1883.03.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 69

Τῆς 3 Μαρτίου 1883

(Πέμπτη)

Ὥρα 5 καὶ ½ Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς 67ης συνεδριάσεως, ὡς καὶ τὰ τῆς ἐκτάκτου 68ης).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ συνοικισμοῦ ἐν Κυπαρισίᾳ. Θὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα).

§2ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κύριε Πρόεδρε.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω σχέδιον Νόμου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν τοῦ ἀοιδίμου Ἀλεξάνδρου Κουμουνδούρου καὶ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ. (Ὅρα Παράρτημα).

§4ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ά. ψηφοφορίαν.

§5ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (δεξιόθεν). Νὰ ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ τυπωθῇ ἀμέσως καὶ νὰ διανεμηθῇ καὶ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ Νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 50,000 ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1882· Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς τρίτην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ Νομοσχέδια 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 60,000 ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1882· 2) Περὶ μεταφορᾶς ἐκτάκτου πιστώσεως ἀπὸ τῆς χρήσεως 1881 εἰς ἐκείνην τοῦ 1882· 3) Περὶ κυρώσεως Βασιλικῶν Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς· 4) Περὶ κυρώσεως ἐκτάκτου πιστώσεως, χορηγηθείσης ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς διὰ Β. Διατάγματος· 5) Περὶ μεταφορᾶς πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τῆς χρήσεως τοῦ 1881 εἰς τὴν τοῦ 1882. Ἀναγινώσκεται εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1882).

§8ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, κ. Πρόεδρε, δὲν δύναται, φρονῶ, νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, διότι δὲν εἶναι συντεταγμένον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου. Κατὰ τὸν Λογιστικὸν Νόμον, αἱ πιστώσεις χορηγοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ Κεφάλαιον καὶ ἄρθρον· κατὰ τὸ κείμενον ὅμως τοῦ Νομοσχεδίου, αἱ πιστώσεις αὗται ἐνεργοῦνται καθ’ ὑπουργεῖον, ὅπερ δὲν εἶναι τακτικὸν καὶ ὀρθόν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ διὰ τὴν αὔριον, ὅπως διαῤῥυθμισθῇ καθ’ ὃν τρόπον πρέπει.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Νόμος, λέγει «χορηγοῦνται ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 90,000, καταχωριζόμεναι εἰς τὸν γενικὸν πίνακα... ὡς ἑξῆς... Ἑπομένως ψηφίζεται καὶ ὁ πίναξ ὁμοῦ, ὅστις περιέχει τὴν κατὰ Κεφάλαιον καὶ ἄρθρον κατάστασιν ὄπισθεν. Ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι εἰς τὸ κείμενον, καὶ ἐννοεῖται ὅτι θὰ δημοσιευθῇ κατόπιν τῆς πιστώσεως. Ὅπως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἔχομεν τὸν Νόμον καὶ τὰ φύλλα τῆς λεπτομερείας, οὕτω καὶ ἐδῶ ἔχομεν τὸν Νόμον καὶ τὸν πίνακα ὡς φύλλον λεπτομερείας.

§10ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διατί νὰ μὴ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον;

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ αὔριον οὕτω θὰ ὑποβληθῇ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Σωτηρόπουλον). Ἐπιμένετε, κ. βουλευτά;

§13ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διατί νὰ βιαζώμεθα, κύριε Πρόεδρε;

§14ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Ἂς ἀναβληθῇ, δὲν πειράζει.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς τρίτην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ Νομοσχέδια 1) Περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τοῖς διαφόροις βαθμοῖς ΑΛΣΤʹ Νόμου· 2) Περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1883. Ἀναγινώσκεται εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1883.

§16ΡΟΥΦΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὑπάρχων ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, παρακαλῶ νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 2,778, κατὰ τὴν προσθήκην, ἥτις ἔγεινε τῶν τεχνητῶν τοῦ συνεργείου τοῦ Ναυστάθμου.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Νομοσχέδιον λοιπὸν γίνεται δεκτὸν, ὅπως ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ Νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν Χ, Εʹ Νόμου).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν εἰς τοὺς βαθμοὺς τοῦ Ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ Ἀνθυπασπιστοῦ, καὶ περὶ διορισμοῦ Ἀνθυπιάτρων, Ἀνθυποκτηνιάτρων καὶ Ἀνθυποφαρμακοποιῶν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§21Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ εἰδικότεροι, ὡς στρατιωτικοί, παρετήρησαν, ὅτι κατὰ τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν Νόμον περὶ Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ὁ στρατὸς θὰ στειρεύσῃ ὑπαξιωματικῶν, διότι οἱ μὴ ἐπιτυχόντες εἰς τὰς ἐξετάσεις διὰ νὰ καταταχθῶσιν εἰς αὐτὴν, ἅπαντες θ’ ἀπελπισθῶσι νὰ τύχωσι προαγωγῆς, ἑπομένως οὐδὲν συμφέρον ἔχουσι νὰ μείνωσιν ἐν τῷ στρατῷ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔφερε τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο διὰ νὰ καταστείλῃ τὴν ἀναπτυχθεῖσαν ἐν τῷ στρατῷ δυσαρέσκειαν ἐκ τοῦ ἑτέρου Νόμου, ὅνπερ ἐψηφίσαμεν, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἐν Εὐρώπῃ διετεῖς περιηγηταὶ εἰσήρχοντο εἰς τὸ Ἱππικὸν καὶ Πεζικὸν ἀνεξελέγκτως μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυπολοχαγοῦ· ἔφερε λοιπὸν Νόμον, δι’ οὗ χορηγεῖ τὸν αὐτὸν βαθμὸν καὶ εἰς τοὺς ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐξερχομένους, συνάμα δὲ δίδει καὶ μίαν, ὅλως ἀναξίαν λόγου, ἐλπίδα, εἰς τοὺς μὴ εἰσαγομένους εἰς τὴν Σχολὴν ὑπαξιωματικούς, τοῦ νὰ προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυπασπιστοῦ. Οὔτε τὴν πρώτην ἀδικίαν, οὔτε τὴν δευτέραν ἱκανοποιεῖ ὁ Νόμος οὗτος, διότι καὶ οἱ εἰσαγόμενοι εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν θὰ ἦναι 5 καὶ 6 καὶ 10 ἐτῶν στρατιῶται καὶ ὑπαξιωματικοὶ, καὶ μετὰ τόσα ἔτη, ἀφοῦ εὐδοκιμήσωσιν εἰς τὴν Σχολὴν αὐτὴν, δὲν εἰξεύρουσι μετὰ πόσον καιρὸν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ των εἰς προβιβασμὸν, ἐνῷ τὰ παιδάρια, τὰ ὁποῖα μεταβαίνουν εἰς τὴν Εὐρώπην νὰ διασκεδάσουν, μετὰ δύω ἔτη θὰ ἔλθουν ἀξιωματικοί. Ἂς ἔλθωμεν ὅμως εἰς τὸ κύριον ζήτημα τῶν ἀτυχῶν ὑπαξιωματικῶν, δι’ οὓς ἐπέρχεται καὶ διὰ τοῦ Νόμου τούτου πλήρης ἀπελπισία (θόρυβος), διότι δι’ αὐτοῦ τοῖς λέγουσι, θὰ ἦσθαι ὑπαξιωματικοὶ ἐν ὅσῳ θέλετε νὰ ἦσθαι ἐν τῷ στρατῷ—ἀφοῦ ὁ βαθμὸς τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ εἶναι βαθμὸς ὑπαξιωματικοῦ—καὶ τότε μόνον θὰ ὀνομασθῆτε ἀξιωματικοὶ, ὅταν θελήσητε νὰ γίνητε πολῖται, καθόσον ὁ ἀπόστρατος εἶναι πολίτης, καὶ μόνον στρατιωτικὴν ἀμοιβὴν ἔχει νὰ τὸν συνοδεύσωσιν εἰς τὸν τάφον δύω σαλπιγκταὶ καὶ ὀλίγοι στρατιῶται, ἂν ὑπάρχωσιν ὅπου ἀποθάνῃ. Δὲν ἠμπορῶ λοιπὸν νὰ ἐννοήσω τὸν συντάκτην τοῦ Νόμου τούτου, διατί θεωρεῖ τοὺς ἐκ τοῦ στρατοῦ παραγομένους ὑπαξιωματικοὺς ἀνικάνους νὰ φθάσωσι τοὐλάχιστον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Λοχαγοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπρότειναν καί τινες συνάδελφοι στρατιωτικοί. Προχθὲς ὑπελόγισα καὶ εὗρον, ὅτι μόλις 4 Διοικηταὶ τοῦ Πεζικοῦ ἐξῆλθον ἐκ Σχολῆς, οἱ ἄλλοι ἀνῆλθον ἀπὸ στρατιῶται, καὶ ἠμπορῶ νὰ τὸ εἴπω ἀνεπιφυλάκτως, ὅτι εἶναι ἱκανώτεροι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον οὐχὶ μόνον τῆς Σχολῆς τῶν εὐελπίδων, ἀλλὰ καὶ τῶν τῆς Εὐρώπης Σχολῶν. Λοιπὸν διὰ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τὸ συμφέρον ἐκείνων τῶν ὑπαξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους καταδικάζουσι νὰ ἀποθάνουν ἀνθυπολοχαγοὶ, πρέπει νὰ ἐκτείνωμεν ἐν τῷ Νόμῳ τὴν ἐλπίδα αὐτῶν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Λοχαγοῦ· ἄλλως, ἓν τῶν δύω θὰ ἔχωμεν, ὡς τὰ προηγούμενα μᾶς διδάσκουσιν, ἢ αὐτοὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ θὰ παραιτηθῶσι καὶ ὁ στρατὸς θὰ ζημιωθῇ σπουδαίως, ἢ μὴ παραιτούμενοι θὰ καταῤῥαδιουργήσωσι τὸν στρατὸν καὶ ὁ στρατὸς διὰ τῆς λόγχης του θὰ ξεσχίσῃ αὐτὸν τὸν Νόμον.

