1882.05.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79

Τῆς 26 Μαΐου 1882.

Ὥρα 3 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀντώνιος Καρυτσάκης, διὰ τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα κατὰ τὸν ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας αὐτῆς ἀγῶνα προσωπικάς του ἐκδουλεύσεις καὶ τοῦ πατρός του, ὁπλαρχηγοῦ ὄντος, πρὸς δὲ καὶ διὰ διαφόρους θυσίας, κατὰ τὰ συνημμένα διάφορα πρωτότυπα ἔγγραφα, ζητεῖ μηνιαῖον βοήθημα ἐν καιρῷ γήρατος πρὸς διατροφήν του.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἐπερώτησις τοῦ βουλευτοῦ Ἄργους κ. Λ. Ζωγράφου. (Ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα). Ἑτέρα ἐπερώτησις τοῦ βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Λ. Καπετανάκη. (Ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα). Τρίτη ἐπερώτησις τῶν βουλευτῶν Ἁλμυροῦ κκ. Α. Δ. Ἀργυροπούλου καὶ Δ. Οἰκονομίδου. (Ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα).

§3ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παραδίδω ἐπισήμως εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς φάκελλον, περιέχοντα παράπονα ὑπηκόων Ἑλλήνων κατὰ ὑποπροξένου, παράπονα διὰ παραβιάσεις ἰδιωτικῆς περιουσίας καὶ παράπονα περὶ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν διαφόρων ἐγκατεσταμένων συμπολιτῶν ἡμῶν ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις Ἑλλήνων. Ἀπὸ τῆς 3 Νοεμβρίου διεβιβάσθησαν παράπονα εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν, ἀλλ’ οὐδεμία ἐπῆλθε θεραπεία. Ἤδη διαβιβάζουν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δι’ ἐμοῦ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τὰ παράπονά των ἐν τῷ φακέλλῳ, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα.

§4ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀπὸ ποῖον μέρος;

§5ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀπὸ Σουλινᾶ. Ἐκ δὲ ταύτης τῆς ἀφορμῆς παρατηρῶ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία, ἡ ἱστιοφόρος, ὑφίσταται πολλάκις μεγάλας καταπιέσεις ἐκ μέρους τῶν Προξένων. Οἱ ἔχοντες πλοῖα ἱστιοφόρα ἐκεῖ καταφεύγουσιν εἰς τὸν Δούναβιν, ὅπως ἐργάζωνται οὐχὶ ὡς ἱστιοφόρος ναυτιλία, ἀλλ’ ὡς μεταφορτωτική, καθ’ ὅσον, ὡς γνωρίζετε, τὰ πλοῖα ἐν τῷ Δουνάβει δὲν δύνανται ν’ ἀποτελῶσι τὰ φορτία των ἐκ τοῦ οἱουδήποτε ἐν αὐτῷ ὁρμητηρίου ὁλοσχερῆ, καὶ μεταχειρίζονται φορτηγίδας πρὸς μετακόμισιν τῶν φορτίων. Εἰς τοιαύτην δὲ θέσιν ἀχθοφόρου μετεβλήθη ἡ ναυτιλία ἡ Ἑλληνικὴ, δηλαδὴ ἀχθοφορικήν· δυστυχῶς δὲ τὰ ἐκτελοῦντα τὴν ἐργασίαν ταύτην πλοῖα ὑποβάλλονται εἰς τέλη Προξενικὰ βαρέα, ὥστε δὲν δύνανται ν’ ἀνθέξωσιν οὔτε εἰς αὐτὴν τὴν ἀχθοφορικὴν ἐργασίαν. Καὶ αὐτὰ μὲν τὰ τέλη καθ’ ἑαυτὰ ἠμπορεῖ νὰ ἀνέχηται, ἀλλ’ ἐκ τούτων ὅσων μικρῶν δίδεται τοῖς Προξένοις ἀφορμὴ ζητήσεως ἀορίστων ποσῶν· διότι ἐὰν πρόκηται περὶ ἑνὸς φράγκου λ. χ. τέλους, ὁ Πρόξενος ζητεῖ μίαν λίραν, καὶ ἑπομένως ἐκ τῶν τοιούτων εἰσπράξεων τὸ κέρδος τῶν πλοιάρχων τὸ εἰσπράττουν οἱ Πρόξενοι. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν ναυτιλίαν. Ἄλλο παράπονον διαβιβάζεται ἐγκλείστως, ὡς εἶπον, ἐν τῷ φακέλλῳ περὶ ἐφορμήσεως τῶν Προξένων καὶ κατὰ τῆς ἀτομικῆς περιουσίας. Μία οἰκογένεια, ἡ τῆς Ζαφιρούλας Καλλιγᾶ, δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἦναι ὑμετέρα συγγενὴς, κύριε Καλλιγᾶ, παραπονεῖται, ὅτι ὁ ὑποπρόξενος μετέβη, ἵνα σφραγίσῃ τὴν περιουσίαν τοῦ ἀποθανόντος συζύγου της, ὅστις εἶχε τέκνα, καὶ ἤθελε νὰ παραλάβῃ τὰ τιμαλφῆ πράγματα εἰς τὸ Προξενεῖον νὰ τὰ φυλάξῃ. Διατί νὰ τὰ φυλάξῃ ἐκεῖ; Κατὰ τὸ δίκαιον τὸ κοινὸν, ἡ περιουσία τοῦ ἀποθανόντος μεταβαίνει εἰς τοὺς κατιόντας, εἰς τὰ τέκνα. Τίνι νόμῳ, ἢ τίνι ἀφορμῇ δύναται ὁ Πρόξενος νὰ σφραγίσῃ εἰς κιβώτιον τὴν περιουσίαν τὴν ἰδιωτικὴν, καὶ νὰ τὴν μεταφέρῃ εἰς τὸ Προξενεῖον; Ποῖα ἡ ὠφέλεια ἐκ τῆς εἰς τὸ Προξενεῖον μετακομίσεως τοῦ κιβωτίου, δύνασθε νὰ ἐννοήσητε πάντες. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν Προξένων.

§6ΠΑΠΑΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν διαφόρων κατοίκων διαφόρων χωρίων τοῦ δήμου Ὀρχομενίων, τῶν ὁποίων αἱ ἰδιοκτησίαι περιελήφθησαν εἰς τὴν περίμετρον, τὴν παραχωρηθεῖσαν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος, μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ τὴν ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συστήσω τὸ περιεχόμενον. Δὲν εἶναι ἐκτεταμένη ἡ ἀναφορὰ, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τὴν ἀναγνώσω.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκει).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Κωνσταντῖνος Καραπάνος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§9ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα ἐπερώτησις τῶν βουλευτῶν Τριφυλίας κκ. Σ. Ἀντωναροπούλου, Ε. Κοκέβη καὶ Δ. Παπατσώρη καὶ τοῦ βουλευτοῦ Ὀλυμπίας κ. Ἀσημάκη Χριστοπούλου.

§11ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα).

§12ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐμπορικῆς ναυτιλίας τί γίνεται, κύριε Πρόεδρε;

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ ὑποβάλωμεν ἐντὸς ὀλίγου.

§14ΙΩ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ τὴν κατασκευὴν τῶν δημοσίων ὁδῶν ἀπὸ Τυρνάβου εἰς Λάρισσαν, ἀπὸ Λαρίσσης εἰς Τσάγιαζι καὶ ἀπὸ τοῦ πορθμείου τοῦ Δερβὲν μέχρι τῆς μεθορίου γραμμῆς. Ὡς γνωστὸν, ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι ἡ μόνη διὰ τῆς ὁποίας συγκοινωνοῦσι τὰ χωρία τοῦ Ὀλύμπου, τῆς Ὄσσης καὶ πλεῖστα τῆς Μακεδονίας μετὰ τῆς Λαρίσσης καὶ λοιπῶν πόλεων τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἐν τούτοις ἐν καιρῷ χειμῶνος, ὅτε τὰ ὕδατα τοῦ Πηνειοῦ ἐξέρχονται, ἡ ὁδὸς αὕτη ἀποβαίνει οὐχὶ μόνον ἀδιάβατος, ἀλλὰ καὶ ἐπικίνδυνος. Τούτου ἕνεκεν ἡ συγκοινωνία διακόπτεται ἐπὶ πολύ.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§16ΙΩ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Παρίσταται ἐπίσης ἀνάγκη τῆς γεφυρώσεως τοῦ Πηνειοῦ, καθότι διὰ τῶν ὑφισταμένων ἀθλίων πορθμείων συμβαίνουσι πολλάκις δυστυχήματα, ὅτε ὁ ποταμὸς καταβιβάζει πολλὰ ὕδατα.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ γίνῃ ἡ γεφύρωσις καὶ χάριν τοῦ σιδηροδρόμου.

§18ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐπιστήσῃ ὀλίγον τὴν προσοχήν του εἰς τὰ χωρία τοῦ Ὀλύμπου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Τὰ χωρία ταῦτα ἀπὸ δεκαετίας καὶ ἐντεῦθεν, ὅτε ἐδιοικοῦντο ὑπὸ τῆς ληστείας, κατεστράφησαν ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἡ καταστροφὴ αὕτη ἐπῆλθε τελείως εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1878, ὅτε κατεστράφησαν πλεῖστα χωρία καὶ ἰδίως ἡ κωμόπολις Ῥαψάνη. Περὶ τῆς κωμοπόλεως ταύτης καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω, ὅτι, πρωτεύουσα οὖσα τοῦ Ὀλύμπου, διετήρει σχολὴν Ἑλληνικὴν καὶ δύω Δημοτικὰ σχολεῖα· καὶ παρθεναγωγεῖον δὲ εἶχον σκοπὸν νὰ συστήσουν, ἂν δὲν ἐπήρχετο ἡ καταστροφή. Εἰς τὰ σχολεῖα ταῦτα ἐφοίτων, ἐκτὸς τῶν παίδων τῆς κωμοπόλεως, καὶ ἄλλα πεντήκοντα περίπου ἐκ τῶν πέριξ χωρίων. Ἂν λοιπὸν ἐπὶ τουρκοκρατίας εἶχον τοσαῦτα σχολεῖα, φρονῶ, ὅτι δὲν περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ὑπάρχουν τοιαῦτα σήμερον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ διατάξῃ τὴν σύστασιν σχολῆς Ἑλληνικῆς καὶ δημοτικῆς καλῶς κατηρτισμένων εἰς Ῥαψάνην, καὶ νὰ συστήσῃ ἀνὰ μίαν Δημοτικὴν σχολὴν εἰς τὰ χωρία Πυργωτὸν, Νεζερὸν καὶ Κρανιάν.

§19ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ἔχομεν χρήματα.

§20ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Παρουσιάζεται ἐπίσης ἀνάγκη συστάσεως Δημοτικῆς σχολῆς εἰς τὴν κωμόπολιν Δερελῆ. Ὡς γνωστὸν, ἡ κωμόπολις αὕτη κατοικεῖται ἀπὸ Ὀθωμανοὺς, εἶναι δὲ τὸ ἐπισημότερον ὀθωμανικὸν χωρίον τῶν μερῶν ἐκείνων, καὶ οἱ συμπολῖται ἡμῶν Ὀθωμανοὶ πολλάκις ἐξέφρασαν εὐχὴν συστάσεως Δημοτικῆς σχολῆς, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ διδάσκωνται τὰ τέκνα των καὶ τὴν Ἑλληνικήν. Πιστεύω, ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη δὲν εἶναι παράλογος, οὔτε ἄδικος, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, νὰ σημειώσῃ δὲ καὶ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἤδη ἔρχομαι εἰς ἄλλο. Ὡς γνωστὸν, ὁ Ἐπίσκοπος Πλαταμῶνος εἶχεν ἄλλοτε ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν του 20 περίπου χωρία. Τὰ πλεῖστα τῶν χωρίων τούτων ἔμειναν μετὰ τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν Σύμβασιν εἰς τὸ Τουρκικόν. Λοιπὸν μὲ τὰ ὀλίγα ἀπομείναντα χωρία δὲν δύναται νὰ διατηρηθῇ, οὔτε παρουσιάζεται ἀνάγκη ὑπάρξεως Ἐπισκοπῆς, καὶ φρονῶ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ συγχωνευθῶσι τὰ χωρία ταῦτα εἰς τὴν Μητρόπολιν Λαρίσσης, ὡς μὴ ἀπέχοντα πολὺ αὐτῆς, καὶ νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Ἀρχιερέως τούτου, ὅστις εἶναι ὁμολογουμένως εἷς ἐκ τῶν καλλιτέρων κληρικῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

§21ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα.

§22ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐκ τῆς Χαλκιδικῆς μελισσοτρόφος τις μοὶ ἐνεχείρισεν ἀναφορὰν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ὁ ἐν λόγῳ μελισσοτρόφος ἰσχυρίζεται, ὅτι πρό τινων ἡμερῶν πρὸ τῆς ἀφομοιώσεως μετέφερεν ἐκ τῆς Χαλκιδικῆς εἰς τὴν ἀντίπεραν Ἑλληνικὴν παραλίαν, ἐν Τσάγεζι, ἱκανὸν ἀριθμὸν μελισσίων, ἵνα τραφῶσι ταῦτα ἐκεῖ, διότι συνήθως τὰ μελίσσια μεταφέρονται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον καθ’ ὡρισμένας ἐποχάς. Ὅτε δὲ μετέφερε τὰ μελίσσιά του εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν, οὐδεὶς ὑπάλληλος ἐζήτησε παρ’ αὐτοῦ τελωνιακὸν δασμὸν, διότι ὁ τελώνης ἠγνόει ἂν ὑπέκειντο τὰ μελίσσια εἰς φόρον. Ἀφοῦ δὲ ἔμειναν ἐπί τινα χρόνον, παρέστη ἀνάγκη νὰ μεταφερθῶσιν ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας αὖθις εἰς τὴν Χαλκιδικήν· ἐν τούτοις, προκειμένου ἤδη νὰ μεταφέρῃ τὰ μελίσσιά του ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὴν Χαλκιδικὴν, παρεμποδίζεται ὑπὸ τοῦ ἐν Τσάγεζι ὑποτελώνου, ἐπιμένοντος νὰ πληρώσῃ ὁ μελισσοτρόφος τελωνιακὸν δασμὸν, ὅστις, νομίζω, εἶναι 10 ἢ 15%, διότι χαρακτηρίζονται ὡς ἐμπορεύματα ἀπροσδιορίστου ἀξίας. Ὁ παραδοὺς εἰς ἐμὲ τὴν ἀναφορὰν, ὡς πολλοὶ ἄλλοι φρονοῦσιν, ὅτι τὰ μελίσσια δὲν θεωροῦνται ὡς ἐμπορεύματα, ἀλλ’ ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς Συμβάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κτηνοτρόφους τῆς γείτονος Ἐπικρατείας νὰ μεταφέρωσι τὰ ζῶά των καὶ βόσκωσι ταῦτα χωρὶς νὰ ὑποβάλλωνται εἰς πληρωμὴν φόρου. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν δύναμαι ν’ ἀποφανθῶ...

§23ΤΖΑΝΕΣ. Ἔντομα εἶναι.

§24ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔντομα. — Λοιπὸν ὁ ἀναφερόμενος παραπονεῖται καὶ ἐξαιτεῖται θεραπείαν, διότι, ἐὰν ὑποχρεωθῇ εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ζητουμένου τελωνιακοῦ δασμοῦ, θέλει καταστραφῆ. Ἐγὼ δὲ παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν, ὅπως ἐξεύρῃ λύσιν ἐπιεικῆ ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ συνᾴδουσαν μὲ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, διότι εἶναι ἄδικον ὁ δυστυχὴς οὗτος μελισσοτρόφος νὰ πληρώσῃ τόσῳ βαρὺν φόρον, ἐνῷ διετέλει ἐν καλῇ πίστει, ὅτε μετέφερε τὰ μελίσσιά του.

§25ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καταθέτω, κύριοι, τὰς διαθήκας καὶ ἔγγραφα περὶ κληροδοτημάτων καὶ προσφορῶν πρὸς διάδοσιν τῆς παιδείας· ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, ἂς διατάξῃ τὴν τύπωσίν των. (Ὅρα Παράρτημα).

§26ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ ὡς κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐπισκόπων.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τρίτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι καὶ πάλιν δυνάμεθα νὰ διατάξωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὥστε ἐν ὁμοφωνίᾳ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ εἰς πρώτην ἢ δευτέραν ἀνάγνωσιν τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§29ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρό τινων ἡμερῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι μερικὰ νομοσχέδια σχετίζονται ἀναποσπάστως μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ εἶναι ἀνάγκη αὐτὰ τὰ νομοσχέδια νὰ τὰ ψηφίσωμεν πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἐδημοσιεύθη σήμερον ἡ ἔκθεσις, καὶ αὔριον ἠμποροῦμεν νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπιμένει εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἢ θὰ παραιτηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν νομοσχεδίων τούτων, καὶ ἰδίως τοῦ περὶ θητείας; Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ εἶναι τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 13, 14, 15 καὶ 16 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγεγραμμένα. Ἑπομένως προετάχθησαν αὐτῶν ἄλλα μεταγενέστερα καὶ μὴ σχετιζόμενα μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, οὔτε κατεπείγοντα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ πρόεδρον τοῦ ὑπουργείου νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἐξακολουθῇ νὰ τὰ θεωρῇ σχέσιν ἔχοντα μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκ τούτου προτιμητέα.

§30Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὸ 15 ἡμερῶν ἔλαβον ἐπιστολὴν ἀπὸ ἐδῶ, διὰ τῆς ὁποίας μὲ πληροφοροῦσιν, ὅτι διωρίσθησαν δύω ἑλληνοδιδάσκαλοι μὲ μισθὸν 180 δραχμῶν εἰς μὴ νενομισμένας θέσεις καὶ εἰς ἓν σχολεῖον ἐδῶ. Τὴν πληροφορίαν αὐτὴν τὴν ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ὁ εἷς λέγεται Οἰκονόμου, καὶ ὁ ἄλλος Σταθόπουλος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸ Σάββατον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διότι νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι μικρόν.

§31ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ἀληθές. Σημειώσατέ το, καὶ θὰ ἐξετάσω.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον, τὸ περιέχον τὴν διάταξιν περὶ θητείας, καὶ ἐὰν μὴ συνεδέετο, ὅπως συνδέεται, ἀμέσως πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, πάντοτε ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ πρὸ τοῦ τέλους τῆς Συνόδου ταύτης. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον ὅμως, καθ’ ὃν κανονίζει ἡ Βουλὴ τὰ τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων τῶν σχετικῶν πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, ἔχομεν προηγούμενα, τὰ ὁποῖα δικαιολογοῦσι τὴν Βουλὴν, ὡς πρὸς τὸ νῦν γενόμενον. Ἡ Βουλὴ πολλάκις ἄρχεται τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτε τὰ νομοσχέδια ὅλα, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν εἶναι ἔτι ἐψηφισμένα, ἀρκουμένη ὅπως ὡς πρὸς τὸ ψηφιζόμενον τμῆμα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔχῃ προεψηφισμένα τι πρὸς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο σχετιζόμενα. Θ’ ἀρχίσῃ ἡ Βουλὴ τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ τῶν ἐσόδων· ἀνάγκη ἄρα εἶναι νὰ ψηφίσωμεν τὰ τῶν φόρων πάντα πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ὁριστικὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τῶν ἐσόδων. Ἐνίοτε ἐψηφίσθη καὶ ὁ πίναξ, ὡς εἶχε, τῶν ἐσόδων, ἐπεφυλάχθη δὲ ὁ νόμος τῶν ἐσόδων μέχρις οὗ κανονισθῶσι διὰ νόμων τὰ περὶ αὐτῶν, ὅτε τὰ ἐκ τῶν νόμων ἐκείνων προσετίθεντο εἰς τοὺς πίνακας, τὸ δὲ ἄθροισμα ἀνεγράφετο ἐν τῷ νόμῳ τῶν ἐσόδων. Εἰς τοὺς καθ’ ἕκαστον προϋπολογισμοὺς τῶν ὑπουργείων ὑπάρχουσι διάφορα νομοσχέδια, σχετιζόμενα πρὸς αὐτά· ὡς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπάρχουσι τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τῆς στρατολογίας καὶ ἄλλα· ὡς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὑπάρχουσι τὰ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ ἄλλα νομοσχέδια ναυτικά· ἀλλὰ τὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν εἶναι ἐκ τῶν τελευταίων· ἑπομένως δυνάμεθα πρὸ τούτων νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν ἄλλων τμημάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπίσης, ὡς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑπάρχουσι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρέπει ἀφεύκτως νὰ ψηφισθῶσι πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ταῦτα πάντα δὲν ἐμποδίζουσι νὰ γένηται ἔναρξις τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν θὰ γείνῃ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦτο βεβαίως δὲν παρεμποδίζεται ἐκ τῆς μὴ ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων. Ἐὰν δὲν θὰ γείνῃ γενικὴ συζήτησις, τότε ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστον εὐθὺς ὡς φθάσωμεν εἰς κεφάλαιον ἢ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον σχετίζεται πρὸς νομοσχέδιόν τι, σταματῶμεν διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§33Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πότε θ’ ἀρχίσωμεν;

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σήμερον διενεμήθη ἡ ἔκθεσις· ἑπομένως αὔριον, πιστεύω, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν.

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σήμερον μόλις διενεμήθη ἡ ἔκθεσις καὶ ἔχομεν ἀνάγκην ἡμερῶν τινων νὰ μελετήσωμεν αὐτήν.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι πᾶσαν εὔλογον πρότασιν πρέπει νὰ δεχθῶμεν. Ἡ ἔκθεσις εἶναι ἀρκετὰ μακρὰ καὶ δὲν πρέπει σπεύδοντες νὰ μὴ δώσωμεν τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ᾖ ἑτοίμη πρὸς τὴν συζήτησιν. Ἐὰν δὲν θέλῃ αὔριον, μεθαύριον εἴμεθα πρόθυμοι. Ἐν τούτοις, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸν προϋπολογισμόν, ὥστε νὰ παρασκευάσωμεν τὸ ἔργον.

§37Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν Παρασκευήν.

