1882.05.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 81

τῆς 28 Μαΐου 1882.

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Τ. Ν. Καλοκαιρινὸς ἐκθέτει, ὅτι κατὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἑλλην. Προξενείου Σμύρνης εὑρισκόμενοι πολλοὶ κληροῦχοι, ἔφεδροι καὶ ἐπίστρατοι, εἶναι πρόθυμοι νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν δυνάμει τοῦ τελευταίου ψηφισθέντος νόμου· ἀλλὰ, ληγούσης τῆς προθεσμίας, εὑρίσκονται εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν ἢ νὰ ὑποστῶσι τὴν ποινὴν, ἢ νὰ φυγοστρατήσωσι. Παρακαλεῖ ἑπομένως τὴν Βουλὴν νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας, ὅπως προσέλθωσιν εἰς τὸν στρατόν. — Ἡ χήρα Φλώρα Βρατσάνου, θυγάτηρ τοῦ ἐξ Ὕδρας Ἐμμανουὴλ Γκοτίστου φονευθέντος ἐν Κωνσταντινουπόλει διαταγῇ τοῦ Σουλτάνου, ζητεῖ ἀπὸ τοῦ ἔθνους τὴν προσήκουσαν ἀμοιβὴν διὰ τὰς θυσίας τῆς οἰκογενείας της. — Ὁ Λεωνίδας Πρόδρομος, πρώην τελωνιακὸς ὑπάλληλος, τυφλωθεὶς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ζητεῖ νὰ προκληθῇ νόμος, χορηγῶν αὐτῷ ἀνάλογον σύνταξιν πρὸς διατροφήν του. — Ὁ βουλευτὴς Καλαμῶν κ. Δ. Τζάνες ὑποβάλλει τροποποίησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν διδακτικῶν βιβλίων τῆς μέσης καὶ κατωτέρας παιδείας. (Ὅρα Παράρτημα).

§2Τ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν 25 χωρίων τῆς ἐπαρχίας μου, ὑπογεγραμμένην παρὰ τῶν Παρέδρων, τῶν Δημογερόντων καὶ ἄλλων εἰδικῶς ἐντεταλμένων πληρεξουσίων. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ζητοῦσι καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως σκεφθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀγροτικοῦ καὶ ἄρωσι τὴν ἀθλίαν κατάστασιν, εἰς ἣν ἤδη διατελοῦσιν οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τῆς Θεσσαλίας. Ἐπὶ τούτου παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν σκοπῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον κανονίζον τὰς σχέσεις μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, ἢ ἐὰν προτιμᾷ νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος καὶ συμφώνως πρὸς τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς Συμβάσεως τῆς 10 Μαρτίου 1881 μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας καὶ νὰ συντάξῃ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 6 τῆς ἀπὸ 20 Ἰανουαρίου παρελθόντος ἔτους Συμβάσεως ἔχει ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). Μέχρι σήμερον οὐδεὶς νόμος ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, κανονίζων τὰς σχέσεις ταύτας μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, ἑπομένως ἔδει αἱ σχέσεις αὗται νὰ μένωσιν, ὅπως ὑπῆρχον ἀνέκαθεν. Ἀλλ’ αἱ σχέσεις αὗται μετεβλήθησαν καὶ μεταβάλλονται καθ’ ἡμέραν τῇ ἐπιμελείᾳ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῇ ἀνοχῇ τῶν Ἀρχῶν τοῦ Κράτους. Οὕτω τὰ δικαστήρια ἐν Θεσσαλίᾳ διέταξαν ἐξώσεις τῶν χωρικῶν, ἐνῷ ῥητῶς τὸ ἐδάφ. 2 τοῦ ἄρθρου 6 τῆς Συμβάσεως ἀπαγορεύει τοῦτο· διότι τί ἄλλο εἶναι, κύριοι, ἡ ἔξωσις εἰμὴ τροποποίησις τῶν σχέσεων μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν;

§3ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποίων σχέσεων;

§4ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν σχέσεων, αἵτινες ἀνέκαθεν παρίσταντο.—Εἰς τὰ χωρία Φανάρι, Μαγουλᾶ καὶ ἀλλαχοῦ οἱ ἰδιοκτῆται ἀπέβαλον διὰ τῆς βίας τοὺς καλλιεργητάς. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὸ χωρίον Λαζαρίνα. Εἰς τὸ Μεσδάνι ὁ ἐπιστάτης ἐκαλλιέργησε δι’ ἴδιον λογαριασμὸν 1500 στρέμματα, προωρισμένα διὰ βοσκὴν τῶν κτηνῶν τῶν κατοίκων, περιώρισε δ’ οὕτω τὰ πρόβατα τῶν καλλιεργητῶν νὰ βόσκωσιν ἐπὶ μικρᾶς ἐκτάσεως. Ὡς γνωστὸν, εἰς τὴν Θεσσαλίαν οἱ γεωργοὶ δὲν εἶναι μόνον γεωργοὶ ἀλλὰ καὶ ποιμένες· οἱ ἰδιοκτῆται λοιπὸν, περιορίσαντες τὰ ποίμνια τῶν χωρικῶν νὰ βόσκουν ἐντὸς τῶν χωρίων, κατεδίκασαν τὰ ποίμνια ταῦτα εἰς καταστροφὴν, καὶ πολλὰ ἐκ τούτων κατεστράφησαν πρὸς ζημίαν τῶν καλλιεργητῶν. Εἰς Μεσδάνι, Παλαιοχῶρι καὶ ἀλλαχοῦ δὲν ἐπετράπη εἴς τινας καλλιεργητὰς νὰ καλλιεργήσωσιν εἰμὴ 20 ἢ 30 μόνον στρέμματα, ἐνῷ εἰς ἄλλους εὐνοουμένους 200. Τί ἄλλο σημαίνουσι πάντα ταῦτα εἰμὴ τροποποίησιν τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 6 τῆς συμβάσεως; Ἐπερωτῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ πρῶτον διατί αἱ διοικητικαὶ Ἀρχαὶ δὲν προστατεύουσι κατὰ τὸν νόμον τοὺς καλλιεργητὰς ἀπέναντι τῶν ἰδιοκτητῶν, τῶν τιτλοφορουμένων ὡς τοιούτων καὶ τῶν μὴ τοιούτων, διότι ὑπάρχουσι καὶ μὴ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται ὡς τοιοῦτοι· ἐπικαλοῦνται δ’ οὗτοι ὑπὲρ ἑαυτῶν μίαν διάταξιν τῆς Συμβάσεως, ἐν ᾗ δῆθεν ἀναφέρεται, ὅτι οἱαδήποτε χαρτιὰ Κατῆ ἢ Συμβολαιογράφου πρέπει νὰ θεωρῶνται ὡς ἰσχυρὰ καὶ ἀπρόσβλητα, προκειμένου περὶ ἰδιοκτησίας. Δεύτερον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς προσαρτήσεως ἔδωκε τὰς ἀναγκαίας ὁδηγίας εἰς τὰς διοικητικὰς καὶ δικαστικὰς Ἀρχὰς, ἐὰν ἡρμήνευσε τὸ 6 ἄρθρον τῆς Συμβάσεως καὶ διατί αἱ Ἀρχαὶ αὗται δὲν ἐξετέλεσαν τὰς διαταγάς της. Καὶ τρίτον, ἐὰν ἐπιτρέπεται νὰ διαταχθῇ ἔξωσις κατὰ τῶν καλλιεργητῶν καὶ νὰ ληφθῶσιν ἄλλα προσωρινὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τροποποιοῦσι τὰς διατάξεις τῆς Συμβάσεως. Βλέπετε, ὅτι ζητοῦμεν μόνον δικαιοσύνην καὶ τίποτε πλέον, καὶ μὴν ἀνησυχεῖτε.

§5ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐπίσης καὶ ἐγὼ ἔρχομαι νὰ ὑψώσω φωνὴν διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου. Τὸ ζήτημα τοῦτο κατέστη ζήτημα ζωῆς ἢ θανάτου· οἱ λαοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ἐλευθερωθέντες ἀπὸ τὸν ζυγὸν, ἐνέπεσαν εἰς ζυγὸν χειρότερον, διότι οἱ λεγόμενοι ἰδιοκτῆται, οἱ κατέχοντες δικαίως ἢ ἀδίκως τὰ κτήματα, ζητοῦσι περισσότερον παρ’ ὅσον ἐπὶ τουρκοκρατίας ἐλάμβανον. Πρότερον οἱ κάτοικοι εἶχον τὰς ἰδιοκτησίας των, εἶχον τὰς φυτείας των, εἶχον τοὺς κήπους των, τὰς ἀμπέλους των καὶ ἐκαλλιέργουν κατὰ βούλησιν ὅσα στρέμματα χωράφια ἠδύναντο νὰ καλλιεργήσωσι καὶ τὰ ὁποῖα καὶ ἐπώλουν ἀναμεταξύ των, ἔδιδαν προῖκα εἰς θυγατέρας καὶ ἀδελφάς, ἀλλὰ τὴν σήμερον οἱ κάτοχοι οἱ σημερινοὶ δὲν ἐννοοῦσιν οὔτε σπιθαμὴν γῆς ν’ ἀφήσωσιν.

§6Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καλὰ κάμουν.

§7ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν κάμουν διόλου καλά.

§8ΡΑΔΙΝΟΣ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ σπουδαίω, τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεώς μου, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν σύστασιν Ἐπιτροπῆς. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω δὲ καὶ τὴν παροῦσαν ἀναφοράν.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττόν. Νὰ τυπωθῇ.

§10ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριοι ...

§11Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί θὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ ἀναφορά, κ. Πρόεδρε;

§12ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, νὰ τυπωθῇ.

§14ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ οἱ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ βουλευταὶ τὶ γίνεται. (Ὅρα Παράρτημα).

§15ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί! Διάφορα χωρία τῶν Τρικκάλων τῆς Θεσσαλίας ἔπεμψαν εἰς ἐμὲ τὴν παροῦσαν ἀναφορὰν ἐνυπόγραφον παρὰ τῶν κατοίκων, δι’ ἧς καθικετεύουσι τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς τύχης των καὶ τῆς χειραφετήσεως τῶν τῶν ἀγροτῶν Ἑλλήνων χωρικῶν, οἵτινες ζῶσι βίον ἀλήτου, διότι τὰ χωρία των αὐτὰ ἡρπάγησαν βιαίως ὑπὸ τοῦ τυράννου Ἀλῆ Πασσᾶ, ὅστις τὰ ἰδιοποιήθη ὡς ἰδιόκτητά του· καταστραφέντος δὲ κατόπιν τοῦ τυράννου, τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος χωρία ἐθεωρήθησαν ὡς Σουλτανικὰ, καὶ ὑπὸ διαφόρων Σουλτάνων ἐδωρήθησαν εἰς διαφόρους εὐνουμένους Πασσάδες Ὀθωμανούς· οὗτοι τώρα ἐπώλησαν πρὸς διαφόρους, κατ’ ὄνομα μόνον Χριστιανοὺς, τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος χωρία. Ἐπὶ τῆς Τουρκοκρατίας καὶ ὑπὸ τὴν κατοχὴν διαφόρων Πασσάδων τῶν εἰρημένων χωρίων οἱ χωρικοὶ εἶχον ὑπὸ τὴν ἄμεσον κατοχήν των καὶ κυριότητα ἀνὰ 200 στρέμματα γαιῶν, κῆπον καὶ οἰκίσκον καὶ ἔβοσκον τὰ ποίμνιά των εἰς λειβάδια ἄνευ τινὸς ἐξόδου· ἀλλὰ οἱ σημερινοὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ἀντικαταστήσαντες τοὺς Ὀθωμανοὺς, ἀποστεροῦσι τοὺς χωρικοὺς πάσης κατοχῆς καὶ ἰδιοκτησίας, πάσης νομῆς τῶν ποιμνίων των, καὶ τέλος, τὸ χείριστον πάντων, τοὺς ἐκδιώκουσιν ἐκ τῶν χωρίων τῆς γεννήσεώς των. Ἡ κατάστασις αὕτη εἰς αὐτοὺς εἶναι ἀνυπόφορος. Διὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγνώσω τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἀναφορὰν στεντωρείᾳ φωνῇ κατὰ τὴν παραγγελίαν τῶν χωρικῶν. (Ἀναγινώσκει). Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ταύτης βλέπετε, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι οἱ δύστηνοι οὗτοι χωρικοὶ τῆς Θεσσαλίας, μόνον κατ’ ὄνομα εἶναι σήμερον ἐλεύθεροι, πράγματι δὲ διατελοῦσιν ἐν χειροτέρᾳ καταστάσει παρ’ ὅ,τι ἦσαν ἐπὶ Τουρκικῆς τυραννίας· ὥστε ἡ θέσις των ἐχειροτέρευσε διὰ τῆς ἑνώσεως αὐτῶν μετὰ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, καὶ κυρίως ἀπεκατεστάθησαν εἵλωτες εἰς τοὺς νέους ἰδιοκτήτας, τοὺς λεγομένους Χριστιανούς. Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μεριμνήσῃ σπουδαίως περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ τούτου ζητήματος, καὶ νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην 200,000 ψυχῶν, ζώντων βίον ἀβίωτον, διότι αὔριον ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ φόρους αἵματος, ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς κάτοικοι δὲν ἔχουσι πατρίδα· πῶς λοιπὸν ἄνευ πατρίδος θὰ δώσωσι τὰ τέκνα των οἱ πατέρες νὰ φονευθῶσιν ἐν Ἐθνικῷ πολέμῳ; Ὁ Εὐριπίδης λέγει: «Ὅστις δ’ ἀπ’ ἄλλης πόλεως οἰκίζει πόλιν, ἁρμὸς πονηρὸς ὥς περ ἐν ξύλῳ παγείς, λόγῳ πολίτης ἐστί, τοῖς δ’ ἔργοισιν οὔ.» Τουτέστι, «ὅστις ἀπὸ πόλιν εἰς ἄλλην πόλιν μετοικεῖ, αὐτὸς ὁμοιάζει μὲ τὸν ῥόζον εἰς τὸ ξύλον, μὲ τὰ λόγια εἶναι Πατριώτης, εἰς τὰ ἔργα ὅμως ὄχι.» Ὥστε ἀφοῦ τις δὲν ἔχει ὡρισμένην Πατρίδα, οὐδὲ τόπον νὰ ταφῇ, μὲ ποῖον θάῤῥος θὰ πολεμήσῃ ἐν καιρῷ ἀνάγκης, καὶ διὰ ποῖον σκοπὸν θὰ κινδυνεύσῃ ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ! Τάχα διὰ χωράφια τοῦ κυρίου Καραπάνου, καὶ τῶν ἀλλοτρίων ἰδιοκτητῶν; Οἱ χωρικοὶ οὗτοι, εἰς ἣν εὑρίσκονται κατάστασιν, δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐκ προοιμίων τοῦ πολέμου βεβαιότητα, ὅτι θὰ νικήσωσι τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος! ὡς λέγει ὁ Ὅμηρος: «Εἷς οἰωνὸς ἄριστος ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης». Περὶ ποίας πατρίδος θὰ ἀμυνθῶσιν οἱ κάτοικοι οὗτοι, ἀφοῦ δὲν ἔχουσιν οὔτε τόπον νὰ ταφῶσιν; Αὐτοὶ οὗτοι οἱ δυστυχεῖς κάτοικοι δύνανται ἆρα διὰ τῶν πικραμένων χειλέων των εἰς τὸν ἄκρατον πατριωτικὸν ἐνθουσιασμὸν εὐθύμως νὰ ψάλλωσι τὸ θούριον ᾆσμα τοῦ στρατηγοῦ Τυρταίου: «Τεθνάμενος γὰρ καλὸν ἐπὶ προμάχοισι πεσόντα ἀνδρ’ ἀγαθὸν, περὶ ᾗ πατρίδι μαρνάμενον». Τουτέστι «διὰ τὸν ἀγαθὸν ἄνθρωπον τιμὴ μεγάλη εἶναι νὰ πίπτῃ νεκρὸς μαχόμενος ὑπὲρ τῆς Πατρίδος του». Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι καιρὸς ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀσχοληθῶσι σπουδαίως ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ τούτου ζητήματος, καὶ βελτιώσωσι τὴν τύχην τῶν δυστυχῶν αὐτῶν χωρικῶν, ἀποκαθιστῶσαι αὐτοὺς ἀληθεῖς πατριώτας, ἂν προτιμῶσι νὰ ἔχωσι τοῦ λοιποῦ βραχίονας ἀλκίμους καὶ ἰσχυροὺς, καὶ προθύμους νὰ δράξωσι τὰ ὅπλα ὑπὲρ τῆς ἰσχύος καὶ ἀφθάρτου δόξης τοῦ Ἔθνους, κατὰ τοὺς ὅρκους τῶν πατέρων μας. Εὐελπίζομαι λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει φανῆ πρόθυμος καὶ εὐεργετικὴ πρὸς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ἀγάπην στηρίζεται καὶ αὐτὸς ὁ Βασιλικὸς Θρόνος.

§16ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Χθὲς, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Μεσσηνέζης ἐζήτησε τὴν ἐγγραφὴν τῆς προτάσεώς του εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Βεβαίως ἡ πρότασίς του εἶναι ἐναντία εἰς τὸ ἄρθρον 6 τῆς συμβάσεως τῆς Τουρκίας μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἀφαιρεθῶσιν ὅμως αἱ λέξεις «ἐν ταῖς ἄρτι προσαρτηθείσαις ἐπαρχίαις» καὶ ἀντὶ αὐτῶν τεθῶσιν «ἐν Ἑλλάδι»...

§17ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔκαμα νέαν πρότασιν καθ’ ὅλα σύμφωνον πρὸς τὰ παρ’ ὑμῶν προτεινόμενα.

§18ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Χαίρω πολύ. Ταύτην δέον νὰ συζητήσωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν.—Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χθὲς δὲν ἠρνήθη νὰ τεθῇ ἡ πρότασις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι τὸ πρῶτον ἀντικείμενον συζητήσεως, διότι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἄρχονται αἱ συγκομιδαὶ καὶ βεβαίως ἄπειροι συγκρούσεις θὰ γείνωσιν, ὡς καὶ πέρυσι, καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τούτου ἄρξηται κάτωθεν, ὁ κίνδυνος εἶναι μέγας, δύνασθε ὅμως συνετῶς σκεπτόμενοι, νὰ τὸν προλάβηται. Λοιπὸν τὸ πρῶτον ζήτημα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τὸ ἀγροτικόν.

