1883.01.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

Τῆς 26 Ἰανουαρίου 1883

(Τετάρτη)

Ὥρα 4 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου 2, ἄρθρου 2 ἐκ δραχμῶν 500 διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δύω ἐσωτερικῶν θυρῶν τῆς αἰθούσης, δραχμῶν 500 δι’ ἐξαγορὰν 500 ἀντιτύπων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, καὶ δραχμῶν 230 διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ στεφάνου, ὅστις τῇ ἐντολῇ τῆς Βουλῆς κατετέθη ἐπὶ τοῦ φερέτρου τοῦ Γαμβέττα· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι ἐκ Νέας Κορίνθου παραπονοῦνται, ὅτι κακῶς ἀπεκλείσθησαν τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος, καὶ ἐξαιτοῦνται νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν περὶ τῶν Θεσσαλῶν καὶ Ἠπειρωτῶν ἐξαίρεσιν.

§4ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Οἱ Ἱερεῖς τοῦ στρατοῦ, κύριοι, μὲ παρεκάλεσαν νὰ φέρω τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτῶν, διότι, ἐνῷ ὑπηρετοῦσιν, ἔξαφνα ἰδιοτροπίᾳ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου τοὺς πετῶσιν εἰς τοὺς δρόμους, καὶ στεροῦνται καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου· αὐτὸ δὲν εἶναι σωστόν, καὶ διὰ τοῦτο φέρω τὴν ἑξῆς πρότασιν (Ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα).