§38ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀποδεχόμενος τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος πρέπει νὰ προτάξῃ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ ἐδῶ βλέπω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, οὔτε κατεπείγοντα εἶναι, οὔτε μὲ τὸν προϋπολογισμὸν ἔχουν σχέσιν, ὅπως εἶναι πολλὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προτάττωμεν νομοσχέδια διότι ἔρχεται εἷς συνάδελφος καὶ συνιστᾷ τὴν προτεραιότητα νομοσχεδίων τινῶν ὡς κατεπειγόντων, καθόσον διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καταστρέφομεν τὴν τάξιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, καὶ ἐφ’ ὅσον νομοσχεδίων δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν. Ὁ κ. Φιλάρετος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου περὶ προσθήκης εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ Νόμου ΠΜʹ. τῆς 19 Μαρτίου 1882 περὶ εἰσαγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς Νομοθεσίας εἰς τὰς ἄρτι προσαρτηθείσας Θεσσαλικὰς καὶ Ἠπειρωτικὰς Ἐπαρχίας.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμου ἀπὸ Βώλου εἰς Λάρισσαν κτλ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 1).

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Χθὲς ἐψηφίσθη καὶ δεύτερον ἄρθρον, ἔχον οὕτω. «Ἡ κατὰ τὴν σύμβασιν ὑποχρεωτικὴ ἀπαλλοτρίωσις κτημάτων δύναται νὰ γείνῃ διὰ γραμμὴν εὐρεῖαν καὶ διπλῆν». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 2 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ καὶ τελευταίαν συζήτησιν. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν εἰς ά συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ διδακτικῶν βιβλίων τῆς μέσης καὶ κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως. — Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὸν πρώην καθηγητὴν Νικολαΐδην).

§43ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν. Ἑπομένως νὰ ἀναβληθῇ.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸν νόμον περὶ συντάξεως τοῦ Νικολαΐδου ὡς καὶ τὸν ἕτερον περὶ τῆς οἰκογενείας Λαζάρου Κουντουριώτου θὰ παρακαλέσω νὰ θέσῃ ἡ Βουλὴ πρώτους εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· εἶναι δὲ καλὸν νὰ ψηφισθῶσι συγχρόνως, διότι θὰ γείνῃ μυστικὴ ψηφοφορία. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 693, 334). (Ἐπίσης ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, εἰς ά συζήτησιν τὰ νομοσχέδια περὶ προσθήκης δύω ἐφόρων τῶν ἀρχαιοτήτων· 2) Περὶ βοηθοῦ ἐν τῷ Ἀστεροσκοπείῳ Ἀθηνῶν· 3) Περὶ συστάσεως διδασκαλείου ἐν Θεσσαλίᾳ· 4) Περὶ προσθήκης δύω γραφέων ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν· 5) Περὶ προσθήκης δύω γραφέων ἐν τοῖς γραφείοις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου· 6) Περὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ Πανεπιστημίου).

§45ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἀναγνωσθέντος νομοσχεδίου κάμνω μίαν δήλωσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια, ἵνα τὸ Πανεπιστήμιον διατηρῆται δι’ ἰδίων ἐξόδων, προικισθῇ δὲ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος καὶ ἄλλων ὀργάνων καταστρεπτικῶν τοῦ γόνου τῶν ἰχθύων, καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς ά συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§46ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Πρέπει νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἁλιεία μέχρι βολῆς τηλεβόλου.

§47ΖΑΦΕΙΡΙΑΔΗΣ. Νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις τοῦ νόμου τούτου καὶ εἰς τὴν ἁλιείαν τῶν ποταμῶν καὶ λιμνῶν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς ά συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκμισθώσεως διὰ δημοπρασίας τῶν κατὰ τὸν ΥΝΔʹ νόμον δασμῶν καὶ προσθέτων τελῶν ἐν ταῖς νήσοις Κεραλληνίας, Ζακύνθου καὶ Ἰθάκης). (Ἀναγινώσκεται εἰς πρώτην συζήτησιν ἡ πρότασις νόμου περὶ τοποθετήσεως τοῦ πρώην ἐπισκόπου Κίτρους Νικολάου).

§48ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτον νόμον.

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐπισκόπου Κίτρους, ὁ ὁποῖος ἔκαυσε τὴν ἐπισκοπήν του καὶ ἐπεδόθη εἰς τὴν ἐπανάστασιν ἐναντίον τῆς Τουρκικῆς τυραννίας, καὶ ὁ ὁποῖος ἤδη εὑρίσκεται ἐνταῦθα στερούμενος τῶν μέσων τοῦ ζῆν. Οἱ Θεσσαλοὶ βουλευταὶ ὑπέγραψαν τὸ νομοσχέδιον, συνυπέγραψα δὲ καὶ ἐγὼ, ὡς καταγόμενος ἐκ Θεσσαλίας.

§50ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀντιστρατευθῶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, οὐδὲ νὰ φανῶ ἀχάριστος εἰς τοὺς κόπους τοῦ σεβαστοῦ τούτου ἀνδρὸς καὶ τὰς προσπαθείας καὶ θυσίας, τὰς ὁποίας κατέβαλε πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ἑνώσεως τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου, διότι τοῦτο ἦτο ἡ εὐχὴ ἅπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς τὰ νομοθετήματά μας δέον νὰ ἤμεθα σπουδαιότεροι καὶ νὰ μὴν ἐργαζώμεθα ἐπιπολαίως, ἀλλ’ οὔτε νὰ παρεμβαίνωμεν εἰς τὰ δικαιώματα ἄλλης Ἐξουσίας. Ἐνταῦθα δὲ παρεμβαίνομεν εἰς τὰ καθήκοντα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, διότι τί ζητοῦμεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Νὰ χειροτονίσωμεν τινὰ Ἐπίσκοπον. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν δυνάμεθα. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὐδένα σκοπὸν πληροῖ. Ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ ἂν ἦναι ὀρθὸν ἢ ὄχι, ὅ,τι λέγω. Διὰ τοῦτο αἰτῶ τὴν ἀναβολήν.

§51ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ (ἀναβάλλεται.) (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς ά συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια 1) Περὶ προσθήκης τρίτου ὑποταμίου παρὰ τῷ Κεντρικῷ Ταμείῳ καὶ καταργήσεως θέσεως γραμματέως βʹ τάξεως. 2) Περὶ ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης καὶ βραχείας διακοπῆς τῆς χρήσεώς της. 3) Περὶ συστάσεως ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. 4) Περὶ εὐθυγραμμήσεως τῆς βορείου πλευρᾶς τοῦ περιβόλου τοῦ Κεντρικοῦ Μουσείου. 5) Περὶ προσθήκης μαθητευομένων εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.)

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Τώρα θὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ ἐξ ἀρχῆς εἰς τὴν κυρίαν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἀλλὰ πρὸ τούτου, νομίζω καλὸν νὰ συμφωνήσωμεν περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον, διότι κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως δὲν τὸ κατορθοῦμεν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρῶτον ἀντικείμενον πρέπει νὰ ἦναι ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τοὺς ἐγγόνους καὶ εἰς τὰς χήρας τῶν υἱῶν τοῦ ἀειμνήστου Λαζάρου Κουντουριώτη. 2) Τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὸν πρώην καθηγητὴν Νικολαΐδην. 3) Τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΧΝΖʹ καὶ ΧΛΣΤʹ. 4) Γὸ νομοσχέδιον περὶ διαφορικῶν τελῶν. 5) Τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ νόμου. 6) Τὸ νομοσχέδιον περὶ προσμετρήσεως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν ἀπαιτουμένου χρόνου. 7) Τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων. 8) Τὸ νομοσχέδιον περὶ κατατάξεως εἰς τὸν στρατὸν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἢ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τῶν εἰς τὰ στρατιωτικὰ σχολεῖα ξένων Κρατῶν ἐκπαιδευθέντων. 9) Τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ΨΙΣΤʹ νόμου περὶ στρατολογίας. Τὰ τελευταῖα ταῦτα εἶναι νομοσχέδια, σχετιζόμενα πρὸς τὸ στρατιωτικόν· εἶναι ἄρα σκόπιμον νὰ τὰ κατετάξωμεν ὅλα ὁμοῦ.

§53Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ καλά. Νὰ τεθοῦν οὕτω.

§54Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν ἡμερησίαν διάταξιν διανέμουσι πάντοτε ἔντυπον· οὐδέποτε δὲ ἀντελέξαμεν εἰς αὐτήν. Ὥστε κανονίσατε αὐτὴν ὅπως θέλετε, ὅπως ἐγένετο πάντοτε. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πιθανὸν ὑμεῖς νὰ μὴ ἔχετε ἀντίῤῥησιν· ἀλλὰ βλέπετε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης ἐπιθυμεῖ νὰ τῷ δοθῇ εὐκαιρία ὅπως ἐξενέγκῃ γνώμην. Ἐν τοῖς πρώτοις λοιπὸν νὰ θέσωμεν ὅλα τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Μετὰ ταῦτα τὸ Νομοσχέδιον περὶ νομικῶν συμβούλων, τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὸ περὶ ἐπιβολῆς φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ ζύθου καὶ τῶν πνευματωδῶν ἐν γένει ποτῶν. Τὰ δὲ ἄλλα καθ’ ἣν εὑρίσκονται σειρὰν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς σήμερον.

§56ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί χρειάζεται τὸ περὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου;

§57ΡΟΥΦΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Νυτικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ προβιβασμοῦ ἀνθυποπλοιάρχων εἰς τὸν βαθμὸν ὑποπλοιάρχου. (Ὅρα Παράρτημα).

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τώρα ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἴτε κατὰ τὴν δημοσιευθεῖσαν σειράν, τῆς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅτι δὲν εἶχε γνῶσιν, εἴτε κατὰ τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα ἤδη.

§59ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν ἐπροτείνατε.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΧΝΖʹ καὶ ΧΝΣΤʹ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΧΝΖʹ καὶ ΧΝΣΤʹ.

§62Α. ΨΥΛΛΑΣ. Ἀντιῤῥήσεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δὲν ἔχω νὰ ἐπιφέρω· παρατηρήσεις τινὰς μόνον θέλω ὑποβάλει, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὅλας, ἢ τὰς πλείστας τοὐλάχιστον, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θέλει ἀποδεχθῆ, καθόσον καὶ ἐπὶ τοῦ δικαίου στηρίζονται καὶ ἐκ τῆς μικρᾶς πείρας, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῶν προξενικῶν πραγμάτων κέκτημαι, μοὶ ὑπαγορεύονται. Πρώτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ὑποβάλω, συμφώνως μὲ τὸ κείμενον τοῦ ἀνὰ χεῖρας νομοσχεδίου, ἀφορᾷ εἰς τὸ ἐν Ἡρακλείῳ τῆς Κρήτης Ὑποπροξενεῖον. Ἡ Κυβέρνησις, καλῶς ποιήσασα, ἔλαβε τὴν πρόνοιαν, ὅπως τὸ ἐν Χανίοις Προξενεῖον προάξῃ εἰς Γενικὸν Προξενεῖον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ συμπληρώσῃ τὴν ἀληθῆ μέριμναν, ἣν ἀπέδειξεν ὡς πρὸς τὰ Κρητικὰ πράγματα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Κρήτῃ, ἐὰν καὶ τὸ ἐν Ἡρακλείῳ τῆς Κρήτης Ὑποπροξενεῖον προάξῃ ἐπίσης εἰς Προξενεῖον. Τὸ Ἡράκλειον ἔχει ἐκτεταμένην διοικητικὴν, ἑπομένως καὶ προξενικὴν περιφέρειαν. Ἡ πόλις εἶναι μεγαλειτέρα καὶ πολυπληθεστέρα τῶν Χανίων, ἄλλοτε δὲ ἦτο ἡ πρωτεύουσα τῆς νήσου’ οἱ αὐτόθι ἐγκατεσταμένοι ὑπήκοοι Ἕλληνες ἦσαν ἄλλοτε πάμπολλοι, ἀλλὰ καὶ σήμερον δὲν εἶναι ὀλίγοι. Ἐννοεῖται, ὅτι προκειμένου περὶ Κρήτης, δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν μόνον εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων, ἀλλ’ εἰς τὰς τοῦ Ἑλληνισμοῦ γενικὰς ἐλπίδας καὶ τοὺς πόθους, καὶ θὰ ἀποδείξωμεν καὶ αὖθις εἰς τοὺς ἀδελφοὺς Κρῆτας, ὅτι οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν παύομεν μεριμνῶντες περὶ τῆς εὐημερίας των καὶ τῆς ἐθνικῆς αὐτῶν ἀποκαταστάσεως. Ἀλλά, πλὴν τῶν λόγων τούτων, τοσούτῳ μᾶλλον ζητῶ τὴν προαγωγὴν τοῦ ἐν Ἡρακλείῳ Ὑποπροξενείου εἰς Προξενεῖον, καθόσον ὁ μισθὸς τῶν τετρακοσίων δραχμῶν, τὸν ὁποῖον θὰ λαμβάνῃ ὁ ἐν Ἡρακλείῳ Ὑποπρόξενος, κατὰ τὸν νέον νόμον, τὸν τεθησόμενον εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ τῆς 1 προσεχοῦς Ὀκτωβρίου, εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκής. Καὶ πέρυσι, κύριοι βουλευταὶ, συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ μᾶλλον, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, νομοσχεδίου τινὸς ὑποβληθέντος παρὰ τοῦ τότε προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Κουμουνδούρου, ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἀπηύθυνα ὁμοίας τινὰς παρατηρήσεις περὶ τοῦ Ὑποπροξενείου Ἡρακλείου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Κουμουνδοῦρος μοὶ ἀπήντησε τότε, ὅτι ἐγνώριζε παρὰ συγγενοῦς του, ὃν ἄλλοτε εἶχεν ἐκεῖ διωρισμένον ὡς Ὑποπρόξενον, ὅτι ἠδύνατο μὲ 500 περίπου δραχμὰς κατὰ μῆνα, ὅσας δηλ. εἰσέπραττεν ἐκ τῶν εἰσοδημάτων μετὰ τῆς ἐπιχορηγήσεως, νὰ ζῇ ὁ Ὑποπρόξενος· ἀλλὰ μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἠδύνατο βεβαίως καὶ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Τούτου ἕνεκα ζητῶ νὰ προβιβασθῇ εἰς Προξενεῖον τὸ Ὑποπροξενεῖον, καὶ προτείνω νὰ δοθῇ μισθὸς ὅσος θὰ δίδεται καὶ εἰς τὸν ἐν Πρεβέζῃ Πρόξενον, καθὰ περιλαμβάνει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐννοεῖται ὅτι διερμηνεὺς αὐτόθι δὲν εἶναι ἀναγκαῖος, ἀλλὰ μόνον εἷς γιασαξῆς.

§63Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἑξακόσιαι δραχμαὶ εἶναι ἀρκεταί.

§64ΨΥΛΛΑΣ. Μάλιστα. Τοσαῦται θὰ δίδωνται κατὰ μῆνα καὶ εἰς τὸν ἐν Πρεβέζῃ, μετὰ τὴν πρότασιν, ἣν ἐκάμετε καὶ ἣν ἀπεδέχθη ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ αὐξηθῇ ἀπὸ δραχ. 500 εἰς 600 ἡ μισθοδοσία. Δεύτερον, νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ προτείνω τὴν προαγωγὴν καὶ ἄλλων τινῶν Ὑποπροξενείων εἰς Προξενεῖα. Τοῦτο δὲ μᾶλλον χάριν τῶν συμφερόντων τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων κατὰ τὰ μέρη, ἅπερ θὰ ὀνομάσω, ἢ χάριν τῆς ἐνισχύσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Τοιαῦτα εἶναι τὸ ἐν Προύσσῃ Ὑποπροξενεῖον καὶ τὸ ἐν Ἑλλησπόντῳ. Ὁ νομός (βιλαέτιον) τῆς Προύσσης εἶναι ἀπέραντος, διὰ δὲ τοὺς ἀπειροπληθεῖς Ἕλληνας ὑπηκόους, καὶ τοὺς ἔτι πολυπληθεστέρους ὁμοφύλους, οἵτινες κατοικοῦσιν εἴς τε τὸ ἐσωτερικὸν καὶ κατὰ τὴν παραλίαν τοῦ νομοῦ Προύσσης, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρχῃ αὐτόθι Πρόξενος, ἤτοι ἀνώτερος ὑπάλληλος, δυνάμενος ἀποτελεσματικῶς νὰ ἐργάζηται. Δὲν εἶναι δὲ στενὰ τὰ παράλια τοῦ νομοῦ Προύσσης· γνωρίζετε, ὅτι ἀρχίζουν ἀπὸ τὴν Νικομήδειαν καὶ παρατείνονται μέχρι τῶν Δανοχώρων, ἤτοι καθ’ ὅλην τὴν ἀνατολικὴν ἀκτὴν τῆς Προποντίδος, οὐδεμίαν δὲ αὐτόθι προξενικὴν ἀρχὴν θὰ ἔχωμεν ἐγκατεσταμένην, πλὴν προξενικῶν τινων πρακτόρων. Ἐκτὸς δὲ τῶν συμφερόντων τῶν αὐτόθι κατοικούντων ὑπηκόων, ἅτινα ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν, καὶ τῆς συνδρομῆς, ἣν δέον νὰ παρέχωμεν εἰς τὴν μικρὰν ἀκτοπλοΐαν, ἣν ἐντὸς τῆς Προποντίδος διενεργοῦσι σήμερον πλοῖα ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, ἡ Προῦσσα, μὴ λησμονῆτε, ὅτι εἶναι ἕδρα Βαλῆ, ἤτοι ἀνωτάτου Γενικοῦ Διοικητοῦ, καὶ ὑπῆρξεν ἄλλοτε, ὡς πάντες γνωρίζομεν, ἡ πρωτεύουσα τοῦ ὀθωμανικοῦ Κράτους, ἐντὸς δὲ τῆς πόλεως κατοικοῦσι πολλοὶ ὑπήκοοι Ἕλληνες, μετερχόμενοι τὴν ἐμπορείαν καὶ διαφόρους ἄλλας βιομηχανικὰς τέχνας, ἤτοι τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν, τὴν ὑφαντουργίαν κτλ. Οἱ αὐτοὶ λόγοι τῆς σπουδαιότητος τῶν συμφερόντων τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων καὶ τῆς ναυτιλίας μας μὲ κάμνουν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν προαγωγὴν τοῦ ἐν Ἑλλησπόντῳ Ὑποπροξενείου εἰς Προξενεῖον.

§65ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐὰν ἠδύνατο νὰ καταργηθῇ τὸ ἐν Ἑλλησπόντῳ Ὑποπροξενεῖον, θὰ ἦτο καλλίτερον.

§66ΨΥΛΛΑΣ. Ἄλλοτε, διὰ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους 1877, τὸ μέχρι τότε Προξενεῖον ἐν Ἑλλησπόντῳ ὑπεβιβάσθη εἰς Ὑποπροξενεῖον. Ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις εἶχε μεταφέρει τὴν ἕδραν τοῦ Βαλῆ ἐξ Ἑλλησπόντου εἰς νῆσόν τινα τοῦ Αἰγαίου Πελάγους, ἀλλὰ μετὰ τὸν τελευταῖον ῥωσσοτουρκικὸν πόλεμον ἐπανέφερε τὴν ἕδραν τοῦ Βαλῆ εἰς Ἑλλήσποντον. Ἑπομένως οἱ ἡμέτεροι ὑποπρόξενοι ἐν ταῖς νήσοις τοῦ Αἰγαίου Πελάγους θὰ ὦσιν ἠναγκασμένοι, καὶ μάλιστα ὅσοι τούτων φέρουσι τὸν βαθμὸν τοῦ Προξένου, νὰ ἀναφέρωνται εἰς τὸν ἐν Ἑλλησπόντῳ Ὑποπρόξενον, ὅπως τῇ μεσολαβήσει τούτου, διεκπεραιωθῶσιν αἱ ὑποθέσεις, αἵτινες θὰ ἦναι ἀναγκαῖον νὰ φθάσωσι μέχρι τοῦ Βαλῆ. Τὸ τοιοῦτον δὲ, ὡς ἐννοεῖτε, εἶναι ἄτοπον, καὶ ἑπομένως νομίζω πρέπον νὰ προαχθῇ εἰς Προξενεῖον καὶ τὸ Ὑποπροξενεῖον τοῦτο. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ προαγωγῆς Ὑποπροξενείων εἰς Προξενεῖα. Τώρα δὲ θὰ προτείνω ὑμῖν καὶ τὴν σύστασιν Ὑποπροξενείων τινῶν, τὰ ὁποῖα ὁ μὲν νόμος τοῦ 1877 καταργεῖ, τὸ δὲ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον παρέλειψε νὰ περιλάβῃ, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ταῦτα ἡ κεντρικὴ τοῦ ὑπουργείου ὑπηρεσία ἐντελῶς τὰ ἐλησμόνησε, διότι ἄλλως ἦτον ἀδύνατον νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Εἶναι δὲ τὰ Ὑποπροξενεῖα ταῦτα πρῶτον τὸ ἐν Κωνστάντζᾳ. Ἡ Κωνστάντζα σήμερον ἀνήκει εἰς τὴν Ῥουμανίαν· ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία προσπελάζει συνεχῶς, καὶ ἁπλοῦς προξενικὸς Πράκτωρ ἐν Κωνστάντζᾳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ, ἀλλὰ μᾶλλον βλάβη θέλει προσγίνει εἰς τὰ συμφέροντα τῶν αὐτόθι ὑπηκόων Ἑλλήνων καὶ τῆς ἡμετέρας ναυτιλίας. Ἕτερον Ὑποπροξενεῖον, ὅπερ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ συστηθῇ, εἶναι τὸ ἐν Πύργῳ τῆς Μαύρης Θαλάσσης, τοῦ ὁποίου ἡ διατήρησις ἐπίσης δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1877, ὅστις, ὡς πάντες ἐνθυμεῖσθε, ἐψηφίσθη πρὸ τοῦ ῥωσσοτουρκικοῦ πολέμου, πρὶν δηλ. συστηθῇ ἡ Ἀνατολικὴ Ῥωμυλία. Ἐν τῇ ἡμιανεξαρτήτῳ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ, ἐν τῇ ὁποίᾳ τοσαῦτα συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἔχομεν νὰ διεκδικήσωμεν, δὲν θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸν νόμον εἰμὴ μίαν μόνον προξενικὴν ἀρχὴν, τὸ ἐν Φιλιππουπόλει Γενικὸν Προξενεῖον. Ὁ δὲ Πύργος, κύριοι, εἶναι ὁ μόνος λιμὴν τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας, εἰς τὸν ὁποῖον πολλὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα συνεχῶς καταπλέουσιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ὁ Πύργος εἶναι ἡ μία μόνον ἐκ τῶν πόλεων......

