1882.06.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 91

τῆς 9 Ἰουνίου 1882.

Ὥρα 8 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Χασὰν Ταχσὶν, μωαμεθανὸς ἀξιωματικὸς πρόσφυξ ζητεῖ νὰ τῷ χορηγηθῇ μηνιαία χρηματικὴ συνδρομὴ πρὸς συντήρησίν του. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§2ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐψηφίσθη τὸ πρῶτον κεφάλαιον περὶ τῶν ἀμέσων φόρων, ἐκεῖ ἔδωκα τὴν διασάφησιν, ὅτι ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 3,100,000, διὰ νὰ ἤμεθα ἐντὸς τῆς ἀληθείας, νὰ σημειωθῇ τὸ ποσὸν 2,800,000. Παρεισέφρησεν ὅμως καὶ λογιστικὸν λάθος. Καίτοι παρῆλθεν ἀπαρατήρητον, οὐχ ἧττον νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸ σημειώσωμεν, ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 2,940,400, εἰς τὸν ὑπολογιζόμενον φόρον ἐκ τῆς σταφίδος, πρέπει νὰ τεθῇ 2,904,400.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 36,000 δραχμάς.

§4ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ διόρθωσις).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφ. Βʹ. ἔμμεσοι φόροι. Ἄρθρον 1. Τελώνια 23,960,000. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδῶ προτείνει τρία συστήματα διαφόρου εἰσπράξεως τῶν τελωνιακῶν φόρων.

§6ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὸ παραδέχεται ὡς ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Χαρτόσημον 7,000,000». Καὶ ἐδῶ ἡ Ἐπιτροπὴ φέρει τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. (Ἀναγινώσκει). Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέῤῥιψε τὴν ὑπό τινος τῶν μελῶν προβληθεῖσαν πρότασιν, καθ’ ἣν πρὸς οἰκονομίαν 600,000 δραχμῶν κλπ.»

§10Λ. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ὀλίγας παρατηρήσεις θὰ ὑποβάλω, κ. πρόεδρον. Γίνονται πολλαὶ καταχρήσεις εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ φόρου τοῦ χαρτοσήμου, διότι πλεῖστα ἰδιωτικὰ ἔγγραφα δὲν συντάσσονται ἀπ’ ἀρχῆς ἐπὶ τοῦ πρέποντος χαρτοσήμου, οἱ δὲ Συμβολαιογράφοι παραβιάζουσιν τὸν νόμον οὐχὶ σπανίως. Ἡ ἐκ τῶν παραβιάσεων αὐτῶν ζημία δὲν εἶναι μικρά. Εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς εἶναι ἀνατεθειμένη ἐκ τοῦ νόμου ἡ ἐπιθεώρησις τῶν Συμβολαιογραφικῶν γραφείων· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ματαιοῦται, εἴτε διότι παραλείπουσιν αὐτὴν ἐντελῶς οἱ Εἰσαγγελεῖς, εἴτε διότι τὴν ἐκτελοῦσιν ἀμελῶς καὶ κατὰ τύπον» μόνον μεταβαίνουν ἐνίοτε εἰς τὰ γραφεῖα τῶν συμβολαιογράφων, ζητοῦν τὸ βιβλίον, γράφουσιν ἐπ’ αὐτοῦ «ἐθεωρήθη» καὶ φεύγουν ἐντὸς 5 λεπτῶν. Ἀληθῶς ἐν τῷ νόμῳ περὶ χαρτοσήμου ὑπάρχει διάταξις, ἐπιτρέπουσα εἰς πάντα ἰδιώτην νὰ καταγγείλῃ παράβασιν τοῦ νόμου τοῦ χαρτοσήμου, καὶ δίδουσα αὐτῷ τὸ ἥμισυ τοῦ καταγνωσθέντος τέλους καὶ τοῦ προστίμου, ἀλλ’ εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 47 ὑπάρχει ὁ ἑξῆς περιορισμὸς, ὅτι δὲν συγχωρεῖται ἡ καταμήνυσις, ὁσάκις ἡ παράβασις ἐξάγεται μόνον ἐξ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσι εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τοῦ Γραφείου τῆς ἀρχῆς, ἥτις ἔκαμε τὴν παραβίασιν· οὕτω ὅμως ἐξασφαλίζεται ἡ καταπάτησις τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου ἐφ’ ὅλων τῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς ἔγγραφόν τι δὲν ἐμφανίζεται ἐνώπιον Δηκαστηρίου ἢ Ἀρχῆς, ὅπως βεβαιωθῇ ἡ παράβασις. Οἱ ἰδιῶται, οἱ γινώσκοντες παραβάσεις τῶν συμβολαιογράφων, δυναμένας ν’ ἀποδειχθῶσι μόνον διὰ τῶν ἐν τοῖς ἀρχείοις αὐτῶν ἐγγράφων, οὐδὲν συμφέρον ἔχουν ὅπως τὰς καταγγείλουν, διότι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ καταγγελία ἐπὶ τοιούτων ἐγγράφων. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ πολλάκις καταδείχθη ἡ ἀνάγκη τῆς ἀπαλείψεως τῆς διάταξις αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 47· ἂν δ’ ἀπαλειφθῇ καὶ ἐπιτραπῇ τοῖς ἰδιώταις ἡ καταγγελία ἐπὶ ἀπολήψει τοῦ ἡμίσεος τοῦ τέλους καὶ τοῦ προστίμου, αἱ παραβάσεις θὰ περιορισθῶσι καὶ θ’ αὐξήσωσι σπουδαίως τὰ ἐκ τοῦ χαρτοσήμου εἰσοδήματα.

§11Δ. Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κατ’ ἀνάγκην, κύριοι, θὰ ὁμιλήσω, διότι εἶμαι μέλος καὶ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· παρατηρῶ δ’ ὅτι ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων προέβημεν εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε ἡ Ἐπιτροπὴ, καὶ ἐνέγραψεν ἐν τῇ ἐκθέσει της. Ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων εἶναι ὅτι πρέπει νὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ ὑποβληθεὶς προϋπολογισμὸς ἢ νὰ προσεγγίσωμεν εἰς τοῦτο. Ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα, τότε πρέπει καὶ τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, διὰ μιᾶς μεταῤῥυθμήσεως καλλιτέρας, νὰ τὰ βελτιώσωμεν, ὥστε νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν κάλυψιν τοῦ ἐλλείματος καὶ νὰ φέρωμεν ἰσοζύγιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν (θόρυβος).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι βουλευταί.

§13ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, κύριοι, εἶναι ἡ καλλιτέρα καὶ λυσιτελεστέρα προπαρασκευὴ, διότι ἐὰν ἔχωμεν τοῦτο, δυνάμεθα νὰ ἀτενίσωμεν ἰσχυρῶς εἰς πᾶσαν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἤθελε μᾶς παρουσιασθῆ, διότι αἱ πρόοδοι καὶ αἱ ἐφευρέσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε ὅ,τι σήμερον εἶναι χρήσιμον, αὔριον εἶναι ἄχρηστον.

§14ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁ πόλεμος οὐ τῶν ὅπλων, ἀλλὰ τῆς δαπάνης.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι.

§16ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ ἐπέλθῃ ἐξίσωσις εἰς τὰ οἰκονομικά· ἡ ἐνοικίασις τῶν τελωνείων δύναται νὰ δώσῃ 5 ἢ 8 καὶ 10 ἑκατομμύρια περιπλέον τοῦ εἰσπραττομένου. Τώρα ἐῤῥέθησαν λόγοι τινὲς ἐναντίον τῆς ἐνοικιάσεως, οἱ ὑποῖοι εἶναι καὶ περιττὸν νὰ ἀντικρουσθῶσιν· εἶπον πολλοί... (διακοπαί).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἡσυχίαν, κύριοι.

§18ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἐνοικίασις δὲν εἶναί τι πρωτοφανές, ὡς εἶπε ὁ συνάδελφός μου κ. Καλλιγᾶς. Εἶδον, ἐβεβαιώθησαν ἀπὸ τὴν πεῖραν ὅτι αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις ἀπ’ εὐθείας ἔχουν καὶ τὰ λαθρεμπόρια, ἔχουν καὶ τὰς χάριτας καὶ τὰς δωρεὰς, ἐνῶ ἡ ἐνοικίασις τὰ ἀποφεύγει ὅλα αὐτὰ, καὶ ἔχει καθαρὸν τὸ τέλος, καὶ διὰ τοῦτο ἡ εἴσπραξις εἶναι ἀνωτέρα.

§19ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Αὐτὰ εἶναι μία μελέτη διὰ τὸ μέλλον, διὰ τὸ 1883. Τώρα δὲν εἶναι πλέον καιρός.

§20ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἂν θέλετε διὰ τὸ 1883, σᾶς λέγω ὅτι πρέπει, καὶ εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ τὸ παραδεχθῶμεν· τὸ ἐρχόμενον ἔτος καθίσταται ἔτι χειρότερον, διότι τὸ ἐπιβαρύνομεν ἀπὸ τοῦδε.

§21ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐν τῷ μέλλοντι προϋπολογισμῷ νὰ εἰσαχθῇ τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως.