§22Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ Νομοσχεδίου, κύριοι, ἀπηύθυνα μερικὰς παρατηρήσεις εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ, ὅπως εἶναι συντεταγμένον, ἀντὶ νὰ παρηγορῇ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων ἔφθασαν νὰ μὴ λάβωσι τὴν ἀπαιτουμένην ἀνάπτυξιν ἀφ’ ἑνὸς, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται λίαν ἀναγκαῖοι διὰ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, λέγω ὅτι τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον ἀντὶ νὰ παρηγορήσῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἀπελπίζει· καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν βεβαίως τοιαύτην πρόθεσιν δὲν εἶχε, καὶ ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, καὶ ἴσως αὐτὸς ὁ ἴδιος, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου αὐτοῦ, θὰ ζητήσῃ νὰ τὸν τροποποιήσῃ, ὅπως ἐτροποποίησε καὶ τὸν Νόμον τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, διότι εἶναι πολλὴ ἡ σπουδὴ, μὲ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλει νὰ συμπληρώσῃ τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὸν στρατόν. Πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως νομίζω, ὅτι τουλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ περιβάλωμεν μὲ νέαν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας οἱ μὲν ἀπολυθέντες ἐκ τῶν περιστάσεων ὑπαξιωματικοὶ νὰ μὴ ἀπολυθῶσιν, εἰς δὲ τὸ μέλλον ἡ παραδοχὴ τοῦ Νόμου νὰ κανονίσῃ κατόπιν· ἀλλὰ σήμερον νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, ὅτι σᾶς καταδικάζομεν νὰ ἀποθάνετε μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, μόνον τὰ τῆς κηδείας μένουν· διότι, κατὰ τοὺς στρατιωτικούς, εἶναι δύω εἰδῶν κηδεῖαι, εἶναι ἡ ἐκ τοῦ στρατοῦ ἀποχώρησις, καὶ ἡ πραγματικὴ κηδεία. Οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ γίνονται πολῖται, δικάζονται ἀπὸ τὰ κοινὰ δικαστήρια· ἔρχεται κατόπιν ἡ πραγματικὴ κηδεία, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει μίαν σύνταξιν διὰ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὅσα ἀποβλέπουν εἰς φιλανθρωπικοὺς σκοποὺς — διότι ἐγὼ τὸν στρατὸν δὲν τὸν ἐθεώρησα φιλανθρωπικὸν κατάστημα, ἀλλὰ θεσμὸν ἀναγκαῖον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, χωρὶς νὰ ἀποβλέπω ποτὲ εἰς τὰ περιστατικὰ τοῦ στρατοῦ —, νομίζω λοιπὸν, ὅτι διὰ τὴν τιμὴν τοῦ στρατοῦ, διὰ τὴν δύναμιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία εἰς τὸν Τόπον νὰ ὑπάρχῃ διὰ τοῦ στρατοῦ, νομίζω, ὅτι τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν ηὐτύχησαν νὰ κατάγωνται ἐκ πλουσίων γονέων καὶ νὰ λάβουν μίαν ἀνάπτυξιν, δὲν δύνανται δὲ νὰ συμβαδίζουν μὲ αὐτοὺς τοὺς νέους, καὶ εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ μείνουν, δὲν πρέπει νὰ τοὺς καταδικάσητε οὕτως. Ἄλλως τε, κύριοι, τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατοῦ μὴ τὴν ζητήσετε ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἄνω πρὸς τὰ κάτω, διότι καθ’ ὅσον ἔχετε καλοὺς ἀξιωματικούς, κατὰ τοσοῦτον δύνασθε νὰ κάμετε καλοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ καλοὺς κατωτέρους· ἀλλ’ ὅταν ἔχετε καλοὺς κατωτέρους, δὲν δύνασθε νὰ μορφώσητε καλοὺς ἀνωτέρους. Πρέπει λοιπὸν νὰ λάβετε πρόνοιαν νὰ σχηματίσετε τοὺς καλοὺς ἀνωτέρους ὅπως εἰς τὰ σχολεῖα· ὅταν ἦναι καλοὶ οἱ διδάσκαλοι, γίνονται καὶ οἱ μαθηταὶ καλοὶ, ἐνῶ πῶς θέλετε ἀπὸ τοὺς καλοὺς μαθητὰς νὰ μορφώσετε καλοὺς διδασκάλους; Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἔχει μίαν ἀνάγκην νὰ διοικῆται μετ’ ἐκείνης τῆς αὐταπαρνήσεως, ἥτις ἐμπρέπει εἰς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς· ἐὰν τὰ κατώτερα στρώματα τοῦ στρατοῦ ἦναι κακὰ, πταίουν τὰ ἀνώτερα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἓν τῶν δύω, ἢ ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἦναι ὥριμον, νὰ τὸ ἀναβάλῃ, ἢ ἐὰν νομίζῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ μικρὰ τροποποίησις, νὰ ἐπιτρέψῃ τοὐλάχιστον, ὅπως δύνανται νὰ προάγωνται μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ. Λέγω δὲ ταῦτα ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτιῶν, ὁ ὁποῖος τυγχάνει νὰ ἦναι πολίτης καὶ εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀποδοθῇ πνεῦμα ἀντιδράσεως κατὰ τοῦ στρατοῦ. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲ οὗτοι δὲν ἔχουσιν οὐδὲν ἄλλο ἐλάττωμα, ἢ ὅτι δὲν πολιτεύονται, δὲν εἶναι ἄνθρωποι τῶν σαλονίων καὶ τῶν διασκεδάσεων· ἔχουσιν ὅλα τὰ πλεονεκτήματα ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ ὅλα τὰ ἐλαττώματα ἐν ἑαυτοῖς, διότι δὲν ἔτυχον καλῆς ἀρωγῆς καὶ προστασίας. Ἐὰν δὲ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς, ὡς εὔχομαι, ἀναπτύξῃ τοιαύτην ἀξίαν καὶ ἐπιστημονικὴν ἱκανότητα, τότε μετά τινα ἔτη, ἐὰν οἱ ἔχοντες αὐτὰς τὰς ὀλίγας γραμματικὰς γνώσεις δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρῶσιν ἐπαξίως τὰ καθήκοντα τῶν ἀξιωματικῶν, εἶναι πάντοτε ἡ Βουλὴ εἰς θέσιν νὰ φέρῃ διόρθωσιν. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις ὤφειλον νὰ κάμω ἀπὸ πνεῦμα εὐτυχῶς ἀνεξάρτητον, καὶ νομίζω ὅτι, ἐὰν δὲν γείνῃ δεκτὴ ἡ ἀναβολὴ τοῦ ζητήματος, πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ὅπως μελετηθῇ ὡριμώτερον δὲν δύναμαι νὰ ἴδω ὑποστηριζομένην ὑπὸ λόγου τινὸς οἱουδήποτε, διότι τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο κατ’ οὐδὲν βλάπτει τοὺς ὑπαξιωματικούς, ὑπὲρ τῶν ὁποίων συνετάχθη· τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο φέρει αὐτοῖς ὠφελείας, οὐδεμίαν δὲ ζημίαν. Ἀλλ’ ἐλέχθη, ὅτι δὲν εἶναι ὥριμον. Δὲν γινώσκω τί ἐννοεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου· ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι τέλειον, ὅτι ποτὲ δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ, βεβαίως δὲν εἶναι ὥριμον· ἀλλὰ τοιαύτην ὡριμότητα ποτὲ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ νομοθετικόν τι ἔργον. Εἶναι τὸ Νομοσχέδιον προϊὸν ἐπισταμένης μελέτης, τροποποιεῖ δὲ ἢ μᾶλλον συμπληροῖ τὸν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ψηφισθέντα Νόμον περὶ συστάσεως Σχολῆς ὑπαξιωματικῶν, πιθανὸν δὲ καὶ τοῦτο, ἀφοῦ τραπῇ εἰς Νόμον, νὰ συμπληρωθῇ δι’ ἑτέρου κατὰ τὴν ἄλλην Σύνοδον. Ἑπομένως ἐγκαταλείπω τὸ περὶ ἀναβολῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου καὶ ἐξετάζω τὸ ἄλλο ζήτημα, τουτέστι τὴν πρότασιν ὅπως τροποποιήσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, θέτοντες ἀντὶ τῆς λέξεως «Ἀνθυπασπιστοῦ» τὴν λέξιν «Λοχαγοῦ.» Τὴν πρότασιν ταύτην ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου κυρίως ἐστήριξεν εἰς τὸ ὅτι πρέπει τὸν στρατὸν νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν ἐκ τῶν ἄνω. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ πῶς δυνάμεθα νὰ βελτιώσωμεν τὸν στρατὸν ἄλλως, ἢ φροντίζοντες περὶ τῶν φυτωρίων αὐτοῦ. Ἰδίως λοιπὸν συνιστῶ, ἀντιθέτως πρὸς τὴν σύστασιν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν κατωτέρων στρωμάτων, ἵνα οὕτως ἀποκτήσωμεν ἐξ αὐτῶν καὶ ἀνώτερα στρώματα καλὰ, ἐνῷ, ἂν θελήσωμεν σήμερον νὰ βελτιώσωμεν ἀνθρώπους, ἔχοντας ἡλικίαν ἀνωτέραν τῆς μέσης, οὐδὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν, διότι, ὅσον σεβασμὸν καὶ ἂν ἔχωμεν πρὸς τὴν πρεσβυτικὴν ἡλικίαν, δὲν εἶναι αὕτη ἐξαιρέτως ἐπιδεκτικὴ βελτιώσεως. Ὁ κύριος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς θεωρεῖ, ὅτι προσγίνεται μέγα ἀδίκημα εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, οἵτινες δὲν ἔχουσι τὴν ἱκανότητα νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν διὰ τῆς διατάξεως, ἥτις ἀπαγορεύει εἰς αὐτοὺς τὴν ἐλευθέραν πρόοδον ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη πρόοδος ἐπιτρέπεται καὶ εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, τοὺς μὴ δυναμένους νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν, ὅταν διακριθῶσι· καὶ τοῦτο ἐπαναλαμβάνεται καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 τοῦ Νομοσχεδίου, λέγοντι, «πρὸς δὲ δὲν δύναται νὰ προβιβασθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυπολοχαγοῦ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ἐκτὸς ἂν ἀνδραγαθήσωσιν ἐξόχως κατὰ συμπλοκὴν μετὰ λῃστῶν ἢ κατ’ ἄλλην στρατιωτικὴν πρᾶξιν, ἀριδήλως ἐξαγομένην ἐξ ἐπισήμων ἐκθέσεων τῶν προϊσταμένων, ὑποστηριζομένην ὑπὸ ἐκθέσεων τῶν Ἀρχηγείων Στρατοῦ». Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ τῶν διακρινομένων, διότι οὗτοι καὶ ἄνευ τῆς εἰσόδου εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν δύνανται νὰ προαχθῶσιν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἵτινες οὔτε διακρίνονται, οὔτε τὴν ἱκανότητα ἔχουσιν ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολήν. Ἐὰν δὲ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, θέλει συμβῆ ὥστε οἱ ὑπαξιωματικοὶ, οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς, νὰ μὴ εὑρίσκωσι θέσεις ἐν τῷ στρατῷ ἵνα προαχθῶσιν εἰς ἀξιωματικούς. Τοῦτο βεβαίως εἶναι ὅλως ἄτοπον. Ὑπαρχουσῶν θέσεων κενῶν ἐν τῷ στρατῷ ἀξιωματικῶν ἱκανῶν ὅπως ἐκ παραλλήλου προάγωνται εἰς αὐτὰς καὶ οἱ ἐκ τῆς Σχολῆς ἐξερχόμενοι καὶ οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτὴν, θὰ ἦτο συμφερώτερον εἰς τὸν στρατὸν ὅπως ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐξήσωμεν τὰς θέσεις, καὶ οὕτω ἐν αὐτῇ νὰ δημιουργῶνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταλαμβάνωσιν ἁπάσας τὰς ἐν τῷ στρατῷ κενὰς θέσεις Ἀξιωματικῶν. Ἤδη ἔχομεν ἐν τῇ Σχολῇ 200 θέσεις· ταύτας θὰ ἔχωμεν πλήρεις ἐν τῷ ἑπομένῳ ἔτει, διότι κατὰ τοῦτο δὲν ἐπληρώσαμεν πάσας, ἵνα δυνηθῶσι καὶ οἱ τοῦ ἑπομένου ἔτους εὑρεθησόμενοι ἱκανοὶ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτήν. Ὁ ἀριθμὸς οὗτος ἐκρίθη ὡς ἀποχρῶν. Ὑπελογίσθη ὅτι δύνανται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου νὰ παρασκευάζωνται πάντες οἱ ἀπαιτούμενοι διὰ τὰς κενουμένας θέσεις Ἀξιωματικῶν· ἐὰν ὅμως, λέγω πάλιν, θεωρηθῇ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς οὗτος δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, τότε πρέπει ν’ αὐξήσωμεν τὰς θέσεις τῆς Σχολῆς καὶ ὄχι νὰ εἰσαγάγωμεν ἐν τῷ στρατῷ ὡς Ἀξιωματικοὺς τοὺς μήποτε διελθόντας διὰ τῆς Σχολῆς.