§5ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, προτιθέμενος νὰ ἀπευθύνω τὸν λόγον πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἵνα προκαλέσω ἀπάντησίν του περί τινος ἀπορίας μου, δὲν ἤθελον ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν ἐντεῦθεν, ἀπὸ τοῦ βήματος φέρων τὸν λόγον, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἕδρας μου ἐσκόπουν νὰ εἴπω δύω λέξεις, καὶ τοῦτο, ὅπως συντομώτερον τελειώσω, χάριν γεγονότος, ὅπερ ἀνεκοινώθη ἰδιαιτέρως ἡμῖν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω εἰμὴ νὰ ἐκφράσω ὅτι ἀσπάζομαι τὴν ἰδέαν· πλὴν ἀλλ’ ὅμως καὶ ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ βήματος ἐπιστὰς θέλω οὐχ ἧττον τηρήσει τὴν αὐτὴν συντομολογίαν. Λοιπὸν ἀφορμὴ τοῦ λόγου μου εἶναι νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς ἐπὶ μιᾶς παραλείψεως τῆς γραφειακῆς ὑπηρεσίας, ἧς ἕνεκα δὲν βλέπω ἐκτετυπωμένας τὰς ἅς τινας πρὸ καιροῦ ὑπέβαλλον ἐν τῇ Βουλῇ διαφόρους προτάσεις μου· πρὸ πάντων δὲ καὶ ἰδίως ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἤδη ἐκτυπωθῇ μία τούτων ὡς κατεπείγουσα, ἡ περὶ ἀναγνωρίσεως τῆς κυριότητος τοῦ ἐδάφους τοῦ ἐν Πόρῳ Ναυστάθμου, ὅτι ἀνακτᾶται εἰς τὴν κοινότητα τοῦ Πόρου. Καὶ ἐκ τῆς αὐθαιρέτου ταύτης ἐκτοπίσεως τοῦ Ναυστάθμου ἀφορμὴν λαμβάνων ἐπιθύμουν, ὅπως μηδέποτε αἱ Κυβερνήσεις προβαίνωσιν εἰς ἐπιχείρησιν ἔργων οἱωνδήποτε ἄνευ νομοθετικῆς ἐγκρίσεως, διότι πολλὰ τούτων, ἐὰν μὴ ὅλα, διεξάγονται ἀστόχως, ὅταν αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν τὰ πρόσωπα τῆς ὑπηρεσίας τὴν ἐπινοοῦν καὶ ἐκτελοῦν τὴν ἐπιχείρησιν. Καὶ πρόχειρον, εἰ καὶ ἐν σμικρῷ, ἀπόδειξιν ἔχω τὰς θύρας ταύτας τῆς αἰθούσης τοῦ Βουλευτηρίου, περὶ ὧν πρὸ ὀλίγου σᾶς ἐζητήθη πίστωσις, ἀφοῦ τὸ ἔργον ἐτελείωσε, καὶ ὅπερ ἔργον ἅπαντες καὶ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν κατεκρίνομεν ὡς ἄλογον καὶ ἄστοχον ἔργον. Ἕτερον ἔργον αὐθαιρέτως ἐπιχειρηθησόμενον ἐστὶ τὸ, ὡς διαδίδεται, μέλλον ν’ ἀνεγερθῇ ναυτικὸν Νοσοκομεῖον ἐπὶ τῆς μικρᾶς νήσου, παρακειμένης τῇ Σκλαμπῖνι· παραλογωτέρα ἰδέα δὲν ὑπάρχει. Ἐπειδὴ δὲ πληροφοροῦμαι, ὅτι μετὰ μίαν ἐπίσκεψιν ἔναγχον τῆς Κυβερνήσεως ἐν Πόρῳ πρόκειται νὰ ἐγκαταστήσῃ ἐν τῷ ἐκεῖ ἄλλοτε Ναυστάθμῳ φυλακάς, διὰ τοῦτο πρῶτον εἰς πρόληψιν τοῦ αὐθαιρέτου καὶ διὰ τὴν ὥριμον σκέψιν συνιστῶ τὴν μὴ ἐπίσπευσιν τῆς ἐκτελέσεως, καὶ δεύτερον διὰ τὸν λόγον τῆς ἀμφισβητήσεως τῆς κυριότητος τοῦ ἐδάφους τοῦ ἄλλοτε Ναυστάθμου, ὡς προεξέθεσα. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐζήτησα τὴν τύπωσιν τῆς περὶ κυριότητος προτάσεώς μου, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα διατάξῃ ταύτην, καὶ μετὰ τοῦτο, ἀφοῦ διανεμηθῇ, νὰ προτιμηθῇ εἰς συζήτησιν, ὅπως λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐγώ, κύριοι, περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐποίησα λόγον ἄλλοτε τῷ δικαστικῷ συμβούλῳ κυρίῳ Ταταράκῃ, ὅστις εὑρέθη σύμφωνος ὡς πρὸς τὴν ἀναβίωσιν τῆς κυριότητος τῆς κοινότητος Πόρου ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, ἠξίου ὅμως, ὅτι θὰ ἀποζημιώσῃ ἡ κοινότης τὸ Δημόσιον διὰ τὰ ἐμπανήματα ἤτοι τὰς οἰκοδομὰς κτλ. ἐγὼ τῷ ἀντέβαλον, ὅτι οὐδόλως ὑποχρεοῦται εἰς τοιαύτην ἀποζημίωσιν ἡ κοινότης, διότι ἐπικτῶνται ταύτῃ καὶ τὰ ἐμπανήματα, μὴ δυναμένου τοῦ Δημοσίου νὰ θεωρηθῇ εἰ μὴ ὡς κακῆς πίστεως κατόχου. Εἰς τὴν συνδιάλεξιν ταύτην παρίστατο καὶ ἄλλος τις δικηγόρος, ὅστις συνεφώνησε μετ’ ἐμοῦ. Ὁπωσδήποτε μία ὥριμος σκέψις τῆς Βουλῆς περὶ τούτου ἂς ἀποφασίσῃ· ἐγὼ τοῦτο παρακαλῶ, ὅπως ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς τοιαύτης συζητήσεως. Δὲν γνωρίζω ποίαν μελέτην ἔχει ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καταρτίσει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἴσως ἀπεῤῥόφησε τὸν καιρόν του ἄλλη μελέτη μᾶλλον κατεπείγουσα ἕνεκα τῆς ὥρας τοῦ ἔτους, ἣν διερχόμεθα, ἡ περὶ καταστολῆς τῶν τρικυμιῶν (ἱλαρότης). Τὸ ζήτημα εἶναι ἐπ’ ἀληθείας ἀντάξιον σπουδαίας ἐνασχολήσεως, καθόσον καὶ ἐπ’ ἐσχάτων ἐν τῇ Ἀκαδημίᾳ τῶν Παρισίων ὁ κ. Bourgeois ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἀποβῇ, κατὰ τοὺς αἰσιοδόξους, θέλει ἐπιδράσει λίαν εὐνοϊκῶς ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας. Ἐπὶ τοιούτου λοιπὸν θέματος δὲν πρέπει νὰ καθιστερήσῃ ἡ ἡμετέρα ναυτικὴ ὑπηρεσία, ἀφοῦ ἡ Ἑλλὰς εἶναι σχεδὸν τὸ κατ’ ἐξοχὴν ναυτικὸν Ἔθνος, καὶ πρέπει νὰ φιλοτιμῆται νὰ συντελῇ εἰς τὴν πρόοδον τῶν ναυτικῶν ἐπιστημῶν. Περαίνων, παρακαλῶ καὶ αὖθις τὴν τύπωσιν καὶ συζήτησιν τῆς προτάσεώς μου περὶ τοῦ Ναυστάθμου Πόρου.