§22ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἂν θέλῃς μετὰ 30 ἔτη νὰ εὕρῃς τὸ δίκαιον, δὲν εἶναι ὀρθόν· θὰ ἦναι πολὺ ἀργὰ τότε. Καὶ ἡ Ἑλλὰς, δὲν θέλω τώρα νὰ μνημονεύσω τὰ παρελθόντα, ἐσώθη ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην. Ὅταν τὸ Κράτος ἐπὶ 10 ἔτη, ἀπὸ τοῦ 1834–1844, ἐδιοικεῖτο ἀπὸ μοναρχίαν ἀπόλυτον, πῶς ἐτελείωσε; εἰς χρεωκοπίαν· ἐδαπανήθησαν ὅλα τὰ 60 ἑκατομμύρια τοῦ δανείου, καὶ τότε εἰς τοιαύτην ἔφθασεν γενικὴν χρεωκοπίαν ὥστε εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῶν δημοσίων προσόδων, τῶν ἐγγείων φόρων, εἰς τὰ ὁποῖα ἦτο ὁ μεγαλείτερος συναγωνισμός, οὐδεὶς παρουσιάσθη, διότι οὐδεὶς ἦτο ἀξιόχρεως οὔτε ὡς ἐνοικιαστής οὔτε ὡς ἐγγυητής. Ἤλθομεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῶν οἰκονομικῶν καὶ ἡ βιαία οἰκονομία ἔφερε τὴν διάλυσιν τοῦ στρατοῦ, ἐπωλήθησαν οἱ ἵπποι καὶ τὰ ἐφίππια τοῦ ἱππικοῦ διὰ μικρὰ ψυχία ἄρτου, ὅλα τὰ ἐργαλεῖα τοῦ Μηχανικοῦ ἐῤῥίφθησαν εἰς τὰ ὑπόγεια. Καὶ τί ἔκαμαν τότε; ὑποχρεώθησαν νὰ παραχωρήσουν τὰ τελωνεῖα καὶ ἄλλους φόρους, διὰ νὰ ἱκανοποιήσουν τὴν Εὐρώπην, νὰ πληρώσωσι τὸν τόκον καὶ τὸ χρεώλυτρον τῶν δανείων. Τὸ Ταμεῖον λοιπὸν τότε ἦτο χρεωκοπημένον, ἡ μισθοδοσία τῶν ὑπαλλήλων ἠλαττώθη κατὰ 20%. Τοιαύτη ἦτο ἡ χρεωκοπία. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἔλθῃ πολιτικὴ μεταβολὴ, καὶ ἐπῆλθεν· ἐπῆλθε τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα· συνῆλθον οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους. Ἔκαμαν τὸν προϋπολογισμόν· εἶπον, τι νὰ κάμωμεν; νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς φόρους, διὰ νὰ δώσωμεν ἀνακούφισιν εἰς τὸν κόσμον, διότι ὑπῆρχεν ἔλλειψις τοῦ χρήματος. Καὶ οὕτως ἀνεγεννήθη ἐκ νέου ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Τόπου, καὶ οὐδεμία ἐγένετο αὔξησις φόρου, οὔτε εἰς τὰ 1843, οὔτε εἰς τὰ 1844, μέχρι τοῦ 1853, οὕτως ἀνεζωπυρώθη ἡ κατάστασις τοῦ Ἔθνους, ἡ ὁποία βαθμηδὸν πάλιν μέχρι τοῦ 1862 κατέπεσεν. Ἦλθεν ἡ μεταβολὴ τοῦ 1862. Ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει εὕρομεν ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ· εὕρομεν τὰ ἔξοδα αὐτοῦ ἀναβαίνοντα εἰς 38 ἑκατομμύρια καὶ τὰ κατεβιβάσαμεν εἰς 34, καὶ οὐδεμία ὑπῆρχεν ἰδέα δανείου. Ἀργότερα ἤρξατο ἡ τῶν δανείων ἰδέα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἐπεβάρυνον εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὸ Ἔθνος. Ἀνάγκη ὅθεν βελτιώσεως τῶν οἰκονομικῶν, καὶ προτείνω τὴν ἐνοικίασιν τῶν τελωνείων.

§23ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ γενομένη παρὰ τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος ἀνάπτυξις, κατ’ ἐμὲ, εἶναι συμπλήρωσις ἐκείνων τῶν ἰδεῶν, ἃς ἐξέθεσε καὶ χθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν, καὶ περὶ ὧν ἔγεινε λόγος, ἀλλὰ δὲν κατέληξαν εἰς ἀποτέλεσμα, καθότι ἐψηφίσθη τὸ περὶ τούτου κεφάλαιον. Διὰ τοῦτο μεταβαίνω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, ἀπαντῶν εἰς τὰς εὐστόχους παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου. Θεωρῶ, ὅτι ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου εἶναι ἔργον σπουδαῖον νομοθετικῆς ἐποχῆς, ἐξ ἧς ἐπήγασαν ἔργα μεμελετημένα· δὲν εἶναι ἑνὸς ἑκάστου ἡ χείρισις αὐτοῦ τοῦ νόμου· διὰ τοῦτο δὲν πρέπει ν’ ἀπορῶμεν, ἐὰν οἱ εἰσαγγελεῖς δὲν ἀνακαλύπτουν τὰς παραβάσεις, καὶ ὅταν ἐκτελοῦν ἐπιμελῶς τὴν ἐπιθεώρησιν, ἣν ἐπιβάλλει ὁ νόμος· οἱ εἰσαγγελεῖς ἐν γένει ἐξετάζουν τοὺς τύπους τῶν ἐγγράφων, δὲν ἔχουν δὲ τὴν πεῖραν νὰ ἀνακαλύπτωσιν, ἐὰν τηρῆται ἀκριβῶς ὁ νόμος· ἡ ἐπιτήρησις αὕτη ἀνήκει μᾶλλον εἰς τὰς οἰκονομικὰς Ἀρχὰς, εἰς ἃς εἶναι αὕτη ἐπιτετραμμένη. Ὅπως ἔχει ὁ ἡμέτερος νόμος περὶ χαρτοσήμου, διαστέλλει τὰς παραβάσεις τῶν Ἀρχῶν καὶ τῶν ἰδιωτῶν. Ἄλλαι εἶναι αἱ παραβάσεις τῶν Ἀρχῶν, ἄλλαι αἱ παραβάσεις τῶν ἰδιωτῶν. Ὅταν ἡ παράβασις γίνεται παρ’ Ἀρχῆς, καὶ τὸ ἔγγραφον τῆς ἀρχῆς ἐξεδόθη, μόνον εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἐγγράφου, ἐπιτρέπεται καταγγελία, καὶ συνεπείᾳ αὐτῆς ἐπιβάλλεται τὸ πρόστιμον, οὗ τὸ ἥμισυ λαμβάνει ὁ καταγγείλας. Τοιαύτας καταγγελίας ἔχομεν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν, αἵτινες δικάζονται πρῶτον παρὰ τοῦ οἰκείου ταμίου, μετὰ ταῦτα δὲ κατ’ ἔφεσιν παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ τοῦτο δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην συμπληρώσεως τοῦ νόμου, οὐχ ἧττον δὲν πρέπει νὰ παραλείπωμεν ἐξετάζοντες ὅ,τι συντείνει εἰς τελειοτέραν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἔρχεται ἡ δευτέρα κατηγορία, ὅταν ἡ παράβασις γίνεται παρ’ ἰδιωτῶν. Εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην ὁ νόμος δὲν ἐπιβάλλει ἀμέσως πρόστιμον, οὐδὲ ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλλῃ, οὐδὲ γνωρίζω νομοθεσίαν, ἥτις ἐπιβάλλει πρόστιμον εἰς τοιαύτην περίπτωσιν, πρὶν γίνῃ χρῆσις τοῦ ἐγγράφου, ἀλλὰ καθίσταται ἄκυρον· ἐὰν ὁ παραβάτης θέλῃ νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ ἐγγράφου, ὀφείλει νὰ προστρέξῃ εἰς τὴν Ἀρχὴν, διὰ νὰ γίνῃ συμπλήρωσις καὶ νὰ ἐπιβληθῇ ζημία τοῦ παραβάτου. Πᾶσα Ἀρχὴ, ἐνώπιον τῆς ὁποίας προσάγεται τὸ ἔγγραφον, ἔχει χρέος νὰ ἐπιτηρήσῃ, ἐὰν φέρῃ τὸ οἰκεῖον χαρτόσημον. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ δεχθῶμεν τὴν ἐπέμβασιν οἱασδήποτε Ἀρχῆς εἰς τὰ ἰδιωτικὰ ἔγγραφα, ὧν δὲν ἔγινε χρῆσις. Τὸ ἀπόῤῥητον αὐτῶν πρέπει νὰ τηρῆται· ἄλλως, πρέπει νὰ εἰσερχώμεθα εἰς ὅλα τὰ γραφεῖα, εἰς τὴν οἰκίαν παντὸς ἰδιώτου, νὰ ἐξετάζωμεν τὰ ἔγγραφα αὐτοῦ, καὶ νὰ ἀνακαλύπτωμεν, ἐὰν τὸ χαρτόσημον ἦναι τῆς ἀπαιτουμένης ἀξίας.

§24ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Τὰ ἰδιωτικὰ ἔγγραφα τὰ ἐνώπιον τῶν Ἀρχῶν.