§19ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, τὸ προκείμενον ἔπαυσεν ὂν ζήτημα ἀγροτικὸν καὶ κατέστη ζήτημα κοινωνικὸν, διότι μέχρι τοῦδε διεξήχθη οὕτω πως, ὥστε οἱ ἀντιποιούμενοι δικαιώματα κυριότητος διεκδικοῦσι σήμερον δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τουρκοκρατίας οὐδέποτε εἶχον. Οἱ λεγόμενοι κύριοι δὲν εἶχον κατὰ τὰ ἰσχύοντα ἐν Τουρκίᾳ ἢ τὸ τῆς ἐκβιάσεως τοῦ καλλιεργητοῦ εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν κεκανονισμένων δικαιωμάτων, οὐδέποτε δὲ τὸ τῆς ἐξώσεως ἀπὸ τῶν καλλιεργουμένων κτημάτων (θόρυβος). Ἤδη δὲ ὠφεληθέντες ἐκ τῆς δυσχεροῦς θέσεως, εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ πρώην Κυβέρνησις ἀναλαβοῦσα τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως πρὶν ἢ κυρωθῇ αὕτη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐξηνάγκασαν αὐτὴν οἱ λεγόμενοι κύριοι νὰ παράσχῃ αὐτοῖς τὴν δημοσίαν δύναμιν, καὶ διὰ ταύτης ὑπεχρέωσαν τοὺς καλλιεργητὰς εἰ τὴν ἀναγνώρισιν καὶ ἀπόδοσιν δικαιωμάτων, τῶν ὁποίων ἠμφισβήτουν τὸ νόμιμον, καὶ τοιουτοτρόπως ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον, ὅτι κατέστησαν διὰ τῶν κοινῶν ἀγώνων ἐλεύθεροι πολῖται, σήμερον εἶναι εἵλωτες. Ἔχουν δίκαιον, κύριοι, νὰ ἀναφέρωνται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ λέγωσιν, ὅτι, ἐὰν δὲν ἀποδοθῇ αὐτοῖς δικαιοσύνη, θὰ περιέλθωσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκπατρισθῶσιν, ἀπάτριδες πράγματι οὕτω γενόμενοι (Θόρυβος καὶ διάλογοι). Δὲν ζητῶ νὰ προκαλέσω ἐξέγερσιν τῶν ἀδικουμένων συμπολιτῶν ἡμῶν. Δέον ὅμως νὰ γείνῃ μία ἔρευνα, ὅπως ἐξευρεθῇ ὁποῖα εἶναι τὰ δικαιώματα τῶν καλλιεργητῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δημοσίου δικαίου τῆς Ἑλλάδος νὰ κανονισθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ δοθῇ καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ ἁρμόζουσα λύσις. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ δημοσιευθῶσιν ὅλαι αἱ ἀναφοραὶ καὶ νὰ ὁρισθῇ ῥητῶς, ὅπως τὴν ἐρχομένην Τρίτην πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως ᾖ ἡ πρὸ ἡμερῶν ὑποβληθεῖσα παρ’ ἐμοῦ σχετικὴ πρότασις.

§20ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. (Ἐγειρόμενοι). Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου, κ. Πρόεδρε.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ προηγηθῇ καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτὸ τὸ ζήτημα;

§24ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προηγηθῇ καὶ αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως «περὶ διορισμοῦ Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν σχέσεων μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἀπεῤῥίφθη.

§26ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι, παρεδέχθη. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διεβίβασεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰ πρακτικὰ τῆς ἐνεργηθείσης ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαμπάκας.

§28ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή. Πρέπει νὰ εἴπητε τί ἔγεινε διὰ τὸ ζήτημα.

§29ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἔχετε καθῆκον νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν.

§30ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ζητοῦμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, κ. Πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίθετον.

§32ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§33ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι δικαίωμά μας, κ. Πρόεδρε, καὶ ὀφείλετε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§34ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Προτείνεται ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κ. Πρόεδρε, καὶ ζητοῦμεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. Πρέπει νὰ προβῆτε λοιπὸν εἰς ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ζητεῖται ὀνομαστικὴ κλῆσις, δὲν δύναται τὸ Ὑπουργεῖον ν’ ἀντιταχθῇ. Νομίζω, ὅτι κακῶς σκέπτονται οἱ ζητοῦντες αὐτήν· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐπεμβῶμεν εἰς τὰς σκέψεις των. Ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἐξαναγκάζουσιν ἐκείνους, οἵτινες δὲν εἶναι ἐναντίοι τῆς ἐξετάσεως, νὰ καταψηφίσωσιν. Ἡμεῖς προθύμως θέλομεν δώσει τὴν συνδρομὴν ἡμῶν, ὅπως ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἡ πρότασις αὕτη, ἀλλὰ διὰ τρόπου, ὅστις νὰ μὴ παρακωλύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἀρξαμένης τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν θὰ παρακωλυθῇ πᾶσα ἄλλη συζήτησις· θὰ ἐξεύρῃ ἡ Βουλὴ τὸν τόπον, καθ’ ὃν συνάμα μετὰ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλουσι συζητηθῆ καὶ τὰ ἄλλα ζητήματα ἐν συνδυασμῷ πρὸς αὐτόν. Ἀλλὰ θέλουσί τινες ὀνομαστικὴν κλῆσιν; Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν αὐτὴν, ἀλλὰ θὰ ψηφίσωμεν κατὰ τῆς προτάσεως.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐτελείωσε.

§38ΤΙΝΕΣ. Ὄχι ὀνομαστικὴν κλῆσιν, κύριε Πρόεδρε.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, κύριε πρόεδρε, ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἀφοῦ θέλουν.

§40ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, δὲν ἐπίστευον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἠδύνατο νὰ δώσῃ χώραν εἰς ἀτελευτήτους συζητήσεις, ἐνῷ ἐμφορούμεθα πάντες ἐκ τῆς ἐπιθυμίας νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς (Θόρυβος). Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ προβῆτε εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§41ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν θὰ φέρῃ ἐμπόδια εἰς τὸ νὰ συζητηθοῦν καὶ ἄλλαι προτάσεις, δύναται καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐὰν δὲν συζητηθῇ τὴν Τρίτην, νὰ συζητηθῇ τὴν Τετάρτην ἢ τὴν Πέμπτην.

§42ΤΙΝΕΣ. Ὀνομαστικὴν κλῆσιν, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν δὲν κάμητε ἡσυχίαν, δὲν θὰ κάμω τίποτε. Ἡσυχάσατε λοιπὸν, σᾶς παρακαλῶ. Οἱ παραδεχόμενοι....

§44ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε. Περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ὅταν ἤλθομεν ἐδῶ, ἐκάμαμεν λόγον εἰς τὸν κ. Τρικούπην, ὅστις μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ μᾶς ὑποστηρίξῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ θὰ κανονίσῃ....

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῖον ζήτημα;

§46ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Τὸ ἀγροτικόν.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ εἶπα!

§48ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Μᾶς εἴπατε, ὅτι θὰ εὕρητε μέσον νόμιμον νὰ δικαιώσητε τὸν κόσμον.

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο μάλιστα.

§50Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ κατὰ τὰ διαλείμματα θὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν καὶ διάφορα νομοσχέδια. Πρὸς τί λοιπὸν αὐτὴ ἡ συζήτησις;

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ, ὅτι ἐπιμένουν εἰς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§52Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ τῆς ψηφοφορίας, κ. πρόεδρε, δύω παρουσιάσθησαν γνῶμαι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, κατὰ ποῖον χρόνον ἡ Βουλὴ θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Τινὲς μὲν ἔλεγον νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ ἐγγραφῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τινὲς δὲ ἔλεγον, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ ν’ ἀσχοληθῇ εἰς αὐτὸ μετὰ τὸ πέρας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Οὕτω πως ἐτέθη τὸ ζήτημα καὶ προεκλήθη ἡ Βουλὴ νὰ ψηφοφορήσῃ. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν ταύτην ἡμεῖς ἐψηφοφορήσαμεν μετὰ τῆς γνώμης ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπεδέχοντο νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα μετὰ τὸ πέρας τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ὁ χρόνος ἀρκετὰ προέβη, αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς εἶναι εἰς τὸ πέρας, καὶ ἀφοῦ περατωθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ ἦναι δύσκολον ἡ Βουλὴ νὰ ἦναι ἐν ἀπαρτίᾳ καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας της. Ὅταν ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς βεβαιώνῃ, ὅτι δὲν πρόκειται μετὰ τὸ πέρας τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ συναινεῖ νὰ ἀσχοληθῶμεν περὶ αὐτὸ καὶ καθ’ ὃν χρόνον συζητεῖται ὁ προϋπολογισμὸς, ὅτε θέλουσι συζητηθῆ καὶ ἄλλα νομοσχέδια καὶ τὸ προκείμενον ζήτημα, τότε πλέον δὲν ὑπάρχει διαφωνία, δυνάμεθα δὲ ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν γνώμην ταύτην.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρετεῖσθε τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας;

§54ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν ὁρισθῇ, ὅτι θὰ συζητηθῇ συγχρόνως μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τότε εἶναι περιττὴ ἡ ψηφοφορία.

§55ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς σᾶς ἀνήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίας, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν θέλει ἐπιληφθῆ τῆς προτάσεως· ἀφοῦ ἀνήγγειλε τὴν ἐκτίμησιν αὐτοῦ περὶ πλειονοψηφίας ἢ μειονοψηφίας, δυσηρεστήθησαν τινὲς εἰπόντες, ὅτι θέλομεν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Λοιπὸν πρῶτον πρέπει νὰ δοθῇ ἱκανοποίησις εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ἀπέναντι ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐπίστευσαν εἰς τὴν ἐκτίμησιν περὶ τῆς ψηφοφορίας. Δεύτερον δὲν εἶναι νομίζω συμφέρον διὰ τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς, ἂν μάλιστα, καθὼς λέγετε, ἐκτιμᾶτε, ὅτι ἐπροχώρησεν ἡ ὥρα, νὰ πιέζηται καθ’ ἡμέραν ἡ ἡμερησία διάταξις δι’ ἐκτάκτων ζητημάτων, καὶ νὰ δίδεται ἀφορμὴ νὰ ἐπαναλαμβάνωνται αὐτὰ καθ’ ἡμέραν καὶ νὰ ἐπανερχώμεθα εἰς τὴν μετατροπὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τρίτον ἀπορῶ πῶς οἱ λέγοντες, ὅτι δῆθεν μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἔχουν σκοπὸν νὰ φύγουν, αὐτὸν τὸν σκοπὸν, ὅτι δὲν θὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκον προτείνουν ὡς δικαιολόγησιν καὶ ὡς δικαίωμα νὰ μετατρέψουν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§56ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἁμαρτάνει αἰτιώμενος ἡμῶν, ὅτι πιέζομεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἀντέστημεν εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Αὐτοὶ ἔφερον νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε κατέτασσον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπ’ ἀριθ. 8, ἄλλοτε ὑπ’ ἀριθ. 15 καὶ ἄλλοτε ὑπ’ ἀριθ. 28. Φέρω παράδειγμα τὸ νομοσχέδιον, τὸ περὶ ὡρισμένου ἐξαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ Ἑπτανησιακῶν προϊόντων, τὸ ὁποῖον ἀφέθη ἀπ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸ ἔφερον. Ἡμεῖς οὐδέποτε ἀντέστημεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, οὐδέποτε ἐπιέσαμεν αὐτήν.

§57ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Σεῖς βέβαια δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν.

§58ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶσθε σεῖς; (Θόρυβος).

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ γείνῃ ἀφορμὴ πάλιν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ προχθὲς συμβᾶσαι ταραχαί.

§60ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μᾶς λέγουν προσέτι, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει μείνει ἐργαζομένη καὶ μετὰ τὸ πέρας τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὅτι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναχωρήσουν ἐντεῦθεν, δὲν θὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκόν των. Δὲν ὑπάρχει παράδειγμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐργάζεται κατὰ μῆνα Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον, ἕνεκα τῆς συγκομιδῆς τῶν καρπῶν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι εὔκολον ν’ ἀναβάλωσι, καὶ ἀναγκάζονται ν’ ἀναχωρήσουν ἀφοῦ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος παραμένουν ἐδῶ. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλὴ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος· ὅταν μᾶς λέγωσι νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸ πέρας τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ τὸ παραπέμπωσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς δὲν ἀντιλέγομεν νὰ συζητηθῇ διαρκούσης τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ὅμως θέλωσι νὰ τὸ συζητήσωσι μετὰ τὸ τέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ, τότε δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν τοῦτο, διότι αὐτὸ εἶναι κατάδηλος ἀπόῤῥιψις τοῦ ζητήματος.

§61ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καταστροφὴ τοῦ ζητήματος.

§62Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι οὐδεμία προσβολὴ ἐγένετο κατὰ τοῦ Προεδρείου, ἵνα ὑπερασπίσῃ αὐτό. Ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι εἰς περίστασιν καθ’ ἣν μετὰ τὴν ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως 15 τῶν βουλευτῶν ζητήσωσι τὴν διὰ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, αὐτὴ γίνεται. Ἐὰν τώρα ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Κανονισμοῦ ἦναι προσβολὴ κατὰ τοῦ Προεδρείου, τότε καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ τώρα χάνομεν τὸν καιρὸν ἐντελῶς ἀδίκως. Λέγω δὲ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ ἐργασθῇ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ περισσότερον ἀπὸ ἐμὲ, καὶ ὅμως καθ’ ἑκάστην ἐργάζομαι δύω ὥρας περισσότερον ἀπὸ τὸν κ. Καλλιγᾶν. Ὁ κ. Καλλιγᾶς ἔρχεται εἰς τὰς 5½. Ἀλλ’ ὁ κ. Καλλιγᾶς, λέγει ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν πρέπει νὰ μείνῃ.

§63ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μὴ τρέμετε ψηφοφορίαν.

§64Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάθετε, κύριε Καλλιγᾶ, ὅτι δὲν ἀνήκω εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι τρέμουν ἀπέναντι ἀριθμῶν. Εἶμαι συνειθισμένος πάντοτε μετὰ ὀλίγων νὰ παλαίω. Ὅταν δὲ ἐγὼ ἐπάλαιον ὑπὲρ τῶν ἀρχῶν τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὁ κ. Καλλιγᾶς, ὁ κ. Καλλιγᾶς περιήρχετο εἰς τὴν ἀγορὰν ὡς πρόεδρος τῆς Ἀμύνης θωπεύων καὶ περιποιούμενος τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον σήμερον πολεμεῖ. Λοιπὸν ἂς μὴ κάμῃ τοιοῦτον λόγον πρὸς πολιτευόμενον, ὅστις ἐπολιτεύθη πάντοτε ὑπὲρ ἀρχῶν καὶ οὐδέποτε ἐπτοήθη ἀπὸ τῶν μεγάλων πλειονοψηφιῶν, οὔτε ἐντύπωσιν τοῦ ἔκαμε ποτὲ ὁ μέγας ἀριθμὸς, ἀλλ’ ὅστις τὸ καθῆκόν του ἐθεώρησε ὑπέρτερον τῶν μεγάλων ἀριθμῶν. Καὶ παρακαλῶ, ὁ κ. Καλλιγᾶς νὰ μὴ διακόπτῃ, ἀλλὰ νὰ τηρῇ τὴν τάξιν, ὅταν ὁμιλοῦν οἱ ἄλλοι, ἂν θέλῃ νὰ τὸν σέβωνται· ἄλλως, ἐπανηλειμμένας περιφρονήσεις νὰ περιμένῃ. Λοιπὸν λέγω, ὅτι μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ τὸ ζήτημα καθαρῶς ἤλλαξε μορφὴν, καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὴν πρότασιν, παρεδέχθη, μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅτι οὕτως ἂς κανονισθῇ ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος. Ἐὰν θέλομεν δὲ νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, τὰ πράγματα ὁμιλοῦσιν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπ’ ὀλίγον θὰ διαρκέσῃ, καὶ ἀμέσως φέρω τὰ πρακτικὰ, ἵνα ἀναγνώσω μίαν ὁμιλίαν τοῦ κ. Τρικούπη, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Μαρτίου παρελθόντος ἔτους, ὅταν ἔλεγε πρὸς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον «σπεύσατε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἦναι ἐν ἀπαρτίᾳ μετά τινας ἡμέρας»· καὶ ὡς γνωρίζετε, τότε ἡ Βουλὴ ἔληξεν εἰς τὰς 11 Μαρτίου, ἐνῷ εἶχε προθεσμίαν νὰ ἐργασθῇ μέχρις 20 Ἀπριλίου. Τοῦτο ἐγένετο πάντοτε εἰς τὰς Βουλὰς· ἀλλ’ ὁ κ. Καλλιγᾶς, εἴτε διότι δὲν ἦτο εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλοτε, εἴτε διότι ὅλως διόλου ἐλησμόνησε σήμερον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν χθὲς, ὁμιλεῖ ὡς ὡμίλησεν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§66ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ συμβαδίσῃ ἡ συζήτησις μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγένετο ἤδη ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως καὶ ἀπεφάνθη ἡ Βουλή. Αὐτὸ τὸ ζήτημα λοιπὸν ἤδη θὰ ψηφοφορηθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῇ τὴν προσεχῆ Τρίτην ἡ συζήτησις περὶ διορισμοῦ ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν σχέσεων μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 158· 100 μὲν κατὰ τῆς προτάσεως, 57 δὲ ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν Κουντουριώτου καὶ εἰς τὸν καθηγητὴν Νικολαΐδην.

§70ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐνθυμεῖσθε ὅτι χθὲς ὑπέδειξα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἄλλην τινὰ ὀφειλομένην ἐπέκτασιν τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ψηφίζεται σήμερον. Ὁ κηδεμὼν δύω ἀνηλίκων ὀρφανῶν, τῆς Καλλιόπης καὶ Ἰωάννου, τέκνων τοῦ Θεοδώρου Κουντουριώτου, ζητεῖ ὅπως λάβῃ ἡ Βουλὴ καὶ περὶ τούτων πρόνοιαν· ὑποβάλλουσι λοιπὸν περὶ τούτου ἀναφορὰν.

§71ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὴ ἔχει ἐξάδελφον ὑπουργόν. Τί ζητεῖς; Ἔχει ὅμως τὸ ἔγκλημα νὰ ἦναι ἀνεψιὰ τοῦ Ἀνδρέου Κουντουριώτου.

§72ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ ἐπιχείρημά σας δὲν ἐξαντλεῖ τὸ ζήτημα δὲν ἔχει τὴν λογικὴν συνέπειαν, ὅπως ἐπενέγκῃ τὴν θεραπείαν τοῦ πράγματος. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν ἀναφορὰν, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ. Ἐπίσης ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς ἐντὸς τῶν ἀμπέλων κτλ. (Ὅρα Παράρτημα).

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ὑποβάλλω τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρ. 7 καὶ 8 τοῦ νομοσχεδίου περὶ διδακτικῶν βιβλίων τῆς μέσης καὶ κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα).

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατόπιν τοῦ νόμου περὶ ἐπεκτάσεως τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας παρίσταται ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσι τὰ τῶν ἐξασκούντων ἐν αὐταῖς ἰατρικὰ ἐπαγγέλματα, ὅσοι δὲν ἔχουσι πάντα τὰ προσόντα τοῦ κειμένου ἐνταῦθα νόμου. Ἐπ’ ἐλάχιστον πρέπει ν’ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τῶν ἐνταῦθα κειμένων· ὑπάρχουσιν ὅμως καί τινες μεταβατικαὶ διατάξεις, αἵτινες δύνανται νὰ νομοθετηθῶσιν ὑπὲρ τῶν νῦν ἀσκούντων τὰ ἐπαγγέλματα ταῦτα ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις, καὶ ταύτας προτείνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν. (Ὅρα Παράρτημα).

§75ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχει καὶ νομοσχέδιον περὶ τῶν δικηγόρων. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν τὸ βλέπομεν.

