμων, διότι αἱ σχετικαὶ διατάξεις, αἱ περιεχόμεναι ἐν τῷ Γαλλικῷ Νόμῳ, δὲν περιλαμβάνονται καὶ ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ. Ἡ ἡμετέρα Νομοθεσία δὲν περιέχει διατάξεις ἐπαρκεῖς πρὸς Κανονισμὸν τῆς Ἀστυνομίας τῶν σιδηροδρόμων. Ἐν τῷ Νόμῳ τῆς 22 Νοεμβρίου 1855 περὶ σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ ὁρίζονται τίνες ὑπάλληλοι τοῦ σιδηροδρόμου καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους δύνανται νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἀστυνομικά των καθήκοντα, ἀναγνωριζόμενοι ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀλλ’ ἄνευ ὅρκου. Μόνος ὁ περὶ ἱπποσιδηροδρόμων Νόμος τοῦ 1860 ἀκριβῶς προνοεῖ περὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐκ δὲ τῶν κατόπιν ψηφισθέντων περὶ κυρώσεως σιδηροδρομικῶν συμβάσεων Νόμων, ἄλλοι μὲν δὲν περιέλαβον τοιαύτας διατάξεις, οἱ δὲ τελευταῖον ψηφισθέντες περιέχουσί τινα ἐν τῇ κυρωθείσῃ συγγραφῇ τῶν ὑποχρεώσεων ἀνεπαρκῆ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ποινικῶν διατάξεων δὲν θέλει κατασταθῆ δυνατὴ, ἂν ἐν γένει δὲν δώσωμεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Ἑταιριῶν, ἁρμοδίως ὁρκιζομένους καὶ ὑπό τινας περιορισμοὺς, τὸ δικαίωμα νὰ συντάσσωσι πρωτόκολλον περὶ τῶν ἐπὶ τῶν σιδηρῶν ὁδῶν πραττομένων ἀξιοποίνων πράξεων, καὶ διὰ τοῦτο αὔριον θέλω ὑποβάλει τὴν τροπολογίαν μου.

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος εἰς τὸ νὰ συμπληρωθῇ ὁ Ποινικὸς Νόμος, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῶσιν ἰδιαίτεραι διατάξεις καὶ περὶ τῶν ἐντὸς τῶν σιδηροδρόμων συμβαινόντων ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα πανταχοῦ ἐθεωρήθησαν βαρύτερα καὶ ἐτιμωρήθησαν αὐστηρότερον. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται σήμερον, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι ἐκτὸς τῆς βλάβης ἢ τῆς μετακινήσεως τῆς σιδηρᾶς ὁδοῦ, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ βλάβη ἢ μετακίνησις τῶν ὁδοδεικτῶν, τῶν σημάτων, διότι καὶ αὕτη εἶναι ἐπικίνδυνος καὶ δύναται νὰ φέρῃ φοβερὰς καταστροφάς· ἐὰν ὁ ὁδοδείκτης δεικνύῃ, ὅτι ἡ ὁδὸς εἶναι κατειλημμένη καὶ ἰδιώτης τις ἁπλοῦς ὑπάλληλος ἐκ κακῆς προθέσεως θέλει νὰ βλάψῃ τὸν σιδηρόδρομον, μεταβάλλει τὸν ὁδοδείκτην, καὶ αὐτὸς τότε δεικνύει, ὅτι ἡ ὁδὸς εἶναι ἐλευθέρα· ἐξαπατώμενος ὁ Μηχανικὸς προχωρεῖ, καὶ ἐπέρχεται σύγκρουσις καὶ καταστροφή· ἡ περίπτωσις αὕτη ἀποτελεῖ μίαν τῶν ἐπιφοβωτέρων.

§127ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι, ἂν εἰσέλθωμεν εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ, πολλὰ πρέπει νὰ προστεθῶσιν· σκοπὸς ἐνταῦθα εἶναι νὰ προΐδωμεν μόνον περὶ τῶν δυστυχημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπέρχονται καὶ φέρουν καταστροφὰς κατὰ τὴν πορείαν τῆς ἁμαξοστοιχίας· καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἄλλας ἀξιοποίνους πράξεις, αἵτινες συμβαίνουν εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, προνοοῦν οἱ κοινοὶ Νόμοι. Αἱ ζημίαι, αἱ προερχόμεναι ἐκ παραλείψεως τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑταιρίας, θὰ κανονισθῶσι δι’ ἰδιαιτέρου Διατάγματος ἢ Νόμου· αὐτὸ θὰ κανονίζῃ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ ὁδηγοῦντες τοὺς σιδηροδρόμους· οὗτοι εἶναι ὑπεύθυνοι, ἐὰν ἐπιτρέψωσι τὴν κίνησιν μιᾶς σιδηροδρομικῆς ἁμαξοστοιχίας, χωρὶς νὰ ἐξετάσωσι τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται αὕτη.