§67ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι ἐβλάβη ἡ Ἑλλὰς μὲ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν Προξενείων;

§68ΨΥΛΛΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἰδέα ἰδική σας· ἐγὼ ὅμως ἔχω ἐντελῶς ἄλλην γνώμην. Ὑμεῖς τὰ πράγματα τὰ ἐξετάζετε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ναυτιλίας καὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, καὶ φρονεῖτε, ὅτι ἐπῆλθεν ἡ κατάπτωσις ἕνεκα τῶν προξένων, τοὺς ὁποίους θεωρεῖτε Κύκλωπας, ἐξωτικὰ, καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο ἀκόμη. Ἐγὼ ὅμως δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, κύριε Δουζίνα, διότι καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπί τινα ἔτη ὑπηρέτησα καὶ ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπὶ ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἔτη, μοὶ φαίνεται, διηύθυνα τὸ προξενικὸν τμῆμα, ὅτι....

§69ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Εἴθε νὰ ἦσαν ὅλοι οἱ πρόξενοι ὡς ἡ εὐγενία σας.

§70ΨΥΛΛΑΣ. Οἱ πλοίαρχοι δυστυχῶς ἔχουσι τὴν συνήθειαν, ποτὲ νὰ μὴ θέτωσι τὸν πόδα των εἰς τὸ προξενικὸν γραφεῖον, οὐδέποτε σχεδὸν ζητοῦσι τὴν συνδρομὴν τοῦ προξένου, ἀλλὰ συνειθίζουσι νὰ καταφεύγωσιν εἰς τοὺς λεγομένους σπεντιτόρους, οἵτινες καταχρῶνται τῆς εὐπιστίας καὶ τῆς ἀμαθείας ἀτυχῶς τῶν δυστυχῶν πλοιάρχων μας, παριστάνουσιν αὐτοῖς, ὅτι τὰ κακὰ πάντα καὶ αἱ ὑπέρογκοι δαπάναι τοῖς ἐπεβλήθησαν ὑπὸ τῶν Προξένων, ἐνῷ πρὸς ἴδιον ἑαυτὸν ἀθέμιτον ὄφελος πράττουσι ταῦτα πάντα οἱ ἄθλιοι οὗτοι ἄνθρωποι, ὡς δύναμαι μετὰ θάῤῥους νὰ τοὺς ὀνομάσω· ταῦτα εἰς ἀπάντησιν, τῶν ἰδεῶν σας, φίλε κύριε Δουζίνα. Ἔλεγον λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὁ Πύργος εἶναι μία μόνη ἐκ τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων Ἑλληνικωτέρων πόλεων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐν τῷ κόλπῳ τούτῳ τοῦ Εὐξείνου Πόντου· αἱ ἄλλαι εἶναι ἡ Ἀγχίαλος, ἡ Μεσημβρία καὶ αἱ λοιπαί. Τρίτον Ὑποπροξενεῖον, τὸ ὁποῖον νομίζω ἀναγκαῖον νὰ συστηθῇ, ὑπάρχον σήμερον, ἀλλὰ καταργούμενον δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1877, εἶναι τὸ ἐν Δελβίνῳ ἢ ἐν Ἁγίοις Σαράντα, πλησίον καὶ ἀπέναντι τῆς Κερκύρας ἐπὶ τῆς Ἠπειρωτικῆς δυτικῆς παραλίας. Μέχρι τοῦδε ὑπῆρχον κατὰ τὴν παραλίαν ταύτην συνεσταμένα τρία Ὑποπροξενεῖα, ἤτοι τὸ τῆς Πάργας, τὸ τῆς Σαγιάδος καὶ τὸ ἐν Ἁγίοις Σαράντα. Σήμερον ὅλην αὐτὴν τὴν παραλίαν, τὴν Ἑλληνικωτάτην, ἀπὸ τῆς Πρεβέζης μέχρι τοῦ Αὐλῶνος, παραλίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον συμφέροντα ἔχομεν ἐμπορικὰ, ὡς ἐκ τῆς καθημερινῆς συγκοινωνίας τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς ἀπέναντι ἀκτῆς, ἀλλὰ καὶ συμφέροντα ὑψίστως Ἑλληνικὰ, τὴν ἀφίνομεν ἔκθετον εἰς τὰς ἐνεργείας τῶν Τουρκαλβανῶν, ἄνευ προξενικῆς τινος Ἀρχῆς, δυναμένης ἐπιτηδείως νὰ ἐργασθῇ. Ἑπομένως θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ διατηρήσωμεν τὸ Ὑποπροξενεῖον ἐν Ἁγίοις Σαράντα ἢ μᾶλλον ἐν Δελβίνῳ, διότι οἱ Ἅγιοι Σαράντα εἶναι τὸ ἐπίνειον τοῦ Δελβίνου.

§71ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καὶ νὰ διορισθῶσιν ἐκεῖ ὑπάλληλοι εἰδότες τὴν Ἀλβανικήν.

§72ΨΥΛΛΑΣ. Μάλιστα. Καὶ ὄχι μόνον νὰ ἦναι ἐκ τῶν εἰδότων τὴν Ἀλβανικὴν οἱ διορισθησόμενοι ἐκεῖ ὡς προξενικοὶ ὑπάλληλοι, ἀλλ’ ἔχω καὶ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει, συνεννοουμένη μετὰ τοῦ «Συλλόγου πρὸς διάδοσιν τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων», νὰ ἀνευρίσκῃ καὶ ἀποστέλλῃ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ Ἀλβανικὰ διδασκάλους καὶ διδασκαλίσσας εἰδότας τὴν Ἀλβανικήν. Μετὰ τὰ ἀνωτέρω ἔρχομαι νὰ προτείνω τὴν διατήρησιν καὶ τὴν προαγωγὴν μάλιστα τῆς ἐν Τύνιδι Προξενικῆς Ἀρχῆς. Ὁ κ. Μίλησης, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι πέρυσιν ἔκαμεν ἐπανειλημμένον καὶ δίκαιον λόγον σχετικῶς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, τῆς συστάσεως δηλ. προξενικῆς Ἀρχῆς ἐν Τύνιδι. Εἰς τὴν παραλίαν τῆς Τύνιδος εὑρίσκει σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία, σχεδὸν τὸν μόνον πόρον ζωῆς, τὸν ὁποῖον κατήντησε νὰ ἔχῃ, τὴν σπογγαλιείαν δηλαδή, δὲν θὰ ὑπάρχῃ δὲ καμμία αὐτόθι Ἀρχή, ἐὰν καταργήσωμεν τὸ Προξενεῖον τῆς Τύνιδος. Τώρα δὲ, μετὰ τὰ γεγονότα, τὰ λαβόντα χώραν ἐσχάτως μεταξὺ Γαλλίας καὶ Τύνιδος, καὶ τῆς νέας ἐπὶ τῆς Ἡγεμονείας ταύτης ἐπικυριαρχίας, νομίζω, ὅτι ἐν Τύνιδι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἢ Γενικὸν Προξενεῖον· ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο βαρύνῃ πολὺ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ὁ μισθὸς τοῦ Γενικοῦ Προξένου δὲν εἶναι ὀλιγώτερος κατὰ τὸν νέον Νόμον τῶν 1,000 δραχμῶν κατὰ μῆνα, δυνάμεθα ν’ ἀρχίσωμεν διὰ τῆς συστάσεως Προξενείου πρώτης τάξεως, καὶ ἂν αἱ πληροφορίαι, ἃς θέλει λάβει βραδύτερον ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, συνηγορῶσιν ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς τοῦ Προξενείου, δύναται νὰ προαχθῇ τοῦτο εἰς Γενικὸν Προξενεῖον ὑπὸ τῆς μελλούσης Συνόδου τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω, ὅτι καθ’ ἃ γνωρίζω, ἐκτὸς τῆς σπογγαλιείας, διενεργεῖται καὶ ἐμπόριον ἄξιον λόγου μεταξὺ Ἑλλάδος, καὶ ἰδίως τῶν Καλαμῶν καὶ Τύνιδος, εἰς φέσια, εἰς μεταξωτὰ ὑφάσματα καὶ εἰς ἄλλα τοιαῦτα εἴδη· πλὴν δὲ τούτων, κατασκευάζονται ἐν Τύνιδι καὶ αὐγοτάραχα, διὰ τὴν κατεργασίαν τῶν ὁποίων, οὐχὶ ὀλίγοι ἐκ τῶν συμπατριωτῶν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ μεταβαίνουσιν ἐτησίως εἰς Τύνιδα.

§73ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ τὸ Σφὰξ πλησίον. Δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ καμμία Ἀρχή;

§74ΨΥΛΛΑΣ. Δυνάμει τοῦ νέου νόμου δὲν ὑπάρχει τίποτε, ἀλλ’ ὅταν συστηθῇ τὸ Προξενεῖον ἐν Τύνιδι, δύναται τοῦτο νὰ ἐπιβλέπῃ καὶ εἰς τὸ Σφάξ. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω καταργεῖται καὶ τὸ Ὑποπροξενεῖον ἐν Σουέζ. Προάγεται μὲν τὸ ἕτερον ἐπὶ τῆς ἄλλης ἄκρας τῆς διώρυγος, τὸ ἐν Πόρτ–Σάϊδ, ἀλλ’ ἡ ἀπόστασις μεταξὺ Σουὲζ καὶ Πόρτ–Σάϊδ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν δικαιολογεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ πρώτου, διότι τὸ Ὑποπροξενεῖον τοῦ Σουὲζ ἐπιβλέπει προσέτι καὶ τὴν πληθὺν τῶν ἡμετέρων ὁμοεθνῶν, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσι τὰ παράλια τῆς Ἐρυθρᾶς Θαλάσσης καὶ ἐνασκοῦσι σπουδαῖον ἐμπόριον, πλουτοῦντες κατὰ τὰ ἀπόκεντρα μέρη ἐκεῖνα.

§75ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὰ ἐν Τάντᾳ καὶ Μανσούρᾳ τῆς Αἰγύπτου Ὑποπροξενεῖα δὲν τὰ θεωρεῖτε ἀναγκαῖα;

§76ΨΥΛΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν τὰ θεωρῶ ἀναγκαῖα. Βραδύτερον, ὅταν ἡ πεῖρα θέλῃ ἀποδείξει ὁπόσον ἡ εὐρεῖα δικαιοδοσία, ἡ χορηγηθεῖσα ὑπὸ τοῦ νόμου εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας καὶ εἰς τὸ αὐτόθι Προξενικὸν Δικαστήριον, δύναται νὰ προστατεύσῃ ἐπαρκῶς τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ ὑπηκόους Ἕλληνας καὶ τὰ πολλαπλᾶ συμφέροντά των, θέλει ληφθῆ βεβαίως φροντὶς καὶ περὶ συστάσεως τῶν Ὑποπροξενείων τούτων. Ἐλησμονήθη προσέτι καὶ ἕτερον Ὑποπροξενεῖον, τὸ τοῦ Ἰασίου. Κατὰ τὴν γνώμην μου, αὐτόθι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μόνον Ὑποπροξενεῖον. Ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς τῆς παρελθούσης Συνόδου, ὑπεβιβάσθη τοῦτο ἀπὸ Γενικοῦ Προξενείου εἰς Προξενεῖον. Ὁ νόμος τοῦ 1877 λέγει ἐν ἄρθρῳ 79, ὅτι «Τὰ μέχρι τοῦδε κατὰ τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος συνεσταμένα Γενικὰ Προξενεῖα, Προξενεῖα καὶ Ὑποπροξενεῖα, πλὴν τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁριζομένων, καταργοῦνται, οὐδὲν δὲ τοῦ λοιποῦ δύναται νὰ συσταθῇ αὐτόθι Γενικὸν Προξενεῖον, Προξενεῖον ἢ Ὑποπροξενεῖον ἄνευ εἰδικοῦ νόμου.» Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς διαλυθείσης Βουλῆς εἰδικὸν νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου τὸ ἐν Ἰασίῳ Γενικὸν Προξενεῖον ὑπεβιβάσθη εἰς Προξενεῖον. Τώρα φρονῶ, ὅτι, ἂν δὲν γείνῃ τοὐλάχιστον μνεία, εἴτε περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ Προξενείου τούτου ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ, εἴτε περὶ τῆς μετατροπῆς αὐτοῦ εἰς Ὑποπροξενεῖον, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην—διότι φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἔστω καὶ ταύτην μόνην τὴν Ἀρχὴν ἐν τῇ ἀρχαίᾳ Μολδαυΐᾳ —θὰ δικαιοῦται ἴσως ὁ Πρόξενος νὰ ζητήσῃ μισθοὺς καὶ ἀποζημιώσεις, διότι θὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι σύμφωνα πρὸς τὸν εἰδικὸν νόμον τοῦ παρελθόντος ἔτους διωρίσθη ὡς Πρόξενος, καὶ ἑπομένως ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπολαμβάνῃ μισθόν, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 79, ὅπερ προανέφερον. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω περὶ τῶν Προξενείων ἐν γένει. Τώρα ἔχω νὰ προσθέσω παρατηρήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὰς μισθοδοσίας τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ προαγωγὴ τοῦ Ὑποπροξενείου ἐν Τραπεζοῦντι εἰς Προξενεῖον, χάριν αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ, δὲν ἦτο τόσον ἀναγκαῖα, διότι δὲν εἶναι τόσον πολλὰ αὐτόθι τά συμφέροντα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων, εἰς δὲ τὰ ἀπώτατα αὐτὰ μέρη τῆς Ἀσίας νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ ἐπιδιώξωμεν συμφέροντα Ἑλληνισμοῦ.

§77ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχει μέγιστα ἐκεῖ συμφέροντα ὁ Ἑλληνισμός.

§78ΨΥΛΛΑΣ. Μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν παρουσιαζομένην σήμερον ἔκτακτον περίστασιν, καθ’ ἣν πολλοὶ ἐγχώριοι Ἕλληνες δὲ τὴν καταγωγὴν, ζητοῦσι νὰ μεταναστεύσωσιν εἰς Ἑλλάδα. Εἶδον, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει, τῇ συνοδευούσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὴν περίστασιν ταύτην προβάλλει τὸ ὑπουργεῖον ὡς δικαιολογίαν τῆς προαγωγῆς τοῦ ὑποπροξενείου καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ. Ἀλλὰ δὲν φρονεῖτε, ὅτι ἡ ἐπίσημος ἀνάμιξις τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς θέλει μᾶλλον παρεμποδίσει τὴν μετανάστευσιν, ἥτις δὲν εἶναι ὠφέλιμος βεβαίως εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἐγὼ τοὐλάχιστον φοβοῦμαι, ὅτι τοῦτο θέλει συμβῆ. Μ’ ὅλα ταῦτα, ἂν τὸ ὑπουργεῖον ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἰδέαν του, δὲν ἔχω ἄλλην ἀντίῤῥησιν. Ἀντίῤῥησιν ὅμως ἔχω ὡς πρὸς τὸν μισθὸν τῶν 700 δραχμῶν, διότι μοὶ φαίνεται βεβαίως πολύς. 500 μόνον δραχμαὶ ἀρκοῦν, καθόσον τὰ τρόφιμα αὐτόθι δὲν εἶναι πολὺ ἀκριβά. Ἀφοῦ εἰς ἄλλας πόλεις ἐπὶ τῆς Εὐρώπης, ὅπου τὰ τοῦ βίου εἶναι πολὺ δαπανηρότερα, δὲν δίδομεν εἰς τοὺς Προξένους, εἰμὴ μόνον 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ εἰς τὸν ἐν Τραπεζοῦντι ὁμοιόβαθμον τούτων θὰ δώσωμεν δραχμὰς 700, ἐκτὸς ἐὰν τὸ πράξωμεν χάριν τοῦ προσώπου, τοῦ διορισθησομένου αὐτόθι. Ἐπίσης δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην διορισμοῦ διερμηνέως εἰς τὸ Πόρτ–Σαΐδ, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐν Αἰγύπτῳ ὁμιλεῖται ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν ἡ Γαλλική· ἑπομένως ὁ διερμηνεὺς οὗτος, ὅστις καὶ μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρχεν, εἶναι περιττός. Ἐν Σερβίοις, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, συνιστᾶται Προξενεῖον δευτέρας τάξεως, ἕδραν ἔχον τὰ Σέρβια ἢ τὴν Ἐλασσῶνα. Τοῦτο ἔχει καλῶς· ἀλλ’ ἐν Ἐλασσῶνι πρέπει νὰ συστηθῇ, φρονῶ, χωριστὸν Ὑποπροξενεῖον. Τὰ Σέρβια εἶναι ἡ πρωτεύουσα τῆς νέας ἐπαρχίας τῆς Ἐλασσῶνος, τῆς ἀποκοπείσης ἐκ τῆς Θεσσαλίας, ἀλλ’ ἡ πόλις Ἐλασσὼν δι’ ἡμᾶς θὰ ἔχῃ σημασίαν εἰς τὸ μέλλον, οἵαν εἶχεν ὁ Δομοκὸς μέχρις ἐσχάτων ἀπέναντι τῶν παλαιῶν συνόρων μας· καὶ ὅπως ἴσως δὲν ἠθέλαμεν κατορθώσει νὰ ἀποκτήσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ διορίσωμεν ὑποπρόξενον εἰς Δομοκὸν, ἂν ἐζητοῦμεν ἐκτελεστήρια παρὰ τῆς Ὑψ. Πύλης κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη, οὕτως, ἐὰν δὲν φροντίσωμεν ἀπὸ τοῦδε, χάριν τῶν πολλῶν καὶ σπουδαιοτάτων συμφερόντων μας, νὰ συστήσωμεν αὐτόθι ὑποπροξενεῖον, ὁπόταν θὰ ἐπιστῇ ἡ ὥρα, φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐκεῖ πρέπει νὰ συστηθῇ ἀμέσως ὑποπροξενεῖον· ἄλλως τε καὶ ἡ ἀπόστασις μεταξὺ Σερβίων καὶ Ἐλασσῶνος εἶναι 12 ὥρας περίπου. Τὸ ἄρθρον δεύτερον τοῦ νομοσχεδίου ἐπαναλαμβάνει σχεδὸν αὐτολεξεὶ τὰ ψηφισθέντα κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς διαλυθείσης Βουλῆς περὶ καταργήσεως τῶν Γενικῶν Προξενείων ἐν Βουκουρεστίῳ καὶ ἐν Βελιγραδίῳ, καὶ ἐνασκήσεως τῶν προξενικῶν καθηκόντων ὑπὸ τῶν γραμματέων τῶν Πρεσβειῶν.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶχον γείνει τότε λάθη τινὰ καὶ συνεχωνεύθη ὁ περυσινὸς νόμος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπως συνταχθῇ ἡ διάταξις καλλίτερον.

§80ΨΥΛΛΑΣ. Ἐννοεῖτε δηλ. ὅτι ἐγένετο μνεία τοῦ παλαιοῦ Νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Προξενικῶν Ἀρχῶν. Ἀλλὰ καὶ δὲν ἠδύνατο ἄλλως γενέσθαι πέρυσιν, ἀφοῦ ὁ νόμος οὗτος ἐξηκολούθει νὰ ἰσχύῃ. Λέγει ὅμως τὸ ἄρθρον, ὅτι διορίζεται παρὰ τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ ἀνὰ εἷς διερμηνεὺς εἰς ἑκάστην τῶν πόλεων αὐτῶν. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ διερμηνεὺς οὗτος θὰ ἔχῃ βαθμὸν διερμηνέως Γενικοῦ Προξενείου, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἄλλην παρατήρησιν δὲν ἔχω νὰ φέρω. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δεχθῇ, ὡς ἐλπίζω, ὅλας ἢ καὶ τινὰς ἐκ τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ὑπέβαλα, τότε θέλω συντάξει ἀμέσως τὰς προτάσεις ταύτας εἰς τροπολογίαν σύμφωνα μὲ τὸ κείμενον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ μὲ τὸν νόμον τοῦ 1877.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρυπάρης ὑπέβαλε σχέδιον νόμου τροπολογοῦν τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας ἐπὶ τοῦ ζύθου καὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν. Θὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα).