§76ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 979,865 τῆς χρήσεως τοῦ 1831 διὰ διαφόρους ὑπηρεσίας, καὶ πρὸ πάντων τῆς στρατιωτικῆς ἐκ δραχμῶν 728,000, καὶ ἄλλων ὑπουργείων. Παρακαλῶ δὲ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ. (Ὅρα Παράρτημα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον ἔλαβον τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας. Νὰ κληρωθῇ τὸ Τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ παραπεμφθῇ ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς. (Κληροῦται τὸ Αʹ. Τμῆμα). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. — Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὸν υἱὸν τοῦ Λαζάρου Κουντουριώτου καὶ τὰς χήρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ, καὶ τοῦ ἑτέρου περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὸν πρώην καθηγητὴν κ. Νικολαΐδην. (Ἀναγινώσκονται ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια. Μεθ’ ὃ γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην κάλπην, διὰ τὴν οἰκογένειαν Κουντουριώτου, εὑρέθησαν ψῆφοι 117 εἰς τὸ Ναὶ καὶ 21 εἰς τὸ Ὄχι. Εἰς δὲ τὴν δευτέραν, διὰ τὸν πρώην καθηγητὴν Νικολαΐδην, εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 121, εἰς τὸ Ὄχι 15. Ἑπομένως ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ἐγένοντο δεκτὰ εἰς δευτέραν συζήτησιν. (Κατόπιν γίνονται δεκτὰ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) Περὶ βοηθοῦ ἐν τῷ Ἀστεροσκοπείῳ Ἀθηνῶν. 2) Περὶ προσθήκης δύο γραφέων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. 3) Περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος, διορθωθείσης, προτάσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 λέξεως Γκαγκάβα εἰς Κακάδα, καὶ τροποποιηθείσης τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 11 ὡς ἑξῆς: «Διὰ τοῦ αὐτοῦ δὲ Διατάγματος ὁρισθήσεται ἡ ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων τούτων δικαιοδοσία τῶν λιμενικῶν καὶ τελωνιακῶν Ἀρχῶν». 4) Περὶ προσθήκης Γʹ. ὑποταμείου παρὰ τῷ Κεντρικῷ Ταμείῳ καὶ καταργήσεως θέσεως Γραμματέως βʹ. τάξεως. Εἰς βʹ. δ’ ἀνάγνωσιν τὰ ἀκόλουθα· 1) Περὶ προσθήκης δύω Ἐφόρων τῶν ἀρχαιοτήτων. 2) Περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1882. 3) Περὶ μισθοδοσίας τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§80ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον μετὰ μεσημβρίαν μᾶς διενεμήθη δήλωσις, διὰ τῆς ὁποίας προστίθενται νέα ἔξοδα, ὑπερβαίνοντα τὸ ἑκατομμύριον. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, πρέπει νὰ σταλῇ αὕτη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ γνωμοδοτήσῃ ἐπ’ αὐτῆς. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν αὐτὴν γνώμην, τότε ἀνάγκη ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ μεταβῶμεν εἰς ἕτερον ἀντικείμενον.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Ἐπιτροπήν νὰ συνέλθῃ ἀμέσως, ὅπως καταρτίσῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§82ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι δηλώσεις.

§83ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ ἐτελείωσεν ἡ ἐπεξεργασία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Εἰσηγητὴν ἡ σύνταξις τῆς ἐκθέσεως, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλε πρόσθετον δήλωσιν περὶ αὐξήσεως ὡρισμένου τινὸς ποσοῦ. Ἀπορῶ δὲ πῶς ἡ δήλωσις δὲν περιῆλθεν εἰς χεῖρας τῆς Ἐπιτροπῆς. Παρετήρησα δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οὔτε εἰς τὸ πρωτόκολλον τῶν εἰσαγομένων ἐγγράφων εἶναι σημειωμένη.

§85ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Στείλατε ἓν ἄλλο ἀντίγραφον. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Καλλιγᾶν νὰ ὑποβάλῃ προσέτι πίνακα ἀφορῶντα τὰς νέας ἐπαρχίας, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι προσηρτημένος εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἐνῷ ἀναφέρεται εἰς τὴν ἔκθεσίν του.

§86ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θέλω ἐξετάσει περὶ τούτου.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαφορικῶν τελῶν.

§88Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ὀφείλω νὰ ἀπευθύνω εἰς τὴν Βουλὴν δύω παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ πρώτου καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου αὐτοῦ. Κατὰ τὴν διασκευὴν καὶ τὴν φράσιν τοῦ 1 ἄρθρου, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἐπιψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθὲν ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐκδοθῇ ὡς νόμος, αἱ τελωνιακαὶ ἀρχαὶ ἔχουσι τὸ καθῆκον καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλωσι τὸ πρόσθετον διαφορικὸν τέλος, μὴ ὑπερβαῖνον τὰ 3 δεκατημόρια τοῦ ὑπάρχοντος εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἐφ’ ὅλων τῶν προϊόντων τῶν Κρατῶν ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα τὰ ἑλληνικὰ προϊόντα εἰσαγόμενα φορολογοῦνται διὰ βαρυτέρου τέλους, ἐφ’ ὅσον φορολογοῦνται τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα ὁμοειδῆ προϊόντα τῶν ἄλλων Χωρῶν. Κατὰ τὴν φράσιν λοιπὸν τοῦ 1 ἄρθρου, οἱ τελῶναι πρέπει νὰ γνωρίζωσι ποῖα ἑλληνικὰ προϊόντα καὶ ἐν τίσι Χώραις φορολογοῦνται περισσότερον τῶν ὁμοειδῶν προϊόντων τῶν ἄλλων Χωρῶν. Ἡ διασκευὴ τοῦ νόμου μοὶ φαίνεται πλημμελής, διότι οἱ τελῶναι δύνανται νὰ γνωρίζωσιν ἐπὶ τῶν προϊόντων τίνων Κρατῶν ὀφείλουσι νὰ ἐπιβάλλωσι τὰ πρόσθετα διαφορικὰ τέλη, εὐθὺς ὡς μάθωσι τίνα Κράτη φορολογοῦσι προϊόν τι ἑλληνικὸν περισσότερον τῶν ὁμοειδῶν προϊόντων τῶν ἄλλων Κρατῶν· ἀλλ’ οἱ ἔμποροι, οἵτινες δίδουσι τὰς παραγγελίας εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, δὲν θέλουσι γνωρίζει ἄν, ὅταν θὰ εἰσαχθῶσι τὰ προϊόντα εἰς τὸ Κράτος, διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ὁποίων ἔδωκαν παραγγελίας, δὲν θέλουσιν ὑποβληθῆ καὶ εἰς τὸ πρόσθετον διαφορικὸν εἰσαγωγικὸν τέλος, καὶ πληρώσει καὶ αὐτό. Τὸ ἐμπόριον δὲν εἶναι ἐπιχείρησις τύχης, δὲν εἶναι κυβεία. Ἡ ἐμπορία εἶναι πόρισμα μελέτης, καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες μετέρχονται αὐτὴν, ὅταν δίδωσι παραγγελίας ἵνα ἀγοράσωσι προϊόντα, πρέπει νὰ γνωρίζωσι ποία εἶναι ἡ ἀγοραία τιμὴ τῶν προϊόντων τούτων εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, πρέπει νὰ μελετήσωσι ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου, εἰς ὃν θέλουσι μεταφέρει πρὸς πώλησιν τὰ ἀγοραζόμενα προϊόντα, καὶ ποία θέλει εἶσθαι ἡ πιθανὴ ἀγοραία τιμὴ αὐτῶν ἐν τῷ τόπῳ τῆς καταναλώσεως, πόσα θέλουσιν εἶσθαι τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς τῶν προϊόντων των ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως, πρέπει νὰ γνωρίζωσι τέλος πάντων τί θέλουσι πληρώσει πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς μεταφορᾶς αὐτῶν καὶ τί θέλουσι πληρώσει ὡς εἰσαγωγικὸν τέλος. Ἀλλ’ ὡς εἶναι διεσκευασμένον τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὁ ἔμπορος δὲν θέλει γνωρίζει πόσον εἰσαγωγικὸν τέλος θέλει πληρώσει. Ἐνδέχεται νὰ προβῇ εἰς παραγγελίας, καὶ κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θέλουσιν αὗται ἐκτελεῖσθαι, ἐνδέχεται νὰ ἔλθῃ ἡ εἴδησις, ὅτι ἡ Χώρα ἀπὸ τὴν ὁποίαν μεταφέρει τὰ προϊόντα ἐπέβαλε μεγαλύτερον τέλος εἰς τι προϊὸν τῆς Ἑλλάδος, ἢ ὅσον τέλος πληρόνουσι τὰ ὁμοειδῆ προϊόντα τῶν ἄλλων Χωρῶν. Καὶ θέλει εὑρεῖ, εἰσάγων εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα μετέφερε, τὸν τελώνην ζητοῦντα πλὴν τοῦ νομίμου εἰσαγωγικοῦ τέλους καὶ τρία ἀκόμη δεκατημόρια αὐτοῦ, ὡς πρόσθετον διαφορικὸν τέλος. Ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως σκεφθῇ καὶ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν τροποποίησιν τῆς φράσεως τοῦ ἄρθρου, ἵνα μὴ ἀφήσῃ τὸ ἐμπόριον ἐκτεθειμένον εἰς παραπλησίους κινδύνους. Ἡ ἑτέρα παρατήρησις ἀνάγεται εἰς τὸ 2 ἄρθρον. Νομίζω, ὅτι ἡ φράσις εἶναι ἀσαφής. Ἂν μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὸ κείμενον, ἐλπίζω ὅτι καὶ ὑμεῖς θέλετε πεισθῇ περὶ τούτων, καὶ προβλέψει ὥστε νὰ προληφθῶσι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς ἀσαφείας τοῦ ἄρθρου τούτου δύνανται νὰ προκύψωσι. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2 «ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ Β. Διατάγματος νὰ ἀναβάλλῃ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐπιβολῆς τοῦ προσθέτου τούτου τέλους ἢ τοῦ δασμοῦ, καὶ νὰ ὁρίζῃ ἐξαιρέσεις τοῦ μέτρου τούτου, εἴτε ἐπιβάλλουσα αὐτὸ εἰς ὡρισμένα μόνον εἴδη, ἢ αὐξομειοῦσα τὸ πρόσθετον τέλος ἢ τὸν δασμὸν κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον ἐπὶ ὡρισμένων εἰδῶν». Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ κείμενον δὲν διευκρινίζει, ὅτι ἡ αὐξομείωσις τοῦ προσθέτου διαφορικοῦ τέλους δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν 3 δεκατημορίων, καὶ ἑπομένως, ὅτι τοιαύτη ἀσάφεια δύναται νὰ ἀποπλανήσῃ τελωνιακήν τινα Ἀρχήν, ἵνα ὑπολάβῃ ὅτι ἡ αὐξομείωσις τοῦ διαφορικοῦ τέλους δύναται νὰ ἐκταθῇ καὶ πέραν τῶν τριῶν δεκατημορίων τοῦ ἐπιβαλλομένου νῦν ποσοῦ. Αὗται εἶναι αἱ δύω παρατηρήσεις, ἃς ὤφειλον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελεν ἐπιψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν συμβουλεύω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι θεωρῶ αὐτὸ πλημμελὲς κατ’ ἐπιστήμην, θεωρῶ δ’ ἀκόμη, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα, ἂν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ καὶ ἐκτελεσθῇ ὡς νόμος τοῦ Κράτους, θέλει ἔχει, θέλουσιν εἶσθαι εἴτε ἀσήμαντα, εἴτε ἐπικίνδυνα καὶ ἐπιβλαβῆ. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι εἶναι συνετὸν νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ ἀνατρέξω εἰς θεωρίας μεμακρυσμένων χρόνων, οὐδὲ νὰ ἀναδράμω μέχρι τῶν οἰκονομικῶν θεωριῶν τοῦ Βολταίρου, ὁ ὁποῖος ἔλεγε κατὰ τοὺς χρόνους αὐτοῦ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγουσι καὶ οἱ ἡμέτεροι ἐν τοῖς χωρίοις τῆς Ἑλλάδος «ὁ γὰρ θάνατός σου ζωὴ μου». Καὶ ὁ Βολταῖρος ἔλεγεν ὅτι «πρέπει νὰ εὔχηταί τις ὑπὲρ τοῦ κακοῦ τῶν γειτόνων του, ἐὰν θέλῃ νὰ εὔχεται ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος του», ὅτι «δὲν κερδαίνει τις εἰμὴ ἐφ’ ὅσον ζημιόνει τοὺς ἄλλους». Αἱ θεωρίαι αὐταὶ ἀπεδείχθησαν πλημμελεῖς, καὶ ἡ ἱδρυθεῖσα Ἀγγλικὴ Σχολὴ τῆς ἐλευθέρας συναλλαγῆς ἀνέτρεψε ταύτας ὡς ἡμαρτημένας. Ὁ σκοπὸς τῆς Ἀγγλικῆς Σχολῆς τῆς ἐλευθέρας συναλλαγῆς ἦτο νὰ κατορθώσῃ, ὥστε οἱ Ἄγγλοι, ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκωνται, νὰ δύνανται νὰ πωλῶσι καὶ νὰ δύνανται νὰ ἀγοράζωσιν, ὅσον τὸ δυνατὸν συμφερώτερον. Ἡ Σχολὴ αὕτη στηρίζει τὰς θεωρίας της ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἥτις ἐγένετο ὑπὸ πάντων ἀποδεκτὴ, καὶ ἀνεκηρύχθη πανταχοῦ ὡς οἰκονομικὴ ἀλήθεια. Κατὰ τὴν ἀρχὴν ταύτην προσπαθήσατε νὰ παραγάγητε περισσότερα· ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀλλὰ, ἵνα πλουτήσητε, πρέπει καὶ νὰ ἀγοράζητε ἐφ’ ὅσον παρηγάγετε. Ἀλλ’ ὅταν διὰ μέσων περιοριστικῶν καὶ ἐξαιρετικῶν, ἐξαιρετικῶν εἴτε πρὸς εἶδός τι προϊόντος, εἴτε πρὸς τὰ προϊόντα χώρας ὡρισμένης, περιορίζητε τὴν ἀγορὰν ἐν γένει, καταδικάζετε τὴν παραγωγήν σας νὰ μὴ εὑρίσκῃ ἀγοραστὰς, περιορίζετε τὴν πώλησιν τῶν προϊόντων σας. Ὅταν σεῖς παράγετε πολλὰ, δέον καὶ νὰ ἀγοράσητε πολλὰ, οὕτω δὲ ἡ ἀνταλλαγὴ γίγνεται εὐρυτέρα, αὕτη δὲ ἐπιφέρει τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ὑμετέρας παραγωγῆς, τὴν αὔξησιν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐὰν παράγητε πολλὰ καὶ περιορίζητε τὴν ἀγορὰν τῶν προϊόντων τῶν ἄλλων διὰ μέτρων ἐξαιρετικῶν, θέλετε ὠθήσει καὶ τοὺς ἄλλους νὰ ὑποβάλωσιν εἰς περιορισμοὺς ἀναλόγους τὰ προϊόντα σας, ταῦτα δὲ, μὴ εὑρίσκοντα ἀγοραστὰς, δὲν θέλουσιν ἔχει ἀγοραίαν ἀξίαν ὡς μὴ πωλούμενα. Διὰ τοῦτο ἡ οἰκονομικὴ ἀλήθεια παραγγέλλει οὐ μόνον νὰ παράγητε πολλὰ, ἀλλὰ καὶ νὰ πωλῆτε πολλὰ, νὰ μὴ περιορίζητε δὲ τὴν πώλησιν τῶν προϊόντων τῶν ἄλλων. Ἄν περιορίζητε τὴν πώλησιν τῶν προϊόντων τοῦ γείτονος, καὶ ἐκεῖνος θέλει περιορίσει τὴν πώλησιν τῶν προϊόντων σας, καὶ θέλετε καταντήσει εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μὴ ὠφελῆσθε, ἐὰν παράγητε πολλὰ, θέλετε δὲ ἀναγκασθῆ ἐπὶ τέλους νὰ παράγητε ὀλίγα. Ἡ ἀρχὴ αὕτη εἶναι τοσοῦτον ἀληθὴς, ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐκτείνω περισσότερον τὸν λόγον, ἵνα ἀποδείξω αὐτήν. Μοὶ ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὴν συγγράμματος διασήμου συγγραφέως, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη ἀσκεῖ αὐθεντίαν, οὐδ’ ἀμφισβητεῖται τὸ κῦρος αὐτῆς. «Τὰ «διαφορικὰ τέλη, γράφει ὁ Stuart Mill ἐν σελ. 387 τοῦ 2 «τόμου τῆς oeconomie politique εὐνοοῦσι τὴν εἰσαγωγὴν «τόπου τινὸς εἴτε διὰ εἰδικῶν μέσων, εἴτε διὰ προτιμήσεως «παρεχομένης εἰς τὰ προϊόντα ἀποικίας ἢ τόπου, μεθ’ οὗ «ὑπάρχει ἐμπορική τις συνθήκη. Τοιαῦτά εἰσι τὰ ἀνυψω«μένα τέλη, τὰ ὑπὸ τῶν περὶ ναυτιλίας ἡμετέρων νόμων «ἐπιβαλλόμενα κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους ἐπὶ «τῶν ἐμπορευμάτων, τῶν εἰσαγομένων διὰ πλοίων ξέ«νων. Ὅ,τι καὶ ἂν ἤθελον δυνηθῆ νὰ εἴπωσιν ἄλλως ὑπὲρ «τῶν τοιούτων διακρίσεων, αὗται, ἂν δὲν ἦναι ἀσήμαν«τοι, εἰσὶ καταστρεπτικαὶ εἰς τὸν τόπον, οἰκο«νομικῶς ἐξεταζόμεναι.» Ἐὰν ὁ Mill χαρακτηρίζῃ ὡς ἀσήμαντα εἴτε ὡς ἐπικίνδυνα τὰ διαφορικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἐπὶ Κρατῶν, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ὁποῖα ἦσαν ἰσοδύναμα, ὡς ἔχοντα τὴν αὐτὴν ἢ ἀνάλογον παραγωγικὴν δύναμιν· ἐὰν ὁ Mill γράφων περὶ αὐτῶν ἔλεγε quoique l’ on puisse dir d’ ailleurs en faveur de ces distinctions, c’ est que si elles ne sont insignifiantes elles sont desastreuses au pays de vue oeconomique»· φαντασθῆτε πόσον περισσότερον ἀσήμαντα ἢ πόσον περισσότερον ἐπικίνδυνα εἶναι τὰ διαφορικὰ τέλη, τὰ ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ Κράτους, οἷον τὸ Ἑλληνικὸν, ἐπὶ προϊόντων ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἰσοδύναμα, δὲν εἶναι οὐδὲ μόνον μεγαλοδύναμα, ἀλλά εἰσι γίγαντες κατὰ τὴν παραγωγὴν, παραβαλλόμενα πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἵνα καταστήσω καταληπτὸν τὸ πρᾶγμα, ἐπιτρέψατέ μου νὰ καταβιβάσω τὴν συζήτησιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου περὶ διαφορικῶν τελῶν, νὰ ἐρευνήσω τὸν σκοπὸν, ὃν ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτοῦ, καὶ νὰ ἀποδείξω, ὅτι οὐ μόνον δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, ἀλλ’ ἐνδέχεται νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς ἀποτελέσματα ὅλως ἀντίθετα αὐτοῦ. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Ἀγγλίαν εἴτε τὴν Γαλλίαν νὰ ἐλαττώσωσι τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐπιβεβλημένα ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἂς ἴδωμεν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τοιοῦτον ἀποτέλεσμα; Δυστυχῶς ἡ οἰκονομικὴ στατιστικὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐν πλήρει ὀπισθοδρομήσει. Δὲν ἔχομεν δεδημοσιευμένους μέχρι τοῦδε πίνακας τῆς κινήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ ἐμπορίου εἰμὴ μέχρι τοῦ ἔτους 1875. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κάμω χρῆσιν τῶν πινάκων τούτων, μολονότι ἀπέχομεν ἀπὸ τοῦ χρόνου ἐκείνου ἑπτὰ πλήρη ἔτη. Κατὰ τοὺς πίνακας τούτους, ἡ Ἀγγλία μᾶς ἀπέστειλε κατὰ τὸ 1875 προϊόντα ἀξίας 31,291,425 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα συνίσταντο εἰς 141 εἴδη· ἡμεῖς δ’ ἀπεστείλαμεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν προϊόντα ἀξίας 40,052,946 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα συνίσταντο εἰς εἴδη μόνον 41. Ἀλλ’ ἂν διατρέξητε τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν προϊόντων τούτων, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι τὰ προϊόντα, ἅπερ ἐστείλαμεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, δὲν ἦσαν εἰμὴ μόνον τρία, διότι τὰ λοιπὰ 38 ἦσαν ἀσήμαντα κατὰ τὸ ποσὸν καὶ κατὰ τὴν ἀξίαν, ὥστε εἶναι ἀνάξιον νὰ κάμω περὶ αὐτῶν λόγον τινά. Τὰ τρία ταῦτα εἴδη ἦσαν ἡ σταφὶς, ὁ μόλυβδος καὶ τὸ ἔλαιον. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐφαρμόζομεν τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον περὶ διαφορικῶν τελῶν, καὶ ὅτι ἐφαρμόζομεν αὐτὸ κατὰ τὸν ἀνώτατον ὅρον, ὃν ἐπιτρέπει τὸ νομοσχέδιον, ἤτοι διὰ τῆς ἐπιβολῆς καὶ τῶν τριῶν δεκατημορίων τῶν νῦν ἐπιβαλλομένων τελῶν, καὶ ὅτι ἐφαρμόζομεν αὐτὸ ἐπιβάλλοντες τὰ πρόσθετα τρία δεκατημόρια καὶ ἐπὶ πάντων τῶν 141 εἰδῶν τῶν προϊόντων τῆς Ἀγγλίας. Θέλομεν ἔχει ἓν τῶν δύω ἀποτελεσμάτων· εἴτε τὰ προϊόντα, ἅτινα εἰσάγομεν ἐξ Ἀγγλίας, θέλουσιν ἐξακολουθεῖ νὰ εἰσάγωνται κατὰ τὸ αὐτὸ ποσὸν, διότι ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην αὐτῶν, εἴτε διότι προτιμᾷ ταῦτα κατὰ τὴν ποιότητα τῶν ὁμοειδῶν προϊόντων ἄλλων Κρατῶν, εἴτε διότι δὲν συμφέρει οἰκονομικῶς νὰ εἰσαχθῶσιν ὅμοια προϊόντα ἐξ ἄλλων Κρατῶν· ἀλλὰ τότε τὰ διαφορικὰ τούτων τέλη θέλουσι πληρώσει οἱ καταναλωταὶ, ἤτοι ἡμεῖς οἱ ἐν Ἑλλάδι καταναλίσκοντες αὐτὰ, οὐχὶ δὲ οἱ βιομήχανοι τῆς Ἀγγλίας. Εἴτε ἕνεκα τῶν διαφορικῶν τελῶν θέλει παύσει ἡ περισταλῆ, ἡ εἰσαγωγὴ τῶν προϊόντων τούτων τῶν ἐξ Ἀγγλίας εἰσαγομένων. Ἀλλ’ ἐὰν παύσῃ ἢ περισταλῆ ἡ εἰσαγωγὴ τούτων, ἡ Ἀγγλικὴ βιομηχανία ἥκιστα θέλει αἰσθανθῆ τὸν περιορισμὸν τοῦτον τῆς καταναλώσεως, ἀφοῦ ἡ ἀξία τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνέρχεται μόλις εἰς 31 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐνῷ ἡ Ἀγγλία ἐξάγει προϊόντα, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ὑπερβαίνει τὰ δέκα δισεκατομμύρια κατ’ ἔτος· οὐδ’ ἂν ἤθελε χάσει τὴν ἀγορὰν τῆς Ἑλλάδος ἤθελε δυσφορήσει, διότι ἐν αὐτῇ κατηνάλισκεν ἐμπορεύματα ἀξίας 30,000,000 δραχμῶν. Ἐὰν ὅμως ἡ Ἀγγλία ἀνταποκρινομένη εἰς τὰ διαφορικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ἠθέλομεν ἐπιβάλει εἰς τὰ προϊόντα της, ἤθελε προσθέσει καὶ ἐκείνη διαφορικὰ τέλη ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς σταφίδος ἢ ἐπὶ τῶν δύω ἄλλων προϊόντων, ἅτινα ἐξάγομεν, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ χάσωμεν τὴν ἀγορὰν, ἣν ἐν Ἀγγλίᾳ ἔχομεν, τοῦ πολυτιμοτέρου τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων, τῆς σταφίδος. Κατὰ τὸ 1875 ἐξήχθη ἐξ Ἑλλάδος σταφὶς 163,000,000 λιτρῶν ἀξίας 37,813,053 δραχμῶν· ἐξ αὐτοῦ δὲ τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς 126,038,407 λιτρῶν ἐστείλαμεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ ἐκ τῶν 37,813,053 δραχμῶν, ἃς ἐκ τῆς πωλήσεως τῆς σταφίδος εἰσηγάγομεν εἰς τὸ Κράτος, ἐκ μόνης τῆς Ἀγγλίας εἰσηγάγομεν 30,337,507 δραχμῶν. Ἡ ἀγορὰ τῆς Ἀγγλίας ἦτο κατὰ τὸ 1875 ἡ ἀποκλειστικὴ σχεδὸν ἀγορὰ τῆς ἑλληνικῆς σταφίδος. Κατὰ τὸ 1875 παρηγάγομεν μόλυβδον 171,377 τόνων, ἀξίας δὲ 4,214,336 δραχμῶν, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐστείλαμεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν 139,453 τόνους καὶ εἰσηγάγομεν ἐκ μόνης τῆς Ἀγγλίας 3,757,196 δραχμῶν.