§129ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ εἰς τὴν πρότασίν μου ἠθέλησα νὰ συμπληρώσω τὸ 1ον ἄρθρον, προσθέτων, ὅτι τιμωρεῖται καὶ ὅστις βλάπτει τὰς ἁμάξας, τὰ σήματα τοῦ Τηλεγράφου ἢ προξενεῖ ἄλλην βλάβην.

§130ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§131ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρέπει νὰ δοθῇ ἀρκετὴ προσοχὴ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον, διότι εἶναι τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον προβλέπει τοιούτου εἴδους ἀδικήματα, ἀφ’ ὅτου εὐτυχήσαμεν νὰ σκεπτώμεθα καὶ περὶ σιδηροδρόμων ἐν Ἑλλάδι. Ἤδη θέτομεν τὰς βάσεις καὶ πρέπει νὰ προσέξωμεν ἱκανῶς, διότι πρόκειται περὶ τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν καὶ ζητήματος τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, λέγοντος, ὅτι ἀρκοῦσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας δίδει ἐνταῦθα πρὸς ἐξήγησιν τῶν Νόμων. Πρόκειται περὶ Ποινικῶν Νόμων, ὡς ὀρθῶς δὲ παρετήρησεν ὁ ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς, ὅλοι δὲ γνωρίζομεν, οἱ Ποινικοὶ Νόμοι ἑρμηνεύονται καὶ πρέπει νὰ ἑρμηνεύωνται στενότατα. Γνωρίζετε δὲ πῶς γίνονται αἱ ποινικαὶ δίκαι. Οὔτε οἱ Δικασταὶ, οὔτε οἱ Δικηγόροι ἔχουσιν ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα ἑρμηνεύσωσι τοὺς Νόμους· ἔχουσι μόνον τοὺς Νόμους. Εἶμαι λοιπὸν τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν ὅσον οἷοντε ἀκριβῶς αἱ ἀξιόποινοι περιπτώσεις πρὸς ἀποφυγὴν ἐπιζημίων καὶ δυσαρέστων παρερμηνειῶν.

§132ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ὡς πρὸς τοῦτο καμμία δυσκολία.

§133ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριοι, ὁ σιδηρόδρομος ἐν γένει εἶναι πολύπλοκος, καὶ εἶναι δύσκολον νὰ ὁρισθῶσιν ὅλα τὰ προσαρτήματα αὐτοῦ· ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ ἀμφισβήτησις λύεται, ἐὰν τεθῇ ἐν τῷ Νόμῳ ἡ φράσις, ὅτι τιμωρεῖται κτλ. ὅστις βλάπτει σιδηρόδρομον ἢ τὰ πρὸς λειτουργίαν αὐτοῦ ἀναγκαῖα προσαρτήματα.

§134ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐν τῷ Νόμῳ ὁριζομένη ποινὴ εἶναι μικρά.

§135ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἐξ ἀμελείας ἀδίκημα.

§136ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πῶς δύναται ἐξ ἀμελείας νὰ χαλάσῃ κανεὶς σιδηρόδρομον;

§137ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ ὅρος «ἐξ ἀμελείας» ἐκτείνεται καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ σιδηροδρόμου καὶ εἰς τοὺς μὴ ὑπαλλήλους· νομίζω ὅμως, ὅτι ἐπὶ δυστυχημάτων, συμβαινόντων εἰς σιδηροδρόμους καὶ τοὺς ἐπιβάτας αὐτῶν, ἡ ἀμέλεια τοῦ ἁπλοῦ πολίτου καὶ τοῦ ὑπαλλήλου εἶναι διάφορος ὡς πρὸς τὸν βαθμόν· ὁ μὲν ὑπάγεται εἰς ἰδιαίτερα καθήκοντα καὶ ὑποχρεώσεως, τὰ ὁποῖα ὁρίζουν οἱ Νόμοι περὶ Ἀστυνομίας καὶ ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων, ὁ δὲ οὐχί. Θὰ ἦναι ἄδικον νὰ ἐξισώσωμεν αὐτοὺς ὡς πρὸς τὴν εὐθύνην· πρέπει οἱ ἐξ ἀμελείας ὑποπίπτοντες εἰς ἀδίκημα ὑπάλληλοι νὰ τιμωρῶνται αὐστηρότερον τῶν μὴ ὑπαλλήλων.