§82ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω εἰδικότητα περὶ τοῦ κλάδου εἰς ὃν ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὁποίαν ἀναντιῤῥήτως εἶχεν ὁ προαγορεύσας. Διὰ τοῦτο δὲν ἔρχομαι νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἰδίαν γνώμην, ἀλλὰ μόνον παραστάσεις, αἵτινες μοὶ ἐγένοντο ἀπὸ πρόσωπα, πρὸς τὰ ὁποῖα ἔχω πληρεστάτην ἐμπιστοσύνην. Ἔμποροι, κύριοι, ἐμπορευόμενοι πρὸ ἐτῶν ἐν Τάντᾳ τῆς Αἰγύπτου καὶ παρεπιδημοῦντες προσκαίρως ἐνταῦθα, μοὶ παρέστησαν, ὅτι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὑπάρχει νὰ συστηθῇ ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ τῆς Αἰγύπτου, περιεχούσῃ 90 καὶ πλέον χιλιάδας κατοίκων, προξενεῖον, διότι κατοικεῖται ὑπὸ 400 περίπου Ἑλλήνων ἐμπορευομένων· ἐκτὸς δὲ τούτου, πλησίων τῆς πόλεως ταύτης ὑπάρχουσι καὶ ἕτεραι πόλεις, ἡ Μανσούρα καὶ μία ἄλλη Σεμπινέλκομα, ἐν ταῖς ὁποίαις ὑπάρχει ἐπίσης μέγας ἀριθμὸς Ἑλλήνων ὑπηκόων. Οἱ ἔμποροι οὗτοι, οἱ ὑποβαλόντες τὴν παράστασιν ταύτην, οὐδὲν εἶχον προσωπικὸν συμφέρον, οὔτε πρὸς τοὺς πρώην προξένους εἶχον σύνδεσμόν τινα, οὔτε περὶ τῶν διορισθησομένων ἐνδιεφέροντο. Δὲν εἶχον εἰμὴ τὸ γενικὸν συμφέρον τῆς προστασίας τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων καὶ ἐν γένει τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Ἕνεκα τούτου ἡ παράστασίς των μοὶ ἐμπνέει πλήρει ἐμπιστοσύνην, καὶ ὑποβάλλων αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν σύστασιν τοῦ ὑποπροξενείου τούτου τῆς Τάντας, ἔχοντος ἐν τῇ περιφερείᾳ του καὶ τὰς πόλεις Μανσούρας καὶ Σεμπινέλκομα. Νομίζω, κύριοι, ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλλω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν ὡς πρὸς τοὺς μισθούς. Δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ ἐννοήσω καλῶς τὴν δυσαναλογίαν τοῦ μισθοῦ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων πρὸς τοὺς μισθοὺς, οἵτινες δίδονται πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ὑπαλλήλους. Ἤκουσα τὸν προαγορεύσαντα λέγοντα, ὅτι πρόξενος διαμένων ἐν Ἡρακλείῳ δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ λαμβάνων μισθὸν 500 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἡμεῖς, κύριοι, ἔχομεν ἐνταῦθα ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἀνωτάτους ὑπαλλήλους, νομάρχας, προέδρους ἐφετῶν, Ἀρειοπαγίτας, διαμένοντας ἐν μεγάλαις πόλεσι, οἷα π. χ. ἡ Σύρος, αἱ Ἀθῆναι, αἱ Πάτραι, ἡ Κέρκυρα, εἰς τοὺς ὁποίους δίδομεν 500 ἢ 450 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἐνῷ ἐκπληροῦσι δυσχερῆ καὶ ἐπίμοχθα καθήκοντα. Πῶς λοιπὸν δικαιολογεῖται νὰ λαμβάνῃ ὁ ὑποπρόξενος τοῦ Ἡρακλείου πλειότερον μισθὸν τοῦ νομάρχου ἐν Σύρῳ; Ἐπιθυμῶ νὰ φωτισθῶ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§83ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα, κύριοι, τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξω τινὰς τῶν προτάσεων τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑποπροξενεῖα ἐν ταῖς πόλεσι τῆς Ἀλβανίας. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῇ ὑποπροξενεῖον εἰς Δέλβινον, ὅπερ νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν του καὶ τὸν λιμένα τῶν Ἁγίων Σαράντα. Ὡσαύτως, κύριοι, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ σχηματισθῇ ὑποπροξενεῖον εἰς Παραμυθίαν, ὅπερ θὰ ἔχῃ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν του καὶ τὸ Μαργαρίτη. Γνωρίζετε, ὅτι, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συνεδρίου τοῦ Βερολίνου, ἐκεῖ ὑπῆρξεν τὸ κέντρον τῆς ἀντενεργίας τῶν Ἀλβανῶν κατὰ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἠπείρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος· ὑπῆρξε δὲ κέντρον, οὐχὶ διότι ἔλειπον στοιχεῖα Ἑλληνικὰ, ἀλλὰ διότι ἔλειπεν ἡ ἑνότης τῶν στοιχείων, τὰ μόνα δὲ στοιχεῖα, ἅτινα εἰργάζοντο ἡνωμένα, ἦσαν τὰ Τουρκο–Ἀλβανικὰ, ἐνῷ τὰ Ἑλληνικὰ ἔμενον μεμονωμένα καὶ ἄνευ κέντρου καὶ συνεννοήσεως.

§84ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀκούσωσιν εὐμενῶς τὰς παρακλήσεις, ἃς θὰ ὑποβάλω κατ’ ἐντολὴν τῶν Κυθηρίων, οἵτινες κατοικοῦσιν ἐν Σμύρνῃ, καὶ ὧν ὁ μὲν ἀριθμὸς ὑπερβαίνει τὸν πληθυσμὸν τῶν Κυθήρων, τὰ δὲ συμφέροντα εἶναι μεγάλα ὅσον καὶ ἡ φιλοπατρία αὐτῶν. Τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἔπεμψαν εἰς ἐμὲ δι’ ὑπομνήματος κατὰ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, μοὶ ἐφάνησαν τόσον τραχέα, ὥστε ἐθεώρησα καλὸν νὰ ἐπιστρέψω τὸ ὑπόμνημα, ὅπως συνταχθῇ διὰ τρόπου εὐσχημοτέρου. Τοῦτο δυσηρέστησέ τινα, ὅστις ἔγραψεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν πρόεδρον. Βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁ γλίσχρος μισθὸς, ὁ διδόμενος εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ἐν Σμύρνῃ Προξενείου, προκαλεῖ πράγματα, ἅτινα δύναταί τις νὰ θεωρήσῃ ἄτοπα. Ὁ ἔντιμος ἐκ Μαντινείας βουλευτὴς φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ διατηρῆται μία ἀναλογία μεταξὺ τῶν μισθῶν τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν προξένων. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι θὰ δεχθῇ ἀμέσως ὡς ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν, ἂν ᾖναι δίκαιον οἱ πρόξενοι τῶν ἄλλων Κρατῶν νὰ ᾖναι εἰς πολὺ ἀνωτέραν μοῖραν τῶν προξένων τῆς Ἑλλάδος, ὧν ἡ ἀποστολὴ εἶναι ἀσυγκρίτως σπουδαιοτέρα. Ὁ πρόξενος τῆς Ἀγγλίας ἔχει μισθὸν 700 καὶ ἐπέκεινα λιρῶν κατ’ ἔτος, ὁ τῆς Ῥωσσίας φρ. 18,000 κατ’ ἔτος, ὁ τῆς Γαλλίας φρ. 15,000, ὁ τῆς Αὐστρίας; ὡσαύτως μισθοδοτεῖται ἁδρῶς. Πῶς δὲ μισθοδοτεῖται ὁ πρόξενος τῆς Ἑλλάδος, ὁ ἐκπροσωπῶν πληθὺν παροίκων! Ἀλλὰ οἱ γλισχρότατα μισθοδοτούμενοι εἰσὶν οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι, τινὲς τῶν ὁποίων μόνον δραχ. 50 κατὰ μῆνα λαμβάνουσιν, ἐνῷ μόνον διὰ τὴν τροφὴν αὐτῶν δαπανῶσι φρ. 5 καθ’ ἑκάστην. Κύριοι, φαίνεταί μοι, ὅτι αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων κατέστη ἀπαραίτητον. Ἰδίως ὁ μισθὸς τῶν δικαστῶν καὶ μάλιστα τῶν Ἀρειοπαγιτῶν πρέπει ν’ αὐξηθῇ σπουδαίως. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τὴν ἐμπρέπουσαν εἰς τοὺς εὐνομουμένους Δικαιοσύνην, πρέπει ν’ ἀμείψωμεν δεόντως τοὺς δικαστὰς καὶ ἰδίως τοὺς Ἀρειοπαγίτας. Ἄνευ ἱκανοῦ μισθοῦ πᾶς ὀργανισμὸς τοῦ Ἀρείου Πάγου θὰ ᾖναι ἀνεπαρκής. Εἰργάσθην πολυχρονίως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ ἐμελέτησα τὰς νομοθεσίας τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν, κατήρτισα δὲ πλῆρες ὀργανικὸν σύστημα. Ἀλλὰ τοῦτο θὰ ὑποβάλω μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργοῦ, ἵνα κυκλοφορήσῃ οὐ μόνον μεταξὺ τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν δικαστικῶν ἐν γένει, ἵνα ὡριμάσῃ τὸ παραδεκτέον σύστημα. Κατὰ τὴν κρίσιν μου, πρέπει ν’ αὐξήσῃ ἡ δύναμις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑποβληθῇ καὶ εἰς ἀνάλογον εὐθύνην. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἄλλου δέον ν’ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστῶν καὶ ἰδίως τῶν ἀνωτέρων.

§85ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ βλέπω μετὰ λύπης βαθυτάτης πᾶσαν πρότασιν, ἥτις ἐπιφέρει αὔξησιν δαπανῶν, διότι νομίζω, ὅτι τὸ κύριον καθῆκον, ὅπερ αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουσι καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸ Κοινοβούλιον, εἶναι νὰ ἐπιδιώξωμεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας. Πᾶσα δὲ δαπάνη, ἥτις καθιστᾷ δύσκολον τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ τοιούτου καθήκοντος, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ προτεινομένη, ἔπρεπε κατ’ ἐμὴν γνώμην νὰ ἀποκρούεται ἢ νὰ ἀναβάλλεται μέχρις ὅτου τοὐλάχιστον φθάσωμεν εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω, διότι οἱ ἀργοὶ λόγοι δὲν ὠφελοῦν, ἀλλὰ λέγω ταῦτα διὰ νὰ μὴ ἔχω ἔλεγχον συνειδήσεως, ὅτι ἐτήρησα σιγὴν, ἐνῷ βρέχει ἀδιακόπως προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων.

§86ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ ἀρχίσω ἐξ ἀντιθέτου ἀρχῆς ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἔθετο ὁ ἔντιμος προλαλήσας βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας. Θὰ ὑποστηρίξω τοσοῦτον ἰσχυρῶς, κατὰ δύναμιν, τὸν κλάδον τὸν προξενικὸν, ὅσον, ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ θέλω νὰ εἴπω, νὰ ἀναπεχθῶ μέχρι τοῦ σημείου καὶ τῆς σπατάλης. Καὶ δὲν εἶναι σπατάλη, ὁπόταν ὑποστηρίζηται ὁ κλάδος ἐκεῖνος, ὅστις, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, ἐπέχει θέσιν σπουδαίαν καὶ ἔχει ἐντολὴν ἱεράν. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ πρόξενοι, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τὸ εἴπω, ἐξομοιοῦνται πρὸς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς εἶπε, «μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, τηρεῖν ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν». Αὐτὸ τοῦτο πρὸς τοὺς προξένους ἐντέλλεται καὶ ἡ Ἑλλὰς, αὐτὸν τὸν προορισμὸν ἔχουν οὗτοι· καὶ ἄν ποτε εὑρέθη τις καθ’ οὗ καὶ ἐγὼ ἔβαλον, οὗτος δὲν δύναται ἢ νὰ ἀποτελῇ τὴν ἐξαίρεσιν. Ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τούτων εἰς τὸν ἔξω κόσμον ἡ Ἑλλὰς ἀναμένει πολὺ διὰ τὴν πρόοδόν της, ἀναμένει πολὺ διὰ τὸ μέλλον της, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ σήμερον δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα ἐκεῖνα πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ σπουδαίου τούτου κλάδου τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαλληλίας. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι πάντες ὀφείλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτὸν καὶ ὅτι ἕκαστος ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ προσθέσῃ διαφωτίζων τὴν Κυβέρνησιν ἢ ὑποδεικνύων αὐτῇ εἰς ποῖον ἄλλοθι μέρος δύναται νὰ ἐγκαθιδρύσῃ Προξενικὰς ἀρχάς. Ἔχω λέγω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐλευθέρως πρέπει ἕκαστος ἐξ ἡμῶν νὰ εἴπῃ ὅ,τι συμβάλλει πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ τοιούτου σπουδαίου κλάδου. Ὁ προλαλήσας ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς λίαν σαφῶς καὶ λίαν πρακτικῶς ὑπέδειξεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀνάγκας ἀναποφεύκτους, καὶ ἐπειδὴ ἀνέφερε περὶ τῆς Τύνιδος, ὅπερ μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον, γνωστοποιῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ἐν Τύνιδι χθαμαλὸν καὶ ἄσημον ἐκεῖνο ὑποπροξενεῖον ἔπρεπε νὰ ἀναχθῇ εἰς προξενεῖον μετὰ τὰ λαβόντα χώραν περὶ ὅσων ὁ κ. Ψύλλας ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι ὁμολογουμένως ἡ ἰδιαιτέρα μου πατρὶς, αἱ Καλάμαι, ἔχουσιν ἐμπόριον λίαν σπουδαῖον ἐν Τύνιδι, καὶ ἐν Τύνιδι μάλιστα ὑπάρχουσιν ἐγκατεσταμένοι πλείονες τῶν 400 Καλαμέων πολιτῶν Ἑλλήνων. Ἔχω μάλιστα ἀφορμὰς νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὄχι διότι τὸ ἄτομον τοῦ ἐκεῖσε ὑποπροξένου δὲν ἦτο κατάλληλον, ὄχι διότι δὲν εἶχεν ἱκανότητα, ἀλλὰ διότι ὄντως δὲν εἶχε τὰ μέσα νὰ ἀποζήσῃ, ὄχι νὰ ζήσῃ, ἠναγκάσθη νὰ φέρηται φορτικῶς πρὸς τοὺς ἐκεῖ Ἕλληνας. Μάλιστα δὲ εἶχον λάβει ἐπιστολὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ὁποίας μοὶ ἔλεγον νὰ ἀνακοινώσω εἰς αὐτὴν τὰ παθήματα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων ἐν Τύνιδι, καὶ μοὶ ἔλεγον πρὸς τούτοις, ὅτι ἢ πρέπει ὁ ὑποπρόξενος νὰ μισθοδοτηθῇ ἐπαρκῶς ἢ πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ ὑποπροξενεῖον. Πρέπει οὕτως, κύριοι, ἂν δὲν θέλωμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τοὺς ἁπανταχοῦ προξένους ἡμῶν, πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὰ προξενεῖα, διότι εἶναι βλαβερὸν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα νὰ ὑπάρχωσι προξενικοὶ ὑπάλληλοι σχεδὸν ἐπαιτοῦντες καὶ φέροντες τὸ ἀξίωμα τοῦ προξένου τῆς Ἑλλάδος. Λυποῦμαι πολὺ διότι δὲν ἔχω τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας εἶχον ἄλλοτε εἰς παρελθοῦσαν ἐποχὴν, διὰ νὰ ἀκούσητε καὶ σεῖς ὅτι πολλοὶ ὑποπρόξενοι, ὄντες ἰατροὶ, κατέφευγον εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ζῶσι. Δὲν δύνασθε δὲ νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι εἰς τὰ μέρη ὅπου δὲν μισθοδοτοῦνται οἱ πρόξενοι, ἐκεῖ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα δυσφημεῖται ἀντὶ νὰ εὐφημῆται. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἢ πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰς Προξενικὰς ἀρχὰς εἰς τρόπον ὥστε εὐπροσώπως καὶ ἀξιοπρεπῶς νὰ παριστῶσι τὴν Ἑλλάδα ἢ νὰ τὰς καταργήσωμεν. Πρέπει ὅμως ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιστήσῃ μεγάλην προσοχὴν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, καὶ πιστεύω, ὅτι ἀπευθύνων παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν σήμερον, καίτοι μὴ ἐμπιστευόμενος εἰς αὐτὸν τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἔχων ὅμως τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐμφορεῖται ὑπὸ τῶν αἰσθημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δεικνύουσιν ἄνδρα πονοῦντα τὰ τοῦ Τόπου, ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν, πιστεύων, ὅτι θέλει προσέξει εἰς τὰ πρόσωπα, διότι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐλυπήθην καὶ ἡ Βουλὴ ἴσως, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα προσήγαγον εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν περὶ τούτων ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας καὶ ἔλαβε.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, δὲν ἔλαβον· μοὶ προσηγάγετε κατάλογον μαρτύρων μόνον· ἐξ ἐναντίας, ἔχω ἐναντίας ἀποδείξεις περὶ τοῦ προσώπου ἐκείνου.

§88ΤΖΑΝΕΣ. Ἐπειδὴ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων καὶ εἰς τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν εἰς τὰ κυριώτερα καὶ σπουδαιότερα μέρη, λαμβάνω τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν δύω θέσεις κατ’ ἐμὲ σπουδαίας, ἐν αἷς πρέπει νὰ ἱδρυθῶσι Προξενικαὶ ἀρχαί. Ἐν πρώτοις εἰς τὸ Μέτσοβον, τὸ ὁποῖον εἶναι θέσις λίαν σπουδαία, δι’ ἧς οἱ Θεσσαλοὶ μεταβαίνουσιν εἰς Ἤπειρον καὶ οἱ Ἠπειρῶται εἰς Θεσσαλίαν καὶ κεῖται ἐπὶ τῆς νέας ὁροθετικῆς γραμμῆς ἀκριβῶς. Ἐπὶ τοῦ μέρους τούτου προδήλως εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ Ὑποπροξενεῖον τοὐλάχιστον, διότι εἰς τόσον σπουδαίαν θέσιν εἶναι τῆς ἀναποδράστου ἀνάγκης νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Πρὸς δὲ τούτοις ὑποδεικνύω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύστασιν Ὑποπροξενείου καὶ ἐν Αἰκατερίνῃ τοῦ Θερμαϊκοῦ κόλπου, ἥτις εἶναι θέσις πολὺ σπουδαία· γειτνιάζει, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρὸς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἔχει πολλὴν σημασίαν εἰς τὸ μέρος αὐτό...

§89ΨΥΛΛΑΣ. Συνιστᾶται εἰς τὴν Βέῤῥοιαν καὶ εἶναι περιττὸν ἐν Αἰκατερίνῃ.

§90ΤΖΑΝΕΣ. Ἂν δὲν ἔχωσι τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀνεῦρον, πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐξετάζουσα καλλίτερον τὰ πράγματα, δύναται νὰ τὰ ἐγκαθιδρύσῃ εἰς ἕτερά τινα σημεῖα σπουδαιότερα.

§91ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀντὶ τῆς Αἰκατερίνης νὰ γείνῃ εἰς τὴν Καστορίαν, διότι ἐκεῖ εἶναι τὸ ζήτημα τῶν Κουτζοβλάχων.

§92ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν κρείττονα νὰ εὕρῃ τὰ προσφορώτερα πρὸς τὸν σκοπὸν μέρη.