§89ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει λάθος.

§90ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Εἶπον τόνους, ἀντὶ νὰ εἴπω καντάρια· 171,377 καντάρια μολύβδου ἐξηγάγομεν.

§91ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι πολλὰ τὰ λάθη.

§92ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχωσι λάθη, δὲν ἀρκεῖ νὰ τὸ λέγητε ἀορίστως, πρέπει νὰ τὸ καταδείξητε δι’ ἀριθμῶν. Ἐγὼ ἐξήγαγον τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀναφέρω, ἀπὸ τοὺς ἐπισήμους πίνακας τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου. Τὸ λάθος εἶναι, ὅτι εἶπον τόνους ἀντὶ καντάρια, καὶ ἐπήνεγκον τὴν διόρθωσιν. Καὶ ὡς πρὸς τὸν μόλυβδον λοιπὸν ἡ ἀγορὰ τῆς Ἀγγλίας εἶναι ἡ μόνη ἀγορὰ τοῦ μολύβδου τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ εἰσαχθῇ εἰς ἄλλην ἀγορὰν, διότι ἡ Γαλλία, εἰς τὴν ὁποίαν ἠδυνάμεθα νὰ πωλῶμεν τὸν μόλυβδον, καὶ ἐπωλοῦμεν μικρὰ ποσὰ αὐτοῦ ἐκεῖ, δὲν θέλει προτιμήσει τὸν μόλυβδον τὸν Ἑλληνικὸν, ἀφοῦ διὰ συμβάσεως, τὴν ὁποίαν συνωμολόγησε τελευταῖον μὲ τὴν Ἱσπανίαν, ἠλάττωσε τὰ τέλη τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μολύβδου τοῦ ἱσπανικοῦ κατὰ 8 σελλίνια κατὰ τόνον· ἑπομένως ὁ ἱσπανικὸς μόλυβδος θέλει πωλεῖσθαι ἐν Γαλλίᾳ εὐθηνότερος, ὁ δ’ Ἑλληνικὸς μόλυβδος, τόγε νῦν ἔχον, καθίσταται ἐκτὸς ἐμπορίου. Τὸ τρίτον προϊόν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, εἶναι τὸ ἔλαιον. Κατὰ τὸ 1875 ἐξηγάγομεν 12,244,615 ὀκάδας, καὶ εἰσηγάγομεν 12,932,904 δραχμῶν· ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 12,244,615 ὀκάδων ἐστείλαμεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν 3,551,864 ὀκάδας, καὶ εἰσηγάγομεν 3,728,275 δραχμῶν· οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ σᾶς ἀποδεικνύουν, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ἐλαίων ἡ Ἀγγλικὴ ἀγορὰ καταναλίσκει τὸ ἓν τέταρτον τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ ἐκ τῆς Ἑλλάδος, γνωρίζετε δὲ, ὅτι τὸ ἑλληνικὸν ἔλαιον, ἕνεκα τῆς ἀτέχνου κατασκευῆς αὐτοῦ, δὲν δύναται νὰ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὰ ἰταλικὰ ἔλαια, οὐδὲ πρὸς τὰ γαλλικὰ, ἀλλὰ μόλις ἀνταγωνίζεται ἀγωνιῶν πρὸς τὰ ἱσπανικὰ ἔλαια. Ἔχομεν δὲ συμφέρον νὰ προστατεύσωμεν τὴν κατανάλωσιν τοῦ προϊόντος τούτου, καὶ νὰ μὴ ζητήσωμεν νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν Ἀγγλικὴν ἀγορὰν, ἐν ᾗ καταναλίσκομεν τὸ τέταρτον τοῦ προϊόντος τούτου. Ἐὰν δὲ ἡ Ἀγγλία ἤθελεν ἐπενέγκει μικρὰν αὔξησιν τέλους εἰσαγωγῆς τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἢ ἐπὶ τοῦ μολύβδου, ποίαν ἀγορὰν ἄλλην θέλομεν ἀνευρεῖ διὰ τὰ προϊόντα ἡμῶν ταῦτα, ἢ εἰς ποίαν θέσιν θέλει περιέλθει τὸ πολυτιμότερον τῶν προϊόντων μας; Καὶ παρήχθησαν 163,000,000 λιτρῶν σταφίδος κατὰ τὸ 1875, κατὰ τὸ 1880 ὅμως ἐξήχθησαν 197,000,000 σταφίδος καὶ κατὰ τὸ 1881 253,000,000. Καὶ ἂν ἐξήχθησαν 171,377 κανταρίων μολύβδου κατὰ τὸ 1875, ἠξεύρετε ὅτι ἐδιπλασιάσθη ἡ παραγωγὴ τοῦ μολύβδου ἐν Ἑλλάδι, διότι μόνον μία ἑταιρία ἀπὸ 5,000 τόνων, οὓς παρῆγε τότε, παράγει νῦν 9,000 καὶ πλέον τόνων; Εἶναι ἀδύνατον διὰ τῶν διαφορικῶν τελῶν νὰ ἐκβιάσητε τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐλαττώσῃ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν προϊόντων ἡμῶν. Διὰ νὰ ἐκβιασθῇ ἡ Ἀγγλία νὰ ἐλαττώσῃ τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, πρέπει νὰ δύνασθε, διὰ τῶν διαφορικῶν τελῶν, τὰ ὁποῖα θέλετε ἐπιβάλει, νὰ πιέσητε τὸν κλάδον ἐκεῖνον τῆς βιομηχανίας τῆς Ἀγγλικῆς, ἐπὶ τῶν προϊόντων τοῦ ὁποίου θέλετε ἐπιβάλει τὰ διαφορικὰ τέλη. Ἀλλ’ ἠξεύρετε ποῖον εἶναι τὸ ποσοστὸν τῶν Ἀγγλικῶν προϊόντων, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς λαμβάνετε ἐκ τῆς Ἀγγλικῆς βιομηχανίας; Ἐλαχιστημόριον ἀσήμαντον ἐξ ἑκάστου κλάδου, ἑπομένως οὔτε κἂν θέλει αἰσθανθῆ ἡ Ἀγγλικὴ βιομηχανία τὸ κλείσιμον τῆς Ἑλληνικῆς ἀγορᾶς. Πρέπει νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαφορικῶν τελῶν καὶ ἐπὶ τῶν προϊόντων ἄλλου Κράτους, διὰ ν’ ἀποδείξω πόσον ἀληθῆ εἶναι τὰ ὑπὸ τοῦ Μὶλλ γραφέντα, ὅτι ὄχι μόνον ἀσήμαντα, ἀλλὰ καὶ ἐπικίνδυνα δύνανται ν’ ἀποβῶσι τὰ διαφορικὰ τέλη τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ψηφίσητε. Τὸ Κράτος τὸ Γαλλικὸν, τὸ ὁποῖον μετὰ τὴν ἐμφάνισιν τῆς φυλλοξήρας ἤρχισε νὰ εἰσάγῃ τὴν Ἑλληνικὴν σταφίδα, καὶ τὸ ὁποῖον τελευταῖον ηὔξησε τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ προϊόντος τούτου, κατὰ πόσον θέλει ἐπηρεασθῆ ἐκ τῶν διαφορικῶν τελῶν σας; Προσέφυγον εἰς τοὺς ἐπισήμους πίνακας τῆς κινήσεως τοῦ κατὰ τὸ 1874 Γαλλικοῦ ἐμπορίου, τοὺς ὁποίους ἐδημοσίευσε τὸ ὑπουργεῖον τοῦ ἐμπορίου τῆς Γαλλίας, καὶ οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους θέλω σᾶς ἀναφέρει εἶναι ἐξηγμένοι, ὡς πρὸς μὲν τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου τῆς Γαλλίας, διὰ τὸ ἔτος 1874, ἀπὸ τοὺς ἐπισήμους πίνακας τοῦ ὑπουργείου τοῦ ἐμπορίου τῆς Γαλλίας, διὰ δὲ τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τοὺς ἐπισήμους πίνακας τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ 1871, τοὺς ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν δεδημοσιευμένους. Κατὰ τὸ 1874 εἰσηγάγομεν ἐκ Γαλλίας προϊόντα ἀξίας 15,961,014 δραχμῶν, καὶ ἐξηγάγομεν εἰς Γαλλίαν προϊόντα ἀξίας δραχμῶν 2,656,354. Τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον ἀξίαν 15,961,014, ἦσαν πρὸ πάντων τὸ ζάκχαρι, ὁ καφὲς, τὰ μάλλινα καὶ βαμβακομάλλινα ὑφάσματα, τὰ μεταξωτὰ ὑφάσματα καὶ φορέματα, τὰ ἀκατέργαστα καὶ κατειργασμένα δέρματα, καὶ ἄλλα τινὰ εἴδη.

§93ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ ζάχαρις εἶναι προϊόν τῆς Γαλλίας;

§94ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ζάκχαρι καὶ ὁ καφὲς δὲν εἶναι προϊόντα τῆς Γαλλικῆς βιομηχανίας· ἓν μόνον ποσὸν ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ τοῦ ζακχάρεως τοῦ Γαλλικοῦ ἐμπορίου εἶναι προϊόν τῆς Γαλλικῆς βιομηχανίας, διότι αὕτη κατεργάζεται τὴν ὕλην τὴν ἀκαθάριστον, ἡ ὁποία εἰσάγεται ἐν τῷ Κράτει· τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ζακχάρεως καὶ ὁ καφὲς εἶναι ἀντικείμενον τοῦ διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου τῆς Γαλλίας, τὸ ὁποῖον εἰσάγει αὐτὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐγὼ, ἠξεύρετε, ὅτι δὲν ἔχω τὰς ἕξεις, τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τῶν διακοπῶν σας μᾶς φέρουσιν εἰς τὰς σκηνὰς, αἵτινες πρό τινων ἡμερῶν συνέβησαν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ· ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ μὴ μὲ διακόπτητε, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι οὕτω ταπεινόνετε τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον εἶσθε περιβεβλημένοι, τὸ δὲ ἀξίωμα τοῦτο εἶναι ἀξίωμα τῆς πατρίδος, καὶ δυσαρεστοῦμαι βλέπων αὐτὸ ταπεινούμενον.

§95ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Σᾶς ἐνοχλοῦσιν αἱ διακοπαὶ, ὅταν εὑρίσκεσθε εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε τώρα.