§138ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§139ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἀμέλεια ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων πρέπει νὰ τιμωρῆται βαρύτερον, ἢ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀδικημάτων· πρῶτον, διότι δυσκολώτερον εἶναι ἐπ’ ἐκείνων νὰ διακρίνωμεν πότε ὑπάρχει πρόθεσις, καὶ δεύτερον, ἕνεκα τῶν φοβερῶν συνεπειῶν, ἃς δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ σιδηροδρόμων. Ὑποθέσατε, ὅτι ἀφίνει τις ἐξ ἀμελείας τοὺς βόας αὐτοῦ νὰ φθάσωσιν ἐπὶ τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου· τὸ πρᾶγμα καθ’ ἑαυτὸ εἶναι ἁπλούστατον, ἀλλὰ δύναται νὰ ἔχῃ καταστρεπτικὰς συνεπείας ἐπὶ τῆς ζωῆς ἑκατοντάδων ἀνθρώπων. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὰς διατάξεις περὶ ἀμελείας τοῦ κοινοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ νὰ τιμωρήσωμεν ἐλαφρῶς· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν οὐχὶ 2 ἔτη εἱρκτῆς, ἀλλὰ 5 ἔτη, καὶ ν’ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς Δικαστὰς περισσοτέραν ἐλευθερίαν. Τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἴσα ἴσα ὑποστηρίζει τὴν γνώμην μου, ὅτι τὸ ἄρθρον 2 περιλαμβάνει καὶ τοὺς ὑπαλλήλους, ἑπομένως τοὺς ἐξισώνει ὡς πρὸς τὴν εὐθύνην.

§140ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχουν ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι μόνον τοὺς ὑπαλλήλους.

§141ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἂν οἱ ἐξ ἀμελείας ἀδικήσαντες ὑπάλληλοι ὑποχρεοῦνται εἰς ἰδιαιτέρας εὐθύνας ἐκ Κανονισμῶν καὶ Διαταγμάτων, ἡ ποινὴ τότε τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι μικρά.

§142ΡΑΛΛΗΣ. Δυνάμεθα ν’ ἀναβιβάσωμεν τὴν κλίμακα.

§143ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἀναχωρήσωμεν ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι εἶναι εὔκολος ἡ διάγνωσις τῆς ἀμελείας καὶ τῆς προθέσεως· ἐπὶ τοιούτων δυστυχημάτων συχνότατα τὰ Δικαστήρια ἀμφιβάλλοντα θὰ καταφεύγωσιν εἰς τὴν ἀμέλειαν καὶ θὰ ἐπιβάλλουν τὴν ποινὴν τῆς ἀμελείας ἢ τῆς ἀπροσεξίας· τότε ὅμως ὁ Δικαστὴς πρέπει νὰ ἔχῃ εὐρύτερον τὸ στάδιον τῶν ποινῶν. Εἰς τοὺς σιδηροδρόμους εἶναι εὔκολον νὰ διαπράττωνται ἐγκλήματα, διότι οἱ σιδηρόδρομοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διέρχονται δι’ ἐρήμων τόπων, ὅπου οὐδεὶς δύναται νὰ ἴδῃ· ὁ Δικαστὴς δύσκολον νὰ βεβαιωθῇ ἂν ἐγένετο ἐπίτηδες, ἢ ἐξ ἀμελείας.

§144ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ ὁρίζομεν κάλλιον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον δεύτερον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον τρίτον καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἕνεκα Λιμενικῶν ἔργων καταλαμβανομένων γαιῶν καὶ κτημάτων. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις).

§147ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐννοεῖτε, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ ἀποζημιώσητε οὕτω καὶ τὰ περὶ τὸν Λιμένα κτήματα, ἀφοῦ τῶν πέριξ κτημάτων εἴτε γαῖαι εἶναι, εἴτε ἄλλο τι πολλαπλασιάζεται ἡ τιμή· πρέπει ἑπομένως νὰ ἐπιβάλληται καὶ εἰς αὐτὰ μία ἀναλογία τῆς ἀποζημιώσεως ὡς εἶναι νομοθετημένον ὡς πρὸς τὰ σχέδια τῶν πόλεων νὰ πληρώνωσιν οἱ παρόδιοι ἰδιοκτῆται ἀποζημίωσιν τῶν ἕνεκα τῶν ὁδῶν λαμβανομένων οἰκοπέδων, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ, διότι μία κατασκευὴ λιμένος ὡραΐζει καὶ ὑπερτιμᾷ τὰ παρόχθια. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησίς μου αὕτη καὶ νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ Δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§149ΤΡΑΚΑΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ αὐτοῦ.

§150ΤΙΝΕΣ. Ἂς μείνῃ τότε δι’ αὔριον. (Ψηφίζεται εἶτα κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ προκαταβολῆς ἐξόδων μεταγωγῆς ὑποδίκων, καταδίκων καὶ ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Λύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρᾳ 7 καὶ 25′ Μ. Μ.)