1882.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

Τῆς 9 Δεκεμβρίου 1882

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 5 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καπνοφυτευταὶ καὶ καπνοπῶλαι τῆς πόλεως Αἰτωλικοῦ ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐκφράζουσι γνώμην, ὅτι πεντήκοντα λεπτῶν φόρος ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς καὶ ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς κατ’ ὀκᾶν εἶναι ἱκανὴ φορολογία διὰ τὸν καπνόν. Τηλεγράφημα ἐξ Αἰτωλικοῦ. «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ἀναφορὰ, συνταχθεῖσα ἐνταῦθα καὶ ἀπισταλεῖσα εἰς Ἀθήνας, ὑπεγράφη παρ’ ἡμῶν μὴ ἀναγνωσάντων αὐτὴν κλπ. (Ἀναγινώσκεται). Τὸ Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον Μεσσήνης εὔχεται, ἵνα καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν φορολογικῶν μέτρων πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§2ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐταξινόμησε τοὺς Μηχανικούς, διότι ἐν τῷ τύπῳ ἐπικρατεῖ διχογνωμία περὶ αὐτῆς, τῶν μὲν ζητούντων τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου, τῶν δὲ προτεινόντων προφασιολογίας, καί, ὡς φαίνεται, ἀποδίδεται οὕτω μομφὴ μερολοψίας εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Πρέπει λοιπὸν νὰ γνωρίζωμεν ποία εἶναι ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν κατήρτισεν ἡ Ἐπιτροπή, ἥτις ἐκλήθη, ἵνα ἀποφασίσῃ περὶ ταξινομήσεως τῶν Μηχανικῶν. Δεύτερον ἐζήτησα πρὸ ἡμερῶν, ὅπως ὑποβληθῶσι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐξετάσεως ἀπὸ τοῦ 1878 ναυτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν· οὐδὲ τοῦτο ἐξετελέσθη. Ἤδη ἐνεργοῦνται πάλιν ἐξετάσεις ναυτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν. Ζητῶ ὅπως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰ ἀποτελέσματα καὶ τῶν ἐξετάσεων τῶν τελευταίων τῶν ναυτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, καὶ ἐν ταυτῷ νὰ δηλώσῃ ἐπὶ τίνι βάσει θέλει προβῆ εἰς τὴν ἀπονομὴν τῶν βαθμῶν, δηλ. ἐπὶ τῇ βάσει τίνος προσόντος θέλει ἐνεργήσει τοὺς προβιβασμούς. Τρίτον, ἐρωτῶ τί γίνονται τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων τόσων νέων, οἱ ὁποῖοι πανταχόθεν τῆς Ἑλλάδος προσέτρεξαν, ἵνα δώσωσιν ἐξετάσεις τῆς ἑαυτῶν ἱκανότητος καὶ καταταχθῶσι δόκιμοι ἀξιωματικοί, ἐκ δὲ τῶν ἀποτελεσμάτων οὐδὲν προέκυψε, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀνησυχίαν ἐκείνην, ἣν ὑπέστησαν τόσαι οἰκογένειαι. Περὶ αὐτῶν τῶν τριῶν εἶναι ἀνάγκη ὅπως δοθῶσι πληροφορίαι εἰς τὴν Βουλήν.

§3ΡΟΥΦΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§4ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Διὰ τὴν τελευταίαν ἀπάντησιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ λέγω ὅτι οὐχ ἧττον ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ κατατεθῇ. Ὅσον δὲ περὶ τῶν προβιβασμῶν, συνιστῶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ὅπως τηρήσῃ μέτρον δικαιοσύνης, διότι ἐν τοῖς τελευταίοις προβιβασμοῖς συνέβη ὥστε νὰ παρουσιάζωνται πρόσωπα δύω ἐτῶν ὑπηρεσίαν μετροῦντα, καὶ ταῦτα νὰ ἀπολαύωσι τοῦ βαθμοῦ τοῦ τελευταίου, ἐνῷ ὑπάρχουσιν ὑπαξιωματικοί, οἵτινες ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ 15 καὶ 20 ἔτη (θόρυβος), καὶ διατελοῦσιν ὁλονὲν δίοποι.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§6Α. ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Εὑρίσκομαι, κύριοι, εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπευθύνω μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἑξῆς: «Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τηλεγραφικῶς»... (Ἀναγινώσκει). Λέγω, ὅτι ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν, διότι πρὸ 15 ἡμερῶν ἀπηύθυνα τὸ παράπονον, τὸ διατυπούμενον ἐν τῇ ἐπερωτήσει, εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅστις παρήγγειλε τὸ ἁρμόδιον Τμῆμα νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Νομάρχης διατί ἀρνεῖται νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του περὶ συνομολογήσεως δανείου πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀνεγειρομένου ἱεροῦ ναοῦ ἐν Κέᾳ. Ὁ κ. Νομάρχης ἐσιώπησεν, ἂν καὶ ἐκ δευτέρου τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος διέταξε ν’ ἀπαντήσῃ. Ὁ κ. Νομάρχης, καίτοι παρῆλθον 20 περίπου ἡμέραι, ἀρνεῖται νὰ ἀπαντήσῃ· διατί δὲν ἐκδίδει τὴν ἀπόφασίν του ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ ψηφίσματος, καὶ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἵνα ἐγκρίνῃ ταῦτα ὅπως ὑπεβλήθησαν ἢ καὶ νὰ τὰ τροποποιήσῃ; διατί δὲν ὑποβάλλει τὴν πρᾶξιν τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Κέας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν διαταγὴν πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐργολάβου; Εὑρίσκομαι, λέγω, εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταγγείλω ἐπισήμως εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐνώπιον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους τὸν Νομάρχην Κυκλάδων Τσιτσάραν.

§7ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Εἶναι ὁ καλλίτερος τῶν Νομαρχῶν.

§8ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ λέγω, εἶναι βέβαιον, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις διέταξε τὸν Νομάρχην δὶς, χωρὶς νὰ τύχῃ ἀπαντήσεως, δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ.

§9ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἐὰν ὁ Νομάρχης ᾖναι ὑπαίτιος, καταγγείλατέ των εἰς τὰ Δικαστήρια.

§10ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Βεβαίως εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐκδώσῃ ἀνυπερθέτως τὴν ἀπόφασίν του. Εὑρίσκομαι δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸν καταγγείλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐνώπιον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους· διότι, γενόμενος ὄργανον τῶν εὐαρίθμων πολιτικῶν χρεωκόπων ἐκ τῆς Ἐπαρχίας μου, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ θράσος νὰ διαδίδουν, ὅτι ἐγράφη ἐξ Ἀθηνῶν εἰς τὸν Νομάρχην νὰ τεθῇ εἰς τὰς διαταγάς των, ὅπερ δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ πιστεύσω, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ θράσος νὰ διαδίδουν, ὅτι θὰ παύσουν τὸν Δήμαρχον (θόρυβος), καὶ ἔχω καὶ ἐπιστολὴν, ἡ ὁποία πιστοποιεῖ τὰ λεγόμενά μου, ὄχι μόνον παρακωλύει τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς Δημοτικῆς Διοικήσεως, μὴ ἐγκρίνων τὰς πράξεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κέας, μὴ ἐνισχύων τὴν Δημοτικὴν Ἀρχὴν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν δημωφελῶν ἔργων, καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον, ἀλλὰ καὶ ἐπιχειρῶν νὰ καταστρέψῃ καὶ τὰ ἀρξάμενα, ἀφίνων ταῦτα ἡμιτελῆ ἐρείπια, καὶ βυθίζων τὸν Δῆμον εἰς δίκας καὶ βεβαίας ὑποχρεώσεις. Καὶ τὰς μὲν λαοφιλεῖς ταύτας σκέψεις χαρίζω εἰς τὸν Νομάρχην καὶ τοὺς εἰσηγητάς του, ἵνα ἕνεκεν αὐτῶν κέκτηνται πρὸ πολλοῦ τὸν τίτλον τοῦ πρώην, μεθ’ οὗ καὶ ὑπογράφονται, ἐξαπατήσαντες ἅπαξ μόνον ἕκαστος ἐξ αὐτῶν τὸν λαὸν τῆς Κέας. Διὰ νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι ἡ καταγγελία αὕτη εἶναι ἀόριστος, ὅτι ἦλθον νὰ καταγγείλω ἀνώτερον Διοικητικὸν ὑπάλληλον ἀορίστως, εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς φέρω καὶ τὰ ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα ἢ τώρα, ἢ ὅταν θέλητε.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ Σάββατον, τὸ Σάββατον.