§6ΜΑΡΛΑΣ. Κατὰ τὸν τελευταῖον, κύριοι, Ρωσσοτουρκικὸν πόλεμον 34 Ἑλληνικὰ πλοῖα ὑπέστησαν ἀνυπολογίστους ζημίας ἐν τῷ Δουνάβει· τὰ πλοῖα ταῦτα πρὸ τῆς ἐκρήξεως τοῦ πολέμου εὑρίσκοντο εἰς τὸν Δούναβιν· ὅταν δὲ τὰ Ρωσσικὰ στρατεύματα ἔφθασαν εἰς τὸν Δούναβιν παρεκώλυσαν τὴν ἔξοδον αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ πολέμου μέχρι τῆς ἀποπαιρατώσεως αὐτοῦ. Οἱ δυστυχεῖς πλοίαρχοι καὶ ἰδιοκτῆται τῶν πλοίων διεμαρτυρήθησαν κατὰ τῆς αὐθαιρέτου ταύτης πράξεως καὶ ταυτοχρόνως ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, παρακαλοῦντες, ὅπως φροντίσῃ νὰ ἀποζημιωθῶσιν· ἔκτοτε μ’ ὅλον ὅτι παρῆλθε τοσοῦτον χρονικὸν διάστημα, οἱ δυστυχεῖς οὗτοι δὲν γνωρίζουσι τί συμβαίνει ἐπὶ τῆς ὑποθέσεώς των αὐτῆς. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν κατακρατηθέντων αὐτῶν πλοίων, ποία ἀποζημίωσις ἐκανονίσθη εἰς αὐτὰ καὶ ἐν γένει εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη. Ἑπομένως καταθέτω τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν. (Ὅρα Παράρτημα).