§24ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον δὲν θεραπεύει τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ὁ Νόμος περὶ συστάσεως Σχολῆς ὑπαξιωματικῶν ἔπλασεν. Ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον συνεζητεῖτο τὸ Νομοσχέδιον περὶ συστάσεως τῆς Σχολῆς ταύτης, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἶναι ἄδικον οἱ ὑπαξιωματικοί, οἵτινες δὲν ἐγένοντο δεκτοὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν κατὰ τὴν πρώτην αὐτῶν ἐξέτασιν, νὰ καταδικάζωνται δι’ ὅλον τὸ στρατιωτικὸν αὐτῶν στάδιον οὐδεμίαν νὰ ἔχωσι προαγωγήν· διότι, κατὰ τὸν Νόμον, ὁ ἅπαξ ἀποτυχὼν μένει πλέον διὰ παντὸς ὑπαξιωματικός· ὅταν εἰς τὸν ὑπαξιωματικὸν αὐτὸν λέγετε, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει πλέον ἐλπίδα προόδου, πρέπει διὰ νὰ μείνῃ ἐν τῷ στρατῷ νὰ ἦναι ἐστερημένος πάσης φιλοτιμίας· τοιοῦτος ὑπαξιωματικὸς εἶναι ἄχρηστος. Ἀλλὰ τότε μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, καὶ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι μοὶ ἔκαμε ταύτην ὁ ἔντιμος φίλος μου Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, ὅτι οὕτω γίνεται πανταχοῦ. Νομίζω, ὅτι τὰ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐνεπνεύσθησαν ἀπὸ τὰς ὑπερβολὰς, τὰς ὁποίας ἀπό τινος ἀκούομεν ἐπαναλαμβανομένας πολλάκις καὶ τὰς ὁποίας ἐγέννησεν ὁ Γαλλογερμανικὸς πόλεμος. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τότε πάντες ἐβεβαίουν, ὅτι ἐνίκησαν οἱ Γερμανοὶ τοὺς Γάλλους, διότι ὅλοι οἱ Ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ ἦσαν ἐγγράμματοι Καθηγηταὶ, Διδάσκαλοι, Ἰατροὶ, Δικηγόροι, καὶ ὑπερεῖχον κατὰ τοῦτο τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ· ὅσοι ὅμως παρηκολούθησαν προσεκτικώτερον τὰ τοῦ πολέμου ἐκείνου, γινώσκουσι καλῶς, ὅτι, ἂν δὲν ἐγίνοντο σφάλματα ἄλλα, ἂν ὁ Γαλλικὸς στρατὸς ἦτο ὀλίγον πολυαριθμότερος, ἂν δὲν κατελάμβανε βάσιν τόσον ἐκτεταμένην, ἴσως ἡ ἐναντία ἔκβασις θὰ ἐπήρχετο, ἴσως θὰ ἐνίκων οἱ Γάλλοι. Ὅλοι τότε θὰ ἔλεγον· πῶς νὰ μὴ νικήσωσιν οἱ Γάλλοι, ἀφοῦ τοὺς Γερμανοὺς ὡδήγουν Καθηγηταὶ καὶ Διδάσκαλοι, ὁμιλοῦντες Λατινικὰ καὶ ἀρχαῖα Ἑλληνικά. Καὶ ἂν ὅμως ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ στρατοῦ φέρει τοιαῦτα ἀποτελέσματα, πάλιν δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς σήμερον ἐν τῷ Ἑλληνικῷ στρατῷ νὰ μιμηθῶμεν τὰ ἐν Γερμανίᾳ ἐντελῶς, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει σχεδὸν οὐδὲ εἷς ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν τῶν ὑποχρέων εἰς στρατείαν, ὅστις νὰ μὴ γνωρίζῃ τόσα γράμματα, ὅσα ἐν Ἑλλάδι γνωρίζουσι μόλις οἱ περατώσαντες τὰς σπουδὰς τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων. Ἐκεῖ εἶναι φυσικὸν οἱ ἐθελονταὶ καὶ οἱ κληρωτοὶ εὐκόλως νὰ δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ὅλας τὰ ἀπαιτήσεις καὶ ὅλους τοὺς ὅρους, εἰς οὓς ὑπόκεινται οἱ ἐθελονταὶ, διὰ νὰ προαχθῶσιν εἰς ὑπαξιωματικούς. Ἐπίσης ἐν Γαλλίᾳ, ἔνθα ἀπό τινος χρόνου κατέστη ὑποχρεωτικὴ ἡ Δημοτικὴ Ἐκπαίδευσις, μόνον μετά τινα χρόνον δὲν θὰ ὑπάρχῃ Γάλλος πολίτης διανύσας τὸ εἰκοστὸν ἔτος, ὅστις νὰ μὴ γνωρίζῃ γράμματα, τοὐλάχιστον τόσα, ὅσα ἀπαιτοῦνται, ἵνα ὑποστῇ τὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλουσιν οἱ Νόμοι καὶ οἱ κανονισμοὶ, ὅπως προαχθῶσιν εἰς Ἀξιωματικοὺς οἱ ὑπαξιωματικοί. Ἀλλ’ ἐν Ἑλλάδι, ὅπου κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν πλέον τῶν 50% τῶν κατοίκων ἀγνοοῦσιν ἐντελῶς γράμματα, ὅπου ὁ πληθυσμὸς, ὁ ὁποῖος κέκληται νὰ δώσῃ τοὺς περισσοτέρους ὑπαξιωματικοὺς, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ πληθυσμὸς τῶν μεσογείων Ἐπαρχιῶν, στερεῖται εἰς μεγαλειτέραν ἀκόμη ἀναλογίαν ἐγγραμμάτων νέων, εἶναι φρόνιμον ν’ ἀρκεσθῶμεν μὲ τοὺς κληρωτοὺς ἢ τοὺς ἐθελοντὰς ὀλίγων πόλεων τοὺς ὁποίους ἀκόμη καὶ σήμερον ἀποκαλεῖ ὁ λαὸς καλαμαράδες, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε εἰσήρχοντο ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον καὶ εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα; Δὲν λέγω, ὅτι δὲν θὰ φθάσῃ καὶ ἡ Ἑλλὰς μετά τινα χρόνον, ὅταν γείνῃ ὑποχρεωτικὴ καὶ γενικευθῇ ἡ ἐκπαίδευσις, εἰς τὴν θέσιν νὰ εὑρίσκῃ πανταχοῦ τῶν Ἐπαρχιῶν της τοὺς γνωρίζοντας τόσα γράμματα ὥστε νὰ δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ Νόμου τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν κανονιζομένας ἐξετάσεις. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Νόμου τούτου εἶχον ἐκφράσει τὴν εὐχὴν, ὅπως μὴ ἀποκλείωνται διὰ παντὸς οἱ ἅπαξ ἀποτυγχάνοντες εἰς τὰς ἐξετάσεις ὑπαξιωματικοὶ, ἀλλ’ ὅπως τοῖς δίδεται καιρὸς ὅστις πρὸς τιμωρίαν αὐτῶν ἠδύνατο νὰ ἦναι δύω ἐτῶν, ἵνα προσέλθωσιν ἐκ νέου εἰς ἐξετάσεις, ὥστε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διὰ τῆς ἐλπίδος δηλονότι θὰ δυνάμεθα εὐκολώτερον νὰ κρατῶμεν αὐτοὺς ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ. Ἀλλαχοῦ ὑπάρχουσι ἐπίσης αὐστηραὶ δοκιμασίαι διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα μέσα, τὰ ὁποῖα διατηροῦσιν εἰς τὰς τάξεις των τοὺς μὴ προαχθέντας ὑπαξιωματικούς. Ἀλλαχοῦ ὑπάρχουσιν αἱ πολιτικαὶ θέσεις, αἵτινες εἰς τινα Κράτη ἀνέρχονται εἰς πολλὰς χιλιάδας καὶ αἵτινες μένουσι διατεθειμέναι ἀποκλειστικῶς διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς· παρ’ ἡμῖν οὐδεμία τοιαύτη πρόνοια ἐλήφθη· δεύτερον ὑπάρχουσιν ἀλλαχοῦ αἱ ἀμοιβαὶ, αἵτινες καὶ παρ’ ἡμῖν εἰσήχθησαν ἀπό τινος, ἀλλ’ εἶναι ἐλάχισται μὴ ἐπαρκοῦσαι κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ ἐξασφαλίσωσι τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ διατηρήσωσιν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ. Ἀντὶ τοῦ μέτρου τοῦ Νομοσχεδίου προτιμότερον θεωρῶ νὰ δύνανται νὰ προαχθῶσιν οἱ ὑπαξιωματικοί, οἱ ἀποτυγχάνοντες εἰς τὰς ἐξετάσεις, μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ, ὅτε νὰ τίθενται εἰς ἀποστρατείαν, ἀποκλειομένης πάσης περαιτέρω προαγωγῆς. Οἱ ἀποτυγχάνοντες ὑπαξιωματικοὶ παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι τοσοῦτον ἄχρηστοι, ὥστε ν’ ἀποστερήσῃ τις αὐτοὺς ἐκ τῶν προτέρων πάσης προαγωγῆς. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐπιτυχία εἰς τὰς ἐξετάσεις, ὡς ὀργάνωσεν αὐτὰς ὁ Νόμος περὶ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, δὲν εἶναι ἀλάνθαστος ἀπόδειξις τῆς ἀξίας αὐτῶν, ὥστε οἱ ἀποτυχόντες ἐν τῇ Σχολῇ νὰ ἀποβάλλονται ὡς ἄχρηστοι. Ἂς διατηρῶνται μέχρι τινὸς βαθμοῦ ἐν τῷ στρατῷ· πρὸ πάντων ὅμως ἂς ἐλπίζωσιν ὅπως πείθωνται νὰ μένωσιν ἐν ταῖς τάξεσι τῶν ὑπαξιωματικῶν. Πρὸ πάντων ὑπαξιωματικῶν ἔχομεν ἀνάγκην· ἀλλὰ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀπελπισίας τοῦτο δὲν θὰ ἦναι ἐφικτόν.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διάταξις τοιαύτη, ὁποίαν ἀναφέρει ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ Νόμῳ περὶ συστάσεως Σχολῆς ὑπαξιωματικῶν· ὁ ἀποτυχὼν δύναται νὰ προσέλθῃ εἰς νέας ἐξετάσεις, καὶ τοῦτο οὐχὶ μετὰ παρέλευσιν μακροῦ χρόνου, ἀλλ’ ἀμέσως εἰς τὰς ἑπομένας ἐξετάσεις.

§26ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ τὸ ἑρμηνεύετε οὕτω.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδόλως πρόκειται περὶ ἑρμηνείας· δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις· ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ἄρθρον: «Ὅπως ἐκπαιδευθῇ τις ἐν τῷ Σχολείῳ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου, νὰ μὴ ὑπηρετῇ ὡς ἀντικαταστάτης κληρωτῶν παλαιῶν ἀπογραφῶν» καὶ οὕτω καθεξῆς, μηδεμιᾶς ὑπαρχούσης διατάξεως, ἀποκλειούσης τοὺς μὴ ἐπιτυχόντας ἐν προγενεστέραις ἐξετάσεσιν.

§28ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί λέγει τὸ ἄρθρον περὶ τοῦ ἀποτυγχάνοντος ὑπαξιωματικοῦ;

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὔτε ὑπάρχει, οὔτε ὑπῆρχε τοιοῦτον ἄρθρον.

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐντούτοις πέρυσιν, ὅταν ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, μοὶ ἐδόθη ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερον.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ὑπαξιωματικός τις ἀποτύχῃ εἰς τὰς ἐξετάσεις, οὐδεὶς ἐμποδίζει αὐτὸν νὰ προσέλθῃ ἀμέσως κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος εἰς νέας ἐξετάσεις. Μήπως δὲ ἡ ἐξέτασις αὕτη εἶναι τι νέον; εἶναι τι βαρύ; Τὸ ἄρθρον 15, ἐδάφιον 2ον, ἰδοὺ τί λέγει «αἱ ἀπαιτηθησόμεναι διὰ τὴν ἐν τῷ Σχολείῳ εἰσαγωγὴν γνώσεις δὲν δύνανται κατὰ τὰ δύω πρῶτα ἔτη νὰ ὦσι πλειότεραι τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1881 κεκανονισμένων διὰ τὸν προβιβασμὸν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυπασπιστοῦ. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ Σχολὴ τῶν ὑπαξιωματικῶν δὲν ἠδίκησεν οὐδένα, διότι δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς αὐτὴν πάντες οἱ ἔχοντες τὰς γνώσεις, αἵτινες ἀπῃτοῦντο κατὰ τὴν κειμένην Νομοθεσίαν πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Νόμου ἐκείνου, ἵνα γείνωσιν Ἀνθυπασπισταὶ, ἑπομένως ἐκεῖνος μόνον ἀποκλείεται τῆς Σχολῆς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα, τὴν ὁποίαν ἀπῄτει ἡ ἡμετέρα Νομοθεσία, ὅπως γείνῃ Ἀνθυπασπιστής· ἡ μόνη διαφορὰ εἶναι, ὅτι ὑποβάλλεται κατὰ τὸν νέον Νόμον εἰς διδασκαλίαν ἐν Σχολῇ εἰς μόρφωσιν δύω ἐτῶν.

§32Ν. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, λαμβάνω κἀγὼ τὸν λόγον, προκειμένου περὶ γραμματισμένων στρατιωτικῶν, καὶ εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος πρέπει νὰ ἦναι γραμματισμένος, καὶ ἰδίως ὁ στρατιωτικὸς, κατὰ τὰς σοφὰς γνώμας τῶν προγόνων ἡμῶν τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος, οἷον, Γράμματα μαθεῖν δεῖ, καὶ μαθόντα νοῦν ἔχειν. Διπλοῦν ὁρῶσιν οἱ μαθόντες γράμματα. Ὁ γραμματ’ εἰδὼς καὶ περισσὸν νοῦν ἔχει. Ὁ γραμμάτων ἄπειρος οὐ βλέπει βλέπων. Ἀλλὰ τὰ γράμματα μόνον δὲν ἀποκατασταίνουν τὸν στρατιωτικὸν ἄξιον τοῦ προωρισμοῦ του, ἀλλὰ τὸ φυσικὸν στοιχεῖον τῆς ἀνδρείας· καὶ εἰς μάτην καταγίνεσθε νὰ ἀποκλείσητε τὸν ἀνδρεῖον στρατιώτην ἀπὸ πᾶσαν ἀνωτέραν προαγωγήν, καὶ εἰς περίστασιν ἀκόμη ἐν καιρῷ μάχης δείξει ἔξαλλον ἀνδρείαν κατὰ τῶν ἐχθρῶν· καὶ εἰς μαρτυρίαν τοῦ λόγου μου φέρω τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τοῦ Μεγάλου Βασιλέως Ἀγαμέμνονος τῶν Ἀχαιῶν τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος, ὅστις εἰς τὰς παρακελεύσεις του δὲν διατάττει τὰ λάβωσιν οἱ στρατιῶται ἀνὰ χεῖρας των βιβλία, καλαμάρια, καὶ κονδύλια ἀπέναντι τῶν ἐχθρῶν κατὰ τὴν μάχην Ἀχαιῶν καὶ Τρώων, ἀλλ’ ἀπήγγειλε τάδε: νῦν δ’ ἔρχεσθ’ ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν ἄρκα· εὖ μέν τις δόρυ θηξάσθω, εὖ δ’ ἀσπίδα θέσθω, εὖ δέ τις ἵπποισιν δεῖπνον δότω ὠκυπόδεσιν, εὖδέτις ἅρματος ἀμφὶς ἰδὼν, πολέμοιο μεδέσθω. ὥςκε πανημέριοι στυγερῷ κρινώμεθ’ ἄρκι. Τουτέστι τώρα δὲ πορεύεσθε εἰς τὸ δεῖπνον, ἵνα ἑτοιμασθῶμεν πρὸς μάχην· ἂς ἀκονίσῃ ἕκαστος καλῶς τὸ δόρυ του, ἂς εὐπρεπίσῃ καὶ τὴν ἀσπίδα του, ἂς δώσῃ δὲ φαγητὸν καὶ εἰς ταχύποδας ἵππους του, καὶ παρατηρήσει καλῶς τὸ ἅρμα του, ἂς φροντίζῃ περὶ τοῦ πολέμου, ἵνα δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας περιπλακῶμεν εἰς τρομεροὺς πολέμους. Ἀλλὰ, κύριοι βουλευταὶ, κατὰ τὴν ἱερὰν ἐπανάστασιν τοῦ 1821 οἱ πατέρες ἡμῶν, γνωρίζοντες, ὅτι πολεμοῦσιν ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος, καὶ χωρὶς νὰ ἠξεύρουν οὐδὲ τὴν ὑπογραφήν των νὰ γράφωσιν, ἔπραξαν ἐν πολέμῳ τὰ περιφανῆ τεράστια ἐκεῖνα κυκλώπεια ἔργα, ἅπερ θὰ μένωσιν ἱστορούμενα εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα· ὡς ὁ ἀοίδιμος Καραϊσκάκης ἀνεφάνη μέγας στρατηγὸς τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, ὡς ὁ ἀοίδιμος Ν. Κριεζώτης, Καρατάσσος, καὶ τόσοι ἄλλοι ἔνδοξοι ὁπλαρχηγοὶ πάντη ἀγράμματοι, κατὰ δὲ θάλατταν ὁ ἔνδοξος Μιαούλης καὶ Κριεζῆς καὶ τόσοι ἄλλοι περίβλεπτοι θαλασσομάχοι τῶν Ναυτικῶν Νήσων μας λεοντόκαρδοι ὑπῆρξαν πάντη ἀγράμματοι, οὐχ ἧττον ἀπήλαυσαν τὴν αἰωνιότητα τῆς ὑψίστης δόξης, καὶ μέχρι συντελείας τοῦ Κόσμου θέλει διατηρεῖσθαι ἀλώβητος· καὶ ὁ ἀείμνηστος Κανάρης, ὅστις ἐβάδιζε γυμνόπους ἐπὶ τῶν ἀγρίων κυμάτων τῆς ἐξαγριωμένης θαλάσσης μὲ πεπυρακτωμένον δαυλὸν ἀνὰ χεῖρας, καὶ ἐπυρπόλει τὰ μεγάλα πλοῖα τῶν ἐχθρικῶν στόλων· ὅλοι δὲ οἱ γραμματισμένοι ἐκείνου τοῦ καιροῦ ἐν καιρῷ τῆς κατ’ ἀντιμωλίαν μάχης τῶν ἐχθρῶν ἐκρύπτοντο, ἢ τριταῖος παροξυσμὸς τοὺς κατελάμβανε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ πολέμου μακρὰν τῆς μάχης· ἀλλὰ καὶ σήμερον ἀκόμη 35 στρατιῶται, πάντη ἀγράμματοι, κατὰ τὴν μεθόριον γραμμὴν ἐπολέμησαν ὡς λέοντες ἀπέναντι καλῶς ὡπλισμένων καὶ ἠσκημένων 1500 στρατιωτῶν Τούρκων. Ὅθεν προτείνω, ὅτι μόνον τὰ γράμματα εἰς τὸ στρατιωτικὸν δὲν πρέπει νὰ ὦσι τὸ πρωτεῦον στοιχεῖον τῆς προαγωγῆς του, ἀλλὰ νὰ ἐξετάζηται καὶ ἡ ἀνδρεία τοῦ στρατιώτου κατὰ πρῶτον λόγον, καὶ εἰς τὴν πλάστιγγα τῆς δικαιοσύνης τοῦ προβιβασμοῦ του νὰ ὑπερτερῇ παντὸς ἄλλου καλαμαρᾶ, τουτέστι γραμματισμένου· ἄλλως, ὡς ἔνιοι βουλευταὶ θεωροῦσι τὰ γράμματα, ὅτι εἶναι τὸ πρώτιστον στοιχεῖον, τότε ἐν τῇ θεωρίᾳ ταύτῃ δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατί νὰ μὴ δεχώμεθα εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ γυναῖκας γραμματισμένας, ἀφοῦ διὰ τῶν γραμμάτων δύνανται οἱ ἐχθροὶ νὰ νικηθῶσι, καὶ οὐχὶ διὰ τῆς ἀνδρείας!!! Ἐρωτῶ δὲ ὑμᾶς τοὺς θιασώτας τῶν γραμμάτων, τοὺς 35 στρατιώτας τοὺς πολεμήσαντας, ὡς ἄλλοι πιστοὶ στρατιῶται τῶν Θερμοπυλῶν, Μαραθῶνος, καὶ Σαλαμῖνος, θέλει ἡ Πατρὶς ἡμῶν τοὺς ῥίψει εἰς τὰς ἀγυιὰς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ δὲν ὀφείλει νὰ προάξῃ καὶ ἀνταμείψῃ αὐτοὺς δεόντως, πρὸς παραδειγματισμὸν τῶν λοιπῶν Ἑλλήνων στρατιωτῶν, τιμῶσα τὴν στρατιωτικὴν ἀρετήν;