§93ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μίαν ἐρώτησιν θέλω νὰ κάμω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν· οὔτε παράκλησιν, οὔτε σύστασιν: Ἐὰν ἐσκέφθη σὺν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου ΧΝΣΤʹ περὶ Προξενείων νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ τὴν διάταξιν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν συνιστωμένων δικαστηρίων, καὶ ἂν φρονῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις καὶ εἰς τὰς πολιτικὰς ὑποθέσεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ποινικάς, καὶ ἰδίως τὰ πλειμμελήματα, ἅτινα μέλλουσι νὰ δικάζωσιν ἤδη τὰ συστηθησόμενα δικαστήρια, καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβε πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκτελέσεως ὄχι μόνον τῶν ἀποφάσεων, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐν γένει διαδικασίας, οἷον τῆς βιαίας προσαγωγῆς τῶν μαρτύρων κτλ. ἂν δηλαδὴ ἡ Τουρκία ὑπεσχέθη νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν της· διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ Τουρκία βαρέως φέρει τὸ δικαίωμα τῆς ἑτεροδικίας καὶ διὰ παντὸς μέσου προσπαθεῖ νὰ ὑπεκφύγῃ πᾶσαν πρὸς ἑδραίωσιν καὶ ἐκτέλεσιν τοῦ δικαιώματος τούτου ὑποχρέωσιν· ἐσχάτως μάλιστα ἀνέγνωσα, ὅτι ὄχι μόνον δὲν παρέχει συνδρομήν, ἀλλὰ καὶ ἐπιζητεῖ τὴν ἀφομοίωσιν τῶν δικαστηρίων της πρὸς τὰ εὐρωπαϊκὰ καὶ τὴν ἀναγνώρισιν αὐτῶν παρὰ τῶν Δυνάμεων, πρὸς τοῦτο δὲ δραστηρίως διεξάγονται παρὰ τῆς Υ. Πύλης διαπραγματεύσεις, καὶ λέγεται ὅτι ἡ Ἀγγλία συνήνεσε κατ’ ἀρχὴν εἰς τοῦτο. Δεύτερον, ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἂν δι’ ὅλα τὰ Προξενεῖα, τὰ συστηθέντα ἐν Ἀλβανίᾳ, ἔτυχεν ἡ Κυβέρνησις ἐκτελεστηρίων· διότι, καθὼς μανθάνω, ἡ Τουρκία ἀρνεῖται νὰ ἐκδώσῃ ἐκτελεστήρια, καταφεύγουσα ἐν στενοχωρίᾳ εἰς τὰ συνήθη τεχνάσματα. Λόγου χάριν δι’ ἓν Προξενεῖον, νομίζω τὸ ἐν Ἀλμπασανίῳ, εἶπεν, ὅτι δὲν γνωρίζει ἂν ὑπάρχῃ εἰς τὴν Ἐπικράτειάν της ἡ πόλις αὕτη, μία τῶν ἐπισημοτέρων τῆς Ἀλβανίας. Πρὸς δὲ ποῖα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐξαναγκασμὸν τῆς Υ. Πύλης νὰ ἐκδώσῃ τὰ καθυστεροῦντα ἐκτελεστήρια καὶ τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὰ συσταθησόμενα. Ἄλλως, εἶναι περιττὸν νὰ συνιστῶμεν Προξενεῖα.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ δικαιώματα ἡμῶν ἐν τῇ συστάσει τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν ἐν Τουρκίᾳ εἶναι ἀκριβῶς καθωρισμένα, καὶ ταῦτα ἀπαντῶσιν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος· ἂν ἑπομένως ἄλλαι Κυβερνήσεις ἔχωσι προξενεῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐνασκήσωσι δικαιοδοσίαν ὁποίαν θέλουσιν ἐνασκεῖ τὰ ἡμέτερα δικαστήρια, δὲν ἔχομεν λόγον διὰ νὰ ὑποθέτωμεν, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἰσότητος, τοῦ ὁποίου ἀπολαύει ἡ Ἑλλὰς ἐν Τουρκίᾳ, δὲν θέλει ἐνασκηθῆ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, καὶ ὅτι δὲν θέλουσι δυνηθῆ καὶ τὰ ἡμέτερα προξενεῖα νὰ διεξαγάγωσι τὰ τῆς δικαιοδοσίας ταύτης. Περὶ ἐκτελεστηρίων, τῷ ὄντι ἡ Πύλη ἐνίοτε ἔφερε προσκόμματα· ἐσχάτως δὲ ἐπὶ παραπόνοις γενομένοις παρὰ τῆς Πύλης, διότι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐξέδιδε τὰ ἐκτελεστήρια τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ προξένων αὐτῆς, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπήντησεν, ὅτι ἂν βραδύνῃ περὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐκτελεστηρίων τούτων, τοῦτο δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν παραπόνων εἰς τὴν Πύλην, ἀφοῦ καὶ ἡ Πύλη βραδύνει περὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν παρ’ ἡμῶν ζητηθέντων ἐκτελεστηρίων. Εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἀπήντησεν ἡ Πύλη, ὅτι δὲν ἔχει γνῶσιν νὰ ἐβράδυνέ ποτε καὶ παρεκάλεσε νὰ τῇ σταλῇ ὁ κατάλογος τῶν περιστάσεων, ἐν αἷς φρονοῦμεν, ὅτι ἐβράδυνεν. Ἀπεστάλη ὁ κατάλογος οὗτος, καὶ πάλιν ἀπήντησεν ἡ Πύλη, ὅτι οὐδεμίαν εἶχε δυσκολίαν νὰ ἐκδώσῃ τὰ ἐκτελεστήρια πρὸς τὰ προξενεῖα ἐκεῖνα, καὶ ὅτι ἂν δὲν τὰ ἐξέδωκε, προῆλθε τοῦτο ἐκ τῆς ἀμελείας τοῦ γραφείου. Ὥστε κατ’ ἀρχὴν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία περὶ τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν, καὶ περὶ τῆς διαθέσεως τῆς Πύλης περὶ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων τούτων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐγένοντο παρατηρήσεις, σχετιζόμεναι μᾶλλον πρὸς τὸν νόμον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ θὰ ἄρξηται ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι τὸ μισθολόγιον εἶναι πολυτελές· ἀλλ’ ἐξ ἧς ἔχω πείρας τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, γινώσκω, ὅτι καὶ διὰ τοῦ μισθολογίου τούτου δυσκόλως ἐπιτυγχάνομεν τὴν εὕρεσιν προσώπων προθύμων, ἵνα ἀποδεχθῶσι τὰς θέσεις ταύτας, καὶ καταλλήλων, ἵνα καθέξωσιν αὐτάς· ὡς ἐν παραδείγματι ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι εἰς τὸ προξενεῖον Τραπεζοῦντος προτείνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου αὔξησιν μισθοῦ εἰς δραχμὰς 700, καὶ ὅτι ὁ μισθὸς οὗτος εἶναι ὑπέρογκος· καὶ ὅμως ἐπὶ τῇ ἐπαγγελίᾳ τούτου τοῦ μισθοῦ προετάθη ἡ θέσις πρὸς τοὺς θεωρηθέντας καταλλήλους, οἵτινες δὲν εἶναι εὐδιάθετοι νὰ δεχθῶσι, διότι αἱ ἐξωτερικαὶ θέσεις ἐπάγονται δαπάνας καὶ ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τοῦ οἴκου, καὶ πᾶς τις δὲν εἶναι πρόθυμος νὰ δεχθῇ. Τὸ μισθολόγιον δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑπέρογκον, παραβαλλόμενον πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ἄλλων Κρατῶν· δὲν λέγω πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, διότι πρὸς ἐκείνους παραβαλλόμενοι οἱ μισθοί, οἱ καθοριζόμενοι ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1877, εἶναι λίαν γλίσχροι. Ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων· ἀλλὰ παραβαλλόμενοι οἱ μισθοὶ οὗτοι καὶ πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν μικρῶν Κρατῶν, εἶναι πάλιν ἀσυγκρίτως κατώτεροι. Μέχρι τοῦδε ἐν τοῖς ἀμίσθοις προξενείοις, ἔνθα ἀντικαθιστῶσι τὸν μισθὸν αἱ εἰσπράξεις, εἴς τινα προξενεῖα ἦσαν τῷ ὄντι αἱ ἀποδοχαὶ ὑπέρογκοι· ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1877 κατηργήθη, καὶ οἱ μισθοὶ εἶναι ἅπαντες καθωρισμένοι· τινὲς τῶν προξένων, οἵτινες φαίνονται ἁδρῶς μισθοδοτούμενοι, διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1877 ὑφίστανται πράγματι ἐλάττωσιν ἀπολαυῶν, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος μετατρέπει τὴν θέσιν αὐτῶν ἀπὸ ἀμίσθου εἰς ἔμμισθον, τὰ δὲ εἰσοδήματα, ἅτινα εἰσέπραττον δι’ ἴδιον αὑτῶν ὄφελος ἐν ὅσῳ τὸ προξενεῖον ἦτο ἄμισθον, ἦσαν διπλάσια καὶ τριπλάσια τοῦ καθορισθέντος μισθοῦ. Περὶ δὲ τῶν προτάσεων, αἵτινες ἐγένοντο περὶ προσδιορισμοῦ νέων ὑποπροξενείων καὶ περὶ προαγωγῆς ὑποπροξενείων εἰς προξενεῖα καὶ εἰς γενικὰ προξενεῖα, οὐδόλως δύναμαι νὰ ἀντείπω περὶ τῆς χρησιμότητος αὐτῶν· ἀλλ’ ὀφείλομεν ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης, καὶ τοῦτο περιέστειλε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἀρχικῶς ἐποιήσατο περὶ συστάσεως προξενείων. Αἱ Προξενικαὶ ἀρχαὶ πᾶσαι, αἱ προταθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Ψύλλα, θὰ ἦταν λίαν χρήσιμοι, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα κατὰ πόσον δύναται τὸ ταμεῖον ἡμῶν νὰ βαστάσῃ τοσαύτας δαπάνας. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐγκαινίζεται διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1877, ἀναθέτει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σύστασιν ἁπασῶν τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν ἐν Τουρκίᾳ, ἐνῷ μέχρι τοῦδε ἠδύναντο νὰ συστηθῶσι καὶ ἐν τῷ ὀθωμανικῷ Κράτει ἄμισθοι προξενικαὶ θέσεις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἄνευ τῆς συμπράξεως τῆς Βουλῆς. Ὡς ἐκ τούτου συνεχῶς ἐν τῇ Βουλῇ θὰ ἔχωμεν προτάσεις τοιαύτας καὶ συζητήσεις περὶ συστάσεως νέων Προξενικῶν ἀρχῶν, καὶ ἴσως τὸ ὀρθότερον σύστημα εἶναι τοῦτο, τὸ νὰ συστηθῶσιν ἤδη τὰ προξενεῖα, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ἀπολύτως ἀναγκαῖα, εὐθὺς δὲ ὡς ἡ πεῖρα ἀποδείξῃ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη συστάσεως νέων Προξενικῶν ἀρχῶν ἢ ὡς ἡ πολιτικὴ κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς ὑπαγορεύσῃ νέαν διαῤῥύθμισιν Προξενικῶν ἀρχῶν ἔστω καὶ δι’ ἐλαττώσεως τοῦ βαθμοῦ Προξενικῆς τινος ἀρχῆς ἢ καὶ διὰ καταργήσεως Προξενικῆς τινος ἀρχῆς, ταῦτα νὰ γίνωνται διὰ νόμου, τουτέστι διὰ τῆς συμπράξεως τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα, ἡ Κυβέρνησις, δυναμένη νὰ συστήσῃ προξενικὰς θέσεις ἀμίσθους, καὶ ἐπειγομένη ἐνίοτε ὑπὸ τῆς πολιτικῆς ἀνάγκης, φοβουμένη δὲ μὴ ἡ Βουλὴ δὲν ἐγκρίνῃ τὴν ψήφισιν μισθῶν διὰ προξενεῖα θεωρούμενα ἄλλως ἀναγκαῖα, συνίστα Προξενικὰς ἀρχὰς κατὰ τύπον μὲν τῆς γʹ κατηγορίας ἤτοι ἀμίσθους, ἀλλὰ διετήρει κατόπιν αὐτὰς διὰ τῆς πιστώσεως τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναγεγραμμένης τῶν 500,000 δραχμῶν· τοῦτο ἦτο μέγα ἄτοπον, καὶ τοῦτο θέλει παύσει ἤδη. Ἤδη πᾶσαι αἱ Προξενικαὶ ἀρχαὶ, αἵτινες θέλουσι θεωρηθῆ ἀναγκαῖαι, θέλουσι μισθοδοτεῖσθαι ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ διὰ πιστώσεως εἰδικῶς κατονομαζομένης, καὶ θέλουσι ψηφίζεσθαι ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Αἱ Προξενικαὶ ἀρχαὶ, τὰς ὁποίας προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι ἅπασαι χρήσιμοι· καὶ εἰς τὸν Πύργον θὰ ἦτο χρήσιμον νὰ ἔχωμεν Προξενικὴν ἀρχὴν, ἀφοῦ ἡ πόλις ἐκείνη εἶναι λιμὴν τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας ὁ μόνος σπουδαῖος, καὶ εἰς τὴν Κωνστάντζαν θὰ ἦτο χρήσιμον νὰ ἔχωμεν Προξενικὴν ἀρχὴν, ἀφοῦ ὁ λιμὴν ἐκεῖνος εἶναι ὁ μόνος σπουδαῖος τῆς Ῥωμουνίας ἐπὶ τοῦ Εὐξείνου Πόντου καὶ κεφαλὴ σιδηροδρόμου. Θὰ ἦτο ἐπίσης χρήσιμον νὰ συστήσωμεν προξενεῖα πλειότερα ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἐν Ἀλβανίᾳ· ἀλλ’ ἡ σύστασις τοιούτων προξενείων ἤθελε φέρει σπουδαίαν αὔξησιν δαπάνης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐτολμήσαμεν νὰ προτείνωμεν τοῦτο πρὶν ἢ ἡ ἀνάγκη ἀποδειχθῇ καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἐνομίσαμεν, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ γένηται ἔναρξις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ὡς ἔχει, μετὰ μικρῶν τροποποιήσεων ὁποίας περιέχει τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον, νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν δὲ, ἐὰν ἴδωμεν τὴν ἀνάγκην ταύτην ἐπιβεβαιουμένην ἐκ τῆς πείρας, νὰ φέρωμεν νέας προτάσεις κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον. Ἠδυνάμεθα ἴσως νὰ περιλάβωμεν διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐπιτρέπουσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συστήσῃ Ὑποπροξενεῖα εἰς τὰς χώρας τὰς ὀνομασθείσας ὑπὸ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλὰ νομίζω καλὸν νὰ ἀπέχωμεν ὅσον ἔνεστι πλειότερον τοῦ συστήματος τοῦ νὰ παραχωροῦμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα, ὅπως διὰ Β. Διαταγμάτων ἔστω καὶ ἐντὸς ὁρίων κεκανονισμένων ἀποφασίζῃ αὐτὴ τὰ περὶ συστάσεως θέσεων. Ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ καὶ ὅταν προβλέπωμεν, ὅτι δύναται νὰ ἐπιστῇ περίστασις κανονισμοῦ τοιαύτης θέσεως ἐν ὥρᾳ καθ’ ἣν δὲν θὰ ἦναι παροῦσα ἡ Βουλὴ καὶ εἶναι κίνδυνος μὴ ἐπέλθῃ ζημία ἐκ τῆς ἀναβολῆς, δύναται ἴσως ὁ νόμος νὰ περιλάβῃ διάταξιν ἐπιτρέπουσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐντὸς ὁρίων ὅμως καθαρῶς διαγραφομένων, νὰ προβῇ καὶ διὰ βασιλικοῦ Διατάγματος εἰς τοιαύτην σύστασιν θέσεων· ἀλλ’ ἂν ἡ ἀνάγκη δὲν φανῇ λίαν ἐπείγουσα, νομίζω καλὸν νὰ ἀποφύγωμεν καὶ τοῦτο. Ἴσως ἐκ τῶν προταθέντων Προξενείων θὰ δυνηθῶμεν νὰ πράξωμέν τι ὡς πρὸς τὰ τῆς Ἀλβανίας, ἀλλ’ ἐκεῖ ἔχομεν Προξενικὰς ἀρχὰς ἐν Ἐλμπασανίῳ, ἐν Αὐλῶνι, ἐν Ἀργυροκάστρῳ, ἐν Κοριτσᾷ, ἐν Δυῤῥαχίῳ, ἐν Βερατίῳ καὶ δυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς ταύτας, ἀλλὰ δίδοντες τὴν ἐντολὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως παρακολουθήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον προτάσεις περὶ συστάσεως νέων Προξενικῶν Ἀρχῶν, ὅπου ἤθελον κριθῇ ἀναγκαῖαι.

§95ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι διὰ τὰ Προξενεῖα, τὰ ὁποῖα συνεστήθησαν ἄλλοτε εἰς τὴν Ἀλβανίαν, ὁ μισθὸς δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, διότι ἀντὶ τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ δὲν εὑρίσκοντο πρόσωπα κατάλληλα νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις αὐτάς. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, ἐὰν κρίνετε ὀρθὸν, νὰ αὐξήσῃ ὁ μισθὸς τοῦ Προξένου τοῦ ἐν Ἐλβασανίῳ τῆς Κορτσιᾶς καὶ τοῦ Βερατίου.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Καρύστου εἶναι ὀρθὴ, καὶ αὐτὴ ἡ παρατήρησις ἐπιπροσθέτει εἰς τὴν ἰσχὺν τῶν λόγων δι’ οὓς πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ συστήσωμεν νέα ὑποπροξενεῖα. Τὰ ὑποπροξενεῖα, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1877, ἔχουσι πάντα τὸν αὐτὸν μισθὸν 400 δραχμῶν, ὁ ὁποῖος εἴς τινα μέρη δύναται νὰ ἦναι ἐπαρκὴς, ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δεικνύεται τοσοῦτον ἀνεπαρκὴς, ὥστε δὲν δέχονται πρόσωπα ἐντελῶς κατάλληλα τὴν θέσιν. Εἰς τὰ Προξενεῖα τῆς Ἀλβανίας, ὁ εἰς ὃν προτείνεται ἡ θέσις, ἔχει ὑπ’ ὄψει τὰς κακουχίας, τὰς ὁποίας θέλει ὑποστῆ, τὸν ἀποχωρισμὸν σχεδὸν ἀπὸ τοῦ λοιποῦ κόσμου· πρέπει λοιπὸν ἡ ἀποζημίωσις νὰ ἦναι κἄπως σπουδαιοτέρα, καὶ μᾶλλον διατιθειμένος θὰ ἤμην νὰ δεχθῶ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ, ἣν ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Καρυστίας ὡς καὶ τὴν τοῦ βαθμοῦ, ἢ νὰ παραδεχθῶ τὴν σύστασιν νέων ὑποπροξενείων. Αὐτὸ δὲ τοῦτο προστιθέμην νὰ εἴπω ἀκριβῶς, ὅτε μὲ διέκοψεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Καρυστίας, περὶ τῶν προξενικῶν Ἀρχῶν ἐν Αἰγύπτῳ, διότι ἐγένετο ἡ παρατήρησις παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μαντινείας, ὅτι θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ συστηθῇ Προξενεῖον ἐν Τάντᾳ, παρ’ ἄλλων δὲ καὶ ἐν Ζαγαζικίῳ, ἐν Μανσούρᾳ, ἐν Σιμπὶν ἐλ Κόμπ. Ὅλα ταῦτα τὰ Προξενεῖα θὰ ἦσαν χρήσιμα, διότι αἱ Ἑλληνικαὶ παροικίαι εἰς τὰ μέρη ταῦτα ἔχουσι σπουδαιότητα καὶ διὰ τὸ ἐμπόριον αὐτῶν καὶ διὰ τὸν πλοῦτον καὶ διὰ τὴν πρόοδον· ἀλλ’ ἡ σκέψις, ὅτι ἁπλᾶ ὑποπροξενεῖα δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ ὑπάρξωσιν, εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἀνεχαίτισε τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην πρότασιν· διότι ἂν θελήσωμεν νὰ συστήσωμεν τὰς Προξενικὰς ταύτας ἀρχὰς, ἀδύνατον νὰ συστήσωμεν αὐτὰς ὑπὸ τύπον ὑποπροξενείων μετὰ μισθοῦ τοῦ προϊσταμένου 400 δραχμῶν. Μισθὸς τοιοῦτος δὲν εἶναι ἐπαρκὴς πρὸς τὰς ἐκεῖ ἀνάγκας· ἐὰν δὲ συστήσωμεν ταύτας μὲ μισθὸν οἷον ὁ νόμος καθορίζει διὰ τὰ Προξενεῖα ά τάξεως ἢ καὶ διὰ τὰ Προξενεῖα βʹ τάξεως ἡ δαπάνη καθίσταται ὑπέρογκος. Ἤδη διὰ τοῦ νέου κανονισμοῦ τῆς προξενικῆς δικαιοδοσίας, ἥτις περιορίζεται εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας, οὗτινος ἡ δικαιοδοσία ἐπεκτείνεται ἐπὶ πᾶσαν τὴν Αἴγυπτον, καθίσταται ἧττον ἀναγκαία ἡ σύστασις Προξενείων εἰς τὰ ἄλλα σημεῖα ἢ ὅ,τι ἦτο μέχρι τοῦδε. Κατὰ δὲ τὸν νόμον τοῦ 1877 θέλουσι συστηθῆ εἰς τὰ μέρη, ὅπου δὲν θὰ ὑπάρχωσι Προξενεῖα, προξενικὰ πρακτορεῖα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον ἔχουσι σημασίαν ἀνωτέραν ἢ κατὰ τὸν νῦν κείμενον νόμον, καὶ θέλομεν ἰδεῖ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς, ἂν τὰ πρακτορεῖα, οὕτω κανονιζόμενα, ὅπως ὁ νόμος τοῦ 1877 διαγράφει, θέλουσι δυνηθῆ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς προξενικῆς δικαιοδοσίας, ν’ ἀναπληρώσωσι τὰ νῦν ὑφιστάμενα ὑποπροξενεῖα. Τὰ ὑποπροξενεῖα σήμερον ὑφίστανται καὶ διατηροῦνται εἴς τινα μέρη ὁπωσοῦν ἀξιοπρεπῶς, διότι εἶναι ἄμισθα καὶ αἱ εἰσπράξεις καταλογίζονται ὑπὲρ τοῦ ὑποπροξένου. Οὕτω τὸ Προξενεῖον τῆς Τάντας δύναται νὰ ἔχῃ εἰσόδημα 15,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος· ἂν ὅμως τώρα πρόκηται νὰ συστήσωμεν ὑποπροξενεῖον, ὁ Πρόξενος θὰ λαμβάνῃ ἀντὶ 15,000 δραχμῶν 4,800, καὶ δυσκόλως θὰ εὕρῃ ἡ ὑπηρεσία προθύμους νὰ δεχθῶσι τὴν θέσιν· ἐὰν δὲ αὐξήσωμεν τὸν μισθὸν εἰς 12,000, βλέπετε ποῦ θὰ καταντήσῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς νομίζω ὀρθότερον νὰ ἐμμένωμεν εἰς τὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει μετὰ μικρῶν τινων τροποποιήσεων, οἷον τῆς προταθείσης παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Καρυστίας, ὅπως τὰ ὑποπροξενεῖα τῆς Ἀλβανίας προαχθῶσιν εἰς Προξενεῖα μετὰ μισθοῦ ἀναλόγου. Ἴσως θὰ ἦτο καλὸν νὰ προστεθῇ καὶ ἑτέρα διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἑρμηνευτικὴ μᾶλλον ἢ καινοτομοῦσα. Ἐν τοῖς νόμοις, δι’ ὧν ἀνεβάλλετο μέχρι τοῦδε ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τοῦ 1877, ἐπαναλαμβάνεται ἡ διάταξις, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἀναβάλλεται ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡρισμένας διατάξεις τοῦ νόμου νὰ ἐφαρμόζῃ καὶ πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, διότι ὡς πρός τινας διατάξεις, ἐὰν ἀναμένωμεν τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἵνα τὰς ἐφαρμόσωμεν, δύναται νὰ προσκόψῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν. Ταύτην τὴν διάταξιν δὲν ἐπανέλαβεν ὁ τελευταῖον ψηφισθεὶς νόμος περὶ ἀναβολῆς τοῦ νόμου τοῦ 1877 μέχρι 1 Ὀκτωβρίου· ὑποθέτω, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ὡς παρατείνων τὴν προϋπάρχουσαν ἀναβολὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τοῦ 1877, διατηρεῖ ἐν ἰσχύϊ τὴν διάταξιν ἐκείνην. Οὐχ ἧττον, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ δισταγμὸς, δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν διάταξιν καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται, ὅπως, καὶ πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου, τεθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων ἐν ἰσχύϊ εἰδικαὶ διατάξεις τοῦ ΧΝΣΤʹ καὶ τοῦ παρόντος νόμου.