§7ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ Δήμου Καρδαμύλης τῆς Ἐπαρχίας Οἰτύλου, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε ἡ πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Καρδαμύλης, δι’ ἧς ζητεῖται, ὅπως κατὰ τὰς προσεχεῖς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἡ ἐκλογὴ λάβῃ χώραν ἐντὸς τοῦ φρουρίου, πρᾶξις, ἣν δυστυχῶς ὁ Νομάρχης Λακωνίας ἐπεκύρωσε, μὴ πραγματοποιηθῇ, διότι θὰ ἦναι ὁ πρόδρομος μεγάλων καὶ δυσαρέστων συνεπειῶν καὶ αἱματοχυσίας, ἥτις καὶ ἄλλοτε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔλαβε χώραν. Ὀφείλω δὲ νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ Δῆμος Καρδαμύλης εἶναι ὁ μικρότερος Δῆμος τῆς Ἐπαρχίας Οἰτύλου, ἐν γένει δὲ δὲν ψηφοφοροῦσι πλέον τῶν 700 ψηφοφόρων. Ὁ λόγος, ὅστις ἐπέβαλεν εἰς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα τὴν ἀνάγκην, ὥστε ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια τοῦ Δήμου νὰ ὑποδιαιρῆται εἰς δύω ἤ περισσότερα τμήματα, μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν 4 ἡμερῶν τῆς ψηφοφορίας, ἦτο διὰ νὰ δύνανται οἱ ἐκλογεῖς ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ νὰ ψηφοφορῶσιν ἅπαντες ὁσοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Ἀλλ’ ὁ Δῆμος Καρδαμύλης δὲν ἔχει πλέον τῶν 700 ψηφοφόρων· καθ’ ὅλας τὰς ἐκλογὰς οὐδέποτε ὑπερέβησαν τὸν ἀριθμὸν αὐτόν. Δυστυχῶς ἀνέκαθεν ὁ Δῆμος αὐτὸς κατὰ τὸ ἐν γένει σύστημα εἶχε διαιρεθῆ εἰς δύω τμήματα, τὸ μὲν ἐντὸς τῆς πόλεως, τὸ δὲ ἐντὸς τοῦ φρουρίου, καὶ ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ἐὰν θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τοπογραφικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἡ πόλις τῆς Καρδαμύλης διαιρεῖται εἰς δύω πόλεις κατ’ ἀρχαῖον ἔθιμον, εἰς ἄνω πόλιν καὶ κάτω πόλιν· ἡ ἄνω δὲν εἶναι παρὰ ἡ κατοικία τοῦ μακαρίτου Μουρτζίνη, ὅπου ὑπάρχει τὸ Δημοτικὸν κατάστημα, εἷς μικρὸς ναΐσκος καὶ ἡ οἰκία τοῦ μακαρίτου Μουρτζίνη, ὅπου κατοικεῖ ὁ νῦν Δήμαρχος ὁ πρὸ 8 ἐτῶν δημαρχεύων· ἐν ταῖς δημοτικαῖς ἐκλογαῖς πρέπει νὰ ἀναχωρήσῃ τις ἀπὸ τὴν πόλιν, νὰ διέλθῃ δέκα λεπτῶν τῆς ὥρας διάστημα εἰς τόπον ἀπότομον, νὰ διέλθῃ ὑπὸ τὰς πύλας τοῦ φρουρίου, ὑπὸ τὰ παράθυρα τοῦ Δημάρχου καὶ νὰ ψηφοφορήσῃ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ τοπογραφικὴ κατάστασις τοῦ τόπου δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν κατοίκων, οἵτινες δυστυχῶς δὲν διαιροῦνται ἀπὸ πολιτικὰς διενέξεις, ὅπως εἰς τὰς λοιπὰς Ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἀπὸ παλαιὰ πάθη, τὰ ὁποῖα εἰσέτι δυστυχῶς ὑφίστανται εἰς τὸν τόπον αὐτόν· ἄλλοτε ἐπολέμησεν ἡ ἐπάνω Καρδαμύλη πρὸς τὴν κάτω οὐχὶ δι’ ὅπλων, ἀλλὰ διὰ πυροβόλων, ἐχύθη αἷμα, πολλοὶ ἔγειναν θύματα, ἔγειναν πολλοὶ φυγάδικοι. Σήμερον, κύριοι, τί ζητεῖται; γνωρίζετε, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν· ζητεῖται λοιπὸν ὥστε τὸ τμῆμα τῆς πόλεως νὰ μεταφερθῇ ἐντὸς τοῦ φρουρίου, ὥστε ὅλοι οἱ ἐκλογεῖς νὰ ἀναγκασθῶσι νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβε χώραν πώποτε. Ἄλλως τε ὁ σκοπὸς τοῦ Νομοθέτου, ὅπως σᾶς εἶπον, ὅστις ὑπηγόρευσε τὴν διαίρεσιν τῶν Δήμων εἰς τμήματα, ποῖον σκοπὸν εἶχε; νὰ ἦναι δυνατὸν εἰς ὅλους τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ψηφοφορῶσιν ἐντὸς τῆς ἡμέρας. Εἰς τὸν Δῆμον Καρδαμύλης ψηφίζουσιν ἑπτακόσιοι ἐκλογεῖς· οὗτος εἶναι ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀνώτερος τῶν ψηφοφορούντων. Ὥστε εἶναι δυνατὸν καὶ εὔκολον νὰ ψηφοφορήσωσιν ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας, ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ καταστήματος καὶ ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων ὡρῶν. Οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, ὅσοι εἶσθε κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν, γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὸ διάστημα μιᾶς ἡμέρας εἰς τὰ ὀκτὼ τμήματα τῶν Ἀθηνῶν ψηφίζουσιν ἑπτὰ καὶ ἐννέα χιλιάδες ψηφοφόροι. Διὰ τοῦτο λοιπὸν οἱ συμπολῖταί μου λαμβάνουσι τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωσι τὴν διαμαρτύρησίν των αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὴν παράκλησιν νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν αἴτησίν των αὐτὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε αἱ ἐκλογαὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ μὴ λάβωσι χώραν ἐν τῷ φρουρίῳ· διότι, ἂν λάβωσι χώραν ἐν τῷ φρουρίῳ, πράγματι ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων θὰ ἐπηρεασθῇ κατὰ πολὺ, καὶ θὰ γείνωσι ῥήξεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν συνειθίζονται πάντοτε. Θέτω λοιπὸν εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως τὴν κατάστασιν αὐτὴν, ὅπως ἡ ἐκλογὴ γείνῃ εἰς τὴν ἔξω πόλιν καὶ οὐχὶ ἐντὸς τοῦ φρουρίου. Χθὲς ἔλαβα τηλεγράφημα, ὅτι τὴν πρότασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐπεκύρωσεν ὁ κ. Νομάρχης. (Ἀναγινώσκει). Καταθέτων καὶ τὸ τηλεγράφημα καὶ τὴν ἀναφορὰν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ὅπως ἀποτραπῇ ὁ τόπος αὐτὸς ἀπὸ ἐνδεχομένας συμφοράς.

