1882.11.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

Τῆς 3 Νβρίου 1882

(Τετάρτη)

Ὥρα 3 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴ συνῆλθε καὶ ἐξελέξατο Πρόεδρον μὲν αὑτῆς τὸν κ. Στεφανόπουλον, Εἰσηγητὴν δὲ τὸν κ. Βαλέτταν, καὶ Γραμματέα τὸν κ. Κατσικαπῆν. — Ὁ κύριος Ζηνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου ἐπέμενεν εἰς τὸ νὰ γείνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων καὶ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλα μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὑπεβάλομεν κατὰ τοῦ Διατάγματος περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, δὲν ἐφαντάζετο βεβαίως ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ἤθελε προκαλέσει τὰς λυπηρὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἀλληλοδιαδόχως μανθάνομεν καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ καὶ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἐν τῇ ἀγορᾷ τῶν Ἀθηνῶν μεγάλαι προέκυψαν δυσκολίαι περὶ τὰς συναλλαγάς· ἐπίσης εἶναι γνωστὸν, διότι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀνήγγειλε τοῦτο χθὲς, ὅτι ἐν τῇ ἐμπορικωτάτῃ πόλει τῶν Πατρῶν ἡ εἴδησις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος ἐπήνεγκε τὰς αὐτὰς ἐντυπώσεις καὶ τὰς αὐτὰς δυσχερείας ἐπροκάλεσε, καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ πλῆθος πολιτῶν παρεκάλεσαν διὰ τοῦ Νομάρχου τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τούτου.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχομεν τοῦ Νομάρχου.

§4ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε τοῦ Δημάρχου.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ διὰ τοῦ Δημάρχου δὲν ἔχομεν τίποτε.

§6Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχετε κρυπτογραφικὰ τηλεγραφήματα ἀπὸ τὸν Νομάρχην.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, ἔχομεν κρυπτογραφικὰ, τὰ ὁποῖα μοὶ λέγουν, ὅτι ἡ διαδήλωσις οὐδεμίαν εἶχε σπουδαιότητα· μετὰ δὲ τὴν παρὰ τοῦ Νομάρχου δοθεῖσαν ἐξήγησιν, ἀνεχώρησαν πάντες ζητωκραυγάζοντες.

§8ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διότι ὁ Νομάρχης ὑπεσχέθη τὴν ἀναβολήν (θόρυβος).