§12ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν Νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς. Ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ὑποβάλλω γενικὴν τροπολογίαν, ἣν παραδίδω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα). Συγχρόνως, κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω τηλεγράφημα, ὅπερ ἔλαβα σήμερον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Δήμαρχον Τριπόλεως τὸ ἑξῆς: «Ταύτην τὴν στιγμήν, διερχόμενος ἀγορὰν, ὑβρίσθην δεινῶς παρὰ ταραξιῶν ἄνευ ἀφορμῆς. Νομάρχης, ἐλθὼν πάραυτα, ἐπετέθη ἀδίκως Ἀστυνόμου, ἠπείλησεν αὐτόν. Νομάρχου ἐπιθετικὴ διαγωγὴ ἐνθαῤῥύνει κακούργους, γενήσεται πρόξενος δεινῶν τῇ Πατρίδι. Ὑψώσατε φωνήν».

§13ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ Σάββατον, τὸ Σάββατον ἀναπτύσσετε τὴν ἐπερώτησίν σας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια τὸ Σάββατον· σήμερον δὲν εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεως.

§15ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Δήμαρχος Τριπόλεως ἀνήκει εἰς τὴν τάξιν τῶν μεγαλεμπόρων, ἐπεδίωξε δὲ τὴν Δημοτικὴν Ἀρχὴν ἀπὸ μόνην τὴν εὐγενῆ φιλοδοξίαν νὰ φανῇ χρήσιμος εἰς τὴν πατρίδα του, καὶ ἐγένετο πράγματι τοιοῦτος. Ἀνήκει εἰς τὴν χορείαν τῶν Δημάρχων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνεδείχθησαν τοσοῦτον χρήσιμοι εἰς τοὺς Δήμους τῆς Ἑρμουπόλεως καὶ τοῦ Πειραιῶς (θόρυβος). Ἡ Δημοτικὴ αὕτη Ἀρχὴ εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μετὰ τῆς Διοικητικῆς, ὅπως ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος ἐξάγεται καὶ ἐξ ἄλλων πληροφοριῶν, ἃς ἔχω. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὅλα τὰ δέοντα μέτρα πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς τάξεως καὶ πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν Νόμων.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ Σάββατον, τὸ Σάββατον.

§17ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος, καὶ παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ δώσωσι προσοχὴν, διότι ὁ λόγος μου ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα ἁπάσης τῆς Πολιτείας. Μεταξὺ τῆς Τραπέζης καὶ τῶν ὀφειλετῶν αὐτῆς ἀνεπτύχθη διένεξις, διότι αὕτη δὲν δέχεται τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος 100 παλαιὰς δραχμὰς πρὸς 89 νέας, ἀλλὰ 112 πρὸς 100· τοῦτο φέρει διαφορὰν τριάκοντα λεπτὰ εἰς τὰς 100 δραχμάς. Ἡ Τράπεζα ἐπιμένει εἰς τὸν διϊσχυρισμόν της τοῦτον, ἐνῷ ὁ Νόμος λέγει, ὅτι αἱ 100 παλαιαὶ λογίζονται 89 νέαι. Παρακαλῶ λοιπὸν, διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, ἥτις ζημιοῖ οὐκ ὀλίγον τὰς συναλλαγὰς τῶν πολιτῶν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ εἰς μίαν συνεννόησιν μετὰ τῆς Τραπέζης, διότι πρέπει νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα (θόρυβος). Κύριοι, μὴ θορυβεῖτε καθόλου, διότι εἶναι ἀντικείμενον, ὅπερ δὲν ἀφορᾷ κόμμα, ἀλλὰ θίγει τὰ συμφέροντα καὶ τοῦ τελευταίου πολίτου.

§18ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ, καλά.

§19ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἂς ὑπάγουν εἰς τὰ Δικαστήρια.

§20ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ λέγουν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα δικαστικῶς. Ὅλοι γνωρίζετε ἂν συμφέρῃ εἰς ἕκαστον πολίτην νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο δικαστικῶς· διότι ἡ Τράπεζα θὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν δικαστικὴν ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ θὰ πιέσῃ τοὺς ὀφειλέτας της νὰ τὴν πληρώσωσιν. Εἶναι, πρὸς Θεοῦ εἰς κατάστασιν οἱ ὀφειλέται νὰ πληρώσωσι τὴν Τράπεζαν; Καὶ ἐν τούτοις αὐτὴ εἶναι ἡ ὁδὸς, τὴν ὁποίαν δεικνύουν οἱ Ὑπουργοὶ εἰς τοὺς μετὰ τῆς Τραπέζης συναλλαττομένους. Ἀλλὰ σεῖς θέλετέ το ἵνα, πρὸς τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ λαὸς ζημίας διὰ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ νομισματικοῦ, συστήματος ὑποστῇ καὶ τὴν εἰς τὴν Τράπεζαν πληρωμὴν τῶν τριάκοντα λεπτῶν εἰς τὰς 100 δραχμὰς, ὥστε ἡ θεραπεία, ἣν δεικνύει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ἀναξία προσοχῆς, καὶ μάλιστα προφερομένη ἀπὸ μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς ἑνὸς Νόμου, τὸν ὁποῖον τὸν εἰσήγαγεν εἰς ψήφισιν καὶ κύρωσιν ὁ μοχλὸς τῆς Τραπέζης καὶ ὁ ὑποδιοικητὴς κύριος Κεχαγιᾶς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ 1867, καὶ αὐτὸς ἔκαμε τὸν ὑπολογισμὸν τῶν 100 πρὸς 89· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἂν δὲν συνέβαινεν, οἱ πολῖται πάντες ὀφείλουσι νὰ ὑπόκηνται εἰς τὰς συνεπείας τῶν Νόμων τῆς Πατρίδος, πολὺ δὲ περισσότερον ὀφείλει νὰ ὑποκύπτῃ ἡ Τράπεζα, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἀρκετὰ προνόμια ἐψηφίσθησαν, πρὸς προφανῆ ζημίαν τῶν πολιτῶν. Ἀπαιτῶ λοιπὸν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις σπεύσῃ νὰ ἄρῃ τὴν διαφωνίαν ταύτην, διαβιβάζουσα τὰς ἀνηκούσας, ἀλλ’ ἐντόνους, παρατηρήσεις εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ νὰ μὴ ἀρκεσθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς ἰδικούς της, οὓς ἐδέχθη ἡ Τράπεζα εἰς τὴν ἀναλογίαν 100 πρὸς 89, διότι ἀποζημιοῦται ἡ Τράπεζα, ἔχουσα καθημερινὰς συναλλαγὰς μὲ τὴν Κυβέρνησιν, χορηγοῦσα καὶ αὐτὴ τὰ ποσὰ ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν.

§21ΤΣΑΧΤΣΙΡΗΣ. Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν Νόμου, ἀφορῶσαν εἰς τὴν φορολογίαν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων τῆς Ἐπαρχίας Καλαμπάκας, τῶν ἐχόντων ἀγροὺς, ἐπεκτεινομένους καὶ ἐπὶ τοῦ Τουρκικοῦ ἐδάφους. Τὴν πρότασίν μου ταύτην συνοδεύω καὶ μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα).