§97ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, κατὰ τοὺς περασμένους καιροὺς ἐν τῇ Ἀνατολῇ ἐγίνοντο ἐπιδρομαὶ κατὰ τοῦ Ἑλληνισμοῦ διὰ τῶν ὅπλων· τὸν παρόντα αἰῶνα, ὅτε ἀφυπνίσθησαν αἱ ἐθνικότητες ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἡ ἐπίθεσις αὕτη δὲν γίνεται κυρίως διὰ τῶν ὅπλων, ἀλλὰ διὰ στρατιᾶς προξένων καὶ διὰ προσηλυτισμῶν. Πρὸ τριῶν περίπου ἐτῶν ἀνέγνωσα ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἴσως ἐξ ὑμῶν ἐν τῇ «Révue des deux mondes». (Ἐπιθεωρήσει τῶν δύω κόσμων) σειρὰν ἄρθρων σπουδαίου ἀνδρὸς τῆς Γαλλίας, γνωρίζοντος καλῶς τὴν Ἀνατολὴν, περὶ τῆς ἐργασίας, ἥτις γίνεται ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν ἐκ μέρους τοῦ Σλαβικοῦ κόσμου εἰς ὅλας τὰς φυλὰς τῆς Ἀνατολῆς καὶ ἰδίως τὴν Ἑλληνικήν. Ὅταν ἀνέγνωσα εἰς τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων αὐτῶν ὅλας τὰς λεπτομερείας, εἶδον ὅτι τὸ τάγμα τῶν Ἰησουϊτῶν, τὸ τοσοῦτον ἰσχυρὸν καὶ τεχνηέντως ὠργανωμένον ἄλλοτε ἐν τῇ Δύσει, ἐφάνη ὑπὸ ἄλλην μὲν μορφὴν, ἀλλ’ ἐπίσης μετὰ περιουσίας ὠργανωμένον καὶ ἰσχυρὸν ἐν τῇ Ἀνατολῇ ὑπὸ τοῦ Μοσχοβιτικοῦ στοιχείου. Πράγματι, ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸ 1821, ἀναπαυομένη ἐπὶ τῶν δαφνῶν τῶν πατέρων της καὶ ἐρίζουσα περὶ προσωπικὰ καὶ ἐμπαθῆ καὶ ἰδιοτελῆ πράγματα, ἡσύχαζε, κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν τῶν 50 ἐτῶν ὅλαι αἱ ἄλλαι φυλαὶ τῆς Ἀνατολῆς εἰργάζοντο σιγὰ, σιγὰ, ἀλλὰ σπουδαίως διὰ προξενικῶν στρατειῶν καὶ προσηλυτιστικῶν ἑταιριῶν. Ἂν ἡ Ἑλλὰς, ἡ ἀσθενὴς στρατιωτικῶς, ἐσκέπτετο ἐμβριθέστερον περὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἤθελεν, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε καὶ τὸ ἔγραψα πρὸ ἐτῶν, ἤθελε σκεφθῆ ἐν τῇ ἀσθενείᾳ της νὰ σχηματίσῃ ἐκλεκτὸν τάγμα προξένων ἐν τῇ Ἀνατολῇ, καὶ δὲν θὰ ἔτρεχε σήμερον τὸν ἔσχατον κίνδυνον ν’ ἀπολεσθῇ ὡς ἐθνικότης. Ὤφειλε νὰ συλλογισθῇ, ὅτι οἱ πρόξενοί της ἐν τῇ Ἀνατολῇ ἔπρεπε νὰ ἦναι οἱ ἀπόστολοι τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι τοῦδε οἱ πρόξενοι αὐτῆς διωρίζοντο, κατὰ τὸ πλεῖστον, πρὸς ἐξοικονόμησιν προσώπων ἢ πλουτισμοῦ.

§98ΨΥΛΛΑΣ. Προσέφερον σπουδαίας ὑπηρεσίας οἱ πρόξενοι.

§99ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν καὶ ἐξαιρέσεις, βεβαίως· ἀλλ’ ἐγὼ ἐννοῶ κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ ὡς σύστημα. Καὶ ἤδη, κύριοι, ποσάκις καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν ἠκούσαμεν πολλὰ παράπονα, ἔστω καὶ ὑπερβολικὰ τὰ πλεῖστα, κατὰ τῆς διαγωγῆς τινων προξένων. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ποῖος δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι ὄχι ὀλίγοι πρόξενοι δυστυχῶς —καὶ ἀναφέρομαι εἰς τοὺς Ἀντιπροσώπους τῶν νέων ἐπαρχιῶν — ὄχι μόνον δὲν ὑπερασπίζοντο δεόντως καὶ ἀφιλοκερδῶς τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, ἀλλ’ ἔῤῥιπτον εἰς τὴν ψυχὴν αὐτῶν τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ ἀποθάῤῥυνσιν, ὥστε, ὄχι σπανίως, οἱ Ἕλληνες προσέτρεχον εἰς τοὺς ξένους προξένους, ὅπως εὕρωσι τὸ δίκαιόν των. Ἐδυνάμην ἐγὼ αὐτὸς νὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονότα τινὰ, ἀλλὰ δὲν ἔχω τὴν στιγμὴν ταύτην τὰς σημειώσεις μαζῆ μου. Ἀλλὰ τίς ἐξ ὑμῶν δὲν γνωρίζει τοιαῦτα θλιβερὰ γεγονότα; Βεβαίως ὑπάρχουν ἐξαιρέσεις, καὶ ἐδυνάμην ν’ ἀναφέρω πρόσωπά τινα προξένων, οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των εὐσυνειδήτως καὶ πατριωτικῶς καὶ ἐτίμησαν τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα.

§100ΨΥΛΛΑΣ. Παντοῦ ὅπου ὑπῆρχον ἀνάγκαι τοῦ Ἑλληνισμοῦ, εἰργάσθησαν μετὰ ζήλου καὶ ἔφερον καρπούς.

§101ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς καρποὺς τοὺς βλέπετε, κ. Ψύλλα. Οἱ καρποὶ αὐτοὶ εἶναι δυστυχῶς ἡ καταστροφὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἡ πρόοδος τῶν Σλάβων ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ οἱ ὁλονὲν αὐθαδῶς ἐργαζόμενοι προσηλυτισμοὶ τῆς Ῥουμουνίας ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν. Καὶ προκειμένου περὶ Ῥουμουνικοῦ προσηλυτισμοῦ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν πρόσφατον θῦμα τοῦ προσηλυτισμοῦ αὐτοῦ, τοῦ διενεργουμένου ὑπὸ τὰ ὄμματά μας αὐτὰ ἀπὸ ἕνα ἀρνησίπατρην, ὀνόματι Μαργαρίτην. Ἐφιστῶ δὲ εἰς τοῦτο τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἕνας ἔντιμος καὶ φιλόπατρις Ἕλλην ἀπὸ τὸ Μέτσοβον, ὀνομαζόμενος Τσιπούρης, ἀντιταχθεὶς κατὰ τοῦ Ῥουμουνικοῦ προσηλυτισμοῦ καὶ ῥαδιουργηθεὶς ἀπὸ τὸν Μαργαρίτην ἐκεῖνον, ἐῤῥίφθη καὶ εὑρίσκεται ἴσως ἀκόμη εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Κωνσταντινουπόλεως.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπηλευθερώθη.

§103ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω. Ἐν τούτοις αὐτὸς ἔγεινε μάρτυς τῶν Ῥουμουνικῶν ῥαδιουργιῶν ἐν Ἀλβανίᾳ καὶ δὲν εὗρε τὴν ἔγκαιρον καὶ δέουσαν ὑπεράσπισιν. Λοιπὸν καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ἀκόμη τοῦτο δύναται ὁ κ. Ψύλλας νὰ ἴδῃ τοὺς καρποὺς, τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ἀνέφερε. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαῖα μελήματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλει σήμερον μάλιστα νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς, εἶναι καὶ τοῦτο. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ, μὲ ὅλας τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας δύνανται νὰ ἔχωσι διάφορα ἔντιμα πρόσωπα αὐτῆς περὶ ἐμπορίου, ναυτιλίας καὶ διαφόρων ἄλλων πραγμάτων, δὲν δύναται νὰ χορηγήσῃ πάσας τὰς πληροφορίας περὶ τῶν διαφόρων ἐθνικοτήτων τῆς Ἀνατολῆς, περὶ τῶν κυριωτέρων κέντρων ἐν αὐτῇ καὶ περὶ τῶν ἁρμοδίων προσώπων ὡς Προξένων· ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναθέσῃ εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν τὸ προκείμενον ζήτημα, καθυποβάλλουσα πρότερον εἰς αὐτὴν ἓν σχεδιογράφημα τῶν προξενικῶν θέσεων, ὑπὸ πολιτικὴν κυρίως ἔποψιν, καὶ νὰ συνεργασθῇ μετ’ αὐτῆς ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν. Ἕνας κύκλος ἐν τῇ Ἀνατολῇ εἶναι ὁ Σλαβικὸς, ἄλλος ὁ Ἀλβανικὸς, ἄλλος κύκλος ὁ Τουρκικὸς, ἰδίως ἐν τῇ Μικρᾷ Ἀσίᾳ μέχρι Ταύρου, καὶ ἄλλος ὁ Ἀραβικὸς μέχρι Τύνιδος. Εἰς αὐτοὺς δὲ τοὺς κύκλους μία Κυβέρνησις σπουδαία, σκεπτομένη μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ἐξ εἰδημόνων ἀνδρῶν, νὰ ὁρίσῃ εἰς ποῖα κέντρα τῶν μερῶν αὐτῶν νὰ συστηθῶσι Προξενεῖα. Ἂν τοῦτο ἐγίνετο πρὸ καιροῦ, κ. Ψύλλα, οἱ Ἀλβανοὶ, οἵτινες εἶναι ὁμόφυλοι ἡμῶν, δὲν ἤθελον καταντήσει νὰ κηρυχθῶσι σχεδὸν ἐχθροί μας, ὡς πρὸ ὀλίγου τὸ εἴδατε εἰς τὰ τελευταῖα γεγονότα, καὶ δὲν ἤθελον προλάβει ἄλλοι μᾶλλον ἐπιτήδειοι νὰ τοὺς ἑλκύσωσι πρὸς ἑαυτοὺς, ἕως οὗ τοὺς καταστήσουν ἕρμαιον καὶ ὑποχειρίους. Πρώτη ἡ Τουρκία τοὺς παρέσυρεν, ὡς γνωρίζετε, καίτοι πολλάκις καταπιέσασα αὐτούς· καὶ ἤδη ἡ Αὐστρία ἐργάζεται πρὸ καιροῦ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν, ὅπως ἐπὶ τέλους τοὺς ῥίψῃ ὑπὸ τὴν ἰδίαν αὑτῆς κυριαρχίαν. Εἰς τὸ στοιχεῖον λοιπὸν τὸ Ἀλβανικὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁμόφυλον μὲ ἡμᾶς καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ συμπλήρωσις, ὡς εἰπεῖν, τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν, καθόσον οἱ μὲν Ἕλληνες ἀντιπροσωπεύουν κυρίως τὸ πνεῦμα τῆς ἀνθρωπότητος, τὸ δὲ Ἀλβανικὸν στοιχεῖον εἶναι ὁ βραχίων, ὤφειλεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐπιστήσῃ πρὸ καιροῦ τὴν προσοχήν της, νὰ περιποιηθῇ καὶ διαφωτίσῃ αὐτὸ περὶ τοῦ κοινοῦ μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Ἀλβανῶν συμφέροντος. Σήμερον δὲ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μελετήσῃ ἐμβριθῶς καὶ ὁρίσῃ τὰ κατάλληλα προξενικὰ κέντρα ἐν Ἀλβανίᾳ ἀπὸ τῆς Σκόδρας μέχρι Μαργαριτίου, πρὸς ἄρκτον καὶ πρὸς μεσημβρίαν, νὰ ἐκλέξῃ δὲ καὶ διορίσῃ ἐν τῇ ἄνω καὶ κάτω Ἀλβανίᾳ προξένους, ἄνδρας ἱκανοὺς, τιμίους καὶ δραστηρίους. Δεύτερον εἰς τὸν κύκλον τὸν Σλαβικὸν καὶ Ῥουμουνικὸν, ἰδίως εἰς Βάρνην, Κωνστάντσαν, εἰς Βουλγαρίαν, Ῥωμυλίαν καὶ τὴν Μακεδονίαν, ὅπου ὅλοι οἱ προσηλυτισμοὶ ἐργάζονται κατὰ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Τρίτον εἰς τὸν κύκλον τὸν ἰδίως Τουρκικὸν ἐν τῇ Μικρᾷ Ἀσίᾳ μέχρι Τραπεζοῦντος. Καὶ τέταρτον εἰς τὸν Ἀραβικὸν κόσμον, ἐννοῶ ἰδίως ὅλην τὴν Αἴγυπτον, ὁ ὁποῖος, ἂν διεφωτίζετο πρὸ καιροῦ παρ’ ἡμῶν δεόντως, ἠδύνατο νὰ γείνῃ σύμμαχος ἡμῶν· διότι ναὶ μὲν συνδέεται θρησκευτικῶς μετὰ τοῦ Σουλτάνου, οὐχ ἧττον ὅμως τείνει πρὸ καιροῦ εἰς χειραφέτησιν αὑτοῦ καὶ ἀνεξαρτησίαν, τὰ δὲ πρόσφατα γεγονότα ὑποστηρίζουν τοὺς λόγους μου. Ἂν λοιπὸν οὕτω εἰργάζετο δεόντως καὶ ἐγκαίρως ἡ Ἑλλὰς, ἤθελεν ἔχει μεθ’ ἑαυτῆς μὲν τὴν Ἀλβανίαν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπὲρ αὐτῆς τὴν Αἴγυπτον, ἡ ὁποία ζητεῖ, ὡς καλῶς ἤδη βλέπετε, ν’ ἀποσκιρτήσῃ τῆς κυριαρχίας τοῦ Σουλτάνου.

§104ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ζητῶ καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§105ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὤφειλε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις πρῶτον νὰ σχηματίσῃ αὐτὸν τὸν χάρτην μὲ τὴν βοήθειαν ἀνδρῶν εἰδικῶν καὶ ὕστερον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὰ πορίσματα τοιαύτης ἐλλόγου καὶ εὐσυνειδήτου ἐργασίας. Καὶ τότε ἕκαστος ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν ἐδύνατο καὶ τὰς ἐλλείψεις ἢ τὰ κενὰ νὰ συμπληρώσῃ καὶ συνάμα νὰ δώσῃ πληροφορίας περὶ τῶν διαφόρων προσώπων διὰ τὰς προξενικὰς θέσεις. Ἀλλὰ καὶ τώρα μία εἰδικὴ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κληθησόμενα, ὡς μέλλοντας προξένους, καὶ ἡ Βουλὴ ἀκόμη δύναται νὰ ἐξετάσῃ τὸν κατάλογον τῶν προσώπων καὶ ἕκαστος κατ’ ἰδίαν νὰ πληροφορήσῃ ἐκ τῶν ἐνόντων τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς ποιότητος αὐτῶν· διότι ναὶ μὲν μία Κυβέρνησις δύναται νὰ ἦναι καὶ νοήμων καὶ πατριωτικὴ, ὅσον θέλετε, ἀλλ’ ὑπάρχουσι συμπάθειαι καὶ ἀντιπάθειαι καὶ πλάναι πρὸς τοῖς ἄλλοις. Σήμερον μάλιστα, ἐπὶ τοῦ διορισμοῦ τῶν προξένων, πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἰδέα, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καταντήσαντος εἰς τοὺς ἐσχάτους κινδύνους. Ἐρχόμενος, κύριοι, εἰς τὸ τρίτον ζήτημα περὶ ἀντιμισθίας, λέγω, ὅτι βεβαίως ὑπάρχει δυσαναλογία μεταξὺ τοῦ μισθοῦ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐσωτερικῶν· ἀλλὰ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προεκθέσω, ἐννοεῖτε καλῶς, ὅτι οἱ ἀπόστολοι αὐτοὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἰς τὴν Ἀνατολὴν πρέπει ὄχι μόνον νὰ ἔχωσι καλὸν μισθὸν, ἀλλὰ καὶ ἄλλα βοηθήματα, καὶ πράκτορας ἀρκετοὺς καὶ καταλλήλους, ἂν θέλωμεν νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἑλληνοσωτήριον αὐτὴν ἀποστολήν των· διότι πρέπει νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ὄχι ἁπλῶς πρὸς εἴσπραξιν τῶν τελῶν ἢ πρὸς ἄλλον ἀτομικὸν σκοπὸν, ἀλλὰ κυρίως νὰ ἐνθαῤῥύνωσι καὶ ἀναζωπυρῶσι τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα εἰς τοὺς Ἑλληνικοὺς πληθυσμοὺς καὶ τοὺς ὁμοφύλους ἡμῶν Ἀλβανοὺς καὶ ταὐτοχρόνως νὰ οὐδετερώνωσι τοὺς καθ’ ἡμῶν προσηλυτισμοὺς τῶν Σλάβων καὶ τῶν Ῥουμούνων καὶ νὰ ἑλκύωσι πρὸς ἡμᾶς τὰ μουσουλμανικὰ πλήθη. Συνάμα δὲ πρέπει αὐτοὶ οἱ πρόξενοι, οἱ ἀπόστολοι τοῦ Ἑλληνισμοῦ, κατὰ πάντα μῆνα, καὶ ὁσάκις παρουσιασθῇ ἀνάγκη, νὰ στέλλωσιν ἐκθέσεις, ὅπως ὅλοι οἱ πρόξενοι τῶν ἄλλων Δυνάμεων στέλλουσιν εἰς τὰς Κυβερνήσεις των. Γνωρίζομεν πόσοι σπουδαῖοι εἶναι ἰδίως οἱ πρόξενοι τῆς Ἀγγλίας — εἶναι, ὡς εἰπεῖν, προέκτασις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἰς ὅλην τὴν ὑφήλιον — καὶ ποίας σπουδαίας ἐκθέσεις ἀποστέλλουσιν εἰς αὐτὴν ὑπὸ ἔποψιν ἐμπορικὴν, πολιτικὴν καὶ ποικίλην ἄλλην περὶ τῶν ἐθνῶν ὅλων. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ἂν καὶ σήμερον ἦναι ὀλίγον ἀργὰ, καθόσον ἐγένετο ἄνευ τῆς δεούσης προμελέτης τὸ περὶ προξένων νομοσχέδιον, ἡ δὲ Βουλὴ εἶναι κἄπως ἀπροετοίμαστος, ὁ δὲ χείμαῤῥος τῶν προσηλυτισμῶν προβαίνει κατὰ τῆς Ἑλλάδος, φρονῶ λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ σκεφθῇ σπουδαίως καὶ φροντίσῃ, ὥστε νὰ ἐκλεχθῶσι καὶ διορισθῶσι πρόξενοι πρόσωπα κατάλληλα, ἱκανότητος καὶ εὐσυνειδησίας καὶ ζήλου ἀληθῶς πατριωτικοῦ, ὅπως συντελέσωσιν εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς ἀπειλουμένης πανταχόθεν ἐθνικῆς ἡμῶν ὑπάρξεως. Τοιοῦτοι πρόξενοι δύνανται καὶ τοὺς ὁμοφύλους ἡμῶν Ἀλβανοὺς νὰ φέρωσι πρὸς ἡμᾶς, καὶ τοὺς Σλαβικοὺς καὶ Ῥουμουνικοὺς προσηλυτισμοὺς νὰ καταστρέψωσι, καὶ διασώσωσιν οὕτω τοὺς ὁμογενεῖς μας. Ἀκόμη παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς, ὅσοι γνωρίζουσι πρόσωπα τοιαῦτα κατάλληλα, νὰ συστήσωσιν αὐτὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἀπὸ ταύτην τὴν πτέρυγα, εἴτε ἀπὸ τὴν ἄλλην. (Θόρυβος). Δὲν ἐννοῶ νὰ συστήσετε, ὅπως συνήθως συμβαίνει, ὑπὸ ἔποψιν ῥουσφετίων.—Σπεύσατε δὲ, διότι εἶναι ἀργὰ πλέον καὶ δύναται νὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ κλαύσητε πικρῶς.

§106ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πῶς θὰ διακρίνωμεν τὰς συστάσεις, ἐὰν ἦναι ὑπὸ ῥουσφετικὴν ἔποψιν;

§107ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε, ἂν τῷ ὄντι θελήσητε, νὰ τὰς διακρίνετε. Σεῖς ἔχετε ἄλλως τε πολλὰ φῶτα καὶ θὰ τὸ διακρίνετε, ἐὰν αἱ μεγάλαι ἀσχολίαι σας, αἱ χρηματιστικαὶ, σᾶς τὸ ἐπιτρέψωσιν. Ὡς πόρισμα λέγω, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Ἑλλὰς σήμερον δὲν δύναται νὰ κάμῃ πολλὰ, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ εἰς τὴν κατάλληλον ἐκλογὴν τῶν προσώπων· νὰ διορίσῃ μόνον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπιτελέσωσι δεόντως τὸ ἑαυτῶν καθῆκον. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον, ὅπερ σήμερον δυνάμεθα νὰ κάμωμεν· ὁ δὲ κ. Καλλιγᾶς θέλει, ἐλπίζω, διὰ τῆς εὐφυΐας του συμπληρώσει τὸ ἔργον.

§108ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Οἱ προλαλήσαντες βουλευταὶ περὶ τῆς συστάσεως Προξενείων καὶ διορισμοῦ Προξένων πρὸς ἀναζωπύρωσιν καὶ ἐξάπλωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν τῇ Τουρκικῇ χώρᾳ, δὲν σᾶς εἶπον καὶ περὶ τῶν μέσων τῆς ἀναζωπυρώσεως τῶν αἰσθημάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ἐν ὀλίγοις, ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ἐν τῇ Τουρκίᾳ εἶναι ἀδύνατον νὰ λάβῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἀξίαν καὶ ἐξάπλωσιν εἰς τὰ πνεύματα τῶν ἀνθρώπων καὶ σεβασμὸν παρ’ αὐτοῖς, ἐνόσῳ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀκολάστως διορίζει τοὺς τυχόντας προώλεις καὶ ἐξώλεις Προξένους καὶ πειναλέους ἐκ τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ ὤφειλεν νὰ ἀποστέλλῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς Προξένους τοὺς ἐπιλέκτους τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, πράττουσα ὡς οἱ ἔμποροι συνήθως· εἰς τὰ ἐμπορικά των καταστήματα, εἰς ἃ τοποθετοῦν πρὸς τὴν ὄψιν τῶν ἀνθρώπων τὰς πλέον ἀρίστης καὶ ἐκλεκτῆς ποιότητος πραγματείας, καὶ οὕτω οἱ ἀγορασταὶ ἑλκυόμενοι προσέρχονται εἰς ἀγορὰν, στοχαζόμενοι ὅτι ὁμοίας ποιότητος εἶναι καὶ αἱ λοιπαὶ ἐν τῇ ἀποθήκῃ τῶν πραγματεῖαι. Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τοὺς κακίστης ποιότητος καὶ κακοηθείας Προξένους ἀπέστειλεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς ὕψωσιν καὶ διατήρησιν καὶ ἐξάπλωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τῶν συμφερόντων τῶν παρεπιδημούντων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι Πρόξενοι ἅμα τῇ ἐγκαταστάσει των εἰς τὰς προξενικὰς θέσεις ἐκτείνουσι χεῖρα ἐπαίτου πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, καὶ καθίστανται καταπιεστικὴ μάστιξ ἀκορέστου φορολογίας πρὸς τοὺς παρεπιδημοῦντας Ἕλληνας· ἐν τοιαύτῃ δὲ ἀνυποφόρῳ καὶ ἐλεεινῇ καταστάσει καταπίπτει πᾶσα ἀξιοπρέπεια τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, καὶ μαραίνεται ὁ Ἑλληνισμὸς καθ’ ὁλοκληρίαν. Δὲν ἀγνοεῖτε δὲ, ὅτι πολλοὶ Ἕλληνες ἕνεκα τῶν ἀχρείων Προξένων ἐγκατέλειψαν τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, γενόμενοι ὑπήκοοι τοῦ Σουλτάνου ἢ ἄλλων Δυνάμεων. Ὅθεν ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν δύναται νὰ ὑψωθῇ εἰς τὴν ἔκλαμπρον θέσιν του καὶ νὰ ἀναλάβῃ ζωὴν, ἂν ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις δὲν ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν καταλλήλων προσώπων, εὐπόρων κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, καλῆς διαγωγῆς καὶ ἐναρέτου συμπεριφορᾶς. Εὐελπίζομαι δὲ, ὅτι ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις θέλει μεριμνήσει περὶ τῆς ἀποστολῆς Προξένων ἐν Τουρκίᾳ ἀνθρώπων ἀξίων καὶ σεβαστῶν, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπαγγελίας της, ὅτι μεριμνᾷ περὶ τῆς ἀνορθώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων, πρὸς εὐδαιμονίαν καὶ ὀλβιότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους ἠθικὴν καὶ ὑλικήν.