§33Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πάντοτε ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ σχετικὸν Νομοσχέδιον μὲ τὸν ὑπὸ συζήτησιν Νόμον, καθὼς καὶ σήμερον παρουσιάζεται ἐν τῇ ἀγορεύσει του μὲ τὴν πρόθεσιν, ὅτι θέλει νὰ δώσῃ εἰς τὸν στρατὸν σημεῖα ἀριστοκρατείας. Εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ μορφώσωμεν τὸν στρατόν· ποίαν μόρφωσιν ἐννοεῖ; Ἴσως φρονεῖ, ὅτι πᾶς ὁ μὴ γνωρίζων κατὰ τὴν γραμματικὴν καλῶς τὴν ὀρθογραφίαν καὶ τὸ συντακτικὸν δὲν δύναται νὰ ἦναι καλὸς Ἀξιωματικός. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸν μεγαλείτερον στρατηγὸν τῶν νέων αἰώνων, τὸν μέγαν Ναπολέοντα, ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὸν Πρίγκηπα τῆς Βαυαρίας, υἱὸν τοῦ Μαξιμιλιανοῦ, τὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀείμνηστον Λουδοβῖκον, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ στρατάρχου Λὰν, ὅστις, πρὶν καταταχθῇ εἰς τὸν στρατὸν, ἦτο χρωματιστής, εἰς δὲ τὸν πρόγονόν του Εὐγένιον, δυσαρεστηθέντα, διότι, στρατάρχην ὄντα, τὸν ἔθεσεν εἰς θέσιν, ἐν ᾗ εἶχε τὴν διοίκησιν ἕτερος ἱκανώτερος ὁμοιόβαθμος, εἶπε: τολμᾷς νὰ παραπονεθῇς, ἀφοῦ ἔθεσα ὑπὸ ἱκανωτέρους στρατάρχας ἕνα Βασιλόπαιδα, διάδοχον Θρόνου; Καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι οἱ ἐν τῷ στρατῷ μορφωθέντες ἀξιωματικοὶ εἶναι ἀμόρφωτοι. Σᾶς παρακαλῶ, ποῖα εἶναι τὰ λάθη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐφάνησαν ὡς παραχθέντα ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι παρήχθησαν ἀπὸ τὸν στρατὸν, ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἀπὸ τὰ στρατιωτικὰ Σχολεῖα τὰ ἰδικά μας ἢ τὰ ξένα; Λοιπὸν, ἐπειδὴ θέλετε νὰ εἰσάξητε τὴν ἀριστοκρατίαν καὶ εἰς τὸν στρατὸν, φοβεῖσθε μήπως διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἐζητήσαμεν νὰ φέρωμεν ἐγὼ καὶ ὁ κύριος Μαυρομιχάλης, βλαβῇ ἡ ἀριστοκρατικὴ αὐτὴ ἰδέα σας. Ἀλλὰ, κύριε Ὑπουργὲ, μὲ ποίαν προσοχὴν, μὲ ποίαν φιλοτιμίαν, θὰ ὑπηρετήσῃ ὡς ὑπαξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὅτινα, καίτοι ἀρχαῖον, τὸν ὑποχρεοῦτε νὰ μείνῃ ὑφιστάμενος εἰς ἓν παιδάριον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἐγύμνασε πρὸ ὀλίγου χρόνου, καὶ ἐφρόντισε νὰ τὸ τακτοποιήσῃ, καὶ νὰ τῷ περιστείλῃ ὅλα τὰ οἰκογενειακὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα τυχὸν εἶχεν; Εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅπως διϊσχυρίσθη ὁ κύριος Δεληγιώργης, ὅτι ἀποκλείονται νὰ ἔλθωσι πάλιν εἰς ἐξετάσεις, ἂν ἀποτύχωσιν εἰς αὐτὰς κατὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ λόχου τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ εὐκαιρία νὰ καταταχθῶσιν εἰς νέαν συγκρότησιν τοῦ λόχου τούτου. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Δεληγιώργης, καὶ τὰ πράγματα τὸ ἀποδεικνύουν. Ἔχετε νὰ ἐξετάσητε ἐφέτος 384 ὑπαξιωματικούς. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἐξ αὐτῶν θ’ ἀναδειχθῶσιν ἱκανοὶ τοὐλάχιστον 300, ἐξ ὧν θὰ κατατάξητε 140, οἱ δὲ ὑπολειπόμενοι 160 εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ὑπεισέλθωσιν εἰς τὴν ἑπομένην συγκρότησιν τοῦ λόχου. Ἀφοῦ ἔχετε ἀκόμη 160, ἄρα ἔχετε ἕτοιμον καὶ ἕνα ἀκόμη λόχον· ἀφίνω δὲ ὅτι καὶ οὗτοι οἱ 160 τρέχουν τὸν κίνδυνον, μὲ ὅλας τὰς σημερινὰς ἐπιτυχεῖς ἐξετάσεις, νὰ μείνωσιν εἰς τὰ κρύα τοῦ λουτροῦ, διότι κύριος οἶδε ποῖοι θὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς ἑπομένας ἐξετάσεις των εἰς συναγωνισμὸν μετ’ αὐτῶν, ἴσως ἀρχοντόπουλα, προαχθέντα εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου, τὰ ὁποῖα θὰ γνωρίζουν ὄχι μόνον ἐπιπεδομετρίαν, ἀλλὰ καὶ τριγωνομετρίαν, καὶ Γαλλικὰ, ἅπερ ἔμαθον ἀπὸ τὰς Γκουβερνάντας των, καὶ βεβαίως οὗτοι θὰ προτιμηθῶσι, διότι θὰ τοὺς συντρέχωσι καὶ αἱ οἰκογενειακαί των σχέσεις, πολὺ περισσότερον ἂν ἦναι καὶ συγγενεῖς Ὑπουργῶν καὶ τῶν περὶ τούτους. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἀπὸ τοῦδε καταδικασμένοι, νὰ παραιτηθῶσι καὶ νὰ ζητήσωσι θέσιν δικαστικοῦ κλητῆρος ἢ ἄλλην ὑπηρετικὴν, διότι μὲ 32 καὶ 40 δραχμὰς, ἃς λαμβάνουσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ μισθὸν, δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἄνευ ἐλπίδος προαγωγῆς. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ αὐτοὺς τοὺς τῆς πεφιλημένης σας Σχολῆς μαθητὰς δὲν εἶναι ἀρκετὸν κέρδος νὰ προάγωνται ἀπ’ εὐθείας εἰς Ἀνθυπολοχαγοὺς, ἐνῷ οἱ ἄλλοι εἰς ἀνθυπασπιστάς, οἵτινες ἑωσοῦ προβιβασθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυπολοχαγοῦ, θὰ τοὺς προλάβωσιν οἱ τῆς Σχολῆς, διότι οὗτοι θὰ προφθάσωσι νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν μὲ τὸν ἀνώτερον αὐτὸν βαθμόν; Πείσθητε λοιπὸν, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι ἀνοιγομένης τῆς ἐλπίδος καὶ διὰ τοὺς μὴ εὐνοουμένους παρ’ ὑμῶν ὑπαξιωματικοὺς μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Λοχαγοῦ, δὲν προσβάλλεται ἡ ἀριστοκρατία σας, καὶ ὅτι πάλιν θὰ ὑπάρχῃ αὕτη, ἣν τόσον ἐπιδιώκετε εἰς τὸν στρατὸν, μέχρις οὗ ἐπέλθῃ ὁ καιρὸς, καθ’ ὅν θὰ ποδοπατηθῇ ἡ ὅλως ἀνάρμοστος αὐτὴ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ Ἑλληνικὰ ἤθη ἀριστοκρατία, καθόσον ὅλαι αἱ ἐπαναστάσεις τῶν ἐθνῶν, ὅλαι αἱ ἀνατροπαὶ τῶν κοινωνιῶν, δὲν ἐγεννήθησαν παρὰ ἀπὸ ἀδικήματα. Διὰ νὰ ἐπαναστατήσῃ ὁ λαὸς, ἐπιέσθη, καὶ διὰ νὰ ἐπαναστατήσῃ ὁ στρατὸς, ἐστενοχωρήθη, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπέστη ἀδικήματα. Ἐξετέλεσεν ὁ στρατὸς τὴν 3ην Σεπτεμβρίου, διότι δὲν ἐτηρήθη δικαιοσύνη εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν ἀποστολὴν εἰς ἀργίαν τῶν ἀξιωματικῶν, ὅσοι ἦσαν ὑπεράριθμοι κατὰ τὴν διάλυσιν μέρους τῶν Σωμάτων ἕνεκα τῶν ληφθέντων τότε οἰκονομικῶν μέτρων· καὶ ὁ στρατὸς συνεπάθησεν ὑπὲρ τῶν παθόντων ἀδίκως· αἱ αὐταὶ ἀφορμαὶ ὤθησαν τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὰ κατόπιν κινήματα κατὰ τῆς τάξεως. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω τί ζητεῖτε ἐπιμένοντες εἰς τὰ σχέδιά σας· δὲν ἠξεύρω ποῖος κακὸς δαίμων σᾶς τὰ ἐνεφύσησε, καὶ ἐπιδιώκετε δι’ αὐτῶν τὴν ἐν Ἑλλάδι τῆς τάξεως ἀνατροπήν! Τὸν λαὸν τὸν πιέζετε διὰ τῶν μεγάλων φόρων, τὸν στρατὸν τὸν στενοχωρεῖτε διὰ τῶν ἀδικιῶν, δὲν ἠμποροῦν παρὰ αὐτὰ τὰ δύω στοιχεῖα, οἱ δύω ἀγαθοὶ, οἱ δύω εἰλικρινεῖς παράγοντες τῆς Πολιτείας... —καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἰς τὴν κατωτέραν τάξιν ὑπάρχει ἀρετὴ καὶ εἰλικρίνεια, ἐνῷ ἡμεῖς, οἱ ἐν τῇ ἀνωτέρᾳ τάξει, ὅσον ὑψηλότερα εὑρισκόμεθα, τοσοῦτον περισσότερον εἴμεθα διεφθαρμένοι—αὐτοὶ, λέγω, οἱ δύω ζωτικοὶ παράγοντες, τοὺς ὁποίους σεῖς θέλετε νὰ πατάξητε, δὲν πατάσσονται, διότι εἰς αὐτοὺς ἔγκειται πᾶσα ἡ ἐθνικὴ ἰσχὺς, καὶ ἀλλοίμονον ἂν ὀργισθῶσι, διότι τότε θὰ συντρίψωσιν ὑπὸ τοὺς πόδας των ὡς ξηροὺς θάμνους τοὺς τολμῶντας νὰ τοὺς πιέσωσιν (εὖγε, εὖγε).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου;

§35ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα τοῦ περὶ οὗ πρόκειται Νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§37ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ᾼΛΔ Νόμου περὶ προσμετρήσεως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν ἀπαιτουμένου χρόνου (ἀναγινώσκει).

