1882.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39

Τῆς 20 Δεκεμβρίου 1882.

(Δευτέρα)

(Ὥρα 5 καὶ 25 Μ. Μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι Βουλευταὶ, σᾶς παρακαλῶ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς θὰ ὁμιλήσῃ.

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν λυπηρὰ εἴδησις, πρὸ ὀλίγου τηλεγραφηθεῖσα ἐκ Παρισίων. Μέγας πολίτης τῆς Γαλλίας ἐτελεύτησεν. Οὐδεὶς πλειότερον τοῦ Γαμβέττα ἠδύνατο νὰ φέρῃ ἐπαξίως τὸν σεμνὸν τοῦτον τίτλον· ἀλλ’ ὁ Γαμβέττας δὲν ὑπῆρξε μόνον μέγας πολίτης τῆς Γαλλίας, ἦτο πρόμαχος τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ κόσμῳ, ἦτο δὲ καὶ μέγας φιλέλλην. Οὐδείς ποτε ἐν δυσχερεστέραις περιστάσεσι τελεσφορώτερον αὐτοῦ εἰργάσθη ὑπὲρ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ αἱ τύχαι τοῦ ἔθνους, ὑπὲρ οὗ ἐμεγαλούργησεν ἡ ὑπέροχος τοῦ Γαμβέττα διάνοια καὶ ὁ χαρακτὴρ, δὲν ἐνδιαφέρουσι μόνον εἰς αὐτό. Τὸ Γαλλικὸν ἔθνος, τὸ ὁποῖον τοσαῦτα ὀφείλει εἰς τὸν Γαμβέτταν καὶ τοσαύτας εἰς αὐτὸν ἐστήριζε δικαίως ἐλπίδας, ἔχει ἐν τῷ κόσμῳ ἐκπολιτιστικὴν ἀποστολὴν, καθιστῶσαν τὰ δυστυχήματα αὐτοῦ δυστυχήματα τοῦ κόσμου. Ἀλλ’ ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ γενικὴ ἐπίδρασις τῶν πραγμάτων τῆς Γαλλίας ἐπὶ τῶν ἐκτὸς αὐτῆς, ὁποία τις δὲν θὰ ἦναι διὰ τὴν Ἑλλάδα βλάβη τὸ μέγα τοῦτο τοῦ Γαλλικοῦ ἔθνους δυστύχημα; Ὁ Γαμβέττας ἐνεσάρκου ἐν ἑαυτῷ τὸ ἐκπολιτιστικὸν πνεῦμα καὶ τὸν φιλελληνισμὸν τῆς Γαλλίας· τὴν στέρησιν ἄρα τοιούτου ἀνδρὸς θὰ θρηνήσῃ μετὰ τῆς Γαλλίας ἅπας ὁ πεπολιτισμένος κόσμος, ἀλλ’ ἰδίως θὰ θρηνήσῃ αὐτὴν ὁ Ἑλληνισμός. Ἡμεῖς σήμερον ἐπὶ τῇ ἀπαισίᾳ εἰδήσει, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐλάβομεν, δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ἀναπολῶμεν ὅτι πᾶν τὸ ἀποφασισθὲν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τοῦ Βερολινείου Συνεδρίου ὑπῆρξεν ἔργον τῆς πρωτοβουλίας τοῦ Γαμβέττα καὶ ἐν παντὶ ὅ,τι βραδύτερον ἐξετελέσθη ἐκ τῶν τότε ἀποφασισθέντων ἀντιλήπτορα ἔνθερμον εἶχεν ἡ Ἑλλὰς τὸν Γαμβέτταν. Ταῦτα ἀνακαλοῦν εἰς τὴν μνήμην ἑκάστου τὸ πένθιμον ἄγγελμα, ἀναῤῥιπίζει τὰ βαθέως ἐῤῥιζωμένα ἐν τῇ καρδίᾳ παντὸς Ἕλληνος αἰσθήματα εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν ἀοίδιμον ἄνδρα, ἡ δὲ γενικὴ συγκίνησις δὲν θὰ ἐπέτρεπεν εἰς ἡμᾶς, καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἀπόλυτος εἰς τοῦτο ἀνάγκη, ἵνα προβῶμεν ἐν ἠρεμίᾳ πνεύματος εἰς ἐργασίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐπίσημον ἔνδειξιν τιμῆς εἰς εὐεργέτην τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Οὐδὲ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν δυνάμεθα ν’ ἀκροασθῶμεν, καὶ διὰ τοῦτο εὐθὺς ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα, ἀνταποκρινόμενος πρὸς τὸ γενικῶς ἐπικρατοῦν αἴσθημα ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ.

§3ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα ἵνα εἴπω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται σήμερον νὰ συνεδριάσωμεν εἰμὴ μόνον ὅπως ἐκφράσωμεν τὴν κατέχουσαν ἡμᾶς βαθεῖαν λύπην, καὶ ὅπως ἀναθέσωμεν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα τὰ αἰσθήματα ταῦτα τῆς Βουλῆς διερμηνεύσῃ ἁρμοδίως.