§8Ξ. ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Νομάρχης ἐνέκρινε τὴν πρότασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ νὰ γείνωσιν αἱ ἐκλογαὶ καὶ τῶν δύω τμημάτων εἰς τὴν ἄνω Καρδαμύλην· ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἐγένετο πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἐνεκρίθη. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Μαυρομιχάλην, εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ μείνωσι τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσι μέχρι σήμερον. Ἡ Καρδαμύλη διαιρεῖται εἰς δύω τμήματα, τὸ μὲν εἰς τὴν ἄνω Καρδαμύλην ἐντὸς τοῦ φρουρίου ἔνθα κατοικεῖται ἀπὸ πολλὰς οἰκογενείας, τὸ δὲ εἰς τὴν κάτω. Δὲν εἶναι βεβαίως σωστὸν ὥστε καὶ τὰ δύω τμήματα νὰ γείνωσιν ἐν τῇ ἄνω Καρδαμύλῃ, διότι ἐκεῖ ὁπωσδήποτε τὸ μέρος εἶναι περιωρισμένον καὶ ἐνδεχόμενον νὰ μεσολαβήσῃ σύγκρουσις· διότι, ὅταν οἱ ψηφοφόροι ὅλοι ψηφοφορήσωσιν εἰς τὸ ἄνω τμῆμα, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ τὸ κάτω νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὸ ἄνω καὶ νὰ γείνωσι τοιουτοτρόπως φόνοι. Δὲν συμφωνῶ διόλου μὲ τὸν κ. Μαυρομιχάλην νὰ ἐνεργηθῇ εἰς ἓν τμῆμα, τοὐτέστιν εἰς τὴν κάτω Καρδαμύλην ἡ ἐκλογὴ, διότι διὰ τὸν ἴδιον λόγον δύνανται νὰ συμβῶσι συγκρούσεις. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐνεργηθῶσιν ὅπως μέχρι τοῦδε αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργοῦντο εἰς τὰ δύω τμήματα, τὸ μὲν ἥμισυ εἰς τὴν ἄνω, τὸ δὲ ἄλλο ἥμισυ εἰς τὴν κάτω Καρδαμύλην, καθόσον δὲν εἶναι δίκαιον διόλου ὥστε νὰ συγκεντρωθῶσιν οἱ ψηφοφόροι ὅλοι εἰς τὸ ἓν τμῆμα, διότι τότε βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ σύγκρουσις. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ μείνωσι τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσιν· αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης θὰ συμφωνήσῃ μαζῆ μου.