§22ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ὑποβάλλω διάφορα Νομοσχέδια περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων· 1ον, τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας ἐκ δραχμῶν 50 χιλιάδων· ἄλλη πίστωσις ζητεῖται διὰ τοὺς πρόσφυγας ἐκ τῆς Αἰγύπτου 60,000 δραχμῶν· πίστωσις ἐπίσης ζητεῖται διὰ τὴν ἀπόδοσιν ποσοῦ, ὑπολειπομένου ἐκ τῶν συνεισφορῶν ὑπὲρ τῶν παθόντων ὑπὸ τοῦ σεισμοῦ ἐν Κορίνθῳ. Ἐκ τοῦ τότε γενομένου ἐράνου ἔμεινεν ὑπόλοιπον μὴ διανεμηθὲν 26,000 δραχμῶν. Αὐτὸ τὸ περίσσευμα διέφυγε τὴν γνῶσιν καὶ τῶν παθόντων καὶ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἀνευρέθη τὸ γραμμάτιον αὐτοῦ, ὡς εἰσαχθέντος εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Τὸ Δημόσιον ἠδύνατο σήμερον νὰ ἀντιτάξῃ τὴν παραγραφὴν, ἀλλὰ νομίζει ἄδικον καὶ ἀπάνθρωπον ν’ ἀντιταχθῇ ἡ παραγραφὴ πρὸς μὴ ἀπόδοσιν ποσοῦ, προερχομένου ἐξ ἐράνου διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ γείνῃ ἀπόδοσις 26,000 δραχμῶν. Ἄλλο Νομοσχέδιον ὑποβάλλω, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνεται, ὥστε ἡ Αἴγινα νὰ συμπεριληφθῇ ὑπὸ τὴν Ἐφορείαν τῆς Ἀττικῆς· ἡ ὑπηρεσία μέλλει νὰ ἐνεργῆται συντονώτερον, ὅταν ἡ Αἴγινα ὑπαχθῇ εἰς τὴν Ἐφορείαν Ἀττικῆς. Ἐπίσης ὑποβάλλω δήλωσιν διὰ δύω πιστώσεις, ἐξ ὧν ἡ μὲν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ζητοῦν πίστωσιν 30,000 δραχμῶν ὅπως ἀνεγείρῃ δευτέραν ὀροφὴν τοῦ οἰκοδομήματος, ἐν ᾧ ὑπάρχει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαισύνης· οἱ λόγοι ἐκτεθήσονται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ ἄλλη δὲ πίστωσις ἐκ 50,000 δραχμῶν ἐμπεριέχεται ἤδη ἐν τῷ Νόμῳ τοῦ 1867 περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος. Προβλέπει ὁ Νόμος οὗτος, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ μέλλει ν’ ἀπαιτήσῃ ἐργασίαν ἔκτακτον ἐν τοῖς Ταμείοις· δι’ αὐτὴν δὲ τὴν ἔκτακτον ἐργασίαν ὁ Νόμος ἐκεῖνος ὁρίζει τὸ ποσὸν 50,000 δραχμῶν. Πρέπει ὅλοι οἱ κατάλογοι οἱ φορολογικοὶ ν’ ἀναχθῶσιν εἰς τὸ νέον νόμισμα. Τελευταῖον ὑποβάλλω ἀναθεωρημένον τὸ Νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν οἴνων. Εἶχον ἀναγγείλει εἰς τὴν Βουλὴν ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι οἱ φορολογικοὶ Νόμοι, τοὺς ὁποίους ὑποβάλλομεν, κατὰ πρῶτον βεβαίως ἀπαιτοῦν μελέτην ἐπανειλημμένην, καὶ μελέτην τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ ἐπιφέρωσιν οἱανδήποτε βλάβην εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ νὰ μὴ καταθλίψωμεν τὰς ζωτικὰς δυνάμεις τῆς κοινωνίας καὶ τῶν φορολογουμένων. Ὑποβάλλω λοιπὸν ἀντ’ ἐκείνου τοῦ Νομοσχεδίου ἄλλο, ἐξ οὗ ἐπέρχονται τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὑποθέτω, ὅτι θέλουν ἐγκριθῆ. Πρῶτον συγχωνεύεται ὁ φόρος ὁ ἔγγειος καὶ ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως, διὰ νὰ μὴ γίνεται διπλῆ βεβαίωσις. Καὶ κατὰ τὴν συγχώνευσιν ταύτην, ἐπιμένομεν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ στρεμματικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων· ὁ φόρος ὁ ἔγγειος, ὅπου ὁ οἶνος δὲν καταναλίσκεται ἐξαγόμενος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἰσπράττεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ γίνεται ἐξαγωγικὸν τέλος, ὅπως ἤδη ὑπάρχει καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τὴν ὑπάρχουσαν, μάλιστα μετριωτέραν· παύει ὅμως ὁ φόρος τῆς μεταφορᾶς, ὅστις ὑπάρχει μέχρι τοῦδε, ὅπου φορολογοῦνται οἱ οἶνοι κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, δὲν ἰσχύει δὲ ἡ στρεμματικὴ φορολογία, ἤτοι εἰς τὰς Κυκλάδας· ἐκεῖ ἡ φορολογία ἐγίνετο κατά τε τὴν ἐξαγωγὴν καὶ κατὰ τὴν μεταφοράν. Ὁ οἶνος, ὅστις δὲν ἐξάγεται, ὑπόκειται εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, ὅστις ῥυθμίζεται κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ, φθάνομεν δὲ κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς τὸ ποσὸν 6 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ὅταν ὁ πληθυσμὸς ὑπερβαίνῃ 40 χιλιάδας, ὅπως ἐν τῇ Πρωτευούσῃ, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ Πειραιῶς. Βαθμηδὸν καταβαίνει ἡ κλῖμαξ εἰς τὰ 5½ λεπτὰ, πέντε καὶ ἐφεξῆς, ὁ δὲ πληθυσμὸς λαμβάνεται κατὰ τὴν ἐπίσημον ἀπογραφὴν, ἵνα μὴ διαφιλονεικῆται. Ὁ καλλιεργητὴς δὲν ὑπόκειται εἰς φόρον, διότι αὐτὸς δὲν ἐκποιεῖ πρὸς κατανάλωσιν· εἰς φόρον ὑπόκειται ὁ ἐκποιῶν εἰς λιανικὴν πώλησιν. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν τὰς ἀποθήκας καὶ τὰ κατώγαια καὶ τὰς οἰκίας τοῦ καλλιεργητοῦ· ἐξετάζομεν μόνον τὰς οἰναποθήκας, ὅπου γίνεται ἡ λιανικὴ πώλησις, καὶ βεβαιοῦται ὁ φόρος ἐν τοῖς οἰνοπωλείοις. Ἐννοεῖτε κάλλιστα, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡ μεγάλη κατανάλωσις γίνεται ὅπου εἶναι καὶ μεγάλη συγκέντρωσις πληθυσμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεγάλη εἰς τὸν ὑπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον εἴχομεν κάμει κατὰ τὸ πρῶτον Νομοσχέδιον, διότι τὸ ποσὸν μόνον ἐλαττοῦται κατὰ 500 χιλιάδας δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς καταναλώσεως θέλομεν φθάσει εἰς τὸ ποσὸν τῶν τριῶν καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων, ἐνῷ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν εἴχομεν ἀναγράψει δύω ἑκατομμύρια ἔγγειον φόρον καὶ ἓν ἑκατομμύριον ὀκτακοσίας χιλιάδας φόρον τῆς καταναλώσεως. Θεωροῦμεν, ὅτι μεγίστη πώλησις γίνεται ὅπου ὑπάρχει κινητὸς πληθυσμός. Ἔχομεν ὡς παράδειγμα, ὅτι ἡ Ἀττικὴ παράγει 13 ἑκατομμύρια, καὶ ἂν ὑποθέσητε, ὅτι τὰ τρία καταναλίσκονται ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς, τὰ δέκα εἰσέρχονται εἰς τὴν πόλιν· πλὴν τούτων δὲ εἰς τὰς Ἀθήνας εἰσκομίζονται οἶνοι ἐξ Αἰγίνης, ἐκ Κέας, ἐκ Κύμης, οἵτινες καταναλίσκονται ἐνταῦθα καὶ ἐν Πειραιεῖ, ὅπου ὑπάρχει πολὺς ναυτικὸς πληθυσμός. Νομίζω, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον θέλει γείνει ἀποδεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. (Ὅρα Παράρτημα).

§23ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἴπατε, ὅτι πρόκειται ν’ ἀνεγείρητε τὸ δεύτερον πάτωμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι δημόσιον κατάστημα.

§24ΡΑΛΛΗΣ. Ἀνήκει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὡς κληροδότημα (θόρυβος).

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ κατὰ τὴν συζήτησιν.