§9ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι συμβαίνει μεταξὺ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ Νομάρχου δὲν εἶναι ἡμῖν γνωστόν· ὀφείλομεν ἑπομένως νὰ πιστεύσωμεν ὅ,τι λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ γινώσκει ἐξ ἀπευθείας ἀναφορᾶς τῶν πολιτῶν τῆς πόλεως Πατρῶν, ὅτι ἐγένετο διαδήλωσις σπουδαιοτάτη, ὅτι, ἀντὶ ζητοκραυγῶν, κατακραυγαὶ ἠγέρθησαν κατὰ τοῦ Διατάγματος, καὶ ὅτι Δήμαρχος διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὸν Πρόεδρον ἡμῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος. Συγχρόνως ὑπάρχει καὶ τηλεγράφημα ἐκ τῆς Ἐπαρχίας Φθιώτιδος, ἐκ τῆς Λαμίας, πόλεως, ὡς γνωρίζετε πάντες, ἐμπορικωτάτης, τὸ ὁποῖον θέλει μοὶ ἐπιτρέψει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω. Τὸ τηλεγράφημα ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κύριον Κουμουνδοῦρον καὶ πρὸς τοὺ; βουλευτὰς τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης. Ἰδοὺ τί λέγει: «Ὑποφαινόμενοι κάτοικοι Λαμίας ποιοῦμεν γνωστόν, ὅτι, ἅμα τῇ δημοσιεύσει Διατάγματος νέου δεκαδικοῦ συστήματος καὶ τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ, ἐξανέστη ἅπασα πόλις καὶ ἐπαρχία. Καταστήματα κλεισθήσονται, συναλλαγὴ ἔπαυσε, διαπληκτισμοὶ καὶ συμπλοκαὶ ἐπαπειλοῦνται, καθότι ἐλαττοῦνται περιουσίαι ἐπαισθητῶς 12)00. Παρακαλοῦμεν ἐνεργήσητε ἀνασταλῇ Διάταγμα, παριστῶντες σοβαρότητα πράγματος· τουναντίον, μὴ ὑποστηρίξητε αὐτὸ, διότι ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μας θέλετε ἀποκτήσει τὴν αἰώνιον ἀράν. Τὸ παρὸν δημοσιευθήτω καὶ διὰ τῆς ἐφημερίδος «Ἐθνικοῦ Πνεύματος». (Ἕπονται αἱ ὑπογραφαί). Ὑπάρχουσιν 28 ὑπογραφαί· προστίθεται δὲ, ὅτι ἕπονται ἑκατὸν ἕτεραι ὑπογραφαὶ, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τοῦ σημερινοῦ ὑπ’ ἀριθ. 937 τηλεγραφήματος πρὸς τοὺς κυρίους Α. Κουμουνδοῦρον καὶ Κομνᾶν Τράκαν. Εἶπον, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν ἐφαντάζετο, ὅτι θὰ ἐπέλθωσι τοιαῦτα ἀποτελέσματα, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὡς πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπεθύμει ἐκ τῆς προώρου ἐφαρμογῆς μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἄνευ σπουδαίας καὶ ἐμβριθοῦς μελέτης, νὰ προέλθωσι τοιαῦται ἀνωμαλίαι. Χαίρω δὲ, ὅτι δὲν προεκλήθη ψηφοφορία τὸ παρελθὸν Σάββατον, διότι εἶναι εὐχάριστον, ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ὦσιν ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ, ἵνα συζητήσωσι τὸ ἀντικείμενον καὶ σκεφθῶσιν ἐπ’ αὐτοῦ ὡρίμως, ἀποφασίσωσι δὲ ἄνευ προκαταλήψεως. Τὸ Σάββατον ἐδόθη εἰς τὴν συζήτησιν, κατὰ παρεξήγησιν, τροπὴ πολιτική. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ ζήτημα πολιτικόν· τὸ ζήτημα εἶναι κοινωνικόν· πρόκειται ἰδίως περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, διότι ἐκ τῆς μεταβολῆς ταύτης πλειότερον ὑποφέρει ὁ πτωχὸς λαὸς, ὅστις, ἀναλόγως τοῦ ὅλου τῶν δαπανῶν αὐτοῦ, δαπανᾷ πλειότερα εἰς χαλκόν.

§10ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ὁμιλεῖτε ἐκ πεποιθήσεως;