§96ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ ζάκχαρι εἶναι προϊόν τῆς Γαλλίας, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἀντικείμενον τοῦ διαμετακομιστικοῦ αὐτῆς ἐμπορίου. Τοῦτο δὲ δύνασθε νὰ ἴδητε καὶ εἰς τὰς σημειώσεις μου. Ἐκ Γαλλίας εἰσάγεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ζάκχαρι ἀξίας 2,806,198. Ἀλλ’ ἠξεύρετε πόσον ζάκχαρι ἐξάγει ἡ Γαλλία; Κατὰ τὸ 1869 ἐξήγαγε ζάκχαρι ἀξίας 85,900,000, κατὰ τὸ 1870, ἔτος πολιτικῶν συμφορῶν διὰ τὴν Γαλλίαν, ἐξήγαγε ζάκχαρι ἀξίας 85,200,000, κατὰ τὸ 1871, ἔτος ἐπίσης πολιτικῶν συμφορῶν, ἐξήγαγεν 75,600,000, κατὰ τὸ 1872 ὅμως ἐξήγαγε ζάκχαρι ἀξίας 122,100,000, κατὰ τὸ 1873 ὡσαύτως 124,100,000 καὶ κατὰ τὸ 1874 ζάκχαρι ἀξίας 144,400,000. Τὸ Γαλλικὸν λοιπὸν ἐμπόριον ἐξάγει ζάκχαρι ἀξίας 141,000,000, καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ποσὸν ὑμεῖς εἰσάγετε ζάκχαρι ἀξίας 2,806,198. Φαντασθῆτε, ἂν, ἐπιβάλλοντες διαφορικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου τοῦ ἐκ Γαλλίας εἰσαγομένου, θέλετε πιέσει τὸ Γαλλικὸν ἐμπόριον. Ἂς ὑπολογίσωμεν νῦν τὸ ποσὸν τῶν διαφορικῶν τελῶν. Τὸ νῦν εἰσπραττόμενον εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ζακχάρεως συνίσταται εἰς 33 ἑκατοστῶν τοῦ φράγκου. Μετὰ τὴν προσθήκην τῶν τριῶν δεκατημορίων, ἤτοι 10 ἄλλων ἑκατοστῶν, θέλουν εἰσπράτεσθαι ὡς τέλος 43 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ, ἐνῷ τώρα εἰσπράττετε ἐκ τελῶν ἐπὶ τοῦ ζάκχαρι δραχμὰς νέας 614,273:22, τότε, τῇ προσθήκῃ τοῦ διαφορικοῦ τέλους, θέλετε εἰσπράττει δραχ. νέας 800,446:62, ἤτοι θέλετε εἰσπράξει ἐπὶ πλέον 186,143:40. Ἡ Γαλλικὴ βιομηχανία καὶ τὸ Γαλλικὸν ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀποστέλλει τὸ ζάκχαρι, θέλει δυσφορήσει διὰ τὰς 186,143 δραχμῶν, τὰς ὁποίας θέλει πληρώσει ἐπὶ πλέον, καὶ θέλει δυσφορήσει τόσον, ὥστε νὰ πιέσῃ τὴν Κυβέρνησιν τὴν Γαλλικὴν ἵνα ἐλαττώσῃ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῆς σταφίδος; Καὶ ἂν οἱ ἐν Ἑλλάδι καταναλωταὶ προτιμῶσι τὸ Γαλλικὸν ζάκχαρι ἀπὸ τὸ ζάκχαρι τῆς Ὁλλανδίας ἢ ἀπὸ τὸ ζάκχαρι τῆς Αὐστρίας ἢ ἀπὸ τὸ ζάκχαρι τῆς Ἀγγλίας, καὶ ἀποφασίσωσι νὰ πληρόνωσι τὴν ἐπελευσομένην διὰ τῆς πληρωμῆς τοῦ διαφορικοῦ τέλους ὑπερτίμησιν τοῦ Γαλλικοῦ ζάκχαρι κατὰ 10 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ποῖος θέλει πληρώσει τὴν ὑπερτίμησιν ταύτην, ἢ ποῖος θέλει ζημιωθῆ ἐκ τῆς προσθήκης ταύτης τῶν διαφορικῶν τελῶν; Διὰ τοῦτο εἶχε δίκαιον ὁ Mill νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαφορικῶν τελῶν ἢ εἶναι ἀσήμαντα, ὅπως εἶναι ἀσήμαντα, ὅταν κατὰ τὴν ἀνωτέρω ὑπόθεσιν ἐπιβαρύνωσι τοὺς καταναλωτὰς, ἤτοι τὸν τόπον, ἢ εἶναι ἐπικίνδυνα καὶ καταστρεπτικὰ, desastreuses, ὅταν τὸ Κράτος προκηρύσσῃ δι’ αὐτῶν τὸν ἀνταγωνισμὸν ἀπέναντι Κράτους μεγαλειτέρου, τὸ ὁποῖον δύναται καὶ διὰ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τούτου νὰ καταβάλῃ ἡμᾶς. Τὸ διαμετακομιστικὸν ἐμπόριον τῆς Γαλλίας ἀπέστειλεν ὡσαύτως εἰς τὴν Ἑλλάδα 322,182 ὀκάδων καφέ. Ἐπειδὴ τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα πληρώνει ὁ εἰσαγόμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα καφὲς, συνίστανται εἰς 60 καὶ ½ ἑκατοστὰ τῆς νέας δραχμῆς, τὰ εἰσπραχθέντα τέλη ἐκ τοῦ εἰσπραχθέντος κατὰ τὸ 1871 καφὲ ἦσαν δραχ. 194,920 καὶ 14. Ἐὰν προσθέσωμεν εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ ταῦτα τέλη τὰ νῦν προστιθέμενα τέλη τῶν τριῶν δεκατημορίων τῶν νῦν πληρονομένων, θέλομεν εἰσπράξει ἐπὶ πλέον ἐκ τοῦ καφὲ δραχ. 62,825:19. Ἡ ἐπιβολὴ τοῦ προσθέτου διαφορικοῦ τέλους θέλει αὐξήσει τὴν τιμὴν τοῦ καφὲ κατὰ 19½ λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Οἱ καταναλωταὶ τῆς Ἑλλάδος ἢ θέλουσιν ἐγκαταλείψει τὸν ἐκ Γαλλίας εἰσαγόμενον καφὲ—καὶ εἰσηγάγομεν κατὰ τὸ 1874 καφὲ καὶ ἐξ ἄλλων χωρῶν, ἐκ τῆς Ἀγγλίας π. χ. ὀκάδες 110,598, ἐκ τῆς Αὐστρίας 119,609, ἐκ τῆς Ἀμερικῆς 20,693 καὶ ἐξ Αἰγύπτου μικρὸν ποσὸν ὀκ. 1270— οἱ καταναλωταὶ λοιπὸν ἢ θέλουσιν ἐγκαταλείψει τὸν ἐκ τῆς Γαλλίας εἰσαγόμενον καφὲ, διότι θέλει εἶσθαι ἀκριβώτερος κατὰ 19½ λεπτὰ, καὶ τότε τὸ γαλλικὸν ἐμπόριον δὲν θέλει πλέον στείλει εἰς τὴν Ἑλλάδα καφὲ, καὶ θέλει ἀπωλέσει ἀγορὰν, ἐν ᾗ κατηνάλισκε καφὲ ἀξίας δραχ. 1,075,656, ἢ οἱ καταναλωταὶ τῆς Ἑλλάδος θέλουσιν ἐξακολουθήσει ἀγοράζοντες καφὲ Γαλλικὸν ὑφιστάμενοι τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τῶν λεπτῶν 19 καὶ ½ κατ’ ὀκᾶ, καὶ τότε τὰς ἐκ τοῦ διαφορικοῦ τέλους εἰσπραχθησομένας ἐπὶ πλέον ὑπὸ τοῦ τελωνείου δραχ. 62,825:19 θέλουσι πληρώσει πάλιν οἱ καταναλωταὶ Ἕλληνες. Καὶ 322,000 ὀκάδες καφὲ, τὰς ὁποίας ἐκ Γαλλίας φέρομεν, εἶναι τὸ μέρος τοῦ ὅλου ποσοῦ τοῦ καφὲ, ὁ ὁποῖος ἐξάγεται ἐκ Γαλλίας; Μέρος τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἀναλογίαν, διότι ἡ Γαλλία ἐξήγαγε κατὰ τὸ 1869 καφὲ ἀξίας 46,500,000, κατὰ τὸ 1870 καφὲ ἀξίας 34,800,000, κατὰ τὸ 1871 καφὲ 29,900,000 φράγκων, κατὰ τὸ 1872 καφὲ 35,100,000 φράγκων, κατὰ τὸ 1873 καφὲ ἀξίας 48,000,000, καὶ κατὰ τὸ 1874 ἀξίας 64,500,000. Τὸ εἰσαγόμενον ἐκ Γαλλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα ζάκχαρι ἦτο τὸ ἓν ἑβδομηκοστὸν τοῦ ἐξαγομένου ἐκ Γαλλίας ποσοῦ, ὁ δὲ καφὲς τὸ ἓν ἑξηκοστὸν τοῦ ἐξαγομένου ἐκ Γαλλίας. Ἀλλ’ ἂς μεταβῶμεν εἰς ἄλλο προϊὸν Γαλλικὸν, τὰ μάλλινα ὑφάσματα. Τὰ μάλλινα ὑφάσματα διαιροῦνται εἰς διαφόρους κατηγορίας κατὰ τὸ Ἑλληνικὸν δασμολόγιον. Διαιροῦνται εἰς μάλλινα χονδρὰ, εἰς μάλλινα ὑφάσματα συνήθη, εἰς τζόχας, εἰς βαμβακομάλλινα. Ἡ ἐν ὅλῳ εἰσαγωγὴ κατὰ τὸ 1871 ἐκ Γαλλίας συνίστατο εἰς ὑφάσματα τοιαῦτα ἀξίας 2,820,981. Ἐὰν ὑπολογίσητε τί ποσὸν εἰσεπράξατε ἐκ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ εἰσαχθέντος ποσοῦ τῶν μαλλίνων ὑφασμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσηγάγετε ἐκ Γαλλίας, θέλετε ἀνεύρει, ὅτι εἰσεπράξατε 178,938 δραχμῶν. Ἐὰν προσθέσετε τὰ τρία δεκατημόρια, θέλετε εἰσπράξει ἀκόμη 53,679. Ἡ προσθήκη τῶν τριῶν δεκατημορίων, ἡ ὁποία φέρει ὡς ἄθροισμα ποσοῦ εἰσπραχθησομένου τὰς 53,679 δραχ. θέλει ἀποτρέψει τοὺς Ἕλληνας ἐμπόρους νὰ προμηθεύωνται μάλλινα ὑφάσματα ἐκ Γαλλίας καὶ θέλει ἀναγκάσει αὐτοὺς νὰ προμηθεύωνται ταῦτα ἐξ Ἀγγλίας. Εἰσάγομεν καὶ ἐξ Ἀγγλίας ποσὸν ἴσον τῷ ἐκ Γαλλίας, ἤτοι ὑφάσματα τοιαῦτα ἀξίας δραχ. 2,633,255. Θέλετε ἴσως ἀναγκάσει τοὺς ἐμπόρους νὰ προμηθεύωνται τοιαῦτα ἐκ τῆς Αὐστρίας, διότι καὶ ἐκ τῆς Αὐστρίας εἰσηγάγομεν κατὰ τὸ 1871 μάλλινα ὑφάσματα ἀξίας 823,641 δραχμῶν. Τότε τὸ Γαλλικὸν ἐμπόριον θέλει ἀποκλεισθῆ τῆς Ἑλληνικῆς ἀγορᾶς, ἐν τῇ ὁποίᾳ κατηνάλισκεν ὑφάσματα τοιαῦτα ἀξίας 2,063,63 δραχμῶν. Ἐν τοσούτῳ τὸ Γαλλικὸν ἐμπόριον ἐξήγαγε κατὰ τὸ 1871 μάλλινα ὑφάσματα ἀξίας 389,000,000, ἑπομένως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον καταναλίσκει εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι τὸ 1/194 τοῦ ὅλου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐξάγει ἡ Γαλλία. Κατὰ τὸ 1869 ἡ Γαλλία ἐξήγαγε μάλλινα ὑφάσματα ἀξίας 325,000,000· κατὰ τὸ 1870, ἕνεκα τῶν πολιτικῶν συμφορῶν, τὰς ὁποίας ὑφίστατο κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἡ Γαλλία, ἐξήγαγε 265,300,000· κατὰ τὸ 1871, ἔτος ἐπίσης πολιτικῶν συμφορῶν, 290,100,000· κατὰ τὸ 1872 ὅμως ἐξήγαγε 376,500,000· κατὰ τὸ 1873 ἐξήγαγε 400,900,000 καὶ κατὰ τὸ 1874 περιωρίσθη εἰς 389,000,000. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιχείρησις μὴ σπουδαία διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐπιχείρησις ἀσύνετος, ἐὰν νομίσῃ τις, ὅτι δύναται νὰ πιέσῃ τὴν βιομηχανίαν ἔθνους τοσοῦτον προηγμένου ἐν τῇ βιομηχανίᾳ καὶ ἐν τῷ ἐμπορίῳ διὰ τῶν τριῶν δεκατημορίων, τὰ ὁποῖα θέλετε προσθέσει εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, καὶ τὰ ὁποῖα θέλετε ἐπιβάλει ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ἑκατοστοῦ ἐνενηκοστοῦ τετάρτου τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ εἴδους τούτου τῆς βιομηχανίας τῆς Γαλλίας, τὸ ὁποῖον αὕτη στέλλει εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ ἀναγκάσητε οὕτω τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρον. Ἀνέφερον καὶ τὰ μεταξωτὰ ὑφάσματα καὶ φορέματα ὡς εἰσαγόμενα ἐκ Γαλλίας· ἡ Ἑλλὰς εἰσήγαγεν ἐκ Γαλλίας τὸ 1874 μεταξωτὰ ὑφάσματα καὶ φορέματα ἀξίας 808,254. Ἀλλ’ ἡ Γαλλία ἐξήγαγε κατὰ τὸ 1869 τοιαῦτα ἀξίας φράγκων 629,300,000, κατὰ τὸ 1870 ἀξίας 625,800,000, κατὰ τὸ 1871 548,600,000, κατὰ τὸ 1872 631,200,000, κατὰ τὸ 1873 642,200,000 καὶ κατὰ τὸ 1874 575,100,000. Ἡ Ἑλλὰς λοιπὸν, ἡ ὁποία εἰσάγει 808,000 δραχμῶν μεταξωτῶν ὑφασμάτων, ἐπιθυμεῖ διὰ τῶν τριῶν δεκατημορίων νὰ πιέσῃ τὴν βιομηχανίαν τῆς Γαλλίας, ἥτις ἐξάγει 600 ἑκατομμυρίων τοιαῦτα προϊόντα, ὅπως αὕτη καταναγκάσῃ τὴν Γαλλικὴν κυβέρνησιν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς σταφίδος δασμόν! Ἡμεῖς εἰσάγομεν καὶ δέρματα ἀκατέργαστα ἐκ Γαλλίας ἀξίας 1,184,019 δραχμῶν. Ἡ Γαλλία ἐξήγαγε κατὰ τὸ 1869 τοιαῦτα ἀξίας 28,200,000, κατὰ τὸ 1870 τοιαῦτα 31,600,000, κατὰ τὸ 1871 δὲ 39,600,000, κατὰ τὸ 1872 ὡσαύτως 44,600,000, κατὰ τὸ 1873 43,000,000, καὶ κατὰ τὸ 1874 50,900,000. Εἰσηγάγομεν δέρματα κατειργασμένα ἐκ Γαλλίας ἀξίας δραχ. 579,082, καὶ ἡ Γαλλία ἐξήγαγε κατὰ τὸ 1869 τοιαῦτα ἀξίας φρ. 107,400,000, κατὰ τὸ 1870 86,600,000, κατὰ τὸ 1871 ἕνεκα τοῦ πολέμου 97,600,000, κατὰ τὸ 1872 δὲ 161,000,000, κατὰ τὸ 1873 ὡσαύτως 151,000,000, καὶ κατὰ τὸ 1874 163,700,000. Αὐξάνοντες κατὰ τὰ τρία δεκατημόρια τὰ νῦν πληρονόμενα εἰσαγωγικὰ τέλη ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα κατεργασμένων δερμάτων, ὧν ἡ ὅλη ἀξία μόλις ἀνέρχεται εἰς δρ. 579.082, ἐλπίζετε νὰ πιέσητε τὴν βιομηχανίαν τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία ἐξάγει τοιαῦτα προϊόντα ἀξίας 163,000,000, φράγκων! Καὶ ἡ μὲν Γαλλία μᾶς ἀποστέλλει ἐμπορεύματα ἀξίας 15,961,014, ἡμεῖς δὲ ἀπεστείλαμεν κατὰ τὸ 1874 εἰς τὴν Γαλλίαν ἐμπορεύματα ἀξίας 2,656.354. Κατὰ τὸ 1874 τὰ ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα ἀπεστείλαμεν εἰς τὴν Γαλλίαν, ἦσαν τοσοῦτον ὀλίγου ποσοῦ, ὥστε ἠδύνατο νὰ κριθῶσιν ἀνάξια προσοχῆς, διότι ἦσαν τοσοῦτον μικροῦ ποσοῦ, ὥστε ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ μνημονεύσω τῆς ἀξίας ἐξ αὐτῶν μόνης τῆς μετάξης, ἀνελθούσης εἰς δραχ. 1,066,874, δέν μοι ἔμεινε νὰ μνημονεύσω εἰμὴ μόνον τοῦ μολύβδου καὶ τοῦ οἴνου, διότι ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν Γαλλίαν τῆς σταφίδος ἡμῶν εἶναι μεταγενεστέρα τοῦ 1874, γενομένη διὰ ν’ ἀναπληρώσῃ τὰ κενὰ, τὰ ὁποῖα ἀφῆκεν εἰς τὴν μεγάλην βιομηχανίαν τῆς Γαλλικῆς οἰνοποιΐας ἡ καταστροφὴ τῶν ἀμπέλων ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας. Καὶ πρὸ τῆς φυλλοξήρας ὅμως ἠξεύρετε πόσους οἴνους εἰσῆγεν ἡ Γαλλία ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς; Κατὰ τὸ 1869 εἰσήγαγεν ἡ Γαλλία οἴνους ἀξίας 15,900,000 φράγκων, κατὰ τὸ 1870, ἔτος πολιτικῶν συμφορῶν, τὸ ἐμπόριον περιωρίσθη καὶ εἰσήγαγε μόνον 6,400,000, κατὰ τὸ 1871, ἔτος ὡσαύτως πολιτικῶν συμφορῶν, εἰσήγαγε μόνον 8,700,000, κατὰ τὸ 1872 ὅμως εἰσήγαγε 21,300,000, κατὰ τὸ 1873 35,300,000 καὶ κατὰ τὸ 1874 37,500,000. Καὶ νομίζετε, ὅτι, ἐὰν ἡ Γαλλία ἤθελε ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ πρόσθετα διαφορικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα Θέλετε νὰ ἐπιβάλητε ἐπὶ τῶν προϊόντων της, καὶ ηὔξανε περισσότερον ἀφ’ ὅσων ἔχει μέχρι τοῦδε αὐξήσει τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῆς σταφίδος, νομίζετε, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς Γαλλίας ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ προϊόν τῆς Ἑλληνικῆς σταφίδος διὰ τὴν οἰνοποιητικὴν βιομηχανίαν τῆς δι’ οἴνων Ἰταλικῶν ἢ Ἱσπανικῶν; Βλέπετε, ὅτι πρὸ τῆς φυλλοξήρας εἰσῆγεν οἴνους ἀξίας φράγ. 37,500,000. Καὶ νομίζετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Εὐρώπην ἄλλη χώρα διὰ ν’ ἀναπληρώσῃ πρὸς κατασκευὴν τῶν Γαλλικῶν οἴνων τὴν Κορινθιακὴν σταφίδα; Ὁμιλοῦμεν περὶ ἐμπορίου Γαλλικοῦ· ἀλλ’ ἴσως πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἔχουσιν ἀτελῆ ἰδέαν τῆς ἐκτάσεως τοῦ Γαλικοῦ ἐμπορίου, τοῦ ἐμπορίου τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἔθνους. Τὸ γενικὸν ἐμπόριον τῆς Γαλλίας, εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς, ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1874 εἰς 9,125,000,000, ἡ εἰσαγωγὴ εἰς 4,423,000,000, ἡ δ’ ἐξαγωγὴ εἰς 4,702,000,000. Τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον θέλει κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ὑπουργείου ἐκτεθῆ εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ νὰ πολεμήσῃ διὰ τῶν διαφορικῶν τελῶν τὸ Γαλλικὸν, ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1874 εἰς 195,853,066 δραχμὰς, καὶ ἡ μὲν εἰσαγωγή του εἰς δραχμὰς 120,367,159, ἡ δ’ ἐξαγωγή του εἰς δραχμὰς 75,487,907. Κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἐν Γαλλίᾳ προϊόντων γῆς ἢ βιομηχανίας ἄλλων ἐθνῶν, ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὴν 41 θέσιν μεταξὺ τῶν ἄλων ἐθνῶν. Ὅλα τὰ εὐρωπαϊκὰ Κράτη προηγοῦνται τῆς Ἑλλάδος, διότι εἰσάγουσιν ἐν Γαλλίᾳ περισσότερα, δὲν ἕπεται δὲ τῆς Ἑλλάδος, παρὰ ἓν μόνον Κράτος, ἡ Δανιμαρκία· ἐκτὸς τῆς Δανιμαρκίας, ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη ἀποστέλλουσιν εἰς τὴν Γαλλίαν προϊόντα φύσεως ἢ τέχνης περισσότερα ἢ ὅσα ἡ Ἑλλάς. Κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων τῆς γῆς ἢ βιομηχανίας τῆς Γαλλικῆς, ἡ Ἑλλάς, μεταξὺ πάντων τῶν Κρατῶν, τὰ προϊόντα τῶν ὁποίων εἰσάγει ἡ Γαλλία, κατέχει τὴν 26 θέσιν ἐξ ὅλων τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν ἕπεται τῆς Ἑλλάδος μόνη ἡ Σουηδία καὶ ἡ Νορβηγία καὶ ἡ Δανιμαρκία. Τοὺς ἀριθμοὺς τούτους φέρω διὰ νὰ ἴδητε τὴν ἀνισότητα τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῶν δύω χωρῶν, τὴν ἀνισότητα τῆς πάλης, εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται ν’ ἀποδυθῶμεν. Κατά τινα παρελθοῦσαν ἑσπέραν, συζητουμένου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ἑνὸς δεκατημορίου εἰς τὰ νῦν ἐπιβαλλόμενα κατὰ τὸν νόμον εἰσαγωγικὰ τέλη χάριν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Αἰγιαλείας ἔλεγεν: «Εἴμεθα μικροὶ, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβληθῶμεν διὰ τῶν ὅπλων καὶ διὰ τῆς βίας· δυνάμεθα ὅμως νὰ ἐπιβληθῶμεν διὰ τοῦ συμφέροντος. Ὅταν κατορθώσωμεν νὰ δημιουργήσωμεν συμφέρον ἀντίῤῥοπον τοῦ συμφέροντος, ὅπερ τὰ ξένα Κράτη εὑρίσκουσιν ἐν τῇ αὐξήσει τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἐξ Ἑλλάδος εἰσαγομένων εἰδῶν, οὐδόλως δύσκολον εἶναι, ἀλλὰ μᾶλλον εἶναι βεβαιότατον, ὅτι διὰ τοῦ δημιουργηθέντος ἀνταλλάγματος, θὰ κατορθώσωμεν τὴν κατάργησιν ἢ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ζημιοῦντος ἡμᾶς προσθέτου τέλους». Προβαίνων δ’ εἰς τὸν λόγον, εἶπε κατόπιν εὐκρινέστερον: «Τὸ μόνον, καθ’ ὃ ἡ μικρότης τῆς Ἑλλάδος ἔβλαψεν, εἶναι, ὅτι ἐμπνέει τὸν φόβον νὰ ἐνεργήσωμεν πρὸς τὰ ξένα Κράτη ὡς ἰσότιμοι, καὶ ἐκ τοῦ φόβου τούτου πολλάκις αἱ Κυβερνήσεις αἱ Ἑλληνικαὶ ἀπέσχον νὰ διεκδικήσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα ἐκ τῶν ἀρχῶν τῆς ἰσότητος. Ἐνόμισαν, ὅτι δὲν ἁρμόζει τῇ μικρᾷ Ἑλλάδι νὰ λαμβάνῃ μέτρα ὑπὲρ τοῦ δικαίου, διὰ τοῦ ἐξαναγκασμοῦ μεγάλων Δυνάμεων, κατόπιν τῶν εὐεργεσιῶν, ἃς προσήνεγκον αὗται πρὸς τὴν Ἑλλάδα». Θαυμάζω τὸ θάῤῥος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἂν καὶ ἔλαβον πεῖραν αὐτοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Καὶ τότε τὸν εἶδον μετὰ θάῤῥους νὰ σᾶς κηρύξῃ τὴν ἐπιστρατείαν, καὶ τὸν εἶδον ἐγκαταλιμπάνοντα τὴν σημαίαν, ἣν εἶχε παραλάβει ἀπὸ τῶν χειρῶν ἐκείνου, ὅστις πρῶτος εἶχεν ἀνυψώσει αὐτήν, τοῦ τότε ἐκ Παρνασίδος βουλευτοῦ κ. Κεχαγιᾶ, καὶ ἐμφανιζόμενον ὡς νέον Πομπήϊον, κατὰ τὸν χαρακτηρισμὸν, ὃν ἔδωκεν αὐτῷ τότε ὁ νῦν κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ τότε σᾶς ἔλεγεν, ὅτε ἡμεῖς οἱ τότε διαχειριζόμενοι τὰ ἐξωτερικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἠκολουθοῦμεν πολιτικὴν ἀμφίβολον καὶ διστακτικὴν, πολιτικὴν ἄγνωστον καὶ ἀνωφελῆ, καὶ ὅτι, ἂν ἡ Εὐρώπη ἐγίνωσκεν, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν στρατιωτικὰς δυνάμεις τότε, ἀντὶ νὰ ζητῶμεν ἡμεῖς τὴν συμμαχίαν τῶν μεγάλων Δυνάμεων, ἐὰν εἴχομεν πολιτικὴν σαφῆ καὶ στρατιωτικὰς δυνάμεις, αἱ μεγάλαι Δυνάμεις ἤθελον ἐπιζητεῖ τὴν συμμαχίαν ἡμῶν. Καὶ ἤθελον εὑρεθῆ μεγάλαι Δυνάμεις, αἵτινες ἤθελον ζητήσει καὶ προσλιπαρήσει τὴν συμμαχίαν ἡμῶν. Καὶ ἦλθεν αὐτὸς ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἠκολούθησε τὰς γνώμας του ταύτας, καὶ ἐπεκήρυξε τὴν ἐπιστρατείαν, καὶ εἴδομεν μεγάλην Δύναμιν, ἥτις εἶχεν ἀνακηρύξει ὡς Γαλλικὸν τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν ζήτημα, καὶ ἵστατο παρὰ τὸ πλευρὸν ἡμῶν, εἴδομεν αὐτὴν τραπεῖσαν εἰς φυγήν. Καὶ ὅταν εὑρέθημεν μὴ ἀπομονωθέντες ἀκόμη, ἀλλ’ ἀπολαμβάνοντες ἔτι τῆς συμπαθείας ἄλλης μεγάλης Δυνάμεως, ἥτις ἐπίσης εὐηργέτησε κατὰ τὸ παρελθὸν τὴν Ἑλλάδα, τὸ θάῤῥος καὶ τότε τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καταδηλώσαντος, ἵνα μὴ εἴπω καταγγείλαντος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι προσδοκῶμεν τὴν συνδρομὴν τῆς κραταιᾶς Δυνάμεως, τῆς Ἀγγλίας, ἵνα, ἐὰν εὑρεθῶμεν εἰς δύσκολον θέσιν, αἱματοβρέξωμεν μετ’ αὐτῆς τὸ πρωτόκολλον, τὸ θάῤῥος πάλιν λέγω τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔτρεψε καὶ αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν εἰς φυγὴν, καὶ τὴν ἠνάγκασεν ἀμέσως νὰ διαψεύσῃ τοὺς λόγους τούτους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ νὰ μὴ μείνῃ μεθ’ ἡμῶν εἰς τὴν σταδιοδρομίαν, εἰς ἣν εὐτυχεῖς πολιτικοὶ συνδυασμοὶ εἶχον κατορθώσει νὰ εἰσαγάγωσι τὸ ἔθνος. Καὶ ἔμεινε τότε τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος χωρὶς προστάτην καὶ συνοδὸν κατὰ τὴν σταδιοδρομίαν ἐκείνην, καὶ εὑρέθη οὕτως ἐνώπιον διλήμματος, τοῦ ἀπαισίου διλήμματος τῆς 31 Μαρτίου, ὅπερ μᾶς ἐπέφερε τὴν ἀπαισίαν λύσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ ζητήματος, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπαύσαμεν ἔτι θρηνοῦντες. Μήπως παρασκευάζετε τελωνιακήν τινα ἐπιστρατείαν; Μήπως μᾶς εἰσάγετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας εἰς παραπλήσιόν τινα ἀγῶνα; Τώρα δὲν ἠμποροῦμεν πλέον νὰ καυχηθῶμεν, ὡς ἐπλανᾶτο λέγων τότε ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι διὰ τῆς ἀπειλῆς καὶ τῆς βίας δυνάμεθα νὰ ἐπιβληθῶμεν μήπως διὰ τοῦτο ἐνομίσατε, ὅτι δύνασθε νὰ πλανηθῆτε λέγοντες, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιβληθῶμεν διὰ τοῦ συμφέροντος; Νὰ ἐπιβληθῆτε διὰ τοῦ συμφέροντος, ἐρχόμενοι εἰς συναγωνισμὸν μετὰ τοιούτων γιγάντων καὶ κατὰ τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις, καὶ κατὰ τὰς συναλλαγὰς καὶ τὴν ἐμπορίαν, ὁποῖοι εἰσὶν ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία; Κύριοι. Σᾶς παρακαλῶ νὰ στοχασθῆτε καλῶς τὰ πράγματα, ἵνα μὴ περιαγάγητε τὸν Τόπον εἰς ἄλλο ἀπαίσιον δίλημμα, ὅπερ εἶναι μὲν ὀλιγώτερον ὀλέθριον καὶ καταστρεπτικὸν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπέστημεν, ἀλλ’ ἔχει μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Τόπου, διότι ἡ σταφὶς εἶναι τὸ πολυτιμώτερον προϊόν τοῦ Τόπου, ἀφοῦ ἐξηγάγαμεν κατὰ τὸ 1881 πλέον τῶν 253,000,000. Συλλογισθῆτε μήπως δίδοντες ἀφορμὴν εἰς συναγωνισμὸν τοιοῦτον κλείσωμεν τὰς ἀγορὰς, ἐν αἷς τοποθετοῦμεν καὶ πωλοῦμεν τὸ προϊόν τοῦτο, καὶ καταδικάσωμεν ἐγκαταλελειμμένον καὶ ἄσημον τὸ μόνον προϊόν, εἰς ὃ προστρέχομεν, ἵνα αἴρωμεν τὰς οἰκονομικὰς ἡμῶν δυσχερείας καὶ πληρόνωμεν τὰ κενὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Εἴμεθα ἰσότιμοι βεβαίως καὶ Κράτος αὐτόνομον, εἴμεθα ἰσότιμοι καὶ Κράτος ἀνεξάρτητον, ἀλλὰ δὲν εἴμεθα ἰσότιμοι κατὰ τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἐμπορίαν, οὐδὲ δυνάμεθα νὰ κατέλθωμεν εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης, ὅπως ἐπιβληθῶμεν εἰς Κράτη ἄλλα, τοσοῦτον μεγαλοδύναμα. Αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτερον σφάλμα, νὰ μᾶς λέγωσιν, ὅτι εἴμεθα ἰσότιμοι, ἐνῷ δὲν εἴμεθα ἰσότιμοι ὡς Κράτος, οὐδὲ πρέπει νὰ ἐπιθυμῶμεν νὰ δοκιμάσωμεν τὰς δυνάμεις μας, διότι εἴμεθα μικροί. Δὲν εἴμεθα ἰσότιμοι οὐδὲ κατὰ τὸ ἐμπόριον, διότι δὲν ἔχομεν ἴσην παραγωγὴν, κατὰ παραβολὴν πρὸς τὴν τῆς Γαλλίας. Καὶ ὡς δὲν δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν Γαλλίαν τὸ Κράτος ἡμῶν στρατιωτικῶς ἢ ναυτικῶς, οὕτω δὲν δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὴν οὔτε ἐμπορικῶς οὔτε τελωνιακῶς. Συνιστῶ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ σκεφθῶσιν ὡρίμως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα μὴ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν δύνανται ν’ ἀκούσωσι τοὺς συναδέλφους, οἵτινες ἐπιμένουσιν ἀντιλέγοντες καὶ ἀποκρούοντες τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, νὰ τοῖς εἴπωσιν, ὅτι ἐθυσίασαν τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς, εἴτε ἐξ ἀγνοίας τῶν πραγμάτων, εἴτε ἐξ ἐπιδείξεως ματαίας, ὅπως ἀρέσωσιν εἰς τὰ πλήθη ἢ ὅπως ἀποπλανήσωσιν αὐτά. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριοι, ἀντιτάσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ φέρῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ψῆφόν της, ἀφοῦ σκεφθῇ ἐπ’ αὐτοῦ ὡρίμως.