§9ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι μολονότι πράγματι μετὰ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου διαφωνῶ πολιτικῶς ἐντὸς τῆς Βουλῆς, παρετήρησα μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι τὴν πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Δήμου Καρδαμύλης τὴν ἀποδοκιμάζει καὶ συνιστᾷ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αἱ ἐκλογαὶ λάβωσι χώραν ὅπως εἰς τὸ παρελθόν. Ἐγὼ ὅμως, κύριοι, ἔχω τὴν ἀπαίτησιν, ὥστε νὰ λείψουν τὰ δύω τμήματα ἐκ τοῦ Δήμου Καρδαμύλης, διότι ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τὰ δύω τμήματα μεταβιβαζόμενα εἰς τὸ φρούριον ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τῆς ὅλης ἐκλογῆς, ἡ ὕπαρξις τοῦ ἑνὸς τμήματος ἐντὸς τοῦ φρουρίου θὰ ἐπιδράσῃ κατὰ τὸ ἥμισυ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Ἄλλως τε δὲ ἡ Κυβέρνησις μελετῶσα τὰ προηγούμενα θέλει ἰδεῖ ὅτι τὸ τμῆμα τῆς Καρδαμύλης ἐντὸς τοῦ φρουρίου ἔγεινεν ἀφορμὴ ῥήξεως ἐνόπλου, ἡ ὁποία διήρκεσεν ἐπὶ ὁλόκληρον ἑβδομάδα ἐντὸς τοῦ φρουρίου· διατί; εἶναι ἁπλούστατον· ὁ κάτοικος τοῦ φρουρίου αὐτοῦ εἶναι ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ φρουρίου, καὶ αὐτὸς ἐπιθυμεῖ νὰ ἦναι ἰσόβιος Δήμαρχος τοῦ τόπου ἐκείνου. Διὰ ποῖον λόγον θέλετε τὰ δύω τμήματα τῆς Καρδαμύλης νὰ ψηφοφορήσωσιν εἰς τὸ ἄλλο τμῆμα, ὅταν δὲν ἔχετε πλέον τῶν ἑξακοσίων ψηφοφόρων, καὶ ὅταν ἐντὸς 5 ὡρῶν δύνανται νὰ ψηφοφορήσωσιν ὅλοι; ὅταν ἔχετε ἕνα Ναὸν ἐντὸς τῆς πόλεως, ὅστις περικυκλοῦται ἀπὸ ὅλας τὰς οἰκίας τῆς κωμοπόλεως ἐκείνης, ὅταν ἐντὸς τοῦ εὐρυχώρου Ναοῦ δύναται νὰ συῤῥεύσῃ ὅλος ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος, καὶ ἐντὸς πέντε ὡρῶν οἱ ἐκλογεῖς δύνανται νὰ ψηφοφορήσωσιν ὅλοι; Διατί λοιπὸν θέλετε τὸ ἄλλο τμῆμα; Ὁ κ. Πικουλάκης λέγει, ὅτι ὑπάρχουσι προηγούμενα· ἀλλ’ ἐὰν τὸ προηγούμενον ἔδωσε χώραν εἰς ῥήξεις, εἰς φόνους, εἰς ἐμπρησμοὺς, διατί νὰ ἐπαναληφθῇ; ἄλλως τε ἐπικαλοῦμαι τὴν πρόθεσιν τοῦ Νομοθέτου τοῦ διατάξαντος τὴν εἰς πολλὰ ἐκλογικὰ τμήματα διαίρεσιν τῶν Δήμων, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διὰ νὰ γίνεται ἡ ἐκλογὴ ἐντὸς τῆς ἡμέρας. Ὅταν λοιπὸν οἱ ψηφοφόροι καὶ τῶν δύω τμημάτων δύνανται νὰ ψηφοφορήσωσιν εἰς τὸ ἓν τμῆμα ἐκτὸς τοῦ φρουρίου ἐντὸς τῆς μιᾶς ἡμέρας καὶ εἰς διάστημα τεσσάρων πέντε ὡρῶν, δὲν ἐννοῶ διατί νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία εἰς δύω τμήματα, νὰ γείνωσι διπλᾶ ἔξοδα διὰ τὴν ἐκλογήν! Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, ἐξαιτούμενος ὅπως αὕτη συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβῃ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ, ν’ ἀποφανθῇ ἂν πρέπῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ κακὸν αὐτὸ προηγούμενον, ἢ νὰ καταργηθῇ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν κατοίκων καὶ ὅλου τοῦ Δήμου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1883. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς δευτέραν συζήτησιν). Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ ΣΔʹ Νόμου τοῦ 1867 περὶ νομισματικοῦ συστήματος. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς δευτέραν συζήτησιν). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους διὰ τὸ 1883. Ὁ κ. Ρηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§11Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ προχωρήσωμεν, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§13Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι πολλὰ μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀναγκάζονται ν’ ἀποχωρήσωσιν ἕνεκα εἰδήσεως λυπηρᾶς, ἡ ὁποία ἀνηγγέλθη· ἐὰν τὰ μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως ταῦτα ἀποχωρήσωσιν, ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἦναι δυνατὴ, διότι θὰ λείψουν ἐκεῖνοι, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι θὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν συζήτησιν.

