1882.12.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 7 Δεκεμβρίου 1882

(Τρίτη)

Ὥρα 3 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ὁρκίζεται ὁ βουλευτὴς Πάλλης Εὐάγγελος Ἀρδαβάνης.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως Νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἀλεύρων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. (Ὅρα Παράρτημα). Ἑτέρα ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου. Ἑτέρα ἔκθεσις τῆς αὐτῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ συστάσεως καὶ μετασχηματισμοῦ τελωνιακῶν θέσεων. Ἑτέρα ἔκθεσις τῆς αὐτῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς καὶ εἰσπράξεως τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων καὶ λοιπῶν δικαιωμάτων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας νομισματικῆς μονάδος. Ἑτέρα ἔκθεσις τῆς αὐτῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως εἰς μεταλλευτικὰς Ἑταιρίας ἐκτάσεως ἀδιαθέτων ἐθνικῶν γαιῶν, εἰς ἀνέγερσιν ἐργοστασίων καὶ λοιπῶν οἰκοδομῶν. Ἅπασαι αὗται αἱ ἐκθέσεις θὰ τυπωθῶσιν. (Ὅρα Παράρτημα). Τηλεγράφημα ἐξ Ἀταλάντης «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Τὰ ὑπὸ ψήφισιν οἰκονομικὰ Νομοσχέδια Κυβερνήσεως συνδημόται μου Θρονίου Λοκρίδος ἀποδέχονται εὐχαρίστως χάριν ἰσοζυγίου Προϋπολογισμοῦ, συμφερόντων Δημοσίου. Ταῦτα ὑποβάλλω. Ἀντιπρόσωπος τῶν συνδημοτῶν μου, Σ. Κλαυτόπουλος, δήμαρχος Θρονίου». Τηλεγράφημα ἐκ Σύρου «Κ. Πρόεδρον Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, Ἀθήνας. Ἔθνος ἐπιθυμεῖ διακαῶς ἰσοζύγιον Προϋπολογισμοῦ κλπ. (Ἀναγινώσκεται). Τηλεγράφημα ἐξ Αἰγίου «Κ. Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας. Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον Αἰγιαλείας ἐξηπάτησε Βουλήν. Εἶναι ὑπὸ διαταγὰς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβληθῶσι Νομοσχέδια φορολογίας καπνοῦ, οἴνου καὶ διαμαρτύρομαι. Β. Καραπιπέρης.» Τηλεγράφημα ἐκ Κραβασαρᾶ «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ἀνακοινώσατε, παρακαλῶ, κάτωθι ψήφισμα Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου Βουλῇ ἀντιπροσώπων Ἔθνους. Ἔπαρχος Βάλτου Γρανίτσας». (Ἀναγινώσκεται.) Τηλεγράφημα πολιτῶν τοῦ Δήμου Βώλακος τῆς Ἐπαρχίας Ὀλυμπίας «Κ. Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Μετὰ χαρᾶς ἐπληροφορήθημεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξέφρασε καὶ πάλιν ἐμπιστοσύνην πρὸς Κυβέρνησιν κτλ.» (Ἀναγινώσκεται.) Ἕτερον τηλεγράφημα πολιτῶν τοῦ Δήμου Φιγαλίας τῆς αὐτῆς Ἐπαρχίας «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ἀσμένως ἔγνωμεν ἐμπιστοσύνην Ἀντιπροσώπων Ἔθνους ἐκφρασθεῖσαν τῇ Κυβερνήσει προσφάτως κτλ.» (Ἀναγινώσκεται.) Ἕτερον πολιτῶν Ἐπαρχίας Ὀλυμπίας «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. «Ἀσμένως ἔγνωμεν ἐμπιστοσύνην Ἀντιπροσώπων Ἔθνους ἐκφρασθεῖσαν τῇ Κυβερνήσει προσφάτως. Εὐχόμεθα δ’ ὅπως Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ ἀκέραιον οἰκονομικὸν σύστημα Κυβερνήσεως». Ὁ Δήμαρχος Ἀλιφείρας γράφει τὰ ἑξῆς: «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἐκτελῶν τὴν ἀνατεθεῖσάν μοι ἐντολὴν τοῦ παρ’ ἐμοὶ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὑποβάλλω ἐσωκλείστως ἀντίγραφον τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 17 ψηφίσματος αὐτοῦ (ἐπισυνάπτεται τὸ ψήφισμα)». Πολῖται τοῦ Δήμου Ἀλιφείρας τῆς Ἐπαρχίας Ὀλυμπίας γράφουσι τὰ ἑξῆς. «Πρὸς τὸν Κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς· Λαὸς Δήμου Ἀλιφείρας μετὰ χαρᾶς ἀπεδέξατο ἀποτέλεσμα ψηφοφορίας, καθ’ ἣν ἐξεδηλώθη ἐμπιστοσύνη Βουλῆς πρὸς Κυβέρνησιν κτλ. (Ἀναγινώσκεται.) Ἐκ Νάξου γράφουσι τὰ ἑξῆς: «Πρὸς τὸν Κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Τὸ Ἔθνος ἐπιθυμεῖ διακαῶς ἰσοζύγιον Προϋπολογισμοῦ, τὰ δὲ φορολογικὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις, φαίνονται τὰ μόνα δυνάμενα νὰ φέρωσι τὸ ἰσοζύγιον, καὶ διὰ τοῦτο ὁ λαὸς Νάξου ἐπιδοκιμάζει αὐτὰ καὶ εὔχεται τὴν ἐπιψήφισίν των. (Ἕπονται πολλαὶ ὑπογραφαί.)» Κάτοικοι Ἀνδριτσαίνης ζητοῦσι τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τῶν Νομοσχεδίων περὶ φόρου, καπνοῦ καὶ οἴνων. Ὁ Δημήτριος Παπαθανασίου, κάτοικος Πλατάνου, παραπονεῖται κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Ἁλμυροῦ, ἐνοικιάσαντος εἰς τοὺς βλαχοποιμένας τὸν χόρτον τῶν κτημάτων του, οἵτινες ἐμπόδισαν αὐτὸν τοῦ νὰ καλλιεργήσῃ τὸ κτῆμά του καὶ σπείρῃ αὐτό.

§2ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τί θὰ γείνωσιν αὐταὶ αἱ ἀναφοραί; Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν Ἐπιτροπὴ ἐργάζεται;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Βάλτου κ. Στράτος ὑποβάλλει ἀναφοράν τινα, παρακαλῶν νὰ σταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§4Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§5ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχει, κύριοι, ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν αἱ ἐπερωτήσεις συζητοῦνται τὸ Σάββατον· ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει δὲν γίνεται συνεδρίασις τὸ Σάββατον, ἡ ἀμέσως ἑπομένη, ὁποία δήποτε εἶναι ἡ ἡμέρα συζητήσεως ἐπερωτήσεων. Ἐξ ἀρχῆς δὲ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι προθύμως δέχεται νὰ συζητήσῃ τὴν ἐπερώτησιν περὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων πρὸ παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου τὴν τετάρτην Δεκεμβρίου τοῦ 1882, ἤτοι τὸ παρελθὸν Σάββατον. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἐγένετο συνεδρίασις τὸ Σάββατον, φρονῶ, ὅτι σήμερον εἶναι ἡ ὡρισμένη ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης πρὸ παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου. Ἂν ἡ Βουλὴ δέχεται τοῦτο, πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγεῖται ὅμως ἡ ὑποβολὴ Νομοσχεδίων καὶ αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ γείνουν ἀπὸ τοὺς βουλευτάς.

§8ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα, ἐπερωτήσεις δύνανται νὰ γίνωσι σήμερον, ἀλλὰ νὰ μὴ συζητηθῇ καμμία ἐξ αὐτῶν.

§9ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω, κύριοι, παρὰ μόνον νὰ σᾶς εἴπω τρία λόγια, τὰ ὁποῖα εἶναι ὠφέλιμα διὰ τὸ Ἔθνος. Ἰδού, παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εὐαρεστούμενος, ν’ ἀναθέσῃ εἰς τοὺς Νομικοὺς Συμβούλους τὴν ἀνακαθάρισιν τῶν μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντων νόμων κτλ.

§10ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Λαβὼν τηλεγράφημα ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς τοὺς ἓξ Βουλευτὰς Πατρῶν ἐκ μέρους συμπολιτῶν μου τοῦ Δήμου Πατρέων, δι’ οὗ παραπονοῦνται κατὰ τοῦ μελετωμένου ἀποχωρισμοῦ αὐτῶν ἐκ τοῦ Δήμου τούτου καὶ τῆς ὑπαγωγῆς των εἰς τὸν Δῆμον Δύμης, ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν περὶ τούτου. Ἐπίσης ὑποβάλλω ἐπερώτησιν περὶ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Πατρῶν εἰς Αἴγιον, περὶ τῶν δασικῶν περιφερειῶν τοῦ Δήμου Δύμης καὶ περὶ τοῦ Εἰρηνοδικείου Τριταίας. Ὑποβάλλω συγχρόνως τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ Ἐθνικῶν οἰκοπέδων, ἀποβλέπουσαν εἰς τὰ οἰκόπεδα Πατρῶν. (Τὰ καταθέτει εἰς τὸ Προεδρεῖον) (Ὅρα Παράρτημα.)

§11ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καταθέτω ἀναφοράν, ὑπογεγραμμένην ἀπὸ 350 περίπου κατοίκους τῆς Λαρίσσης, παραπονουμένους διὰ τὸ Νομοσχέδιον τοῦ φόρου τοῦ οἴνου καὶ τοῦ καπνοῦ μὲ ὅλας τὰς εὐχὰς τοῦ Συμβουλίου τοῦ Δημοτικοῦ των.

§12Σ. ΤΣΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Ὁ Δῆμος Δολιανῶν ἐν Κυνουρίᾳ περιῆλθεν εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν ὡς πρὸς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ τάξιν. Οἱ ἀδελφοὶ Καβουραῖοι ἢ Παντελάκιδες, οἵτινες, πλὴν ἄλλων πολυαρίθμων ἐγκλημάτων, ἅτινα διέπραξαν ἀπὸ τοῦ 1867 καὶ ἐντεῦθεν, ἐφόνευσαν κατὰ τὸ 1875 τὸν συνδημότην αὑτῶν Σωτήριον Ζαχαριὰν καὶ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον, ἐξελθόντες ἐκ τῶν φυλακῶν διὰ χάριτος, κατεκρεούργησαν τὴν 22 Αὐγούστου, ἤτοι τρεῖς ἡμέρας μετὰ τὴν ἔξοδον αὐτῶν ἐκ τῶν φυλακῶν, τὸν φιλήσυχον συνδημότην αὐτῶν Σωτήριον Καρζῆν, ἐπενεγκόντες αὐτῷ 14 θανατηφόρα τραύματα διὰ μαχαιρῶν καὶ δύω διὰ πυροβόλων ὅπλων καὶ ἀποκόψαντες τὴν κεφαλὴν τοῦ θύματος· μὴ καταδιωχθέντες δὲ ποσῶς ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν καὶ ἐνθαῤῥυθέντες ἐντεῦθεν, ἐκτύπησαν πρό τινων ἡμερῶν διὰ τῶν γιαταγανίων αὐτῶν τὸν Νικόλαον Τσιρόπουλον καὶ τὸ προπαρελθὸν Σάββατον (20 Νοεμβρίου) ἐνῷ οὗτος ἐπανήρχετο ἐκ Τριπόλεως μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ὅπου μετέβη, ὅπως ἐπιδώσῃ καταγγελίαν κατ’ αὐτῶν, ἐνεδρεύσαντες εἰς τὸ χάνι τῆς Ἀρτσίνας καὶ πυροβολήσαντες ἐφόνευσαν τὸν Νικόλαον Τσιρόπουλον καὶ ἐτράπησαν εἰς φυγήν, μηδόλως ἐνοχληθέντες ὑπὸ τῆς Ἐξουσίας· καθ’ ἃς δ’ ἔχω πληροφορίας ὁ ἐκεῖ σταθμάρχης Σπυρίδων Μιχαλόπουλος ἢ Σκουλίκης οὐ μόνον δὲν καταδιώκει τοὺς φυγοδίκους τούτους, ἀλλὰ καὶ προστατεύει αὐτοὺς, συνδιαιτώμενος μετ’ αὐτῶν πρὸς κοινὸν σκάνδαλον· οἱ κάτοικοι τῶν Δολιανῶν διατελοῦσιν ἔντρομοι, μὴ δυνάμενοι οὔτε εἰς τὰς ἐργασίας αὑτῶν νὰ μεταβῶσιν, οὔτε ἐκ τῶν οἰκιῶν των νὰ ἐξέλθωσιν ἐκ φόβου μὴ κακοποιηθῶσιν ὑπὸ τῶν Καδουραίων· φόβος δ’ ὑπάρχει μὴ τυχὸν ἐκ τῆς ἀσυγγνώστου ἀδιαφορίας τῶν Ἀρχῶν ἐνθαῤῥυνθῶσιν οὗτοι εἰς τὴν διάπραξιν νέων ἐγκλημάτων καὶ χειροτερεύσῃ ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν τῷ εἰρημένῳ Δήμῳ. Διὰ ταῦτα πάντα ἐπερωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶναι συνάμα καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ προτίθεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς καταδίωξιν καὶ σύλληψιν τῶν διαβοήτων φυγοδίκων Καδουραίων ἢ Παντελάκιδων, τῶν ἐπανειλημμένως φόνους ἐσχάτως διαπραξάντων καὶ τῶν μετ’ αὐτῶν ἐνδιαιτωμένων ἐπίσης σπουδαίων φυγοδίκων Ἀντωνίου Κωστοπούλου καὶ Γεωργίου Δ. Τίτου, ὅπως ἀποκαταστήσῃ σπουδαίως τὴν διαταραχθεῖσαν ὑπ’ αὐτῶν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ τάξιν ἐν τῷ Δήμῳ Δολιανῶν τῆς Ἐπαρχίας Κυνουρίας;

§13Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Γνωσταί εἰσι, κύριοι, εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς πάντας αἱ λαβοῦσαι χώραν πρό τινων μηνῶν ἐν Αἰγύπτῳ σφαγαὶ καὶ λεηλασίαι. Ἐπίσης γνωστὴ τυγχάνει ἡ ἐν τῇ ῥηθείσῃ χώρᾳ ὑπεροχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, κατά τε τὸν πληθυσμὸν καὶ τὸν πλοῦτον. Περιττὸν ἑπομένως κρίνω νὰ ὑποδείξω τὸ μέγεθος τοῦ ἐνδιαφέροντος, ὅπερ δέον νὰ ἔχωμεν πρὸς τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνας ἀποίκους. Ὁ Χεδίδης, τῇ 12 τοῦ μηνὸς Ἰουνίου ἐ. ἔ., ἤτοι τὴν ἑπομένην τῶν πρώτων σφαγῶν, μετὰ προηγουμένην πρόκλησιν τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικῶν Προξένων, ἐξέδωκεν ἐπίσημον διακοίνωσιν, ἣν ἀνεκοίνωσε πρὸς αὐτοὺς καὶ δι’ ἧς ὑπέσχετο καὶ ἠγγυᾶτο ἀσφάλειαν τῆς τε ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας τῶν Εὐρωπαίων. Κατόπιν, ἅμα τῇ ὑπὸ τοῦ Ἀγγλικοῦ στρατοῦ καταλήψει τῆς χώρας, ἔγραψε πρὸς τὸν Πρωθυπουργόν του Σερίφ πασσᾶν ἐπιστολὴν, δι’ ἧς ὑπέσχετο ὡσαύτως ἀποζημίωσιν διὰ τὰς γενομένας πυρκαϊὰς καὶ λεηλασίας. Ὁ Σερίφ πασσᾶς πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀνωτέρω Χεδιβικῆς ἀποφάσεως ἐπέδωκε πρὸς τοὺς Γενικοὺς Προξένους διακοίνωσιν, δι’ ἧς ἐζητεῖτο παρὰ τῶν Δυνάμεων ἡ συναίνεσις αὐτῶν πρὸς σύστασιν εἰδικῆς μικτῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἀποζημιώσεων, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ θεωρηθῶσι τὰ μικτὰ Δικαστήρια καθ’ ὁλοκληρίαν ἀναρμόδια ἐπὶ τῶν τοιαύτης φύσεως ὑποθέσεων. Αἱ Δυνάμεις ἀπεδέχθησαν τὴν πρότασιν ταύτην, οὕτω δὲ κατηρτίσθη συμβόλαιον, καὶ κατὰ συνέπειαν πάντες οἱ ἐκεῖ ἀποκατεστημένοι Εὐρωπαῖοι ἐπανῆλθον ἐκ τῶν διαφόρων μερῶν, εἰς ἃ εἶχον προσφύγει, ἀναμένοντες ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐκδικασθῶσιν αἱ αἰτήσεις αὐτῶν καὶ ἀποζημιωθῶσιν οἱ παθόντες. Δυστυχῶς ὅμως, μολονότι ἔκτοτε πολλοὶ παρῆλθον μῆνες, οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐγένετο· διότι δὲν εἶχεν ὁρισθῇ χρόνος, ἡ τοιαύτη δ’ ἐκκρεμότης ἠνάγκασεν ἐπ’ ἐσχάτων τοὺς Εὐρωπαίους νὰ προβῶσιν εἰς διαδηλώσεις καὶ ἐκλογὴν Ἐπιτροπῆς, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπιτεύξεως τῆς συστάσεως τῆς μικτῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Βεβαίως, κύριοι, ἡ λύσις τῶν τοιούτων ζητημάτων δὲν ἐξήρτηται ἐκ μόνης τῆς ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Οὐχ ἧττον ἕνεκα τῆς ὑπεροχῆς τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἕνεκα ἄλλων ἐπίσης σπουδαίων λόγων, ὧν ἕνεκα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπέκτησε τὰς συμπαθείας τῶν μεγάλων Δυνάμεων, δικαιοῦται αὕτη καὶ ὀφείλει ν’ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοδουλίαν παρὰ ταῖς λοιπαῖς ἐνδιαφερομέναις Δυνάμεσι, πρὸς ἐπίσπευσιν τῆς συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ δέον νὰ γνωρίζητε, κύριοι, ὅτι, ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα σήμερον ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ ἰδίως ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, μεῖζον κακὸν προσγίνεται, ὡς ἐκ τῆς ἀναβολῆς τῶν ἀποζημιώσεων, τοῦ κακοῦ, ὅπερ ἤδη ἐπῆλθεν ἕνεκα τῶν πυρκαϊῶν καὶ τῶν λεηλασιῶν· διότι πρῶτον, οἱ κύριοι τῶν βλαβεισῶν οἰκοδομῶν, ἀναμένοντες ἀφ’ ἑνὸς, ὅπως πιστοποιηθῇ τὸ γεγονὸς τῆς ζημίας καὶ τὸ μέγεθος αὐτῆς, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἀποροῦντες χρημάτων, δὲν ἀνοικοδομοῦσιν, ἡ δὲ ὡραία πόλις τῆς Ἀλεξανδρείας εἶναι ἐρείπια, διατελοῦσα ἐν ᾗ καταστάσει ἐτύγχανε μετὰ τὰς πυρπολήσεις καὶ λεηλασίας. Δεύτερον, ἐπειδὴ ἡ μεγίστη τάξις τῶν ἀποίκων εἶναι ἐργατικὴ, ἕνεκα τῆς ἐκκρεμότητος δὲν εὑρίσκει ποσῶς ἐργασίαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑφίσταται πάσας τὰς στερήσεις. Ὅθεν ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως ἐνεργήσῃ, συνεννοούμενος καὶ μετὰ τῶν λοιπῶν Δυνάμεων, περὶ τῆς ὅσον οἷόν τε ταχύτερον συστάσεως τῆς μικτῆς Ἐπιτροπῆς, πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἀποζημιώσεων, ἀνακοινῶν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν του.

§14Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Πρὸ δώδεκα ἡμερῶν, κ. Πρόεδρε, εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ φέρῃ καταλόγους τινὰς καὶ καταστάσεις· τὸν εἶχον δὲ παρακαλέσει, διότι ἐγνώριζα, ὅτι τὸ Σάββατον ἐπρόκειτο νὰ ἀπαντήσῃ, καὶ ἔπρεπε νὰ τὰς μελετήσῃ καὶ νὰ τὰς ἐκτελέσῃ, ὅπως ἐγὼ ἐνόμιζον. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ Προεδρεῖον μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι δὲν τὰς κατέθεσε, τὸν παρακαλῶ καὶ αὖθις νὰ τὰς καταθέσῃ πρὸ τοῦ ἐλευσομένου Σαββάτου.

§15Γ. ΡΟΥΦΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ κατάστασις θὰ ἦτο κατατεθειμένη πρὸ τοῦ Σαββάτου· δὲν κατετέθη ὅμως, διότι ἐνόμιζον, ὅτι δὲν ἔπρεπε ταχύτερον νὰ κατατεθῇ. Πρὸ τοῦ ἐρχομένου ὅμως Σαββάτου θὰ ἦναι κατατεθειμένη.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δουζίνας ἔχει τὸν λόγον.

§17ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Συνεπῶς πρὸς ὅσα ἐλάλησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Γεωργαντᾶς προσθέτω κἀγὼ ὀλίγας λέξεις ὑπὲρ τοῦ συμπολίτου μου Γ. Ἀντωνοπούλου, πολίτου Ἕλληνος, ἀναξιοπαθοῦντος ἐν μέσῳ τῆς πρωτευούσης τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ὡς μὴ δυναμένου νὰ τύχῃ τῆς δεούσης ὑπερασπίσεως ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑπτὰ ὁλοκλήρους μῆνας, ἂν καὶ πολλάκις ἀναφερθέντος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ εἰρημένος Γ. Ἀντωνόπουλος πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐν Αἰγύπτῳ μετήρχετο τὸν ἔμπορον τῶν ἐντοπίων προϊόντων, ἐν τιμῇ καὶ ὑπολήψει παρ’ ὅλης τῆς ἐκεῖσε κοινωνίας· αὐτὸς οὗτος κατά τε τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἔχει πρὸ ἐτῶν ἐκκρεμεῖς ἀπαιτήσεις χρηματικὰς ἄνω τῶν 500 χιλιάδων λιρῶν ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων ἐγχωρίων Ἀρχῶν, καὶ κατά τινων προσώπων ἐν τέλει, πασσάδων κυβερνητόρων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως· κατὰ δὲ τὰς ἀποφράδας καὶ φρικαλέας ἐκείνας ἡμέρας τῆς δηώσεως τῆς Ἀλεξανδρείας, καὶ τῆς ληστεύσεως τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Εὐρωπαίων ὑπὸ τῶν κακούργων Φελλάχων Αἰγυπτίων, προεξάρχοντος τοῦ Ἀραμπῆ Πασσᾶ, καὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ στρατοῦ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, εὗρον τὴν κατάλληλον εὐκαιρίαν νὰ καταστρέψωσιν αὐτὸν οἱ ἐνδιαφερόμενοι προσωπικῶς πασσάδες, τυχόντες τότε ὡς μέλη τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, διαδώσαντες, ὅτι ὁ Γ. Ἀντωνόπουλος, ἀρχηγὸς συνωμοσίας, συγκειμένης ἐξ Ἑλλήνων, ἐσκόπει νὰ δολοφονήσῃ τοὺς Εὐρωπαίους, καὶ ἐπὶ τῇ συκοφαντίᾳ ταύτῃ, ὁ Γ. Ἀντωνόπουλος συλλαμβάνεται ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Ἀστυνομίας, καὶ ἀποπέμπεται ἐκ τῆς Αἰγύπτου ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνακρίσεως, οὐδὲ κατηγορίας ἀπαγγελθείσης κατ’ αὐτοῦ· οὐδὲ καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐγένετο τὸ παραμικρὸν παράπονον ἐκ μέρους τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, καθόσον ὁ Γ. Ἀντωνόπουλος καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐν Αἰγύπτῳ διαμονῆς του ἐτύγχανε καὶ ἐπολιτεύετο καὶ ὡς Ἑλληνικὸς Προξενικὸς Πράκτωρ. Ἡ συκοφαντία αὕτη ἐγένετο ἐπὶ σκοπῷ, ὅπως οἱ ἐνδιαφερόμενοι προσωπικῶς πασσάδες ἀπομακρύνωσι τὸν Γ. Ἀντωνόπουλον καὶ μείνωσιν ἥσυχοι ἀπὸ τὰς ἀνοχλητικὰς ἀξιώσεις του, ὡς καὶ τὸ κατώρθωσαν. Πολλάκις ὁ Γ. Ἀντωνόπουλος ἀνεφέρθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐζητήσατο τὴν δέουσαν ὑπεράσπισίν του, ἵνα ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἑστίαν τῶν ὑποθέσεών του ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ προστατεύσῃ τὰ ποικίλα συμφέροντά του, τὴν ἀκίνητον περιουσίαν του, τὰς χρηματικὰς ἐμπορικὰς λειψοδοσίας του, καὶ ἐπὶ τέλους νὰ δικασθῇ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, ἐπὶ τῇ δοθείσῃ κατηγορίᾳ τῆς δῆθεν σφαγῆς τῶν Εὐρωπαίων. Ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ μεγάλην νωχέλειαν εἰργάσθη μέχρι τοῦδε ἀπέναντι τῆς τοιαύτης σπουδαίας ὑποθέσεως, εἰς ἣν ἐνδιαφέρεται ὑπήκοος πολίτης Ἕλλην, καὶ τοῦ ὁποίου τὰ ὑλικὰ συμφέροντα ἀνέρχονται ἄνω τῶν 500 χιλιάδων λιρῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ὑλικῶν τούτων συμφερόντων αὐτοῦ, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὸ καθῆκον νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ νὰ ἀποδείξῃ ἐναργῶς τὴν ἀθῳότητα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, χάριν τῆς ἐθνικῆς τῶν Ἑλλήνων ὑπολήψεως, ὅτι οὐδέποτε Ἕλλην φιλοξενούμενος συνωμοτεῖ κατὰ τῆς ζωῆς τοῦ φιλοξενοῦντος αὐτὸν ἐν ξένῳ τόπῳ καὶ ἰδίως κατὰ τῶν Εὐρωπαίων, πρὸς οὓς ἡ Ἑλλὰς μεγάλας χάριτας καὶ εὐγνωμοσύνας χρεωστεῖ, καὶ θέλει εὐγνωμονεῖ διὰ παντός. Ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὤφειλε νὰ δείξῃ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Γ. Ἀντωνοπούλου καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Προξένων τῶν μεγάλων Δυνάμεων, καὶ ὁ ἡμέτερος Ἑλληνικὸς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Πράκτωρ κάμῃ τὰς ἀναγκαίας παραστάσεις εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, καὶ ζητήσῃ κατηγορηματικῶς τὰ αἴτια καὶ τὰς ἀποδείξεις τῆς δῆθεν κατηγορίας περὶ τῆς σφαγῆς, καὶ τοιουτοτρόπως φανῇ ἡ ἀλήθεια εἴτε τῆς ἐνοχῆς, εἴτε τῆς ἀθῳότητος τοῦ ταλαιπώρου Γ. Ἀντωνοπούλου. Ταῦτα ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐμενῆ συμπάθειάν της ὑπὲρ τοῦ ἀναξιοπαθοῦντος Γ. Ἀντωνοπούλου, κολακευόμενος νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει λάβει σύντονα μέτρα πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ πολίτου Ἕλληνος, ἀδικουμένου τὰ μέγιστα ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἥτις καὶ κατὰ παραβίασιν τῶν συνθηκῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας ἐξώρισε πολίτην Ἕλληνα ἐν ἄκρᾳ ὑπολήψει ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἐπὶ ἁπλῇ ἀδεσπότῳ δυσφημίᾳ.