§25ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αὐτὰ εἶναι δημόσια, δὲν εἶναι ἰδιωτικὰ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ κατατάξητε εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἰδιωτικῶν· ἰδιωτικὸν εἶναι ὅ,τι ἀπαρτίζει ὁ ἰδιώτης, ἐνῷ ὁ συμβολαιογράφος εἶναι Ἀρχή· ἐὰν ὁ συμβολαιογράφος παραβῇ, οὗτος εἶναι Ἀρχὴ, καὶ ὅσα γίνονται διὰ τοῦ συμβολαιογράφου, ὑπόκεινται εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ εἰσαγγελέως, ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτηρεῖ, ἐὰν τηρῆται ὁ νόμος τοῦ χαρτοσήμου, καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Διὰ τοῦτο δὲν βλέπω σήμερον, ἐὰν δυνάμεθα ν’ ἀσχοληθῶμεν περὶ τούτου, διὸ προτείνω νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἡ μελέτη πρέπει πάντοτε νὰ ἐξακολουθῇ περὶ ὅλων τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ νόμου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον 2).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 Διάφορα δικαιώματα 885,000 Ἄρθρον 4. Φόρος ἐπὶ τῶν παιγνιοχάρτων 150,000.

§27ΤΖΑΝΕΣ. Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διατελεῖ ἐν πληρεστάτῃ γνώσει τῶν καταχρήσεων, αἵτινες λαμβάνουν χώραν εἰς τὴν λαθραίαν εἰσαγωγὴν τῶν παιγνιοχάρτων. Ἠδυνάμεθα ν’ ἀναγράψωμεν πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν τῶν 150,000 δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ μεγαλειτέρα προσοχὴ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τούτων. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Κυβέρνησιν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι ἐν τῇ ἰδίᾳ πατρίδι μου οἱ παίζοντες παιγνιόχαρτα παίζουσι διὰ τοιούτων, τὰ ὁποῖα οὐδόλως σχεδὸν εἶναι ἐσφραγισμένα. Πῶς συμβαίνει τοῦτο; ἕκαστος τὸ κατανοεῖ. Πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν προσοχὴν τῶν ἐπιστατῶν τῶν τελωνείων, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια σπουδαία. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶμαι βέβαιος θὰ ἔλαβε μέτρον πρὸς τοῦτο, θὰ ἔχῃ πληρεστάτην τὴν διάθεσιν ἵνα προληφθῇ τὸ κακόν· ἄλλως, ν’ ἀπαλείψωμεν τὸ κονδύλιον καὶ θεωρήσωμεν ὡς κατηργημένον τὸν νόμον, διότι οὐδόλως λειτουργεῖ, ἀπεναντίας συντελεῖ εἰς τὴν ἀνήθικον ἐκείνην ἐργασίαν, ἥτις καλεῖται καταδολίευσις τῶν νόμων.

§28ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ τῶν παιγνιοχάρτων δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι γίνεται ἐπιτήρησις καὶ ἐξεδόθη κατ’ αὐτὰς τελεσίδικος ἀπόφασις προστίμου 30,000 δραχμῶν καὶ πλέον. Παρατηρῶ δ’ ἐνταῦθα πρὶν προβῶμεν εἰς ἕτερον κεφάλαιον, ὅτι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ καὶ ἄρθρον 5 «φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως πνευματωδῶν ποτῶν 1,000,000. Ἐφέτος δυνάμεθα νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθεται λοιπὸν ἄρθρον 5 φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως ποτῶν 1,000,000. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἀναγνωσθέντα ἄρθρα 3, 4 καὶ 5 καὶ τὸ σύνολον τοῦ κεφαλαίου. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ. Δημόσια καταστήματα.

§30Λ. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει κατάστημα νομισματοκοπείου παρ’ ἡμῖν, νομίζω ὅτι τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τῆς νομισματοποιΐας, 2,320,000, δὲν πρέπει νὰ ἀναγραφῇ ἐνταῦθα.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι κακὸν νὰ μεταβάλωμεν τὸ ἄρθρον, ἅμα δὲν ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη ἕνεκα τῆς ἀντιπαραβολῆς καὶ τῆς συσχετίσεως τῶν παρελθόντων προϋπολογισμῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. Νομισματοποιΐα 2,320,000. Ἄρθρον 2. Ταχυδρομεῖον 950,000. (Γίνονται δεκτὰ ἀμφότερα τὰ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.) Ἄρθρον 3. Τηλέγραφος 900,000.

§33ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Συνεπείᾳ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀποδιδομένων ἐκ προκαταβολῆς παρὰ τοῦ ἀποστολέως, ἀνάγκη νὰ προστεθῇ ποσὸν 20,000 ὥστε τὸ ἄρθρον 3 νὰ γίνῃ 920,000. (Γίνεται δεκτὸν μετὰ τῆς αὐξήσεως).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. Τυπογραφεῖον 6,000. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ κεφαλαίου). Κεφάλαιον Δʹ. Δημόσια νομήματα καὶ κτήματα. Ἄρθρον 1. Μεταλλεῖα καὶ ὀρυκτὰ 963,500. (Ἀναγινώσκεται τὸ σχετικὸν μέρος τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ).

§35ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἄλλοτε εἶχον παρατηρήσει ἂν ἐφρόντισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν ἑταιρίαν τοῦ Λαυρίου τὰς ὀφειλομένας ἀπὸ πέρυσιν 180,000, διότι ἐχρεώστει 360,000, εἰσεπράχθησαν δὲ μόνον 180,000.

§36ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς ἂν ἐρωτᾶτε περὶ τοῦ παρελθόντος, σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: Ὅτι κατὰ πρῶτον ἐβεβαιώθη ὁ φόρος εἰς 180,000, ὡς εἴπατε. Ἡ ἑταιρία ἐζήτησεν ἀναθεώρησιν, ἐσχηματίσθη ἐπιτροπὴ καὶ μετέβη ὁ νομάρχης μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀντὶ δὲ νὰ ἐξετάσῃ ποῖα εἶναι τὰ μερίσματα τὰ διδόμενα παρὰ τῆς ἑταιρίας ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ καθαροῦ κέρδους, ἤκουσε τὰς παραστάσεις τῆς ἑταιρίας, ὅτι δὲν ἔχει κέρδη. Συνέταξεν ἔκθεσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ φόρος, διότι κέρδη δὲν ὑπάρχουν. Ἡ ἔκθεσις ἐστάλη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον διηύθυνεν ἐκ νέου τὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν νομαρχίαν. Ὅταν ἐπῆλθεν ἡ μεταβολὴ ἡ ὑπουργικὴ ἐν ἔτει 1880, ὁ νέος νομάρχης εὗρε τὸ ἔγγραφον εἰς τὴν νομαρχίαν, ἐμπόδισε τὴν κοινοποίησιν, ὅπως ἡ ἀναθεώρητις θεωρηθῇ μὴ γενομένη, καθὸ στηριζομένη ἐπὶ ἐσφαλμένης βάσεως. Ἔκτοτε ὁ φόρος τῶν δραχ. 180,000 κατέστη τελεσίδικος· ἂν εἰσεπράχθη ἢ μὴ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας.

§37ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θέλω νὰ μάθω ἐὰν ἐγένετο τελεσίδικος.

§38ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐγένετο τελεσίδικος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. Ὕδατα θερμὰ 15,000.

§40ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν θερμῶν ὑδάτων ἐν Ἑλλάδι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ σπουδαία πρόνοια. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουσιν ἰαματικὰ θερμὰ ὕδατα πολύτιμα, ὅσοι δὲ ἐπεσκέφθητε τὴν Εὐρώπην δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι πολλὰ ἐκ τῶν μικρῶν μάλιστα Κρατῶν ζῶσι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τὴν φοίτησιν τῶν ξένων εἰς τὰ θερμὰ αὐτῶν ὕδατα. Μάρτυς εἶναι ἡ Ἑλβετία, εἰς τὴν ὁποίαν προσέρχονται ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου καὶ ἕνεκα τοῦ κλίματος αὐτῆς κατὰ τὸ θέρος, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἕνεκα τῶν πολλῶν πηγῶν τῶν θερμῶν ὑδάτων, τὰς ὁποίας κατώρθωσαν νὰ τακτοποιήσωσιν ἐκεῖ καὶ νὰ καταστήσωσι τερπνὰ ἐνδιαιτήματα.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου δύνασθε νὰ ὑποβάλητε παρατηρήσεις εἰς τὰ ἔξοδα, τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§42ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμίλησα ἐνταῦθα, διότι θὰ ζητήσω καὶ πληροφορίαν τινά. Νομίζω, ὅτι ἐγένοντο προτάσεις περὶ τούτου εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπεθύμουν νὰ μάθω τί ἐσκέφθη ἐπ’ αὐτῶν, αἵτινες ἀφορῶσι βεβαίως εἰς τὰ ἔσοδα. Ἤθελον προσέτι νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τί ἐγένετο περὶ τῶν θερμῶν ὑδάτων τῆς Αἰδηψοῦ; Ἔμαθον, ὅτι περὶ τούτου ἐγείρεται δίκη, ἡ ὁποία δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς βλάβην τοῦ Δημοσίου· διότι, ὡς ἔμαθον, τὸ ὑπουργεῖον ἠκύρωσε τὴν δημοπρασίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπικυρώσει ὁ νομάρχης Εὐβοίας, ἠκύρωσε δὲ αὐτήν, ἀφοῦ ἀπεκτήθησαν διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου δικαιώματα τρίτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀμφιβάλλω ἂν τὸ ὑπουργεῖον εἶχε δικαίωμα νὰ ἀποφανθῇ.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοιαύτην γνώμην δὲν ἐξέφρασεν ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ ὑπουργείου, ἐρωτηθεὶς, ὅταν ἐμάθομεν, ὅτι ὡς μὴ ὤφελεν ὁ νομάρχης, ὁ γινώσκων τὴν ἐναντίαν γνώμην τοῦ ὑπουργείου, ἔσπευσε νὰ ἐπικυρώσῃ πρὸ τῆς ἀπολύσεώς του τὴν γενομένην ταύτην παραχώρησιν. Ὁ νομικὸς σύμβουλος δι’ ἐκθέσεώς του παρέστησεν, ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν εἶχε κῦρος, διότι ἡ παραχώρησις εἶχε γίνει ἄνευ δημοπρασίας ἐνῷ αἱ ὑπὸ τῶν δήμων γενόμεναι παραχωρήσεις πρέπει νὰ γίνωνται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Στηριζόμενοι εἰς τὴν γνωμοδότησιν ταύτην ἐνομίσαμεν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν δοθεῖσαν ἔγκρισιν καὶ προέβημεν καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπηγορεύοντο ὑπὸ τῆς περιστάσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἁλυκαὶ 1,100,000.