§14ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διὰ ποῖον λόγον;

§15ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Τὸν ἠξεύρετε.

§16ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι καθῆκον ἱερὸν, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§17ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡμεῖς θ’ ἀποχωρήσωμεν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἄλλοτε, ὅτι ἔχει ἀπαρτίαν μόνος του. Λοιπὸν ἡμεῖς ἀποχωροῦμεν. (Πολλοὶ ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀποχωροῦσι).

§18ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ἡμεῖς θὰ ἐργασθῶμεν (θόρυβος).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ρηγόπουλε.

§20ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ συζήτησις, ἐνῷ λείπουν πολλοὶ βουλευταί!

§21ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει ἐπίσημον εἴδησιν περὶ κινδύνου τινὸς ἐπελθόντος εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἀντιπολιτεύσεως; καὶ ἡ συμπολίτευσις ἐννοεῖ νὰ συμμερισθῇ τὸ πένθος, τὸ ὁποῖον ὅλος ὁ τόπος αἰσθάνεται. Δὲν εἶναι ὅμως ὀρθὸν ἀπὸ τώρα νὰ διακόψῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της (θόρυβος).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, παρακαλῶ. Ὁ κ. Χατζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§23ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ἔκτακτον περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ μία ὑπόμνησις. Πιστεύω, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτων περιστάσεων, συναντῶνται ἐντελῶς τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα κατέχουσιν ὅλους ἡμᾶς, καὶ εἶναι ὅ,τι ἄτοπον ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, καὶ ἐπὶ τοιούτων περιστάσεων νὰ παρίσταται διαφωνία.