§38Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ Νόμος, ὅστις κανονίζει τὸν χρόνον πρὸς προβιβασμὸν, ἐκανόνιζε τότε, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν δύνανται νὰ προβιβάζωνται, παρὰ ὅταν ὑπηρετῶσι τοὐλάχιστον χρονικὸν διάστημα εἰς τὰ σώματα, εἰς ἃ ἀνήκουν. Ἐξῃρέσαμεν τότε τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν καὶ γενικὰς ἄλλας θέσεις. Δὲν γνωρίζω διατί τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὅπου, κατὰ τὸν Ὀργανισμὸν καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐνεγράψαμεν μὲ Διοικητὴν καὶ ὑποδιοικητὴν, οἱ ὁποῖοι βεβαίως κατὰ τὴν ἰδέαν μου πρέπει νὰ ἦναι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ σώματα, εἰς ἃ ἀνήκουν, διατί εἰς αὐτοὺς νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ χωρὶς νὰ ὑπηρετήσωσι τοὐλάχιστον τὸν ἐλάχιστον χρόνον εἰς τὸ ὅπλον εἰς ὃ ἀνήκουν; θὰ συμβῇ τὸ κακὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν ἄλλοτε νὰ θεραπεύσωμεν, ὥστε αἱ μόνιμοι θέσεις νὰ μὴ παρέχουν δικαίωμα πρὸς προβιβασμόν· διότι θέλομεν ἤδη δι’ ἑνὸς ἄλλου θεσμοῦ νὰ καταργήσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθιερώσαμεν. Καὶ ἐνῶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἴπομεν, ὅτι οἱ ὑπασπισταὶ τοῦ Βασιλέως δὲ δύνανται νὰ προσμετρήσωσι τὸν χρόνον αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας πρὸς προβιβασμόν, τώρα λέγομεν, ὅτι οἱ διδάσκοντες ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν δὲν ἀπαιτεῖται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ σώματι εἰς ὃ ἀνήκουσιν τὸν ἐλάχιστον χρόνον, ὅπως ἀποκτήσωσι δικαίωμα προβιβασμοῦ, ἐνῶ μάλιστα εἰς τὸ Πεζικὸν τοὐλάχιστον ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοί, οἵτινες προσκτῶντες τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον τῆς ὑπηρεσίας πρὸς προβιβασμόν, δύνανται ἐπιτυχῶς νὰ ᾖναι Διοικηταὶ καὶ ὑποδιοικηταὶ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν. Σήμερον ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα, εἰς τὸν κύριον Νοταρᾶν δὲν ἐπέτρεψεν ὁ Νόμος νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν του ἐν τῇ Αὐλῇ, διατί; διότι ἐπρόκειτο νὰ ᾖναι ὑπασπιστὴς τοῦ Βασιλέως. Τώρα τὸν κύριον Νοταρᾶν, (καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ, διότι τὸν κύριον Νοταρᾶν τὸν ὑπολήπτομαι καὶ εἶναι ἄξιος ὑπολήψεως, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ Νομοθέτου ὅστις εἶναι νὰ μὴ προβιβάζηται ὁ ἀξιωματικὸς παρὰ μετὰ ὑπηρεσίαν πραγματικὴν εἰς τὰ στρατεύματα) ἐρχόμεθα τώρα νὰ τὸν προσκολλήσωμεν εἰς μίαν ὑπηρεσίαν· ποῦ; εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἐγὼ καὶ τότε ἀντετάχθην, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς, καὶ εἶπον, ὅτι ὑπάρχουσι τοιοῦτοι ἀξιωματικοί, οἵτινες ἀφοῦ πρῶτον κατατασσόμενοι εἰς τὰ στρατιωτικὰ σώματά των διανύσωσιν τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς προβιβασμόν, νὰ μεταβαίνωσι κατόπιν εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν καὶ νὰ παραδίδωσι μαθήματα, καὶ νὰ μὴ λαμβάνωσι βαθμοὺς καθήμενοι, ὅπως ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ ἐδῶ. Τώρα λοιπὸν λέγω τὸ αὐτὸ καὶ ἐγώ· δύναται ὁ Α, ἀφοῦ ὑπηρετήσῃ τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς προβιβασμὸν χρόνον, νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ νὰ διδάσκῃ. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς Βουλευτὰς καὶ ἔκτοτε τὸ ὑπεστήριξα καὶ ἀνέκαθεν, ἀλλὰ παρουσιάζονται Συνταγματικαὶ διατάξεις, αἵτινες δὲν δύνανται νὰ μετατραπῶσιν δυνάμει Νόμου, καὶ αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας ἢ τοῦ Κοινοβουλίου ἢ τοῦ Δικαστηρίου. Νομίζω λοιπόν, ὅτι εἶναι μία ἀντίφασις τοῦτο, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Σχολὴ τῶν ὑπαξιωματικῶν δύναται νὰ διοικηθῇ ὑπὸ ἀξιωματικῶν, οἵτινες, ἀφοῦ προσέκτησαν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, κατόπιν ταχθῶσιν εἰς τὴν Σχολὴν ταύτην.

§39Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Σχολὴ τῶν ὑπαξιωματικῶν εἶναι ἡ ἐντελεστέρα ἐκπαίδευσις, ἣν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἐν τῷ στρατῷ. Ὑποθέσατε, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀποτελοῦν ἓν σῶμα, τὸ ὁποῖον θέλει ἐνασχολεῖται εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἰδέαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ νομίζω ἐγώ, ὅτι αὐτὸ τὸ σῶμα, τὸ ἀποτελούμενον ἀπὸ ὑπαξιωματικούς, εἶναι καθ’ αὐτὸ στρατός.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου εἶναι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν δι’ ὅσων προτείνει, ἀλλὰ δὲν εἶναι συνεπὴς πρὸς τὸν Νόμον. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ Νόμος περὶ προσμετρήσεως τοῦ χρόνου εἰς τὸν προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, ἀντετάχθη κατὰ τῆς ἐξαιρέσεως τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς· ἀλλ’ ἡ πρότασίς του ἐκείνη, ὅπως μὴ περιληφθῇ ἐν τῷ Νόμῳ ἡ ἐξαίρεσις τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς, ἀπεῤῥίφθη, διότι ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν, ὅτι ἡ Σχολὴ ἔπρεπε νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τοῦ γενικοῦ κανόνος, τοῦ ἀπαιτοῦντος ὅπως ὑπηρετήσῃ τις ἐν τοῖς στρατεύμασιν, ὅπως προσκτήσηται τὸ προσὸν τῆς ὑπηρεσίας, τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς προβιβασμόν. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι ἡ ἐν τῇ Σχολῇ τῇ Στρατιωτικῇ, τῇ τότε ὑπαρχούσῃ, ὑπηρεσία δύναται νὰ ἀφομοιωθῇ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἐν τοῖς στρατεύμασι, πολὺ μᾶλλον πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τοῦτο προτεινόμενον περὶ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν· διότι, ὅπως παρέστησεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἡ ὑπηρεσία ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ. Ἐν αὐτῇ οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκπαιδεύονται περὶ τὰ στρατιωτικά, τοῦτο δὲ εἶναι τὸ ἔργον τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἑπομένως ἡ ἀρχή, ἥτις καθωδήγησε τὴν Βουλήν, ὅπως θεωρήσῃ οὐχὶ μόνον τὴν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν ὡς ὑπηρεσίαν, λαμβανομένην ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν προσμέτρησιν τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀπαιτουμένου χρόνου, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἐν τῇ στρατιωτικῇ Σχολῇ, ἡ αὐτὴ ἀρχὴ πρέπει νὰ κατισχύσῃ καὶ ὡς πρὸς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Καὶ νομίζω μάλιστα, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου, ὑπάρχοντος τοῦ Νόμου τοῦ προγενεστέρου, καθόσον ἡ διάταξις περὶ Στρατιωτικῆς Σχολῆς ὤφειλε νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐνταῦθα. Διὰ τοῦτο δὲ μάλιστα καὶ ὁ προτεινόμενος Νόμος εἶναι ἑρμηνευτικός, διότι οὐδὲν ἄλλο πράττομεν δι’ αὐτοῦ ἢ ἑρμηνεύομεν τὴν ἔννοιαν τοῦ προηγουμένου Νόμου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ᾼΛΔ Νόμου). (Κατόπιν γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς δευτέραν συζήτησιν τὰ ἑπόμενα Νομοσχέδια· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ προσθέτου Στρατοδικείου· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀνακατατάξεως ὁπλιτῶν· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ εἰσαγωγῆς τῶν στρατιωτικῶν ἀσκήσεων εἰς τὰ Γυμνάσια καὶ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου· Ἐπὶ τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ Νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως προθεσμίας δηλώσεως γαιῶν καὶ φυτειῶν ἐγένοντο αἱ ἑπόμεναι παρατηρήσεις).

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προθεσμία νὰ γείνῃ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους.

§42ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὑπάρχουν, βλέπετε, κατηγορίαι διάφοροι, ἀλλὰ καὶ ἄνευ τούτου δὲν πρέπει νὰ θέσωμεν μέχρι τέλους τοῦ ἔτους. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι παραλείπουν οἱ δικαιούμενοι τὰς δηλώσεις, περιμένοντες τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅτε ἔρχονται τὴν 31 Δεκεμβρίου, καθ’ ἣν εὑρίσκουν τὰ Ταμεῖα κεκλεισμένα.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ ἐντὸς 10 μηνῶν.

§44ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐντὸς δέκα μηνῶν.

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ μίαν διασάφησιν. Ἡ 1 παράγραφος λέγει (ἀναγινώσκει)· τί σημαίνει «καὶ δὲν τὸ ἐπραγματοποίησαν»; διότι γνωρίζετε, ὅτι πάντες ἔχουν τὸ δικαίωμα.

§46ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι οἱ πραγματοποιήσαντες.

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί θὰ εἰπῇ «δὲν τὸ ἐπραγματοποίησαν ἄνευ προτιμήσεως τῶν κατόχων»;

§48ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς φράσεως εἶναι ἡ ἑξῆς· διαδοχικῶς ἀπεδόθησαν τὰ δικαιώματα πρῶτον εἰς τοὺς κατόχους καὶ ἔπειτα εἰς τοὺς μὴ κατόχους καὶ καθεξῆς· τώρα δὲ εὑρίσκονται ὅλοι συνάμα δηλοῦντες, τασσόμενοι κατὰ λόγον τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐνήσκησαν τὸ δικαίωμα, ἄνευ προτιμήσεως τῶν κατόχων.

§49ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις, διὰ νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§50ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν τοὺς ἐνασκοῦντας δικαίωμα δυνάμει τῶν προηγηθέντων Νόμων.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅστις ἦτον ἐνῆλιξ κατὰ τὸ 1871, εἶχε δικαίωμα, αὐτοί, οἵτινες δὲν ἐνεγράφησαν, ἄρα δὲν ἔχουν κανὲν δικαίωμα· ἢ θέλετε μόνον εἰς τούτους νὰ δώσητε δικαίωμα καὶ οὐχὶ εἰς ἐκεῖνον, ὅστις μετὰ τὸ 1871 ἐγένετο ἐνῆλιξ; Τί διαφορὰν ἔχει ὁ 30ετὴς οἰκογενειάρχης ἀπὸ τὸν 40ετῆ;

§52ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς· ὁ Νόμος εἶναι περὶ παρατάσεως τῆς ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος. Σήμερον δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν νέαν κατηγορίαν, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τοῦ σχεδίου. Ἐὰν ἐπρόκειτο σήμερον νὰ σχηματίσωμεν πλήρη νέαν τάξιν δικαιουμένων εἰς τὸ νὰ μεθέξωσιν εἰς τὴν διανομήν, ἔπρεπε νὰ φέρωμεν νέον Νομοσχέδιον, καὶ ὄχι τοῦτο, ὃ σκοπὸν ἔχει νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν.

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοι Νόμοι ἐξεδόθησαν, διὰ τῶν ὁποίων ἐχορηγήθησαν τοιαῦται προθεσμίαι. Κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Νόμων ἐκείνων, τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν ἐξησκήθη μόνον ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον δικαίωμα κεκτημένον κατὰ τὸ 1871, ἀλλὰ καὶ ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ ἀπέκτησαν μετὰ ταῦτα διὰ τῆς ἐνηλικιώσεως. Λοιπόν, κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ ὁ Νόμος οὗτος θὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, δηλαδὴ θὰ δηλώσουν ὄχι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδήλωσαν κατὰ τὸ 1871, ἀλλὰ καὶ ὅσοι ἄλλοι ἀπέκτησαν καὶ μετὰ ταῦτα τὸ τοιοῦτον δικαίωμα.

§54ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἂν ὑπερισχύσῃ αὐτὴ ἡ γνώμη, τότε πρέπει νὰ συνταχθῇ σαφέστερον, καὶ ἐπιφυλασσόμεθα εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ τὸ τροποποιήσωμεν.

§55ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ σαφηνισθῇ καὶ τὸ περὶ προτιμήσεως κατόχων. Πρὸς τούτοις, λέγει «διὰ τὰς γαίας»· διατί νὰ μὴ δώσητε τὸ δικαίωμα καὶ διὰ τὰς φυτείας, ὅσοι ἔχουν πλεονάσματα καὶ τὰ παρέλειψαν.

§56ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύω ὡς πρὸς τοῦτο νὰ ἔχῃ δυσκολίαν ὁ κ. Ὑπουργός.

§57ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐγὼ νομίζω προτιμότερον νὰ προσθέσωμεν περὶ τῶν φυτειῶν ἄλλο ἄρθρον.

§58ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 καὶ 2).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον.