§45ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶμαι, κύριοι, ὑπὲρ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἁλυκῶν, διότι ὁ τρόπος τῆς διοικήσεως αὐτῶν σήμερον ἀπεδείχθη ἐλαττωματικός. Ἐδῶ, κύριοι, πλησίον τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχει ἡ μεγαλειτέρα ἁλυκὴ τῆς Ἑλλάδος, ἡ τῆς Ἀναβύσσου, ἐν τῇ ὁποίᾳ παρέλαβον ἄλλοτε ἐγὼ ὡς ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν 4,700,000 ὀκάδες, καὶ ἐν τούτοις ἀγοράζομεν τὸ ἅλας 25 λεπτὰ τὴν ὀκάν. Πέρυσιν ἐπαρουσιάσθη ἑταιρία, ἡ ὁποία προσέφερε 350,000 δραχμῶν περισσότερα εἰς τὸ Δημόσιον, ἀφ’ ὅσα εἰσπράττει σήμερον, διὰ τῆς ὁποίας θ’ ἀπαλλαγῇ καὶ τῆς δαπάνης τῆς διοικήσεως· ὑπεσχέθη δὲ ἡ ἑταιρία νὰ τοποθετήσῃ ἀποθήκας εἰς τὰς πρωτευούσας ἁπασῶν τῶν ἐπαρχιῶν, μήτε τοῦ Καρπενησίου ἐξαιρουμένου, τὴν δὲ τιμὴν τοῦ ἅλατος ἀνεδέχετο νὰ χορηγῇ εἰς τὰς πρωτευούσας ταύτας πρὸς 15 λεπτὰ τὴν ὀκάν. Οὐδεμία δὲ σπουδαία ἀφορμὴ ὑπάρχει νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν πρὸ πολλοῦ ἀπέτεινα πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὰ ὀρυκτὰ ἅλατα τῆς Θεσσαλίας, τὰ ὁποῖα εἶναι δίκαιον νὰ κηρυχθῶσιν ἐθνικὰ νομίσματα, ὅπως καὶ κατὰ τὸ 1833 ἐκηρύχθησαν τοιαῦτα τὰ ἅλατα τῶν ἐπαρχιῶν Εὐβοίας καὶ Φθιώτιδος, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν ὄχι δυνάμει κατακτήσεως, ἀλλὰ δυνάμει συνθήκης, διότι ἐθεωρήθη, ὅτι τοῦ ἅλατος ἡ ἑνὸς ἢ δύω λεπτῶν ἀξία, ὅσον στοιχίζει, ἀνήκει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, τὸ περιπλέον ἀνήκει, ὡς φόρος μονοπωλίου, εἰς τὸ Δημόσιον· διὰ τοῦτο τῷ 1833 ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς Βασιλικὰ νομίσματα, μετὰ δὲ τὸ Σύνταγμα ἐθνικὰ νομίσματα. Ἕπεται λοιπὸν, ὅτι καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ὀρυκτῶν ἁλάτων ὀφείλει τὸ Δημόσιον νὰ χορηγήσῃ ἀποζημίωσιν ἕως δύω λεπτῶν κατ’ ὀκάν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν περὶ τῶν ὀρυκτῶν ἁλάτων τούτων παρατήρησίν μου, διότι ὅταν ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, δὲν ἐγνώριζεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διακρίνῃ τὰ ὀρυκτὰ ἅλατα ἀπὸ τὰ αὐτόπηκτα. Προσθέτω, ὅτι ἡ ἐνοικίασις τῶν ἁλυκῶν θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ καὶ ἀπὸ τὰ αὐτόπηκτα, τὰ ὁποῖα ἐνῷ τὰ ἀπαγορεύομεν ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς μανιάτας, ἀφίνομεν ἐλευθέραν τὴν συλλογήν των εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν γίνεται εἰς τὸ Δημόσιον ζημία 300,000 δραχμῶν, διότι δὲν δίδεται ἡ ἀνήκουσα προσοχὴ καὶ οὔτε εἶναι δυνατὴ, καὶ αὕτη εἶναι ἡ ἐπαρχία τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, τὸ Μεσολόγγιον.

§46ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνήκω εἰς ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία ὑποφέρει πολὺ ἕνεκα τοῦ ἅλατος, εἶναι ἴσως ἡ ὀρεινοτέρα ἐπαρχία τοῦ Κράτους, ὡς εἶναι συγχρόνως καὶ ἡ ἐπαρχία ἡ μᾶλλον κτηνοτρόφος· διὰ τοῦτο ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μετὰ τῆς μεγάλης αὐτῆς πλειονοψηφίας τὴν γνώμην τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἁλυκῶν, τὴν ὑποστήριξα δὲ ὑπ’ ὄψιν ἔχων πρὸ πάντων, ὅτι διὰ τῆς ἐνοικιάσεως θὰ ἐκλείψῃ ἡ πραττομένη ὑπὸ τοῦ Δημοσίου σήμερον ἀδικία εἰς τοὺς καταναλωτάς. Αἱ ἁλυκαὶ θεωροῦνται νόμιμα, ἀλλ’ εἶναι πράγματι μονοπώλιον. Καὶ ἴσως μὲν τὸ μονοπώλιον πρέπει νὰ διατηρηθῇ ὑπὲρ τοῦ Κράτους χάριν τοῦ ἐξ αὐτοῦ ἐσόδου, ἀλλά, διατηρούμενον, δὲν πρέπει νὰ τυραννῇ τοὺς καταναλωτάς. Διὰ τοῦτο δὲ ἐγεννήθη ἄλλοτε μεγάλη συζήτησις μεταξὺ τοῦ συστήματος τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τῶν εἰδικῶν ἁλαταποθηκῶν, καὶ ἐλύθη ἀλληλοδιαδόχως καὶ ὑπὲρ καὶ κατ’ αὐτῶν. Διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐνοικιάσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ὁριστικῶς τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὅταν τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον ὑπέβαλε σύμβασιν περὶ ἐνοικιάσεως τῶν ἁλυκῶν, ἡ σύμβασις αὕτη περιεῖχε καὶ τὸν ὅρον τῆς συστάσεως καὶ διατηρήσεως ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρίας εἰδικῶν ἁλαταποθηκῶν καὶ εἰς τὰ ἀπόκεντρα μέρη, καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Καρπενήσιον, τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, εἰς ἣν ἀνήκω. Πλὴν τούτων ὅμως τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἁλυκῶν, θέλει προσπορίσει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὠφελείας, διότι διὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἐδίδοντο δωρεὰν εἰς τὸ Δημόσιον, ἤτοι ἄνευ ἐξόδων, 1,400,000 δραχμαὶ περίπου, μετὰ τινα δὲ χρόνον διαρκείας τῆς Ἑταιρίας, ὅλα τὰ ὑπ’ αὐτῆς καταστήματα καὶ οἰκοδομαὶ ὡς κτήματα αὐτοῦ. Μὲ ἐρωτᾷ ὁ κ. Φωτήλας, ἂν ἡ σύμβασις ἐκείνη ἐγένετο συνεπείᾳ δημοπρασίας. Νομίζω, ὄχι· ἀλλὰ διὰ τοῦτο μάλιστα, ἤτοι ἂν ἐνεργηθῇ ἡ δημοπρασία, ἡ ὠφέλεια αὕτη δύναται νὰ ἀποβῇ εἰς μάτην. Τοιαύτην ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου ἐν τοιαύταις κρισίμοις οἰκονομικαῖς στιγμαῖς δὲν πρέπει νὰ παραλείψωμεν, καὶ διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς περὶ ἐνοικιάσεως τῶν ἁλυκῶν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ὠφεληθῇ προσέτι καὶ ἡ βιομηχανία τοῦ Τόπου, διότι γνωστὸν εἶναι, ὅτι πολλὰ χημικὰ προϊόντα δύνανται νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἁλάτων. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὶ σκέπτεται περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ ἂν ἦναι ἀντίθετος πρὸς τὴν γνώμην ταύτην, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ἀντίθετος.