§5ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ταῦτα πράξῃ ἡ Βουλή, οὐδὲν ἄλλο ὑπολείπεται αὐτῇ ἢ νὰ λύσῃ τὴν συνεδρίασιν. Ταύτην ὑποβάλλω τὴν πρότασιν.

§7ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν Βουλευτῶν καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§8Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ αἰσθήματα τῆς λύπης, τὰ ὁποῖα ἐξεδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς συμμερίζεται ἀμειώτως καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις, ἐν ὀνόματι τῆς ὁποίας ὁμιλῶ. Ἐθαυμάζομεν πάντες ὄχι μόνον τῶν μέγαν πολιτικὸν ἄνδρα τῆς Γαλλίας, ἀλλ’ ἐθαυμάζομεν προσέτι τὸν ἔξοχον ρήτορα, ὅστις κατὰ τὸν αἰῶνα τοῦτον κατέλαβεν ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις τῆς πατρίδος του τὴν ἐξοχωτέραν θέσιν. Καὶ ὤφειλε βεβαίως ἡ Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος, ἡ ἑδρεύουσα ἐν Ἀθήναις, νὰ δηλώσῃ τὴν θλῖψιν αὐτῆς ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τοῦ θανάτου τοῦ ἐξόχου ρήτορος. Δὲν θαυμάζομεν δὲ μόνον, ἀλλὰ θλιβόμεθα προσέτι, διότι ὁ θάνατος τοῦ Γαμβέττα εἶναι θάνατος μεγάλου φίλου τῆς Ἑλλάδος, ὅστις ὑπὲρ αὐτῆς, ὅτε τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐκυμαίνοντο οὐχὶ ἐν ἀβεβαιότητι, ἀλλ’ ἐν ἀπελπισίᾳ, ἀνέλαβε τὴν ὑποστήριξιν αὐτῶν, καὶ διὰ τῆς μεγάλης ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν ἐνήσκει ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἔθνους, ἐπροστάτευσε τὰ συμφέροντα ταῦτα. Ἡ ἀντιπολίτευσις ὡς καὶ ἡ συμπολίτευσις κατέχονται ἀπὸ τὸ αὐτὸ αἴσθημα· ἀλλ’ ἡ ἀντιπολίτευσις ἰδίως, μέλη τῆς ὁποίας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀντεπροσώπευον τὴν Ἑλλάδα καὶ διαχειρίζοντο τὴν ἐπιμέλειαν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκτιμήσῃ ὑπὲρ πάντα ἄλλον τὰ αἰσθήματα τοῦ ἀνδρὸς ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν τελεσφόρον συνδρομὴν, τὴν ὁποίαν παρέσχεν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα ὁ μέγας πολιτικός. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζομεν ὄχι μόνον, ἵνα ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς διερμηνεύσῃ ἁρμοδίως τὰ αἰσθήματα ταῦτα τοῦ ἔθνους ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ ἐξόχου ρήτορος καὶ τοῦ μεγάλου φιλέλληνος, ἀλλὰ παρακαλοῦμεν προσέτι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ καὶ οἱανδήποτε ἄλλην πρότασιν ἤθελεν ἐγκρίνει ἵνα διαιωνισθῇ παρ’ ἡμῖν ἡ μνήμη τοῦ Γαμβέττα, καὶ ἀποδείξῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος δὲν ἀμνημονεῖ τῶν εὐεργεσιῶν, τὰς ὁποίας πρὸς αὐτὸ παρέχουσιν οἱ ἐν Εὐρώπῃ κραταιοὶ πολιτικοί. (Εὖγε, εὖγε! πανταχόθεν).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§10ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω εἰμὴ ὅτι καὶ ἐγώ, τυχὼν τῆς εὐτυχίας καὶ τῆς τιμῆς νὰ παρακολουθήσω τὰς ἐνεργείας τοῦ κυρίου Γαμβέττα κατὰ τὰς διαφόρους φάσεις τοῦ ζητήματος τῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα προσαρτηθεισῶν Ἐπαρχιῶν καὶ γνωρίσας ἐκ τοῦ πλησίον τὰ ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἡμῶν ἁγνὰ καὶ ζωηρὰ αὐτοῦ αἰσθήματα, νομίζω ὅτι κἄτι τι πλειότερον παρὰ ἁπλᾶ συλλυπητήρια πρέπει τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος νὰ ἐκφράσῃ ἐπὶ τῷ θανάτῳ αὐτοῦ. Ὅθεν προτείνω, ὅπως ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τηλεγραφήσῃ πρὸς τὸν Πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος ἐν Παρισίοις, ὅπως καταθέσῃ στέφανον ἐπὶ τοῦ φερέτρου τοῦ ἐνδόξου ἀνδρὸς πρὸς ἔνδειξιν τῆς βαθείας ἡμῶν λύπης.

§11ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 4 παρὰ 20 λ. Μ. Μ.)