§18ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐν μιᾷ τῶν τελευταίων συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς ἐγένετο λόγος περὶ πλημμελειῶν τινων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας τῆς Ἐπικρατείας, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐγένοντο παρατηρήσεις τινὲς περὶ αὐτῆς. Ἔρχομαι ἤδη καὶ ἐγὼ νὰ συντελέσω εἰς τὴν διόρθωσιν κακοῦ, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συγκοινωνίας. Γνωρίζετε, ὅτι τρεῖς Ἑταιρίαι ἀνθαμιλλῶνται, καὶ ἑπομένως ἐπιδιώκουσιν ἑκάστη τὸ ὑπερβάλλον κέρδος δι’ ἑαυτήν· ἐνταῦθα δὲ παρατηροῦμεν, ὅτι τὰ σημεῖα τῶν προσεγγίσεων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἔποψιν μιᾶς τῶν Ἑταιριῶν δὲν εἶναι πάροχα ἐλπίδος κέρδους, παραβλέπονται. Ἐντεῦθεν τὰ παράπονα τῶν κκ. βουλευτῶν ἐξ Ἄρτης καὶ ἐξ ἄλλων μερῶν, καὶ εἰς ἐμὲ δὲ αὐτὸν συνέβη νὰ ἀντιληφθῶ παραπόνων καὶ νὰ ὑποφέρω καὶ ὁ ἴδιος, διότι ἐνῷ ἤμην εἰς τὴν πατρίδα μου πρὸ ἡμερῶν, δὲν διῆλθεν ἐπὶ ἓξ ἡμέρας ἀτμόπλοιον ἐκεῖθεν, ἐνῷ ἐγὼ μετέβην ἐκεῖ ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ τῇ ἀρυσθείσει ἐκ τῶν δρομολογίων τῶν διαφόρων ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιριῶν, ὅτι καθ’ ἑκάστην θὰ μετέβαινεν ἐκεῖ ἀτμόπλοιον. Ἀφορμὴ τῶν παραπόνων εἶναι, ὡς προεῖπον, ἡ ἐπιδίωξις κερδαλεωτέρων προσεγγίσεων διὰ παραβλέψεως τῶν μὴ τοιούτων ὑπολαμβανομένων, καὶ ὁ ἀνταγωνισμὸς εἰς τὸ προκαταλαμβάνειν τὰ σημεῖα τῶν προσεγγίσεων. Προπέρυσιν εἶχε μάλιστα ὁ συναγωνισμὸς αὐτὸς ἐπιταθῆ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ γράψω πρὸς τὸν κ. Τρικούπην καὶ τότε Πρωθυπουργὸν, ὅπως περιστείλῃ τὴν κακοήθη αὐτὴν ἅμιλλαν, διότι ἐν τῷ Στενῷ τοῦ Πόρου κατεδίωκον τὸ ἓν ἀτμόπλοιον τὸ ἄλλο ποῖον νὰ προτρέξῃ, ὅπως φθάσῃ εἰς ἕτερον σημεῖον, καὶ οὕτως ἐτίθετο εἰς ἀμφισβήτησιν ἡ ζωὴ τῶν ἐπιβατῶν. Διὰ τοῦτο πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέριμναν, ὅπως κανονισθῶσι τὰ κατὰ τὰ δρομολόγια τῶν διαφόρων Ἑταιριῶν κατὰ ὅμοιον τρόπον δι’ ἁπάσας καὶ εἰς χρονικὰ σημεῖα διάφορα. Καθ’ ἣν δὲ ἐποχὴν ἀπουσίαζον εἰς Πόρον, ἐψηφίσθη ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς. Ἐὰν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἐκείνην ἤμην, εἶχον σκοπὸν νὰ προτείνω, ὅπως ληφθῇ καὶ ἓν μέτρον ὁριστικὸν περὶ τῆς αἰθούσης ταύτης, διότι κατηντήσαμεν, ὅταν ὁμιλῶμεν ἐνταῦθα, νὰ φωνάζωμεν ὡς ντελάλιδες, μὴ τηροῦντες κανένα τύπον ἐκ τῆς κοινῆς ῥητορικῆς. Ἠδυνάμεθα λοιπὸν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῆς Βουλῆς νὰ ὁρίσωμεν ποσόν, ὅπως γείνῃ μελέτη ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Νομίζω, ὅτι ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἐγένετο σκέψις καὶ εὗρον, ὅτι ἀπαιωροῦντες δίσκον μετάλλινον ἐν τῷ μέσῳ ἐν εἴδει πολυελαίου, ἠδύναντο ν’ ἀποφύγωσι τὸ κακόν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσυγχώρητον, εἶναι, ὡς καὶ ἐν τῷ τύπῳ ἐδημοσιεύθη, ὅτι τὸ θεωρεῖον τῶν δημοσιογράφων στερεῖται φωτός, καὶ πρέπει ἀμέσως νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ θεραπείας τοῦ κακοῦ, τοποθετουμένου καταλλήλως ἐν τῷ θεωρείῳ ἐκείνῳ τοῦ προσήκοντος λαμπτῆρος. Συνάμα πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ τὸ ἑξῆς μέτρον, διότι ὅστις ἀναγινώσκει τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ὡς ἐν τοῖς διαφόροις φύλλοις δημοσιεύονται, δὲν δύναται νὰ μάθῃ τίνα εἰσὶν ἀκριβῶς τὰ περὶ ὧν ἡ ἀπασχόλησις τοῦ Κοινοβουλίου θέματα. Πρέπει λοιπὸν νὰ δίδεται σύνοψις τῶν πρακτικῶν παρὰ τοῦ γραφείου κατὰ πᾶσαν ἑσπέραν εἰς πᾶσαν ἐφημερίδα, ὑποχρεουμένην νὰ δημοσιεύῃ ταύτην, δύναται δὲ ὁ δημοσιογράφος, τὸ καθ’ ἑαυτὸν, νὰ δημοσιεύῃ εἴτε σχόλια εἴτε νέα πρακτικὰ κατὰ τὸ ἑαυτῷ δοκοῦν ἕκαστος. Κατὰ τὴν ἐν Πόρῳ διατριβήν μου ἠρωτήθην παρὰ πολλῶν συμπολιτῶν μου περὶ τῶν φόρων. Ἐνοεῖτε, ὅτι θιασώτης ὢν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἠδυνάμην ἢ τὴν πρώτην ἐκείνην ἐντύπωσιν κατὰ τῶν φόρων νὰ ζητήσω νὰ περιστείλω τὸ κατὰ δύναμιν, καὶ ἐξέφρασα αὐτοῖς ἐλπίδα, ὅτι δὲν ἤθελεν ἔλθει αὐτὸ τὸ τόσον καταπιεστικὸν τῆς φορολογίας εἰς ἐπιψήφισιν. Ἄλλοτε ἐξέφρασα ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τὴν περὶ γνωμοδοτήσεων τοῦ κοινοῦ ἐπὶ ζητημάτων νομοθετικῶν ἰδέαν, καὶ συμφώνως ταύτῃ, ἐναντίος ὢν τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑποβάλλειν εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφορὰς ἰδιωτῶν καὶ τηλεγραφήματα, εἶπον αὐτοῖς, ὅτι εἰς τὸ μέτρον τῶν ἀναφορῶν δὲν πρέπει νὰ προβῆτε, ἵνα ἀναφέρητε τὴν ἰδικήν σας ἰδέαν περὶ τῶν φόρων, διότι, ἐὰν ἔχητε πεποίθησιν εἰς ἐμὲ, σᾶς λέγω, ὅτι τὰ Νομοσχέδια αὐτὰ θὰ τροποποιηθῶσι μὲ τρόπον ἐλαφρυντικόν. Ὅπως δήποτε πολλοὶ τῶν συμπολιτῶν μου ἤθελον ὅπως τρόπον τινὰ μὲ ὑποστηρίξωσιν εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν τῆς μὴ, ὡς εἶπον, ὁλοσωματικῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων τούτων καί μοι ἐνεχείρισαν μίαν ἀναφορὰν ἐν ᾗ ἐκφράζουσι τὴν ἑαυτῶν ἰδέαν περὶ τροποποιήσεως ἰδίως δὲ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ μούστου, εἰς τὸ ὁποῖον πρὸ πάντων ἔχουν δίκαιον, διότι ὁ μοῦστος τοῦ Πόρου δὲν πωλεῖται πλέον τῶν εἴκοσι καὶ τριάκοντα δραχμῶν, ἐνῷ ὁ τῆς Αἰγίνης, πωλούμενος ἑβδομήκοντα, φορολογεῖται ὁμοίως. Εἶναι τοῦτο δίκαιον; βεβαίως ὄχι· καὶ ἐγὼ ἐρωτώμενος ἐπὶ τούτου, ἠγνόουν τὶ νὰ ἀπαντήσω, ἀπορῶν καὶ ὁ ἴδιος πῶς ἀνίσου ἀξίας προϊόντα φορολογοῦνται ἰσαξίως. Ἀλλὰ τοῦτο πῶς συμβαίνει; Ἐγὼ εἰς τὰ φῶτα τοῦ κ. Τρικούπη εἶχον ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην· πάντοτε εἰς τὰ νομοσχέδιά του εἶχον ἀπεριόριστον ὑπόληψιν καὶ ἐπεψήφιζον αὐτὰ ἀνεξετάστως κατὰ τὸ Πυθαγόρειον «αὐτὸς ἔφα·» ἐφέτος ὅμως δὲν εἶναι τόσον ἀκριβῆ. Τὸ αἴτιον εἶναι ἓν ἐλάττωμα ἢ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, ἂν θέλητε, προτέρημα τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπαντῶμεν καὶ εἰς τὸν Στρατάρχην Ney· ὁ ὁποῖος πράγματι δὲν παρουσιάσθη περίστασις νὰ μὴ δοξασθῇ, αὐτὸς ἐξαιρετικῶς παρὰ τοῦ Βοναπάρτου ἐπεκλήθη ὁ γενναῖος τῶν γενναίων, καὶ ἐξῆλθεν ἀλώβητος, ἀτραυμάτιστος ἀπὸ τὰς φρικαλεωδεστέρας σφαγάς. Ἐν τούτοις δὲν ἠδύνατο νὰ τῷ ἐμπιστευθῇ τις τὴν διεύθυνσιν ἐκστρατείας ἢ πολεμικῆς τινος ἐπιχειρήσεως, χρηζούσης καλῆς διοικήσεως, διότι εἶχε τὸ ἐλάττωμα ν’ ἀναμιγνύηται ἐν τῇ μάχῃ μετὰ τῶν πολλῶν· κατὰ τὴν θέρμην τῆς μάχης αὐτῆς ὑπεξεκαίετο καὶ δὲν ἔμενε ψυχρὸς ἐπόπτης καὶ ἰθύντωρ, ἀλλ’ ἐχύνετο μὲ τὴν μπαγιονέτταν ἐν μέσῳ τοῦ πλήθους, καὶ ἦτον ἱκανὸς νὰ φονεύῃ τοὺς περισσοτέρους ἐχθροὺς παρ’ ὅσους ὁ ὅμιλος ὅλος τῶν συντρόφων του· τοῦτο τῷ συνέβη καὶ ἐν Βατερλῷ, καὶ νομίζω, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι ὁ Βάλικτων ὀφείλει εἰς αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα τοῦ Ney τὴν ἑαυτοῦ ἐγκαρτέρησιν μέχρι τοῦ λάθους τοῦ Κρουσὺ καὶ τῆς ἐπελεύσεως συμμαχικῶν ἐπικουριῶν. Ὁ κύριος Στάϊκος θὰ ἐνθυμῆται καλλίτερον, ἐὰν οὕτως ἔχῃ ἢ ὄχι.

§19ΣΤΑΙΚΟΣ. Δὲν ἤμην ἐκεῖ (ἱλαρότης).

§20ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τοιοῦτόν τι λοιπὸν πάσχει καὶ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐλάττωμα. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔχει τρία Ὑπουργεῖα καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπιβλέπῃ ὅλην τὴν διοίκησιν, οὔτε νὰ μελετᾷ ὅλα τὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα μαγειρεύει καὶ ἀποστέλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ Λογιστήριον. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ἐγὼ ἐπεθύμουν ὁ κύριος Τρικούπης νὰ ἦναι ἄνευ χαρτοφυλακίου ἢ τοὐλάχιστον μὲ μόνον τὸ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως οὕτως ἐπιβλέπῃ ὅλην τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων. Διὰ τοῦτο λοιπὸν, ἐπειδὴ παρουσιάζει αὐτὸ τὸ πλημμελὲς τὸ περὶ μούστου Νομοσχέδιον, ἐδέχθην τὴν ἀναφορὰν ὡς, ἂν θέλητε, αἰτιολογίαν τῆς ψήφου μου, διότι οἱ συμπολῖταί μου εἶναι ἐναντίοι· ἀλλὰ θέλομεν νὰ συμβιβάσωμεν τὰς γνώμας. Ἑπομένως καταθέτω αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἐν ταὐτῷ, ἐπειδὴ ὑπάρχει ὑπὸ συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ βοσκῆς, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῆς πατρίδος μου κατήρτισε ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκφράζει τὴν ἰδέαν του, ὅτι εἶναι καλὸν τοῦτο, καὶ ὅτι ἀποδέχεται διὰ τὸν Δῆμον Τροιζῆνος τὰ ψηφισθησόμενα. Ὑποβάλλω λοιπὸν καὶ τὸ ψήφισμα τοῦτο. Εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς εἶχον ἐγὼ κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον ὑποβάλει μίαν οἱονεὶ τροπολογίαν, καὶ ἵνα μὴ ἀπασχολῶ ὑμᾶς σήμερον, ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω αὐτὴν, ὅπως οἱ κύριοι Βουλευταὶ λάβωσι ταύτης γνῶσιν καὶ ὅπως, ἀντὶ ἐπιψηφίσεως νόμων ἐπὶ νόμων, περὶ ὧν ὁ κ. Στεφανίδης ἐζήτησε τὸ ἔργον τοῦ Ἰουστινιανοῦ, «ἀνακάθαρσιν τῶν νόμων,» μὴ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χρειασθῶμεν ἀνακάθαρσιν τῶν νόμων καὶ Πανδέκτην νέον. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πᾶσαν πλημμέλειαν τῆς νομοθεσίας, τὴν ὁποίαν θέλομεν ἀπαντήσει, δὲν πρέπει νὰ θεραπεύωμεν διὰ νέου νόμου, ἀλλὰ διὰ προσκολλήσεως ἐν τῷ ὑφισταμένῳ νόμῳ νέων διατάξεων. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σκέψεως ταύτης εἰς τὸ ἄρθρον 422 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἂς προσθέσωμεν καὶ ἐδάφιον 7, ὅπως, κατ’ ἀναλογίαν τῶν ἄλλων ἐδαφίων, τιμωρῶνται καὶ οἱ παραβλάπτοντες διὰ βοσκῆς τὴν ἰδιοκτησίαν. Διατί, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὁ ποιμὴν δὲν παραπονεῖται κατὰ τοῦ γεωργοῦ, ὅτι τοῦ ἔφαγεν ὁ γεωργὸς ἀμνὸν ἢ γάλα τῷ ἀφῄρεσεν; Τὸ τοιοῦτον δὲν συμβαίνει, διότι πρᾶξις τοιαύτη τιμωρεῖται ὡς κλοπὴ ἢ ληστεία· ἀλλ’ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ μας ἐπεκράτησεν ἡ πλημμελὴς ἰδέα τῆς φυσιοκρατικῆς Σχολῆς, ὅτι ἡ γῆ εἶναι κοινὸς πλοῦτος καὶ ὁ μόνος ἀπροσδεὴς κεφαλαίων ἀληθοῦς πλούτου παράγων, καὶ δὲν ὡρίσθη περὶ τῆς γῆς ὅ,τι περὶ ἐξασφαλίσεως κατὰ τῆς προσβολῆς ὡρίσθη ὑπὲρ τῶν ἄλλων παραγωγικῶν κεφαλαίων. Ὑποβάλλω λοιπὸν πάλιν τὴν τροπολογίαν μου αὐτὴν, ὅπως, μελετωμένη, ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐν δέοντι. Κύριοι, εἰς μίαν τῶν παρελθουσῶν Συνόδων ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀπασχολήσω τὴν ὑμετέραν καλοκἀγαθίαν ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος ἡμᾶς αὐτοὺς, δηλ. τὴν ἐμπρέπουσαν ἐμφάνισιν ἡμῶν ἐνώπιον τοῦ κοινοῦ, καὶ πρὸς ἀνύψωσιν τῶν ἡμετέρων συζητήσεων, καὶ ἀνεξαρτησίαν τοῦ φρονήματος· ἐπὶ τούτῳ ὑπέβαλλον πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτουν, ὅπως καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ τριακονταμελὴς ἢ κατὰ τὴν προαίρεσιν ὑμῶν, ἐκ πλείστων ἢ ὀλιγωτέρων μελῶν, ὅπως αὕτη σκεφθῇ περὶ τῶν ληπτέων μέτρων πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς διακρίσεως τῶν Ἐξουσιῶν. Ἕως ὅτου ὅμως φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ποθούμενον, ἐθεώρησα, ὅτι ὡς ἓν μέσον, ἀναχαιτίζον ὅπως δήποτε τὸν κατήφορον, εἶναι τὸ ἂν ἤθελε ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ἓν Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ 1880 καὶ τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω καὶ αὖθις. Εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐκπαιδεύσεως ἐγένετο λόγος περὶ διαθέσεως τοῦ εἰσοδήματος τῶν Μονῶν. Περὶ τῶν Μονῶν ἐγὼ ἐν παρελθόντι καιρῷ εἶχον ὑποβάλει Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι θεραπεύει πᾶσαν ἐκείνην τὴν κατὰ τῶν Μονῶν καὶ τοῦ ἐν αὐταῖς Προσωπικοῦ καταφοράν, τῶν μὲν ἐχόντων τάσιν πρὸς κατάλυσιν αὐτῶν, τῶν δὲ πρὸς δήμευσιν τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν καὶ αὖθις νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα διασκεφθῇ ἐπὶ τούτου. Ἀλλὰ δὲν πρέπει τὰ Νομοσχέδια ταῦτα ν’ ἀφίνωμεν εἰς τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ χρόνου τῶν ἡμετέρων ἐργασιῶν, διότι τότε δὲν θὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν. Τὸ αὐτὸ δὲ θὰ πάθῃ καὶ τὸ Νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τοὺς ἔχοντας ὑποχρεώσεις στρατιωτικάς. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἐζήτουν ν’ ἀποφασισθῇ ἐφάπαξ περὶ τῶν ἐχόντων τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας, ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς μετηνάστευσαν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ ἡ μετανάστευσις τούτων θὰ γείνῃ σταθερὰ ἐγκατάστασις, ἐὰν δὲν λάβωμεν ἐπιεικές τι μέτρον ὑπὲρ αὐτῶν, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην ἀνδρῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλήν, ὅπως εὐδοκήσῃ νὰ καταχωρισθῇ τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἵνα τὸ συζητήσωμεν ἐν μιᾷ τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων, καὶ παύσῃ ἡ τούτων καταδίωξις. Ἐνῷ δὲ μετὰ τόσης σπουδῆς ἐπιδιώκομεν τὴν σύλληψιν τοῦ οἰκογενειάρχου, τοῦ βιομηχάνου, τοῦ ἐργατικοῦ πληθυσμοῦ πρὸς ἀπαγωγὴν εἰς ἐκπλήρωσιν στρατιωτικοῦ καθήκοντος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀφίνει τοὺς δραπέτας τῶν Μοναστηρίων, τοὺς στρατιώτας τῶν Μοναχικῶν Ταγμάτων, ἐντὸς τῶν πόλεων καὶ ἐντὸς αὐτῆς τῆς Πρωτευούσης, ἐνῷ ἡ θέσις αὐτῶν, ὁ λόχος αὐτῶν, τὸ Τάγμα αὐτῶν, ὁ Στρατὼν αὐτῶν εἶναι ἐν τῇ Μονῇ· εἶναι λιποτάκται. Ὁ κ. Αὐγερινὸς κατὰ τὸ 1878 εἶχεν ἐκδώσει ἐγκύκλιον, δι’ ἧς ἅπαντας αὐτοὺς τοὺς περιεμάζευσεν, ὅπως πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ἤδη, καὶ τότε θέλετε ἴδει τὸν λαϊκὸν κλῆρον ἀνακύπτοντα. Πῶς δύνασθε νὰ ἔχητε ἐνοριακὸν κληρικὸν καλόν, πῶς εὐδοκήμησιν τῆς Ῥιζαρείου Σχολῆς, ὅταν ἁπάσας τὰς ἐπικερδεῖς ἐκκλησιαστικὰς θέσεις κατέχουν οἱ φυγόστρατοι τῶν μοναχικῶν Ταγμάτων; Ἐφημέριοι, Διάκονοι, Ψάλται, Διδάσκαλοι εἶναι ἅπαντες μοναχοί. Βλέπετε, ὅτι καὶ ἐντὸς τῶν Ἀνακτόρων ἀπὸ μοναχὸν εἰς μοναχὸν προσλαμβάνουσιν· οἰκογενειάρχην Ἱεροδιάκονον δὲν λαμβάνουν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου αὐστηροτάτης καὶ διὰ χωροφυλάκων πρέπει νὰ συμμαζευθῶσιν ἅπαντες οὗτοι, διότι πλουτοῦσιν ἐν ταῖς πόλεσι, καὶ κατόπιν ἔρχονται εἰς ἐκείνας τὰς παρεκτροπὰς, τὰς ὁποίας κατὰ πᾶν βῆμα ἀπαντῶμεν. Ἔχομεν τὸν Μητροπολίτην, ὁ ὁποῖος ᾠκοδόμησεν οἰκίαν 200,000 δραχμῶν· περὶ τούτου ὅμως θέλω πραγματευθῆ ἄλλοτε. Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω περὶ τοῦ Νομοσχεδίου διὰ τοὺς ὑπαγομένους εἰς στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, νὰ συστήσητε νὰ καταχωριθῇ αὐτὸ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§21ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, μίαν ἐπερώτησιν ἔχω, παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα).

§22ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θέλησεν ἢ δὲν ἔλαβεν ἴσως καιρὸν νὰ συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ Νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου, πρὸς διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος εἰς τὴν κωμόπολιν Γαργαλιάνων, ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω ἐγὼ τοῦτο. Παρακαλῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν περὶ τούτου ἀλληλογραφίαν, ἵνα ἴδῃ ἡ Βουλή, ὅτι τὸ περιεχόμενον τοῦ Νομοσχεδίου μου εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ᾖναι ἀληθές, ὅτι ἐπετράπη εἰς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον τοῦ Δήμου Ἐράνης νὰ διαθέσῃ μέρος τῶν κεφαλαίων του εἰς χορηγήσεις δανείων, ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ περὶ Λιμενικοῦ Ταμείου Νόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ κεφάλαια ταῦτα κατατίθενται εἰς μίαν τῶν Τραπεζῶν ἢ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἐὰν δὲ πράγματι ἔλαβε τοῦτο χώραν, τὸν παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ τὰ περὶ τούτου ἔγγραφα, ἵνα ἴδωμεν εἰς ποίους καὶ ὑπὸ τίνας ἐγγυήσεις ἐδόθησαν τὰ δάνεια ταῦτα. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν γνωρίζῃ, ὅτι ὁ Ἔπαρχος Τριφυλλίας, ἐνεργῶν ὡς Βασιλικὸς Ἐπίτροπος, διεσκόρπισε τὰ μέλη τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου, πρὶν ἀποπερατώσωσι τὰς ἐργασίας των. Ἀπὸ τὸ ἀποσταλέν μοι ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν τῆς ἡμέρας ἐκείνης, καθ’ ἣν ἔλαβε χώραν ἡ διασκόρπισις, παρατηρῶ, ὅτι τὸ Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον δὲν προέβη εἰς καμμίαν πρᾶξιν ἐξ ἐκείνων, αἵτινες δίδουν χώραν εἰς τοιαύτην διασκόρπισιν. Βλέπω μόνον, ὅτι μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Ἐπάρχου ὑπῆρξε διαφωνία τις ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος· διότι τὰ μὲν μέλη τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου ἀπῄτουν νὰ προηγηθῇ ἡ ἔκθεσις διαφόρων γνωμοδοτήσεων καὶ εὐχῶν δι’ ἔργα ἀφορῶντα τὴν Ἐπαρχίαν, ὁ δὲ κ. Ἔπαρχος ἐζήτει νὰ προταχθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐνόρκων. Ἐπειδὴ δὲ τὸ Συμβούλιον ἀντέτεινεν, ὁ Ἔπαρχος ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν, μέχρις οὗ λάβῃ διαταγὰς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως· μὴ εἰσακουσθεὶς δὲ ἀπηγόρευσεν εἰς τὸ Συμβούλιον νὰ συνεδριάσῃ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔγγραφα, ἵνα ἴδωμεν ἐὰν ἀληθῶς διὰ μόνον τὸν λόγον τοῦτον τὸν Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον διεσκορπίσθη, χωρὶς νὰ τελειώσῃ τὰς ἐργασίας του.

§23ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Εἰς τὴν Αἴγυπτον ἀποδημεῖ πρὸ ἐτῶν εἷς ὑπήκοος Ἕλλην, καταγόμενος ἐκ Γόρτυνος καὶ ὀνομαζόμενος Ἰω. Λαγός. Οὗτος μοὶ ἀπέστειλεν ἀντίγραφον τηλεγραφήματος πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, δι’ οὗ παραπονεῖται κατὰ τοῦ Ἀντωνιάδου καὶ Ντουρούτη, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἤκουσα ν’ ἀναγνωσθῇ. Διὰ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου καταγγέλλει αὐτοὺς, ὅτι ἐπώλησαν σημαντικὴν ἀπαίτησίν του κατὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ περὶ τοῦ βασίμου τῆς καταγγελίας ταύτης, διότι φαίνεται, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔχει πεποίθησιν, ὅτι ἠδικήθη, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην τοιαύτης καταγγελίας.

§24ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Λαγὸς ἔστειλεν εἰς πολλοὺς ἐξ ἡμῶν τηλεγραφήματα τοιαῦτα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ λάβῃ φροντίδα νὰ ἴδῃ κατὰ τί ἀδικεῖται αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος. Τὸ τηλεγράφημα λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἀντωνιάδης καὶ Ντουρούτης ἐπώλησαν ἀπαίτησίν μου κατὰ Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως....»

§25ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.). Πόθεν εἶναι τὸ τηλεγράφημα;

§26ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ Ἀλεξανδρείας. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει τὰς λεπτομερείας. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ μάθωμεν αὐτὸ τὸ τρομερὸν ἔγκλημα. Ὁ κ. Λαγὸς, γνωρίζω, ὅτι εἶναι εἷς τῶν ἐντιμοτάτων ἐμπόρων ἐν Αἰγύπτῳ, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐκεῖ ἐμπορευόμενος.

§27ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κατάστασιν τῶν προϋπολογισθέντων καὶ εἰσπραχθέντων κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1881 καὶ τῶν γενομένων ἐξόδων· συγχρόνως δὲ καὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1882 μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου. Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν φαίνεται, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1881 ὑπῆρξεν ἔλλειμμα 66,000,000, τὸ ὁποῖον ἀνεπληρώθη διὰ τοῦ δανείου, τὸ δὲ ἔλλειμμα τοῦ ἔτους 1882 ἐκ τῶν βεβαιωθέντων καὶ βεβαιωθησομένων, ἃ εἶναι ἀσφαλῆ καὶ ἀπαριθμοῦνται, θέλει περιορισθῆ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 6,900,000.

§28ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περιλαμβανομένου καὶ πόσου ποσοῦ ἐκ δανείου...;

§29ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἐπραγματοποιήθη ἀκόμη δάνειον.

§30ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλον τὸ ἔλλειμμα;

§31ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα, διότι τὰ ἔσοδα ὑπερέθησαν τὰ προϋπολογισθέντα. Ταῦτα πάντα θέλετε παρατηρήσει εἰς τοὺς ἀναλυτικοὺς πίνακας, οἵτινες θέλουσι διανεμηθῆ καὶ περιέλθει εἰς γνῶσιν ὑμῶν. Ἐπιτρέπετε ὅμως εἰς ἐμὲ νὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὰ πορίσματα τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἰς ἐμὲ εἶναι γνωστά. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ 1882 ὑπερέθησαν τὰ προϋπολογισθέντα· διότι εἴχομεν προϋπολογίσει ἔσοδα 68,000,000· ἀφαιρέσατε δὲ τὸ 1,000,000 ἐκ τοῦ μὴ ψηφισθέντος φόρου οἰνοπνευμάτων, ἔμειναν προϋπολογισθέντα μόνον 67,000,000, ἀλλ’ ἐβεβαιώθησαν 70,000,000, ὥστε ὑπάρχει πλεόνασμα 3,000,000· αἱ δὲ δαπάναι ἠλαττώθησαν ἐπίσης κατὰ 3,000,000. Ἐκ τούτου προέρχεται ὁ περιορισμὸς τοῦ ἐλλείμματος. Ὅλα ταῦτα θέλουν περιέλθει εἰς γνῶσιν ὑμῶν.

§32ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε δὲν ἔχομε, ἀνάγκην καὶ τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων. Αὐτὸ εἶναι ἔναρξις ὑποχωρήσεων.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1883. Ὅταν δὲ πρό τινος χρόνου ὑπέβαλον τὴν ζητηθεῖσαν παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ Οἰτύλου κατάστασιν περὶ τοῦ στρατοῦ, εἶπον, ὅτι δὲν ἠδυνάμην τότε νὰ ὑποβάλλω τὴν κατάστασιν περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ κατὰ τὸν μῆνα Νοέμβριον· ἤδη ἔλαβον τὰ στοιχεῖα περὶ τούτου, καὶ ὑποβάλλω τὴν κατάστασιν ταύτην.