§11ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μὴ σᾶς ἀπαντήσω, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ σᾶς εἴπω, ὅτι λυποῦμαι, ἀκούων ὑμῶν, ὁμολογούντων οὕτως, ὅτι ὁμιλεῖτε ὑμεῖς ἄνευ πεποιθήσεως. Ἐγὼ βεβαίως ἐκ πεποιθήσεως ὁμιλῶ. — Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσωσιν ἤδη, ὅπως προλάβωσι τὴν ἐπέκτασιν τοῦ κακοῦ, διότι πράγματι κακὸν ὑπάρχει. Δὲν ὁμιλῶ σήμερον περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τὸ Διάταγμα ἐξεδόθη, ἤτοι περὶ τοῦ ἐὰν τὸ Διάταγμα τοῦτο ἦναι νόμιμον, ἔγκυρον, ἢ οὔ· δὲν κάμνω δὲ καὶ κανένα ὑπαινιγμὸν ὡς πρὸς τὰ κερδοσκοπικὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἐκδόσεως καὶ ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Φρονῶ ὅμως ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ, ὅπως ἔγεινεν ἀθρόως, ἔγεινε κακῶς· φρονῶ συγχρόνως, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ ἔγεινεν ἀκαίρως, ἐν ὅσῳ ἐπικρατεῖ κατὰ δυστυχίαν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἔγεινε δὲ ὄχι μόνον ἀκαίρως, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὴν μέχρι τοῦδε ἀναβολὴν, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς τοῦ 1869. Κατὰ τὸ 1869 τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ἀειμνήστου Ζαΐμη ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἄδειαν τοῦ προσδιορισμοῦ εἰς ἄλλον χρόνον παρὰ τὸν ὑπὸ τοῦ Νόμου τοῦ 1867 ὁριζόμενον πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος αὐτοῦ, διότι τότε ὑπῆρχεν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ ἐθεώρησεν ὅτι, ὑπαρχούσης ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἡ ὁποία δυσχεραίνει τὰς συναλλαγὰς καὶ ἐπάγεται ζημίας, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ συγχρόνως καὶ ἄλλη ἐπιζήμιος οἰκονομικὴ ἀνωμαλία, ἡ κατ’ ἀνάγκην ἐπερχομένη διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τοῦ νέου. Προτίθεμαι αὔριον νὰ ὑποβάλω πρότασιν περὶ τούτου, ἤτοι νὰ ὑποβάλω πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐκφράσῃ τὴν εὐχὴν ἵνα ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλῃ σχέδιον Νόμου εἰς τὴν Βουλήν, προτείνουσα τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος μέχρι τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Τοῦτο δὲ ἐθεώρησα καθῆκον ν’ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἡ συζήτησις γείνῃ αὔριον ἐν προηγουμένῃ γνώσει καὶ ταύτης καὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν.

§12ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Πολλάκις παρετηρήθη, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου γίνονται διάφοροι ὁμιλίαι, ἐξ ὧν αἱ μὲν σκοπὸν ἔχουσι πράγματι ἵνα διαφωτίσωσι καὶ πείσωσι τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἀντικειμένου τινός, τὸ ὁποῖον οἱ ἀγορεύοντες ἐκ πεποιθήσεως πρεσβεύουν, αἱ δὲ γίνονται μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ τοὺς ἀκούσωσιν οἱ συνεπαρχιῶταί των, τοῦ νὰ ἐπιδειχθῶσιν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των, ἀδιαφοροῦντες καθ’ ὁλοκληρίαν περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν λεγομένων των καὶ ἄλλοι εἰς οὐδὲν ἄλλο σκοποῦντες, παρὰ εἰς καθαρῶς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν, οἵτινες καὶ παραλείπουσι καὶ τὸ ἐκ τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς ἠθικῆς ἐπιβαλλόμενον καθῆκον, οὕτω δὲ δημοκοποῦσι πρὸς βλάβην καὶ εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, εἰς βάρος τοῦ ἔθνους. (ὁ κ. Κ. Κουμουνδοῦρος χειροκροτεῖ.)

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία παρακαλῶ, κύριοι.

§14Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μοὶ ἀρέσκουν, κύριε πρόεδρε, αἱ ἰδέαι καὶ τὰς χειροκροτῶ.

§15ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Εἰρωνεία εἰς ἐμὲ, κύριε Κουμουνδοῦρε; προσέξατε παρακαλῶ.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι εἰρωνεία.