§109ΨΥΛΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχομεν τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν, ὅπως οὔτε χάριν ἁπλοῦ ἀστεϊσμοῦ λέγωνται τοιοῦτοι λόγοι ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, ἄνευ διακρίσεως, καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος τῶν Προξένων, τὸ ὁποῖον περιεῖχε μὲν ἄλλοτε ἢ καὶ περιέχει εἰσέτι καί τινας ἀποβλήτους, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἐν συνόλῳ δὲν εἶναι εἰς τὴν ταπεινὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν παρεστάθη ἐνταῦθα ὅτι εὑρίσκεται.

§110ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν τὸ Προξενικὸν Σῶμα, ἀλλὰ τὸ πλεῖστον τῶν ἀτόμων. Μὴ συγχέετε τὰ πράγματα.

§111ΨΥΛΛΑΣ. Ὡμιλήσατε γενικῶς.

§112ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Αἱ ἐξαιρέσεις ἀριθμοῦνται εἰς τὰ πέντε δάκτυλα.

§113ΨΥΛΛΑΣ. Ἀπ’ ἐναντίας, τῶν ἀποβλήτων αἱ ἐξαιρέσεις εἶναι αἱ εὐάριθμοι. Ἐὰν ἐξαιρέσητε ὀλίγας τινὰς θέσεις προξενικὰς, καὶ ταύτας ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐκ τῶν ἀμίσθων, εἰς τὰς ὁποίας δυστυχῶς ἔστελλον ὑπουργοί τινες κατὰ καιροὺς ἀνθρώπους ἐκ τῶν οἰκείων των, ὅπως χρηματισθῶσιν, εἰς ὅλας τὰς λοιπὰς θέσεις, ἰδίως ἐν Τουρκίᾳ, καθὼς καὶ εἰς πολλὰ μέρη τῆς Εὐρώπης, ὅπου ὑπάρχουν συμφέροντα Ἑλληνικὰ σπουδαῖα, ἐστέλλοντο ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀντεπροσώπευσαν τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν ὅπως ἔπρεπε. Κατ’ ὄνομα θὰ ἀναφέρω τινὰς, ἵνα μὴ δύναταί τις νὰ μὲ διαψεύσῃ. Ἐν Θεσσαλονίκῃ ὁ μακαρίτης Βατικιώτης ὑπῆρξεν εἷς ἐκ τῶν ἀδαμάντων οὐχὶ μόνον τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενικοῦ Σώματος, ἀλλὰ διεκρίνετο μεταξὺ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ξένων Κρατῶν, καὶ ἠδύνατο νὰ συγκριθῇ πρὸς πάντα ἐκ τῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ὑπαλλήλων ἐν γένει.

§114ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ αὐτοῦ μάλιστα· τὸ εἴπομεν καὶ ἡμεῖς. Ἀλλ’ ἔχετε πολλοὺς ὡς τὸν Βατικιώτην;

§115ΨΥΛΛΑΣ. Καὶ ἐν Ἀδριανουπόλει ὁ Γεννάδης καὶ ἐν Λαρίσσῃ ὁ Παλαμίδης, καὶ ἐν Ἰωαννίνοις ὁ μακαρίτης Λόντος, καὶ ἐν Φιλιππουπόλει ὁ Ματάλας, καὶ ἐν Βιτωλίοις ὁ Λογοθέτης, καὶ πανταχοῦ, ὅπου ἦτον ἀνάγκη νὰ ὑποστηριχθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὑπεστηρίχθησαν μετὰ ζήλου ἐπαρκοῦς καὶ ἀξιεπαίνου, μὲ ὅλα τὰ γλίσχρα μέσα, ἅτινα πρὸς τοῦτο παρεῖχον αἱ Κυβερνήσεις, ὡς ἐκ τῆς παρ’ ἡμῖν καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται, φρονῶ, διὰ μιᾶς γενικῆς ἐκφράσεως νὰ στιγματίζηται ἓν ὁλόκληρον Σῶμα, τὸ ὁποῖον προσήνεγκεν ὑπηρεσίας ἀληθεῖς καὶ ἀξίας λόγου.

§116ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἐναντιότητος, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ διασαφηνίσωμεν. Ἔχομεν ἀφ’ ἑνὸς τὸ ἰδεῶδες τοῦ Προξένου, τίποτε ὑψηλότερον· τίποτε, οὕτως εἰπεῖν, προστατευτικώτερον διὰ τὸν ἀπὸ τῆς ἑστίας του ἐξερχόμενον, τὸν ἀποδημοῦντα, παρὰ ἡ ὕπαρξις προξένων. Καὶ ἐν τῇ ἀρχαιότητι γνωρίζετε, ὅτι ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν ἐν ταύτῃ τῇ Ἑλλάδι, ὅτε ἡ κοινωνία δὲν ἦτο ὡς σήμερον ἐν πολιτικῇ ἑνώσει, ἀλλ’ ὑπῆρχον πολιτικαὶ καταστάσεις διάφοροι, ὑπῆρχεν ὁ ξένος καὶ ἐντεῦθεν ὁ ξενίζων. Καὶ οἱ Πρόξενοι ἔχουσιν αὐτὴν τὴν ἀποστολήν· ἑπομένως τὸ ἰδεῶδες εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὑψηλὸν, τὸ ὁποῖον αἰσθάνεται, ὅταν τις ἐξ ἡμῶν ταξειδεύῃ καὶ εὑρίσκηται εἰς τὰ παράλια τοῦ Εὐξείνου Πόντου παραδείγματος χάριν, ἢ προσεγγίζει εἰς παραλίαν τινὰ τῆς Ἀνατολῆς καὶ εὑρίσκει πρόσωπον, τὸ ὁποῖον, ἐὰν μή τι ἄλλο, τῷ ὁμιλεῖ Ἑλληνικά. Τίποτε περισσότερον· αὐτὸ ἀρκεῖ νὰ χρησιμεύσῃ αὐτῷ ὡς μεγάλη παραμυθία καὶ ἐνίσχυσις εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις του. Ἀλλ’ ὅταν συναντήσῃ τὸ ἐν τοῖς πράγμασι συμβαῖνον, τί λαμβάνει τότε χώραν; Λαμβάνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθ’ ἑκάστην ἀπαντῶμεν καὶ ἀκούομεν νὰ διαθρυλλῆται, ὅτι προτιμότερον νὰ μὴ ἤθελε τὸν συναντήσει, διότι τῷ ἐγένετο βλάβη ὁ Πρόξενος. Τοῦτο λοιπὸν τὸ ἐν τῇ πρακτικῇ ἀντιλέγον πρὸς τὸ ἰδεῶδες φαίνεται, ὅτι ἐπιζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ θεραπεύσῃ διὰ τῆς τρόπον τινὰ κορέσεως ἐκείνου τοῦ πόθου, ὁ ὁποῖος κυρίως τοὺς φέρει εἰς τὸ νὰ παρεκτρέπωνται τῆς ἀποστολῆς των τῆς ἰδανικῆς καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ προαγωγὴ, ἡ διά τινος τιμητικῆς βαθμολογίας ἱκανοποίησις καὶ ἄλλη ἱκανοποίησις, δι’ ἧς παρέχονται τὰ μέσα πρὸς πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν των καὶ ἑπομένως νὰ μὴ παρεκτρέπωνται εἰς τὸ μέλλον εἰς εἰσφορὰς, αἵτινες εἴτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν διαμονητηρίων, εἴτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν σφραγίσεως περιουσίας, εἴτε διαφυλάξεως αὐτῆς εἰσπράττονται. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ τάσις τῆς καταχρήσεως φαίνεται, ὅτι ἐπιζητεῖται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ θεραπευθῇ διὰ τῆς ἐπαυξήσεως τῶν δαπανῶν. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐναντίος πάσης ἐπαυξήσεως τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν περιστάσεων δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ προβαίνωμεν εἴς τινας τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιβαρύνσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἐλπίζω, ὅτι ὑπὸ Ἑλληνικὴν ἔποψιν θέλομεν λάβει καρπούς. Ἤδη συνεπείᾳ τῆς ἐπιζητήσεως τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν Προξένων ἐν Ἀλβανίᾳ λόγῳ ἐθνολογικῶν σκοπῶν, λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο πράγματι παρημελήθη ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῆς νέας τάξεως ἐν Ἑλλάδι μετὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα· καὶ ὄχι μόνον ὁ ἀλβανισμὸς δὲν ἔσχε περιποιήσεως ἐν Ἀλβανίᾳ, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι, ὅπου ὑπῆρξαν στοιχεῖα ἀλβανικὰ, κατεδιώχθησαν. Δὲν δύναμαι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ν’ ἀφηγηθῶ λεπτομερῶς τὰ περὶ τούτου, τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ παρατηρήσω, ὅτι οἱ ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι Ἀλβανοὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον μετετράπησαν εἰς ἑλληνόφωνας· καὶ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ προορισμὸς τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶναι νὰ καταπίῃ πᾶν ὅ,τι εὑρίσκεται ἔμπροσθέν του καὶ οὕτω πλησιάζει νὰ καταπίῃ καὶ τὸν ἐν Ἑλλάδι ἀλβανισμόν. Πλὴν ἐν τῇ ἀληθεῖ Ἀλβανίᾳ ἐξαίφνης νὰ συμβῇ τοῦτο, νὰ πεισθῶσι νὰ συγχωνευθῶσι μετὰ τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀδύνατον· τοῦτο ὀφείλει νὰ ἐπιδιωχθῇ μεθοδικῶς, ἀλλέως θ’ ἀποτύχωμεν. Ἀλλ’ ἐὰν ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς νὰ σχηματίσωμεν ἑταιρίαν, ἑταιρίας πολιτικὰς, νὰ γείνῃ χρῆσις μέσων κατὰ μὲν τὸ φαινόμενον προσηνῶν, πράγματι δὲ ἱκανῶν, ὅπως ἑλκύωνται εἰς τὴν συγχώνευσιν. Τοῦτο δὲ θὰ ἐπιτύχωμεν, καὶ ἂν οἱ Πρόξενοι, ἀποστελλόμενοι εἰς τὰ μέρη ταῦτα, λαλῶσι τὴν Ἀλβανικήν· λαλούντων αὐτῶν τὴν Ἀλβανικὴν, ἀμέσως τὰ πλήθη θὰ ποιήσωσι τὴν ἀντίθεσιν τῶν Σλάβων καὶ Αὐστριακῶν Προξένων καὶ τῶν Ἑλλήνων· θὰ ἴδωσιν, ὅτι οἱ Σλάβοι δὲν λαλοῦσι τὴν Ἀλβανικὴν, οἱ Αὐστριακοὶ ἐπίσης, ὁ δὲ Πρόξενος ὁ Ἀλβανὸς Ἕλλην θέλει τοῖς παριστᾷ, ὅτι ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι ἀλβανικὸς πληθυσμὸς, ἐν τῇ πρωτευούσῃ τὸ ἥμισυ τῶν κατοίκων καὶ ἐν τοῖς πέριξ ὁμοίως. Εἰς ποίαν ἄλλην Ἐπικράτειαν ἢ Ἐθνικότητα δύνανται νὰ εὕρωσιν οἱ Ἀλβανοὶ ὁμοφύλους των; Ἐν Αὐστρίᾳ οὐδόλως, ἐν Ἰταλίᾳ σποραδικῶς, ἀλλὰ τοὺς χωρίζει πέλαγος, ἐν Ῥωσσίᾳ οὐχί. Τοιαύτη λοιπὸν ἐργασία προσεγγίζει ἡμᾶς πρὸς ἐκείνους. Κατόπιν δὲ θέλει παρουσιασθῆ τὸ ζήτημα τῆς καλλιεργείας τῆς γλώσσης· φιλολογία δὲν ὑπάρχει· κατόπιν, ὅταν ἔλθωμεν εἰς ἐφαρμογὴν τῶν μέσων ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς τῆς γλώσσης, θέλουσιν ἴδει, ὅτι στεροῦνται τῶν μέσων καὶ οὕτω θέλουσι πεισθῆ νὰ κάμωσι πρῶτον χρῆσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου καὶ δεύτερον ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας θέλει εἰσαχθῆ σχολεῖον ἀναγνώσεως ἑλληνικῶν παραδόσεων καὶ οὕτως ἀνεπαισθήτως καὶ ἠρέμα θέλει ἐπιτευχθῆ ὁ προσεγγισμὸς αὐτῶν· ἀποτόμως ὅμως εἶναι ἀδύνατον. Πρέπει λοιπόν, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, ἀπὸ τῆς οὐρᾶς νὰ συλλάβωμεν τὸν βοῦν καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὴν κεφαλήν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω περατωμένην τὴν συζήτησιν.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω καλὸν νὰ ὑποβληθῶσιν ἐνταῦθα αἱ τροπολογίαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη ὅπως τινὰ Ὑποπροξενεῖα προαχθῶσι εἰς Προξενεῖα δευτέρας τάξεως, καὶ τὸ Προξενεῖον βʹ. τάξεως Ἐλβασανίου μισθοδοτηθῆ ἐπαρκέστερον. Ὁ μισθὸς οὗτος ἦτο προσδιωρισμένος εἰς δραχμὰς 500· προτείνομεν ἤδη νὰ ὁρισθῇ εἰς 700. Προτείνομεν δὲ ὅπως τὸ ἐν Πρεβέζῃ Ὑποπροξενεῖον προαχθῆ εἰς Προξενεῖον βʹ. τάξεως καὶ τὸ ἐν Πορτ–Σαΐδ Ὑποπροξενεῖον προαχθῆ εἰς βʹ. τάξεως Προξενεῖον. Κατὰ ταῦτα τὰ ἄρθρον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 1. Τὸ ἐν Χανίοις Προξενεῖον ά. τάξεως προάγεται εἰς Γενικὸν Προξενεῖον, ὁ δὲ μισθὸς τοῦ Γενικοῦ Προξένου ὁρίζεται εἰς δραχμὰς χιλίας κατὰ μῆνα. Ὁ μισθὸς τοῦ ἐν Ἐλβασανίῳ Προξενείου βʹ. τάξεως ὁρίζεται εἰς δραχμὰς 700 κατὰ μῆνα. Τὸ ἐν Πρεβέζῃ Ὑποπροξενεῖον προάγεται εἰς Προξενεῖον βʹ. τάξεως· τὸ δὲ προσωπικὸν αὐτοῦ καὶ ἡ μισθοδοσία του ὁρίζονται ὡς ἑξῆς:

Τὸ ἐν Ἀργυροκάστρῳ Ὑποπροξενεῖον προάγεται εἰς Προξενεῖον βʹ. τάξεως, τὸ δὲ προσωπικὸν αὐτοῦ καὶ ἡ μισθοδοσία του ὁρίζονται ὡς ἑξῆς:

Ἐν Βερατίῳ συνιστᾶται Προξενεῖον βʹ. τάξεως, τὸ δὲ προσωπικὸν αὐτοῦ, καὶ ἡ μισθοδοσία του ὁρίζονται ὡς ἑξῆς:

Ἐν Κοριτζᾷ συνιστᾶται Προξενεῖον βʹ. τάξεως, τὸ δὲ προσωπικὸν αὐτοῦ καὶ ἡ μισθοδοσία του ὁρίζονται ὡς ἑξῆς:

Τὸ ἐν Τραπεζοῦντι Ὑποπροξενεῖον προάγεται εἰς Προξενεῖον βʹ. τάξεως, τὸ δὲ προσωπικὸν αὐτοῦ καὶ ἡ μισθοδοσία του ὁρίζονται ὡς ἑξῆς:

Τὸ ἐν Πὸρτ–Σαῒδ Ὑποπροξενεῖον προάγεται εἰς Προξενεῖον βʹ. τάξεως, τὸ δὲ προσωπικὸν αὐτοῦ καὶ ἡ μισθοδοσία του ὁρίζονται ὡς ἑξῆς:

Ἐν Σερβίᾳ συνιστᾶται Προξενεῖον βʹ. τάξεως, ἑδρεῦον αὐτόθι ἢ ἐν Ἐλασσῶνι, τὸ δὲ προσωπικὸν αὐτοῦ καὶ ἡ μισθοδοσία του ὁρίζονται ὡς ἑξῆς:

Συνιστῶνται Ὑποπροξενεῖα ἐν Φιλιππιάδι, Βεῤῥοίᾳ, Δυῤῥαχίῳ, Γρεβενοῖς καὶ Ῥεθύμνῳ, τὸ δὲ προσωπικὸν αὐτῶν καὶ ἡ μισθοδοσία των κανονίζονται κατὰ τὸ ἄρθρον 100 τοῦ ΧΝΣΤʹ νόμου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4).

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν, τὴν προταθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Φιλαρέτου καὶ ἄλλων βουλευτῶν· ἑπομένως αὕτη ἤδη καταλαμβάνει θέσιν ὡς ἄρθρον 5. Μετὰ δὲ τοῦτο προτείνεται ὡς ἄρθρον 6 ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρότερον περὶ τῆς ἐπιτρεπομένης ταχυτέρας ἐφαρμογῆς διατάξεών τινων τοῦ ΧΝΣΤʹ. νόμου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φιλαρέτου ὡς ἄρθρον 5, ὡς καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προταθὲν ὡς ἄρθρον 6. Ψηφίζεται τὸ σύνολον. Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ διαφορικῶν τελῶν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ νόμου.

§121Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν λόγων, οἵτινες ἠνάγκασαν αὐτὴν νὰ μεταῤῥυθμίσῃ νόμον, ὁ ὁποῖος ἀπὸ 50 ἐτῶν λειτουργεῖ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ πρὸ 30 ἐτῶν ἐν Ἑλλάδι. Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἡ βάσις, οὕτως εἰπεῖν, παντὸς μονίμου στρατοῦ· σήμερον εἰσάγονται μεταῤῥυθμίσεις, καὶ μεταῤῥυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιφάσκουσι πρὸς τὸν νόμον τῆς προσμετρήσεως τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ τοῦτο ἐπὶ τοιούτου σπουδαίου νόμου, ὁποῖος εἶναι ὁ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμος, νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ χορηγήσῃ τὰς πληροφορίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι πρὸς διαφώτισιν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ αἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ· διότι ἄλλως, ὅταν τὰ ζητήματα αὐτὰ ὑποβάλλονται ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ τῶν πλείστων βουλευτῶν, δύνανται νὰ ἔχουν ἐπιβλαβεῖς συνεπείας διά τε τὸν στρατὸν καὶ τὸν Τόπον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἀφοῦ δὲν ἔχωμεν οὐδεμίαν δικαιολογικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἔκθεσιν τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτροπῆς, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ νόμου διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν ἐν πλήρει γνώσει.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔγινε μία μόνον εἰσήγησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πολλαὶ ἐγένοντο εἰσηγήσεις. Τὸ νομοσχέδιον δὲν εἰσήχθη αὐτομάτως, εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν κατόπιν ἄλλων γενομένων συζητήσεων ἐπὶ ἑτέρου νομοσχεδίου. Συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ κανονισμοῦ τῶν ἀφορώντων εἰς τοὺς στρατιωτικούς, τοὺς ἐκτιθεμένους εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ἐγένετο λόγος παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Κέας περὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως θέτῃ εἰς ἀργίαν τοὺς στρατιωτικοὺς ἐπὶ ἁπλῇ ἐκθέσει τῆς προϊσταμένης Ἀρχῆς· καὶ τότε ἡ Βουλὴ ἐφάνη εὐδιάθετος ὅπως τὸ δικαίωμα τοῦτο τὸ ἀπόλυτον τοῦ ὑπουργοῦ περιορισθῇ. Κατόπιν τῆς ἐκφρασθείσης ὑπὸ τῆς Βουλῆς εὐχῆς, ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κέας ὑπέβαλε νομοσχέδιον, ἠρώτησε δὲ τὴν Κυβέρνησιν ἂν ἀποδέχεται κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο· ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι θέλει ἀναθεωρήσει τὸ νομοσχέδιον καὶ θέλει ὑποβάλει εἴτε τροπολογίαν εἰς αὐτὸ, εἴτε νέον νομοσχέδιον· τοῦτο δὲ τὸ νομοσχέδιον εἶναι τὸ προϊόν τῆς μελέτης, τῆς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ γενομένης, ἐπὶ νομοσχεδίου τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Κέας. Ὅτε εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐγένετο λόγος περὶ τῶν κατ’ αὐτὸ, ὥστε πᾶσα ἐξήγησις περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο ἤδη. Ἂν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου φρονεῖ, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ὑποβάλλεται, κακῶς ἔχουσι, ἂς φέρῃ τὰς ἀντιῤῥήσεις του, καὶ θέλω τῷ ἀπαντήσει ἀμέσως· ἀλλ’ ἂν προέβαινον ἄνευ τοιούτου εἰδικοῦ καθορισμοῦ εἰς πραγματείαν περὶ τοῦ θέματος τούτου, μοὶ φαίνεται ὅτι ἤθελον καταναλώσει πολὺν χρόνον εἰς μάτην, διότι δὲν δύναμαι νὰ γινώσκω ἀκριβῶς εἰς ποίαν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἀντιλέγει ὁ κ. βουλευτὴς ὥστε νὰ τῷ δώσω ἀπάντησιν εἰς ἐκεῖνα μόνον, καὶ νὰ μὴ διαπραγματευθῶ γενικῶς θέμα, τὸ ὁποῖον καθ’ ἑαυτὸ εἶναι λίαν εὐρύ.