§34Γ. Ν. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μετὰ τὸ ἐνδιαφέρον, ὅπερ ἡ Βουλὴ ἔδειξεν, ὅπως συζητήσῃ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης, δὲν εἶναι ἀνάγκη, φρονῶ, νὰ προτάξω θεωρίας περὶ Δικαιοσύνης. Ἐὰν ἐπίστευον, ὅτι καὶ εἷς μόνον συνάδελφος δὲν αἰσθάνεται ὅσον καὶ ἐγὼ τὴν ἀνάγκην τῆς καλῆς καὶ ταχείας ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης, βεβαίως δὲν θὰ ἐδυσκολευόμην νὰ εὕρω ἐπιχειρήματα, ὅπως ἀποδείξω τὸ ἐναντίον. Ἀδιστάκτως ὅμως φρονῶν, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα καὶ οἱ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου καὶ πάντες μίαν καὶ μόνην ἔχουσι γνώμην, διότι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἄλλην, ἤτοι ὅτι ἡ Δικαιοσύνη εἶναι ἀληθῶς ἡ κρηπὶς τῆς Πολιτείας, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς βαρύνω, ὅπως ἀποδείξω ἀληθείας, καθ’ ὧν οὐδεὶς ν’ ἀντιταχθῇ δύναται. Καὶ τίς ἀγνοεῖ, ὅτι, ἐὰν ἡ Διοίκησις χωλαίνῃ, ἐὰν τὰ στρατιωτικὰ δὲν ἔχωσι καλῶς, ἐὰν τὰ Προξενεῖα, ἐν οἷς δὲν ἀπονέμεται δικαιοσύνη, δὲν λειτουργῶσι θαυμασίως, ἐὰν οἱοσδήποτε ἄλλος κλάδος Διοικητικὸς νοσῇ, ἡ ζημία δὲν εἶναι ἀνεπανόρθωτος; Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Δικαιοσύνη πάσχῃ, πάσχει αὐτὴ ἡ Πολιτεία, καὶ ἐὰν ἡ νόσος παραμεληθῇ, καθίσταται ἀνίατος. Ἡ δὲ στοιχειώδης φρόνησις ἀπαιτεῖ, ὅπως μὴ παραμελῇ τις νόσον, ἀπειλοῦσαν αὐτὸν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ σώματος, αὐτὴν τὴν καρδίαν. Καὶ δὲν γνωρίζω ἀσθενείας δεινοτέρας διὰ τὰ ἔθνη ἐκτὸς τῶν νοσημάτων τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἀτυχῶς ὅμως παρετηρήθη, ὅτι, ἐνῷ περὶ πάντων σχεδὸν τῶν λοιπῶν γίγνεται ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν σκέψις βελτιώσεως, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ λαμβάνεται φροντὶς διορθώσεως, περὶ τῆς Δικαιοσύνης ἀτυχῶς δὲν ἐλήφθη ἡ δέουσα μέριμνα, οὐδ’ ἐτάχθη ποτὲ ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κοινοβουλίῳ ἡ συζήτησις περὶ καλῆς καὶ ταχείας ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης εἰς ἴσην μοῖραν μὲ ἄλλα ζητήματα, ἧττον σπουδαῖα, δύναμαι εἰπεῖν. Μετὰ τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων δὲν εὑρίσκω ἄλλον σταθμὸν ἐνεργείας πρὸς βελτίωσιν τοῦ Δικαστικοῦ Κλάδου ἐκτὸς γενικῶν τινων ἀρχῶν, ἀναγραφεισῶν ἐν τῷ Συντάγματι καὶ ἀτελῶς ἐφαρμοσθεισῶν. Δὲν γνωρίζω ἄλλον ὀργανικὸν Νόμον ἐκτὸς τοῦ περὶ προσόντων τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων Νόμου. Φαίνεται ὅμως, ὅτι ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων τὸ δυστύχημα τοῦτο συμβαίνει· οἱ ἥττους, κατὰ τὸν Ἀριστοτέλη, ζητοῦσιν ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην, ἀλλ’ οἱ κρατοῦντες οὐδόλως φροντίζουσι: «Αἰεὶ ζητοῦσι, λέγει ὁ Ἀριστοτέλης, τὸ ἴσον καὶ τὸ δίκαιον οἱ ἥττους, οἱ δὲ κρατοῦντες οὐδὲν φροντίζουσι.» Τὸ χείριστον πάντων εἶναι, ὅτι, ἐνῷ καὶ κατ’ ἐμὲ καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῶν πλείστων, ἵνα μὴ εἴπω ὅλων, ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἀπονέμεται καλῶς καὶ ταχέως, ὡς ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας, τὸ χείριστον, λέγω, εἶναι, ὅτι ἡμεῖς προβαίνομεν οὐχὶ πρὸς τὴν βελτίωσιν, ἀλλὰ πρὸς τὴν χειροτέρευσιν! Προβαίνομεν ἄλλαις λέξεσι κατ’ ἀντίστροφον λόγον τῶν βαρῶν, ἅτινα ἐπιβάλλει ἡ Πολιτεία χάριν τῆς ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης, διότι ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον οἱ πολῖται ὑποχρεοῦνται διὰ τῶν περὶ χαρτοσήμου Νόμων νὰ πληρώνωσιν εἰς τὸ Κράτος, αὐξάνει καταπληκτικῶς, καθ’ ἣν ἐποχὴν δικαστικοὶ λειτουργοί, ἐκ τῶν τὰ πρῶτα φερόντων, μᾶς βεβαιοῦσιν, ὅτι καλῶς δὲν ἀπονέμεται ἡ Δικαιοσύνη, καὶ ὅτι χειροτέρευσιν, καὶ οὐχὶ βελτίωσιν πρέπει ἐν τῷ μέλλοντι νὰ περιμένωμεν. Ἐν τούτοις συμβουλευόμενοι τοὺς εὐγλώττους ἀριθμοὺς τῶν ἐτησίων Προϋπολογισμῶν, μανθάνομεν, ὅτι τὸ 1865 εἰσεπράττετο ἐκ χαρτοσήμου τὸ ποσὸν δραχ. 2.460.000, ἐνῷ κατὰ τὸ 1880 προϋπελογίζετο τὸ ποσὸν δραχ. 6,100,000, διὰ δὲ τὸ ἔτος 1883 αὐξάνει λόγῳ τῆς προσαρτήσεως καὶ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν εἰς 7,100,000 δραχμάς. Ὁ δὲ φόρος τοῦ χαρτοσήμου, ὡς γινώσκετε, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες προϋπολογίζονται μόνον καὶ δὲν εἰσπράττονται, ἀλλ’ εἶναι φόρος, ἔχων βεβαίαν τὴν εἴσπραξιν, καὶ ἀπόδειξις τούτου τὸ ὅτι κατὰ τὴν τρίτην τριμηνίαν τοῦ τρέχοντος ἔτους ἐβεβαιώθη καὶ εἰσεπράχθη τὸ ποσὸν δραχ. 2,038,000. Καὶ ταῦτα μὲν πληρώνουσιν οἱ δικαιοσύνην διψῶντες πολῖται. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ θεμελιώδης ἡμῶν Νόμος ἀνέγραψε διατάξεις σπουδαίας, δι’ ὧν ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλισθῇ κατὰ πάσης ὅθεν δήποτε ἐπιδρομῆς ἡ καλὴ καὶ ταχεῖα ἀπονομὴ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀναγινώσκομεν, εἶναι ἀληθές, ἐν ἄρθρῳ 3ῳ τοῦ Συντάγματος τὴν ὡραίαν ρήτραν, ὅτι «ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου», ἀλλ’ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ πᾶν ἄλλο γίγνεται ἐκτὸς ἐκείνου, ὅπερ τὸ Σύνταγμα ὑπεσχέθη. Πιστεύω, ὅτι καιρὸς πλέον εἶναι νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ τὸν λόγον τῆς νοσηρᾶς καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ εἶναι, πιστεύω, ἀσύγγνωστον, ἐν τῷ αἰῶνι τῆς προόδου καὶ τῶν φώτων, ἡ ἐν Ἑλλάδι Δικαιοσύνη νὰ μένῃ ἐν τῷ σκότει τοῦ 1833. Ἐκ τοιούτων ὁρμώμενος σκέψεων καὶ πόθων, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ Ἐθνικὸν τοῦτο Συνέδριον τὴν ἐπερώτησίν μου, ἧς ἀντικείμενον εἶναι ἡ παροῦσα συζήτησις, εἰς μίαν ἐκ τῶν συνεδριάσεων τῆς τελευταίας Συνόδου. Τῆς ἐπερωτήσεώς μου προέταξα ὀλίγας λέξεις, διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλησα νὰ ἐξηγήσω, ὅτι δι’ αὐτῆς δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιῤῥίψω μομφὴν κατὰ προσώπων ἢ νὰ ψέξω τὴν ἐνεστῶσαν Κυβέρνησιν, διότι ἡ νόσος τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἀτυχῶς χρονία. Καὶ εἶπον τότε, ὅτι πρὸ ἐτῶν διατάξεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων ἔπαυσαν ἐφαρμοζόμεναι, ὑπέδειξα ὅμως, ὅτι καὶ διὰ τῆς ἀναβιώσεως αὐτῶν δὲν ἐλπίζω πλήρη θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Διὰ τοῦτο, μὴ περιορισθεὶς εἰς στενὴν ἐξέτασιν τῶν αἰτίων, ὑπεστήριξα, ὅτι πολλαὶ μὲν τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων διατάξεις, μολονότι εἶναι καλαὶ καὶ χρήσιμοι, περιῆλθον εἰς ἀχρηστίαν, ἀλλὰ καὶ πολλαὶ διατάξεις αὐτοῦ εἶναι ἐλαττωματικαὶ, μὴ συμβιβαζόμεναι πλέον μὲ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Συντάγματος καὶ μὴ ἱκανοποιοῦσαι τὰς ἐνεστώσας τῆς Δικαιοσύνης ἀνάγκας. Ἐκτὸς δὲ τούτων, κατέδειξα καὶ τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἀρχίσωμεν μελετῶντες τὸ ζήτημα τῆς νομοθετικῆς μεταῤῥυθμίσεως. Διὰ τοῦτο ὡς πρὸς τὸ πρῶτον παρεκάλεσα δι’ ἐπερωτήσεώς μου τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς πληροφορήσῃ διατὶ αἱ ὑποδειχθεῖσαι διατάξεις τοῦ Ὀργανισμοῦ ἀργοῦσιν. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον εἶχον ὑποβάλει πρότασιν, ὅπως ἐκλεχθῇ Ἐπιτροπὴ, ἥτις, μελετῶσα τὸ ζήτημα τῆς δικαστικῆς ἀναδιοργανώσεως καὶ τῆς νομοθετικῆς μεταῤῥυθμίσεως, ὑποβάλῃ ἔκθεσιν καὶ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πρὸς θεραπείαν μέτρα. Ἀτυχῶς παρενοήθην, τότε τοὐλάχιστον, παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, βραδύτερον δὲ καὶ παρὰ τῶν κκ. Εἰσαγγελέων. Καὶ ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐβεβαίωσε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων λειτουργεῖ κανονικῶς· ἀλλ’ ἡ βεβαίωσις ἀνακριβὴς ἦτο, πολλὴν δὲ δὲν ἔδειξε πεποίθησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, διότι ἐπληροφόρησε ταυτοχρόνως τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀπέστειλε τὴν ἐπερώτησίν μου πρὸς τοὺς κκ. Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους, ὅπως λάβωσι γνῶσιν τοῦ περιεχομένου αὐτῆς καὶ βεβαιώσωσιν ἐπισήμως ἐὰν λαμβάνωσι χώραν παραβάσεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων ἢ οὔ· ἐξέφρασε δὲ τὴν ἐπιθυμίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅπως ἀνακοινωθῇ ἁπλῶς ἡ ἐπερώτησις καὶ εἰς τοὺς κκ. Προέδρους. Συνεπείᾳ δευτέρας κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον ἐπερωτήσεώς μου, κατετέθησαν ἐν τῇ Βουλῇ αἱ ἀπαντήσεις αὗται τῶν κκ. Εἰσαγγελέων εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τινὲς δὲ συνάδελφοι ἐπρότειναν, καὶ ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπρεπε νὰ δημοσιευθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν πάντες οἱ κκ. βουλευταί. Οὕτω λοιπὸν ἔχετε τὴν ἱστορίαν τῆς ἐπερωτήσεώς μου καὶ τῶν ἐνώπιόν σας ἀπαντήσεων τῶν κκ. Εἰσαγγελέων. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ λεπτολογήσω εἰς τὴν ἀνάλυσιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἀπαντήσεων. Ἀλλὰ πρὶν ἢ προχωρήσω, φρονῶ, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐξηγηθῶ σαφῶς, ὡς πρὸς τὴν ἰδιότητα, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ζητήματος. Ἐννοῶ τὸ ζήτημα οὔτε πολιτικὸν, οὔτε προσωπικὸν, ὡς καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ὑπέδειξα· τὸ ζήτημα θεωρῶ κοινωνικὸν, ἡ δὲ Βουλὴ μακρὰν τῶν προσωπικοτήτων, ἔχει, φρονῶ, καθῆκον νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ μετὰ ψυχραιμίας καὶ σοβαρότητος, ἐμπρεπούσης εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη, ὡς εἶναι γνωστὸν, τὸ ζήτημα τῆς δικαστικῆς ἀναδιοργανώσεως ἀπησχόλησε τὰ Κοινοβούλια καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ τὰ ἀπασχολῇ. Τόσῳ ἐν Γαλλίᾳ, καθὼς καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, ἡ Βουλὴ ζωηρὸν ἐξεδήλωσεν ἐνδιαφέρον καὶ σκέπτεται συνεχῶς τίνι τρόπῳ δύναται νὰ βελτιώσῃ τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τελείως τὴν δικαστικὴν ἀνεξαρτησίαν. Ἁπανταχοῦ δὲ ὡς πρώτιστον καὶ ὕψιστον καθῆκον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶναι ἡ ἐπὶ τὰ κρείττω νομοθετικὴ μεταῤῥύθμισις. Καὶ τὸ ὑψηλὸν τοῦτο ἔργον ἐνισχύουσι καὶ ὀφείλουσι νὰ ἐνισχύωσι κατ’ ἐξοχὴν οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ, ὡς ἐγγύτερον παντὸς ἄλλου εὑρισκόμενοι. Ἀλλὰ λυπηρὸν εἶναι, διότι οἱ κκ. Εἰσαγγελεῖς ἀπώλεσαν λαμπρὰν εὐκαιρίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τοῖς ἔδωκε διὰ τῆς ἀποστολῆς τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἐνῷ δὲ ὤφειλον νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι καθῆκον εἶχον νὰ ὑποδείξωσιν ἡμῖν ἐν ὅλῃ τῇ λεπτομερείᾳ τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῆς Δικαιοσύνης καὶ καταδείξωσι τὰ τραύματα αὐτῆς καὶ τὰ πρὸς θεραπείαν μέσα, ἀπήντησαν λίαν ἀνεπαρκῶς, καὶ τὸ λυπηρότερον, ὅτι τινὲς αὐτῶν καὶ δύω Πρόεδροι μετεχειρίσθησαν ὕφος, μὴ ἐμπρέπον οὐ μόνον πρὸς δικαστικοὺς λειτουργοὺς, ἀλλ’ οὔτε πρὸς ἁπλοῦς συζητητὰς, καὶ ἀπηύθυναν, οὕτως εἰπεῖν, παρατηρήσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τῷ εἶπον, ὅτι ἡ ἐπερώτησις εἶναι τοιαύτη, ὥστε «δὲν χρῄζει ἀπαντήσεως»· ἄλλος δέ τις, ὅτι «δὲν εὑρίσκει τὴν ἐπερώτησιν ἀποχρώντως δικαιολογοῦσαν ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν»! Τινὲς τῶν ἀπαντησάντων ἔῤῥιψαν μομφὴν καὶ κατὰ τῆς Βουλῆς, διότι ἡ κατὰ βουλευτοῦ ἄδικος μομφὴ ἀντανακλᾷ εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν Βουλήν. Ἐὰν εἶχον παράπονα κατὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἀρχῆς, καὶ δὲν ὑποστηρίζω ἐγὼ, ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ ἔχωσι, φρονῶ, ὅτι ὑπῆρχον ἄλλαι ἐκφράσεις καταλληλότεραι, ὅπως ἐκφράσωσι πρεπόντως τὰς ἰδέας των. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ βαρύνω ματαίως τὴν Βουλήν, ἥτις ἔχει ὑπ’ ὄψει τὰ ἔγγραφα μὲ ὅλας τὰς περικοπάς, ὅπως τὰς ἐκτιμήσῃ δεόντως· περιορίζομαι μόνον εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. εἰσαγγελέως Χαλκίδος, ἥτις ἀξίζει εἰδικὴν μνείαν, καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν παραδέχηται, ὅτι τὸ ὕφος τοῦ εἰσαγγελικοῦ τούτου ἐγγράφου συμβιβάζεται μὲ τὸ ὕφος, δι’ οὗ ὀφείλει ὁ ὑφιστάμενος νὰ γράφῃ πρὸς τὸν προϊστάμενον Ὑπουργόν. Ἐπιθυμῶ μάλιστα νὰ μάθω, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθεσε τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἄνευ παρατηρήσεώς τινος, ἐὰν ἔλαβε μέτρον τι, ὅπως διατάξῃ τὸν κ. Εἰσαγγελέα Χαλκίδος νὰ μάθῃ πῶς πρέπει νὰ γράφῃ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ πῶς νὰ ὁμιλῇ περὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Τόπου του. Καὶ τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὑποβάλλω οὐχὶ χάριν ἐμοῦ προσωπικῶς, διότι διὰ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Εἰσαγγελέως Χαλκίδος δὲν αἰσθάνομαι ἐμαυτὸν προσβληθέντα, ἀλλὰ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ὑπουργικοῦ ἀξιώματος, χάριν τοῦ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν σεβασμοῦ....

§35ΡΑΛΛΗΣ. Φρονῶ, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ κάμω μίαν δήλωσιν, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἡ θέλησις τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, αὕτη δὲν χωρίζεται ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§36ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἄλλην γνώμην ἐπὶ τοιούτου ἐγγράφου. Ὁ ἀξιότιμος Εἰσαγγελεὺς Χαλκίδος, προκληθεὶς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, δὲν ἐδίστασε παντελῶς, νὰ φέρῃ (ἀναγινώσκει) ...παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων τοῦ ἐκ Βώλου πολυπραγμονοῦντος κ. βουλευτοῦ Γ. Φιλαρέτου, καθ’ ὅσον ἐκ τῶν μικρῶν παρατηρήσεών μου (λέγει τὸ ἔγγραφόν του) θέλει καταφανῆ, ὅτι ἐπὶ ψευδοῦς βάσεως στηριχθεὶς, ἔκαμε τὰς διατυπωθείσας καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθείσας τὴν 27 Μαΐου ε. ε. ἐπερωτήσεις του. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔπαθε φαίνεται ὅ,τι καὶ οἱ σοφοὶ Βασιλέως τινὸς, πρὸς οὓς οὗτος ὑπέβαλε τὴν λύσιν τοῦ ἑξῆς ζητήματος: «διατί κάδδος ὕδατος πλήρης, τεθειμένου ἐν αὐτῷ ἰχθύος, δὲν γίνεται βαρύτερος;» Οὗτοι δὲ, χωρὶς νὰ ἐξετάσωσιν, ἐὰν πράγματι τὸ τεθὲν πρόβλημα ᾖναι ἀληθὲς, ἠσχολήθησαν εἰς θεωρίας μόνον καὶ ἔγραψαν πάντες ἄναντα, κάταντα, πάραντα. Οὕτω καὶ ὁ κ. Φιλάρετος, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἄρθρ. 8 τοῦ περὶ προσόντων Νόμου, ἐρωτᾷ διατὶ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν παραγγέλλει τοὺς Εἰσαγγελεῖς νὰ παύσουν τοῦ Συντάγματος τὴν παράβασιν, καταργηθείσης τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 278 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων.» Ἑπομένως, προσθέτει, «ἀβάσιμοι εἰσὶν ἅπασαι αἱ ἐπερωτήσεις.» Καταλήγει δὲ μετὰ τὸ ἄναντα, κάταντα, πάραντα, μὲ ἕνα ὡραιότατον ἐπίλογον: «Ἄν δὲ ἔν τισι Δικαστηρίοις ὑπάρχῃ βραδύτης τις ὡς πρὸς τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεων καὶ βουλευμάτων, τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι τὸ προσωπικὸν δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἐν τούτοις μόνον τὸ παράπονον τοῦ κ. βουλευτοῦ ἠκούσθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅστις καὶ πρωτοτύπους ὅλως καὶ ἀβασίμους ὑπέβαλεν ἐπερωτήσεις, ἐν ᾧ εἰς ἄλλα ἔδει νὰ προσέξῃ καὶ μεριμνήσῃ μᾶλλον, καὶ οὐχὶ ΕΙΣ

ΤΗΝ ΠΑΡΩΝΥΧΙΔΑ.»

Μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ἃς ἐκ καθήκοντος ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, δὲν δύναμαι νὰ σιωπήσω καὶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἀπήντησαν καί τινες τῶν λοιπῶν κκ. Εἰσαγγελέων. Εἶπον, ὅτι ἡ ἐπερώτησις εἶναι ἀόριστος, ἀνυπόστατος καὶ ἀβάσιμος, καὶ ἐνεθυμήθην προτάσεις ἐνώπιον Εἰρηνοδικείου παρὰ τῶν ὀφειλόντων νὰ πληρώσωσιν ἐναγομένων καὶ ὀχυρουμένων ὄπισθεν τῶν λέξεων ἀόριστος, ἀνυπόστατος καὶ ἀβάσιμος. Ἀλλὰ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος τούτου εὑρίσκω εἰς τὴν ἀπάντησιν ἄλλων, οἵτινες ἐπελήφθησαν σπουδαιότερον τοῦ ζητήματος, ἰδίᾳ δὲ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως Καλαμῶν, ὅστις ἐμβριθῶς καὶ διὰ τρόπου τιμῶντος αὐτὸν ἀπαντᾷ, ὅτι Εἰσαγγελεῖς ἀνεξαρτήτους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν, πρὶν ἢ ληφθῇ περὶ αὐτῶν νομοθετικὴ πρόνοια περὶ τῆς ἀνεξαρτησίας αὐτῶν...

§37ΤΙΝΕΣ. Τίς εἶναι;

§38ΡΑΛΛΗΣ. Εἷς ἐκ τῶν καλλίστων Εἰσαγγελέων.

§39ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ προσώπων. Δὲν θέλω ν’ ἀναμίξω εἰς τὴν ὁμιλίαν μου πρόσωπα, διὰ νὰ κρατήσω τὴν συζήτησιν μακρὰν πάσης προσωπικότητος. Θέλω νὰ ἐξετασθῶσι τὰ πάντα ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν....

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ὁ κ. Γαλιάτσας.

§41ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Γαλιάτσας λοιπὸν, ἀφοῦ παρ’ ἄλλου ἐγνώσθη τὸ ὄνομά του...

§42ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγνώσατε.

§43ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχαρίστως ἀναγινώσκω μίαν περικοπὴν τῆς ἀπαντήσεώς του. «Φρονῶ ἀδιστάκτως, κ. Ὑπουργὲ, «γράφει», ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ ἡ πραγματικὴ καὶ τελεσφόρος τῶν διατάξεων τοῦ Δικαστικοῦ Ὀργανισμοῦ 95–99 θέλει ἐπέλθει τότε καὶ μόνον, ὅταν ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐξασφαλίσεως τοῦ Εἰσαγγελικοῦ κλάδου. Ἐνόσῳ ἡ θέσις τῶν Εἰρηνοδικῶν καὶ τῶν δικαστικῶν κλητήρων εὑρίσκεται εἰς κρείττονα μοῖραν τῆς τῶν προϊσταμένων αὐτῶν Εἰσαγγελέων, ἐξαίρεσις θὰ καταντᾷ ἡ εὕρεσις Εἰσαγγελέως, μετ’ ἐπιμονῆς καὶ αὐστηρότητος ἐπιδιώκοντος τὴν κατὰ γράμμα ἐφαρμογὴν τῶν περὶ ἐπιτηρήσεως καὶ πειθαρχικῆς καταδιώξεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων διατάξεων τοῦ Δικαστικοῦ Ὀργανισμοῦ. Οἱ ὑποδεέστεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, ὀχυρούμενοι συνήθως ὄπισθεν τῆς προστασίας ἰσχυρῶν πολιτικῶν φίλων, καὶ γινώσκοντες, ὅτι ἡ ἐξουσία τῶν προϊσταμένων αὐτῶν δύναται εὐκόλως νὰ ματαιωθῇ διὰ μιᾶς παύσεως ἢ καὶ μεταθέσεως τοῦ Εἰσαγγελέως, ἀδιαφόρως πολλάκις φέρονται πρὸς τὰς ἐπιταγὰς καὶ προσκλήσεις τούτων, καθιστῶντες οὕτως ἀδύνατον τὴν ἰσχὺν τῆς Εἰσαγγελικῆς δυνάμεως καὶ ἀμαυροῦντες τὴν λάμψιν καὶ τὸ γόητρον, ὅπερ πρέπει νὰ παρέχῃ καὶ δι’ οὗ πρέπει νὰ ἐκδηλῶται ἐν τῷ κοινωνικῷ κόσμῳ ἡ ἐμφάνεια καὶ ἡ παρουσία τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἐντεῦθεν ἡ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ, ἵνα παρέξῃ ζωηρὰν τὴν λάμψιν τῆς ἐνεργείας της καὶ διασώζῃ πλῆρες τὸ γόητρον τῆς δυνάμεώς της, ἔχει χρείαν μείζονος προστασίας ἐκ μέρους τοῦ Νόμου, μὴ δυναμένου τοῦ Εἰσαγγελέως ν’ ἀπολύηται ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, συγκειμένου ἐκ τακτικῶν δικαστῶν. Ἐφ’ ὅσον καὶ ἂν προσεπάθησα νὰ πείσω ἐμαυτὸν, μελετῶν τὰς κατὰ τῆς ἰσοβιότητος τῶν Εἰσαγγελέων ἀντιῤῥήσεις τινῶν Γάλλων δημοσιολόγων, δὲν ἠδυνήθην παντάπασι νὰ εὕρω λόγους πείθοντάς με, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν εἶναι πρόσωπον κυρίως δικαστικὸν, καὶ δὲν εἶναι ἐντεταλμένος τὴν φρούρησιν, τὴν ἐφαρμογὴν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν Νόμων, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ διατελῇ ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπιῤῥοὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξ ἐναντίας, ἂν ὑπάρχῃ δικαστικὸν πρόσωπον, ἔχον ἀνάγκην ἐξασφαλίσεως ἀπὸ τῶν βελῶν τῶν συμφέρον ἐχόντων εἰς τὴν μεροληπτικὴν ἐνέργειαν τῆς δικαιοσύνης, εἶναι αὐτὸς ὁ Εἰσαγγελεύς. Καὶ τὴν ἰδέαν ταύτην λίαν ὀρθῶς εἶχε καὶ ὁ ἄλλοτε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Σαράβας, εἰσαγαγὼν μάλιστα καὶ ἐν τῇ Βουλῇ Νομοσχέδιον περὶ ἐξασφαλίσεως τῶν Εἰσαγγελέων. Εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου Νόμου, ἀφαιροῦντος ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ἓν ὅπλον, ὅπερ δυστυχῶς μεταχειρίζονται τινὲς τῶν πολιτευομένων, ἐπισείοντες αὐτὸ, ὡς ἄλλο ξίφος τοῦ Δαμοκλέους, ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῶν ἀτυχῶν Εἰσαγγελικῶν ὑπαλλήλων, διορῶ σπουδαιοτάτην βελτίωσιν ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, καὶ προσδοκῶ, ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Πολιτείας, μετ’ ἀκραδάντου πεποιθήσεως τὴν ἀνάστασιν καὶ πλήρη ἐφαρμογὴν πολλῶν νεκρῶν διαμενουσῶν διατάξεων τῆς ἡμετέρας καθόλου Νομοθεσίας.» Δὲν ἔχομεν, κύριοι, ἀπὸ ὅλα τὰ Δικαστήρια ἀπαντήσεις· ἔχομεν ὅμως ἀπὸ τὸν κ. Εἰσαγγελέα καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀπὸ 13 Εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικείων καὶ 4 Προέδρους Πρωτοδικῶν....

§44ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν δὲν κατετέθησαν ἅπασαι αἱ ἀπαντήσεις· φρονῶ, ὅτι μόνον τῆς Ζακύνθου δὲν κατετέθησαν, διότι ἦλθον τελευταῖον.

§45ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τί ἐξάγεται ἤδη ἐξ ὅλων αὐτῶν; Τινὲς ἠρκέσθησαν νὰ ὀχυρωθῶσιν ὄπισθεν τῆς ἀοριστίας. Τῇ ἀληθείᾳ εἶναι ἄξιον πολλῆς περιεργείας πῶς εὗρον, ἐὰν ἀληθῶς εὗρον, τὴν ἐπερώτησίν μου ἀόριστον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι, ὅτε συνέταξα αὐτήν, δὲν ὑπέθετον, ὅτι θὰ ἐπέμπετο εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς, ἀλλ’ ὅπως δήποτε ὅσον προχείρως καὶ ἐὰν ἀνέφερον παραδείγματά τινα διατάξεων τοῦ Ὀργανισμοῦ, μὴ ἐφαρμοζομένων, φρονῶ, ὅτι ἀρκετὰ ἐξηγήθην, ἀναφέρων τ’ ἄρθρα τοῦ Ὀργανισμοῦ, ὅστις εἶναι δημοσιευμένος, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἐπικαλεσθῶσιν ἄγνοιαν νόμου. Σᾶς ἐρωτῶ: ὅταν λέγω, ὅτι «δὲν ἐνασκεῖται ἡ ἐποπτεία τῶν προϊσταμένων ἰδίᾳ δὲ οἱ Εἰσαγγελεῖς δὲν ἐφαρμόζουσι τ’ ἄρθρα 95–99 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων» εἶναι ἀόριστον τοῦτο; Ὅταν παρακάτω λέγω: «Αἱ συνεδριάσεις καὶ ἀραιαὶ γίνονται καὶ «πλήρεις δὲν εἶναι, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρ. 251 τοῦ Ὀργανι«σμοῦ τῶν Δικαστηρίων, ἐνόσῳ ὑπάρχουσιν ἀντικείμενα συ«ζητήσεων, ἑκάστη συνεδρίασις διαρκεῖ τοὐλάχιστον τέσσα«ρας ὥρας», εἶναι ἀόριστον τοῦτο; Ὅταν λέγω, ὅτι δὲν τηρεῖται τὸ ἄρθρ. 252 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων καθ’ ὃ Εἰσαγγελεῖς, Δικασταὶ καὶ Γραμματεῖς ὀφείλουσιν ἐπὶ πειθαρχικῇ ποινῇ νὰ ἐμφανίζωνται κατὰ τὴν ὡρισμένην ὥραν εἰς τὸν τόπον τῆς συνεδριάσεως καὶ νὰ παραμένωσι μέχρι τέλους αὐτῆς, καὶ ὅτι ἐντεῦθεν γεννᾶται τὸ ἄτοπον νὰ περιμένωσι δικηγόροι, διάδικοι, κατηγορούμενοι καὶ μάρτυρες ἐπ’ ἀόριστον, σᾶς ἐρωτῶ εἶναι ἀόριστον τοῦτο; Ὅταν λέγω, ὅτι βραδύνουσιν αἱ δημοσιεύσεις τῶν ἀποφάσεων, ὅτι τὰ δικαστικὰ Ἀρχεῖα εἶναι ἐν ἀταξίᾳ, ὅτι δυσχέρειαι παρεμβάλλονται, ὅπως λάβωσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀντίγραφα, ὅτι ἡ ἀνάκρισις τῶν ἀδικημάτων γίνεται βραδέως καὶ ὅτι ἡ προφυλάκισις τῶν ὑποδίκων παρατείνεται πολλάκις ἀδικαιολογήτως, σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, πάντα ταῦτα εἶναι τόσον ἀόριστα, ὥστε νὰ καθίσταται εἰς τοὺς κκ. Εἰσαγγελεῖς ἀδύνατος ἡ ἀπάντησις; Ἔχομεν ἄλλην τάξιν ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἐτόλμησαν, δύναμαι εἰπεῖν, καὶ ἂς μοὶ τὸ ἐπιτρέψωσι, νὰ διαβεβαιώσωσιν, ὅτι οὐδεμία παράβασις τοῦ Ὀργανισμοῦ λαμβάνει χώραν. Ἀλλ’ ἐὰν ἀναγνωσθῶσιν αἱ τοιαῦται ἀπαντήσεις ἀπὸ τοὺς δικηγόρους καὶ τοὺς διαδίκους τῆς δικαιοδοσίας τῶν οὕτως ἀπαντησάντων, ποίαν ἐντύπωσιν θὰ προξενήσωσιν; Ὅλοι ἡμεῖς, εἴτε ὡς δικηγόροι, εἴτε ὡς διάδικοι, εἴτε ὁπωσδήποτε ὡς ἐνδιαφερόμενοι, γνωρίζομεν καλῶς ἐὰν ἐφαρμόζωνται ἢ οὐ αἱ διατάξεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, καὶ νομίζω, ὅτι, ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤκουσε τὴν ἐπερώτησίν μου, ὤφειλεν, ἐὰν δὲν ἤθελε νὰ ὁμολογήσῃ τὰς παραβάσεις, νὰ τηρήσῃ τοὐλάχιστον σιγὴν καὶ οὐχὶ νὰ ἀπαντήσῃ, ὅτι ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ τῶν Νόμων ἐφαρμόζονται. Φαίνεται δὲ, ὅτι ὡς ἐκ τοῦ συγκεντρωτικοῦ συστήματος παρεσύρθησαν καί τινες τῶν κκ. Εἰσαγγελέων ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ των καὶ ἀπήντησαν, ὡς ἀπήντησαν. Ἔρχεται ἤδη ἡ τελευταία τάξις τῶν Εἰσαγγελικῶν ἀπαντήσεων, ἥτις παραδέχεται, ὅτι λαμβάνουσι χώραν παραβιάσεις τινὲς τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων ἐκ τῶν ὑποδεικνυομένων....