§60ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὐλόγως δύναται νὰ θέσῃ ἓν ὅριον εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. Ἐξαιροῦνται τῆς παραχωρήσεως αἱ ἀσκεπεῖς γαῖαι καὶ αἱ μεμονωμέναι φυτεῖαι· νὰ τεθῇ «αἱ ἧττον 25 στρεμμάτων».

§61ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι....αἱ κείμεναι ἐντὸς δασῶν.

§62ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὑπάρχουν χωρία, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐντὸς τῶν δασῶν μεγάλας ἐκτάσεις γαιῶν, χιλίων καὶ δύω χιλιάδων στρεμμάτων· αὐτὰ νομίζω ἄδικον νὰ τὰ ἐξαιρέσητε.

§63ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 εἶναι σπουδαιοτάτη, καὶ εἶναι ἡ περιστολὴ τῆς ἐπεκτάσεως, ἥτις ἠδύνατο νὰ δοθῇ λίαν ἐπιβλαβῶς πρὸς τὰ δάση τῆς § 4, διότι ὁ σκοπὸς αὐτοῦ τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι νὰ παραδεχθῇ τετελεσμένον γεγονός, un fait accompli, τουτέστι τὸν σχηματισμὸν συνοικισμῶν πυκνῶν ἐντὸς δασικῶν περιφερειῶν. Αὐτοὺς τοὺς συνοικισμοὺς σήμερον διὰ τῶν μέσων τῶν εἰρηνικῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ διαλύσωμεν, διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν πάλιν τὰ δάση εἰς τὴν πρώτην αὐτῶν κατάστασιν· διὰ νὰ τὸ κατορθώσωμεν, πρέπει νὰ ἐπιχειρήσωμεν ἐπιθετικὸν ἀγῶνα. Διὰ νὰ νομιμοποιήσωμεν λοιπὸν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, προέβημεν εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν· ὅταν ὑπάρχῃ συμπεπυκνωμένος συνοικισμὸς, ὅστις ἀπὸ μακροῦ χρόνου εὑρίσκεται ἐκεῖ ἐγκατεστημένος, καὶ ἐσχηματίσθησαν περιουσίαι, νομιμοποιοῦμεν τὸ γεγονός. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 4.

§64ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τί διαφέρει τῆς 5.

§65ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἐν τοῖς ἄκροις δασικῆς περιφερείας, συνεχομένης μετὰ τοῦ ἔξω αὐτῆς ἐδάφους.

§66ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἦναι ἔξω τῆς δασικῆς περιφερείας, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπωμεν.

§67ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη, διότι, ὅταν ἦναι δασικὴ περιφέρεια, τὸ δασικὸν ἔδαφος ἐξαιρεῖται. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 3, τὸ θεωρῶ ἀπαραίτητον, διότι δὲν πρόκειται πλέον περὶ χωρίων καὶ συνοικισμοῦ, ἀλλὰ περὶ μεμονωμένης ἐκτάσεως. Ἂν ἐπιτρέψωμεν τοιαύτας μεμονωμένας ἐκτάσεις, εἶναι ἀδύνατον νὰ φυλάξωμεν τὸ δάσος.

§68ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅταν ἐν τῷ δάσει ὑπάρχουν μεγάλαι ἐκτάσεις γαιῶν, τότε πλέον αὗται δὲν εἶναι δάσος, ἀλλ’ ἀσκεπεῖς γαῖαι καλλιεργούμεναι ἀπὸ πολλούς. Βεβαίως ἔχετε δίκαιον νὰ μὴ ἐπιτρέπετε εἰς χωρικοὺς νὰ ἀνοίγουν χωράφια ἐντὸς δασῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁρισθῇ, αἱ μεμονωμέναι ἀσκεπεῖς γαῖαι, δηλαδὴ αἱ ἀπὸ ἕνα ἢ δύω χωρικοὺς καλλιεργούμεναι· ὅταν ὅμως καλλιεργοῦνται ἀπὸ 50 ἢ 100 χωρικούς;

§69ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὅταν δὲν συνέχωνται μετὰ τοῦ χωρίου, δηλαδὴ ὅταν ἦναι μεμονωμέναι, ὅταν ἦναι ἁπλῆ κατάληψις ἐντὸς τοῦ δάσους, αὕτη προπαρασκευάζει τὴν καταστροφὴν τοῦ δάσους, διὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται.

§70ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μεμονωμέναι, τί ἐννοεῖτε;

§71ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἅμα δὲν ἔχουν συνάφειαν μετὰ τῶν χωρίων, δὲν ἐπιτρέπεται· ἅμα ὅμως συναπαρτίζουν τὴν ὁμάδα τοῦ χωρίου καὶ εἶναι ἐξακολούθησις τῶν γαιῶν τοῦ χωρίου, τότε μάλιστα.

§72ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εὕρητε συνέχειαν πεδιάδων, συνήθως ὑπάρχουν τὰ ὀροπέδια· λοιπὸν αὐτὰ τὰ ὀροπέδια ἐξαιροῦνται;

§73ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἅμα δὲν ἀποτελοῦν συνέχειαν τοῦ χωρίου, βέβαια. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4).

§74ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὡς ἄρθρον πέμπτον προτείνω τὸ ἑξῆς: ἐντὸς τῆς δεκαμήνου προθεσμίας ἐπιτρέπεται ἡ δήλωσις φυτειῶν, γενομένων ἐπὶ ἐθνικῶν ἢ ἐκκλησιαστικῶν γαιῶν, περὶ ὧν ὁ Νόμος ΤΠΣʹ καὶ οἱ κατόπιν συμπληρωτικοί».

§75ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῶν πλεονασμάτων τῶν ἤδη δηλωθεισῶν...

§76ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἀφήσατε τὸ περὶ πλεονασμάτων καὶ αὔριον τὸ ἐξετάζω ἀκριβέστερον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἀνεγνώσθη).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, νὰ λάβῃ θέσιν ὡς ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκεται).

§78ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ὑπάρχουν γαῖαι, ὅπου νομίζεται, ὅτι δύνανται νὰ εὑρεθῶσιν ἀρχαιότητες, ὅταν γείνωσιν ἀνασκαφαί. Ἐπ’ αὐτῶν ὑπάρχουν φυτεῖαι καὶ ἐγείρονται ἐν τῷ μεταξὺ δυσχέρειαι. Κατὰ τὸν ὑπάρχοντα Νόμον, δικαιοῦται τὸ Δημόσιον εἰς τὸ ὁλοκάρπωμα, τουτέστι πρέπει νὰ δώσουν ὅλον τὸν καρπὸν εἰς τὸ Δημόσιον, ἀφοῦ ἀφαιρεθῶσιν ὅλα τὰ ἔξοδα. Ἵνα φέρωμεν ἐπιεικῆ λύσιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἥτις ἔδιδεν αἰτίαν εἰς βίαια μέτρα, καὶ ἄνευ βίας ἀδύνατον νὰ προβῶμεν εἰς ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, ἐνομίσαμεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ διαῤῥύθμισις προσωρινή, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ πληρώνουν τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ἂν τῳόντι γείνῃ ἀνάγκη ἀνασκαφῶν πρὸς ἀνακάλυψιν ἀρχαιοτήτων, νὰ ὑποχρεῶνται εἰς ἐγκατάλειψιν τῶν γαιῶν καὶ τοῦ ἐδάφους. Δίδεται, οὕτως εἰπεῖν προσωρινὴ ἐγκατάστασις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως ταύτης.

§79Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἄλλην Σύνοδον ὁ κ. Κρεστενίτης εἶχεν ὑποβάλει ἀναφορὰν κατοίκων χωρίου, κειμένου πλησίον τῶν Ὀλυμπίων. Οἱ κάτοικοι οὗτοι εἶχον καλλιεργήσει γαίας καὶ τὰς ἐδήλωσαν σύμφωνα πρὸς τὸν ὑπάρχοντα Νόμον, καὶ ἐξηκολούθησαν πληρώνοντες εἰς τὸ Δημόσιον τὰς δόσεις τῶν γαιῶν αὐτῶν καὶ φυτειῶν. Αἱ γαῖαι αὐτῶν εὑρίσκονται ἐντὸς ζώνης, τὴν ὁποίαν ὁ Ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων εἶχε διαγράψει ὡς περιλαμβάνουσαν ἀρχαιότητας. Ἐγένοντο ἔρευναι, καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι αὐταὶ αἱ ἀρχαιότητες εὑρίσκονται εἰς ἀπόστασιν ἐκτεταμένην. Οἱ Γερμανοὶ, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀναλάβει τὸ ἔργον, ἤρχισαν ἐκεῖ ἀνασκαφὰς καὶ τὰς ἔπαυσαν κατόπιν, διότι ἐσχημάτισαν τὴν πεποίθησιν, ὅτι παραιτέρω δὲν ἤθελον εὕρει ἀρχαιότητας. Αἱ φυτεῖαι κεῖνται πολὺ μακρὰν τῆς περιφερείας τῶν Ὀλυμπίων. Ἡ ἀπόστασις εἶναι μακροτέρα ἢ ἀπὸ ἐδῶ μέχρι τῶν Ἀσωμάτων. Μολαταῦτα τὸ Δημόσιον ἐκήρυξεν αὐτοὺς τοὺς κατόχους τῶν φυτειῶν ἐκπτώτους, καὶ πέρισυν, ἐνῶ αὐτοὶ ἐκαλλιέργησαν καὶ εἶχον πληρώσει πρὸς τὸ Δημόσιον τὰς δόσεις τῶν φυτειῶν, τοὺς ἐπῆρεν ὁλόκληρον τὸν καρπόν. Ὅλον τὸ χωρίον εἶχε κάμει διαμαρτύρησιν καὶ εἶχε στείλει ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τοὺς ἀφήσῃ τὸν καρπόν, καὶ νὰ τοὺς ἀφήσῃ νὰ καλλιεργῶσι τὰ κτήματά των, μέχρις οὗ παρασταθῇ ἡ ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἐκεῖ ἡ ἀνασκαφή. Τὸν καρπὸν τὸν ἐπῆρε τὸ Δημόσιον καὶ ἐπώλησεν ἐπὶ δημοπρασίας. Πρόκειται ἤδη νὰ καλλιεργήσωσι τὰς φυτείας αὐτάς· πῶς δύνανται νὰ ἀφήσουν τὰ κτήματα ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπάνησαν χρήματα, μέχρις οὗ μετὰ 20 ἢ 40 ἴσως ἔτη φθάσῃ ἡ ἀνασκαφὴ ἕως ἐκεῖ; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα, καὶ παρουσίασε τροπολογίαν, καθ’ ἣν νὰ μείνωσι καλλιεργοῦντες οἱ κάτοικοι, νὰ πληρώνωσι τὸν φόρον, καὶ ὅταν θὰ γείνῃ ἀνασκαφὴ, νὰ μὴ ἔχωσι δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Εἶναι μάλιστα ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον λίαν αὐστηρὰ ἡ τροπολογία, ἀφοῦ αὐτοὶ καταβάλλουν τόσα χρήματα καὶ κόπον· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἡμεῖς τὴν δεχόμεθα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7ον (ἀναγινώσκεται). Τὸ ἄρθρον 7ον εἶναι τὸ ἄρθρον 5ον τοῦ Νομοσχεδίου.

§81ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχουν ἐλαῖαι ἐγκεντρισμέναι ὑπὸ χωρικῶν, κείμεναι εἰς γαίας, αἵτινες συνέχονται μὲ φυτείας. Κατὰ τὸ ἄρθρον τρίτον τοῦ Νομοσχεδίου, αὐταὶ ἐξῃρέθησαν τῆς παραχωρήσεως ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὑπάρχουν εἰς δασώδεις τόπους.

§82ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἅμα συνέχονται, ὑπάγονται εἰς τὰς παραγράφους 4 καὶ 5.

§83ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐρωτῶ, ἂν συνέχωνται μὲ γαίας καὶ φυτείας καὶ δὲν ἦναι μεμονωμέναι, αὐταὶ δύνανται νὰ παραχωρηθῶσι;

§84ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὡς πρὸς τὰς ἀγριελαίας ἐννοοῦμεν νὰ μείνωμεν ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ Νόμου τοῦ 1880. (Κατόπιν τούτων ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8, ὡς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ Νομοσχέδιον περὶ τῶν μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1867, καθυστερούντων εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως Ἐθνικῶν καὶ Ἐκκλησιαστικῶν οἰκοπέδων, γηπέδων καὶ κτιρίων.

§86ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἠξεύρω, διότι δὲν τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ἂν εἰς τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ περιλαμβάνωνται καὶ τὰ περὶ οἰκοπέδων καὶ κήπων τοῦ Πειραιῶς. Ἂν περιλαμβάνωνται, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἔχω νὰ συζητήσω.

§87ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πολὺ καλὰ, ἂς μείνῃ. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἑπόμενα Νομοσχέδια εἰς βʹ συζήτησιν· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ συστάσεως καὶ μετασχηματισμοῦ τελωνιακῶν θέσεων· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐν τῷ πολεμικῷ Ναυτικῷ ἐθελουσίως κατατασσομένων ναυτῶν καὶ θερμαστοῦ· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Γραμματέων καὶ κλητήρων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕπεται τὸ Νομοσχέδιον περὶ προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν φυλακῶν.