§26ΙΩ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἰς τὴν ἀμφισβήτησιν περὶ τοῦ τίς ὁ πταίων, τίς ὁ εὐθυνόμενος, οὗτος ἢ ἐκεῖνος, τὸ παρελθὸν ἢ τὸ παρὸν, ἐπὶ τῇ καταστάσει τῆς παρ’ ἡμῖν Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἥτις κατάστασις ὁμολογεῖται οὐχὶ εὐάρεστος, δὲν ἐπεμβαίνω, καὶ τοῦτο, διότι ἡ περὶ τοῦ τίς πταίει περιλάλητος ἔρευνα οὐδόλως συμβάλλει ἢ ἐλάχιστον συμβάλλει εἰς τὴν ὀρθὴν ἐκτίμησιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου. Εἰς τοῦτο δὲ περιοριζόμενος, ἔρχομαι ἐκθέτων τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἀποκρούω τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον ἔν τε τῇ ἀρχῇ καὶ τῷ συνόλῳ αὐτοῦ. Ἀποκρούω κατ’ ἀρχὴν τὸ Νομοσχέδιον, διότι ζητεῖται δι’ αὐτοῦ νὰ ἐπιβάλῃ αὐτοβούλως ἡ Πολιτεία δημοτικοὺς φόρους καὶ αὐτοβούλως νὰ διαχειρίζηται τὸ ἐξ αὐτῶν προϊόν, ὅπερ ἀπάδει πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ συστήματος τῆς ἀποκεντρώσεως, ἐφ’ ὧν ἑδράζεται τὸ δημοτικὸν ἡμῶν σύστημα, πρὸς τὰς ἀρχὰς, αἵτινες εἰσὶν ἡ καθαρωτέρα ἔκφρασις τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος, καὶ εἰς τὰς ὁποίας ὀφείλεται ἡ θεσπεσία ἐκείνη ἀνάπτυξις τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ κατὰ τοὺς ἀρχαίους χρόνους, ἡ διάσωσις τῶν λειψάνων αὐτοῦ κατὰ τὸν μεσαίωνα, καὶ αὐτὸ τὸ μέγα κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους ἔργον τῆς Ἑλληνικῆς παλλιγγενεσίας. Ἡ ἀποκέντρωσις, κύριοι, διεγείρει τὴν ἅμιλλαν περὶ τὸ πράττειν τὰ κοινὰ μεταξὺ τῶν πολλῶν, διδάσκει τοῖς πολλοῖς, ὅτι σωστικὸν καὶ ἀγαθῶν πρόξενον τὸ πείθεσθαι τοῖς Νόμοις, ἐθίζει τοὺς πολλοὺς εἰς τὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως, καὶ καθίστησιν αὐτοὺς τελείους πολίτας, ἱκανοὺς νὰ κρίνωσι περὶ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος καὶ νὰ πράττωσιν αὐτοὶ ἐντὸς τοῦ κύκλου τῆς ἐνεργείας αὑτῶν ἕκαστος. Ἄρα σφάλλει ἡ Κυβέρνησις, ἀπομακρυνομένη διὰ τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου τῆς ἀποκεντρώσεως, καὶ ἁμαρτάνει, ἀντιγράφουσα καὶ ζητοῦσα νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν Τόπον θεσμοὺς ἰσχύοντας ἐν χώραις, διατελούσαις ὑπ’ ἄλλας περιστάσεις καὶ διοικουμέναις κατὰ σύστημα συγκεντρωτικὸν, ἁρμόζον αὐταῖς. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ ἀναμφισβήτητον, ὅτι κακῶς ἔχουσι τὰ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως παρ’ ἡμῖν, ὡς καὶ τὰ πολλὰ τῆς ὅλης διοικήσεως. Δὲν παραδέχομαι ὅμως, ὡς φαίνεται παραδεχομένη ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου, ὅτι ἐπὶ τῇ κακῇ καταστάσει τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εὐθύνονται αἱ Δημοτικαὶ Ἀρχαί. Ἐὰν δὲ τὰ πράγματα ἐξετάσωμεν καὶ μετ’ ἐπιστασίας παρατηρήσωμεν αὐτὰ, βλέπομεν τοὐναντίον, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἡμῶν ἐλευθερίαι, ὅπου ἐλειτούργησαν ἀπροσκόπτως, περιελθούσης τῆς Δημοτικῆς Ἐξουσίας διὰ τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν ἐκλογῆς εἰς χεῖρας ἱκανὰς καὶ εὐσυνειδήτους, παρήγαγον καρποὺς ἀγλαοὺς, παρηγοροῦντας καὶ εὐελπίζοντας ἡμᾶς ἐπὶ τῷ μέλλοντι τοῦ Τόπου, καρποὺς, ὁποίους δὲν παρουσιάζει δυστυχῶς τὸ τῆς συγκεντρώσεως σύστημα ἐν ὁποιαδήποτε ἐνεργείᾳ αὑτοῦ. Οἱ Δῆμοι τῆς Ἑρμουπόλεως, τοῦ Πειραιῶς, τοῦ Πύργου, τῶν Πατρῶν, τῆς Κερκύρας, τοῦ Αἰγίου, τῆς Ἀκράτας καὶ πολλοὶ ἄλλοι δικαιοῦνται νὰ σεμνύνωνται ἐπὶ τοῖς ἔργοις, ἅτινα ἐτελέσθησαν καὶ τελοῦνται εἰς αὑτοὺς, χάρις εἰς τὴν λειτουργήσασαν παρ’ αὐτοῖς ἀγαθὴν δημοτικὴν διοίκησιν. Παραλείπων δὲ τὰ πολλὰ, ὅσα ἐπαίνου ἄξια ἐτελέσθησαν ἐν τοῖς καλῶς διοικουμένοις Δήμοις, μνημονεύω ἐκ τούτων τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν Ἐκπαίδευσιν. Οἱ Δῆμοι τοῦ Πειραιῶς, τοῦ Πύργου, τοῦ Αἰγίου ἔχουσι καὶ διατηροῦσι πρὸ καιροῦ δημοσυντήρητον Γυμνάσιον. Ὁ Δῆμος τῆς Ἀκράτας, εἷς ἐκ τῶν ἐλαχίστων Δήμων τοῦ Κράτους, ἔχει Ἑλληνικὸν Σχολεῖον δημοσυντήρητον, ὡς καὶ πολλοὶ ἄλλοι Δῆμοι τοῦ Κράτους. Ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Δήμου Αἰγείρας ὑπάρχει Δημοτικὸν Σχολεῖον λόγου ἄξιον πρὸ καιροῦ ἀνεγηγερμένον. Ὁ Δῆμος Ἀκράτας ἔχει καὶ Δημοτικὸν καί Ἑλληνικὸν Σχολεῖον. Ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Δήμου Αἰγίου ὑπάρχει εὐρύτατον Δημοτικὸν Σχολεῖον, ἔργον ἑνὸς τῶν ἐπιφανῶν ἀνδρῶν τῆς Αἰγιαλείας, τοῦ στρατηγοῦ Μελετοπούλου, δημαρχεύσαντός ποτε ἐν Αἰγίῳ. Κατασκευάζονται ἤδη ἐν τῷ αὐτῷ Δήμῳ τρία ἕτερα Δημοτικὰ Σχολεῖα, ἐν τῷ χωρίῳ Ἀραχώβης, ὅπερ καὶ κατεσκευάσθη, καὶ ἐν τοῖς χωρίοις Κουνινῆς καὶ Παρασκευῆς. Θεσμοὺς τοιούτους, παράγοντας καρποὺς, δὲν μεταβάλλουσι καὶ δὲν κινοῦσιν οἱ συνετῶς καὶ μετὰ στοργῆς περὶ τῆς καλῆς διοικήσεως καὶ τῆς ἀληθοῦς προόδου τοῦ Τόπου μεριμνῶντες. Οὐδ’ ὠφελεῖ ἡμᾶς ἢ τὸν Τόπον τὸ νὰ ἐπιῤῥίπτωμεν εἰς βάρος τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν τὴν οἰκτρὰν τῆς ὅλης Διοικήσεως κατάστασιν, ὀφειλομένην ἀναντιῤῥήτως εἰς τὸ ἐπικρατοῦν ὀλέθριον κυβερνητικὸν σύστημα. Μὴ κίνει, εἶπε, τὰ κακῶς κείμενα εὖ κείμενα· κατὰ μείζονα λόγον λεκτέον, μὴ κίνει τὰ εὖ κείμενα. Τοὺς θεσμοὺς δὲ, τοὺς ὁποίους θέλουσι νὰ μεταφυτεύσωσιν ἐν Ἑλλάδι, ἀπεμιμήθη πρὸ χρόνων καὶ ἡ Γαλλία, ἐδαπάνησε δὲ μέχρι τοῦδε εἰς τὴν κατασκευὴν Σχολείων Δημοτικῶν 220 ἑκατομμύρια, διαθέτει πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1883 ἕτερα 120 ἑκατομμύρια, καὶ ὑπολογίζεται, ὅτι θέλουσι δαπανηθῆ ἐν συνόλῳ 700 ἑκατομμύρια. Κύριοι, ἡ Γαλλία, ἡ πλουσιωτέρα τῆς ὑφηλίου χώρα, κάμπτεται, καὶ ἤρξατο φοβουμένη καὶ οἰκονομικὸν Σεδὰν, διότι ἠσπάσθη σύστημα διοικήσεως πολυτελὲς καὶ τυχοδιωκτικὸν, ὁποῖον θέλουσι νὰ ἱδρύσωσι καὶ παρ’ ἡμῖν. Μὴ σπεύδετε, κύριοι, μὴ προτρέχετε. Ὁ δεύτερος λόγος, δι’ ὃν ἀποκρούω τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον, εἶναι, ὅτι ἐπαυξάνονται δι’ αὐτοῦ αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους κατὰ τετρακοσίας τοὐλάχιστον χιλιάδας δραχμῶν, καὶ ἐπαυξάνονται εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὸ κύριον καὶ μόνον μέλημα πάσης σωφρονούσης Κυβερνήσεως ἔδει νὰ ἦναι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τῆς συγκοινωνίας, τὸ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἰσοζύγιον καὶ ἡ ἄρσις τῆς ἐπαχθοῦς καὶ λίαν ἐπιζημίου ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τῶν τραπεζικῶν γραμματίων. Ζητοῦντες δὲ διὰ τοσούτων καὶ τηλικούτων δαπανηρῶν μέτρων βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας, προετοιμάζετε τὸ ναυάγιον τοῦ σκοποῦ τοῦ ἰσοζυγίου, ὃν ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἐπιδιώκετε διὰ τῶν οἰκονομικῶν ὑμῶν Νομοσχεδίων. Τίς δὲ ν’ ἀμφισβητήσῃ δύναται, ὅτι τοῦ ναυαγίου τούτου, μάλιστα μετὰ τὰ νέα βάρη, ἅτινα ζητεῖτε νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὸν λαὸν, αἱ συνέπειαι ἔσονται ὀλέθριαι διὰ τὸν Τόπον; Ὁ δὲ τρίτος λόγος, δι’ ὃν ἀντιτάσσομαι εἰς τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι, ὅτι ἐπιβάλλεται δι’ αὐτοῦ φόρος ἐπὶ τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος, καθ’ ὅσον ἐπιτρέπεται νὰ διατεθῇ εἰς ἄλλας ἀνάγκας, δέον νὰ διατεθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ κατωτέρου κλήρου, ἀπὸ τῆς βελτιώσεως τοῦ ὁποίου δικαιούμεθα νὰ προσδοκῶμεν τὸ μέγα ἀγαθὸν τῆς θρησκευτικῆς καὶ ἠθικῆς ἀγωγῆς τοῦ λαοῦ. Κύριοι, περαίνω ἐπὶ τούτοις τὸν λόγον, πιστεύων, ὅτι ἀρκοῦσιν αὐτὰ, ὅπως πεισθῇ ὁ βουλόμενος, ὅτι εἰς θεσμοὺς, πολλὰ ὑποσχομένους, ἐὰν εὐτυχήσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀγαθὴν Διοίκησιν, δὲν πρέπει νὰ τίθηται χεὶρ ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν, ὅτι πλανᾶται ἢ πλανᾷ ὁ ἐπαγγελλόμενος, ὅτι δύναται ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ καὶ διὰ τῶν γλίσχρων μέσων τοῦ ἡμετέρου Προϋπολογισμοῦ νὰ λύσῃ ζητήματα, πρὸς λύσιν τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖται καὶ χρόνος πολὺς καὶ μέσα μὴ ὑπάρχοντα γενναῖα, καὶ ὅτι ἀσεβεῖ πρὸς τὰ ἱερώτερα πᾶς, ὅστις ἤθελε διαθέσει καὶ ὀβολὸν ἐκ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς καὶ Μοναστηριακῆς περιουσίας, πρὸς ἄλλον σκοπὸν ἢ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τοῦ κατωτέρου Κλήρου.