§46ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς ὡρισμένα Πρωτοδικεῖα.

§47ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐνόουν, ὅτε ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησίν μου, οὐδ’ ἐσκόπουν νὰ ἐπιτεθῶ προσωπικῶς κατὰ τοῦ Α ἢ τοῦ Β. Ἐνόουν, ὅτι αἱ ὑποδειχθεῖσαι τοῦ Ὀργανισμοῦ διατάξεις δὲν ἐφαρμόζονται ποὺ μὲν ἡ μία, ποὺ δὲ ἡ ἄλλη. Ἐκ δὲ τῶν ἀπαντήσεων τῶν κκ. Εἰσαγγελέων σχηματίζω τὸ μωσαϊκὸν τῶν ἐν τῇ ἐπερωτήσει ὑποδειχθεισῶν παραβιάσεων, καθόσον τὸ ὁλικὸν ἐξαγόμενον εἶναι, ὅτι ὅλαι σχεδὸν αἱ διατάξεις αὗται δὲν ἐφαρμόζονται. Δὲν φρονεῖτε λοιπὸν καὶ σεῖς μετ’ ἐμοῦ, ὅτι διαψεύδονται ἐπαρκῶς οἱ τὰ ἐναντία ὑποστηρίξαντες; Καὶ περὶ μὲν τοῦ ἐγγράφου τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχω νὰ παρατηρήσω μόνον, ὅτι μία καὶ μόνη ἰδέα δεσπόζει ἐν αὐτῷ (ἀναγινώσκει). «Καὶ ἐὰν ἡ ἐργασία τῶν Δικαστῶν μὴ ᾖ ὅση ἔδει εἶναι, «μᾶς ἀπαντᾷ ὁ παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ κ. Εἰσαγγελεύς», καὶ ἐὰν ἡ ἐπιτήρησις τῶν προϊσταμένων Εἰσαγγελέων καὶ Προέδρων παραβλέπῃ τινὰς ἐλλείψεις τῶν ὑφισταμένων, ἐνόσῳ οἱ μισθοὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων δὲν εἶναι ἀνάλογοι τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν πρὸς τὸ ζῇν ἀναγκαίων, ὡς ἦσαν κατὰ τὸν χρόνον τῆς συστάσεως τῶν Δικαστηρίων, ὅτε πάντα τὰ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης τοῦ βίου χρειώδη εὐωνότατα ἦσαν, ὁ Νομοθέτης Βουλευτὴς ὁμοιάζει τῷ ἐργοδότῃ, τῷ ἀπαιτοῦντι ἔργον πολλῷ δαπανηρότερον τῷ ἐργάτῃ τοῦ μισθοῦ, ὃν δίδωσι· καὶ ὅσον ἄδικον τὸ παράπονον τοῦ ἐργοδότου κατὰ τοῦ ἐργάτου, ὅτι τὸ ἔργον τοιοῦτον οἷος καὶ ὁ μισθὸς, τοσοῦτον ἄδικον καὶ ἀδικώτερον ἔτι, διότι τὸ ἐκ τῆς ἀκριβοῦς καὶ ταχείας ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης κέρδος αὐτῆς τῆς Πολιτείας, τὸ ἀπαιτεῖν πολλὴν καὶ ἐνήμερον δικαστικὴν ἐργασίαν παρὰ τοῦ δικαστικοῦ ὑπαλλήλου τοῦ πενομένου διὰ τὸ ἀνεπαρκὲς τοῦ μισθοῦ, τὸ ταπεινοῦν αὐτὸν καὶ ἐλαττοῦν τὸν ζῆλον αὐτοῦ καὶ ἄκοντος περὶ τὴν ὑπηρεσίαν, ἧς ἡ ἐκπλήρωσις ἡ ἀκριβὴς δυνατὴ μόνῳ τῷ διὰ τοῦ μισθοῦ, ὃν δι’ αὐτὴν λαμβάνει, εὐζωοῦντι. Παραίτιος λοιπὸν τῆς παρούσης καταστάσεως τῶν Δικαστηρίων, ἐὰν μὴ καθ’ ὅλα εὖ ἔχῃ, δὲν εἶναι ὁ Δικαστικὸς Σύλλογος, ἀλλὰ μᾶλλον οἱ ὀφείλοντες φροντίζειν καὶ οὐδόλως φροντίζοντες περὶ τῆς εὐζωΐας τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἢ τοὐλάχιστον περὶ τῆς ἀνακουφίσεως αὐτῶν, δι’ αὐξήσεώς τινος τῶν μισθῶν, ἀπὸ τῆς καταθλιβούσης αὐτοὺς πενίας». Ἐκ τούτων δὲ, ὡς βλέπετε, ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἐμμέσως μᾶς λέγει, ὅτι ἀνεπαρκῶς πληρώνονται οἱ Δικασταὶ καὶ ἀνεπαρκῶς ἐργάζονται. Ἄλλαις λέξεσιν, ὅτι, καὶ ἂν λαμβάνωσι χώραν αἱ παραβάσεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς ἀνεπαρκοῦς πληρωμῆς· ὥστε δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως ταύτης, ὅτι ὅλα, ὅσα ὑπέδειξα, συμβαίνουσι μὲ τὴν προσθήκην, ὅτι ὁ μόνος λόγος εἶναι ἡ τοῦ μισθοῦ ἀνεπάρκεια. Καὶ συμφωνῶ μὲν, ὅτι εἷς ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων λόγων τῆς χαλαρᾶς ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι τὸ ἀνεπαρκὲς τοῦ μισθοῦ, ἀλλὰ βεβαίως οὔτε μόνος ὁ λόγος οὗτος εἶναι τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως, οὔτε, φρονῶ, εἶναι πειστικὸν τὸ ὅτι οἱ Δικασταὶ πρέπει ν’ ἀπονέμωσι τόσην Δικαιοσύνην, ὅσην πληρωμὴν λαμβάνουσι. Σᾶς φέρω δὲ εἰς ἀπόδειξιν τῆς γνώμης μου, ὅτι καὶ πολλοὶ δικηγόροι ἕνεκεν οἵων δήποτε λόγων δωρεὰν ἢ δι’ ἀνεπαρκοῦς πληρωμῆς πολλάκις ἀναλαμβάνουσι τὴν ὑπεράσπισιν πελατῶν, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι καὶ ἀνάλογον πρὸς τὴν πληρωμὴν ὑπηρεσίαν ὀφείλουσι νὰ παράσχωσιν. Ἐννοῶ λοιπὸν νὰ ὑποδειχθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῶν Δικαστικῶν μισθῶν, ἀλλ’ οὐχὶ δι’ οὗ τρόπου ὑποδεικνύει αὐτὴν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν ῥητῶς παραδέχεται ὡς πρὸς τ’ ἄρθρα 95–99, ὅτι ἡ ἐποπτεία καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν κκ. Εἰσαγγελέων ἐπὶ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν δὲν ἐνασκεῖται ὅσον ἀπαιτεῖται παρὰ τοῦ Νόμου, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἐπαρκεῖ τὸ προσωπικόν. Περιέχει ὅμως ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Εἰσαγγελέως, ἐκτὸς τούτου καὶ συμπέρασμα διδακτικὸν, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ μὴ παρίδῃ, διότι ἐνέχει ἔννοιαν, λόγου πολλοῦ ἀξίαν, (ἀναγινώσκει). «Ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία, βεβαρημένη ὁμολογουμένως διὰ τοιαύτης ἐργασίας, εἶναι δίκαιον ἐπὶ τέλους (τοῦτο δὲ καὶ συμφέρον ἅμα τῆς πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας) νὰ τύχῃ τῆς συνδρομῆς τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους δι’ ὑποστηρίξεως μέτρων ὑπὲρ τῆς εὐημερίας τῶν μελῶν αὐτῆς· διότι ἄλλως, μετ’ οὐ πολὺ, ἀφεύκτως συμβήσεται ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βώλου βουλευτὴς σκοπεῖ διὰ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτοῦ νὰ προλάβῃ, δηλονότι τὴν ἐν αὐτῇ τῇ ἐπερωτήσει καταγγελλομένην νῦν ἀποσύνθεσιν καὶ παραλυσίαν τοῦ δικαστικοῦ κλάδου.» Εἶναι, κύριοι, μία ἐπίκλησις πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ συμπέρασμα καὶ ὁ ἐπίλογος τοῦ ἐγγράφου τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, ἐξαχθὲν ἐκ μακρᾶς δικαστικῆς πείρας, καὶ μᾶς προλέγει, ὅτι, ἂν δὲν ληφθῶσι μέτρα, ἡ ἀποσύνθεσις καὶ ἡ παραλυσία τοῦ δικαστικοῦ κλάδου εἶναι βεβαία. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐπερωτήσεώς μου περὶ τῆς παραβιάσεως τῶν ἄρθρ. 95 ἕως 99 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, ἐκτὸς τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, περὶ ἧς εἶπον τὰ δέοντα, ἐκτὸς τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, ὑπάρχουσι καὶ ἀπαντήσεις τῶν ἐν Καλάμαις καὶ ἐν Κυπαρισσίᾳ Πρωτοδικῶν, ἐν αἷς εὑρίσκονται περίπου τ’ αὐτά. Ὡς πρὸς τὸ μέρος τῆς ἐπερωτήσεώς μου, δι’ οὗ ὑπεστήριξα, ὅτι τὰ Δικαστήρια, ἐνῷ εἶναι βεβαρημένα ὑπὸ πολιτικῶν καὶ ποινικῶν ὑποθέσεων, πολλαπλασιάζουσι τὰς διακοπὰς καὶ τὰς ἑορτάς, ἔχομεν 3 ἢ 4 ἀπαντήσεις τῶν κκ. Εἰσαγγελέων, οἱ ὁποῖοι παραδέχονται τοῦτο, ἀλλὰ μεταξὺ αὐτῶν ἔχομεν καὶ τὴν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, μετὰ πολλοῦ θάῤῥους ὑποστηρίζοντος, ὅτι «παράτασις τῶν διακοπῶν ἐκ μέρους τῶν Δικαστηρίων οὐδέποτε ἐγένετο, ἀρχομένων τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν πάντοτε μετὰ τὰς διακοπὰς τὴν 1ην Σεπτεμβρίου.....» Τὸ περίεργον δὲ εἶναι, ὅτι ὁ τὰ τοιαῦτα πληροφορῶν ἡμᾶς ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρέτησεν ὡς Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν, ὅπου, ὡς γνωστόν, αἱ διακοπαὶ ἄρχονται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου καὶ λήγουσιν εἰς τὰ τέλη Σεπτεμβρίου, ἐὰν μή τι ἔκτακτον συμβῇ καὶ παραταθῶσι μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, ὡς ἐφέτος. Προσέτι μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι τὰ Δικαστήρια λειτουργοῦσι κανονικῶς, καὶ ὅτι τὰς ἑορτὰς δὲν πολλαπλασιάζουσιν, ἐκτὸς ὅταν τὸ ζητήσωσιν οἱ δικηγόροι, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἄλλος τις Εἰσαγγελεὺς λέγει. Ἀλλὰ λοιπὸν οἱ δικηγόροι πρέπει νὰ κανονίζωσι τὰς ἐργασίμους ἡμέρας καὶ ὥρας; Ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, παρεξηγῶν ἐν πολλοῖς τὴν ἐπερώτησίν μου, ἀπαντᾷ, ὅτι ἡ ἐποπτεία ὑπὸ τῶν κυρίων Εἰσαγγελέων ἐνασκεῖται πλήρης, ἐκτὸς τῶν γραφείων τῶν κ. κ. δικηγόρων, – «καθὰ, γράφει, ἐκ πείρας γινώσκει καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Γ. Φιλάρετος.» Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ περικοπὴ αὕτη ἐγράφη, διότι καὶ ἐγὼ ὁ ἐπερωτήσας δικηγορῶ, ἀλλὰ βεβαιῶ τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, ὅτι διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου δὲν ἀνέλαβον τὴν ἰδιαιτέραν ὑπεράσπισιν ὅλων τῶν δικηγόρων· τῷ παρατηρῶ δὲ, καὶ ὅτι, ὅσον εὐτραπέλως καὶ ἂν ἀπαντᾷ εἰς τὸ μέρος τοῦτο, βεβαιοῖ οὐχ ἧττον, ὅτι αἱ περὶ ἐποπτείας διατάξεις δὲν ἐφαρμόζονται, ἔστω καὶ μόνον εἰς τὰ γραφεῖα τῶν δικηγόρων! Καὶ τὴν μὲν 5 Νόριου 1882 πολλὰ ἐκ τῶν ἐν τοῖς Δικαστηρίοις παρέστησεν ὡς ῥόδινα, ἀλλὰ μετὰ 8 ἡμέρας διαβεβαιοῖ, ὅτι ἡ πολιτικὴ Δικαιοσύνη ἐν Πάτραις εὑρίσκεται εἰς λίαν δυσάρεστον κατάστασιν, καὶ συνιστᾷ τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ὑποδεικνυόμενα, προσεπιλέγων «ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ ἀνάγκη κατεπείγουσα, ὅπως ἀνορθωθῇ ἐν Πάτραις καὶ ἡ πολλαχῶς πάσχουσα πολιτικὴ Δικαιοσύνη.» Τὸ δὲ ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τῶν ἐν Πάτραις Πρωτοδικῶν εἶναι ἀληθῶς ἄξιον ἀναγνώσεως, διότι μετ’ ἐμβριθείας καὶ μετὰ τρόπου τιμῶντος τὸν γράψαντα ἐκτίθεται ἡ λυπηρὰ κατάστασις τῆς ἐν Πάτραις Δικαιοσύνης, ἅμα δὲ καὶ ὑποδεικνύεται ὁ τρόπος, καθ’ ὃν δύναται νὰ καταστῇ ἐνήμερον τὸ ἐν Πάτραις Δικαστήριον. Ἐκτὸς ἄλλων, ἐξ αὐτοῦ μανθάνομεν, καὶ ὅτι μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἑορτῶν καὶ διακοπῶν «μένουσι μῆνες ἐργάσιμοι μόνον πέντε.» Πῶς τοῦτο δὲν διέψευσεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν; Ὡς πρὸς τὸ μέρος τῆς ἐπερωτήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεστήριξα, ὅτι εἶναι λίαν ἄτοπον νὰ λαμβάνῃ τις κλῆσιν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ καλεῖται εἰς τ’ ἀκροατήρια τῶν Δικαστηρίων τὴν 9 ὥραν π. μ. καὶ νὰ παραμένῃ ἐκεῖ ἐπὶ δύω ἀκόμη ὥρας καὶ ἐνίοτε νὰ ματαιώνηται ἡ συνεδρίασις, ὅτι δ’ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόζηται τὸ ἄρθρον 252 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, ὅπερ διατάσσει νὰ εὑρίσκωνται ἐν ὡρισμένῃ ὥρᾳ εἰς τὰς θέσεις των πάντες, εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω; Καὶ τίς δὲν ἔλαβεν ἀφορμὴν ν’ ἀντιληφθῇ τὸ ἄτοπον τοῦτο, ὡς ὀρθῶς τὸ ἀποκαλεῖ ὁ παρὰ τοῖς ἐν Πάτραις Ἐφέταις κ. Εἰσαγγελεύς; Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐπίσης βεβαιοῦται ἀπό τινας τῶν κ. κ. Εἰσαγγελέων, καὶ εἶναι ἀληθῶς ἄτοπον 500 καὶ 1000 ἄνθρωποι νὰ περιμένωσι δύω ὥρας τὴν συγκρότησιν τῶν Δικαστηρίων καὶ ἰδίως τῶν ποινικῶν. Ὁ χρόνος εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου εἶναι ἀργύριον, εἰς δὲ τὴν Ἑλλάδα εἶναι χῶμα ἄχρηστον· δὲν ἐκτιμᾶται παντελῶς. Πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ψιθυρίζει τὴν στιγμὴν ταύτην, πολλάκις ὑπέστη τὴν βάσανον νὰ περιμένῃ ὥρας ὁλοκλήρους. Δι’ ἑνὸς μέρους τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐπίσης ὑπεστήριξα, ὅτι αἱ ἀποφάσεις δημοσιεύονται μετὰ πάροδον χρόνου πολλοῦ. Καὶ εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν πρὸς ὑποστήριξιν τούτου; Δὲν γνωρίζετε, ὅτι πολλάκις ἀποφάσεις μένουσιν ἐκκρεμεῖς 5, 6 καὶ 8 μῆνας, καὶ ὅτι ἐνίοτε ἔρχονται εἰς ἀνασυζήτησιν αἱ ὑποθέσεις πεντάκις καὶ ἑξάκις; Ὑπεστήριξα προσέτι, ὅτι κακῶς δικηγόροι καὶ Πάρεδροι ἀναπληροῦσι τοὺς ἰσοβίους Δικαστάς. Ἐθεώρησα καλὸν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, νὰ φέρω εἰς συζήτησιν καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποδίδω σημασίαν, καὶ νὰ ἐξηγηθῇ ἂν ὁ Νόμος περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ᾖναι εἰς συμφωνίαν μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Εἶναι ἀκριβῶς τὸ μέρος τῆς ἐπερωτήσεώς μου, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῆς Χαλκίδος μᾶς εἶπε περὶ τῶν ἀνάντων, κατάντων καὶ παράντων. Ἐν τούτοις, κύριοι, καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος εἶναι, κατ’ ἐμὲ, σαφὲς, διότι ἐν ἄρθρῳ 88ῳ ἀναγράφεται ἡ ἀρχὴ τῆς ἰσοβιότητος τῶν Δικαστῶν καὶ ὁρίζεται, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ὁρισθέντος χρόνου, μόνον ὑπὸ ἰσοβίων Δικαστῶν θέλουσι δικάζεσθαι οἱ πολῖται. Ἡ ἰσοβιότης λοιπὸν ἐχαρακτηρίσθη ὡς προσὸν ἀνεξαρτησίας διὰ τοὺς ἔχοντας ψῆφον ἀποφασιστικὴν Δικαστὰς, ἐκτὸς τῶν Εἰρηνοδικῶν. Διὰ δὲ τοῦ ἄρθρου 89ου, τὸ ὁποῖον συμπληροῖ τὸ ἄρθρον 88ον, διετάχθη, ὅτι τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων θέλουσιν ὁρισθῆ δι’ εἰδικοῦ Νόμου ἐντὸς τριετίας, ἤτοι πρὶν ἢ παρέλθῃ ὁ ὁρισθεὶς χρόνος πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ τῆς ἰσοβιότητος δικαιώματος. Ἄλλαις λέξεσι, τὸ Σύνταγμα ἔθεσε τὴν ἀρχὴν, ὅτι μόνον διὰ ἰσοβίων δικαστῶν ἐννοεῖ νὰ ἀπονέμηται ἡ Δικαιοσύνη, καὶ ὅτι ἐντὸς τριῶν ἐτῶν θὰ κανονισθῶσι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἐπετρέπετο βεβαίως νὰ προσκρούσωσιν εἰς τὴν οὐσιώδη ἀρχὴν τῆς ἰσοβιότητος. Ταύτην δὲ τὴν ἑρμηνείαν ἐγὼ, προχείρως ἐξετάσας τὸ ζήτημα, ἔδωκα. Ἀλλὰ, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν ἔχω σύμφωνον εἰς ταῦτα καὶ τὸν σεβαστόν μοι νομοδιδάσκαλον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τοὺς εἰδικοὺς περὶ τὰ τοιαῦτα καὶ τὸ θέμα τοῦτο, καὶ νὰ εὑρεθῇ ἡ θεραπεία, διότι διὰ τῆς ἀντισυνταγματικῆς τῶν ἰσοβίων Δικαστῶν ἀναπληρώσεως εὑρίσκω, ὅτι ἀνίσως ἀπονέμεται ἡ Δικαιοσύνη. Ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἰσοβιότης ἀνεγράφη ἐν τῷ Συντάγματι ὡς ἐγγύησις, ὡς καλόν τι, πρὸς ἴσην τῆς Δικαιοσύνης ἀπονομὴν, πῶς δὲν εἶναι ἄδικον καὶ ἀντισυνταγματικὸν, ὁ μὲν νὰ δικάζηται μὲ ⅗ ἰσοβιότητος ἐν τῷ Πλημμελειοδικείῳ, ὁ δὲ μὲ 5]5, ἤτοι ἀρτίως; Ἐκτὸς δὲ τούτου συμβαίνει καὶ τὸ ἄτοπον, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν πολιτευομένων δικηγόρων λαμβάνουσιν ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις μέρος πρὸς ἀπονομὴν τῆς Ποινικῆς καὶ Πολιτικῆς Δικαιοσύνης. Ὅσον δὲ καὶ ἂν παραδεχθῶ, ὅτι ἔχουσιν οὗτοι τὴν καλλιτέραν διάθεσιν, ὅπως ἀκούσωσι τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς των, εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ παρασυρθῶσιν ἀπὸ τὰς συμπαθείας καὶ τὰς ἀντιπαθείας των. Διὰ τοῦτο μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐρωτημάτων μου, ἐθεώρησα καλὸν νὰ ὑποδείξω καὶ μίαν, κατ’ ἐμὲ, ἔλλειψιν τοῦ Νόμου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, ὅπως ἐπέλθῃ θεραπεία καὶ διὰ τροποποιήσεως καταλλήλου τῶν σχετικῶν διατάξεων. Ἐπίσης μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπερωτήσεών μου ὑπεστήριξα, ὅτι εἰς πολλὰ Δικαστήρια δὲν ὑπάρχει εὐταξία κατὰ τὰς συνεδριάσεις, μάλιστα εἰς τὰ πολυμελῆ τῶν μεγάλων πόλεων καὶ ἰδίως τῶν Ἀθηνῶν. Εἶχον δὲ σκοπὸν, ὑποβαλὼν τὴν ἐρώτησιν ταύτην, ἵνα καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐξ ἐλλείψεως καταλλήλων δικαστικῶν καταστημάτων, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ ἐκ τῆς κακῆς ἐκλογῆς τινων Προέδρων, ἤ τινων προεδρευόντων, δὲν ὑπάρχει ἡ προσήκουσα εὐταξία καὶ ἀξιοπρέπεια ἐν ταῖς συνεδριάσεσι. Καὶ συμπίπτει πολλάκις νὰ ἦναί τις παρὼν καὶ νὰ δικάζηται ἐρήμην, μὲ ὅλην τὴν θέλησιν, ἣν ἔχει νὰ μὴ δικασθῇ ἐρήμην, ὡς ἐκ τῆς ταραχῆς, ἡ ὁποία γίγνεται. Ὅσοι ἐλάβατε ἀνάγκην νὰ πλησιάσητε εἰς τὰ Δικαστήρια, ἵνα ζητήσητε ἀντίγραφα καὶ πληροφορίαν τινὰ, πολλὴν στενοχωρίαν θὰ ὑπέστητε, καὶ μεγάλους θὰ κατεβάλετε κόπους μέχρις ὅτου κατωρθώσητε νὰ σᾶς δοθῇ ἡ πληροφορία, ἢ νὰ εὕρητε τὸ ἔγγραφον, μεγαλειτέραν δὲ, διὰ νὰ λάβητε ἀντίγραφον αὐτοῦ. Σκοπὸν λοιπὸν εἶχον νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι τοῦτο προέρχεται καὶ ἐκ τῆς κακῆς ἐκλογῆς τῶν δικαστικῶν καταστημάτων. Ἐνῷ δὲ οἱ Νόμοι ἐπιβάλλουσιν εἰς πάντα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κρατῇ τὰ δικαιόγραφά του ἐπὶ 30 ἔτη, εἰς πολλὰ ἀρχεῖα δὲν δύνασθε νὰ εὕρητε ἀποφάσεις, ἐκδοθείσας πρὸ 5 ἢ 10 ἐτῶν, καὶ τὸ κακὸν τοῦτο βεβαιοῦσιν οἱ πλεῖστοι τῶν κκ. Εἰσαγγελέων, καὶ ἀποδίδουσιν εἰς τὴν συχνὴν μετακόμισιν. Πρὸ πάντων δὲ λέγω, ὅτι τὰ ἀρχεῖα τῶν Εἰρηνοδικείων εἶναι εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν, καὶ πολλὰ ἔγγραφα πωλοῦνται μὲ τὴν ὀκᾶν, ἰδίᾳ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν μετακομίσεων. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτε ἐπεσκέφθην Τουρκικὰ Δικαστήρια, ὅτι εὑρίσκοντο εἰς καλλιτέραν τάξιν τὰ ἀρχεῖα των, καὶ ἠδύνατό τις εὐκόλως νὰ εὕρῃ ὅ,τι ἐζήτει ἐντὸς σακουλίων, διότι σακούλας εἶχον ἀντὶ θυρίδων, ἐνῷ δὲν πιστεύω, ὅτι μετὰ τῆς αὐτῆς εὐκολίας θὰ δυνηθῇ τις ἐν μέσῃ Πρωτευούσῃ νὰ εὕρῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ! Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι κατὰ παραδρομὴν ἐθεώρησα, ὅτι κατὰ παραβίασιν δὲν ἐφαρμόζεται τὸ ἄρθρον 135 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, διότι, ὡς ὀρθῶς παρετήρησαν πολλοὶ τῶν κκ. Εἰσαγγελέων, τοῦτο κατηργήθη διὰ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ περὶ προσόντων τῶν δικηγόρων Νόμου. Δὲν θέλω νὰ μακρύνω τὸν λόγον μὲ λεπτομερείας ἐπουσιώδεις, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει ὀλίγας λέξεις νὰ προσθέσω περὶ τῆς ἀπονομῆς τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν στατιστικὰς πληροφορίας περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ποινικῶν ὑποθέσεων...

§48ΡΑΛΛΗΣ. Παρήγγειλα, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἔφθασαν πᾶσαι.

§49ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ ἔργον ἀληθῶς ἀπαιτεῖ χρόνον. Παρακαλῶ ὅμως ὑμᾶς, ὅπως καταθέσητε τὰς περὶ τούτου στατιστικὰς πληροφορίας ὅσον οἷόν τε τάχιον. Ἀλλὰ περιμένομεν ἆρά γε τοὺς ἀριθμοὺς, διὰ νὰ μάθωμεν ὁποία τις ἡ κατάστασις τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης; Καὶ δὲν γνωρίζομεν, ἀτυχῶς, πάντες, ὅτι ἡ ὡραία ἐκείνη ρήτρα τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ Νόμου, δὲν ἐφαρμόζεται; Διατί νὰ αὐτοεπαινώμεθα; Διατί νὰ μὴ λέγωμεν γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν, ὅσον καὶ ᾖναι πικρά; Καὶ πῶς θὰ διορθωθῶμεν; Ἐὰν ἡ Δικαιοσύνη ἔχῃ ἀνάγκην βελτιώσεως σπουδαίας, πρὸ πάντων ἔχει εἰς τὸν κλάδον τῆς ἀπονομῆς τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης καὶ ἰδίως εἰς τὸ στάδιον τῆς προδικασίας. Ἔφριξα, κύριοι, ὅτε προχθὲς μὲ διαβεβαίωσαν, ὅτι εἷς πολίτης ἐπὶ 2 ἔτη ἦτο προφυλακισμένος εἰς τὰς ὑγρὰς καὶ θανατηφόρους φυλακάς μας.....

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἷς ἄλλος ἐπὶ 5 ἔτη....

§51ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἔφριξα, καὶ ἐν τούτοις ἥ τε ἐπιστήμη καὶ οἱ Νόμοι ἡμῶν μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς ἀποφάσεως δέχονται ὀρθῶς τὸ τεκμήριον τῆς ἀθωότητος· καὶ ἐν τούτοις πάντες καὶ αὐτοὶ οἱ φιλησυχότεροι ὑποκείμενοι εἴμεθα νὰ προφυλακισθῶμεν· διότι, ὡς γινώσκετε, ὑπάρχουσιν ἐγκλήματα δολίας προαιρέσεως καὶ ὑπάρχουσιν ἄλλα ἀπηλλαγμένα τοῦ ἀτιμωτικοῦ στίγματος, ὑπάρχουσι καὶ δικαστικαὶ πλάναι...

§52ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Γνωρίζω, ὅτι εἷς ἔμεινε προφυλακισμένος ἐπὶ 11 ἔτη. Ὀνομάζεται Μιχαὴλ Ματράκος.