§17ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ζηνόπουλος, ὅταν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν, ὅτι ἐφέραμεν ἓν νομισματικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔβλαψε τὸν λαὸν, τὸ ἐμπόριον καὶ προπάντων τὸν πτωχὸν λαὸν, τὸν ὁποῖον ἐζημίωσε 12 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, τὸν ἠρώτησα ἂν ταῦτα λέγῃ ἐκ πεποιθήσεως ἢ χάριν τῶν ἀκροατηρίων· μοὶ ἀπήντησε μετὰ στόμφου: «ναὶ, ἐκ πεποιθήσεως τὰ λέγω.» Οὐχ ἧττον ἐγὼ δὲν πείθομαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ τὸν ὑποθέσω τοιαύτης πτωχῆς διανοητικῆς καταστάσεως, καὶ τῷ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι χάριν τῶν ἀκροατηρίων καὶ οὐχὶ τῆς Βουλῆς ὡμίλει. Θέλω δὲ σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ἡ δημοκοπία ἐπροκάλεσεν αὐτὴν τὴν συζήτησιν, καὶ συνάμα, ὅτι οὐδόλως ὁ λαὸς ἐζημιώθη, μὲ ζημίαν τοῦ ὁποίου τὸν ἐξαπατῶσι. (θόρυβος) Αἱ ἀξίαι, κύριοι, εἶναι πάντοτε ἀξίαι, οὐδόλως ἀλλοιούμενοι, οἱονδήποτε νόμισμα καὶ ἂν μεταχειρισθῶμεν πρὸς καταμέτρησιν αὐτῶν, ὅ,τι δήποτε νόμισμα, ὅ,τι δήποτε νομισματικὸν σύστημα δεκαδικὸν ἢ μὴ, ὁποιανδήποτε ὑποδιαίρεσιν καὶ ἂν φέρητε εἰς τὸ νόμισμα, ἡ ἀξία εἶναι πάντοτε ἡ αὐτὴ; ἔστω ἐὰν τὸ φράγκον τὸ διαιρέσητε εἰς 100, ἔστω εἰς 112, ἔστω εἰς 145, ὅπως εἰς Σύρον, καὶ ὅπως ἄλλως, οὐδέποτε ὡς ἐκ τούτου θὰ μεταβληθῇ ἡ ἀξία τοῦ πράγματος. Ὑποθέσατε, κύριοι, ὅτι ζητῶ ν’ ἀγοράσω ἓν οἰκόπεδον, ὁ δὲ ἰδιοκτήτης μοῦ ζητεῖ 10 δραχμὰς τὸν πῆχυν, ἐγὼ δὲ τῷ ἀπαντῶ, ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ τὸ ἀγοράσω οὐχὶ μὲ αὐτὸν τὸν πῆχυν, ἀλλὰ μὲ ἄλλον τῆς ἀρεσκείας μου, διπλασίου ἢ τριπλασίου μεγέθους· ὁ ἰδιοκτήτης θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ «ἔχει καλῶς·» πλὴν τὴν τιμὴν τοῦ οἰκοπέδου του θὰ ὁρίσῃ πλέον διπλασίαν ἢ τριπλασίαν ἀναλόγως τοῦ μέτρου μου. Οἱ ἄνθρωποι, ὅπως διευκολύνωσι τὰς συναλλαγάς των, ἐκ κοινῆς συνθήκης ἀπεφάσισαν νὰ ὁρίσωσι μέτρα, σταθμὰ καὶ νόμισμα κοινόν. Εἰς τὴν ἀρχαιότητα μεγίστη εἰς τὴν συναλλαγὴν ὑπῆρξε δισκολία, καθόσον ἑκάστη