§27ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐκ τῶν μακρῶν λόγων τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, καθὼς καὶ ἐκ τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, ἓν μόνον ἐπορίσθημεν, ὅτι ἡ προκαταρκτικὴ Παίδευσις τοῦ λαοῦ εἶναι ἐλλιπὴς καὶ ὅτι δὲν ἔχομεν στατιστικὰς πλήρεις πληροφορίας. Ἄξιον παρατηρήσεως μόνον εἶναι, ὅτι, ἐνῶ ἔχομεν χίλια Σχολεῖα ἀῤῥένων, ἔχομεν 150 μόνον θηλέων· παρετηρήθη δὲ, κύριοι, ὅτι, ὅπου τὰ θήλεα δὲν ἀναπτύσσονται, ὁ λαὸς δὲν εὐημερεῖ. Εἰς μίαν Ἐπαρχίαν τοῦ Μεξικοῦ (σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα), ὅπου ἐγένοντο μεγάλαι ἀταξίαι καὶ κακουργήματα, ἔφερον χιλιάδας Διδασκαλισσῶν, καὶ εἰς διάστημα δεκαπέντε ἐτῶν ἡ Ἐπαρχία αὐτὴ εὐημέρησε. Σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ταμείου εἶναι νὰ χορηγήσῃ τὰ μέσα, ὥστε νὰ ἱδρυθῶσι Σχολεῖα ὅπου δὲν ὑπάρχουσι, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο· ὡς πρὸς τὸν Κλῆρον δὲ ἔχομεν τὰ Ἱερατικὰ Σχολεῖα καὶ τὴν Ῥιζάρειον Σχολήν.