§53ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀκούσατε, κύριοι, ἕνδεκα ἔτη ἐν προφυλακίσει!... Δι’ ὅλης τῆς δυνάμεως τῶν πνευμόνων μου ὑψῶ φωνὴν ὑπὲρ τῶν δεινῶς πασχόντων, ἰδίως ὡς ἐκ τῆς μακρᾶς προφυλακίσεως. Καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ἡ μέλλουσα καὶ ἡ Βουλὴ ὀφείλουσι νὰ λάβωσι ὑπὸ σπουδαιοτάτην ἔποψιν τὸ πλημμελὲς σύστημα τῆς ἀπονομῆς τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης, διότι εἶναι ἀπελπιστικὸν καὶ νὰ τὸ συλλογισθῇ τις, ὅτι ἐπὶ 2 ἔτη, — καὶ παραδέχομαι τὸν μικρότερον χρόνον — διετέλεσεν ὁ ὑπόδικος προφυλακισμένος, ἀγνοῶν τὴν τύχην του! Πιστεύω, ὅτι ὅλοι, δικηγόροι καὶ μὴ, θὰ ἔχητε τὰς δικαίας παρακλήσεις ὑποδίκων, ζητούντων νὰ ἴδωσι ταχέως τὴν τύχην των ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων τῆς πατρίδος των, ἀνθρώπων, οἵτινες δύνανται μὲν νὰ καταδικασθῶσιν, ἀλλὰ δύνανται καὶ νὰ ἀθωωθῶσιν. Ἀνθρώπινον τὸ πλανᾶσθαι, καὶ δύναταί τις νὰ καταδικασθῇ, ἀθῶος ὤν, ὡς ἐκ τῆς δικαστικῆς πλάνης· ἀλλ’ εἶναι λίαν τερατῶδες τὸ νὰ κρατῇ ἡ Πολιτεία ἐντὸς τῶν θανατηφόρων φυλακῶν, ἐν προφυλακίσει, ἐπὶ ἔτη ὅλα ἀνθρώπους, δικαιουμένους, ὡς ὅλοι οἱ πολῖται, νὰ ἔχωσι τὴν προσωπικήν των ἐλευθερίαν. Καὶ δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω ὡς παράνομον κατακράτησιν, τελουμένην ὑπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Πολιτείας, τὴν μακρὰν καὶ μάλιστα τὴν ἀδικαιολόγητον προφυλάκισιν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφοραὶ ἐκ πολλῶν δεκάδων ὑποδίκων ἐν ταῖς φυλακαῖς Λαρίσσης, Βώλου καὶ Καρδίτσης, δικαίως παραπονουμένων ἐπὶ τῇ μακρᾷ προφυλακίσει των. Οἱ πλεῖστοι αὐτῶν εἶναι θύματα τοῦ 1878· διότι τότε, πιστεύσαντες εἰς τοὺς ἐν Ἀθήναις Κυβερνῶντας τὸν Ἑλληνισμὸν, ἐδέχθησαν νὰ ὑψώσωσι τὴν σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως, εὑρέθησαν εἴτε μετὰ τὴν ὑποχώρησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μείνωσιν εἰς τὰ ὄρη, καὶ ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς λησταντάρται! Προσελθόντες δ’ ἑκουσίως εἰς τὴν Δικαιοσύνην, εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς πρὸ 8 καὶ 10 μηνῶν! Ἔχω λοπὸν ἀνάγκην, κύριοι, τῶν ἀριθμῶν διὰ νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἀποδείξω, ὅτι τ’ ἀληθῆ εἶπον ἐν τῇ ἐπερωτήσει μου, ὅτι ἡ ἀνάκρισις τῶν ἀδικημάτων δὲν γίνεται μετὰ τῆς δεούσης ταχύτητος, καὶ ὅτι ἡ προφυλάκισις πολλῶν ὑποδίκων παρατείνεται πολλάκις ἀδικαιολογήτως; Καὶ τίς τῶν κ. κ. Εἰσαγγελέων θὰ τολμήσῃ νὰ μὲ διαψεύσῃ; ἀλλ’ ὄχι· πολλοὶ τῶν κ. κ. Εἰσαγγελέων λίαν εὐσυνειδήτως καὶ ἀξιεπαίνως ὁμολογοῦσι τὴν κατάστασιν ταύτην, καὶ καταδεικνύουσι τοὺς λόγους, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον πειστικοὺς, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν λειτουργεῖ ταχέως ἡ Ποινικὴ Δικαιοσύνη. Αὐτὸς ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, ὅστις πολλὰ ἄλλα θέλει νὰ εὑρίσκῃ ὡς καλῶς ἔχοντα, δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι: (ἀναγινώσκει.) «Ἡ ἀνάκρισις τῶν ἀδικημάτων ὁμολογουμένως δὲν γίνεται ἐνίοτε μετὰ τῆς δεούσης ταχύτητος, καὶ τοῦτο ἀποδοτέον, οὐχὶ σπανίως, εἴς τε τὴν ἀμέλειαν καὶ τὴν ἀπειρίαν τῶν ἀνακριτῶν, καθιερωθέντος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ συστήματος νὰ διορίζηται ὡς ἀνακριτὴς ὁ νεώτερος δικαστὴς, καὶ εἰς τὴν ἀποστροφὴν, ἣν οἱ δικασταὶ αἰσθάνονται εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τοῦ ἀνακριτοῦ, ἐνεργοῦντες παντὶ σθένει, ὅπως ἀναλλαγῶσιν αὐτοῦ διά τε τὸ ἐπίπονον καὶ ὀχληρὸν τῆς ἐργασίας, ἄνευ οὐδεμιᾶς προσθέτου ἀμοιβῆς, περὶ ἧς προέβλεψεν ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων, καὶ τὸ οὐσιωδέστερον, διότι ὁ ὡς ἀνακριτὴς ὑπηρετῶν θεωρεῖ βέβαιον, ὅτι ἡ ὑπηρεσία του αὕτη, ὅσον καὶ ἂν ᾖ δραστηρία καὶ ἐπιμεμελημένη, θὰ στραφῇ κατ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς προαγωγῆς του, δεκτοῦ γενομένου ἐκ τῆς πείρας, ὅτι ὁ εἰς τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν ἀσχολούμενος δικαστὴς εἶναι ἀνίκανος νὰ καθέξῃ τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν». Παρακατιὼν δὲ ὑποστηρίζει, ὅτι εἷς τῶν σπουδαίων λόγων, δι’ οὓς δὲν λειτουργεῖ ταχέως ἡ προδικασία ἐν ταῖς ποινικαῖς δίκαις, εἶναι καὶ ἡ βραδύτης, δι’ ἧς ἐκτελοῦσιν αἱ Μοιραρχίαι τὰς παραγγελίας τῶν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων περὶ βιαίας προσαγωγῆς τῶν μαρτύρων. — Ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετῶν μᾶς λέγει, ὅτι κατεδίωξε πειθαρχικῶς ἀνακριτήν τινα, περαιώσαντα ἄνευ εὐλόγου αἰτίας πέντε μόνον δικογραφίας ἐν διαστήματι δύω μηνῶν. Ἐπίσης οἱ Εἰσαγγελεῖς τῶν ἐν Σύρῳ καὶ ἐν Κυπαρισσίᾳ Πρωτοδικῶν ἐπισήμως βεβαιοῦσιν, ὅτι βραδέως λειτουργεῖ ἡ ποινικὴ Δικαιοσύνη καὶ συσσωρεύονται αἱ ποινικαὶ δικογραφίαι. Εἶναι λοιπὸν γεγονὸς, κύριοι, ὅτι ἡ ἐνεστῶσα κατάστασις τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶναι καλή, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν ἐπισταμένως καὶ νὰ ἐξακριβωθῶσι τὰ αἴτια, καὶ νὰ ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα. Ὅσοι τῶν κκ. Εἰσαγγελέων παρεδέχθησαν, ὅτι συμβαίνουσι καὶ παραβιάσεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων ἔλαβον τὴν καλωσύνην νὰ εἴπωσιν ἡμῖν καὶ τὰ κατ’ αὐτοὺς αἴτια. Ἓν δὲ τῶν αἰτίων, εἰς τὸ ὁποῖον σχεδὸν ὅλοι συμφωνοῦσιν, εἶναι τὸ ἀνεπαρκὲς τῆς μισθοδοσίας. Τινὲς ἀναφέρουσι τὸ ἀνεπαρκὲς τοῦ προσωπικοῦ· δύω ἢ τρεῖς παραδέχονται, ὅτι ὑπάρχει καὶ φυγοπονία· ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς Σπάρτης τὸ κακὸν εὑρίσκει «εἰς τοὺς κκ. δικηγόρους, εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλεται κατὰ τὸ πλεῖστον ἡ νῦν κατάστασις τῶν Δικαστηρίων»· ἄλλοι ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ἡ ποινικὴ Δικαιοσύνη χωλαίνει, ἕνεκα τῶν Μοιραρχιῶν· οὐκ ὀλίγοι παραπονοῦνται διὰ τὴν κατάστασιν τῶν Δικαστικῶν Καταστημάτων, εἰς ἣν ἀποδίδουσι καὶ τὴν ἀταξίαν τῶν ἀρχείων· τινὲς εἴτε ἀπ’ εὐθείας, εἴτε ἐμμέσως ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐπίδρασις βλάπτει τὴν Δικαιοσύνην· δύω ἢ τρεῖς ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων ἔχει ἀνάγκην βελτιώσεως, καὶ σᾶς ἀνέφερα τὸν κ. Εἰσαγγελέα, τῶν ἐν Καλάμαις Πρωτοδικῶν· τρεῖς ἢ τέσσαρες παραδέχονται, ὅτι αἱ πρόσθετοι ἐργασίαι, δι’ ὧν ἡ Βουλὴ ἐπεβάρυνε τὰ Δικαστήρια, ἐπηύξησεν ἐπὶ τοσοῦτον τὰς ἐργασίας, ὥστε νὰ μὴ δύνανται ταῦτα νὰ ἐπαρκέσωσιν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῶν ἐν Πάτραις Πρωτοδικῶν ὑπέδειξεν, ὅτι καὶ ἡ Πολιτικὴ Δικονομία ἔχει πολλὰς ἐλλείψεις. Ταῦτα εἶναι τὰ συμπεράσματα τῶν κκ. Εἰσαγγελέων καὶ τῶν κκ. Προέδρων, ἅτινα ἐξήγαγον ἐκ τῶν δημοσιευθέντων καὶ εἰς ἅπαντας τοὺς βουλευτὰς διανεμηθέντων ἐγγράφων. Καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω, περὶ τοῦ σπουδαίου ζητήματος τῆς καλῆς καὶ ταχείας ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐπραγματεύθησαν ἄλλοι ἐκτὸς τοῦ ἀξιοτίμου καὶ πολυμαθοῦς βουλευτοῦ Χαλκίδος κ. Φλογαΐτου, ὅστις εἰς τρεῖς διαφόρους ἐποχὰς ἐξέδωκε φυλλάδια, μετὰ πολλῆς ἐμβριθείας καὶ σαφηνείας ἐξετάσας τὰς ἐλλείψεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων καὶ ἐν γένει τῶν Ὀργανικῶν Νόμων, καταλήξας δὲ καὶ εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα, ὧν τὸ πρώτιστον, ὅτι ἀδύνατος ἡ κανονικὴ λειτουργία τοῦ Πολιτεύματος, ἐὰν δὲν γίνωσι νόμοι ἁρμόζοντες εἰς αὐτὸ, καὶ ἐὰν δὲν ἀποκεντρωθῇ ἡ Ἐξουσία ἐκ πάσης ἄλλης ἐπηρείας. Ἐπίσης καὶ ὁ ἄλλοτε Ἐφέτης κ. Μενέλαος, ὃν δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω οὔτε τίνα κατέχει νῦν θέσιν....

§54ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν.

§55ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐδημοσίευσε ἐν τῷ «Αἰῶνι» ἄρθρον ἄξιον ἀναγνώσεως, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐκθέτει μετὰ πολλῆς κατ’ ἐμὲ ὀρθότητος, ὅ,τι ἀντελήφθη ἐκ τοῦ μακροῦ δικαστικοῦ του βίου, προτείνων καὶ μέσα θεραπείας. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν γνωμῶν ἄλλων. Ἡ δὲ ἐμὴ γνώμη περὶ τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης, ἐν συμπεράσματι, εἶναι, ὅτι τόσον ἡ πολιτικὴ καθὼς καὶ ἡ ποινικὴ Δικαιοσύνη χωλαίνουσιν· ὅτι αἱ μὲν πολιτικαὶ δίκαι διαιωνίζονται, αἱ δὲ ποινικαὶ προσκόπτουσι, καὶ ἰδίᾳ ἐν τῇ προδικασίᾳ· ὅτι ἡ Εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη εἶναι παρημελημένη· ὅτι τὰ Ἀρχεῖα τῶν Δικαστικῶν Γραφείων, σχεδὸν ὅλα, δὲν εὑρίσκονται ἐν καλῇ καταστάσει· ὅτι πολλαὶ διατάξεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων δὲν ἐφαρμόζονται καὶ ἄλλαι ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐλαττωματικαί· ὅτι τὸ προσωπικὸν τῶν Δικαστηρίων δὲν ἱκανοποιεῖ τὰς ἐνεστώσας ἀνάγκας τῆς Δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Ὅταν δὲ ὁμιλῶ διὰ τοιούτων συμπερασμάτων, δὲν ἐννοῶ νὰ ὑποβάλλω τὰ πάντα εἰς γενικὴν κατηγορίαν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως. Καὶ παραδέχομαι μὲν, ὅτι καὶ πολλοὶ Εἰσαγγελεῖς, καὶ πολλοὶ Δικασταὶ εἶναι ἀξιότιμοι καὶ εὐσυνείδητοι τῆς Θέμιδος λειτουργοὶ, ὅτι ἐργάζονται τινὲς φιλοτίμως καὶ δραστηρίως, καὶ ὅτι παρέσχον τινὲς ἐξ αὐτῶν σπουδαίας εἰς τὸ Κράτος ἐκδουλεύσεις· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι τοῦτο καὶ μόνον εἶναι ἱκανὸν, ὅπως ὑποστηρίξῃ τις, ὅτι ἐν γένει ὅλον τὸ προσωπικὸν τῶν Δικαστηρίων, καὶ μάλιστα τῶν Εἰρηνοδικείων, εἶναι κάλλιστον καὶ ἄμεμπτον καὶ οἷον ἔπρεπε νὰ ᾖναι. Τὰ δὲ Δικαστικὰ Καταστήματα, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐκλεγόμενα ἐκ τῶν ἀκαταλληλοτέρων κτιρίων πρὸς ἱκανοποίησιν προσωπικῶν ἀπαιτήσεων, εἶναι λόγος, προκαλῶν ἐν μέρει μὲν ἀταξίαν τῶν συνεδριάσεων, ἰδίως δὲ τὴν ἀταξίαν τῶν Ἀρχείων. — Ἀλλὰ πρὸ πάντων παραδέχομαι, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων εἶναι πλημμελὴς εἰς πολλὰ καὶ ἔχει συγκεντρωτικὰς διατάξεις, καὶ ὅτι ὁ Νόμος περὶ προσόντων τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀτελής. Δὲν ἀποκρούω ὅμως, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία κατήντησε λαβύρινθος ἀδιέξοδος, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νομοθετικῆς μεταῤῥυθμίσεως ἢ καὶ ἀνακαθάρσεως κατὰ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἁγυιᾶς, ἀλλ’ ὡς Ω καὶ οὐχὶ ὡς Α, καὶ χωρὶς νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι Νομοθετικὴ μεταῤῥύθμισις, ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον καὶ συμφώνως μὲ τὰς ἐνεστώσας ἀνάγκας, εἶναι ἔργον ὡραῖον μὲν καὶ χρήσιμον, ἀλλὰ δυσχερὲς καὶ δεόμενον χρόνου πολλοῦ. Εὑρίσκω ἤδη τὴν ἀνάγκην, κύριοι, νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου ὅσον οἷόν τε καὶ συντόμως περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐννοῶ, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ βελτίωσις τοῦ προσωπικοῦ τῶν Δικαστηρίων. Τὸ Σύνταγμα, κατ’ ἐμὲ κριτὴν, ἐννοεῖ, ὅτι ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητος ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην καὶ ὀφείλει νὰ ᾖναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὴν Νομοθετικὴν καὶ Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, ὅτι ἡ λειτουργία τῶν δύω δὲν πρέπει νὰ προσκρούῃ εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς τρίτης, καὶ ὅτι, ὅπως ἐπιτευχθῇ τοῦτο, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἀποκέντρωσις. Ἀλλ’ ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων ἐγένετο τῷ 1833, εἰς ἐποχὴν δηλαδὴ ἀπολύτου Μοναρχίας, ὅτε, ἕνεκα τῶν συγκεντρωτικῶν ἰδεῶν, συγκεντρωτικῶς καὶ συνετάχθη. Κατὰ τὰς ὀρθὰς συνταγματικὰς ἀρχὰς, ἡ Δικαστικὴ εἶναι, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι, ἐντελῶς ἀνεξάρτητος Ἀρχὴ, τῆς ὁποίας τὰς ἀποφάσεις ἐκτελεῖ ἡ Ἐκτελεστικὴ, καὶ ἥτις Δικαστικὴ Ἀρχὴ διατελεῖ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν ἐπερωτήσεων τῆς Νομοθετικῆς μόνον, ἐντὸς ὡρισμένου τινὸς σημείου. Ἐνῷ δὲ, ὡς προεῖπον, ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία πρέπει νὰ ᾖναι χειραφετημένη ἐντελῶς καὶ ἀπὸ τὴν Νομοθετικὴν καὶ ἀπὸ τὴν Ἐκτελεστικὴν, κατήντησεν ἐξάρτημα τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Ἐντεῦθεν πρόδηλος εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς πλήρους χειραφετήσεως, ὥστε νὰ μὴ μένῃ δεσμός τις καὶ ἐπίδρασις τῶν δύω ἄλλων Ἐξουσιῶν εἰμὴ νῆμα τόσον, ὅσον ἀπαιτεῖται διὰ τὸν σύνδεσμον καὶ τὴν γενικὴν λειτουργίαν τοῦ Πολιτεύματος. Φρονῶ δὲ, ὅτι, ὡς ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία ἔχει τὴν ἀνωτάτην αὐτῆς Ἀρχὴν, τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Βασιλέα, ὡς ἡ Νομοθετικὴ, τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Βασιλέα, οὕτω καὶ ἡ Δικαστικὴ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἀνωτάτην αὐτῆς Ἀρχὴν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς ἣν ν’ ἀνατεθῇ οὐ μόνον ἡ γνωμοδότησις τῶν διορισμῶν καὶ τῶν προβιβασμῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν μεταθέσεων, προσέτι δὲ καὶ ἡ ἀνωτάτη ἐποπτεία· τὴν δὲ σπουδαίαν ταύτην ἐργασίαν πρέπει νὰ λάβῃ ἓν Τμῆμα τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀποκτηθῇ διὰ τῆς προσθήκης 5 ἢ 7 Ἀρειοπαγιτῶν.....

§56ΦΩΝΑΙ (δεξιόθεν). Ὤ! Ὤ!

§57ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πολὺ ὀρθὸν εἶναι αὐτό.

§58ΕΤΕΡΟΙ (ἀριστερόθεν). Μάλιστα.

§59ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ συμφωνήσῃ ἡ Βουλὴ μετ’ ἐμοῦ εἰς ὅλα ὅσα λέγω· καθῆκον αἰσθάνομαι, ἀφοῦ συνέπεσε πρῶτος ἐγὼ νὰ ὑποβάλω αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν, νὰ κάμω καὶ τὴν εἰσήγησιν τοῦ ζητήματος· καὶ ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μοὶ ἔλεγεν εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις, «εἰπέ μοι τὴν γνώμην σου,» δὲν ἠδυνάμην νὰ διακόψω ἄλλας συζητήσεις καὶ νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος. Τώρα κατὰ καθῆκον ὑποβάλλω τὴν γνώμην μου· μὴ ταράττεσθε λοιπὸν οἱ μὴ συμφωνοῦντες μετ’ ἐμοῦ· λίαν δὲ εὐχαρίστως θέλω ἀκούσει καὶ τὰς γνώμας τῶν ἐναντία φρονούντων, ἢ τῶν ἐχόντων καταλληλότερα πρὸς θεραπείαν μέτρα. Φρονῶ ὅθεν, ὅτι τὸ διοικητικὸν καὶ πειθαρχικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον παρὰ τῶν Νόμων ἔχουσι τὰ Δικαστικὰ Συμβούλια, οἱ Πρόεδροι καὶ οἱ Εἰσαγγελεῖς, πρέπει νὰ βελτιωθῇ, καὶ νὰ ὀργανωθῇ συμφωνότερον πρὸς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἐξυπηρετηθῇ ὁ ἀποκεντρωτικὸς σκοπὸς καὶ ἡ χειραφέτησις τῆς Δικαστικῆς Ἐξουσίας ἀπὸ τὴν Νομοθετικὴν καὶ τὴν Ἐκτελεστικήν· ὑποστηρίζω δὲ, ὅτι πρέπει τὰ δικαιώματα τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν λοιπῶν Δικαστικῶν Συμβουλίων, νὰ κανονισθῶσιν οὕτως ὥστε ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ᾖναι ὁ ἐκτελεστὴς τῶν γνωμοδοτήσεών των.

§60ΤΙΝΕΣ. Νὰ δέσωμεν τὰς χείρας τοῦ Ὑπουργοῦ;

§61ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ διατί λέγετε, ὅτι θὰ δέσωμεν τὰς χεῖρας τοῦ ὑπουργοῦ; Μήπως σήμερον ἄνευ γνωμοδοτήσεως δύναται νὰ προβιβάσῃ ἢ νὰ διορίσῃ Δικαστὴν καὶ Εἰσαγγελέα; βεβαίως ὄχι. Ἐγὼ ζητῶ νὰ κανονισθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῆς μεταθέσεως, διότι ἡ ἰσοβιότης μόνη δὲν εἶναι ἀρτία, πρὶν ἢ κανονισθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῆς μεταθέσεως, καὶ πρὶν ἢ πράγματι ἐνασκηθῇ ὁ ἔλεγχος τῶν προϊσταμένων ἐπὶ τῶν ὑφισταμένων. Δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐξασφαλίσητε τὸν δυστυχῆ ἐκεῖνον οἰκογενειάρχην ἐκ τῆς παύσεως, ὅταν τῷ ἔχητε ἐπὶ κεφαλῆς τὸ ξίφος τῆς μεταθέσεως ἀπὸ Λαρίσσης εἰς Σπάρτην, καὶ ἀπὸ Σπάρτης εἰς Κέρκυραν, διότι καλλίτερον εἶναι ἀντὶ τοιούτων μεταθέσεων νὰ τὸν παύσητε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὅταν ὁ ἰσόβιος μείνῃ ἄνευ τοῦ χαλινοῦ τοῦ ἐλέγχου καὶ ἄνευ τῆς ἐλπίδος, ὅτι ἡ ἐπιμέλεια καὶ ἡ τιμιότης ἱκανοποιεῖται, τότε θὰ ἔχητε ἢ ἀπογοητευμένους ἢ τυραννίσκους. Πιθανὸν ἡ παρ’ ἐμοῦ ὑποδεικνυομένη γνώμη νὰ μὴ ᾖναι ἱκανή, ὅπως θεραπευθῇ τὸ κακόν· ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ προτείνω εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια πλήρους ἀνεξαρτησίας καὶ ἐγγυτάτης ἐποπτείας τῶν Δικαστικῶν λειτουργῶν· καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν σύστασιν Τμήματος εἰδικοῦ τοῦ Ἀρείου Πάγου, σχηματιζομένου ἐκ περιτροπῆς ἀπὸ τοὺς Ἀρειοπαγίτας, ὅπερ νὰ γνωμοδοτῇ περὶ τῶν προβιβασμῶν, τῶν διορισμῶν καὶ τῶν μεταθέσεων, νὰ ἔχῃ δὲ καὶ τὴν ἀνωτάτην ἐποπτείαν καὶ τὸν ἔλεγχον, διότι, ὅταν δίδωνται δικαιώματα, ἐπιβάλλονται καὶ καθήκοντα, καὶ ὅταν οἱ Δικασταὶ ἐγένοντο ἰσόβιοι, ἀνέλαβον καὶ ὑποχρεώσεις· ἀλλ’ ἕνεκα τῶν ἐλλείψεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων, ἡ ἐποπτεία δὲν ἐνασκεῖται πλήρης. Φρονῶ, ὅτι διὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἀρείου Πάγου, βοηθουμένου εἰς ταῦτα πάντα καὶ ὑπὸ τῶν Συμβουλίων τῶν Ἐφετῶν καὶ τῶν Πρωτοδικῶν, δύναται νὰ θεραπευθῇ τὸ κακὸν τοῦτο, ὥστε ν’ ἀποκτήσωμεν προσωπικὸν, ἂν ὄχι τέλειον, βεβαίως ὅμως καλλίτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, καὶ νὰ διακριθῶσιν οἱ καλοὶ τῶν κακῶν ἢ ἀνικάνων. Βεβαίως τοῦτο καὶ μόνον δὲν εἶναι ἀρκετόν· ἀπαιτεῖται νὰ ληφθῶσι νομοθετικὰ μέτρα, οὐ μόνον περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς Εἰρηνοδικιακῆς καὶ Πταισματικῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν Εἰσαγγελέων, τῶν κατ’ ἐξοχὴν, οὕτως εἰπεῖν, ἐποπτῶν τῆς ἐφαρμαγῆς τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, διότι βεβαίως δὲν μᾶς πείθουσιν οἱ κύριοι Εἰσαγγελεῖς, λέγοντες, ὅτι ἐφαρμόζουσι τὰς διατάξεις περὶ ἐποπτείας, καὶ δὲν ἐφαρμόζουσιν αὐτὰς πρὸ πάντων μὲν ἐξ αἰτίας ἐλλείψεως ἱκανῆς ἀνεξαρτησίας, ἴσως δὲ καὶ ἕνεκα ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς προσωπικοῦ. Μεταξὺ τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ φρονῶ ὡς συντελεστικὰ πρὸς τὸ ποθούμενον, εἶναι καὶ νόμος, ἀπαγορεύων νὰ δικηγορῶσιν οἱ βουλευταί.

§62ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐδῶ τὸ ἐχάλασες.

§63ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅταν γείνῃ εἰδικὴ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου θέματος, βεβαίως πολλὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ καὶ ν’ ἀναπτύξῃ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του. Εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀναλύσω καὶ ν’ ἀναπτύξω ὅλον τὸν ὠκεανὸν τῶν ζητημάτων, ἅτινα ἐμπεριέχει τὸ ὑπὸ συζήτησιν εὐρὺ θέμα. Κατ’ ἀνάγκην θὰ καταδείξω σήμερον μόνον τὰ γενικώτερα σημεῖα, ἐφ’ ὧν δύναται νὰ γίνῃ μελέτη καὶ συζήτησις ἐν καιρῷ, ὅτε θέλω ἀποδείξει, ἐλπίζω, καὶ εἰς τὸν κ. Στεφανίδην, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ καλὸν διὰ τὴν Δικαιοσύνην νὰ δικηγορῶμεν καὶ νὰ βουλευώμεθα ὡς Ἀντιπρόσωποι.

§64ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Οὐδεὶς δικαστὴς ἐπηρεάζεται Εἶναι ἄτιμον ἐπάγγελμα τὸ δικηγορεῖν καὶ θέλεις νὰ τὸ παύσῃς;

§65ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς ν’ ἀναπτύξω τὴν περὶ τούτου γνώμην μου σήμερον. Ἐπίσης συντελεστικὸν εὑρίσκω καὶ τὸ νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονισθῇ ἡ λειτουργία τῶν δικηγορικῶν Συλλόγων. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ Δικαστικὰ Συμβούλια, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ δικηγορικοὶ Σύλλογοι πολὺ δύνανται νὰ συντελέσωσιν, ὅπως ἐφαρμόζωνται οἱ νόμοι. Τὸ προσωπικὸν τῶν Δικαστηρίων σήμερον, ὡς σᾶς προεῖπον, δὲν ἱκανοποιεῖ τὰς ἀνάγκας τῆς Δικαιοσύνης, τοῦτο δὲ προῆλθεν καὶ ἐξ ἄλλων μὲν λόγων, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ἐφηρμόσθη τὸ ἄρθρ. 89 τοῦ Συντάγματος, καὶ δὲν προηγήθη τῆς ἰσοβιότητος ὁ Νόμος περὶ προσόντων τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὡς ἐννοοῦσι τ’ ἄρθρα 88 καὶ 89 τοῦ Συντάγματος ἐν συνδυασμῷ, ὥστε, ἂν δὲν θελήσῃ τις νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι συνταγματικῶς ἰσοβιότης δὲν ἐπῆλθεν, ἀφοῦ δὲν προηγήθη ὁ Νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, βεβαίως ὅμως δύναται νὰ παραδεχθῇ, ὅτι διὰ τῆς καταλλήλου ἐφαρμογῆς τῶν περὶ ἐλέγχου καὶ ἐποπτείας διατάξεων, καὶ διὰ τῆς συμπληρώσεως αὐτῶν δύναται νὰ γείνῃ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἐκκαθάρισις, καὶ οἱ μὲν καλοὶ λειτουργοὶ νὰ διατηρηθῶσι καὶ νὰ προαχθῶσιν, οἱ δὲ τυχὸν φυγόπονοι ἢ ἀνίκανοι νὰ κενώσωσι τὰς θέσεις. Ἐλπίζω ὅμως, κύριοι, ὅτι ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν Νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ζητήσῃ τὴν βελτίωσιν τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων καὶ τοῦ Νόμου περὶ προσόντων τῶν Δικαστ. ὑπαλλήλων· διότι ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὑπεσχέθη τοῦτο καὶ παρεδέχθη, ὅτι ἐκ τῶν γενομένων συζητήσεων καταφαίνεται ἡ ὕπαρξις τοιαύτης ἀνάγκης. Ἀναμένω λοιπὸν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ἀναμένω, δύναμαι εἰπεῖν, ἀνυπομόνως λόγῳ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῆς ὑπάρξεως τοιαύτης ἀνάγκης. Φρονῶ ὅμως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον καὶ τὸ παρὰ πολλῶν δικαστικῶν λειτουργῶν γραφὲν καὶ ἐπιμόνως λεγόμενον, ὅτι ὁ μισθὸς αὐτῶν εἶναι ἀνεπαρκής, καὶ ὅτι τὴν Βουλευτικὴν ἀξίαν· ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι ἀμφότεραι αἱ θέσεις εἶναι τιμητικαὶ καὶ ἐπίζηλοι εἰς ἐλευθέρους πολίτας Ἕλληνας, καὶ ἀπορῶ πῶς τοιοῦτος λόγος ἐξέφυγεν ἐκ τοῦ ἕρκους τῶν ὀδόντων του· ἡ δὲ ὑποψία τοῦ κ. Φιλαρέτου, ὅτι ὁ βουληφόρος δικηγόρος ἐπηρεάζει τοὺς Δικαστὰς, εἶναι ἀνυπόστατος καὶ ψευδὴς, διότι δὲν ἔχομεν οὐδὲν παράδειγμα Δικαστοῦ τινος ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου τοῦ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ καθῆκόν του ἀπέναντι Βουλευτοῦ· καὶ ἂν τὸ ἐναντίον ὑπάρχῃ, ὅπερ ἀγνοῶ, τότε χαρὰμ νὰ γείνῃ εἰς τοιούτους Δικαστὰς ἡ ἰσοβιότης αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν παραδέχομαι κατ’ οὐδένα τρόπον τοῦ νὰ καταπτοῆται Δικαστὴς ἰσόβιος ἀπέναντι βουληφόρου δικηγόρου, καὶ ἀπόδειξις τῶν ἰσχυρισμῶν μου εἶναι αἱ φλογεραὶ ἀπαντήσεις Δικαστῶν καὶ Εἰσαγγελέων ἀπέναντι τῶν ἐπερωτήσεών του περὶ τῆς Δικαστικῆς ἀναδιοργανώσεως.