§97ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, δὲν ἔρχομαι νὰ κάμω ἐπίδειξιν γνώσεων ἐμπορικῆς, ἢ οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, στατιστικῶν ἢ τῶν παραπλησίων, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ἐπαναφέρω τὴν ἐκτροχιασθεῖσαν συζήτησιν εἰς τὸν αὔλακα αὐτῆς, εἰς τὸ θέμα, περὶ οὗ πρόκειται, διότι οὐδὲν ἄλλο παρετήρησα, εἰμὴ παρεννοήσεις καὶ ἀποπλάνησιν ἔξω τοῦ θέματος εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον, εἰς ὃν περιέπεσεν ὁ προαγορεύσας. Ἦτον ὡς κυλιόμενος ἐπὶ κατωφερείας, ἀκράτητος. Ἠκούσατε μετὰ πόσης ζέσεως ἐπραγματεύθη τὸ γενικὸν ἀξίωμα περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, περὶ οὗ, αὐτοῦ καθ’ ἑαυτὸ, σήμερον ὀλίγαι γίνονται συζητήσεις, διότι ὀλίγοι ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀντιλέγοντες, ἢ παρίστανται ὑπὸ ἄλλο κάλυμμα. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον σκοπὸν εἶχε νὰ ἀναγορεύσῃ τὸ ἐναντίον ἀξίωμα, ἦσαν δίκαιαι ὅλαι αἱ παρατηρήσεις, καὶ ἔπρεπε νὰ γείνουν ἴσως καὶ μακρότεραι καὶ ἰσχυρότεραι αἱ ἀναπτύξεις. Ἀλλὰ τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ σύγχυσις τῶν πραγμάτων, ὥστε ἐνόμισα τῷ ὄντι, ὅτι περὶ ἄλλου προέκειτο, ἢ περὶ οὗ ὑπάρχει λόγος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὅταν λέγωμεν διαφορικὰ τέλη, δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὰ ἕκαστον ἔθνος εἰς 2 περιστάσεις καὶ κατὰ 2 διαφόρους τρόπους. Ἐφαρμόζονται διαφορικὰ τέλη ἐπὶ τῷ σκοπῷ προστασίας τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς παρὰ τοῦ πρεσβεύοντος προστατευτικὸν σύστημα, ὅστις λέγει, ὅτι τὰ προϊόντα τὰ ἐσωτερικὰ δὲν δύνανται ν’ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τὴν ἀγοραίαν ἀξίαν τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων· τὰ εἰσαγόμενα καταθλίβουν τὴν παραγωγὴν, δὲν δύναται ἡ βιομηχανία, ἡ γεωργία, ἡ γαιοπονία, νὰ ἀντιπαραταχθοῦν πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα, καὶ πρὸς τοῦτο, χάριν προστασίας, ἐπιβάλλονται διαφορικὰ τέλη, βαρύτατα τέλη. Τὰ διαφορικὰ τέλη τότε ἐπιβάλλονται ὡς πρὸς ὡρισμένον Κράτος, ὅπερ εἶναι τὸ ἀνταγωνιζόμενον, κατὰ τὸ προστατευόμενον εἶδος. Αὕτη εἶναι ἡ μία περίπτωσις. Θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν καθ’ ὑπόθεσιν παρ’ ἡμῖν τὴν μεταξοϋφαντικὴν, θέτομεν τέλη βαρύτερα πρὸς τὴν Χώραν ἐκείνην, ἥτις εἰσάγει πολλὰ τοιαῦτα ὑφάσματα, ἐνῷ δὲν θέτομεν πρὸς ἄλλην Ἐπικράτειαν μὴ εἰσάγουσαν, προστατεύομεν αὐτὸ τὸ ἐμπόριον ἀπέναντι τοῦ Κράτους, οὗτινος ὁ ἀνταγωνισμὸς δύναται νὰ ἦναι ἐπικίνδυνος. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν θέτομεν τὰ διαφορικὰ τέλη πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς προστασίας, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἀμύνης, ἐναντίον ἄλλων Κρατῶν, ἅτινα ποιοῦσι χρῆσιν διαφορικῶν τελῶν, καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ θέσις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Τὸ ἡμέτερον νομοσχέδιον δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ ἐφαρμόσῃ διαφορικὰ τέλη ἐν γένει πρὸς ὅλα τὰ κράτη ἀδιαφόρως, ἀλλὰ προφανῶς ἀπευθύνεται κατ’ ἐκείνων τῶν Κρατῶν, ἅτινα ὡς πρὸς τὰ ἑλληνικὰ προϊόντα αὐτὰ ἐπιμένουσι νὰ ἐφαρμόζωσι τέλη βαρύτερα· εἶναι λοιπὸν μέσον ἀμύνης ἐναντίον ἐπιθέσεως καὶ οὐδὲν πλέον. Ἐὰν ἦναι τοιοῦτο τὸ νομοσχέδιον, διὰ ποίαν αἰτίαν νὰ γείνῃ λόγος περὶ Ἀγγλίας; Εὑρισκόμεθα εἰς θέσιν νὰ κάμωμεν χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ μέσου ἀπέναντι τῆς Ἀγγλίας; Ὅλη ἡ συζήτησις περὶ Ἀγγλίας καὶ αἱ στατιστικαὶ πληροφορίαι, καὶ ἐὰν ἦσαν ἀληθεῖς, εἶναι βεβαίως ξέναι τῆς συζητήσεως καὶ οὐδεμίαν ἔχουσι πρὸς αὐτὴν σχέσιν. Πρέπει νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει, διὰ νὰ ἐννοήσωμεν τί ζητοῦμεν. Περὶ Ἀγγλίας ἀπολύτως δὲν πρόκειται· ὅλα τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τῆς Ἀγγλίας δὲν ἔχουν νὰ ὑποστῶσι τὴν ἐλαχίστην αὔξησιν, ἐνόσῳ ἡ Ἀγγλία πρὸς ἡμᾶς δὲν νεωτερίζει ὡς πρὸς τὰ εἰς Ἀγγλίαν ἐξ Ἑλλάδος εἰσαγόμενα. Ἡ Ἀγγλία δὲν ἤλλαξε σήμερον δασμολόγιον· δὲν ἐπέφερε μεταβολὴν εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, ἀλλὰ φορολογεῖ καὶ σήμερον ὅπως πρὸ 10ετίας καὶ 20ετίας, καὶ οὐδὲν μετεβλήθη ἀπέναντι ἡμῶν. Διὰ ποίαν λοιπὸν αἰτίαν νὰ κινήσωμεν ἡμεῖς τοιοῦτον ἀγῶνα; Τί ἠθέλαμεν ζητήσει παρὰ τῆς Ἀγγλίας δίκαιον καὶ εὔλογον καὶ μάλιστα διὰ τῆς χρήσεως διαφορικῶν τελῶν; οὐδέν. Πρὸς τί ἡ μακρηγορία περὶ αὐτῆς τῆς χώρας; Ἐρχόμεθα εἰς τὰς σχέσεις ἡμῶν πρὸς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Αὐστρίαν. Ἐκεῖ βλέπομεν τῷ ὄντι, ὅτι ἀπό τινος ὑποβαλλόμεθα εἰς τοιαῦτα διαφορικὰ τέλη. Βλέπομεν, ὅτι ἡ Αὐστρία προέβη εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτων διαφορικῶν τελῶν. Ἰδοὺ περὶ τίνος ἔπρεπε νὰ γείνῃ συζήτησις. Ἐὰν θέλῃ τις νὰ προσηλυτίσῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου καὶ φρονεῖ, ὅτι ἔργῳ ἐφαρμόζων τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, θέλει ἐπὶ τέλους ὑπερισχύσει, διότι θέλει καταστήσει τοὺς ἄλλους μιμητὰς, πολὺν χρόνον πρέπει ν’ ἀναμένῃ. Τοσούτῳ μᾶλλον καθίσταται προβληματικὸν πᾶν μέσον πειθοῦς τῶν ἄλλων, ὅσον κατὰ τὴν νεωτάτην ἐποχὴν παρετηρήθη, ὅτι τινὰ Κράτη ὅλως νεωστὶ μετέβαλον τακτικὴν καὶ θεωρίαν καὶ εἰσῆλθον εἰς νέον στάδιον. Ὁ προσηλούμενος εἰς τὴν θεωρίαν κινδυνεύει ν’ ἀγνοῇ τὰ ἀνελισσόμενα ἐνώπιον αὐτοῦ. Μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν οὐδεὶς ἐτόλμα ἐν Εὐρώπῃ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ διαφορικῶν τελῶν ἢ περὶ αὐξήσεως τελῶν πρὸς ὄφελος τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς, διότι ἐπὶ τέλους αἱ ἀρχαὶ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου εἶχον διαδοθῆ κραταιὰ καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην καὶ ἰδίως μετὰ μακρὰν πάλην τῶν ἁρμοδίων καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Ἐκεῖ ἐν τούτοις ἐξηκολούθησε πάλη ὑπόκωφος· οἱ προστατευτικοὶ ἐν Γαλλίᾳ δὲν ἔπαυον νὰ ἐργάζωνται, ὅπως ἐπαναφέρωσι τὸ προστατευτικὸν σύστημα, ὅπερ ἐπολέμουν, ἀφ’ ὅτου ἐν καιρῷ τοῦ Ναπολέοντος τοῦ Γʹ. δὲν ἐνθυμοῦμαι τὴν ἡμερομηνίαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1860, νομίζω, ὑπεγράφη ἡ Σύμβασις μετὰ τῆς Ἀγγλίας διὰ τοῦ Κόβδεν. Ἔκτοτε περιέμενον τὴν στιγμήν, ὅπως συνέβη πρὸ ὀλίγου, νὰ ἐκπνεύσῃ ἡ Σύμβασις, διὰ νὰ ἐπαναφέρουν τινὰς ἰδέας τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος. Οὐχ ἧττον δὲν εὑρέθησαν ἰσχυρότεροι οἱ πολεμοῦντες ὑπὲρ τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος, ἀλλὰ νέαι φιλελεύθεραι ἐμπορικαὶ συνθῆκαι κατηρτίσθησαν. Εἰς ἄλλην θέσιν εὑρίσκεται ἡ Γερμανία. Οἱ Γερμανοὶ, μετὰ τὴν κατάπαυσιν τοῦ πολέμου, ἀφοῦ ἔλαβον τὴν μεγάλην ἀποζημίωσιν πεντακισχιλίων ἑκατομμυρίων, καὶ μετ’ ὀλίγον εἶδον, ὅτι ὅλα ταῦτα κατηναλώθησαν, ἠσθάνθησαν, ὅτι δὲν εὑρίσκονται ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τὴν λοιπὴν Εὐρώπην κατὰ τὴν παραγωγήν. Αἱ παγκόσμιοι ἐκθέσεις κατέδειξαν τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Αὐστρίαν ἐν ἥττονι θέσει. Κατέστη καταφανὴς ἐλάττωσις τοῦ πλούτου ἐν Γερμανίᾳ. Ἐζητήθησαν οἱ λόγοι καὶ τὰ αἴτια, καὶ εὑρέθη, ὅτι δὲν ἀνεπτύχθη ἡ παραγωγὴ ἐν Γερμανίᾳ ἀναλόγως τῆς τε βιομηχανίας καὶ τῆς γεωργίας, οὐδὲ ἡ πρόοδος ἦτο πλέον, οἵα ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς τελωνιακῆς Ὁμοσπονδίας, ὥστε νὰ δύναται ν’ ἀνατιπαραταχθῇ ἡ Γερμανία ἐν τῷ φοβερῷ ἀγῶνι, τῷ περὶ τῆς ὑπάρξεως, ὡς λέγεται, καθ’ ὃν ὁ ἰσχυρότερος πάντοτε ὑπερισχύει τοῦ ἀσθενεστέρου. Ἡ Γερμανία κατὰ τὸ βόρειον μέρος ἔχει γαίας ἀγονωτέρας καὶ ἡ παραγωγὴ τῶν σιτηρῶν δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς ἅμιλλαν οὐδὲ πρὸς αὐτὴν τὴν Ῥωσσίαν, πολλοῦ γε καὶ δεῖ πρὸς τὴν Ἀμερικήν. Ἐπίσης ὅλη ἡ βιομηχανία τῆς Γερμανίας εὑρίσκεται ἐν ἥττονι μοίρᾳ. Ἐντεῦθεν ἐγεννήθη ἡ ἰδέα, ὅτι χρεωστοῦν τὰ Κράτη, νὰ προστατεύουν τὰ ἴδια προϊόντα· καὶ ἔκτοτε πάλιν ἀνέκυψαν ὑπ’ αὐτὸ τὸ σχῆμα οἱ προστατευτικοὶ, εὗρον δὲ ὀπαδοὺς καὶ ἐν Γαλλίᾳ· ἐν Ἀγγλίᾳ ἐλέγετο, ὅτι θ’ ἀναζήσουν, ἀλλὰ δὲν ἀνέζησαν ὑπὸ τὄνομα fair trade. Αὐτὰ εἶναι πρόσφατα. Τὸ παράδειγμα τῆς Γερμανίας εὑρῆκε μιμητάς. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Γερμανία ηὔξησε τὸ δασμολόγιον καὶ κατ’ αὐτὰ τὰ σιτηρά. Ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ταύτῃ εὑρίσκεται εἰς κρείττονα θέσιν ἀπέναντι τῆς Γαλλίας· διότι ἐν τῇ συνθήκῃ τῆς Φραγκφόρτης τοῦ 1870, μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὑπάρχει ὁ ὅρος, ὅτι ἡ Γερμανία ἀπολαμβάνει ἐν Γαλλίᾳ ὅ,τι ἀπολαμβάνουν αἱ χῶραι, αἱ μᾶλλον εὐνοούμεναι· δὲν δύναται ἡ Γαλλία νὰ ἀντιπαραταχθῇ πρὸς τὴν Γερμανίαν διὰ διαφορικῶν τελῶν, ἐνῷ ἡ Γερμανία εὑρίσκεται ἐλευθέρα ν’ αὐξήσῃ καὶ νὰ ὑπεραυξήσῃ τὸ δασμολόγιόν της. Ἐξέπνευσαν ὅλαι αἱ ἐμπορικαὶ συνθῆκαι τῆς Γαλλίας μεθ’ ὅλων τῶν Κρατῶν, καὶ εἴδατε, ὅτι μετὰ κόπου συνωμολογήθησαν νέαι μετὰ τῆς Ἰταλίας, τοῦ Βελγίου καὶ ἄλλων Χωρῶν, δὲν κατωρθώθη δὲ εἰσέτι συνθήκη μεταξὺ Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας. Ἡ Γαλλία τί ἔπραξε διὰ νὰ ἐξέλθῃ αὐτῆς τῆς δυσχερείας; ἐδέχθη τὸ γενικὸν λεγόμενον δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ, ὁσάκις δὲν ὑπάρχει ἰδιαιτέρα συνθήκη. Δι’ ἰδιαιτέρας συνθήκης καταβιβάζονται τὰ τέλη, ὡς πρὸς τὸ Κράτος ἐκεῖνο, μεθ’ οὗ ἡ ἐμπορικὴ συνθήκη συνάπτεται· ἰδοὺ ἀμέσως ἡ ὕπαρξις διαφορικοῦ τέλους τῶν ἐν Γαλλίᾳ, διότι πᾶν Κράτος, μεθ’ οὗ δὲν κατηρτίσθη ἰδιαιτέρα συνθήκη, ὑπόκειται εἰς τὸ γενικὸν δασμολόγιον. Μόνη ἡ Γερμανία δὲν πάσχει ἐκ τούτου, διότι ἅμα γείνῃ συνθήκη μετ’ ἄλλου τινὸς Κράτους, δι’ ἧς ὁρίζονται τέλη κατώτερα, εἰς αὐτὰ μόνα ἡ Γερμανία ὑπόκειται· ἔχουσα λοιπὸν αὐτὴν τὴν ἀσφαλῆ βάσιν ἡ Γερμανία, τὸ πᾶ στῶ, προέβη εἰς διαφορικὰ τέλη. Τὸ παράδειγμα τῆς Γερμανίας μιμεῖται ἤδη ἡ Αὐστρία. Ἐν Αὐστρίᾳ, καὶ πρὸ πάντων ἐν Οὐγγαρίᾳ, ἀνεγεννήθησαν αἱ ἰδέαι προστατευτικοῦ συστήματος, ἑωσοῦ ὑπερίσχυσαν αἱ ἰδέαι αὗται καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Κυβερνήσει. Τὰ συμφέροντα τῶν Οὔγγρων, ὅπως βλέπομεν, ἐν Αὐστρίᾳ ἐπιβάλλονται. Γνωρίζομεν, ὅτι εἰς τὰ τοῦ ἐμπορίου, τὰ οἰκονομικά, τὰ στρατιωτικὰ καὶ τὰ ἐξωτερικὰ ὑπάρχουν κοινὰ ὑπουργεῖα, ἐνῷ εἰς ὅλα τὰ λοιπὰ ἔχουν ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν τοῦ Λέθα χωριστὸν ὑπουργεῖον. Εἰς τὰ κοινὰ ὑπουργεῖα καλοῦνται μᾶλλον Οὗγγροι, οἵτινες τείνουσι πρὸς τὴν προστασίαν, διότι τὰ προϊόντα τῆς Οὐγγαρίας δὲν δύνανται νὰ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τὰ προϊόντα τῶν ἄλλων Ἐπικρατειῶν· δὲν ἀνεπτύχθη αὐτόθι ἀρκούντως ἡ γεωργία καὶ ἡ βιομηχανία, καὶ πιστεύουν, ὅτι διὰ τῆς προστασίας δύνανται νὰ σωθῶσιν ἐκ τῆς καταστροφῆς. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ Αὐστρία, ὅτι ἐπηρεάσθη ἐκ τῶν ἰδεῶν, αἵτινες ἐπεκράτησαν ἐν Γερμανίᾳ, διότι εἶναι ἀρεσταὶ εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀριστοκρατίαν, τὴν ἀποζῶσαν ἐκ τῶν προϊόντων τῆς γῆς. Ἰδοὺ ὅτι εὑρίσκομεν ἐν τῇ Εὐρώπῃ πολλὴν ποικιλίαν εἰς τὰ τοιαῦτα καὶ εἰς οὐδὲν συμβάλλουσιν ὅσα ἐξέθεσεν ὁ προαγορεύσας, οὗ αἱ σημειώσεις καὶ ἡ στατιστικὴ φθάνουν μόνον μέχρι τοῦ 1874, ἐνῷ ταῦτα πάντα εἶναι νεώτερα. Οὐδὲν ἄλλο ἤκουσα παρ’ αὐτοῦ ἢ παραβολὴν ἀριθμῶν.