πόλις καὶ ἴδιον εἶχε νόμισμα· ἡ νῦν Ἑλλὰς, εὐθὺς ἅμα τῇ ἀναγεννήσει της, εἶχε τὸ γρόσιον, ὁ Καποδίστριας ἔφερε τὸν φοίνικα, ὁ Ὄθων ἔκαμεν ἄλλο νόμισμα καὶ τὸ ὠνόμασε μὲ τὸ ἀρχαῖον ὄνομα δραχμή. Ἐπειδὴ ὅμως εἰς τὰς ἐπεκταθείσας πρὸς ὅλα τὰ ἔθνη συναλλαγάς μας τὸ σύστημα τῆς δραχμῆς μᾶς ἔφερεν εἰς πολλὰς δισκολίας, ἀπεφάσισε τὸ ἔθνος νὰ κάμῃ νόμισμα, ὅπερ νὰ ᾖναι κοινὸν εἰς τὸν περισσότερον κόσμον· εἰσήλθομεν λοιπὸν εἰς τὸν Λατινικὸν Σύνδεσμον, ὅπου 40 ἑκατομμύρια Γάλλοι, 25 ἑκατομμύρια Ἰταλοὶ, Βέλγαι, Ρουμοῦνοι καὶ λοιποί. Αὐτοί εἰσιν οἱ λόγοι, οἱ προκαλέσαντες τὴν νέαν ὑποδιαίρεσιν, πλὴν ὁ κ. Ζηνόπουλος διατείνεται ὅτι διὰ τῆς νέας ὑποδιαιρέσεως τῆς μονάδος ὁ λαὸς ζημιοῦται 12%, ἐγὼ δὲ λέγω εἰς αὐτὸν ὅτι καὶ ἰδικόν του ἐὰν κάμῃ νόμισμα, καὶ δι’ αὐτοῦ ζητήσῃ ν’ ἀγοράσῃ οἰκίαν τινὰ, ἐὰν 1000 φράγκα ἀξίζῃ τὸ νόμισμά του, ᾖναι δηλαδὴ δίσκος μέγας, ἀντὶ 5,000 φράγκων, ὅπου θὰ τῷ ἐζήτει ὁ ἰδιοκτήτης διὰ τὴν ἀξίαν τῆς οἰκίας του, τότε θὰ τοῦ ζητήσῃ μόνον 5 φράγκα, ὥστε οὐδεμία, ὡς βλέπετε, ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ νομίσματος ζημία ἢ ὑποτίμησις εἰς τὴν ἀξίαν δύναται νὰ προξενηθῇ. Εἶναι ὅμως βέβαιον καὶ διὰ μαθηματικῆς ἀκριβείας ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἐκ τῆς ἀναγωγῆς τῆς παλαιᾶς δραχμῆς εἰς νέαν, κατὰ τὴν ἀναλογίαν 100 παλαιαὶ δραχμαὶ ἴσαι πρὸς 89 νέας, ἐπέρχεται ζημία τις εἰς τὸν ἔχοντα λαμβάνειν δανειστὴν, καθόσον ἡ μνησθεῖσα ἀναλογία εἶναι κατωτέρα τῆς ἀληθοῦς, παραλείψαντος τοῦ τότε Νομοθέτου μικρόν τι κλάσμα πρὸς βλάβην τοῦ δανειστοῦ· καὶ πρὸς ἀκριβῆ τούτου ἀπόδειξιν ἰδοὺ, εἰς τὴν οἰκίαν, εἰς ἣν κατοικῶ, πληρώνω δραχμὰς 140 κατὰ μῆνα, ἔδιδα δὲ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἓν τῶν 112 καὶ ἓν τῶν 28 δραχμῶν χαρτονομίσματα, ὅπερ ποσὸν ἀντιστοιχεῖ πρὸς 140 δραχμὰς παλαιάς· σήμερον ὅμως, ὅτε τῷ ἔπεμψα τὸ ἐνοίκιον διὰ τῶν νέων δραχμῶν, τῷ ἔπεμψα πάλιν ἓν τῶν 112 καὶ ἓν τῶν 28 δραχμῶν καὶ μοῦ ἐπέστρεψε καὶ 40 λεπτά. Πῶς τοῦτο; διότι ὁ νόμος παρέλειψε νὰ ὑπολογίσῃ καὶ κλάσματά τινα ἀφήσας μόνον τὸ 89%.