§24ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Οὐδεμία διαφωνία παρίσταται.

§25ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς Θεοῦ, κύριοι· περὶ τίνος πρόκειται; ἀνεκοινώθη ταύτην τὴν στιγμὴν, ὅτι ψυχοῤῥαγεῖ ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν φίλων του σπεύδουσιν εἰς τὴν οἰκίαν του. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι μετ’ ἀγανακτήσεως ἀποκρούει ἡ συνείδησις καὶ ἡ καρδία ὑμῶν πᾶσαν τάσιν ἐπὶ διαφωνίᾳ πρὸς τὴν ἄλλην πτέρυγα ἐπὶ τοιούτου ζητήματος....

§26ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Βεβαιότατα.

§27ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ τῆς αὐτῆς πτέρυγος). Εἶναι κίνδυνος;

§28ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεκοινώθη πρὸ ὀλίγου.

§29ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ποῖος τὸ ἀνεκοίνωσε;

§30ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεκοινώθη εἰς τὸν κόσμον.

§31ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν σᾶς ἀνεκοινώθη, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως κινδυνεύει, ὅτι ἀποθνήσκει;

§32ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ χρεωστῶ νὰ εἴπω ὅ,τι ἀνεκοινώθη, ὅτι ὑπάρχει εἰς κατάστασιν πλέον τῆς ψυχοῤῥαγίας, ἥτις ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἀπειλεῖ τὴν ὕπαρξιν. Ἐννοεῖται πάντες, ἐὰν τὰ πλεῖστα μέλη τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) ἠδύναντο νὰ παραμείνωσιν ἐνταῦθα, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῶσι συζήτησιν οἱανδήποτε· βεβαίως ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ κινδύνου τινὸς τῆς πατρίδος, ὅστις ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἐκ μιᾶς ἀναβολῆς ὡρῶν, ἔπρεπε, φρονῶ, τὰ αἰσθήματά των νὰ τὰ καταπνίξουν καὶ νὰ γείνωσιν οὕτως εἰπεῖν ὑπέρτεροι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, διὰ νὰ παραμείνωσι καὶ ἐντείνωσι τὴν προσοχήν των. Τὸ γεγονὸς λοιπὸν τὸ ἀνακοινωθὲν ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ ἀποχωρήσωσι τὰ πλεῖστα μέλη τῆς πτέρυγος ἐκείνης, καὶ ὄχι, ἄπαγε, ποτὲ ἡ διάθεσις τοῦ νὰ ἀποχωρήσουν ἐκμεταλλευόμενοι τοιαύτην ἰδέαν. Τὸ γεγονὸς λοιπὸν ἦτο τοῦτο, καὶ τὸ ἀνακοινῶ ἁπλῶς. Ἀπόκειται λοιπὸν εἰς ὑμᾶς νὰ πράξητε ὅ,τι θέλετε.

§33ΝΟΤΑΡΑΣ. Δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ (θόρυβος).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι βουλευταί.

§35ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐπειδὴ ἀνακοινοῦται, ὅτι ψυχοῤῥαγεῖ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐγὼ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασιν, ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβάλῃ τὰς ἐργασίας της.

§36Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐπίσης κάμνω τὴν αὐτὴν πρότασιν.

§37ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἴμεθα δὲ καὶ ἐν ἀπαρτίᾳ, κ. Πρόεδρε.

§38ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος (θόρυβος).

§39ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἐγένετο, κ. Πρόεδρε, ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἀλλὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν ψυχοῤῥαγοῦντα ἀρχηγὸν τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§40Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύω τὴν συνεδρίασιν.