§98ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Στατιστικὴ ἄλλου ἔτους δὲν ὑπάρχει.

§99ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αὐτοὶ ὅλοι οἱ πολλοὶ ἀριθμοί, ὡς παρετήρησα εἰς αὐτὸν καὶ ἄλλοτε, εἰς οὐδὲν χρησιμεύουν, ὅταν δὲν δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν ἀριθμῶν. Διὰ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος ὅμως ἡ στατιστικὴ εἶναι πρᾶγμα ἄχρηστον· διότι παρατάσσει τοὺς ἀριθμοὺς ἁπλῶς πρὸς ἐπίδειξιν, οὐδόλως δὲ διὰ τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται. Οἱ ἀριθμοὶ, ὅσους ἀναφέρει, δὲν βλέπομεν ποίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸ θέμα, περὶ οὗ ἡ συζήτησις. Ἐνόμισεν, ὅτι πρέπει τις νὰ συγκρίνῃ τὴν ὅλην ἐξαγωγὴν Κράτους ὡρισμένου πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν ἐν αὐτῷ ἐκ τοῦ ἡμετέρου, διὰ νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ χρῆσις διαφορικῶν τελῶν· λέγει λοιπὸν, καθ’ ὑπόθεσιν, ὅτι ἡ Γαλλία ἐξάγει 600,000,000 δραχμῶν ζάκχαριν· ἐρωτᾷ, τί ἐξάγει ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῶν ἰδίων προϊόντων της, καὶ τί εἰσάγει ζακχάρεως; 2,000,000 δραχμῶν ζάκχαριν· ἄρα πρέπει νὰ συγκρίνωμεν 600,000,000 πρὸς 2,000,000 διὰ νὰ εὕρωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιβολῆς τῶν διαφορικῶν τελῶν, ὅτι εἶναι μηδὲν διὰ τὴν Γαλλίαν. Ἡ τοιαύτη δυσαναλογία οὐδὲν ἀποδεικνύει, οὐδὲ ἐρωτᾶται περὶ τούτου, ὁσάκις γίνεται χρῆσις τῶν διαφορικῶν τελῶν. Τῶν διαφορικῶν τελῶν τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἄλλο. Πᾶν Κράτος, ὅσον ἂν ᾖναι σπουδαῖον καὶ μέγα, ἐνδιαφέρεται περὶ τῆς ἐξαγωγῆς αὑτοῦ. Ἡ ἐξαγωγὴ τῆς Γαλλίας, συναριθμουμένης τῆς εἰσαγωγῆς, ἔστω ὅτι εἶναι δεκακισχιλίων ἑκατομμυρίων, δηλ. ὅλον τὸ ἐμπόριον, τὸ ἥμισυ ἐξαγωγὴ καὶ τὸ ἥμισυ εἰσαγωγή. Τεθείσθω τοῦτο οὕτως ἔχον. Ὡς Κράτος πεπολιτισμένον εἶναι ἐν γνώσει τῶν συμφερόντων του καὶ ἐκτιμᾷ αὐτὰ, προβλέπει καὶ τὸ ἐλάχιστον ἀποτέλεσμα, οὐδὲ ἀδιαφορεῖ διὰ τὴν ἐλαχίστην ἐλάττωσιν, τὴν ἐκ διαφορικῶν τελῶν ἄλλου Κράτους, καὶ ἂν ὅσα ἐξάγωνται διὰ τὸ Κράτος, τὸ αὐξάνον τὰ τέλη, εἶναι τὸ πολλοστημόριον τῆς ἐξαγωγῆς τῆς Γαλλίας, δὲν ἕπεται, ὅτι παραβλέπει καὶ τὴν ἐλαχίστην ἐλάττωσιν. Δὲν πράττουν τὰ Κράτη τα τα, ὅπως ἡμεῖς, οἵτινες νομίζομεν, ὅτι δὲν ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς μικροὺς ἀριθμοὺς, ἐνῷ ἀγνοοῦμεν καὶ τοὺς μεγάλους, ἐπὶ λόγῳ, ὅτι δὲν ἔχουν σημασίαν οἱ μικροὶ ἀριθμοί· ἔχουν σημασίαν καὶ δι’ αὐτὰ τὰ μεγάλα Κράτη, τὰ ὁδηγούμενα ὑπὸ ἐπιστημονικῶν ἀρχῶν, διότι προηγεῖται τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς, τῆς ῥυθμιζούσης καὶ τὰ μεγάλα, ὅπως τὰ ἐλάχιστα, καὶ διότι τὰ ἐλάχιστα προϊόντος τοῦ χρόνου καὶ πολλαπλασιαζόμενα γίνονται μεγάλα. Γνωρίζουν, ὅτι ἐκ μικρῶν ποσοτήτων ἀπαρτίζεται τὸ μέγα ποσόν. Ἀλλ’ ὅλα ταῦτα εἶναι παρέκβασι, διότι ἔγεινε λόγος περὶ στατιστικῆς, εἰς ἣν μὲ προεκάλεσεν ἡ ἀγόρευσις τοῦ προλαλήσαντος. Ἐπανέρχομαι ἤδη εἰς τὸ κύριον θέμα, τουτέστι, πῶς ἐκ τῶν ἀντιθέτων συμφερόντων καὶ τῆς ἐκτιμήσεως αὐτῶν τῶν γενομένων παρὰ τῶν Ἐπικρατειῶν, αἵτινες ἤδη εἰσήγαγον τὰ διαφορικὰ τέλη, ἕπεται ὅτι δέον νὰ πολιτευθῶμεν. Ὅταν ἄλλοι μετέρχωνται προστασίαν καὶ ἐφαρμόζουν διαφορικὰ τέλη, ἀπέναντι αὐτῶν ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος; Εἶπεν, ὅτι εἶναι τολμηρὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐπιχειρήσῃ τοιοῦτόν τι, εἶναι ἴδιον πολιτικῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἔρχονται ἀπερισκέπτως καὶ αὐθαδῶς νὰ παρασταθοῦν νάνοι ἀπέναντι γιγάντων, ἀπέναντι τῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ κόσμου, ἀνθρώπων, οἵτινες παρατόλμως ἐπεχείρησαν τὴν ἐπιστρατείαν, καὶ ὡμίλησαν περὶ συμμαχίας, οἵτινες ἐνόμισαν, ὅτι θέλει ὀπισθοδρομήσει ἡ Εὐρώπη ἐνώπιον αὐτῶν ἢ θέλει διασχισθῆ τὸ πρωτόκολλον βαφόμενον ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ αἵματος! Δὲν μοὶ φαίνεται παράδοξον, ὅτι ἡ τόλμη εἶναι ὅλως ξένη εἰς τὸν προλαλήσαντα· ἡ πολιτικὴ, ἣν ἀνέπτυξεν, ἀφ’ ὅτου τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος εἶχον ἀνάγκην τόλμης, ἡ πολιτικὴ αὐτοῦ ἦτο πάντοτε τῆς δειλίας, πολιτικὴ ἄτολμος, τῆς ἀκινησίας καὶ τοῦ οἰκτιρμοῦ. Ζητεῖ καὶ ἐνταῦθα νὰ κινήσωμεν οἶκτον, προτείνει ἱκεσίας, δεήσεις, ν’ ἀποτείνωμεν, ν’ ἀναπτύξωμεν εὐγλωττίαν λέξεων, νὰ κοινοποιήσωμεν σωρείαν ὑπομνημάτων. Ἐνθυμοῦμαι ἄλλην ἐποχὴν, ὅτε ἦτον ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, κατὰ τὸ 1863, τότε διὰ τὸ μηδὲν ἦλθεν εἰς ῥῆξιν πρὸς τὴν Πρεσβείαν τὴν Γαλλικὴν, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ κερδήσῃ τὸν Γαλλικὸν τύπον κατὰ τῆς Γαλλικῆς Πρεσβείας καὶ πολλὰ ἔγραψε πρὸς τοῦτο· ἦλθον ἐγὼ κατόπιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εὗρον τὸν Πρέσβυν τῶν Γάλλων ἐξηγριωμένον, εὗρον δὲ σωρείαν διακοινώσεων, ἀναπτύξεων, ὑπομνημάτων περὶ ζητήματος, ὅπερ καὶ ἡ Συνέλευσις ἔλυσεν ἐναντίον τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος, καὶ ἠναγκάσθη νὰ δώσῃ ἄδικον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Τοιούτους πολέμους τοῦ καλάμου, τῆς μελάνης καὶ τῶν μελανοδοχείων εἶναι εὔτοιμος νὰ ἐπιχειρήσῃ· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται διὰ τοῦ στήθους νὰ ὑπερασπισθῇ τὰ ἀναπαλλοτρίωτα συμφέροντα τοῦ Κράτους, ὅταν πρόκηται νὰ δείξῃ πνεῦμα ἀνεξαρτησίας, εἶναι φυσικὸν, ὅτι ἀποδοκιμάζει ἐκείνους, οἵτινες δεικνύουν τοιοῦτον πνεῦμα ἀνεξαρτησίας. Ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῶν ἄλλων Ἐπικρατειῶν; Οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν παρεκτρέπεται, ὅτι πράττει τι δυνάμενον νὰ ἐξηγηθῇ, ὡς μὴ εὐλαβὲς, ὡς παραγνώρισις τῶν διεθνῶν σχέσεων, διότι τότε θὰ ἦτο τολμηρὸν τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει κίνδυνος, βλέπει κίνδυνον, καὶ ἐπειδὴ δὲν δύναται νὰ πράξῃ εὔτολμον καὶ ἀνδρικὸν, κατηγορεῖ τοὺς ἄλλους, ὅτι εἶναι παράτολμοι. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ κινδύνου, δύναται νὰ καθησυχάσῃ περὶ τούτου ἐντελῶς, τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅλως ἀκίνδυνον, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει περίστασις, καθ’ ἣν μέλλομεν νὰ ἐκθέσωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν ἐχθροπάθειαν ἄλλων, ἢ νὰ κινήσωμεν τὴν ἀγανάκτησιν ἢ τὴν δυσαρέσκειαν· δὲν εἶναι περίστασις ἐπιδείξεως ἀνδρείας, καὶ ἑπομένως δύναται καὶ αὐτὸς, ἀφοῦ εἶναι τοιαύτη περίστασις, μετὰ ψυχροῦ αἵματος νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα. Ἔχομεν αὐθεντίαν σήμερον, καὶ αὐθεντίαν μεγάλην εἰς τὰς διεθνεῖς σχέσεις, ἐκεῖνον ὅστις εἶπεν, ὅτι σήμερον ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ διπλωματία δὲν πρέπει νὰ ἦναι μονόπλευρος, unilaterales· ἀλλὰ πρέπει ἑκατέρωθεν νὰ συναντῶνται τὰ συμφέροντα καὶ δι’ ἀμοιβαίας θυσίας μόνον δύναται νὰ γείνῃ συνεννόησις ἐπιτυχής. Τότε ὑπάρχει ἀντικείμενον διαπραγματεύσεως. Ἂν δὲν ἔχῃ τις ἀντίθετον συμφέρον ν’ ἀντιτάξῃ, ἡ διαπραγμάτευσις ἀποβαίνει δύσκολος, διότι τότε εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἱκέτου· πρέπει νὰ ἔχω τι νὰ θυσιάσω καὶ τότε ἡ διαπραγμάτευσις γίνεται ζωηρά· αὐταὶ εἶναι, κύριοι, αἱ ἀρχαὶ, ἃς ἀνέπτυξεν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ἂν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς ἀντιτάσσωμεν συμφέρον ὅμοιον, τί πράττομεν ἄλλο ἢ ὅτι ἐφαρμόζομεν αὐτὸ τὸ ἀξίωμα; Ἐφαρμόζομεν δὲ αὐτὸ, διότι τὸ κρίνομεν ὡς ἐπιτυχέστερον, ἢ ὡς δυνάμενον νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ σώσῃ ἐκεῖνα τὰ συμφέροντα, ὅσα ἀπειλοῦνται.