§47ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ὀλίγα ἔχω νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπον οἱ κύριοι Δημητρακάκης καὶ Ζηνόπουλος, διερμηνεύων κατὰ καθῆκον τὸ φρόνημα τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Βεβαίως ἡ ἐνοικίασις τῶν ἁλυκῶν θέλει ἀπαλλάξει τὸν Τόπον πολλῶν καταχρήσεων, αἵτινες γίνονται σήμερον, οὐχὶ μόνον διότι πολλοὶ τῶν φυλάκων καὶ τῶν ἁλαταποθηκαρίων κατανοσφίζονται τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ διότι αἱ ἁλυκαὶ εἶναι ἐκτεθειμέναι εἰς τὴν διαρπαγὴν τοῦ τυχόντος, μὴ δυναμένης τῆς Κυβερνήσεως δυστυχῶς νὰ παρεμποδίσῃ αὐτὴν, ταῦτα δὲ πάντα τὰ κακὰ θέλουσιν ἐκλείψει διὰ τῆς ἐνοικιάσεως, ἣν προέτεινεν ἡ Ἐπιτροπή. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῶν ἁλυκῶν, οὐδὲ νὰ προβληθῇ ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἐλέχθη ὡς πρὸς τὴν ἐνοικίασιν τῶν τελωνείων, διότι ἐπὶ τῶν ἁλυκῶν δὲν ὑπάρχουν ἔμποροι, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ πιέσῃ ὁ ἐνοικιαστής, οὔτε πρόκειται νὰ ἐγείρωμεν Κράτος ἐν Κράτει, ὡς κακῶς ἰσχυρίσθη ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντιτασσόμενος εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἐνοικιάσεως τῶν τελωνείων.

§48ΚΑΛΛΙΓΑΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομ.). Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Εὐρυτανίας μετέβαλεν εἰς ἐπερώτησιν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ εἰσήγαγε νέον εἶδος ἐπερωτήσεων, διότι συνήθως αἱ ἐπερωτήσεις γίνονται ἐπὶ γεγονότων, οὐχὶ περὶ τοῦ τί σκέπτεταί τις, περὶ τῆς μελέτης του, τί δύναται νὰ φρονῇ, ἂν ἐσχημάτισεν ἤδη γνώμην ἢ ὄχι, τί εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ ἐργαστηρίου τοῦ ἐγκεφάλου του. Οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ εἰς αὐτὸ τὸ ἐργαστήριον· ὅταν μεταδώσῃ τὰς σκέψεις του, τότε μόνον δύναται νὰ δώσῃ λόγον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰχθυοτροφεῖα 313,330. (Ἀναγινώσκεται τὸ σχετικὸν μέρος τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς).

§50Λ. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§51ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν ἠξεύρω ἐὰν θεωρῶνται ἰχθυοτροφεῖα καὶ οἱ τάφροι, ἤτοι οἱ χάνδακες. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, συνεπείᾳ ἐνεργείας τοῦ κ. Νομάρχου Μεσσηνίας, ἕνεκα ἀναφορᾶς τῶν καλλιεργητῶν τοῦ χωρίου Ἀσπροχώματος εἶναι ἐν γνώσει ὅτι κάτωθι τοῦ χωρίου Ἀσπροχώματος καταστρέφεται ἡ τάφρος τοῦ Μοντελάκη, δι’ ἣν τὸ Δημόσιον ἐδαπάνησεν 60,000 δραχμῶν, ἣν ὡς ἰχθυοτροφεῖον ἐνοικιάζει τὸ Δημόσιον ἀντὶ 150 δραχ. κατ’ ἔτος. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θέλουσα νὰ διασώζῃ τοιαῦτα ἔργα, νὰ μὴ τὰ παραδίδῃ εἰς ἐνοικίασιν ὡς ἰχθυοτροφεῖα.

§52ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ ἰχθυοτροφείων ἀπαντῶ εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Μεσολογγίου, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει ἀνάγκην ἐξετάσεως καὶ βεβαιώσεως. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4–10 τοῦ Κεφαλαίου Δʹ. ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–6 τοῦ Κεφαλαίου Εʹ.).

§53ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, ἐπειδὴ παρετείναμεν τὴν προθεσμίαν, παρακαλῶ νὰ τεθῶσι 40,000 δραχμῶν τοὐλάχιστον.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8 τοῦ Κεφαλαίου Εʹ. ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–7 τοῦ Κεφαλαίου ΣΤʹ).

§55ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, προκειμένου περὶ τῶν ἐξόδων καταμετρήσεως τῶν ἀμπέλων, προκαλῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τῆς καταμετρήσεως, ἥτις κατέστη σήμερον ἀναπόφευκτος, διότι σήμερον ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τὸ ἥμισυ τῶν καταμετρηθεισῶν ἀμπέλων μετετράπη εἰς ἀγροὺς, ἴσαι δὲ ἴσως ἐκτάσεις ἀγρῶν ἐγένοντο ἄμπελοι. Καὶ ἐν τούτοις αὗται μὲν φορολογοῦνται ὡς ἀγροί, ἐκεῖνοι δ’ ὡς ἄμπελοι.

§56ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8).

§57ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 πρέπει νὰ προστεθῶσιν 1, 326,382· ὥστε τὸ ἄρθρον, ἀντὶ 1,304,000, θὰ γείνῃ 2,630,382.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10. Ἐπιστροφαὶ χρημάτων ....

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤδη κατασκευάζονται αἱ ὑπόνομοι τῆς πρωτευούσης, καὶ δὲν ἐλήφθη πρόνοια περὶ πληρωμῆς προκαταβολῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὅπως ὁ νόμος κελεύει. Ἑπομένως προσεθέσαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων 30,000 διὰ προκαταβολὰς ἐπὶ τῆς δαπάνης ταύτης· ἐνταῦθα δὲ προσθέτομεν 30,000 ἐξ ἀπολήψεως τῶν προκαταβληθέντων.

§60ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὥστε αἱ 20,000 γίνονται 50,000. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10 μετὰ τῆς προσθήκης, κατόπιν δὲ καὶ τὰ ἄρθρα 11–13).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14. Ἀπόληψις προκαταβολῶν πρὸς ἀποξήρανσιν καὶ ἄρδευσιν τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου.

§62Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψεν αὐτὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς νόμον; Ἡ ἐπαρχία Λεβαδείας καταστρέφεται, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ καλλιέργεια.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι δὲν ἐγένοντο προκαταρκτικαὶ ἐργασίαι, καὶ εἰς τοῦτο καταγινόμεθα. Καὶ ἐπὶ τῆς προηγουμένης ὑπουργίας μου εἶχε γείνει ἔναρξις αὐτῶν, ἔκτοτε δὲν εὕρομεν προκεχωρημένον τὸ ἔργον. Ἤδη ἐπανελήφθη, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται χρόνος, ὅπως περατωθῇ ἡ ἐργασία.

§64Γ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ αὐτὸ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 14 καὶ 15 τοῦ κεφαλαίου ΣΤʹ. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἄρθρον τὰ ὑπόλοιπα κεφάλαια, Ζʹ. Ηʹ. καὶ Θʹ.)

§65ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πρὸ τοῦ πέρατος τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ἔσοδον ἐκ τελῶν ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν καὶ τῶν κληροδοσιῶν, ὅπερ κάκιστα βεβαιοῦται καὶ ἀνεπαρκῶς εἰσπράττεται. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ νομοθετική τις πρόνοια περὶ αὐτοῦ καὶ νὰ ἐπισταθῇ σύντονος ἡ προσοχὴ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ τρόπου καὶ τῆς διαδικασίας τῆς βεβαιώσεως τοῦ ἐσόδου τούτου, διότι κατὰ τὴν διοικητικὴν διαδικασίαν τῆς βεβαιώσεως λαμβάνουσι χώραν καταχρήσεις ἢ ἀμέλειαι ἐπιζήμιαι τῷ Δημοσίῳ, ὧν ἂν εἰσέτι δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ τῷ Ὑπουργῷ νὰ λάβῃ γνῶσιν θὰ λάβῃ πιστεύω ταχέως ἐν ταῖς πρώταις περιστάσεσιν, ἂν ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν.

§66Λ. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ὡς παρατηρεῖ ἡ Βουλή, τὸ ἐκ τῶν κληρονομιῶν ἔσοδον εἶναι ἐλάχιστον, δηλ. 100,000 δρ. μόνον. Τῆς σμικρότητος αὐτῆς μία τῶν αἰτιῶν εἶναι βεβαίως καὶ ἐκείνη, ἣν ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν σπουδαῖον εἰσόδημα ἐκ τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν, ἂν δὲν ἀποφασίσωμεν νὰ ἐγκαταλίπωμεν τὸ σύστημα τοῦ μὴ φορολογεῖν τὰς κληρονομίας, τὰς περιερχομένας εἰς τοὺς ἀνιόντας καὶ κατιόντας. Ἄν τὸ δικαίωμα τοῦ φορολογεῖν τοῦ Κράτους λόγον ἔχει τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν προστασίαν, ἣν διὰ τῶν νόμων καὶ τῶν ὀργάνων αὐτοῦ παρέχει εἰς τοὺς πολίτας, σπουδαιοτάτη εἶναι ἡ ὑπηρεσία αὕτη τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων πρὸ πάντων, διότι χάριν αὐτῶν ἡ νομοθεσία περιώρισε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ διαθέτειν. Μόνη διαφορὰ ὑπὲρ τῶν κατιόντων καὶ ἀνιόντων πρέπει νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς· τὸ φορολογικὸν δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ ἄρχεται οὐχὶ ἀπὸ τῶν περιουσιῶν τῶν ἄνω τῶν 3000 δρ., ὅπως ὁρίζει ὁ νόμος ἐπὶ τῶν ἄλλων συγγενῶν, ἀλλ’ ἀπὸ ἀνωτέρας κλίμακος, δηλ. 20,000 δρ. π. χ. ἐπὶ τῶν ἀνιόντων, καὶ 30,000 δρ. ἐπὶ τῶν κατιόντων. Οὕτω ὁ φόρος ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν ἄνευ ἀδικίας σπουδαίως θὰ αὐξήσῃ.