§66ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι, ἐὰν εἶναι ἀντικείμενον ὑψίστου συμφέροντος, εἶναι τὸ ἀντικείμενον τὸ ἀφορῶν τὴν ἀπονομὴν τῆς Δικαιοσύνης. Ἂν λοιπὸν εἶναι τόσῳ σπουδαῖον τὸ ἀντικείμενον ὅπως καὶ πράγματι εἶναι, ἔχομεν ἀνάγκην εὐρείας συζητήσεως· πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ μεγάλην προσοχὴν καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον ὅπως, ἐὰν ὑπάρχῃ τι κακῶς κείμενον διορθωθῇ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ, κύριοι, πρέπει νὰ γυμνωθῇ ἐντελῶς τῶν ἰδιαιτέρων συμπαθειῶν, τῶν ἀντιπαθειῶν ἢ τῶν ἰδιαιτέρων περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν εἴτε νὰ βλάψουν εἴτε νὰ ὠφελήσουν τινὰ, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα γυμνὸν, μακρὰν πάσης ἐπιδείξεως ἢ κολακείας τῶν Δικαστικῶν προσώπων, καὶ τότε δύναται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, δυνάμει τοῦ ὁποίου νὰ λειτουργήσῃ τῆς Δικαιοσύνης ὁ θεσμός. Ἐξ αὐτῶν, κύριοι, τῶν ἀπαντήσεων τῶν Δικαστικῶν Ἀρχῶν, τῶν Εἰσαγγελέων, καὶ Προέδρων, καὶ μὲ ὅλην τὴν καλὴν χροιὰν, τὴν ὁποίαν προσεπάθησαν νὰ δώσουν εἰς αὐτὰς οἱ λειτουργοὶ οὗτοι τῆς Δικαιοσύνης, βλέπετε, ὅτι ὑπάρχουν προσκόμματα, ὅτι ὑπάρχουν ἐλλείψεις, καὶ ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέτρον διορθώσεως αὐτῶν. Ἐὰν πράγματι ὑπάρχῃ ἀνάγκη τοιαύτη, πρέπει νὰ ληφθῇ βεβαίως μέτρον, διότι ἢ ἔπρεπε νὰ μὴ θίξῃ ἡ Βουλὴ παντάπασιν τὸ σπουδαιότατον τοῦτο ζήτημα, ἢ ἅμα τὸ ἔθιξε, πρέπει νὰ λάβῃ μέτρον καὶ τὸ μέτρον νὰ ὑπάρξῃ τελεσφόρον· διότι ἂν τὸ κακὸν ὑπάρχῃ σήμερον 5%, ἐὰν ἡ Βουλὴ δείξῃ, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται, μὴ ἀμφιβάλλητε, ὅτι τὸ κακὸν θέλει ἐκταθῇ εἰς 20, 30, 50%. Ὁ θεσμὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ὁ μόνος θεσμὸς, ὁ ὁποῖος, ὅταν λειτουργῇ προσηκόντως, ἀποδεικνύει τοῦ ἔθνους τὴν πρόοδον. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας μετὰ πολλοῦ πόνου ἀνέπτυξεν ἐκτεταμένως καὶ λεπτομερῶς ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα τὸν κλάδον τὸν ἀπονέμοντα τὴν Δικαιοσύνην, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω ἐπανέλθει, φειδόμενος τοῦ χρόνου, ἐπὶ τὰ αὐτά. Θὰ περιορισθῶ εἰς ἐλάχιστα καὶ θὰ παρακαλέσω τὸ Σ. Κοινοβούλιον νὰ δείξῃ ἐπιεικῆ ἀνοχὴν καὶ νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὰς ὀλίγας λέξεις, τὰς ὁποίας θέλω εἴπει. Κύριοι, περιορίζομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀπαντήσεων τῶν ἁρμοδίων, παρὰ τῶν ὁποίων ἐζήτησε πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἄν παρατηρήσητε τὴν πρώτην, πρώτην ἀπάντησιν, θέλετε ἴδει, ὅτι δὲν ἐδόθη ἡ προσήκουσα προσοχὴ καὶ σπουδαιότης, ὅτι δὲν ἐδόθη ἡ προσήκουσα ἐκτίμησις, ὅτι δὲν ἐδόθη κἄν ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ δοθῇ οὐχὶ εἰς Ἀντιπρόσωπον ἔθνους, οὐχὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ οὐδὲ εἰς ἁπλοῦν πολίτην· ἡ ἀπάντησις αὕτη, τοιαύτη ὁποία εἶναι, εἶναι μᾶλλον μία ἀποδοκιμασία. Κύριοι, ὅταν μία Κυβέρνησις, Κυδρένησις, ἐξ ἧς ἐξαρτῶνται τὰ πάντα, εἷς Ὑπουργὸς, ὅταν τὸν ἐπερωτᾷ εἷς Βουλευτὴς, ἀμέσως ὑποβάλλεται, εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπαντήσῃ. Εἶναι ἄπορον, πῶς εἷς ὑπηρέτης τοῦ Νόμου δὲν ὑποβάλλεται εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ περιφρονεῖ καὶ Ἀντιπρόσωπον καὶ Κυβέρνησιν. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἐλέγξωμεν οὐδένα· πρόκειται νὰ εἴπωμεν μίαν ἀλήθειαν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅσοι διαχειριζόμεθα δημόσια, εἴτε ὡς Κυβέρνησις, εἴτε ὡς Ἀντιπρόσωποι, εἴτε ὡς Πρόεδροι τοῦ Ἀρείου Πάγου, Εἰσαγγελεῖς ἢ Ἀρειοπαγῖται, εἴτε ὡς Ἐφέται ἢ κατώτεροι ὑπάλληλοι, δὲν κάμνομεν ἄλλο ἢ νὰ προσφέρωμεν μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν κυρίαρχον, τὸ ἔθνος. Πρέπει λοιπὸν ὅλοι νὰ νοήσωμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐγκατεστημένη ἡ μία Ἀρχὴ νὰ πολεμῇ τὴν ἄλλην. Ὅταν λοιπὸν ἐρωτᾷ εἷς Ἀντιπρόσωπος τὸν κ. ἀνώτατον Δικαστὴν, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς γράφει, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ, δὲν πρέπει οὗτος νὰ περιφρονῇ αὐτὸν τὸν Ἀντιπρόσωπον· διότι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος κάμνει τὴν ἐπερώτησιν, ἀλλὰ περὶ Ἀντιπροσώπου τοῦ ἔθνους, εἰς ὃν πρέπει ν’ ἀπαντήσῃ ὡς τοιοῦτον. Πρὸς τοιοῦτον λοιπὸν πρόσωπον, ὅταν γράφουν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γράφουν, ὅτι δὲν χρειάζεται ἀπάντησις ἢ ὅτι ζητεῖ ἄναντα, κάταντα, πάραντα, ἀλλὰ γράφουν ὅτι συμβαίνει τοῦτο ἢ ἐκεῖνο καὶ συμβαίνει διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἢ ἐκεῖνον, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ αἴτιον, διὰ τὸ ὁποῖον προσκόπτει ἡ λειτουργία τῶν νόμων καὶ τὰ παρόμοια, οὐδέποτε ὅμως ὅτι εἶναι ἀναξία ἀπαντήσεως ἡ ἐρώτησις, ἣν συνεπείᾳ ἀποφάσεως ἑνὸς Κοινοβουλίου ἀπηύθυνεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς μίαν οἱανδήποτε Ἀρχήν. Λοιπὸν, κύριοι, ἐν πρώτοις δυστυχῶς ἓν ἐλάττωμα τῆς ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης βλέπετε, ὅτι φαίνεται ἐξ αὐτῶν τῶν ἀπαντήσεων· δὲν ἐνόησαν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐμφορηθοῦν ἀπὸ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐμφορεῖται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη νὰ ὑπηρετήσῃ καὶ θέλει νὰ ὠφελήσῃ τὴν πατρίδα του· ἔπρεπε νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι ἐκλήθησαν νὰ ὑπηρετήσωσι τὸ ἔθνος. Οὐδένα ἐξ ἡμῶν ἐκάλεσε παρακλητικῶς τὸ ἔθνος, οὔτε τοὺς Ἀντιπροσώπους, οὔτε τοὺς Δικαστὰς, οὔτε ἄλλον τινά· ὅλοι ἐπεζητήσαμεν, ὅλοι ἐπεδιώξαμεν νὰ τὸ ὑπηρετήσωμεν· ἑπομένως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ νὰ ὑπηρετήσωμεν αὐτό. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι, ἂν δὲν μᾶς ἀρκῇ ὁ μισθὸς ὁ ὑπάρχων, δυνάμεθα ν’ ἀποσυρθῶμεν τῆς ὑπηρεσίας, ἣν ἀνελάβομεν, καὶ νὰ καθήσωμεν εἰς τὸ σπῆτι μας. Τὸ ζήτημα δὲ, διὰ τὸ ὁποῖον εὑρίσκουν τινὲς, ὅτι προσκόπτει ἡ Δικαιοσύνη, τὸ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ, εἶναι ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ οἱ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, καθὼς καὶ ἐγὼ, ἐνδιαφερόμεθα νὰ τεθῇ εἰς νέργειαν, δηλ. νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθὸς ὄχι μόνον τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ, καὶ ἂν δὲν εἴχομεν τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἀλλὰ τὸ ἓν δέκατον μόνον, πάλιν δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποσυρθῶμεν, καὶ νὰ εἴπωμεν: ἂς καταστραφῇ ἡ πατρίς. Ὅταν, κύριοι, εὑρίσκεται ἡ πατρὶς εἰς κίνδυνον, θυσιάζει τις καὶ τὴν ἰδίαν περιουσίαν χάριν αὐτῆς. Τὸ αὐτὸ καὶ ἤδη ὀφείλει νὰ πράξῃ ἕκαστος χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς πατρίδος. Δὲν εἶπον ταῦτα, ἵνα κατακρίνω ὡρισμένως τοὺς ἀπαντήσαντας ὅπως ἀπήντησαν, ἀλλ’ ἵνα εἴπω, ὅτι δὲν ἐνόησαν ἀκόμη τὸ καθῆκόν των, καὶ τοῦτο εἶναι ὁ πρῶτος λόγος, δι’ ὃν προσκόπτει ἡ Δικαιοσύνη· διότι, ὅταν ἐνώπιον τῶν ἄνω κυρίων, ἢ συνεδριαζόντων ἢ ἐκπληρούντων οἱαδήποτε καθήκοντα, πᾶν πρόσωπον, οἱανδήποτε θέσιν καὶ ἂν κατέχῃ, παρίσταται ἀσκεπῶς καὶ μετὰ σεβασμοῦ, καὶ ἂν ἀκόμη τὸ πρόσωπον τὸ περιβεβλημένον τὴν λειτουργίαν τὴν δικαστικὴν εἶναι τῆς ἐσχάτης ἀπωλείας, πρέπει νὰ ἐνθυμῶνται, ὅτι ὀφείλουσι τὸ αὐτὸ σέβας καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς οἱονδήποτε Ἀντιπρόσωπον τοῦ ἔθνους των, ἐκπληροῦντα καθῆκον ἀντιπροσωπείας. Χωρὶς λοιπὸν νὰ ἐκταθῶ περισσότερον, σᾶς λέγω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ μικρὰ πράγματα τῶν γραφείων, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Φιλάρετος, αἱ καταχρήσεις κλπ. τοιαύτην δύναμιν καὶ ἐπίτασιν ἔλαβον, ὥστε κατήντησαν οἱονεὶ νομιμοποιηθεῖσαι κατ’ ἔθος. Ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, κύριοι, εἶναι θεῖον δώρημα, καὶ διότι εἷς ἄνθρωπος δὲν δύναται μόνος νὰ δικάζῃ, διορίζονται πολλὰ μέλη, οἷον ἐπὶ πολιτικῶν 3, ἐπὶ ποινικῶν 5, διότι εἶναι τόσον σπουδαῖον ζήτημα, ὥστε μετὰ τὸν Θεὸν δὲν ἠμπόρεσεν ἄνθρωπος νὰ φθάσῃ εἰς τοιαύτην τελειότητα, ἀλλὰ πρέπει νὰ συνέρχωνται πολλοὶ, καὶ πάλιν μετὰ δυσκολίας ἀπονέμεται. Ὅπως λοιπὸν τοῦτο γίνεται ἐπὶ τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, οὕτω καὶ μετὰ δυσκολίας δύνανται νὰ διορθωθῶσι ταῦτα ἀπὸ ἕνα Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ· οὐχὶ διότι δὲν ἐπαρκεῖ ὁ Ὑπουργός· λέγω, ὅτι ἐπαρκεῖ καὶ θέλησιν ἔχει καὶ τὴν διάθεσιν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν ἐκθέσωμεν εἰς τὴν καταφορὰν ὅλων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θὰ ἤθελε ζητήσει νὰ διορθώσῃ. Καὶ αὐτὰ δὲ τὰ ζητήματα, τῶν ὁποίων αὐτοὶ οἱ ἴδιοι Δικασταὶ καὶ Εἰσαγγελεῖς ὑποδεικνύουν τὴν ἀνάγκην τῆς διορθώσεως, λέγοντες π. χ, ὅτι δὲν ἔχομεν κατάστημα, δὲν ἔχομεν μισθοὺς, δὲν ἔχομεν τοῦτο, δὲν ἔχομεν ἐκεῖνο, νὰ λάβῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ φέρῃ τὴν μεταῤῥύθμισιν, ἣν ἀπαιτεῖ ἡ ἐποχή μας καὶ ἡ πρόοδος. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν τὰ ἄλλα ἔθνη· τὰ ἄλλα ἔθνη δὲν εἶναι μία οἰκογένεια, ὅπως ἡ Ἑλλὰς, ὅπου γνωριζόμεθα ἅπαντες καὶ συνδεόμεθα ὅπως δήποτε. Αὐτὸς λοιπὸν ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον προτείνουν οἱ ἀπαντήσαντες, πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν σύστασιν εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ φέρῃ τὴν προσήκουσαν θεραπείαν. Οὕτω δὲ θὰ δυνηθῇ ποτε ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία, ἡ ὁποία στενάζει εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους, ν’ ἀναπνεύσῃ, θὰ παύσωσι δὲ τὰ συμφέροντα τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου νὰ διακυβεύωνται καθ’ ἑκάστην εἴτε δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, εἴτε δι’ ἕτερον, καὶ οὕτω καὶ ἡ Δικαιοσύνη θὰ ἵσταται ὑψηλὰ καὶ ὁ λαὸς ἐν ἡσυχίᾳ.