§89ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία· (θόρυβος). Ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου, ἂν δὲν ψηφισθῇ ἤδη τὸ Νομοσχέδιον περὶ φυλακῶν.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναβληθῇ. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἑπόμενα Νομοσχέδια εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως Ἐκκλησιαστικῶν γαιῶν πρὸς ἀνέγερσιν Φρενοκομείου ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Ζωρζῆ καὶ Ταρσῆς Δρομοκαΐτου· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ τοῦ Ἀντιπροσώπου τῆς Ρωσσικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς καὶ Ἐμπορικῆς Ἑταιρίας· Τὸ Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Γαλλίας δηλώσεως ὡς πρὸς τὸν κατὰ λέξιν κανονισμὸν τῶν ἐξωτερικῶν τηλεγραφικῶν Τελῶν).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕπεται τὸ Νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τῆς Ἐπαρχίας Αἰγίνης καὶ οἰκονομικῶς εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Ἀττικῆς καὶ περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ παρὰ τῇ Οἰκονομικῇ Ἐφορίᾳ Ἀττικῆς Δικαστικοῦ Ἀντιπροσώπου καὶ τῶν κλητήρων τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν τοῦ Κράτους.

§92ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ διωρίσατε Ἔπαρχον εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Αἰγίνης, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ διορισθῇ καὶ Ἔφορος καὶ Ταμίας (θόρυβος). (Ἀναγινώσκεται καὶ τὸ τοιοῦτο Νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ συμβιβαστικῆς λύσεως ἐκκρεμῶν διαφορῶν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῆς νήσου Κερκύρας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§94ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο θὰ τὸ πολεμήσω εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, διότι προσβάλλει συμβάσεις διεθνεῖς καὶ τὸ δεδικασμένον res judicata pro veritate habetur.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ βοηθημάτων.

§96ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως κανονισθῇ τὸ κονδύλιον τῶν βοηθημάτων. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου· ἀλλὰ θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω ὀλίγας παρατηρήσεις, ἰδίως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Εἰς πολλὰς τῶν Κυβερνήσεων ἐπεῤῥίφθη ἡ μομφὴ, ὅτι τὸ κονδύλιον τοῦτο χρησιμεύει κατ’ ἐξοχὴν πρὸς συναλλαγήν. Τὸ Νομοσχέδιον πρόκειται νὰ μετριάσῃ τὸ κακόν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὰ λαμβανόμενα μέτρα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Ὡς παρατηρεῖτε, ἐν πρώτοις ἀπαγορεύονται αἱ διαρκεῖς συντάξεις καὶ μόνον δι’ εἰδικοῦ Νόμου δύνανται νὰ ἐπιτραπῶσιν. Αὐτὸ τὸ εὑρίσκω ὀρθόν. Εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ ἢ οὐ νὰ μείνωσιν ὅλαι αἱ ὑπάρχουσαι· ὡς πρὸς τὰς ἐκτάκτως δὲ διδομένας, τὸ ἄρθρον προβλέπει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου). Νομίζω, ὅτι τὰ πράγματα καὶ ἤδη διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ βαίνωσιν ὡς ἔβαινον· διότι σήμερον τί γίνεται; ἀποφασίζει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· τώρα θ’ ἀποφασίζῃ μέχρι μὲν ποσοῦ τινος ὁ Ὑπουργὸς, ἄνω δὲ αὐτοῦ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον· ἂν πρόκηται περὶ ποσοῦ 25 δραχμῶν, θὰ τὸ ἀποφασίζῃ μόνος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν δὲ μέχρι 100, θὰ γίνεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἂν δὲ ἄνω τῶν 100, μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἐξεύρῃ καταλληλότερον μέσον πρὸς περιστολὴν τοῦ κακοῦ. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει, ἐὰν ᾖναι ἐγγύησίς τις, καὶ εἶναι, ἡ μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου χορήγησις, διατί νὰ μὴ δεχθῶμεν τοῦτο καὶ διὰ τὰς 25 δραχμάς:

§97ΤΙΝΕΣ. Ὤ, ὤ...... τόσον μικρὸν ποσόν!

§98ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀδιάφορον πρόκειται περὶ διαθέσεως δημοσίων χρημάτων. Νομίζω δὲ, ὅτι μεγαλειτέρα ἐγγύησις θὰ ᾖναι ἡ δημοσίευσις τῶν χορηγουμένων βοηθημάτων διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§99ΤΙΝΕΣ. Καὶ αὐτὸ κακόν.

§100ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Προκειμένου δὲ λόγου περὶ βοηθημάτων εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ψηφίζονται Νόμοι περὶ συντάξεων τῶν ἑκάστοτε ἰσχυρῶν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν καὶ εἰς τὴν προηγουμένην Σύνοδον ἔκαμα, ὅτι μέρος τῶν βοηθημάτων τούτων πρέπει ν’ ἀφεθῇ πρὸς βοήθειαν τῶν παθόντων κατὰ τὰς τελευταίας ἐπαναστάσεις, καὶ ἰδίως τὴν τοῦ 1878. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ τῶν Θεσσαλῶν καὶ Ἠπειρωτῶν μόνον, διότι οἱ πληγωθέντες καὶ φονευθέντες εἶναι ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος ἢ ἀκριβέστερον ἐξ ὅλου τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πολλοὶ φιλοπάτριδες ἀπώλεσαν τὰς χεῖράς των, ἄλλοι τοὺς πόδας, καὶ στερούμενοι περιουσίας οὐδὲν ἔλαβον ἐκ τοῦ Ταμείου πρὸς ἐθνικὴν κἂν ἱκανοποίησιν. Τουλάχιστον περὶ τῶν πληγωθέντων καὶ περὶ τῶν οἰκογενειῶν τῶν φονευθέντων πρέπει νὰ ληφθῇ ἀφεύκτως πρόνοιά τις, καὶ μέρος τοῦ κονδυλίου τῶν βοηθημάτων πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τὸν ἀποκλειστικὸν τοῦτον σκοπόν. Ἡ ψυχρὰ δὲ ἀδιαφορία πρὸς ἄνδρας, τὰ πάντα θυσιάσαντας, θὰ ᾖναι βεβαίως προηγούμενον κάκιστον διὰ τὸ μέλλον, ἐὰν, ὡς εἶναι πιθανώτατον, ἡ πατρὶς εὑρεθῇ εἰς ὁμοίας περιστάσεις.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἠθελήσαμεν ἰδίως νὰ περιστείλωμεν τὰς καταχρήσεις. Ἐν ἄρθρῳ 1 τοῦ Κεφαλ. 10 τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου, τῷ ἀφορῶντι εἰς ἰδιαιτέρας βοηθείας, τὸ ποσὸν εἶχε φθάσει εἰς 149,000 δραχμῶν. Τοῦτο περιεστάλη πέρυσιν εἰς 140,000 καὶ ἐφέτος εἰς 120,000, διότι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἔτους οὐδὲν ἐδόθη νέον διαρκὲς βοήθημα, καὶ ἂν προχωρῶμεν οὕτω, ψηφιζομένου μάλιστα καὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, θέλει βαθμηδὸν ἐκλείψει ἡ πίστωσις αὕτη. Τὸ 2 ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου ἀφορᾷ εἰς ἑτέραν πίστωσιν, τὴν τοῦ ἄρθρ. 5, μικρὰ βοηθήματα εἰς ἐνδεεῖς 10,000. Σήμερον, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διαθέτει τὸ ποσὸν τοῦτο ὅπως αὐτὸς θέλει, καὶ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἦτο καλὸν νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως, ὄχι διὰ νὰ περισταλῇ ὁ Ὑπουργὸς, ἀλλὰ διότι ἡ διὰ τοῦ Νόμου διαῤῥύθμισις εἶναι πάντοτε προτιμοτέρα. Ὡς πρὸς τοὺς πρόσφυγας δὲ ὑπάρχει ἄλλο ἄρθρον, τὸ 2ον, τὸ ὁποῖον διὰ συνδρομὰς εἰς πρόσφυγας εἶχε τὸ παρελθὸν ἔτος 400,000 δροχμῶν, κατὰ τὸ ἐνεστὼς δὲ περιεστάλη εἰς 175,000, καὶ ἐξακολουθοῦμεν προβαίνοντες εἰς περιορισμὸν αὐτοῦ.

§102ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ τῶν προσφύγων, ἀλλὰ περὶ τῶν καταστάντων ἀνικάνων.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτων προκειμένου, ἐννοεῖται, ὅτι ἐφαρμόζεται τὸ ἄρθρον 5ον, περιέχον πίστωσιν 10,000 δραχμῶν, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι προωρισμένον εἰς τὰς ἀνάγκας, αἵτινες παρουσιάζονται ἑκάστοτε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει καὶ τὸ ἑπόμενον καὶ τὸ σύνολον. Ψηφίζονται ὁμοίως εἰς βʹ. συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ Νομοσχέδια 1) περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Νόμου περὶ διαχειρίσεως τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῆς νήσου Κεφαλληνίας· 2) περὶ διορισμοῦ Ἀρχειοφυλάκων ἐν τοῖς Δικαστηρίοις, καὶ 3) περὶ ἐπικούρων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§105ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§106ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς ποῖον τμῆμα τῆς ὑπηρεσίας χρειάζεται ὁ Τμηματάρχης;

§107ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πρόκειται περὶ ἑνὸς Γραμματέως, ὅστις ἐὰν ἀποχωρήσῃ σήμερον, θὰ παραλύσῃ ἡ ὑπηρεσία, λαμβάνει δὲ ἀποχωρῶν μεγαλειτέραν σύνταξιν τοῦ μισθοῦ του.

§108ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ τοῦ Γραμματέως εἰς τὸ Ἐκκλησιαστικὸν τμῆμα κ. Φρειδερίκου, ὁμολογουμένως ὁ ὑπάλληλος οὗτος εἶναι χρησιμώτατος.

§109ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Διατί δὲν δίδετε εἰς αὐτὸν τὴν θέσιν, ἣν κατέχει ὁ Γεν. Γραμματεὺς, καὶ οὗτος νὰ λάβῃ τὴν σύνταξίν του, ἡ ὁποία θὰ ἦναι μεγαλειτέρα τοῦ μισθοῦ του;

§110ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς, ὁ ὁποῖος νὰ συμμερίζηται τὴν γνώμην σας.

§111ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐννοῶ νὰ γείνῃ τοῦτο, ἵνα μὴ καθιερωθῇ μία θέσις Τμηματάρχου περιττή.

§112ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις, ὅτι ἡ θέσις αὕτη καταργεῖται, ἀποχωροῦντος τοῦ Γεν. Γραμματέως. (Ψηφίζεται τὸ Νομοσχέδιον ὡς ἔχει).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐξομοιώσεως τῶν ἐν τοῖς προτύποις τῶν Διδασκαλείων ἐργασθέντων παλαιῶν δημοδιδασκάλων πρὸς τοὺς νέους.

§114ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐναντίον τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχουσι πολλαὶ ἀντιῤῥήσεις· παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τούτου. Ἅπαντες οἱ Δημοδιδάσκαλοι ὄχι μόνον τῆς Ἐπαρχίας ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ παντὸς τοῦ Βασιλείου, ἐξηγέρθησαν κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου.

§115ΠΟΛΛΟΙ. Κατωτέρω, κύριε Πρόεδρε.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐπιμισθίων.

§117Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀνέκαθεν εἰς τὰ Γυμνάσια καὶ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ὁ Διδάσκαλος ἢ ὁ Καθηγητὴς ἔχει πάντοτε καὶ ἓν μάθημα παράσιτον, π. χ. παραδίδει Ἑλληνικὰ, παραδίδει καὶ Ἱστορίαν καὶ Κατήχησιν. Ἐνταῦθα δὲν λέγετε ποῖα μαθήματα ἐννοεῖτε· ἐὰν ἐννοῆτε νὰ δίδηται ἀποζημίωσις εἰς ἕνα Καθηγητὴν, ὁ ὁποῖος παραδίδει δύω εἰσέτι ὥρας τὴν ἡμέραν Λατινικὰ ἢ Ἑλληνικὰ, ἀναπληρῶν ἐλλείποντα Καθηγητὴν τῶν μαθημάτων τούτων ἄλλης τάξεως, τότε ἐννοῶ δικαίαν τὴν ἀμοιβήν. Κύριοι, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς τὸ Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον συνεστήθη τὸ πρῶτον εἰς Ναύπλιον, Πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, ἀφοῦ ὁ Γυμνασιάρχης Ἀσώπιος καὶ ὁ Καθηγητὴς τῶν Ἑλληνικῶν Βενθύλος δὲν ἐδέχθησαν τὰς θέσεις των, ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος ὁ μακαρίτης ὁ Λεόντιος, ἁπλοῦς Σχολάρχης ἐκεῖ, παρέδιδε καὶ εἰς τὰς τρεῖς τάξεις τοῦ Γυμνασίου, καὶ ὁ μακαρίτης ὑποδιδάσκαλος Γκινάκας τὰς τρεῖς τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου, καὶ ἐνῷ παρέδιδον 6 ὥρας καθ’ ἑκάστην Ἑλληνικὰ, παρέδιδον καὶ ἱστορίαν καὶ γεωγραφίαν, καὶ τὴν κατήχησιν τὴν παρέδιδον τὴν Κυριακὴν, ἵνα προφθάνωσι, καὶ ὅμως ἐπιμίσθιον δὲν ἐζήτουν, καί τοι ὁ μὲν ἐλάμβανεν 160 μόνας δραχμὰς, ὁ δὲ 120 κατὰ μῆνα. Ἐν τούτοις ἡμεῖς τώρα ἠνοίξαμεν τὸ στάδιον τῶν μεγάλων μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων, καὶ κινδυνεύομεν νὰ παραλύσωμεν πάσας τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι πράγματι πολλὴν ἐργασίαν, 8 καὶ 10 ὡρῶν καθ’ ἡμέραν, καὶ λαμβάνουσι μισθὸν ἴσον ἢ καὶ ὀλιγώτερον μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται 2 ὥρας. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν αὐτὰς τὰς διακρίσεις, θὰ παραλύσωμεν ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, καὶ θὰ ἔρχηται πάλιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ λέγῃ, ὅτι ἐὰν ἦσαν φιλότιμοι οἱ Ἀρειοπαγῖται, εἰς 60 ἡμέρας θὰ ἤρχετο εἰς ἐνημερότητα ἡ ὑπηρεσία των· τῷ λέγω, ὅτι βεβαίως δὲν εἶναι φιλότιμοι, διότι οὗτοι λαμβάνουσι 450 δραχμὰς, ἐνῷ οἱ Νομικοὶ σύμβουλοι λαμβάνουσιν 700, καὶ τοῦτο θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὰ Ἐφετεῖα.