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως εἰς ἄλλα Κράτη ἀνεγνωρίσθη τοιαύτη ἀρχή· ἀλλ’ ἐν Ἑλλάδι, ὅπου οἱ δεσμοὶ τῆς οἰκογενείας εἶναι τόσον στενοὶ καὶ ἡ περιουσία θεωρεῖται ἀνήκουσα εἰς τὴν οἰκογένειαν, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπέστη ἡ ὥρα, νὰ φορολογηθῇ ἡ κληρονομία ἡ εἰς τοὺς ἀνιόντας ἢ τοὺς κατιόντας περιερχομένη. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐγένετο εὐρεῖα συζήτησις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, ἐν ἔτει 1880, ἡ δὲ Βουλὴ ὁμοθύμως οὕτως ἔκρινε τότε. Ἔκτοτε δὲ δὲν ἔχομεν μακρὰν πεῖραν πείθουσαν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ μεταβληθῇ τὸ κρατῆσαν σύστημα.

§68ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δύω γενικὰς παρατηρήσεις ἔχω νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον θριαμβευτικῶς ἐνεταφίασε τὴν βάρβαρον δεκάτην ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἣν ἀντεκατέστησε διὰ συστήματος ἂν οὐχὶ τελείου, βεβαίως ὅμως καλλιτέρου τοῦ προϋπάρξαντος. Ἐν τούτοις ἡ ἄδικος καὶ ἄνισος δεκάτη ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη ἐπὶ τοῦ ἐλαίου. Εἶναι φρονῶ καιρὸς νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀνάγκη τῆς καταργήσεως τῆς ἐλαιοδεκάτης, καὶ τῆς ἀντικαταστάσεως ταύτης διὰ τρόπου φορολογίας μᾶλλον ὁμοιομόρφου καὶ μᾶλλον ἴσου πρὸς τοὺς λοιποὺς φόρους. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὑπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ οἱ ἐλαιοκτήμονες τῆς ἐπαρχίας Βώλου ἀναφορὰν παρακαλοῦντες νὰ μελετηθῇ ἡ ἰδέα των, ὅτι δίκαιον εἶναι καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, καταργουμένης τῆς δεκάτης, νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ἐλαίου, ὡς τοῦτο γίνεται ἔν τε τῇ Ἑπτανήσῳ καὶ εἴς τινα τῆς Πελοποννήσου μέρη. Εἴτε ὅμως τὴν γνώμην τῶν συνεπαρχιωτῶν μου δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις, τῶν ὁποίων τὴν ἀναφορὰν θερμῶς συνιστῶ εἰς αὐτήν, εἴτε τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τῶν ἐλαιοδένδρων κατὰ ῥίζας καὶ καθ’ ἡλικίαν, βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἵνα κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον ἐπέλθῃ ἡ δέουσα θεραπεία καὶ ἀπαλλαγῶσιν οἱ ἐλαιοκτήμονες τῆς καταθλιπτικῆς δεκάτης. Δευτέραν παρατήρησιν ἔχω, ὅσον ἀφορᾶ εἰς τὸ καταναλισκόμενον εἰς δίκας χαρτόσημον. Φρονῶ, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἀνισότης καὶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ κλῖμαξ χαρτοσήμου ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ. Εἶναι ἄδικον ὁ ἐνάγων διὰ τὴν πληρωμὴν δραχμῶν πέντε νὰ πληρώνῃ ὅσον καὶ ὁ ζητῶν δραχμὰς τριακοσίας, καὶ εἶναι ἀδικώτερον ὁ ἐνάγων διὰ δραχμὰς τριακοσίας μίαν νὰ πληρώνῃ ὅσον καὶ ὁ ζητῶν δραχ. 10,000,000. Αἱ πλεῖσται τῶν ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων δίκαι ἔχουσιν ἀντικείμενον κάτω τῶν 100 δραχμῶν, καὶ εἶναι δίκαι τοῦ πτωχοῦ λαοῦ· δίκαιον δὲ εὑρίσκω ὅπως διὰ τὰ Εἰρηνοδικεῖα γίνωσι δύω τάξεις χαρτοσήμου, ἐξ’ ὧν ἡ μὲν διὰ τὰς δίκας μέχρι δραχμῶν 100, ἡ δὲ διὰ τὰς μέχρι 300. Διὰ τὰς ἐνώπιον ὅμως τοῦ Πρωτοδικείου δίκας, αἱ τάξεις πρέπει νὰ ἦναι πλείονες τῶν δύω. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ καὶ τὴν γνώμην ταύτην.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων εἶναι......

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς ψηφίσεως ὅλων τῶν πινάκων τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἐξόδων δυνάμεθα ἴσως νὰ πεισθῶμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ ἔσοδα, εἴτε ἵνα ἐγγράψωμεν παραλειφθέντα ἀντίστοιχα εἴτε δι’ ἄλλον λόγον. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν μένουσιν ἀνοικτοὶ οἱ πίνακες, δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὰς μεταβολὰς ταύτας, καὶ ποιούμεθα τὰς ἀθροίσεις, ὅταν ψηφίσωμεν τὸν νόμον τῶν ἐσόδων.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὰ ἔξοδα. «Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Μέρος Αʹ. χρέος δημόσιον. Κεφάλαιον Αʹ. χρέος ἐξωτερικόν!. (Ἐπιψηφίζεται τὸ κεφάλαιον Αʹ. κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4 τοῦ κεφαλαίου Βʹ. — Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5. Δάνεια χρεωλυτικὰ 18,912,466.

§73ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ πρότασις περὶ τοῦ δανείου τῶν 10 ἑκατομμυρίων κεῖται ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, αὕτη δὲ, ἢ μᾶλλον τὰ συνελθόντα μέλη ἐνόμισαν ἀναγκαῖον νὰ ζητήσωσι πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ ὑπουργείου, διότι πρέπει νὰ μὴ παραμελῶμεν τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καθ’ ἃς, προκειμένου περὶ ἐνεγέρσεως καταστημάτων, ἀποθηκῶν κτλ. δὲν δύναται νὰ δοθῇ ἡ ζητουμένη πίστωσις, ἐὰν δὲν συνοδεύηται μετὰ λεπτομερῶν ὑπολογισμῶν τῶν δαπανῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ πέμψῃ ἡμῖν ταῦτα, διότι ἄλλως δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐργασθῶμεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ἐν ἄρθρῳ 24, νομίζω, ἀπαιτεῖ νὰ ὑποβάλλωνται οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς δαπάνης, προκειμένου περὶ δημοσίων καταστημάτων καὶ ἄλλων τοιούτων δημοσίων ἔργων. Περὶ πλοίων ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐκ τοῦ νόμου, οὐδὲ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς ὅπως ὑποβάλλωνται τοιοῦτοι ὑπολογισμοί. Ὡς πρὸς τὰ καταστήματα τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ ὑποβάλωμεν τὰ πάντα, εἶναι δὲ ἕτοιμα· νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νόμου δὲν ἀπαιτεῖ νὰ ὑποβάλλωνται τὰ σχέδια.

§75ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει ῥητῶς, ἀλλ’ ἀρκούμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς σᾶς εἶπον ὅμως, δὲν ἔχω δυσκολίαν, νὰ ὑποβάλω καὶ τὰ σχέδια. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ψήφισιν τῆς πιστώσεως, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν πίστωσιν τὸν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὡς πρὸς ταύτην τὴν πίστωσιν, τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὑπάρχει ἤδη καὶ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐνταῦθα πρόκειται μόνον περὶ τῆς πιστώσεως διὰ τοὺς τόκους καὶ τὸ χρεωλύσιον τοῦ δανείου, ὥστε οὐδὲν κωλύει ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν. Ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν ὅμως τὴν ἄλλην, τὴν περιεχομένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ἀφορῶντι εἰς τὰ δάνεια, ὡς πρὸς ἐκείνην δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν, ἂν μὴ ἔχωμεν γνωμοδότησιν τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ· προκειμένου περὶ πιστώσεων, εἶναι συνταγματικὴ ἡ ὑποχρέωσις. Τὰς πληροφορίας ἄρα ἃς εἶπον πλὴν τῶν περὶ πλοίων, αἱ ὁποῖαι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν Βουλὴν ἐκτὸς περιληπτικῶν τινων ὑπολογισμῶν, τὰς ἄλλας οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν ἵνα τὰς ὑποβάλω.