§28ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν πολέμιος τῆς ἰδέας τῆς συστάσεως Ταμείου εἰδικοῦ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον, εἶναι ἀπρόσφορον πρὸς τὸν σκοπόν. Καὶ ἐν πρώτοις εἶναι ἀπρόσφορον, διότι τὸ Δημόσιον καταβάλλει κατ’ αὐτὸ ἓν ποσὸν, ὅπερ καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἡ Κυβέρνησις περιλαμβάνει, καὶ ὅπερ ἠδύνατο πολὺ προθύμως καὶ ἄνευ τινὸς ἀντιῤῥήσεως νὰ παραδεχθῇ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐν οἱῳδήποτε Προϋπολογισμῷ, διότι καὶ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐλαύνεται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ καταστήσῃ ὅσον ἔνεστι βελτίω καὶ ὅσον ἔνεστι μᾶλλον διαδεδομένην τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν. Ὅθεν τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 800 χιλιάδων δραχμῶν, εἴτε περιλαμβάνεται ἐντὸς τοῦ Νομοσχεδίου, εἴτε μὴ, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Ἔρχεται κατόπιν ἡ ἐτησία συνεισφορὰ τῶν τοῦ Κράτους Δήμων, ἥτις, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, δὲν εἶναι κατωτέρα τῆς ποσότητος, τῆς ἐπιβαρυνούσης ἤδη τοὺς Δήμους, προστίθεται δὲ εἰς τὸ Ταμεῖον τὸ εἰδικὸν καὶ τὸ ἓν τέταρτον τοῦ ἑνὸς ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, καὶ τὸ τέταρτον τοῦτο ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν ὑποβαλλομένων εἰς δημοτικὴν φορολογίαν εἰδῶν πλέον τοῦ νῦν καταβαλλομένου δημοτικοῦ δασμοῦ ἢ δημοτικῆς εἰσφορᾶς. Δὲν ἐπιβάλλεται δὲ πρόσθετος φορολογία πρὸς τοῦτο ἐν οἷς Δήμοις ἡ δημοτικὴ φορολογία συνίσταται εἰς τὸ ἓν πέμπτον τοῦ ἀντιστοιχοῦντος δημοσίου φόρου· ἐν τοῖς Δήμοις τούτοις ἡ ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως πρόσθετος φορολογία ὁρίζεται, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, εἰς τὸ ἓν τέταρτον τοῦ νῦν ἐπιβαλλομένου δημοτικοῦ φόρου. Ἀλλ’ ἡ δημοτικὴ φορολογία ἐν τοῖς πλείστοις τῶν Δήμων ἀνέρχεται ἤδη εἰς τὸ ἓν πέμπτον τοῦ ἀντιστοιχοῦντος δημοσίου φόρου· ἑπομένως, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, θέλει ληφθῆ, χάριν τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, τὸ ἓν τέταρτον τοῦ ἐπιβαλλομένου νῦν δημοτικοῦ φόρου. Τί θέλει λοιπὸν μένει διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Δήμων, οἵτινες σήμερον χρῶνται ὅλῳ τῷ εἰσπραττομένῳ ποσῷ πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δημοτικῶν ἀναγκῶν; Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι γίνεται σήμερον σπατάλη ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς δημοτικῆς περιουσίας, καὶ δὲν πολεμῶ ἐν γένει τὴν ἰδέαν ταύτην· ἀλλ’ ἔπρεπεν αὕτη νὰ περιορισθῇ πρότερον καὶ ἔπειτα νὰ ἀντλήσῃ ἡ Πολιτεία τὸ περιττεῦον ποσὸν ὑπὲρ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων. Ἀλλὰ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου δὲν λαμβάνεται περὶ τούτου πρόνοια. Εἶναι δὲ πασίγνωστον, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν Δήμων καθυστεροῦσι πολλὰ ποσά· καὶ, οὕτως ἔχοντος τοῦ πράγματος, ὑπάρχει ἐλπίς, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι θέλουσιν εἰσπράττει καὶ ἐκεῖνα τὰ ποσὰ καὶ τὸ πρόσθετον τέταρτον; Οἱ Δῆμοι, καίτοι ὑπεχρεοῦντο νὰ καταβάλλωσι τοὺς μισθοὺς τῶν Δημοδιδασκάλων, δὲν κατέβαλλον ἐν τούτοις αὐτοὺς ἐγκαίρως, καὶ διὰ τοῦτο ἐξεδόθη εἰδικὸς Νόμος κατὰ τὸ 1856, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ὑπὸ τῶν Δημοτικῶν Ταμείων καταβαλλόμενοι μισθοὶ τῶν Δημοδιδασκάλων προκαταβάλλονται ἔκτοτε ὑπὸ τοῦ δημοσίου Ταμείου, ὅπερ αὐτοδικαίως δικαιοῦται, κατὰ τὸν Νόμον, νὰ λαμβάνῃ αὐτοὺς ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν δημοτικῶν ἐσόδων. Ἔκτοτε λοιπὸν καθιερώθη νὰ καταβάλλῃ τὸ Δημόσιον, διότι δυστυχῶς δὲν κατέβαλλον ἐγκαίρως τὸ ποσὸν τὸ πρὸς πληρωμὴν τῶν Δημοδιδασκάλων οἱ Δῆμοι, καὶ ἐκινδύνευε νὰ ναυαγήσῃ ἐξ ὁλοκλήρου ἡ Δημοτικὴ Ἐκπαίδευσις ἄνευ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ Δημοσίου εἰς προκαταβολάς. Ἐν τούτοις τὸ Δημόσιον δὲν εἰσπράττει μέγα μέρος τῶν προκαταβαλλομένων μισθῶν, καίτοι, κατὰ τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ αὐτοῦ Νόμου, λαμβανομένης προνοίας ἰδιαιτέρας περὶ εἰσπράξεως, κατὰ τὸ 2 ἄρθρον τοῦ Νόμου αὐτοῦ (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν τὰ διὰ τῶν ἐπαρχιακῶν Ταμείων εἰσπραττόμενα δημοτικὰ ἔσοδα δὲν ἐπαρκέσωσιν εἰς ἀπόσβεσιν τῶν προκαταβολῶν (τῶν μισθῶν τῶν Δημοδιδασκάλων), τὸ ἐλλεῖπον ἀποδίδοται ἀμέσως εἰς τὸ Ἐπαρχιακὸν Ταμεῖον ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Δημοτικοῦ Ταμείου. Ἐὰν δὲ ὁ Δημοτικὸς Εἰσπράκτωρ ἀμελήσῃ ἢ ὅπως δήποτε δὲν ἐνεργήσῃ ἀμέσως τὴν ἀπόδοσιν ταύτην, καταδιώκεται προσωπικῶς, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ καθυστερούντων Νόμου, καὶ ἐκτὸς τούτου ἐνεργεῖται ὑπὸ τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Ταμείου διοικητικῶς κατάσχεσις ἀναλόγου μέρους τῶν λοιπῶν δημοτικῶν ἐσόδων τοῦ οἰκείου Δήμου». Εἰ καὶ συνετάχθη λοιπὸν Νόμος εἰδικὸς, ὅστις λαμβάνει αὐστηρότατα μέτρα περὶ εἰσπράξεως τῶν καταβαλλομένων παρὰ τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῶν Δήμων, οὐχ ἧττον δυστυχῶς δὲν κατορθοῦται ἡ εἴσπραξις πάντων τῶν ὀφειλομένων καὶ μένει πολὺ καθυστέρημα. Ἐφρόνουν λοιπὸν, ὅτι καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐπετρέπετο νὰ ἐπιβληθῇ ἀνωτέρα φορολογία εἰς τοὺς Δήμους, ἔπρεπε, συνιστωμένου εἰδικοῦ Ταμείου, νὰ ληφθῇ πρόνοια προηγουμένως περὶ τοῦ τίνι τρόπῳ μέλλει νὰ εἰσπράττηται τὸ ποσὸν τοῦτο, πρόνοια ἰδιαιτέρα ὅλως, ὥστε νὰ ἦναι ἐξησφαλισμένη ἡ εἴσπραξις. Ὡς ἔχει σήμερον τὸ Νομοσχέδιον, βεβαίως οἱ Δῆμοι θέλουσι περιορίζεσθαι νὰ καταβάλλωσιν ὅ,τι καταβάλλουσι νῦν, καὶ ἑπομένως τὸ τρίτον ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι ἄχρηστον.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ τεταρτημόριον θὰ εἰσπράττηται ὅπως καὶ οἱ δημόσιοι φόροι. Ποῦ εὕρετε τὸ ἐναντίον ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ; Θὰ εἰσπράττηται παρὰ τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων, ὡσανεὶ ἦτο δημόσιος φόρος ταύτην δὲ ἔχει τὴν διαφορὰν πρὸς τοὺς δημοσίους φόρους, ὅτι θὰ κατατίθεται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως.

§30ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ναί· ἐν τούτοις καὶ οἱ ἐπαρχιακοὶ Ταμίαι σήμερον ὀφείλουσι νὰ εἰσπράττωσι τὰ ποσὰ αὐτὰ, τὰ καταβαλλόμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ ἐν τούτοις δὲν γίνεται ἡ εἴσπραξις· καὶ τοῦτο, διότι, ὡς ἔχει παρ’ ἡμῖν ἡ ταμιακὴ ὑπηρεσία, δὲν ἐκπληροῦνται προσηκόντως τὰ εἰσπρακτορικὰ καὶ ταμιακὰ καθήκοντα.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἄλλο.

§32ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἐπαρκοῦν τὰ ἔσοδα τῶν δήμων· δὲν πταίει ἡ ταμιακὴ ὑπηρεσία.

§33ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀδικοῦμεν πολὺ τοὺς δήμους, προσθέτοντες εἰς αὐτοὺς τὴν φορολογίαν αὐτὴν, ἢ ἀφαιροῦντες μέρος τῶν χάριν τῶν δημοτικῶν ἀναγκῶν εἰσπραττομένων.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν προστίθεταί τι εἰς τοὺς δήμους.

§35ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ νομοσχέδιον (ἀναγινώσκει). Πόροι τοῦ Ταμείου τῆς δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εἰσὶν ..., ἐτησία εἰσφορὰ τῶν τοῦ Κράτους δήμων ὄχι κατωτέρα πρὸς τὴν ἐπιβαρύνουσαν τοὺς δήμους δαπάνην ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ προσέτι ἓν τέταρτον τοῦ ἑνὸς ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν ὑποβαλλομένων εἰς δημοτικὴν φορολογίαν εἰδῶν. Ὅπου δὲ ἡ δημοτικὴ φορολογία συνίσταται εἰς τὸ ἓν πέμπτον τοῦ ἀντιστοιχοῦντος δημοσίου φόρου, ἡ ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως πρόσθετος φορολογία ὁρίζεται εἰς τὸ ἓν τέταρτον τοῦ ἐπιβαλλομένου νῦν δημοτικοῦ φόρου.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, ὅτι δηλαδὴ κανονίζεται τὸ ποσὸν ὡς τέταρτον τοῦ νῦν κανονιζομένου φόρου, ἀλλ’ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως θὰ ἦναι ὁ αὐτὸς μὲ τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων φόρων.