§118ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀληθέστατον εἶναι τοῦτο.

§119ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι πράγματα νὰ γίνωνται ἀπὸ ἀνθρώπους, ἔχοντας ἀξίωσιν νὰ κυβερνήσωσι Κράτος.

§120ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Γυμνασίου τοῦ Ναυπλίου, πρόκειται περὶ τῶν σημερινῶν, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν προσωπικόν· εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην ἀντὶ Καθηγητῶν νὰ διορίζωμεν βοηθούς. Οἱ Καθηγηταὶ, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰ Γυμνάσια, παραδίδουν 18, 20, 22 ὥρας τὴν ἑβδομάδα· ἐὰν εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς, δὲν διορίζομεν βοηθοὺς, ἀλλὰ σεῖς θὰ ἀναλάβητε καὶ τὸ ἄλλο μάθημα, δὲν θὰ δεχθῶσι. Τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, εἶναι ἐξοικονόμησις καὶ διὰ τὰ Γυμνάσια καὶ διὰ τὸ Πανεπιστήμιον· ἐν αὐτῷ δὲν ἔχομεν Καθηγητὴν τῆς φαρμακευτικῆς Χημείας, οὔτε τῆς Βοτανικῆς· δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν τὰ μαθήματα ταῦτα εἰς ἕτερον μὲ ἐπιμίσθιόν τι.

§121Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὰ σημερινὰ Γυμνάσια δὲν εἶναι ὡς ἐκεῖνο τοῦ 1834 τοῦ Ναυπλίου. Τὸ Γυμνάσιον τοῦ Ναυπλίου, κύριε Ὑπουργὲ, ἦτο τὸ μόνον εἰς τὴν Πελοπόννησον· οἱ μαθηταὶ, οἵτινες ἐξῆλθον ἀπὸ αὐτὸ, εἶναι οἱ καλλίτεροι Καθηγηταὶ οἱ ἐπιζῶντες· ὁ ἱδρυτὴς τοῦ Γυμνασίου ἐκείνου, ὁ ἀείμνηστος Ὑπουργὸς Ἰακωβάκης Ρῖζος, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἵδρυσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλα τὰ ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα, ὡς Ὑπουργὸς τοῦ 1834 τὰ δύω κεντρικὰ Γυμνάσια, τὸ 1835 τὰ Νομαρχιακὰ Σχολεῖα, τὸ 1837 τὸ Πανεπιστήμιον. Λοιπὸν δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἔρχησθε καὶ νὰ λέγητε: ἐκεῖνο τὸ παληογυμνάσιον. Νομίζετε δὲ, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ὁ παραδίδων Ἑλληνικὰ, δύναται νὰ παραδίδῃ καὶ Χημείαν, ὅπως δύναται ὁ ἰατρὸς νὰ μετέρχηται καὶ τὸν Ὑπουργόν; τοῦτο ἴσως, ὄχι ὅμως νὰ παραδώσῃ καὶ Ἑλληνικὰ (ἱλαρότης). Ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε, ὅτι ἡ Γεωγραφία καὶ Ἑλληνικὴ ἱστορία εἶναι ἰδιαίτερον μάθημα; Δὲν ἔχουν ἀνάγκην τὰ Γυμνάσια διὰ τὴν Γεωγραφίαν καὶ τὴν Ἱστορίαν νὰ ἔχουν ἰδιαιτέρους Καθηγητάς· αὐτὰ τὰ παραδίδουν οἱ ἴδιοι Καθηγηταί. Ἀλλ’ αἰωνίως φέρομεν Νόμους, δι’ ὧν διδάσκομεν τὴν φυγοπονίαν, καὶ μάλιστα εἰς μίαν τάξιν ἀνθρώπων, οἵτινες ἔρχονται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ οἵτινες οὐδὲν ἄλλο πράττουσι παρὰ τοῖς ἰσχυροῖς, εἰμὴ διὰ τῆς ὀχληρότητός των νὰ λαμβάνωσι προνόμια, καὶ διὰ τοῦτο ψηφίζομεν Νόμους ἄνω ποταμῶν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐπιμισθίων. Ἐπίσης εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐπιμελητοῦ τῶν χειρογράφων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Ἐπίσης εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν).

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 63 Νομοσχέδιον ἐψηφίσθη εἰς πρώτην συζήτησιν, σήμερον ὅμως ἐξακολουθεῖ πάλιν νὰ ἦναι εἰς ά. συζήτησιν.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχει δίκκιον ὁ ἔντιμος βουλευτής. Τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 63, περὶ ἀσκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις, ἐψηφίσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, καὶ μάλιστα ὑπέβαλα τροπολογίαν, ἥτις ἐγένετο δεκτή. Πρέπει ἄρα νὰ διορθωθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, ἵνα καταταχθῇ καὶ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων Νομοσχεδίων, ἅτινα ἐσυζητήθησαν ἤδη καὶ ἑπομένως ἵνα συζητηθῇ καὶ αὐτὸ τώρα.

§124ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (τὸ ἀναγινώσκει).

§125ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «ἐπιστημόνων»... ἰατρῶν.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, διότι τροποποιοῦμεν ἄρθρον τοῦ προηγουμένου Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τοὺς ἐπιστήμονας ἰατρούς. Κατ’ ἐκεῖνον τὸν Νόμον, οἱ ἰατροὶ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτῶν, ἐὰν δὲν εἶχον ἐγκατασταθῆ ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις Ἐπαρχίαις πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βερολινείου Πρωτοκόλλου, ἐνῷ ἤδη παρατείνεται ἡ διορία καὶ μέχρι τῆς καταλήψεως τῶν Ἐπαρχιῶν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. (Γίνεται δεκτὴ εἰς δευτέραν συζήτησιν ἡ πρότασις Νόμου περὶ ἀσκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ. Ὡσαύτως εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων τοῦ Νόμου περὶ χαρτοσήμου).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς.

§128ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον.

§129ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἰδοὺ τί δύναται νὰ γείνῃ, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ πρόσκομμα εἰς τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ Νομοσχεδίου. Ἡ τελευταία διάταξις ἔχει σχέσιν μὲ τὸ Νομοσχέδιον περὶ οἴνων. Λοιπόν, διὰ νὰ μὴ ἐγερθῇ συζήτησις, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην ταχίστης ἐπιψηφίσεως πρὸς βεβαίωσιν τῶν φόρων, αὐτὴν τὴν τελευταίαν διάταξιν μεταφέρομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ οἴνων.

§130ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μάλιστα, τότε δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§131ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὑπάρχει πρότασις τῶν βουλευτῶν Καλαμπάκας, ἡ ὁποία μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι δικαία· λέγει ὡς ἑξῆς «Οἱ κάτοικοι τῶν μεθορίων χωρίων τῆς Ἐπαρχίας Καλαμπάκας, οἱ ἔχοντες ἀγροὺς ἐπεκτεινομένους καὶ ἐπὶ τοῦ Τουρκικοῦ ἐδάφους, δὲν ὑπόκεινται εἰς τὸν τῆς εἰσαγωγῆς φόρον διὰ τοὺς εἰς δράγματα κομιζομένους καρποὺς ἀπὸ τῶν ἀγρῶν τούτων».

§132ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ γείνῃ δι’ ὅλας τὰς μεθορίους Ἐπαρχίας.

§133ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα, ἀντὶ τῆς Ἐπαρχίας Καλαμπάκας, τίθεται «οἱ κάτοικοι τῶν μεθορίων Ἐπαρχιῶν».

§134ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη τροπολογία περὶ ἐλαιοδεκάτης εἰς τὸ ἄρθρον 8, ἣν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας· εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν βουλευτῶν.

§135ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν σύστασιν παμψηφεὶ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ περὶ καταργήσεως τοῦ στρεμματικοῦ φόρου τῶν γρασιδίων· ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἄδικος καὶ ἄνισος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πέρυσιν εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπεβάλομεν ἐνωρὶς τὴν αἴτησιν ταύτην, διότι εἶχε ψηφισθῆ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς· ἤδη παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εἴπῃ, δέχεται τὴν κατάργησιν ἢ ὄχι;

§136ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θεωρῶ, ὅτι ἡ πρόσοδος ἐκ τῶν γρασιδίων εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον σπουδαίων· δὲν εἶναι τοιαύτη πρόσοδος, ἥτις δύναται νὰ συγκριθῇ μὲ τὴν κοινὴν πρόσοδον ἐκ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, καὶ πρώϊμος εἶναι καὶ ἄφθονος, καὶ ἀνταμείβει πλουσίως. Ἄρα δὲν εἶναι ἀδικία τις νὰ ὑπάγηται εἰς μεγαλειτέραν φορολογίαν ἡ τῶν γρασιδίων καλλιέργεια ὡς ἐκ τῆς μεγαλειτέρας προσόδου, τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνουσιν οἱ καλλιεργηταί.

§137ΤΡΑΚΑΣ. Εἶναι δίκαιον ὁ φόρος τῶν γρασιδίων νὰ καταργηθῇ ἐντελῶς, διότι εἶναι φόρος ἄδικος, διότι εἰς τὰς Ἐπαρχίας συμβαίνει οἱ καλλιεργηταὶ τῶν γρασιδίων νὰ καλλιεργοῦν ἕνα καὶ δύω στρέμματα γρασίδι διὰ τὰ ζῷά των, καὶ πηγαίνει ὁ Γεωμέτρης καὶ τοὺς τὰ καταμετρεῖ καὶ ὑποβάλλονται καὶ εἰς ἔξοδα καὶ εἰς φόρον, καὶ γίνεται μία καταπίεσις φοβερὰ, καὶ τὸ Δημόσιον δὲν εἰσπράττει τίποτε. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς Ἀθήνας, αὗται δὲν πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι, διότι βλέπετε, ὅτι σπέρνουν χιλιάδας στρέμματα γρασίδι, τὸ ὁποῖον πωλοῦν καὶ ὠφελοῦνται πολλά.

§138ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι γενικῶς πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν γρασιδίων, διότι ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἄνισος καὶ ἄδικος. Οἱ γεωργοὶ τῶν Ἀθηνῶν, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Τράκας καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν Ἐπαρχιῶν νομίζουσιν, ὅτι εἶναι πλουσιώτατοι, αὐτοὶ πληρώνουσι τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, πληρώνουσι τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν· τώρα τοὺς λέγετε νὰ πληρώνουν καὶ φόρον ἐπὶ τῶν γρασιδίων. Κύριοι, ἡ Ἐπιτροπὴ παμψηφεὶ προέτεινε τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου, ὁ ὁποῖος ἄλλως μόλις 60,000 δραχμὰς δίδει εἰς τὸ Δημόσιον, τόσαι μόνον εἰσπράττονται. Καὶ, κύριοι, διατί ὁ γεωργὸς, ὁ ὁποῖος κερδίζει χιλίας δραχμὰς τὸ ἔτος, φορολογεῖται μὲ τόσους φόρους, ἀφίνονται δὲ ἀφορολόγητοι τόσαι τάξεις τῆς κοινωνίας, αἱ ὁποῖαι κερδίζουν ἑκατοντάδας χιλιάδων; Φορολογήσατε ὅλας τὰς τάξεις δικαίως καὶ ἐπιεικῶς.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν...

§140ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἄν θὰ ψηφισθῇ αὐτὸς ὁ Νόμος, πρέπει νὰ ψηφισθῇ, πλήρους οὔσης τῆς Βουλῆς. Τώρα δὲν εἶναι πλήρης ἡ Βουλή.

§141ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ γείνῃ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ τῆς αὐριανῆς συνεδριάσεως. Ὑπάρχει ἀπόφασίς τις προγενεστέρα, ληφθεῖσα ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ κ. βουλευτοῦ Βώλου, ὅπως αὔριον συνεδριάσωμεν τὴν πρωίαν, διὰ νὰ λάβωμεν ὑπὸ σκέψιν τὴν πρότασιν αὐτοῦ. Τώρα πολὺ ἀμφιβάλλω, ὅτι αὔριον τὴν πρωίαν θὰ δυνηθῶμεν νὰ συνεδριάσωμεν. Ἄν νομίζετε, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι εὐδιάθετος νὰ συνέλθῃ τὴν πρωίαν τῆς αὔριον, θὰ ἦναι καλὸν νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν προηγουμένην ἀπόφασιν ἡμῶν· ἂν ὅμως προβλέπωμεν, ὅτι ἁπλῶς θὰ προσπαθήσωμεν, ἀλλὰ δὲν θὰ εὑρεθῶμεν ἐν ἀπαρτίᾳ, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ δαπανῶμεν ἀσκόπως τὸν καιρὸν ἡμῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Βώλου νὰ συναινέσῃ, ὅπως προσδιορίσωμεν εἰς συζήτησιν τῆς προτάσεώς του τὸ προσεχὲς Σάββατον μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος.

§142ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἤκουσα πολλοὺς συναδέλφους, καὶ ἐγὼ βλέπω, ὅτι θὰ ἦναι ματαιοπονία νὰ συνέλθωμεν αὔριον πρωΐ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς προτείνει νὰ συζητηθῇ τὸ Σάββατον μετὰ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα· εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δεχθῶ τὴν πρότασιν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἐπιφυλασσόμενος, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ Σάββατον δὲν κατορθωθῇ ἡ συζήτησις, νὰ προτείνω ὅπως συζητηθῇ τὴν Δευτέραν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρᾳ 7½ μ. μ.).