§77ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ πλοῖα, δὲν βλέπω τί εἶναι τὸ κωλύον νὰ ὑποβληθῶσι τὰ σχέδια. Ἐγὼ γινώσκω, ὅτι εἰς τὰ μεγάλα Κράτη, ὅταν πρόκηται νὰ κατασκευάσωσι πλοῖα καὶ πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἔτι ἡ κατασκευὴ αὐτῶν, ἅπαντες γνωρίζουσι ποίων διαστάσεων θὰ ἦναι, ποίας δυνάμεως, ποῖον πάχος θὰ ἔχῃ ὁ θώραξ. Ἐνθυμοῦμαι πόσαι συζητήσεις ἐγένοντο ἐν τῇ Ἰταλικῇ Βουλῇ, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ὁ Δουΐλιος· τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἐκτίθενται μάλιστα τὰ σχέδια τῶν πλοίων αὐτῶν ἐν ταῖς ἐκθέσεσι τῶν μερῶν ἐκείνων. Ποῖα μυστήρια ἡμῶν ἔχομεν νὰ κρύψωμεν; Ἡμεῖς θὰ μιμηθῶμεν ἐκεῖνο τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ θεωρήσωμεν πρακτικώτερον, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ εἰς ὅλον τὸν κόσμον· διατί νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ φῶς ἐπὶ ἀντικειμένου, τοῦ ὁποίου ἡ καλὴ ἢ κακὴ διεξαγωγὴ συνδέεται μὲ τὴν τιμὴν καὶ μὲ τὸ μέλλον τῆς πατρίδος; Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ὁ λογιστικὸς νόμος ἐν ἄρθρῳ 24 δὲν ὁμιλεῖ περὶ τῶν σχεδίων τῶν οἰκοδομῶν καὶ λοιπῶν, ἐπειδὴ δὲ ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ ταῦτα εἰπὼν, ὅτι εἶναι ἤδη ἕτοιμα, δὲν κάμνω λόγον περὶ τούτου. Τέλος ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπειδὴ, κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, αὐξάνει τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἑπομένως καὶ ὁ τόκος, συγχωνεύονται αἱ δύω πιστώσεις καὶ εἶναι ἀναγκαία ἡ ἔκθεσις.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐδῶ ζητεῖται ὁ τόκος τοῦ δανείου, ἐνῷ ἐκεῖ ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς δαπάνης τοῦ ὅλου δανείου.

§79ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐκεῖ ζητεῖτε περισσότερον ποσὸν δανείου.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, δὲν ζητοῦμεν ἀνώτερον ποσόν.

§81ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, περισσότερον, διότι ἐκεῖ λέγετε δραχμάς, ἐδῶ φράγκα.

§82ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἔντιμος προλαλήσας περιελθὼν τὴν Εὐρώπην, ἠδύνατο νὰ εἶναι ἐνήμερος ἐπὶ τοιούτων πραγμάτων καὶ μάλιστα ἀναγινώσκει ἐνίοτε καὶ συζητήσεις ἐν ταῖς ξέναις Βουλαῖς. Ἄρχομαι ἀπὸ τῶν τελευταίων· ἐν Ἰταλίᾳ πρὸ ὀλίγου χρόνου ἔγινε μεγάλη συζήτησις περὶ τῶν ναυτικῶν παρασκευῶν καὶ πολιτευταί τινες, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὰ ὀνόματά των ἂν θέλετε, πολιτευταί τινες ἐδοκίμασαν νὰ φέρουν τὴν συζήτησιν, ὅπως ὑποχρεωθῇ τὸ ὑπουργεῖον νὰ καταδείξῃ ἐν τῇ Βουλῇ τὸν τύπον, ὃν ἔμελλε τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν νὰ δεχθῇ ἐν τῇ κατασκευῇ τῶν μεγάλων θωρηκτῶν.

§83ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§84ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὁ Νικοτέρα καὶ ἄλλοι. Καὶ ποῦ; ἐν Ἰταλίᾳ, ὅπου σήμερον τηρεῖται τὸ ἀκριβέστερον λογιστικὸν σύστημα. Οἱ πολιτευταὶ ὅλοι ἐπείσθησαν, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐπὶ τοιούτων ὑποθέσεων πρέπει νὰ εἶναι ὑπέρτερα πάσης σκέψεως, οἱουδήποτε πολιτικοῦ φρονήματος καὶ τῶν συμφερόντων οἱουδήποτε κόμματος. Αὐτὴ ἡ ἀντιπολίτευσις παρῃτήθη καὶ ἀφῆκε τὸν ὑπουργὸν ἐλεύθερον νὰ ἐνεργήσῃ. Ὅτε κατεσκευάσθη ὁ Δουΐλιος ὑπέβαλε τάχα τὸν τύπον ἡ Κυβέρνησις; Τὸ Ἀγγλικὸν ναυαρχεῖον ἐξηγεῖ ποτε τὸν τύπον τῶν πολεμικῶν πλοίων; Γίνονται σφοδραὶ συζητήσεις, σφοδραὶ κατακρίσεις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐξηγεῖ τὸ ναυρχεῖον ποῖον τύπον δέχεται.

§85Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς θέλομεν τὰ σχέδια.

§86ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αὐτὸ ζητεῖτε τὸν τύπον. Τί ἄλλο εἶναι τὰ σχέδια; Φαίνεται, δὲν ἐννοεῖτε τί ζητῆτε· ἐν Γαλλίᾳ ἔγινέ ποτε τοιαύτη ὑπόδειξις;

§87Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐσεῖς δὲν ἠξεύρετε.......

§88ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αὐτὰ θεωρεῖτε ὡς ἀφορμὴν διὰ νὰ προτείνετε ἀπαντήσεις; καὶ δι’ αὐτῶν τῶν ἀπαντήσεων νὰ ματαιώσετε σοβαρὰ σχέδια.

§89ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλομεν νὰ προλάβωμεν τοὺς κινδύνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ ἀφροσύνη μᾶς ὠθεῖ.

§90ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ τὰ κρίνετε.

§91ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ὅμως δὲν ἠξεύρετε τί ζητεῖτε.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Ἔκαμαν σύμβασιν ἄνευ πιστώσεως καὶ σήμερον ζητοῦν καὶ τὰ σχέδια!

§93ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀφοῦ ἐπολιτεύθητε, ὅπως ἐπολιτεύθητε, μὴ διατηρήσαντες οὐδὲ τὰς διατυπώσεις τὰς κοινοτέρας τοῦ λογιστικοῦ νόμου, οὐδὲ ὄντες εἰς κατάστασιν νὰ ὑποβληθῆτε εἰς οἱονδήποτε ἔλεγχον, τώρα ἰδοὺ ποῦ μικρολογεῖτε. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι φέρεσθε καλὰ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν; Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ δύναται νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην, τὸ παραδέχομαι πρὸς στιγμήν, ὅτι προηγεῖται ἡ ὑπόδειξις τῶν σχεδίων· δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι πράττει συμφώνως πρὸς τὸ καθῆκον αὐτῆς ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀναστέλλουσα τὸ ἔργον αὐτῆς· νομίζω, ὅτι τὸ καθῆκον αὐτῆς εἶναι, ἐμμένουσα εἰς αὐτὴν τὴν γνώμην, νὰ φέρῃ ἔκθεσίν της, δ’ ἧς γνωμοδοτεῖ τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος τῆς συνόδου, ὅταν ὁ καιρὸς παρέρχεται ἀνεπιστρεπτεί, νὰ λέγῃ, δὲν προχωρῶ εἰς τὸ ἔργον μου, αὐτὸ εἶναι ἄρνησις ὑπηρεσίας.

§94ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶ ἐν ἰδίῳ ὀνόματι· τὰ λοιπὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς προσβαλλομένης οὕτω, ἂς ἀπαντήσωσιν, ἂν θέλωσιν.

§95ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἀκούω τίποτε, δὲν ἀκούω τίποτε.

§96ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν λέγετε τὴν ἀλήθειαν, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ ἀρνήσεως ὑπηρεσίας, διότι τοὺς προϋπολογισμοὺς ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀναγνωρίσας τὸ νόμιμον τῆς αἰτήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς· μόνον εἶπεν, ὅτι τὰ σχέδια δὲν φέρει.

§97ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε καὶ μὴ νομίζητε, ὅτι ὅλη ἡ ἀλήθεια εἶναι ἐντὸς τῆς κεφαλῆ σας.

§98ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι εἰς τὰ πράγματα.

§99ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἔχετε τὴν ὑπομονὴν, ἀφοῦ τελειώσω τὸν λόγον μου, νὰ δείξητε ὅτι αὐτὰ, ὅσα λέγω, δὲν εἶναι ὀρθὰ, καὶ μὴ μὲ διακόπτετε κάθε στιγμήν. Αὐτὸ εἶναι ἔλλειψις κοινοβουλευτικῆς ἀγωγῆς.

§100ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι πολὺ νεώτερος ἀπὸ σᾶς ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ φθάσω εἰς τὴν κατάστασίν σας· ἐσεῖς διακόπτετε αἰωνίως.

§101ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ ἐγὼ διακόπτω, ἀλλὰ δὲν φωνάζω, δὲν χειρονομῶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Αὐτὸ εἶναι ἴδιον δαιμονιῶντος. Ἐδῶ εἶναι τόσοι ἰατροί. Ὁποίαν πρόνοιαν ἐλάβετε περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου;

§102ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ἔχετε ἀνάγκην νὰ σταλῆτε ἀλλοῦ ἀπὸ ἐδῶ, ὅταν λέγετε τοιαῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ βουλευτοῦ.

§103ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κατὰ τοῦ βουλευτοῦ τοῦ φωνασκοῦντος, τοῦ διακόπτοντος ἄνευ λόγου, ἔστω καὶ μετὰ λόγου, δύναμαι νὰ εἴπω τὰ πάντα.

§104ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ δὲ τοῦ ψευδομένου τί δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν;

§105ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὅτι ψεύδεται.— Οὐδέποτε λέγω ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω, εἶναι ἡ μόνη ἀλήθεια, ὅτι ἐγὼ εἰμὶ ἡ ἀλήθεια· οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ αὐτό. Ὅστις ἔχει σώας τὰς φρένας λέγει, «νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ ἀλήθεια».