§37ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Κατόπιν ἔρχεται τὸ 5% ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν Μονῶν. Ἀσχέτως ὅλως πρὸς τὸ ζήτημα, ἂν ἦναι δίκαιον νὰ θέσωμεν χεῖρα ἐπὶ τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας, ἥτις δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς συντήρησιν τοῦ τε ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου κλήρου, ἀφαιροῦσα ἄλλως πολλὰ βάρη ἀπὸ τοῦ δημοσίου Ταμείου, ἀσχέτως πρὸς τὸ ζήτημα, ἂν ἦναι ἐπιτετραμμένον νὰ γείνῃ τοῦτο, διότι ἡ περιουσία τῶν Μονῶν εἶναι καθαρῶς ἐκκλησιαστικὴ, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ διατεθῇ ὑπὸ τῆς Πολιτείας πρὸς ἄλλον σκοπὸν, ἀσχέτως, λέγω, πρὸς τοῦτο, ἐπίσης δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δύναται νὰ εἰσπραχθῇ, καὶ ἰδοὺ διατί. Σήμερον τὰ Ἱερατικὰ σχολεῖα συντηροῦνται κατὰ τὸ πλεῖστον διὰ τῶν καταβαλλομένων ἐτησίων εἰσφορῶν παρὰ τῶν Μονῶν, δυνάμει εἰδικοῦ Νόμου, καὶ ὅμως οὐχὶ μόνον δὲν καταβάλλονται, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἀνάγκη κατὰ τὴν δευτέραν Σύνοδον τῆς παρελθούσης Βουλευτικῆς Περιόδου νὰ ψηφισθῇ Νόμος, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἱερατικῶν σχολείων νὰ λάβῃ 40 χιλιάδας δραχμὰς, κατατεθειμένας εἰς τὴν Τράπεζαν, λόγῳ δωρεᾶς, ὑπὲρ τῶν Ἱερατικῶν σχολείων ὑπὸ τῶν θιασωτῶν τῆς ἱερατικῆς ἐκπαιδεύσεως· καὶ ὅμως, καίτοι ληφθέντος καὶ διατεθέντος ὑπὲρ τῶν Ἱερατικῶν σχολείων τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, οἱ μισθοὶ καὶ τὰ ἐνοίκια τῶν σχολείων καθυστεροῦνται πρὸ 8 μηνῶν.

§38ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Τὰ Μοναστήρια πληρώνουν· καὶ ἔπειτα ἐνθυμεῖσθε πόσον δίδουν τὰ Μοναστήρια; μόνον 28 χιλιάδας.

§39ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις καὶ αὐτὰ δὲν κατορθοῦται νὰ εἰσπραχθῶσι.

§40ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μετὰ τὸν τελευταῖον Νόμον εἰσπράττονται.

§41ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἔστω, ἀλλὰ πῶς θὰ εἰσπραχθῇ τὸ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενον ποσὸν, περὶ οὗ δὲν τάσσεται ἡ ἐγγύησις, ἡ περὶ τοῦ διὰ τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς ποσοῦ; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἦτο κάλλιον νὰ συμπληρωθῇ διὰ διατάξεων, ἀναγομένων εἰς τὴν εἴσπραξιν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ νομίσει, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§42ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ Νομοσχέδιον τὸ δέχεσθε κατ’ ἀρχήν;

§43ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Εἶπον, ὅτι εἶναι ἀπρόσφορον διὰ τὸν σκοπὸν, διότι περιλαμβάνει διατάξεις, μὴ ἐγγυωμένας καὶ τὴν εἴσπραξιν· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, προσέθηκα, ὅτι εἶναι τῷ ὄντι ἀμφισβητούμενον ἂν πρέπῃ νὰ προστεθῇ βάρος εἰς τὴν μοναστηριακὴν περιουσίαν, διότι νομίζω, ὅτι αὕτη δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἄλλον σκοπόν.

§44ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ πέντε ἐγὼ λέγω νὰ γείνῃ 10%.

§45ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω νὰ μείνωσιν αἱ Μοναὶ ὡς ἔχουσιν, ἀσυντελεῖς καὶ ἄχρηστοι καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ μοναστηριακὴ περιουσία, ἄλλως διαχειριζομένη, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐθνωφελέστερον σκοπὸν, τὸν τῆς συντηρήσεως τοῦ Κλήρου, εἰς τῆς Ἐκκλησίας τὴν διοίκησιν ἀνατιθεμένη ὑπὸ ὅρους ἐγγυωμένους τὴν καλὴν διαχείρισιν.

§46ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τὰ τρώγουν οἱ καλόγηροι.