§100ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς εἴπατε τὴν αὐθεντίαν.

§101ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μήτε σᾶς λέγω αὐτὴν, εἶσθε πολιτικὸς ἄνθρωπος, ὑπήρξατε ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου καὶ ἔπρεπε νὰ γνωρίζετε αὐτὴν τὴν αὐθεντίαν πρὸ παντὸς ἄλλου, περιμένετε τώρα νὰ μάθετε τὴν αὐθεντίαν ἀφοῦ ἐκυβερνήσατε τὴν Ἑλλάδα; καὶ ἀντιποιεῖσθε τοιουτοτρόπως τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος! Τί προτίθεται λοιπὸν σήμερον ἡ Ἑλλάς; ἀπειλεῖ; ὄχι· ἀπ’ ἐναντίας, εὑρίσκεται ἀπέναντι κινδύνου, ἀπέναντι τοῦ κινδύνου τῆς Αὐστρίας· ἡ Αὐστρία ἐπιβάλλει 30% ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος· τί θέλει εἰπεῖ ἡ Ἑλλάς; Ἀδίκως τὸ πράττεις, ἀνάγνωσον τὸ σύγγραμμα τοῦ Στούαρτ Μίλλ· ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αὐστρίας θέλει εἰπεῖ, δὲν ἔχω καιρὸν ν’ ἀναγινώσκω συγγράμματα, ἐγὼ ἀναγινώσκω τὰ πρακτικὰ τῶν Κοινοβουλίων τῆς Οὐγγρίας καὶ Αὐστρίας ἢ τῶν délégations, καὶ ἐκεῖ εὑρίσκω τὴν ἀπόφασιν τῶν Βουλῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ τέλος 30% ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Πῶς θὰ ἀντιταχθῶμεν λοιπὸν πρὸς αὐτὸν, διὰ τῆς εὐγλωτίας; ὄχι, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἀντιπεπονθότος ἴσου. Τὸ ἀντιπεπονθὸς ἴσον εἶναι νὰ ἀντιτάξητε καὶ σεῖς διαφορικὸν τέλος 30%. Δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ διὰ τοῦτο, ὅτι τὸ πράττετε ἀπὸ ἐχθροπάθειαν, ἀπὸ ἔλλειψιν σεβασμοῦ, ἥτις δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Κράτος ἔχον δύω ἑκατομμύρια πληθυσμοῦ, ἀπέναντι τοῦ 30 ἢ 40 ἑκατομμυρίων πληθυσμοῦ; Ἀλλὰ δὲν δύνασθε λέγει, νὰ ἀντιπαλαίσητε. Δὲν πρόκειται ν’ ἀντιπαλαίσωμεν, δὲν πρόκειται νὰ καταῤῥίψωμεν τὸ ἐμπόριον τὸ Αὐστριακόν· μᾶς ὑπέβαλεν ἐκείνη εἰς διαφορικὸν τέλος 30%, τὴν ὑποβάλλομεν καὶ ἡμεῖς εἰς διαφορικὸν τέλος 30%. Τί θέλει συμβῆ τότε; ἂν τὰ αὐτὰ προϊόντα δύνανται νὰ εἰσάγωνται ἀπὸ ἄλλα Κράτη, βεβαίως θέλουν παύσει εἰσαγόμενα ἐκ τῆς Αὐστρίας, διότι οὐδεὶς θέλει προτιμήσει μόνον ἐκ συμπαθείας πρὸς τὴν Αὐστρίαν νὰ φέρῃ αὐτὰ τὰ προϊόντα ἐκ τῆς Αὐστρίας ἐπὶ ζημίᾳ 30%. Ὅταν ἡ Αὐστρία ἐννοήσῃ, ὅτι θὰ παύσωμεν τὴν εἰσαγωγὴν προϊόντων ἐκ τῆς Αὐστρίας, ὅταν ἴδῃ τοῦτο τότε τετελεσμένον ἢ ἐπικρεμάμενον, τότε φυσικῷ τῷ λόγῳ θέλει ἐννοήσει τὸ συμφέρον της καὶ θέλει δεχθῆ νὰ καταργήσῃ καὶ ἐκείνη πρὸς ἡμᾶς διὰ νὰ καταργήσωμεν καὶ ἡμεῖς πρὸς ἐκείνην· ἀλλὰ διὰ νὰ φέρωμεν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, πρέπει νὰ ἔχωμεν διαφορικὸν τέλος ν’ ἀντιτάξωμεν, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅπλον πρὸς ἄμυναν συντελοῦν εἰς τοῦτο. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐχθροπάθεια πρὸς τὴν Αὐστρίαν, ἀλλ’ εἶναι εὔσχημος καὶ νόμιμος τρόπος, δι’ οὗ ἡ Αὐστρία ἐκ τῶν πραγμάτων θέλει φθάσει εἰς ὅ,τι ζητοῦμεν. Οὐδεμία ὑπῆρξεν ἐκ τῆς Αὐστρίας παρατήρησις, ἀφότου τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν ὑπεβλήθη, διότι τὸ νομοσχέδιον ἡμῶν περιέχει τὰς αἰτιολογίας τῆς Αὐστρίας. Δύναται τάχα νὰ μᾶς εἴπῃ, διατί μὲ μιμεῖσθε; Ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγουν παροιμιακῶς, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Δία, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν βοῦν. —Quod licet Jovi, non licet bovi; Τώρα ἐρχόμεθα εἰς Γαλλίαν· εἴδατε διὰ ποίας παρεννοήσεως σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ καφὲς εἶναι Γαλλικὸν προϊόν.

§102ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Σᾶς εἶπε διαμετακομιστικὸν τῆς Γαλλία.

§103ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὑποθέτω ὅτι δέχεσθε τὸ διαφορικὸν τέλος· ἐνομίσατε ὅτι τὸ διαφορικὸν τέλος ἐφαρμόζεται εἰς διαμετακομιστικὰ προϊόντα; Τὸ ἠκούσατε ποτὲ σεῖς αὐτό; Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι σεῖς δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ τὸ διακρίνητε, ἐκεῖνος δὲ ὅστις τὸ εἶπε δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὸ ἐννοήσῃ. Ἂν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσητε τὰ διαφορικὰ τέλη, δὲν θέλετε ἐφαρμόσει αὐτὰ, διότι ἐκ τῆς Μασσαλίας ἔγεινεν ἡ φόρτωσις τοῦ προϊόντος, ἀλλ’ εἰς τὰ Γαλλικὰ προϊόντα, οὐδὲ ὑπάρχει λόγος πρὸς ἐφαρμογὴν, εἰμὴ μόνον ἐπὶ ἐριούχων καὶ ἐπὶ μετάξης· δὲν ἔγεινε ποτὲ λόγος περὶ ζακχάρεως, οὔτε περὶ καφὲ, οὐδὲ περὶ τῶν ἄλλων, ὅσα ἠκούσατε ἐδῶ ταῦτα ἐλέχθησαν μόνον πρὸς παράταξιν ἀριθμῶν παρὰ μὴ γνωρίζοντος περὶ τίνος πρόκειται, καὶ περιπεσόντος εἰς σύγχυσιν καὶ χάος. Δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου, εἰμὴ περὶ ἐριούχων καὶ μεταξωτῶν· αὐτὰ εἶναι τὰ κυριώτερα, ὅσα εἰσάγονται ἐκ τῆς Γαλλίας, περὶ αὐτῶν ἐνδιαφέρεται ἰδίως ἡ Γαλλία· ἐνδιαφέρεται ὅμως, ὡς εἶπον, ὡς Κράτος, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγίστην εὐαισθησίαν, καὶ περὶ 100,000 δραχμῶν ὅταν πρόκηται. Καὶ περὶ αὐτῶν ἀποδεικνύει αὐτὸ τὸ Κράτος τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον, διότι δὲν βλέπει τὸ παρὸν, βλέπει τὸ μέλλον· ὅταν κλείῃ μία ὁδὸς, εἶναι δύσκολον ὕστερον νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ἐμπόριον εἰς τὴν ἐγκαταλειφθεῖσαν ὁδὸν, ἐνῷ ἕκαστον Κράτος φιλοτιμεῖται ν’ ἀνοίξῃ διεξόδους καὶ νὰ εὕρῃ ἀγορὰς καταναλώσεως· ὅταν ἀποφράττεται διέξοδος καταναλώσεως, πρέπει νὰ διπλασιάζεται ἡ προσοχή. Τώρα εἰς τὴν Γαλλίαν τί συμβαίνει ὡς πρὸς τὴν σταφίδα; συμβαίνει τὸ ἑξῆς· Ἐπῆλθεν ἡ φυλλοξήρα· ἡ Γαλλία ἔχει ἀνάγκην ὡρισμένου ποσοῦ οἴνου· δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ποσόν· παραδόξως πως ὁ προλαλήσας ὡμίλησε κατὰ τὴν ἀξίαν· ἡ ἀξία εἶναι μεταβλητή. Ὅστις λέγει ὅτι ἡ Γαλλία ἔχει τόσην ἀξίαν εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς δὲν ἐξετάζει ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Ἡ Γαλλία, ἂν δὲν μὲ λανθάνῃ ἡ μνήμη, ἔχει ἀνάγκην 40,000,000 ἑκατολίτρων οἴνου, καὶ ὅταν δὲν ἔχῃ τόσην παραγωγήν, δὲν ἔχει τὸ ἐπαρκοῦν διά τε τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν καὶ διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ τῆς Γαλλίας· ἡ παραγωγὴ ἔφθασε νομίζω μέχρι 30,000,000, λοιπὸν διαφορὰ 10,000,000, ἥτις δέον νὰ ἀναπληρωθῇ. Εἰσήγαγεν οἴνους ἐκ τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Ἱσπανίας, ἀλλὰ δὲν ἐπήρκεσαν. Οἱ οἶνοι τῆς Ἰταλίας, τῆς Ἱσπανίας καὶ τῆς Ἑλλάδος ἀκόμη ὑπάγονται εἰς τὰ αὐτὰ τέλη, εἰς ἃ ὑπάγονται οἱ οἶνοι οἱ Γαλλικοὶ οὐδὲ εὕρισκον πολὺ τὸ συμφέρον, οὐδὲ ἀναπληροῦν ἀκριβῶς τὴν ποιότητα τοῦ Γαλλικοῦ οἴνου· ἀλλὰ καὶ ἂν ἀνεπλήρουν τὴν ποιότητα τοῦ Γαλλικοῦ οἴνου, εὑρέθη ἡ σταφὶς καταλληλοτέρα πρὸς τοῦτο· εἶναι ὅτι ὀνομάζουν equivalent, τὸ ἀντιστοιχοῦν, ἡ σταφὶς εἶναι πολὺ εὐθηνοτέρα, ἀσυγκρίτως εὐθηνοτέρα πρὸς παραγωγὴν οἴνου. Καθὼς γνωρίζετε ἡ χρῆσις αὐτῆς γίνεται ὡς ἑξῆς· τίθεται ἐν θερμῷ ὕδατι, ἐξ οὗ ἀνακτᾷ πάλιν ζωμόν· ἐκθλίβεται ἡ σταφὶς οὕτω παρασκευασθεῖσα, καὶ δίδει τὴν οὐσίαν τοῦ οἴνου καὶ οἰνόπνευμα· ἐνῶ ὑπόκειται εἰς τὸ τέλος, εἰς ὃ ὑπάγονται οἱ οἶνοι ἐν Γαλλίᾳ, ἡ δαπάνη παραγωγῆς εἶναι ἀσυγκρίτως μικροτέρα, ἑπομένως ἡ φορολογία εἶναι κατωτέρα· εἶδον, ὅτι ἡ σταφὶς παράγει οἶνον, ὅστις εἶναι πολὺ εὐθηνότερος τοῦ Γαλλικοῦ οἴνου καὶ τοιουτοτρόπως ἀπολαμβάνουσιν οἱ παράγοντες ἐκ τῆς σταφίδος οἶνον μεγάλην ὠφέλειαν· ἐπὶ νομιζομένῃ ζημίᾳ τῶν ἀνταγωνιζομένων εἰς αὐτὸ τὸ εἶδος, ἀντετάχθησαν ἄλλοι εἰπόντες, ὅτι αὐτὴ ἡ ἅμιλλα δὲν φέρει ζημίαν, καὶ εἶναι ἀδιάφορον πόθεν ἀναπληροῦται ἡ ἔλλειψις τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ὅμως ἐπεκράτησεν ἡ ἀντίθετος ἰδέα ἐναντίον τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος, πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ μὴ παραχθέντος Γαλλικοῦ οἴνου. Τοῦτο ἐπεκράτησεν ἐν Γαλλίᾳ. Τώρα πῶς θὰ κινήσετε Κράτος, ὡς ἡ Γαλλία, διὰ νὰ αἰσθανθῇ ποίαν βλάβην συνεπάγεται ἐκ τούτου; Μόνον ὅταν αὐτὴ ἡ βλάβη ἀναγκάζῃ τὴν Ἑλλάδα νὰ προστατεύσῃ τὰ ἴδια αὑτῆς συμφέροντα πρὸς βλάβην ἀντίστοιχον τῶν Γαλλικῶν; Ποῖον ἄλλο μέσον ἔχετε; Πρέπει νὰ ἐξυπνήσετε ἐν Γαλλίᾳ ὅλους, ὅσοι ἐνδιαφέρονται, ὄχι μόνον διὰ τὴν οἰνοποιίαν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλας βιομηχανίας καὶ διὰ τὴν παραγωγὴν ἄλλων προϊόντων· ὅταν λοιπὸν ἐπιβάλετε τὰ διαφορικὰ τέλη εἰς τὴν μέταξαν, εἰς τὰ ἐριοῦχα, τότε θὰ ἐξυπνήσωσιν ὅλοι ἐν Γαλλίᾳ, καὶ τότε θέλει ὑπερισχύσει ἡ γνώμη ὅλων ἐκείνων, πρὸς οὓς ἡ Κυβέρνησις, ἡ θέλουσα νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν συνεννόησιν, θὰ εἰπῇ, προσέξατε: ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ σταφίδος μεμονωμένης, ἀλλὰ πρόκειται νὰ βλαφθῇ τὸ ἴδιον τῆς Γαλλίας συμφέρον, πρόκειται ἡ ἐξαγωγὴ ἡ Γαλλικὴ νὰ στερηθῇ ἀγορᾶς, ἥτις καθ’ ἡμέραν εἶναι δεκτικὴ ἀναπτύξεως. Ἰδοὺ ἡ θέσις μας, λίαν φυσική, ἐρχόμεθα πρὸς τὴν Γαλλίαν εἰς συζήτησιν ὅλως λογικήν· δὲν πρόκειται ἡμεῖς νὰ καταστρέψωμεν τὴν Γαλλικὴν παραγωγὴν ὡς ἐξέλαβεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, οὐδὲ διενοήθημεν νὰ στενοχωρήσωμεν τὴν Γαλλίαν, ὥστε νὰ ἐλαττωθῇ ἡ Γαλλικὴ παραγωγή· πῶς ἐξέλαβεν αὐτὸ τοιουτοτρόπως εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸν νοῦν μου νὰ ἐξηγηθῇ, καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐξηγήσω ἄλλως, εἰμὴ ὡς ἐκ τῆς συγχύσεως τῶν πολλῶν ἀριθμῶν, εἰς ἣν ἐνέπεσεν· ἔπεσεν εἰς δάσος ἀριθμῶν, καὶ μέσα εἰς αὐτὸ τὸ δάσος ἔχασε τὸ ζήτημα· ἔφυγεν ὁ λαγωός· ἐνόμισεν, ὅτι πρόκειται ν’ ἀντιτάξωμεν τὰ 600 ἑκατομμύρια τῆς Γαλλίας πρὸς τὰ 2 εὐτελέστατα ἑκατομμύρια τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅτι ἡμεῖς ἀντεπαρετάχθημεν, ἔχοντες σκοπὸν διὰ τῶν 2 ἑκατομμυρίων νὰ καταῤῥίψωμεν τὰ 600 ἑκατομμύρια. Δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης πάλης· τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ ἁπλούστερον· ἡ Γαλλία ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς τὸ τέλος τῆς εἰσαγωγῆς ἐπὶ τῆς σταφίδος, διότι ἐνόμισεν, ὅτι τοῦτο συντελεῖ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς ἰδίας αὐτῆς παραγωγῆς, διὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν οἰνοποιΐαν τῆς Γαλλίας. Ἐθεώρησεν, ὅτι ἡμεῖς, ἐρχόμενοι εἰς ἀνταγωνισμὸν κατὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ οἴνου, βλάπτομεν τὰ συμφέροντά της· ἂν λοιπὸν ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ προστατεύσῃ αὐτὰ τὰ συμφέροντα τῶν οἰνοποιῶν ἄνευ βλάβης τῶν συμφερόντων τῆς ἄλλης βιομηχανίας, τότε ἡ Γαλλία θὰ ἔλθῃ εἰς ἐξηγήσεις καὶ αὐταὶ αἱ ἐξηγήσεις δὲν εἶναι μακρὰν, αὐτῶν δὲ τῶν ἐξηγήσεων τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ ἱκανοποιηθῶσι καὶ τὰ ἡμέτερα συμφέροντα καὶ τὰ τῆς Γαλλίας συνάμα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἀρκούντως ἐξήγησα τὸ νομοσχέδιον καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ δισταγμὸν περὶ τῆς χρησιμότητος αὐτοῦ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἐν ὥρᾳ 9 μ. μ.