§18ΜΙΛΗΣΗΣ. Πῶς ἐκάματε; τὸ ἐπολλαπλασιάσατε;

§19ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ἁπλουστάτην ἀριθμητικὴν πρᾶξιν· 100: 89: 140: χ. Ἐὰν τοὺς δύω μέσους πολλαπλασιάσῃς καὶ διαιρέσῃς διὰ τοῦ γνωστοῦ ἄκρου, θὰ βεβαιωθῇς. Ὡς βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, διὰ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν διὰ τοῦ ἐσφαλμένου ὑπολογισμοῦ τοῦ 89 ἐπὶ 100, ζημιοῦνται προφανῶς οἱ ἔχοντες λαμβάνειν, ἤτοι αἱ Τράπεζαι, οἱ κεφαλαιοῦχοι, οἱ κτηματίαι καὶ λοιποὶ, ἐνῷ ἐγὼ ὠφελήθην καὶ τεσσαράκοντα λεπτὰ, ὅπως καὶ πάντες οἱ ὀφείλοντες κατ’ ἀναλογίαν θὰ ὠφεληθῶσι (Θόρυβος).

§20ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι αὐτὰ λέγουν οἱ ἀριθμοὶ, ἀλλ’ ἐξετάσατε τὴν ἀγοράν;

§21ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ναὶ, εἴμεθα σύμφωνοι, πλὴν ἡ δημοκοπία παρεμποδίζει τοῦ νὰ φωτισθῶσιν οἱ πολλοί· πλὴν δὲν βλάπτει, διότι μετὰ ἡμέρας τινὰς ὁ κόσμος θὰ ἐννοήσῃ τοὺς ἀπατῶντας αὐτὸν, καὶ τότε τὸ ὀρθὸν θὰ ἐπικρατήσῃ.

§22ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγὼ σήμερον ἔπια καφὲ καὶ τὸν ἐπλήρωσα 15 λεπτὰ.

§23ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Φαίνεται, δὲν παρετήρησας, ὅτι εἶχε καὶ καλλιτέρας ποιότητας καφὲ καὶ καθαρώτερον φλυτζάνι· εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ μὴ ἐννοοῦντες τὰ τοιαῦτα καὶ τοῦτο, διότι στεροῦνται καὶ τῶν στοιχειωδῶν γνώσεων, ὅπως παραδείγματος χάριν ὁ Κώστας ὁ Κουμουνδοῦρος.

§24Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ ἦτο μὲ πνεῦμα τὸ τελευταῖον, καὶ θὰ ἔλθω αὔριον νὰ μὲ διδάξητε.

§25ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Εὐχαρίστως, εὐχαρίστως, νὰ ἔλθῃς.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Ταμείου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§27ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν παρουσιάζεται πρώτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτό· συνεζητήθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον δὶς καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν λίαν ἐκτενῶς· ὑπεβλήθη εἰς τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον αὐτῆς τῆς Βουλῆς καὶ ἐν γνώσει ἐψηφίσθη διὰ πρώτην φοράν. Τώρα ἀκούω τινὰς, ὅτι ἐννοοῦν νὰ τὸ μελετήσωσιν· ὑποθέτω, ὅτι ἂν δὲν ὡρίμασεν εἰς τὸν νοῦν τινων ἔπειτα ἀπὸ τρία ἔτη, δὲν θὰ ὡριμάσῃ ὕστερον ἀπὸ ἑβδομάδας. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι ἐπιθυμοῦμεν νὰ σπεύσωμεν, δὲν ἐναντιοῦμαι νὰ ὑπάγῃ δι’ ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ ἐπὶ ὡρισμένας ἡμέρας· διότι, ὅσον τὸ κατ’ ἐμὲ, πιστεύω, ὅτι ἂν ὑπάρχῃ ἀντικείμενον κατεπεῖγον, εἶναι τοῦτο.

§29ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπεβλήθη πέρυσι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ διῆλθε δι’ αὐτῆς, δὲν δύναται πλέον νὰ διέλθῃ.

§30ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ὁρισθῶσιν αἱ ἡμέραι.

§31ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μίαν ἑβδομάδα.

§32ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δέχομαι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζηνοπούλου. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 4 καὶ ⅓ μ. μ.).