§47ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Διότι δυστυχῶς δὲν ἐλήφθη ἀκόμη πρόνοια περὶ τῆς προσηκούσης διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω, ὅτι ὅλως δευτερεῦον εἶναι τὸ ζήτημα τῶν χρημάτων πρὸς βελτίωσιν τῶν πραγμάτων τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λείπει, δὲν εἶναι τὰ χρήματα, τῶν Βουλῶν πάντοτε προθύμων φανεισῶν πρὸς παροχὴν τῶν ἀναγκαιούντων χρηματικῶν ποσῶν, καὶ ἀπόδειξις τούτου, ὅτι καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς τῆς ληξάσης Συνόδου, καίτοι ἄλλως ἐμφορουμένη οἰκονομικοῦ πνεύματος καὶ διὰ τοῦτο πολλὰς καὶ ῥιζικὰς οἰκονομίας ὑποδείξασα, προέτεινεν ἐν τούτοις παμψηφεὶ ὄχι μόνον νὰ ψηφισθῇ τὸ ποσὸν τὸ προταθὲν διὰ τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ ν’ αὐξηθῇ κατὰ διακοσίας περίπου, νομίζω, χιλιάδας δραχμῶν. Ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου νομίζω πρὸ πάντων ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, ὅπως κατορθωθῇ τὰ Δημοτικὰ γράμματα, ἡ πρωτίστη αὕτη καὶ ἀναγκαιοτάτη τῳόντι τροφὴ τοῦ λαοῦ, νὰ τελεσφορήσωσι, παρεχόμενα ἀποτελεσματικῶς καὶ τὰ εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα τῶν ἁπλουστέρων καὶ στοιχειωδεστέρων τῆς Δημοτικῆς Παιδείας γνώσεων, νὰ ἐπεκταθῶσι μέχρι τῆς ἐσχάτης χωρικῆς καλύβης, ἐπιμελουμένων τοῦ καθήκοντος αὐτῶν τῶν δημοδιδασκάλων, εἶναι, πλὴν τῆς συστάσεως καὶ νέων Δημοτικῶν σχολείων, ἡ νομοθετικὴ πρόνοια περὶ τῶν ἑξῆς· 1) περὶ τοῦ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ἢ μᾶλλον ἀπεφασίσθη διὰ τοῦ Νόμου τοῦ 1834 περὶ Δημοτικῶν Σχολείων, ἀλλὰ δὲν ἐτέθη ποτὲ εἰς ἐνέργειαν. Φρονῶ, ὅτι πρὸς ἀκμαίαν ἐνέργειαν τῆς Δημοτικῆς Διδασκαλίας οὐδὲν ἄλλο συμβάλλεται τοσοῦτον ὅσον ἡ ἐνδελεχὴς καὶ σύντονος ἐπιθεώρησις τῶν Δημοτικῶν Σχολείων, καὶ εἰς τοῦτο τὸ μέρος κατέβαλε τῳόντι μεγίστην σπουδὴν ὁ Νομοθέτης, κανονίσας μετὰ πολλῆς ἀκριβείας καὶ λεπτομερείας τὰ εἰς τοῦτο συντελοῦντα. Ὁ Νομοθέτης ἐκεῖ ὥρισεν, ὅτι γίνονται πέντε ἐπιθεωρήσεις τῶν Δημοτικῶν Σχολείων· ἡ πρώτη ἐπιθεώρησις ἑκάστου Δημοτικοῦ Σχολείου τελεῖται ὑπὸ τοῦ Νομαρχιακοῦ δημοδιδασκάλου· γίνεται πάλιν ἄλλη ἐπιθεώρησις ὑπὸ τοῦ Ἐπαρχιακοῦ δημοδιδασκάλου καὶ γίνονται συγχρόνως τρεῖς κατόπιν ἐπιθεωρήσεις ὑπὸ τῶν τριῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, τῆς Νομαρχιακῆς, τῆς Ἐπαρχιακῆς καὶ τῆς Δημαρχικῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδέποτε σχεδὸν ἐφηρμόσθησαν αἱ διατάξεις αὗται τοῦ Νόμου, ἤ, ἂν ἐφηρμόσθησαν, ἐφηρμόσθησαν ὅλως τυπικῶς, οὐδὲν παραγαγοῦσαι ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει πρὸ πάντων καὶ κυρίως νὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς καταλλήλου καὶ τακτικῆς καὶ νομίμου ἐπιθεωρήσεως τῶν Δημοτικῶν Σχολείων, συνδυάζοντες ὅμως βεβαίως πρὸς τὴν ἐπιθεώρησιν καὶ ὡρισμένα ἀποτελέσματα, ἐκ τῆς ἐπιθεωρήσεως προερχόμενα. Νομίζω δεύτερον, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον ὁριστικὸν περὶ τῆς καταλλήλου τῳόντι τοποθετήσεως τῶν δημοδιδασκάλων, περὶ τῆς μὴ ἀπολύσεως αὐτῶν κατὰ τὰς ἀξιώσεις καὶ τὰ πολιτικὰ συμφέροντα τῶν ἑκάστοτε ἰσχυρῶν· ἐκεῖνο, ὅπερ πρὸ πάντων καὶ κυρίως κατέστρεψε τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν, εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτι μετατίθενται συνεχῶς οἱ δημοδιδάσκαλοι· μετατίθενται ἀπό τινος καιροῦ κατ’ ἔτος μόνον, ἀλλὰ μετατίθενται ἀδικαιολογήτως ἐπὶ χαλαρώσει τοῦ ζήλου αὐτῶν, πολλάκις ἀπολύονται πολλοὶ, καὶ μεταξὺ τούτων πολλοὶ ἐκ τῶν ἀφοσιωθέντων ἐκ νεότητος αὐτῶν εἰς τὸ ἐργῶδες ἐπάγγελμα τῆς Δημοτικῆς Διδασκαλίας· τοῦτο οὐχὶ μόνον παρεμβάλλει πλεῖστα προσκόμματα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ προαγωγὴν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ συγχρόνως ἐπιφέρει τὸ μέγα τοῦτο κακὸν, ὅτι ὑποτάσσει σπουδαῖα ὄργανα τῆς Πολιτείας τοὺς δημοδιδασκάλους, εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς Πολιτικῆς. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου εἰδικῶς τοῦ ἀντικειμένου. Ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου ἄλλοτε, ὅτι δηλαδὴ πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ὁ διορισμὸς τῶν δημοδιδασκάλων, καὶ φρονῶ, ὅτι πολὺ ἀποτελεσματικὴ εἶναι ἡ εἰς αὐτὰ ἀνάθεσις τοῦ διορισμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων, διότι περὶ πᾶν ἄλλο δύνανται νὰ πταίσωσιν οἱ Δῆμοι, οὐχὶ δὲ καὶ περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοδιδασκάλων τοῦ ἰδίου Δήμου, καὶ τοῦτο διότι οἱ γονεῖς ἐνδιαφέρονται, ὥστε νὰ παρέχηται ὅσον ἔνεστι τελειοτέρα ἡ διδασκαλία εἰς τὰ τέκνα αὐτῶν. Ἐγὼ φρονῶ μάλιστα, ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια πρέπει νὰ ἐκλέγωνται κατ’ ἄλλον τρόπον, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀπολεσματικώτερον οὐχὶ μόνον ἡ ἀκριβὴς καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν πλήρης Δημοτικὴ διδασκαλία, ἀλλὰ καὶ ἐν γένει ἡ διαχείρισις τῶν Δημοτικῶν πραγμάτων. Νομίζω λυσιτελὲς εἰς τοῦτο νὰ καθιερωθῇ ἐν τῇ ἐκλογῇ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων ἐκεῖνο, ὅπερ ὑποστηρίζεται παρὰ πολλῶν, οὐχὶ ἴσως ἀτόπως, διὰ τὰς Βουλευτικὰς ἐκλογὰς, δηλαδὴ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια θ’ ἀπαρτίζωνται ἐξ ἀντιπροσώπων ἁπασῶν τῶν Δημοτικῶν μερίδων, θὰ συγκροτῶνται ἑπομένως ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων προσώπων τοῦ Δήμου, καὶ ἐκτὸς τούτου θ’ ἀποτραπῇ τὸ μέγα κακὸν νὰ νικᾷ ὁλόκληρος μερὶς ἐν ταῖς δημοτικαῖς ἐκλογαῖς, διαθέτουσα τὰ δημοτικὰ πράγματα κατὰ βούλησιν, θὰ ὑπάρχῃ ἐποπτεία, καὶ ἐποπτεία ἀποτελεσματικὴ, ὁ φατριασμὸς θὰ ἦναι πολὺ σμικρότερος. Ἡ ἰδέα δὲ τῆς ἀναθέσεως τοῦ διορισμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τὰ δημοτικὰ Συμβούλια δὲν εἶναι ἰδέα, ἀνήκουσα πρωτοτύπως εἰς ἐμέ· αὕτη ἐφηρμόσθη ἐν Γαλλίᾳ καὶ διετηρήθη ἐν Γαλλίᾳ ἐπί τινα καιρόν· κατόπιν ἀφῃρέθη τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπὸ τῶν δημοτικῶν Συμβούλων καὶ ἀνετέθη εἰς τοὺς Πρυτάνεις, καὶ μόνον ἐπὶ τοῦ Αὐτοκράτορος Ναπολέοντος, ὅτε ἐπῆλθε τροπὴ ἐπὶ τὸ συγκεντρωτικώτερον τῆς νομοθεσίας ἁπάσης, ἀνετέθη εἰς τοὺς Νομάρχας, καὶ οὐχὶ πάλιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διότι ὁ Ὑπουργὸς θεωρεῖται ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου εἰδικὸς εἰς τὴν ἐξιχνίασιν τῶν συμβαινόντων ἐν τοῖς δήμοις καὶ τὴν ἀνακάλυψιν τῶν κακιῶν ἢ τῶν ἀρετῶν τῶν δημοδιδασκάλων, καὶ ἐκτὸς τούτου ἐγγύτερος εἰς τὴν πολιτικὴν πίεσιν. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἰδέα, διὰ τῆς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τὸν διορισμὸν καὶ τὴν ἀπόλυσιν τῶν δημοδιδασκάλων. Δύναται νὰ ἀνατεθῶσι τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ εἰς τὸ κεντρικὸν Συμβούλιον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀνεξαρτήτως καταρτιζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε καὶ τῆς γνώμης τῶν ἐπιθεωρητικῶν δημοτικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν Ἐπιτροπῶν.

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ἔχομεν ἐντὸς τοῦ Νομοσχεδίου.

§49ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Τὸ κεντρικὸν Συμβούλιον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως δύναται, προσηκόντως καταρτιζόμενον, νὰ ἐνεργηθῇ τὰ τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς ἀπολύσεως τῶν δημοδιδασκάλων, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀπολύσεως ἢ τῆς μεταθέσεως τῶν δημοδιδασκάλων νὰ προηγῆται ἡ γνωμοδότησις τῶν Ἐπιθεωρητικῶν Ἐπιτροπῶν.

§50ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Κύριε Φλογαΐτη, ὁμιλεῖτε, ἐνῶ δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. (Ἀναγνωσθέντος ἐνταῦθα τοῦ ὀνομοστικοῦ καταλόγου εὑρέθησαν παρόντες μόνον 121· ἑπομένως, μὴ ὑπαρχούσης ἀπαρτίας, διελύθη ἡ συνεδρίασις). (Ὥρᾳ 6½ μ. μ.)