§67Θ. ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἐκφράζων τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Βώλου, εὐφήμως μνημονεύσαντα τῶν ἐργασιῶν μου εἰς νομοθετικὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω πρέπον προσέτι νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, ὑποστηρίζων τὴν σύστασιν πολυμελοῦς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐπεξεργασίαν γενικὴν τῶν σχετιζομένων ἐν γένει πρὸς τὴν κατάστασιν τῆς Δικαιοσύνης ἀντικειμένων. Ὅτι ἐν πολλοῖς βραδύνει παρ’ ἡμῖν ἡ ἀπονομὴ τῆς ἀστικῆς καὶ ποινικῆς δικαιοσύνης, τοῦτο, νομίζω, παρ’ οὐδενὸς δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ. Τοῦτο ἔχει βεβαίως ἐν μέρει ἀφορμὴν τὴν φυγοπονίαν ἐνίων δικαστῶν, συμμαχοῦσαν πολλάκις καὶ μετὰ τῆς δικηγορικῆς σοφιστείας· ἔχει ὅμως ἀφορμὴν καὶ τὰ ἐλαττωματικὰ μέρη τῆς δικονομικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, τῆς τε ἀστικῆς καὶ τῆς ποινικῆς. Καὶ ἐν πρώτοις οὐδεὶς σήμερον ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἐν γένει τὸ περὶ ἐκτελέσεως κεφάλαιον τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ὅπερ παρατείνει ἐπ’ ἄπειρον ἐνίοτε δίκας ἀποπερατωθείσας διὰ τῆς ἐγέρσεως προσκομμάτων κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ὅπερ προκαλεῖ πολλάκις νέας δίκας, δυναμένας νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐπὶ πολλοὺς ἐνιαυτούς, πρέπει νὰ μεταῤῥυθμισθῇ. Ἔχομεν ἐπίσης καθιερωμένον ἐν τῇ Πολιτικῇ ἡμῶν Δικονομίᾳ ἓν ἄλλο ἔνδικον μέσον, ὅπερ, ὅσον καθ’ ἑαυτὸν εἶναι ἀναγκαῖον, εἰ καὶ ἀμφισβητεῖται ἡ χρησιμότης αὐτοῦ ὑπὸ πολλῶν ἐπιστημόνων καὶ ὡρισμένως ὑπὸ τοῦ Boncenne, συγγραφέως καὶ καθηγητοῦ ἐν τῇ Νομικῇ σχολῇ τῶν Παρισίων, τοσοῦτον καθίσταται ἀφορμὴ στρεψοδίκου τῶν δικῶν παρατάσεως, ἐπιτρεπόμενον γενικῶς, τὸ μέσον τῆς ἐφέσεως. Τοῦτο, κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ ἄλλοτε δηλωθεῖσαν, δέον νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς ὁριστικὰς μόνον ἀποφάσεις, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τὰς περὶ ἀποδείξεων, διότι οὕτω παρέχεται λαβὴ εἰς τὴν σοφιστείαν παρατάσεως μακρᾶς τῶν πολιτικῶν δικῶν. Ἔχομεν λοιπὸν ἀνάγκην τῳόντι νὰ ἐξετασθῇ ἐπισταμένως ἡ δικονομικὴ ἡμῶν νομοθεσία, ἡ πολιτική· ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἡ ποινική, τῆς ὁποίας αἱ διατάξεις εἶναι πολλάκις ἡ κυριωτάτη ἀφορμὴ τῆς ἐν δεσμωτηρίοις ἐπὶ πολὺ διατριβῆς πολλῶν ὑποδίκων, ἐπὶ ἰδίᾳ βλάβῃ, ἐπὶ ζημίᾳ πολλάκις καὶ καταστραφῇ τῆς ὑγείας καὶ τῆς ζωῆς αὐτῶν. Καὶ ἐν πρώτοις, ἐν ᾧ τὸ Σύνταγμα ἡμῶν ἐξασφαλίζει τὸν κατηγορούμενον ἐπὶ πολιτικῷ ἀδικήματι, δὲν ἐξασφαλίζει ποσῶς τοὺς ἐπὶ ἀδικήματι κοινῷ κατηγορουμένους. Ὁ Νομοθέτης τοῦ Συντάγματος ἡμῶν τοῦ 1864 ἐφρόνει βεβαίως, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἐξασφαλίσεως ἐκείνου, καθ’ οὗ δὲν ἔχει ἀφορμὴν ἐπιθέσεως καὶ μνησικακίας ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία, ἥτις, ὡς ἔχει παρ’ ἡμῖν νῦν ἡ δικαστικὴ διοργάνωσις, διαχειρίζεται ἐν μέρει καὶ τὴν Δικαστικὴν Ἐξουσίαν. Συμβαίνει οὐχ ἧττον ἐκ φυγοπονίας τῶν Δικαστῶν πολλάκις καὶ ἐπιβουλῆς τῶν εἰσαγγελικῶν καὶ ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων νὰ κρατῶνται ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐν ταῖς φυλακαῖς οἱ ὑπόδικοι· καὶ ἔχομεν πολλὰ παραδείγματα πολλῶν, διαμεινάντων ἐν ταῖς ἐξεταστικαῖς φυλακαῖς ἐπὶ ἓν ἔτος, ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἐπὶ τρεῖς μῆνας καὶ ἄλλοι πλειότερον ἔτι χρόνον, ἐν ᾧ νομίζω, ὅτι εἶναι εὐκολώτατον νὰ ἐξαλείψωμεν τὸ κακὸν τῆς παρατάσεως τῆς ὑποδικίας, ἐὰν περιορισθῇ ἡ προφυλάκισις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰς φυλακὰς ἐκεῖνοι, οἵτινες σήμερον, νοσηλευόμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς καὶ ἀκρωτηριαζόμενοι ἐν αὐταῖς, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου ἢ πολλοῦ χρόνου ἐξέρχονται ἀθωούμενοι, εἴτε καταδικαζόμενοι, ἐπὶ πλημμελήματι, εἰς ποινὴν ἐπανορθωτικήν. Κατά τί εἶναι ἀναγκαία ἡ προφυλάκισις; Εἶναι ἀναγκαία, ὅπως βεβαιωθῇ ἡ ἐνοχή; οὐχὶ βεβαίως. Θεωρία τοιαύτη, οὐδὲ πρακτικῶς εἶναι ὀρθή, ἀλλ’ οὐδὲ στηρίζεται ποσῶς εἰς τὸ δίκαιον, ὅπερ πρέπει νὰ ἀποτελῇ τὴν κρηπῖδα παντὸς νομοθετήματος. Ἡ προφυλάκισις θεωρεῖται ἀναγκαία μόνον καὶ μόνον, ἵνα μὴ κατορθώσῃ νὰ διαφύγῃ τὴν ἐπιβληθησομένην ἴσως αὐτῷ ὑπὸ τοῦ δικάσοντος αὐτὸν Δικαστηρίου ποινὴν ὁ ἔνοχος. Τοῦτο εἶναι ὁ μοναδικὸς ἢ τοὐλάχιστον ὁ πρωτεύων λόγος τοῦ θεσμοῦ τῆς προφυλακίσεως. Ὅταν ὅμως κατηγορῆται πολίτης, ὅστις εἶναι ἔνοχος ἀδικήματος, ἐπιφέροντος, κατὰ τὸν ποινικὸν ἡμῶν Νόμον, τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς καὶ οὐχὶ προσκαίρων ἢ ἰσοβίων δεσμῶν, τίς δύναται νὰ πιστεύσῃ, ὅτι αὐτὸς θέλει ἀποδράσει; Δὲν ἐλπίζει τάχα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῇ; Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἀποδιδράσκει, τίς βλάβη ἐπέρχεται εἰς τὴν Πολιτείαν; Ἀπέρχεται τῆς πατρίδος ἄνθρωπος, ἐπιῤῥεπὴς ἀποδειχθεὶς εἰς ἐγκληματικὰς πράξεις, συνάμα δὲ ὑποβάλλεται εἰς τὴν φοβερὰν ποινὴν τῆς ἀειφυγίας, ποινὴν, ἥτις, πολὺ ἀμφιβάλλω, ἐὰν δύναται νὰ θεωρηθῇ πάντοτε ἐλαφροτέρα τῆς ἐπί τινα ἔτη διατριβῆς αὐτοῦ ἐν ταῖς καταδικαστικαῖς φυλακαῖς. Ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχουν ἄλλα ἐγκλήματα βαρύτερα, εἰς ἃ ἐπιβάλλεται ἀνωτέρα καὶ πολυχρονιωτέρα τιμωρία. Ὡς πρὸς ταῦτα φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ἡ προφυλάκισις δὲν πρέπει τὰ παρατείνηται πέραν διαστήματός τινος χρονικοῦ, πέραν τινὸς προθεσμίας. Τοῦτο θὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν ἀνακριτικὴν Ἀρχὴν νὰ ἐπισπεύδῃ τὴν ἐξέτασιν καὶ μελέτην τῆς ὑποθέσεως, διότι μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινός, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἐπέλθῃ ἔκδοσις ὁριστικοῦ βουλεύματος, ἐπέρχεται αὐτοδικαίως ἀπελευθέρωσις. Ἰδοὺ λοιπὸν μέσον, ἐξαναγκάζον τὴν ταχυτέραν ἐν τῇ προδικασίᾳ διεξαγωγὴν τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων καὶ ἐν ταὐτῷ ἀπαλλάσσον τοὺς δυστυχεῖς ὑποδίκους, περὶ ὧν εὐλόγως ἐπικρατεῖ τῆς ἀθωότητος τὸ τεκμήριον, τῆς ἀδικαιολογήτου μακρᾶς προφυλακίσεως. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει τῷ ὄντι ἀνάγκη συστάσεως Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῆς δικονομικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, πολιτικῆς καὶ ποινικῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη ἡμῶν δὲν χωλαίνει μόνον ἐν τῇ βραδύτητι τῆς ἀπονομῆς τοῦ δικαίου· χωλαίνει καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις ἕνεκα τῆς κακῆς παρ’ ἡμῖν διοργανώσεως τῶν Δικαστηρίων, ὑπὸ τὴν νομικὴν ἔποψιν δηλαδή. Εἶπε πρὸ ὀλίγου Βουλευτής τις, διακόπτων τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Βώλου, «καὶ τί; δὲν θέλετε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταρτίζῃ τὸν δικαστικὸν κλάδον; νὰ ἐνεργῇ αὐτὴ τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς μεταθέσεις, καὶ τότε εἰς τί χρησιμεύει;» Δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ διακόψας τὸν κύριον Φιλάρετον Βουλευτὴς, ὅτι ἐκεῖ μόνον ἤκμασεν ἡ ἀνεξαρτησία τῶν Δικαστηρίων, ἐκεῖ τῷ ὄντι ὑπάρχει ἀληθὴς δικαιοσύνη, ὅπου ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀναμιγνύεται ἢ ἐλάχιστα ἀναμιγνύεται εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν Δικαστηρίων. Δύναται νὰ ὑπάρχῃ δικαιοσύνη εἰσαγγελικὴ, δηλ. ποινικὴ—καὶ ταὐτίζω τὴν εἰσαγγελικὴν δικαιοσύνην πρὸς τὴν ποινικὴν, διότι ἀπὸ τῶν Εἰσαγγελέων ἐξήρτηται ὁλοσχερῶς σχεδὸν ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ ἐνέργεια τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης —δύναται, λέγω, νὰ ὑπάρχῃ εἰσαγγελικὴ δικαιοσύνη, ὅταν οἱ Εἰσαγγελεῖς ἐξαρτῶνται ἀπὸ τοῦ νεύματος τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας; Καὶ ναὶ μὲν ἡ Κυβέρνησις, ὡς Κυβέρνησις, δὲν ἔχει πολλάκις συμφέρον νὰ παραβιάσῃ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην· ἀλλ’ ἐλησμονήσατε, ὅτι ζῶμεν ὑπὸ κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἰσχύουσι παρὰ τῇ Κυβερνήσει ὡρισμένοι πολιτευόμενοι, ὧν αἱ ἀξιώσεις καὶ τὰ συμφέροντα προστατεύονται, καὶ ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἀναντιῤῥήτως ὑπάρχουσιν ἄλλοι πολιτευόμενοι, ἀποκρουόμενοι ἢ καὶ καταδιωκόμενοι; Καὶ δὲν εἶναι προφανὲς, ὅτι οἱ ἰσχύοντες, ἐκ τῶν ὁποίων τῆς ψήφου ἐξαρτᾶται ἡ διατήρησις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς οὓς ὀφείλεται ἡ ἄνοδος εἰς τὴν Ἐξουσίαν, θέλουσι πολλάκις ἐξαναγκάσει τοὺς εἰσαγγελικοὺς λειτουργοὺς νὰ παραβιάσωσι τὸ καθῆκόν των; Εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶναι τὸ νὰ δύναται ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον αὑτοῦ ἀπαραβάτως ἐναντίον πάσης ἀπειλῆς, πάσης ὑλικῆς δυνάμεως καὶ πάσης ἐκβιάσεως· ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι οὕτω πως κατεσκευασμένος ὁ ἄνθρωπος, καὶ ὅταν θέσητε τὸν ἄνθρωπον μεταξὺ τοῦ αἰσθήματος τῆς αὐτοσυντηρήσεως ἢ τῆς αὐτοπροαγωγῆς καὶ τῆς αὐστηρᾶς καὶ ἀκάμπτου ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος, ἐπικρατεῖ, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοὐλάχιστον, σχεδὸν πάντοτε, τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως καὶ τῆς αὐτοπροαγωγῆς. Εἷς ἐκ τῶν Εἰσαγγελέων, καθ’ ἃ εἶπε πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ὁ κύριος Φιλάρετος, ἀναγνοὺς καὶ τὴν ἔκθεσιν αὑτοῦ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, τί ἀνεκοίνωσε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, λίαν εὐσυνειδήτως τῷ ὄντι προσενεχθείς; Εἶπε ῥητῶς: «μὴ περιμένετε πιστὴν καὶ ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ εἰσαγγελικοῦ καθήκοντος, ἐνόσῳ οἱ Εἰσαγγελεῖς εἶναι ἐστερημένοι τῆς προσηκούσης ἀνεξαρτησίας, ἐνόσῳ δὲν ἔχουσι τὰ αὐτὰ ἐξασφαλιστικὰ προνόμια πρὸς τοὺς ἄλλους δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, τοὐλάχιστον τοῦ νὰ παύωνται μετὰ μίαν προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, συγκειμένου ἐκ τακτικῶν Δικαστῶν». Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην Δικαιοσύνην, πολὺ σπουδαιοτέραν κατ’ ἐμὲ, καὶ εἰς αὐτὴν παρατηρῶ δυστυχῶς, ὅτι δὲν δίδεται πολὺ προσοχή. Ἔχομεν τὴν Εἰρηνοδικιακὴν Δικαιοσύνην, τὴν κυριωτέραν Δικαιοσύνην, διότι τὰ 9)10 τῶν κατοίκων δὲν εὑρίσκονται εἰς συνάφειαν μετὰ τῆς ἄλλης Δικαιοσύνης, τῶν Πρωτοδικείων καὶ τῶν Πλημμελειοδικείων, εὑρίσκονται ὅμως καθ’ ἑκάστην εἰς οἰκειοτάτας καὶ ἀδιακόπους σχέσεις μετὰ τῆς Εἰρηνοδικιακῆς Δικαιοσύνης. Τί γίνεται ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις; Δὲν εὑρίσκει τις τὴν ἐλαχίστην δικαιοσύνην· διότι, ἐὰν ἐξαιρέσωμεν ὀλίγους, εὐαριθμοτάτους Εἰρηνοδίκας, οἱ λοιποὶ εἶναι ὄργανα τυφλὰ, καὶ ὄργανα μάλιστα οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας τῶν ἰσχυρῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς τῶν ἐν τοῖς Δήμοις, τοῖς χωρικοῖς ἰδίως καὶ μικροῖς ἐν γένει Δήμοις, εὐτελῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἰσχυρῶν, ἑνὸς πρώην Εἰρηνοδικιακοῦ γραμματέως ἢ ὑπογραμματέως, ἑνὸς δημογραμματέως, ἑνὸς δικολάβου, ἑνὸς οἰνοπώλου, παντοπώλου καὶ καθεξῆς. Οὐδεὶς, σπουδάσας τὰ πράγματα τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ διατρίψας μάλιστα ἐπί τινα χρόνον ἐν κώμαις καὶ κωμοπόλεσι, δύναται νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἰσχυριζόμενος τὸ ἐναντίον. Καὶ ἐν τούτοις αὐτὴ εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα Δικαιοσύνη, διότι παρὰ τῆς διαγωγῆς τῶν Εἰρηνοδικῶν περιμένει ὁ λαὸς νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν περὶ τῆς ἐν τῇ Πολιτείᾳ καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης ἐν πᾶσι τοῖς κλάδοις. Ὅταν ὁ ἁπλοῦς γεωργὸς ἢ ἐργάτης βλέπῃ, ὅτι ὁ Εἰρηνοδίκης ἀπονέμει φατριαστικῶς τὴν Δικαιοσύνην, ὅτι καταδικάζει ἕνα ἀθῶον, ἔστω καὶ μόνον εἰς 3 δραχμῶν πρόστιμον, τῇ διαταγῇ τοῦ ἰσχυροῦ, ἢ ἀθωοῖ ἕνα πραγματικῶς ἔνοχον, πῶς θέλετε νὰ διατηρῇ τὸ ἐλάχιστον αἴσθημα τῆς Δικαιοσύνης; Καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἠμβλύνθη τὸ αἴσθημα τοῦτο παρὰ τῷ λαῷ, πῶς ἔτι ὁ λαὸς διατηρεῖ τὴν χαρακτηρίζουσαν αὐτὸν εὐγένειαν καὶ εὐαγωγίαν, πῶς δὲν ἐξετράπη εἰς αἰσθήματα καὶ πράξεις ρυπαρὰς καὶ πεπωρωμένας, μετὰ τοσοῦτο λυπηρὰν κατάστασιν τῆς Εἰρηνοδικιακῆς Δικαιοσύνης, ἐπὶ τοσούτους ἐνιαυτοὺς ἤδη παρατεινομένην. Ἀλλὰ συμβαίνει τοῦτο ἀλλαχοῦ, τὸ νὰ μὴ ἐξαρτᾶται δηλαδὴ ἡ Δικαιοσύνη ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως; Ναὶ, συμβαίνει βεβαίως· καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θέλει ἀποπειραθῆ νὰ μὲ διαψεύσῃ καὶ σήμερον. Ἐν Πρωσσίᾳ—τὴν Πρωσσίαν ἔχω καὶ σήμερον πρόχειρον—ἐν χώρᾳ δηλαδὴ, ὅπου ἡ συγκέντρωσις εἶναι ἄλλως ἰσχυρὰ, δὲν μετατίθεται Δικαστὴς οἱουδήποτε βαθμοῦ ἄνευ ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, προκαλουμένης διὰ τοῦ παρ’ αὐτῷ Εἰσαγγελέως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐν Ἐλβετίᾳ ὡσαύτως, ἐν Ὁλλανδίᾳ, ἐν ἄλλαις χώραις βλέπομεν τὴν Δικαιοσύνην περιφρουρουμένην διὰ πολλῶν καὶ διαφόρων ἐγγυήσεων. Εἰς τὸ Βέλγιον οἱ Δικασταὶ εἶναι ἀμετάθετοι, μετατιθέμενοι μόνον μετὰ προηγουμένην ἐκδήλωσιν τῆς περὶ μεταθέσεως ἐπιθυμίας αὐτῶν τῶν ἰδίων. Εἰς τὸ Βέλγιον οἱ Δικασταὶ δὲν διορίζονται ὑπὸ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῇ εἰς τὰς θέσεις αὐτῶν· οἱ Ἐφέται διορίζονται ἐπὶ τῇ βάσει δύω διπλῶν προτάσεων, ὑποβαλλομένων εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ἐφετείου, τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ συμπληρωθῇ ἡ κενωθεῖσα θέσις, καὶ ὑπὸ τῶν ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων τῆς περιφερείας. Οἱ Ἀρειοπαγῖται ἐπίσης διορίζονται ἐπὶ τῇ βάσει διπλῶν προτάσεων, ὑποβαλλομένης τῆς μὲν μιᾶς ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου, τῆς δὲ ὑπὸ τῆς αἱρετῆς ἐν Βελγίῳ Γερουσίας. Εἰς τὴν Γαλλίαν, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐπικρατεῖ αὐτὸ τὸ σύστημα, ὅπερ ὑπάρχει καὶ παρ’ ἡμῖν, ἕως τῆς ὥρας· ἀλλὰ τί συμβαίνει; οὐδενὸς ἐξαιρουμένου, πάντες οἱ πολιτειολόγοι, οἱ μὴ κεκηρυγμένοι ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς τῶν Δικαστῶν—διότι ὑπάρχουσι καὶ τοιοῦτοι—ἀποφαίνονται ὑπὲρ τῆς ἐφαρμογῆς συστήματος ἄλλου, ὁμοιάζοντος τοὐλάχιστον πρὸς τὸ Βελγικόν. Ὁ Prévost Paradol ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς εἰς τὴν Γαλλίαν εἰσαγωγῆς αὐτοῦ τοῦ Βελγικοῦ συστήματος καθ’ ὁλοκληρίαν. Ὁ Jules Simon, ὁ Edouard Laboulaye, ὁ Jules Favre καὶ ἐν γένει οἱ διασημότεροι τῶν Γάλλων πολιτειολόγων εἰργάσθησαν καὶ ἐργάζονται ὑπὲρ τῆς καθιερώσεως συστήματος, ἀσφαλίζοντος τὴν Δικαιοσύνην ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ἐπιδράσεως, διὰ τῆς ἀποχῆς τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας ἐν τῷ διορισμῷ, τῇ μεταθέσει καὶ τῷ προβιβασμῷ τῶν Δικαστῶν, ἔτι δὲ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ἰσοβιότητος εἰς τὸν κλάδον τῶν Εἰρηνοδικῶν, ἥτις ἀπὸ πολλοῦ ἐπικρατεῖ ἐν Βελγίῳ. Ἀλλὰ καὶ νεώτατος συγγραφεὺς, ἐκδοὺς νεωστὶ ἐκτεταμένον σύγγραμμα περὶ τῆς ἱστορίας τῶν συνταγματικῶν καὶ δικαστικῶν θεσμῶν τῆς Ἀγγλίας ἐν παραβολῇ πρὸς τὴν τῆς Γαλλίας, μέλος τοῦ Ἰνστιτούτου καὶ Καθηγητὴς τῆς τε Νομικῆς Σχολῆς τῶν Παρισίων καὶ τῆς Σχολῆς τῶν Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν, ὁ Ἐρνέστος Classon, τοῦ ὁποίου ἐσχάτως ἦλθεν εἰς Ἀθήνας τὸ σύγγραμμα, ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς ἰσοβιότητος τῶν Εἰρηνοδικῶν καὶ ὑπὲρ τῆς ἐφαρμογῆς ἐν τῇ Δικαιοσύνῃ συστήματος τελείας ἀποκεντρώσεως, ἀποκλείοντος παντελῶς τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τῶν Δικαστηρίων τὴν μόρφωσιν. Παρατρέχω τὴν Ἀγγλίαν, τὴν κοιτίδα τῆς ἐλευθερίας, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει διάφορος ὅλως διοίκησις καὶ ἰδιάζων δικαστικὸς ὀργανισμός· παρατηρῶ μόνον, ὅτι ἐκεῖ ἡ Εἰρηνοδικειακὴ Δικαιοσύνη κατέχει θέσιν ἐξέχουσαν. Ἐκεῖ τὸ ἀξίωμα τοῦ Εἰρηνοδίκου, ἄμισθον ὅλως, εἶναι τὸ σπουδαιότερον μεταξὺ ὅλων, καὶ καθὼς εἶπεν ἄλλοτε ὁ λόρδος Coke, τὸ τιμιώτερον ἐν τῇ χριστιανωσύνῃ ἀξίωμα. Ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουσιν Εἰρηνοδίκαι κατώτεροι Δικασταί, ὡς ἐν ταῖς ἠπειρωτικαῖς Ἐπικρατείαις, ἐρανισθείσαις τὸν θεσμὸν τῶν Εἰρηνοδικῶν ἀπὸ τῆς Γαλλίας. Ἐκεῖ θεωρεῖται τὸ ἀξίωμα τοῦτο ὡς τὸ τιμητικώτατον τῶν ἀξιωμάτων, μετὰ τὰς ὑπάτας πολιτικὰς θέσεις, ὡς πρωταγώνισμα καὶ ὡς σταθμὸς εὐρυτέρου καὶ ἐπιφανεστέρου μέλλοντος δημοσίου βίου. Ἐκεῖ οἱ Εἰρηνοδίκαι εἶναι μεγαλοκτήμονες, ἀνήκοντες εἰς τὰς ἐπιφανεστάτας κοινωνικὰς τάξεις, ἀλλ’ ἔχοντες συγχρόνως καὶ νομικὰς γνώσεις, οἷον υἱοὶ τῶν Ὁμοτίμων καὶ Λόρδων, τὰ μέλη τοῦ ἐξ ἀποῤῥήτων Συνεδρίου, Κοσμήτορες καὶ Ἀντιπρυτάνεις τοῦ Πανεπιστημίου, Δικηγόροι, ἐπὶ μακρὸν ἐξασκήσαντες τὸ ἐπάγγελμα αὑτῶν καὶ εὐδοκιμήσαντες. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι τὸ Εἰρηνοδικειακὸν ἀξίωμα δὲν εἶναι ἐν Ἀγγλίᾳ περιωρισμένως καὶ καθαρῶς δικαστικὸν ἀξίωμα. Ὁ Εἰρηνοδίκης ἐκεῖ εἶναι προσέτι τὸ κυριώτατον καὶ σπουδαιότατον τῆς ἐπαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως ὄργανον. Ὡς τοιοῦτος, μόνος ἢ ἐν συνεργασίᾳ μετ’ ἄλλων Εἰρηνοδικῶν, ψηφίζει καὶ εἰσπράττει τοὺς ἐπαρχιακοὺς φόρους, διορίζει τὸ κατώτερον ἀστυνομικὸν προσωπικόν, ἐποπτεύει ἐν γένει τὴν τήρησιν τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως, ἀλλ’ ἅμα ἀπονέμει τὴν κατωτέραν ἀστικὴν καὶ ποινικὴν δικαιοσύνην καὶ εἶναι ἐντεταλμένος τὴν ἀνάκρισιν τῶν κακουργημάτων καὶ πλημμελημάτων. Ἐκεῖ θεωρεῖται τὸ ἀξίωμα ὡς μεγίστη τιμητικὴ θέσις. Ἐὰν ἔλθωμεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, καὶ ἐκεῖ βλέπομεν, ὅτι ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία εἶναι πεφρουρημένη δι’ ἐγγυήσεων ἰσχυροτάτων κατὰ τῆς ἐπιδράσεως τῆς Πολιτικῆς. Ἐκεῖ οἱ ὁμοσπονδιακοὶ Δικασταὶ διορίζονται ὑπὸ τῆς Γερουσίας τῇ προτάσει τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Οἱ ἄλλοι Δικασταὶ ἔν τισι μὲν Πολιτείαις ἐκλέγονται, ἐν ἄλλαις δὲ διορίζονται ὡσαύτως ὑπὸ τῆς Γερουσίας. Οἱ Εἰρηνοδίκαι τέλος ἐν ἄλλαις μὲν Πολιτείαις διορίζονται ὑπὸ τοῦ Προέδρου, ἐν ἄλλαις δὲ πάλιν χώραις, δηλονότι Τμήμασι τῆς ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας, διορίζονται ἀποκλειστικῶς ὑπὸ τῆς Γερουσίας. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ, ὅπου ὁ Πρόεδρος διορίζει τοὺς Εἰρηνοδίκας, διορίζει αὐτοὺς ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ὡς λ. χ. ἐν Μασσαχουσέτῃ ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη. Ἀλλὰ πῶς θεωρεῖται καὶ ἐκεῖ τὸ Εἰρηνοδικειακὸν ἀξίωμα; ὡς τὸ σπουδαιότερον καὶ ἐπισημότερον τῶν ἀξιωμάτων. Καὶ ἐκεῖ λαμβάνουσιν αὐτὸ τὸ ἀξίωμα ἐπισημότατοι πολῖται, ἀνώτεροι παντὸς φόβου καὶ παντὸς δελεάσματος. Τοσοῦτο σπουδαῖον καὶ ὑψηλὸν θεωρεῖται ἐν ταῖς Ἡνωμέναις Πολιτείαις τὸ ἀξίωμα τοῦτο, ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ μέγας Οὐασιγκτών, ὁ Τιμολέων τῶν νεωτέρων χρόνων, ὅστις ἀνέβη δὶς εἰς τὴν ὑπερτάτην Ἀρχὴν τῆς πατρίδος του, ἀφοῦ προηγουμένως ἐθεμελίωσεν ἐπὶ ἑδραίων βάσεων τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν αὐτῆς, ἐζήλωσε τὸ ἀξίωμα τοῦ Εἰρηνοδίκου καὶ ἐζήτησε νὰ διορισθῇ καὶ διωρίσθη τοιοῦτος ἐν τῇ κομητείᾳ τῆς Βιργινίας. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι κατόπιν Πρόεδροι τῆς Ἀμερικανικῆς Ὁμοσπονδίας, μιμούμενοι τὸ παράδειγμα τοῦ μεγάλου τῆς νεωτέρας ἱστορίας ἀνδρὸς, ἐπεζήτησαν τὸ ἀξίωμα τοῦτο. Αἱ Ἐπικράτειαι λοιπὸν πᾶσαι ἐζήτησαν νὰ χωρίσωσιν ὅσον ἔνεστι πλέον τὴν Δικαιοσύνην ἀπὸ τῆς ἐπιδράσεως τῆς Πολιτικῆς καὶ τῶν πρὸς αὐτὴν συνδεομένων ταπεινῶν συμφερόντων καὶ παθῶν, ἐφρόντισαν ν’ ἀποκαταστήσωσι τὰ δικαστήρια ἀνεξάρτητα καὶ νὰ παράσχωσι πολλὰς ἐγγυήσεις ὑπὲρ τῆς γνησίας καὶ πραγματικῆς ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκ τῆς ἀρχῆς ταύτης ὁρμώμενος καὶ ἐγὼ, ὑπέβαλον καὶ Νομοσχέδιον κατὰ τὴν δευτέραν Σύνοδον τῆς προλαβούσης Βουλευτικῆς Περιόδου, ὅπερ ὅμως δὲν ἠξιώθη νὰ ἐγγραφῇ οὔτε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὡς πάντα παρ’ ἡμῖν τὰ Νομοσχέδια, τὰ ἀποῤῥέοντα ἀπὸ τῆς βουλευτικῆς πρωτοβουλίας. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου μου ἐκείνου ἐζήτουν τότε τὰ εἰσαγγελικὰ καθήκοντα νὰ συγχωνευθῶσιν εἰς τὰ δικαστικὰ, ἐκλεγομένων κατ’ ἔτος τῶν εἰσαγγελευσόντων ὑπὸ τῶν δικαστικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὰ εἰρηνοδικειακὰ καθήκοντα, καταργουμένων τῶν εἰδικῶν θέσεων Εἰρηνοδικῶν, ἀποστελλομένων δὲ Πρωτοδικῶν εἰς τὰ τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Εἰρηνοδικεῖα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων Εἰρηνοδίκου. Προσέτι ἐζήτησα καὶ τὸ ἀμετάθετον μὲν τῶν Δικαστῶν ἀπέναντι τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ἀλλὰ συγχρόνως τὸ ἐκ διαλειμμάτων μεταθετὸν αὐτῶν, συμβιβάσας τὰς δύω ἀνάγκας, διὰ τῆς κατὰ διετίαν ὑποχρεωτικῆς μεταθέσεως ἁπάντων τῶν Δικαστῶν ἐπὶ τῇ βάσει γενικῆς κληρώσεως, ὑποδειξούσης τὸ εἰς ὃ μεταβήσεται ἕκαστος Πρωτοδικεῖον. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ πρὸς ἀσφάλισιν τῆς δικαστικῆς ἀνεξαρτησίας, καὶ ὅτι μόνον κατὰ τὴν ἰδέαν αὐτὴν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ ποθουμένου, νὰ οἰκοδομήσωμεν ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων τὴν γνησίαν τῆς Δικαιοσύνης ἀπονομήν. Πρέπει ὅμως νὰ ἐργασθῶμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἀποκατάστασιν τῆς δικαστικῆς ἀνεξαρτησίας, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὔτε ὁ διορισμὸς, οὔτε ὁ προβιβασμὸς Δικαστοῦ, οὔτε ἡ μετάθεσις, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἡ ἄδεια ἀπουσίας πρέπει νὰ ἀποῤῥέῃ ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§68ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐξ ἄλλου θέματος εἰς ἄλλο περιήγαγε τὴν συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας. Ἀφετηρία μὲν τῆς συζητήσεως ἦν ἡ ἐπερώτησις περὶ ἀδρανείας ἢ παραβιάσεως διατάξεων τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, συμπέρασμα δὲ τοῦ ἐπερωτήσαντος πρότασις περὶ ἐκλογῆς Ἐπιτροπῆς, πρὸς ἀναζήτησιν τῶν αἰτίων τῆς σολοίκου, κατ’ αὐτὸν, λειτουργίας τῶν νόμων ἐκείνων. Ἀλλ’ εἰς ἔδαφος ἄλλο ἦλθεν ὁ ἐκ Χαλκίδος ἀξιότιμος Ἀντιπρόσωπος. Ἡ νομοθεσία ἡμῶν εἶναι ἐσφαλμένη καὶ ἀπροσφυὴς εἰς τὸ Πολίτευμα ἡμῶν. Οἱ νόμοι αὐτοὶ εἰσὶν ἡ παράγουσα τὰ ἐπίμεμπτα φαινόμενα αἰτία. Ἔθιξε σήμερον τὰς βάσεις ἀνοργανισμοῦ, καὶ ἔθιξεν αὐτὰς ἀρνητικῶς μᾶλλον ἢ θετικῶς, τὰ ἀτοπήματα μᾶλλον τοῦ ὑπάρχοντος ἢ τὰς ἀρετὰς τοῦ ἰδίου συστήματος ὑποδείξας. Παρίσταται, κατ’ αὐτὸν, ἀνάγκη μελέτης νέου Ὀργανισμοῦ, καὶ συνιστᾷ τὴν ἐκλογὴν Ἐπιτροπῆς, ἥτις ν’ ἀναθεωρήσῃ καὶ τὸν Ὀργανισμὸν καὶ τὰς Δικονομίας. Ἡ Βουλὴ βεβαίως δὲν δύναται σήμερον, μὴ ἔχουσα θέμα συζητήσεως τὰς ἰδέας ταύτας, νὰ συζητήσῃ αὐτάς. Ἀλλ’ ὅμως, ἵνα μὴ παρέλθωσιν ἀπαρατήρητοι, θέλω καὶ ἀμφοτέρων, καὶ ἑκατέρας τῶν προτάσεων, ἐπιθεωρήσει τὰ ἐπιχειρήματα. Ἀνέφερεν ὁ ἐκ Χαλκίδος ἀξιότιμος βουλευτὴς τὰς νομοθεσίας πλείστων Κρατῶν περὶ εἰρηνοδικιακῆς ἰδίως Δικαιοσύνης, ἵνα ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἀλλαχοῦ τὰ Δικαστήριά εἰσι κεχωρισμένα τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας καὶ ἀνεπίδεκτα κυβερνητικῆς ἐπιδράσεως. Εἰς τοιαύτην ἐπιθεώρησιν, δὲν ἠξεύρω ἂν δὲν ἠδύνατο καὶ τὴν ἡμετέραν Νομοθεσίαν νὰ ἐπικαλεσθῇ ὡς παράδειγμα πρὸς ὑποστήριξιν τοιαύτης ἀρχῆς, συμφυοῦς τῷ συνταγματικῷ πολιτεύματι. Τὴν διάκρισιν τῆς Δικαστικῆς Ἐξουσίας καὶ τὴν αὐτοτέλειαν αὐτῆς εὑρίσκει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν πολλαχῶς καθιερουμένην. Ἐὰν ἤθελε καὶ πρακτικῶς ἔτι ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ Νόμου περὶ προσόντων ἠδύνατο νὰ εὕρῃ, ὅτι ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία εἶναι παρ’ ἡμῖν ἀπεκδεδυμένη τοῦ δικαιώματος τοῦ διορίζειν τοὺς Δικαστάς. Σήμερον χηρεύουσι θέσεις, καὶ δὲν ὑπάρχουσιν οἱ διοριστέοι· εἰς ἐξετάσεις προσέρχονται καὶ ἐγκρίνονται πάντοτε ὀλιγώτεροι τῶν χηρευουσῶν θέσεων, καὶ κατ’ ἀνάγκην οὗτοι διορίζονται. Τῶν αὐτῶν δὲ περιστάσεων ὑπαρχουσῶν, καὶ τοιαύτης οὔσης τῆς νομοθεσίας, δὲν ἐρωτᾷ: μετὰ πέντε ἔτη θὰ εὑρίσκωνται Δικασταί;

§69ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ εἶπον ἐγώ.

§70ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐξυμνῶν καὶ ἐπικαλούμενος τοὺς Εἰρηνοδίκας τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Ἀμερικῆς, διατί ἐλησμόνησε πόσον διάφορος εἶναι ἡ τοῦ θεσμοῦ ἐκείνου, μάλιστα ἐν Ἀγγλίᾳ, τοῦ περὶ Εἰρηνοδικῶν θεσμοῦ παρ’ ἡμῖν καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ;

§71ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Αὐτὴν τὴν εἶπον.