§106ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Γνῶθι σαυτόν.

§107ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον.

§109ΚΑΛΛΙΓΑΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 24).

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῦ εἶναι τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται; Ἡμεῖς ὑπεσχέθημεν νὰ τὰ φέρωμεν, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἔχομεν ὑποχρέωσιν.

§111ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἄλλοτε, κύριε Ζηνόπουλε, ὅταν ἀναβαίνετε εἰς τὸ βῆμα ἐλπίζω νὰ κατέρχεσθε ὡς ἄνθρωπος ψυχρὰς ἔχων τὰς φρένας, οὐχὶ ἐκτὸς ἑαυτοῦ. (Θόρυβος).

§112ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἡ ἀπαίτησις, ἣν προέβαλον, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν σήμερον καὶ τὸ σχέδιον τῶν πλοίων, εἶναι ὅλως διόλου ἐναντίον τῆς τέχνης, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, οὔτε ἐπιστημονικῶς, οὔτε καὶ φυσικῶς τὰ πλοῖα νὰ κατασκευάζωνται εἰς τόπον ὡρισμένον. Τὰ πλοῖα δὲν εἶναι οὔτε κώδωνες χωνευόμενοι ἐπὶ προτύπου, οὔτε εἰς καλαπόδια ὡρισμένου τύπου κατασκευάζονται. Τὰ πλοῖα κατὰ πᾶσαν στιγμὴν μεταβάλλουσι τύπον ἐν ὅλῳ ἢ μέρος τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου τροποποιεῖται κατὰ νεωτέρας τελειοποιήσεις· καὶ ἐν παραδείγματι σᾶς ἀναφέρω καὶ τοῦτο, ὅτι ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶχε παραγγείλει νὰ φέρουν ἐκ τῆς δυτικῆς Εὐρώπης διάφορα σχέδια πλοίων, ἅτινα ἔφερον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Καὶ ἐν τούτοις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔφερον τροποποιήσεις· λ. χ. τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἐν μικροτεύκτῳ ἐστάλησαν, εἶχον τὴν ἴσαλον γραμμὴν γωνιαίαν, ἐν δὲ τῷ ὑπουργείῳ ἐγένετο λόγος περὶ βελτιώσεως τοῦ τύπου, καὶ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι κυρτή. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ὡρισμένος τύπος, ὅπως δύναται νὰ ὁρισθῇ τοιοῦτος καὶ νὰ δοθῇ σχέδιον δι’ οἰκοδομὰς, μολονότι καὶ αἱ οἰκοδομαὶ μεταβάλλονται, προϊούσης τῆς ἐργασίας, διὰ προσθαφαιρέσεων κτλ. Ἑπομένως κατὰ ὡρισμένον πλήρη τύπον ἢ σχέδιον εἶναι οὐ μόνον ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ ἄτεχνον καὶ ἐπιζήμιον νὰ ἀπαιτῆται ἡ τυφλὴ ἐκτέλεσις τῆς ναυπηγήσεως, τὸ πολὺ ἠμποροῦν προσόντα τινὰ νὰ προδιαγραφῶσιν· ἄρα ἡ ἀπαίτησις ὑποβολῆς σχεδίου τῇ ἐπιτροπῇ εἶναι ἐναντία τῶν ναυτικῶν νόμων.

§113ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω δύω λέξεις νὰ εἴπω, ἵνα ὑπερασπίσω ἐμαυτὸν, διότι δὲν ἔχω ἐντολὴν νὰ ὑπερασπίσω τὰ προσβληθέντα λοιπὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς ὑποβληθῶσι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ὁρίζει. Ἐσυζητήθη ἂν ὁρίζῃ καὶ περὶ σχεδίων ἢ οὔ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι καὶ περὶ τῶν σχεδίων, ἂν καὶ ὁ νόμος δὲν τὸ ἐπιβάλλει, θὰ φροντίσῃ νὰ σταλῶσιν, ἀλλὰ περὶ τῶν ὑπολογισμῶν τῶν δαπανῶν, οὓς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, εἶπεν, ὅτι θὰ τοὺς ὑποβάλῃ ἀφεύκτως.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοὺς ὑπέβαλα.

§115ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι ἡμεῖς ὑπεπέσαμεν εἰς ἄρνησιν ὑπηρεσίας. Διὰ νὰ μὴν ἐκτεθῶ εἰς τὴν παράλογον κατηγορίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὀφείλω νὰ θέσω πρὸ ὀφθαλμῶν ἡμῶν ......

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χθὲς σᾶς ὡμιλήσαμεν καὶ δὲν ἤλθατε.

§117ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ κλητὴρ μᾶς ἀνήγγειλεν, ὅτι εἴπατε, ὅταν θὰ γείνῃ ἀπαρτία, θὰ ἔλθετε.

§118ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς παρακαλεῖται νὰ εἴπῃ ἐὰν πάντοτε ἐγὼ δὲν ἤμην ὁ πρῶτος πάντων ἐρχόμενος, καὶ ὁ τελευταῖος ἀναχωρῶν. Θὰ ἐδεικνύομεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς τὸν αὐτὸν παραλογισμὸν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπόνοιαν, ἅπερ χαρακτηρίζουσι τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἀντὶ νὰ ἀπαιτήσωμεν νὰ ὑποβληθῶσιν ἡμῖν τὰ νόμιμα στοιχεῖα, περιοριζώμεθα παιδαριωδῶς, ὡς μᾶς συμβουλεύει, νὰ ὑποβάλωμεν ἔκθεσιν ἀποκρουστικὴν τῆς πιστώσεως. Γνωρίζομεν διατὶ λέγει ταῦτα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὰ λέγει, διότι εἶναι βέβαιος, ὅτι ὅ,τι καὶ ἂν εἴπῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς, θὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ πλειοψηφία, ἥτις ἐν ἠθικῇ αὐταπαρνήσει περιβάλλει ἀπεριορίστως τὸ ὑπουργεῖον, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλην λέξιν καὶ προκύψῃ θόρυβος, δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ τὴν ἀνένδοτον καὶ ἀκαταμάχητον θέλησιν τοῦ ὑπουργείου.

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Προκειμένου περὶ ζητήματος ὑψίστης σπουδαιότητος, τῆς ναυτικῆς καὶ στρατιωτικῆς παρασκευῆς τοῦ Τόπου, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, νομίζω καθῆκόν μου νὰ ἀπεκδυθῶ τῆς εὐθύνης, ἣν ὄχι ἡ ἐπιτροπὴ, ἀλλὰ μέλη τινὰ αὐτῆς φέρουσι διὰ τὴν βραδύτητα τῶν ἀποφάσεών της. Νομίζω, ὅτι ἡ βραδύτης αὕτη, προερχομένη ἐκ τῆς αἰτήσεως νὰ παρουσιασθῶσι τὰ σχέδια τῶν κατασκευασθησομένων πλοίων, οὐδεμίαν ὠφέλειαν, ἀλλὰ βλάβην φέρει εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· οὔτε ἡ Ἐπιτροπὴ, οὔτε ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἐκφέρῃ γνώμην τινὰ ἐπὶ τῶν σχεδίων τούτων, διότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔχει εἰδικὰς περὶ τούτου γνώσεις· ἄλλως τε, τοιαύτη ἐξέτασις βλάβην μάλιστα δύναται νὰ φέρῃ· τὸ ζήτημα δὲ τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν πρακτικὴν ὠφέλειαν διὰ τὸ ἔθνος παρουσιάζει, τίθεται μόνον ὅπως φέρῃ βραδύτητα εἰς τὰ ἔργα τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Χθὲς συνήλθομεν 10 μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δὲν ἔλειπεν ἢ μόνον εἷς, ἵνα ἀποτελέσωμεν ἀπαρτίαν· ἀντὶ δὲ νὰ ἔλθωσι καὶ τὰ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης μέλη καὶ ἀποφασίσωμεν εἴτε καταφατικῶς εἴτε ἀποφατικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀπ’ ἐναντίας ἓν ἐκ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν αὐτῆς ἐζήτησεν ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποστείλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰ σχέδια τῶν πλοίων καὶ τὰ μελετήσῃ αὕτη. Τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται νὰ γίνῃ, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι καλόν, ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ. Ἐνόμισα καλόν, κύριοι, νὰ εἴπω τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις, ὅπως ἀποῤῥίψω πᾶσαν εὐθύνην ἐκ τῆς μὴ ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίου νομοσχεδίου.

§120Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπορῶ πολὺ διὰ τὴν ἐμπάθειαν μὲ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ ὅμως θέλω ἀπαντήσει εἰς αὐτὸν μὲ ψυχρὸν αἷμα. Σήμερον ὅμως δὲν εἶναι καιρός· θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τότε θὰ ἐξηγήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τί ζητοῦμεν, καὶ ἂν ἔχωμεν δίκαιον νὰ τὰ ζητῶμεν, ναὶ ἢ ὄχι.

§121ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐν τούτοις θὰ λάβητε καιρὸν νὰ μάθητε.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ νὰ συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπή.

§123ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχῃ καὶ τὸν προϋπολογισμόν.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατεσκευάσθησαν καὶ τὰ σχεδιαγραφήματα ὅλων τῶν καταστημάτων τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ συζητηθὲν ἄρθρον. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ κεφαλαίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεων). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐν ὥρᾳ 12 τῆς μεσημβρίας.