§72ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τότε ἡ παραβολὴ δὲν ἐχώρει. Ἄλλως δὲ καὶ περὶ Εἰρηνοδικῶν ὑπάρχουσι καὶ παρ’ ἡμῖν ἀσφαλιστικοὶ Νόμοι, οἵτινες, τῷ χρόνῳ προϊόντι, θέλουσι τελειωθῇ. Ἡ κρίσις εἶναι βεβαίως σύγκρισις, ἀλλ’ ἡ σύγκρισις πρέπει νὰ ἦναι τελεία, ἵνα ἡ κρίσις ᾖ ἀσφαλής. Ἔπρεπε καὶ τὰ Πολιτεύματα, καὶ τὴν διοίκησιν, καὶ τὸ ποιὸν τοῦ προσωπικοῦ, πάντα νὰ συγκρίνῃ. Εἰς τοιαύτην δὲ παραβολὴν νομίζει, ὅτι θὰ εὕρισκεν ἀκόμη πολλὰς ἀφορμὰς νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὸν ἀνοργανισμόν, ὃν συνιστᾷ; Δὲν ἤκουσε τὰ παράπονα, ἅτινα σχεδὸν ὅλα ἀποδίδονται εἰς τὴν ἰσοβιότητα τῶν Δικαστῶν, καὶ δὲν κρίνει, ὅτι εἶναι τὸ κινδυνωδέστατον τῶν ἐπιχειρημάτων ἡ ἰσοβιότης, καὶ μάλιστα καὶ τὸ ἀμετάθετον τῶν Εἰρηνοδικῶν; Ἐμέμψατο τῶν θεσμῶν τῆς ἐφέσεως τῶν προδικαστικῶν ἀποφάσεων καὶ τῆς προφυλακίσεως, καὶ πρὸς τοῦτο ἐπεκαλέσθη τοὺς ὑπὲρ τοιαύτης θεωρίας λόγους. Πῶς δὲν ἀνελογίζετο, ὅτι τοιαύτη περὶ ἐφέσεως συζήτησις διαφεύγει τὸν κύκλον κοινοβουλευτικοῦ λόγου; Θεωρῶν δὲ ὡς παρελκούσαν τὰς δίκας τὴν ἔκκλησιν τῶν προδικαστικῶν ἀποφάσεων, διατί δὲν εἶπε καὶ τὸν ἐναντίον λόγον, τὸ ἄτοπον τῆς ἐφέσεως τῶν ὁριστικῶν μόνον ἀποφάσεων, ὅταν μετὰ μακρὰν πρωτόδικον δίκην τὸ Ἐφετεῖον ἀνευρίσκῃ τὴν πρώτην ἀπόφασιν ἐσφαλμένην καὶ κρημνίζῃ ὅλην τὴν μακρὰν ἐκείνην διαδικασίαν; Ἤλεγξε τὸν θεσμὸν τῆς προφυλακίσεως, καὶ μόνον λόγον αὐτοῦ εὗρε τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ποινῆς. Εἶναι ὁ ἔσχατος σκοπὸς τῆς προφυλακίσεως οὗτος. Ἐθεώρησε τιμωρίαν τὴν ὑπερορίαν τοῦ ὑποδίκου, καὶ ἀσφαλίζουσαν τὸν Τόπον ἀπὸ τοῦ ἐγκληματίου, καὶ διὰ τοῦτο ματαίαν τὴν προφυλάκισιν. Εἶναι γνωστοὶ οἱ λόγοι τῶν τὴν προφυλάκισιν πολεμούντων, καὶ εἶναι πολλῷ πλείονες τούτων. Ἠδύνατο ἀκόμη καὶ τὴν ἀθλιότητα τῶν φυλακῶν, καὶ τὸ ἐπικίνδυνον εἰς μικρὰς ἡλικίας τῆς προφυλακίσεως, καὶ τὴν ἀποδεικνυομένην ἀθωότητα, ματαίως τιμωρηθεῖσαν, νὰ ἐπικαλεσθῇ. Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν, ὅτι σκοποὶ τῆς προφυλακίσεως εἶναι πολλοὶ ἄλλοι πλὴν τοῦ ἑνὸς ἐκείνου, καὶ ἰσχυρότατοι μάλιστα παρ’ ἡμῖν; Ἐλησμόνησε τὴν ἐξασφάλισιν τῆς βεβαιώσεως τοῦ ἐγκλήματος; τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἐγκληματίου ἀπὸ τῶν ἀντεκδικήσεων; τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου ἐμφανίσεως τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ὑπαγορευούσης τὴν προφυλάκισιν; Πῶς δὲν εἶπεν, ὅτι παρ’ ἡμῖν τινες τῶν λόγων τούτων εἶναι τὰ μάλιστα ἐπιβλητικοί; Ὅτι εἶναι ἐνίοτε καὶ πλημμελήματα, δι’ ἃ ὀρθῶς ὁ Νόμος ἔταξε τὴν προφυλάκισιν, ὅταν πρόκηται περὶ ἄλλοτε τιμωρηθέντος, περὶ ὑπόπτου φυγῆς, περὶ κινδυνώδους ἀνθρώπου; Εἰς τοιαύτην ἔρευναν ἐσταμάτησαν ὅλαι αἱ νομοθεσίαι καὶ ἀνεγνώρισαν τὴν ἀνάγκην τοῦ κακοῦ τούτου. Ἐν Ἰταλίᾳ, μελετωμένου διεξοδικώτατα τοῦ Ποινικοῦ Νόμου τοῦ νέου Ἰταλικοῦ Βασιλείου ἀπὸ τοῦ 1870, ἐγράφησαν πολλὰ καὶ ἐκτενῆ. Ἐγράφη καὶ ὑπεστηρίχθη ἡ κατάργησις ἕνεκα τοῦ ἀσυγκρίτως μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν προφυλακιζομένων πρὸς τοὺς πράγματι ἐνόχους, τοὺς τιμωρουμένους· ἀλλὰ δὲν ἐτόλμησαν νὰ καταργήσωσιν αὐτήν. Ἐννοῶ τὴν περιστολὴν τῆς προφυλακίσεως, ἐννοῶ τὸν κανονισμὸν αὐτῆς, ἐννοῶ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἐγγυήσεως, ἐννοῶ τοιαύτας βελτιώσεις. Τὴν ἀπόλυτον κατάργησιν δὲν ἐννοῶ, καὶ τὴν ἐξ ἀπροόπτου συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ περὶ θεσμοῦ τοιούτου δὲν ἐγκρίνω. Ἐν τῇ ἐπερωτήσει μεταβαίνων, παρατηρῶ, ὅτι δεκατέσσαρα περίπου θέματα ἀτονίας ἢ παραβιάσεως Νόμων ἀναγράφει αὕτη. Ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ ἐξοβελίσωμεν ἀμέσως τρία θέματα, ὡς ὄντα αὐτὰ παραβάσεις νόμων. Ὡμολόγησε μόνον ὁ ἔντιμος ἐκ Βώλου βουλευτὴς, ὅτι ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Δικηγόρων κατηργήθη διὰ τοῦ περὶ προσόντων Νόμου. Θεωρεῖ ἀντισυνταγματικὴν τὴν συμπλήρωσιν τῶν Δικαστηρίων διὰ Παρέδρων ἢ Δικηγόρων. Ποῦ τῶν ἄρθρων 88 καὶ 89 εὗρε τὴν ἀνάγκην τοῦ καταρτισμοῦ διὰ Δικαστῶν; Ἠκούσατε αὐτὰ ἀναγινωσκόμενα· κατενοήσατέ που ἐν αὐτοῖς τοιαύτην ἰδέαν κρυπτομένην; Δὲν παρετήρει κἂν τὸν νέον Νόμον περὶ Ἀρείου Πάγου, ὅτι ἐν αὐτῷ καθιεροῦται ἡ ἀρχὴ τῆς ὑπὸ Δικαστῶν καταρτίσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου ὡς ἐξαίρεσις; Ἀλλ’ ἐρωτῶ: παρετήρησε πόσαι ἕνεκα τούτου γεννῶνται δυσχέρειαι ἐνώπιον τοῦ ἀνωτάτου Δικαστηρίου περὶ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων, ἕνεκα τῆς δυσκολίας τοῦ καταρτισμοῦ; Δὲν εἶδε δίκην ἐπὶ 5 καὶ 6 συνεδριάσεις, ἐπὶ μῆνας πολλάκις, ἀναβαλλομένην διὰ τὴν δυσκολίαν ταύτην; Καὶ μὴ τάχα φρονεῖ, ὅτι ὠφέλησεν ἡ διάταξις; Μὴ ἡ νομολογία εἶναι σήμερον ἑδραιοτέρα ἢ μᾶλλον ἐπιστημονική; Μήπως ἐκ τῆς παρὰ τοῖς κατωτέροις Δικαστηρίοις προσλήψεως Δικηγόρων ἢ Παρέδρων ἐγεννήθη παράπονον; ἐδόθησαν ἀφορμαὶ κατηγορίας; Λοιπὸν, ποῦ τὸ λόγου ἄξιον ἐν τούτῳ; Περὶ δὲ τῆς διαγραφῆς τῶν ὑποθέσεων, ἐπικαλούμενος τὰ ἄρθρα περὶ διαγραφῆς, δὲν ἀνεμνήσθη καὶ τῶν περὶ ἀναβολῆς. Ἂν οὐδεὶς παρουσιάζηται, καλῶς γίνεται ἡ διαγραφή· ἂν παρουσιάζηται ὁ διάδικος καὶ ζητῇ ἀναβολὴν διὰ λόγον μὴ νόμιμον, καὶ περὶ οὗ δὲν προκαλεῖ ἀπόφασιν, τότε; Καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν πινακίων, ἡ νόμιμος ἔκθεσις τῶν δελτίων, πῶς θὰ ἐγίνοντο; Ὁ δὲ Νόμος περὶ Χαρτοσήμου κατὰ τὴν ἐγγραφὴν δὲν ἐπιβάλλει, φρονεῖ, καμμίαν ὑποχρέωσιν; Ἂς παρέλθωμεν λοιπὸν ἀπὸ τούτων. Ἐκ τῶν ἄλλων ἕνδεκα παραπόνων, τὰ μὲν ἑπτὰ ἀνάγονται εἰς μομφὴν φυγοπονίας τινὸς τῶν Δικαστῶν, δύω ἢ τρία ἄλλα εἰς τὴν ἐπ’ ἀκροατηρίου τάξιν, καὶ τὸ πρῶτον εἰς τὴν ἀτελῆ τῆς εἰσαγγελικῆς ἐποπτείας λειτουργίαν. Τῷ ὄντι, τὸ τελευταῖον τοῦτο εἶναι προσοχῆς τινος ἄξιον. Ἡ εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ ἔχει τὴν καταγωγὴν ἀπὸ τοῦ 13 αἰῶνος. Ἀλλ’ ἀπὸ Φιλίππου τοῦ Εʹ, ὅστις πρῶτος ὠργάνωσεν αὐτὴν ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ τῶν σημερινῶν περίπου βάσεων, μέχρι σήμερον, αἱ περὶ τῆς φύσεως αὐτῆς συζητήσεις δὲν ἔλειψαν. Μετέβαλον ὅρους σχετικῶς πρὸς τὰ Πολιτεύματα καὶ τὰς περιστάσεις, ἀλλὰ πάντοτε ἔδιδον ἢ δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς μελέτας· εἶναι θεσμὸς ἀρξάμενος καὶ συνδεόμενος πρὸς τὸ μοναρχικὸν πολίτευμα, διότι ὁ Εἰσαγγελεὺς ἦν ἀντιπρόσωπος τῆς Βασιλικῆς Ἐξουσίας παρὰ τοῖς Δικαστηρίοις. Ἐν τοῖς κατόπιν χρόνοις ἐκρίθη ἀντιπρόσωπος τῆς ἐνδιαφερομένης κοινωνίας εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν ἐγκλημάτων, εἰς τὴν ἐφορείαν τῶν συμφερόντων τῶν ἀπροστατεύτων, εἰς ἐπικύρωσιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν Νόμων τῆς δημοσίας τάξεως, ὡς μόνος τέλος τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας δεσμὸς πρὸς τὴν Δικαιοσύνην διὰ τὴν διοίκησιν αὐτῆς. Καὶ ὅμως αὐταὶ αἱ ἀποστολαὶ τῆς εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς βεβαίως δὲν τυγχάνουσι πλήρους ἐφαρμογῆς παρ’ ἡμῖν. Ἐπ’ αὐτῶν ἤθελον ἐγκρίνει τῷ ὄντι καὶ σκέψιν καὶ συζήτησιν. Ἡ ἐφορεία τῶν ὀρφανικῶν περιουσιῶν, ἡ ἀνάμιξις εἰς τὰς περὶ γάμου καὶ υἱοθεσίας δίκας ἔπρεπε νὰ ἦναι συντονωτέρα, καὶ δευτερεύοντα ταῦτα θεωροῦσιν οἱ Εἰσαγγελεῖς. Ἐσκέφθην ἄλλοτε ἐπὶ τούτου, καὶ νομίζω, ὅτι ἐν τῷ δυασμῷ ἢ διχασμῷ τῆς εἰσαγγελικῆς ἐνεργείας, ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ λυσιτελῶς ἡ τελειοτέρα αὐτῆς ἐνέργεια. Ὁ χωρισμὸς τῆς ποινικῆς ἀπὸ τῆς ἀστικῆς ἀποστολῆς τῆς Εἰσαγγελίας ἔδει νὰ δοκιμασθῇ, καὶ φρονῶ, ὅτι ἤθελεν ἐπιτύχει. Εἶναι ὅμως δίκαιον νὰ μὴ ἀρνηθῶμεν, ὅτι ἡ πληθὺς τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν εἶναι μία τῶν μεγάλων τῆς ἀτελοῦς λειτουργίας αὐτῆς ἀφορμῶν. Ἡ ἀνάγκη ἐξασφαλίσεώς τινος δὲν εἶναι ἀνεύλογος, αἱ δὲ σημεριναὶ κοινωνικαὶ περιστάσεις ἀπομακρύνουσιν αὐτὴν τῶν ἀστικῶν ἐκείνων καθηκόντων αὐτῆς οὕτως, ὥστε τυπικὴ μόνον κατέστη τῆς Εἰσαγγελίας ἡ ἐνέργεια. Τὴν τακτικὴν ταύτην καλὸν εἶναι ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐπιτηρήσῃ, προσπαθῶν νὰ ἐπιῤῥώσῃ, τὸ ἐπ’ αὐτῷ, τὴν τοιαύτην τῶν Εἰσαγγελέων ἀποστολήν. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν πειθαρχικὴν ἐνέργειαν, δὲν ἔλαβεν ὁ ἐπερωτήσας ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τῷ Εἰσαγγελεῖ ἀπόκειται μόνον ἡ πρόκλησις τῆς πειθαρχικῆς ἐνεργείας, ἀλλ’ ὅτι τὴν ἐνάσκησιν ἔχουσιν αὐτὰ τὰ Δικαστικὰ Συμβούλια κατὰ τὸ πλεῖστον. Νομίζει, ὅτι, καὶ ἂν οἱ Εἰσαγγελεῖς ἤθελον ἀσκήσει τὸ δικαίωμά των τοῦτο, ἤθελον φέρει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργητικότητος τῶν Δικαστῶν; Ἂν ἡ θεωρία του περὶ καθολικῆς τῶν Δικαστῶν παραβάσεως ἦναι ὀρθή, ἡ πρόκλησις μόνη δὲν ἐννοεῖ, ὅτι θὰ ἦναι ματαία, ἀφοῦ οἱ δικάζοντες ἔσονται καὶ δικαζόμενοι; Δὲν ἐσκέφθη, ὅτι ἐπερχομένων ἀθωώσεων, θὰ καταλήγῃ ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις εἰς τὸν Ὑπουργὸν, οὗτινος οὕτω θ’ αὐξάνηται ἴσως ὄχι ἐπωφελῶς ἡ ἐξουσία; Ὅτι οὕτως, ἀντὶ ν’ ἀποξενοῦται ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία, θὰ καθίσταται ἐπιβλητικωτέρα; Τὰ περὶ ἀμελείας τῶν Δικαστῶν δὲν εἶναι πάντοτε ὑποστατά. Δὲν εἶναι βεβαίως σπάνια τὰ παραδείγματα τῆς ἀμελείας, ἀλλὰ δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι πρόσφορος μόνη τῆς Εἰσαγγελίας ἡ ἐνέργεια ν’ ἄρῃ αὐτὴν, ὅπου ὑπάρχει, ὡς δὲν νομίζω ὀρθὸν τὸ νὰ ἀποξενωθῇ ἡ Κυβέρνησις πάσης δυνάμεως ἐπὶ τῆς διοικήσεως τῶν Δικαστηρίων. Ἐσφαλμένον εἶναι τὸ θεώρημα τοῦ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ τῇ Κυβερνήσει, ὡς Ἐκτελεστικῇ Ἐξουσίᾳ, νὰ ἔχῃ ἕνα Ἀντιπρόσωπον, τὸν Εἰσαγγελέα, δι’ οὗ καὶ μόνου νὰ συγκοινωνῇ μετὰ τῶν Δικαστηρίων, δι’ οὗ μόνου νὰ ἐνασκῇ, ἔστω καὶ ἀτελῶς, τὴν διοικητικὴν αὐτῆς ἐξουσίαν, καὶ τοιοῦτο θεώρημα ὑποστηρίζουσι οἱ τὴν ἰσοβιότητα τῶν Εἰσαγγελέων εὑρίσκοντες ἄγκυραν! Ἀκούω συνεχῶς ἐντεῦθεν παράπονα περὶ ἐπηρεασμοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Θέλει ὁ ἐκ Χαλκίδος συνάδελφος ν’ ἀποξενώσῃ τὴν Δικαστικὴν Ἐξουσίαν παντελῶς ἀπὸ τῆς Πολιτικῆς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ αὐτὸν, ποῦ εὑρίσκει τῆς Πολιτικῆς τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν ἀνάμιξιν; Ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων; Ὑπάρχουσι τοιαῦτα διδόμενα καὶ τόσῳ ἰσχυρὰ, ὥστε νὰ παρέχηται ἐξ αὐτῶν ἀφορμὴ τοιούτου λόγου; Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀνευρίσκω αὐτά. Νομίζω, ὅτι, καὶ ἂν ὑπῆρξαν τινὰ παράπονα, εἶναι τοσούτῳ σπάνια, τοσούτῳ ἀραιά, ὥστε δὲν δύνανται νὰ ἀναχθῶσιν εἰς κανόνα. Ἴσως προσωπικαὶ ἐνέργειαι ἰσχύουσιν ἐν τῇ ὁρκωτῇ Δικαιοσύνῃ συνήθως, ἴσως καὶ ἐν τῇ ἄλλῃ Ποινικῇ ἐνίοτε, ἀλλὰ πολιτικὰς ἐπηρείας δὲν εἶδον, καὶ δὲν ἔδει νὰ φέρωνται ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου περὶ τούτου συζητήσεις ἀόριστοι. Ἂν ἐφέροντο τοὐλάχιστον θετικαὶ, πειστικαὶ, ἀληθεῖς περιστάσεις, ἔστω καὶ μεμονωμέναι, τὸ ἐνόουν· ἀλλὰ τὸ νὰ ζητῆται νὰ τεθῇ ἡ Δικαιοσύνη ὑπὸ ἀνάκρισιν, εἶναι ἄδικον καὶ ἄκαιρον. Ἐπικαλοῦνται πάντοτε τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλίας, ὡς τόπου Δικαιοσύνης ἐλευθέρας καὶ Συντάγματος ἀληθοῦς. Καὶ πῶς δὲν λέγουν, ὅτι ἀκριβῶς ἐκεῖ, διότι εἶναι ἀληθῶς συνταγματικὸς Λαὸς, δεικνύει καὶ τυπικῶς καὶ οὐσιαστικῶς, καὶ ἐπισήμως καὶ ἰδιωτικῶς, ἄπειρον πρὸς τὴν Δικαιοσύνην καὶ τὰ μέλη αὐτῆς σεβασμόν! Δὲν δύνανται νὰ εἴπωσιν, ὅτι ὅπου ἄνθρωποι, καὶ ὅπου Ἐξουσία, ἐκεῖ παράπονα δὲν γεννῶνται· ἀλλὰ ποτὲ τοιαῦτα, ἂν δὲν ἦσαν πολλὰ καὶ δεινὰ, δὲν ἐχορήγησαν ἀφορμὴν νὰ ἄγωνται τὰ Δικαστήρια ἐνώπιον τῶν Βουλῶν, ὑπόδικα τρόπον τινὰ, καὶ νὰ σφενδονίζωνται κατὰ δικαστικῶν προσώπων μομφαὶ, καὶ πολλάκις, ἃς τὸ εἴπωμεν, ἀτοπώταται! Ἐὰν θέλωμεν νὰ μιμώμεθα τοὺς ἄλλους λαοὺς, οἵτινες ἀγαπῶσι τὴν ἐλευθερίαν, πρέπει νὰ μιμώμεθα αὐτοὺς κατὰ πάντα. Μὴ καταβιβάζωμεν τὴν Δικαιοσύνην τοῦ Τόπου, εἰς ἣν ἡμεῖς ἀποθέτομεν τὴν φύλαξιν πολυτίμων πολιτικῶν δικαιωμάτων, καὶ ἥτις εἶναι ἡ ἄγκυρα τῶν ἐλευθεριῶν, ἡ ἐλπὶς τῶν συναλλαγῶν, καὶ ἀπαραίτητος Συνταγματικοῦ Πολιτεύματος ὅρος. Ὁ χωρισμὸς τῶν Ἐξουσιῶν ἐν τοῖς πρώτοις ἀπαιτεῖ τὸν ἀμοιβαῖον τῶν Ἐξουσιῶν αὐτῶν σεβασμόν. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ κατακρίνω σφοδρῶς τὰ ἐνταῦθα λεγόμενα, δὲν εἶμαι ὁ ὕστερος, ὅστις κατέκρινα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ἠθέλησαν νὰ μεμφθῶσι τοῦ Ἀντιπροσώπου, ὅστις προεκάλεσε τὴν συζήτησιν, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ μὴ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ τὸ ἔγγραφον ἀνωτάτου λειτουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ἔγραψε χαρακτηρίζων ἀναξίαν καὶ μὴ χρήζουσαν ἀπαντήσεως τὴν ἐπερώτησιν, ἣν ἡ Βουλὴ ἔκρινε συζητήσεως ἀξίαν! Τὰ αἴτια, ὧν ἕνεκα χωλαίνει ἡ Ποινικὴ Δικαιοσύνη, δὲν εἶναι μόνον τοῦ Ὀργανισμοῦ ἐλλείψεις. Τὰ ἐκ τοῦ Ὀργανισμοῦ ἐν τῇ ποινικῇ Δικαιοσύνῃ εἶναι δευτερεύοντα ὅλως. Ὑπάρχουσιν ἄλλα, ἠθικὰ καὶ κοινωνικὰ, ἅπερ δὲν ἔπρεπε νὰ παροραθῶσιν. Ἡ Ποινικὴ Δικαιοσύνη χωλαίνει κατὰ τὴν προδικασίαν ἕνεκα τῆς ἀμελείας ἀληθῶς τῶν ἀνακριτῶν ἐν μέρει, ἀλλὰ χωλαίνει κυρίως, καὶ πρὸ πάντων, καὶ ἕνεκα τῆς ἀσθενείας τῆς Διοικήσεως παρ’ ἡμῖν. Χωλαίνει ἕνεκα τῆς ἀτελείας τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, χωλαίνει ἕνεκα τῶν ἐξωδίκων ἐνεργειῶν, χωλαίνει δὲ κυριώτατα ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως παρ’ ἡμῖν τῆς πλήρους ἐκείνης συναισθήσεως τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ὁ πολίτης ἔχει πρὸς τὴν Πολιτείαν, ἥτις εἶναι τὸ ἰσχυρότατον ἐλατήριον τῆς λειτουργίας ὅλων τῶν Ἀρχῶν τοῦ Κράτους. Πῶς ἐλπίζουν, ὅτι διὰ τοῦ ἀνοργανισμοῦ τάχα θέλομεν εὕρει ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου στερούμεθα—ἂς τὸ ἐπαναλάβωμεν μετὰ παῤῥησίας ἀκατακρίτου—ὅλοι, ἀπὸ τοῦ ἀνωτάτου μέχρι τοῦ κατωτάτου, τὴν συναίσθησιν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν χρεῶν; Πόσοι ἐξ ἡμῶν, κληθέντες ὡς μάρτυρες, δὲν ἐθεωρήσαμεν δευτερεῦον νὰ προσέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάκρισιν; Ἡ προφυλάκισις, τὸ εἶπον, εἶναι δίκαιον νὰ περιορισθῇ, καὶ ὁ τρόπος τῆς ἀνακρίσεως δίκαιον εἶναι ἴσως νὰ βελτιωθῇ· ἀλλ’ εἶναι σφαλερώτατον νὰ καταργηθῇ ἡ προφυλάκισις, καὶ κακὸν νὰ καταργηθῇ ἡ μυστικότης τῆς ἀνακρίσεως ἤδη. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, διότι εἶναι ἀξία σημειώσεως ἰδέα, ἀφ’ ἧς δυνάμεθα νὰ ὁρμηθῶμεν εἰς τὰς σκέψεις ἡμῶν. Σᾶς ἐνθυμίζω, ὅτι σήμερον χηρεύουσι θέσεις Πρωτοδικῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει πρόσωπα νὰ φέρῃ, ὁ δὲ Νόμος περὶ προσόντων, ὅστις ἔχει πολλὰς τὰς ἀτελείας καὶ τὰ ἁμαρτήματα αὐτοῦ, ἰδίως περὶ τὰ προσόντα καὶ τὸν τρόπον τῆς προαγωγῆς, ὁ Νόμος αὐτὸς ἀφῆκεν εἰς Ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐκ τῶν προτέρων ὑποτίθεται παρέχουσα πᾶσαν ἐγγύησιν καὶ ἥτις ἐξετάζει τοὺς Δικαστάς. Ἀλλ’ ἠρωτήσατε ποῖοι προσέρχονται νὰ ἐξετασθῶσιν; Ὄχι οἱ ἄριστοι βεβαίως ἐκ τῶν νεωτέρων. Διατί τοῦτο; Διατί ὁσημέραι ἀποχωροῦσι τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας οἱ διακρινόμενοι Δικασταί; Δὲν βλέπετε, ὅτι, ἂν θελήσητε νὰ ἐκλέξητε ἕνα ἀνώτερον, δεσμεύεσθε οὕτως, ὥστε δὲν δύνασθε νὰ εὕρητε ὃν θέλετε; Καὶ δὲν παρετηρήσατε, ὅτι σήμερον, ἂν θελήσητε νὰ καταρτίσητε ἓν Δικαστήριον, δὲν εὑρίσκετε πρόσωπα; Καὶ εὑρίσκετε μεθ’ ὅλα ταῦτα ὡς τελευταῖον λόγον τὸν τοῦ μισθοῦ, καὶ δὲν τὸν λέγετε ὡς πρώτιστον; Πῶς θέλετε νὰ ἐργασθῇ εἷς Δικαστὴς, ὅταν περισπᾶται ἡ προσοχή του ἀπὸ τὰς οἰκογενειακὰς ἀνάγκας, καὶ ὅταν ἔχῃ νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἀνατροφῆς τῶν τέκνων του, ἔστιν ὅτε περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς τροφῆς αὐτῶν, περὶ τοῦ ἐνοικίου του; Δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι ὁ βίος εἶναι πενταπλασίως δαπανηρότερος ἐκείνου, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὁ Νομοθέτης ὑπ’ ὄψει, ὅτε καθιέρου τὸ ἐν ἰσχύϊ μισθολόγιον; Ἤκουσα παράπονα κατὰ τῶν Δικαστῶν καὶ κατηγορίας ἀορίστους, ὡς εἶπον, καὶ ἴσως ὄχι πάντοτε ἀκριβεῖς, ἀλλὰ καὶ ταύτας πάντοτε κατὰ τὴν ποιότητα μὴ δυναμένας νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς κακοήθεις. Ἂς ὦμεν δίκαιοι. Εἶναι ἀληθῶς εὐαριθμότατα ἐν Ἑλλάδι τὰ παραδείγματα δικαστικῆς κακοηθείας, καὶ τοῦτο πρέπει ν’ ἀρκέσῃ τοῖς παραπονουμένοις, ὥστε τὰ ἄλλα νὰ ἴδωσιν, ὅτι δὲν ἦσαν λόγοι, δικαιολογοῦντες τὰς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου βαλλομένας προσβολάς. Εἶναι μάλιστα ἄξιοι ἐπαίνου οἱ Δικασταὶ, οἵτινες διὰ μέσου τοσούτων στερήσεων συντηροῦσι τὸ ἀξίωμα αὑτῶν, καὶ διὰ τοῦτο δίκαιον ἦτο νὰ σεβασθῶμεν αὐτῶν, καὶ νὰ μὴ μαραίνωμεν διὰ τοιούτων ἀορίστων κατηγοριῶν τὸν ζῆλον αὐτῶν. Βραδύνει, λέγουν, ἡ Δικαιοσύνη. Βραδύνει, ναί· ἀλλὰ πταίουν καὶ Δικηγόροι τινὲς, πταίουν καὶ οἱ διάδικοι, οἵτινες ἐκζητοῦσι τὴν παρέλκυσιν τῆς δίκης, πταίει καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς διαδικασίας. Πταίουν ἐνίοτε καὶ οἱ Δικασταί. Ἀλλ’ ἂν δεικνύουν κἄποτε ἄτονον ζῆλον, δέν εἶναι πάντῃ ἀδικαιολόγητοι. Εἶναι ἀπειρία νὰ λέγωμεν, ὅτι χρήζει ἀνανεώσεως ἡ Δικονομία ἡμῶν ὁλόκληρος! Ἡ ἡμετέρα Δικονομία, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἐστήρικται ἐπὶ τῶν ἰδίων βάσεων, ἐφ’ ὧν ὅλων τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν αἱ Δικονομίαι ὅτι ὅλαι αἱ κατόπιν τοῦ 1835 γενόμεναι Ποινικαὶ καὶ Πολιτικαὶ τοιαῦται ἐβάδισαν ἐπὶ τὰ αὐτὰ ἴχνη, ἐλαχίστας μόνον εἰσαγαγοῦσαι παραλλαγάς. Οὐδαμόθεν ὑπαγορεύεται ἡ σύστασις ριζικῶν ἀνακαινίσεων. Ἴσως βελτιώσεις δύνανται νὰ γείνωσι, καὶ ταύτας βλέπομεν εἰσαγομένας εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ καὶ ψηφιζομένας ἐνίοτε. Πρέπει ἐν τούτοις καὶ αὐταὶ νὰ γίνωνται μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ μετὰ πολλοῦ κήδους πρὸς τὸ ὅλον οἰκοδόμημα. Μικρὰς διαφορὰς ἔχει ἡ Δικονομία τοῦ Ἰταλικοῦ Βασιλείου, ἥτις εἶναι ἐκ τῶν τελευταίων καὶ ἥτις κατηρτίσθη μετὰ μελέτην· ἀλλ’ ἐν τῷ ὅλῳ ἀκολουθεῖ τὰς αὐτὰς ἀρχὰς τῆς ἡμετέρας Δικονομίας. Δὲν βλέπω ποίαν ἐξασφάλισιν θὰ παράσχῃ ἡ κατάργησις, τὴν ὁποίαν σήμερον ζητοῦμεν, τύπων τινῶν. Παρατηροῦσι τὰ ἐλαττώματα τῶν διατυπώσεων, ἀλλὰ διατί παρορῶσι τὰς ὑπηρεσίας, ἃς αὗται παρέχουσιν εἰς τὴν οὐσίαν; Τώρα, ἐκ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι τινὰ βάσιμα ἴσως, ἀλλὰ προϊόντα μερικῶν ἀντιλήψεων τοῦ συναδέλφου ἡμῶν, μὴ δυνάμενα νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς κανόνες. Ἴσως καὶ ἄλλος ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ γνωρίσῃ τοιαῦτα, ἀλλ’ ὡς σπανίας ἐξαιρέσεις. Πῶς συνέβη παραδείγματος χάριν εἷς Δικαστὴς μόνος νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἄνευ συνδιασκέψεως μετὰ τῶν λοιπῶν; Τοῦτο, ἄν ποτε ἐγένετο, ἴσως προῆλθεν ἐξ ἐμπιστοσύνης τῶν συναδέλφων τοῦ Δικαστοῦ ἐκείνου (Θορυβος). Ἴσως εἶχε γείνει προηγουμένη συνεννόησις. Ἴσως... Τίς οἶδε τί συνέβη ποτὲ, ἀλλὰ βεβαίως δὲν συμβαίνει συνήθως. Τοῦθ’ ὅπερ ἐν τούτοις ὅλοι πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν μετὰ τοῦ ἐκ Βώλου Ἀντιπροσώπου, εἶναι τὸ περὶ τῶν Ἀρχείων. Κανὲν Δικαστήριον δὲν ἔχει Ἀρχεῖον ἀληθὲς, καὶ μέγισται ἀληθῶς εἶναι αἱ δυσχέρειαι τῶν διαδίκων καὶ τῶν Δικηγόρων κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων ἐν τοῖς γραφείοις. Τῷ ὄντι δὲ περὶ τούτου πρέπει νὰ ληφθῇ ταχεῖα καὶ σπουδαία πρόνοια.

§73ΡΑΛΛΗΣ. Ἐλήφθη διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶσθε μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτοῦ.

§74ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶμαι, ἀλλὰ τὸ ἐλπίζω, διότι εἶναι ἐκ τῶν ἐπειγόντων. Ὅμως ἔχει καὶ τοῦτο αἰτίας ξένας ἴσως τῆς Διοικήσεως. Ἔχει πρὸ πάντων τὴν ἔλλειψιν καταστημάτων δικαστηριακῶν, ἐξ οὗ ἡ ἀταξία, ἡ μὴ ἀσφάλεια τῶν ἐγγράφων, αἱ δυσχέρειαι. Παραπονοῦνται ἀκόμη διὰ τὴν μὴ τήρησιν τάξεως ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις· ἀλλὰ τ’ ἀκροατήρια τῶν Δικαστηρίων εἶναι στενόχωρα, κακόδμητα, ἐλλιπῆ, ἐν ἑνὶ, ἀπροσφυέστατα πρὸς τοιαύτην χρῆσιν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν διαδίκων καὶ τῶν Δικηγόρων μέγας· ὁ ἀριθμὸς τῶν βοηθῶν τῶν Δικηγόρων διαπλασιάζει τοῦτον. Οἱ θεαταὶ, οἱ ξένοι, οἱ προσερχόμενοι δι’ ἄλλον λόγον εἰς τὰ Δικαστήρια, ὅλοι συσσωρεύονται εἰς τὰ ἀκροατήρια, καὶ ὁ Πρόεδρος φυσικὸν εἶναι νὰ μὴ δύνηται νὰ διατηρήσῃ ἐκεῖ τὴν τάξιν τοσούτου πλήθους. Οἱ ἐπισκεφθέντες Δικαστήρια ἄλλων ἐθνῶν, οὐχὶ βεβαίως τῶν Τουρκικῶν, ὧν ἐθαύμασεν ὁ συνάδελφος τὰ ἐν σακκουλίοις ἀρχεῖα, θὰ εἶδεν, ὅτι ἐκεῖ τὰ Δικαστήρια εἶναι μέγαρα, καὶ ὅτι ἡ τάξις ἔρχεται ἀφ’ ἑαυτῆς, διότι τὸ Κατάστημα ἐπιβάλλει ὡς εἰπεῖν αὐτὴν ἄνευ μεγάλου κόπου καὶ ἰδιαιτέρας τοῦ Προέδρου δεξιότητος. Ὅθεν, ἀντὶ νὰ παραπονώμεθα κατὰ τῶν Προέδρων διὰ τὴν τάξιν, διατί νὰ μὴ μεριμνήσωμεν περὶ Καταστημάτων; Ὡς πρὸς τὸν καθαρισμὸν τῶν πινακίων, δὲν πταίουν οἱ Πρόεδροι, ὡς ἐλέχθη, πάντοτε. Πταίουν καὶ οἱ Δικασταὶ αὐτοὶ καὶ οἱ διαφερόμενοι ἐνίοτε. Ἄλλως τε ὁ ἀριθμὸς τῶν Δικαστῶν πολλαχοῦ εἶναι ἀνεπαρκὴς, καὶ τὰς λεπτομερείας ἀνέγνωτε εἰς ἓν ἔγγραφον Προέδρου. Θέλω καὶ πάλιν δηλώσει τὴν γνώμην καὶ φέρει τὴν εὐχὴν νὰ συγχωνευθῶσι τὰ Δικαστήρια, τὰ μὴ ἔχοντα πολλὴν ἐργασίαν. Δὲν ἐννοῶ ποίαν ἀνάγκην πληροῖ τὸ Πρωτοδικεῖον Λευκάδος, Τρικκάλων καὶ ἄλλα, ἔχοντα 2 ἢ 3 ἢ 50 ἔξω ὑποθέσεις, καθὼς καὶ ὅλα τὰ Δικαστήρια, τὰ συσταθέντα παρὰ τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ Κράτους, παρὰ τὴν ἀληθῆ ἀνάγκην τοῦ Τόπου. Εἶναι δυνατὸν ἄριστα καὶ ταῦτα νὰ συγχωνευθῶσι μετὰ τῶν Δικαστηρίων τῆς Πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ, καὶ θὰ ἤρχετο τριπλοῦν ἀγαθὸν, ἐνημερότης τοὐτέστιν, ἐργασία, καὶ οἰκονομία καὶ ἀποφυγὴ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικῶν ἀσκόπου. Φθάνω εἰς τὸ συμπέρασμα, τὴν πρότασιν, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε ἀνάγκην μείζονος ἀνελίξεως ὅλων τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα οἱ προαγορεύσαντες ἠθέλησαν νὰ φέρωσιν εἰς συζήτησιν. Ἐρωτῶ δέ: Ἐπιτροπὴ, διοριζομένη παρ’ ἡμῶν, ἵνα ἐξετάσῃ περὶ τῶν θεμάτων τῆς ἐπερωτήσεως, ποῖον ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ; Ποία ἡ αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀσκεῖται ἡ ἐπιτήρησις τῶν Εἰσαγγελέων; Τὴν ἐξέθηκαν οἱ Εἰσαγγελεῖς αὐτοὶ, τὴν ἔχετε ἐνώπιόν σας, τὴν ἠκούσατε. Ποία ἡ αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν βραδύνει ἡ διεξαγωγὴ τῶν ὑποθέσεων; Ἡ ἔλλειψις ζήλου, ἡ ἔλλειψις ἐνίοτε φιλοπονίας. Τί θὰ σᾶς εἴπῃ ἡ Ἐπιτροπή; Δύνασθε νὰ εὕρητε τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διεξάγωνται ταχύτερον αἱ δίκαι διὰ τῶν ὑπαρχόντων Νόμων; Ἰδοὺ πρόβλημα, ἐφ’ οὗ δέον νὰ φέρωσι πρότασιν. Μὴ λέγωσιν, ὅτι διὰ πειθαρχικῶν τιμωριῶν, δι’ ἀπειλῶν, θὰ διεγείρωσι τὸν ζῆλον τῶν Δικαστῶν. Εἶναι ἀμελέτητος ἰδέα. Ἄλλως δὲ δὲν εἶναι, ἐὰν ὑπάρχῃ που φυγοπονία, δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ προκαλέσῃ μέτρον ἐσχάτης ἀνάγκης, ὁποῖον ὁ διορισμὸς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι προσβολὴ πρὸς τὴν Δικαιοσύνην ἄδικος, εἶναι διάβημα ἄγονον, εἶναι ἀνωφελὴς καὶ ματαία, καὶ διὰ τοῦτο τὸν διορισμὸν τοιαύτης Ἐπιτροπῆς θεωρῶ περιττὸν, καὶ τὴν πρότασιν καταψηφίζω.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Δημητρακάκης.

§76ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐγειρόμενοι). Αὔριον, αὔριον.

§77ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπόψε.

§78ΒΑΛΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§79ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 97 Βουλευταὶ, δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. (Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7¾ Μ. Μ).