§123Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ ἦσαν ἐντελῶς ἀκριβῆ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἐντίμου πρωθυπουργοῦ, ἐὰν τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περιωρίζετο εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ ἀξιωματικὸς κατέρχεται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει αὐτὸν τὸν χαρακτῆρα· τὸ νομοσχέδιον μεταβάλλει τὸν ὑπάρχοντα περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμον· αὐτὸ δὲ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι νέα περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς ἀξιωματικὸς δύναται νὰ τίθεται εἰς ἀργίαν· διότι ἐν πρώτοις, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν, αἱ χηρεύουσαι θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον πληροῦνται ἐξ ἡμισείας ἐκ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ ἐξ ἡμισείας ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τίθενται εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεως, αἰχμαλωσίας κτλ. Τὸ ἥμισυ τὸ πρῶτον τὸ ἀφαιρεῖ ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τοὺς πρώτους καὶ τὸ χορηγεῖ ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς δευτέρους, διάταξις περὶ τῆς ὁποίας οὐδέποτε ἐγένετο λόγος εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Εἰς τὸ περὶ ἀποτάξεως, ἀφοῦ ἡ ἀπόταξις κανονίζεται διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει νέας διατάξεις. Ποῖος λόγος σᾶς ἐπέβαλε τὴν ὑποχρέωσιν ὥστε αἱ ἐν στρατῷ χηρεύουσαι θέσεις νὰ συμπληρῶνται ἐν ὅλῳ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἀργίας; Ποῖος λόγος σᾶς ὑπεχρέωσεν ὥστε ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ διαμένων ἐν ἀργίᾳ ἐξ ἀνιάτου νοσήματος, νὰ μὴ προσμετρᾷ ὑπηρεσίαν; Αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἀφοῦ δὲν εἴχατε ἴσως τὸν καιρὸν νὰ τὰ συνοδεύσητε μὲ δικαιολογικὴν ἔκθεσιν, ἔπρεπε νὰ τὰ ἐξηγήσητε προφορικῶς. Συγχρόνως, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀνακριτικῶν συμβουλίων ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, ὥστε μετὰ τρία ἔτη ὁ ἀξιωματικὸς ὁ εὑρισκόμενος εἰς ἀργίαν νὰ παραπέμπεται εἰς ἀνακριτικὸν συμβούλιον διὰ νὰ τίθεται εἰς ἀπόταξιν, σεῖς καταργεῖτε αὐτὴν τὴν διάταξιν καὶ λέγετε, ὅτι διὰ πάντα ἀξιωματικὸν, τιθέμενον εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως ἐκ τῆς θέσεως, πρέπει νὰ συγκροτῆται ἀνακριτικὸν συμβούλιον. Ἂν παραδεχθῶμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν, κ. πρωθυπουργὲ, ὥστε ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ δύναται ἀρυόμενος τὰς πληροφορίας του ἀπὸ τὰς ὑφισταμένας Ἀρχὰς, νὰ μὴ δύναται νὰ θέτῃ ἐξ ἐπαγγέλματος τὸν ἀξιωματικὸν εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως ἐκ τῆς θέσεως, θὰ παραλύσετε τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, διότι ἡ πεῖρα ἀπέδειξε δυστυχῶς, ὅτι τὰ ἀνακριτικὰ συμβούλια ἐν Ἑλλάδι εἶναι λίαν ἐπιεικῆ, καὶ ὄχι μόνον τὰ ἀκριτικὰ συμβούλια, τὸ λέγω μετὰ παῤῥησίας, καὶ τὰ στρατοδικεῖα εἶναι τοιαῦτα, καὶ ἡ μεγάλη παρ’ ἡμῖν ἐπιείκεια, τὰ προσωπικὰ συμφέροντα ὑπῆρξαν τὰ αἴτια ὥστε νὰ ζημιωθῇ ἑκατομμύρια τὸ Δημόσιον, διότι ἀπεδείχθη δυστυχῶς, ὅτι ἡ συῤῥοὴ τῶν πολλῶν συμφερόντων κατίσχυσε πολλάκις τῆς αὐστηρᾶς τιμωρίας τῶν ἐνόχων, αὐτὸ μᾶς διδάσκει ἡ πεῖρα, καὶ ἔχομεν πεῖραν 30, 40 ἐτῶν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ στρατὸς μᾶλλον πειθαρχῶν, μᾶλλον εὐμαθὴς, μᾶλλον τακτικὸς ὡς πρὸς ὅλα τὰ ζητήματα εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς, ἀπέναντι καὶ τοῦ Γαλλικοῦ καὶ τῶν ἄλλων Κρατῶν. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀληθές; ἂν λάβετε, κύριοι, τὰς στατιστικὰς τῶν στρατοδικείων τῆς Ἑλλάδος, θέλετε ἴδει, ὅτι δὲν ὑπάρχουν παραδείγματα καθαιρέσεως ἀξιωματικῶν παρὰ ἑνὸς ἢ δύω· ἐὰν λάβετε τὰς ἀποφάσεις τῶν στρατοδικείων, δὲν εἰξεύρω ἂν 20% καταδικάζωνται· νομίζετε, ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις εἶναι κατάστασις, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει ὥστε νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος τοῦ 1852 τῷ ἀνέθεσε καὶ τὰ ὁποῖα ἐνισχύουσι τὴν πειθαρχίαν; Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπωσιν, ὅτι ἀποφάσεις ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν ἔδωκαν ἀφορμὴν εἰς ζημίας τοῦ Δημοσίου, διότι ποτὲ δὲν ἠθέλησεν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρεμβάλῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ καταδικασθῇ καὶ τὸν στείλῃ εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ ἐνόσῳ τὸ τοιοῦτον μέτρον δὲν ἐφαρμόζεται, τ’ αὐτὰ θὰ ἐπαναλαμβάνωνται. Ἀλλ’ ἐνῷ τοῦτο ὤφειλε νὰ γίνεται καὶ δυστυχῶς δὲν γίνεται, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἰσάγετε τὴν διάταξιν, ὥστε ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συνιστᾷ συγχρόνως ἀνακριτικὰ συμβούλια διὰ τὴν εἰς ἀργίαν μετάθεσιν τῶν ἀξιωματικῶν, ἐνῷ ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθη ὅτι τὰ ἀνακριτικὰ συμβούλια συμπαθοῦν πρὸς τὰ ἄτομα. Ἐγὼ ἔθεσα πλέον τῶν 20 ἀξιωματικῶν εἰς ἀργίαν, ἐφρόντισα δὲ συνάμα νὰ προφυλάξω τὰ δημόσια ἔγγραφα ἐκεῖνα δυνάμει τῶν ὁποίων προέβην εἰς τὸ αὐστηρὸν ἐκεῖνο μέτρον, μοὶ συνέβη δὲ, ὁσάκις συνεκρότησα ἀνακριτικὰ συμβούλια, νὰ ἔχω πάντοτε ἀποφάσεις ὑπὲρ τῶν ἀτόμων καὶ κατὰ τῆς πολιτείας. Ὅταν ἐπὶ περιπτώσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ ἐνεργήσῃ ἀμέσως καὶ ὑποχρεωτικῶς, ἀναστέλλετε τὴν δύναμιν αὐτοῦ καὶ τὴν ἀναθέτετε εἰς ἀνακριτικὰ συμβούλια, καὶ ὅταν ὑποπέσῃ εἷς ἀξιωματικὸς εἰς σφάλμα, τὸ ὁποῖον ἐσκανδάλισε τὴν κοινωνίαν, πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ ἀνακριτικὸν συμβούλιον διὰ νὰ δικάσῃ καὶ νὰ παρέλθουν 10, 15 ἡμέραι μέχρι τῆς ἀποφάσεως, ἐνῷ ἡ ποινὴ πρέπει νὰ ἐπιβάλλεται ἀμέσως καὶ ταχέως, νομίζετε, ὅτι καλῶς πράττετε ἀφαιροῦντες τὰ δικαιώματα ταῦτα ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν; Ἀνάγκη ὅθεν νὰ δοθῇ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος τῆς μελέτης, διότι πρόκειται νὰ θέσωμεν χεῖρα ἐπὶ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐν Ἑλλάδι λειτουργεῖ ἀπὸ 30 ἐτῶν καὶ ἐν Γαλλίᾳ πρὸ 50, καὶ ἔκτοτε δὲν ἠδυνήθησαν νὰ θέσωσιν ἐν Γαλλίᾳ χεῖρα ἐπ’ αὐτοῦ. Πῶς θέλετε σήμερον ἐπὶ τροχάδην νὰ ψηφίσωμεν μεταῤῥυθμίσεις διατάξεων, αἱ ὁποῖαι θίγουν σπουδαιότατα τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἀφοῦ δὲν ἔχομεν ἐκτεθειμένους τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβῇ εἰς τὰς περὶ ὧν πρόκειται καινοτομίας;

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐζήτησεν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν’ ἀλλ’ ἂν ἐπρόκειτο νὰ μελετήσῃ ταύτην, ὡς ἐμελέτησε καὶ τὸν νόμον, θὰ ἦτο περιττή· διότι μελετήσας τὸν νόμον μᾶς λέγει, ὅτι ἡ εἰς ἀργίαν μετάθεσις τοῦ ἀξιωματικοῦ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου ἐπὶ προσκαίρῳ παύσει, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, δὲν γίνεται ὅπως κατὰ τὸν νόμον περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν ἐπὶ ταῖς δικτιολογητικαῖς ἐκθέσεσι τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, ἀλλὰ κατόπιν συστάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Τοῦτο οὐδόλως λέγεται. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι ἐξακολουθοῦσιν ἰσχύοντα τὰ αὐτὰ, ἅπερ ἴσχυον δυνάμει τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου. Ἀλλὰ τί ποιεῖται τὸ νομοσχέδιον; Τὸ νομοσχέδιον ποιεῖται διάκρισιν ἐκεῖ ὅπου ὁ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν οὐδεμίαν ἐποιεῖτο διάκρισιν. Κατὰ τὸν νόμον περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπῆρχεν ἀργία διὰ προσκαίρου παύσεως καὶ δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως· αἱ δύω αὗται ἀργίαι, καίτοι εἶχον ὀνομασίαν διάφορον, πράγματι συνεχέοντο ἐντὸς τοῦ νόμου. Ἐπειδὴ ἀνεγνωρίσθη ἤδη ἡ ἀνάγκη, ὅπως περιορισθῇ τὸ αὐθαίρετον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως διὰ Διατάγματος καὶ ἄνευ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς προβαίνῃ εἰς πειθαρχικὴν τιμωρίαν ἔχουσαν πάσας τὰς συνεπείας τὰς ἐκ τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἐνομίσαμεν, ὅτι ὁ τρόπος ὁ καταλληλότερος, ἵνα ἐπιτύχωμεν τοῦτο, χωρὶς νὰ χαλαρώσωμεν τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, ἦτο νὰ διακρίνωμεν μεταξὺ τῆς ἀργίας διὰ προσκαίρου παύσεως καὶ τῆς ἀργίας δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν πρώτην νὰ διατηρήσωμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν πλήρη τὰ δικαιώματα τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ καθιερούμενα διὰ τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ὡς πρὸς δὲ τὴν δευτέραν νὰ θέσωμεν περιορισμοὺς, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νὰ περιορίσωμεν τὴν ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως ὡς πρὸς τὰς συνεπείας αὐτῆς· ἔπρεπε νὰ κανονίσωμεν, ὅπως ἡ ἀργία αὕτη μὴ ἰσχύῃ παρὰ ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον καὶ μὴ ἔχῃ διαρκεῖς συνεπείας· ὅταν πρόκηται νὰ διατηρήσωμεν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργοῦ χάριν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ στρατῷ τὸ δικαίωμα ἐπὶ μόναις ταῖς δικαιολογηκαῖς ἐκθέσεσι τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, νὰ θέτῃ τὸν ἀξιωματικὸν εἰς ἀργίαν, ἔπρεπε τὴν ἀργίαν ταύτην νὰ ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τῶν ἐπαχθῶν συνεπειῶν, ἃς ὁ νόμο, περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἐπάγεται, καὶ νὰ τὴν καταστήσωμεν ὅ,τι καὶ ἡ λέξις ἐμφαίνει· πράγματι προσωρινήν. Ἡ προσωρινὴ παῦσις ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὡς πρὸς τὴν ἀργίαν ταύτην προσωρινὰ μόνον ἀποτελέσματα· διαρκῆ δὲ μόνον ἡ ἀργία δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως, ἥτις γενομένη κατόπιν ἐξετάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τούτῳ συσταινομένης, παρέχει τὰς ἐγγυήσεις, αἵτινες ὑποτίθενται προλαμβάνουσαι πᾶσαν κατάχρησιν ὡς πρὸς συνεπείας διαρκεστέρας. Αὕτη εἶναι ἡ ἀρχὴ, ἐφ’ ἧς στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἀφ’ ἧς ἀποῤῥέουσι πᾶσαι αἱ διατάξεις αὐτοῦ, αἵτινες ὅταν εἰς τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀναχθῶσι, φαίνονται ὅλαι ἔχουσαι ἑνότητα. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου εἶπεν, ὅτι εὑρίσκει διατάξεις ἀσχέτους πρὸς ἀλλήλας, διότι δὲν ἐνόησε ποία ἦτο ἡ θεμελιώδης ἀρχὴ τοῦ νόμου· ἐὰν κατενόει τὴν ἀρχὴν, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ὅλαι ἦσαν ἀπόῤῥοια αὐτῆς καὶ ἐν φυσικῇ συνεπείᾳ ἐν πλήρει ἐσωτερικῇ ἑνότητι. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. «Ἡ ἐν ἀργίᾳ μετάθεσις τοῦ ἀξιωματικοῦ δι’ ἀπολύσεως ἢ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεώς του ἀποφασίζεται ὑπὸ τοῦ βασιλέως ἐπὶ τῇ ἐκθέσει τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, στηριζομένη ἐπὶ δικαιολογικῶν ἐκθέσεων τῶν ἁρμοδίων στρατιωτικῶν Ἀρχῶν». Ἀλλ’ ἐνταῦθα ποιούμεθα διάκρισιν. Τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου ἔχει οὕτω: «Ὁ ἀξιωματικὸς, δὲν δύναται νὰ διατελέσῃ ἐν τῇ καταστάσει τῆς ἀργίας διὰ προσκαίρου μὲν παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως πλέον τοῦ ἔτους, δι’ ἀπολύσεως δὲ ἀπὸ τῆς θέσεως πλέον τῶν 3 ἐτῶν. Ἡ θέσις τοῦ εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως μετατεθέντος ἀξιωματικοῦ δὲν πληροῦται, ἐνόσῳ ὁ ἀξιωματικὸς διατελεῖ εἰς τὴν τοιαύτην ἀργίαν. Ἀξιωματικὸς διατελῶν ἐν ἀργίᾳ διὰ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως καὶ ἐξακολουθῶν νὰ ὑποπίπτῃ εἰς τὰς παραβάσεις, αἵτινες προὐκάλεσαν τὴν ἐν αὐτῇ μετάθεσίν του, ἢ ὑποπίπτων εἰς ἄλλας ἐπισυρούσας τὴν εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως μετάθεσιν, μετατίθεται εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως». Ὥστε ἡ ἰδέα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ διατηρήσωμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα, ὅπερ ὁ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμος δίδει αὐτῷ, τοῦ νὰ θέτῃ εἰς ἀργίαν τοὺς ἀξιωματικούς, ἀλλὰ μόνον προσκαίρως, αἱ δὲ συνέπειαι τῆς τοιαύτης ποινῆς νὰ μὴ παρατείνωνται πέραν τοῦ ἔτους, καὶ αὐτὴ ἡ ἰδέα τοῦ νὰ μὴν παρατείνεται ἡ ἀργία πέραν τοῦ ἔτους ἐξηγεῖ τὴν ἄλλην διάταξιν, καθ’ ἣν λογίζεται ὡσαύτως ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας καὶ ὁ διανυόμενος ἐν ἀργίᾳ διὰ προσκαίρου παύσεως. Κατὰ τὸ κείμενον τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ τιθέμενος εἰς ἀργίαν εἴτε διὰ προσωρινῆς παύσεως εἴτε δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως, στερεῖται πάντων τῶν δικαιωμάτων, ὡς πρὸς τὸν χρόνον καθ’ ὃν διατελεῖ ἐν ἀργίᾳ, τὰ ὁποῖα ἐπάγεται ἡ ἐνεργὸς ὑπηρεσία, ἐκτὸς μόνον ἐκείνων, ἅτινα συνδέονται πρὸς τὴν ἀπόταξιν καὶ τὴν ἀποστρατείαν. «Οἱ ἕνεκα χρονίου νοσήματος καὶ δι’ ἀπολύσεως ἢ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεώς των τιθέμενοι εἰς ἀργίαν ἀξιωματικοὶ ἀνακαλοῦνται μὲν εἰς ἐνέργειαν, ἀλλ’ ὁ χρόνος, καθ’ ὃν διαμένουσιν ἐν ἀργίᾳ, λογίζεται πραγματικὴ ὑπηρεσία ὡς πρὸς μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἀποτάξεως καὶ τῆς ἀποστρατείας». Ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν, προκειμένου νὰ διατηρήσωμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα, ὅπως ἄνευ γνωμοδοτήσεως ἀνακριτικοῦ συμβουλίου θέτῃ εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως ἀξιωματικούς, νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν, ὅπως ἡ τοιαύτη ἀργία ἔχῃ τὴν συνέπειαν τοῦ νὰ στερῇ τὸν ἀξιωματικὸν ἀπὸ τῶν ἄλλων δικαιωμάτων τῆς πραγματικῆς ὑπηρεσίας. Ποῖα δὲ εἶναι τὰ δικαιώματα ταῦτα; Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου νομίζει, ὅτι εἶναι τὰ προτεινόμενα ἐν ἑτέρῳ νομοσχεδίῳ, ὅπως ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ διατελοῦντος ἀξιωματικοῦ ὅπως πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσιν καὶ ἀπὸ τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅστις δὲν ὑπηρέτησεν ἐν τῷ ὅπλῳ τοῦ σώματος, ἢ ἐν ταῖς ὑπηρεσίαις, ταῖς ἀφομοιουμέναις πρὸς αὐτό. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτως. Ὑπάρχουσι συνέπειαι ἄλλαι, ἃς ἀναφέρει ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν· ὁ νόμος λέγει: «ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ»—καὶ ἕως ἐδῶ εἶχε δίκαιον ὁ κ. Μαυρομιχάλης—ἀλλ’ ὁ νόμος προσθέτει: «καὶ τῆς διοικήσεως» ἤτοι τῆς ἀρχαιότητος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Πρέπει νὰ ποιήσητε τὴν ἑξῆς διάκρισιν· ὑπάρχει ἀρχαιότης ἀπόλυτος καὶ ὑπάρχει καὶ ἀρχαιότης σχετική· ὑπάρχει ἀρχαιότης, ἥτις δίδει δικαίωμα εἰς προβιβασμόν, καὶ αὕτη εἶναι ἡ σχετικὴ ἀρχαιότης, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἀρχαιότης ἀπόλυτος, ἥτις δὲν δίδει δικαίωμα εἰς προβιβασμόν, ἀλλὰ πάντα τὰ ἄλλα δικαιώματα. Ἂν ὁ ἀξιωματικός, ὁ ἀποκτήσας τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ, ἐξακολουθῇ διατελῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ, μὴ χορηγούσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ, ἡ ἀρχαιότης αὐτοῦ ἐπαυξάνει· διότι ἡ ἀρχαιότης δὲν δίδει μόνον τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἕτερα δικαιώματα, σχετικὰ πρὸς τοὺς ὁμοιοβάθμους ἢ καὶ μὴ σχετικά, ἀλλ’ ἀναγόμενα εἰς τὰ τῆς συντάξεως καὶ εἰς ἄλλας ὠφελείας τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ὅ,τι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀφαιρεῖται, εἶναι μία μόνον τῶν συνεπειῶν τῆς ἀρχαιότητος, τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ· τὰ ἕτερα δικαιώματα μένουσιν ἀκέραια· καὶ ἐνταῦθα βλέπετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὴν διάκρισιν, ὅτι, ὡς πρὸς τοὺς ἐν ἀργίᾳ διὰ προσκαίρου παύσεως ἀξιωματικούς, πάντα τὰ ἄλλα δικαιώματα μένουσιν ἀκέραια, καὶ μετὰ τούτου συνδέεται καὶ τὸ ἕτερον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον ἐποιήσατο τὴν παρατήρησιν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, ὅτι ἦτον ἄσχετον πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ἄρθρον λέγει τὸ ἑξῆς: «Οἱ ἐν ἀργίᾳ ἕνεκα διαλύσεως Σώματος, καταργήσεως θέσεως καὶ ἐπανόδου ἐξ αἰχμαλωσίας ἀξιωματικοὶ ἀναλαμβάνουσι τὸ ὅλον τῶν χηρευουσῶν θέσεων τοῦ βαθμοῦ των εἰς ὃ ἀνήκουσιν ὅπλον. Ἡ εἰς ἐνέργειαν ἀνάκλησις αὐτῶν γίνεται κατὰ λόγον ἀρχαιότητος, ὁ δὲ χρόνος τῆς τοιαύτης ἀργίας λογίζεται χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας, ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ, τῆς διοικήσεως, τῆς ἀποτάξεως καὶ τῆς ἀποστρατείας. Λογίζεται ὡσαύτως πραγματικῆς ὑπηρεσίας ὡς πρὸς τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ ὁ διανυόμενος ἐν ἀργίᾳ διὰ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως ὑπὸ τῶν ἐν τῇ καταστάσει ταύτῃ τιθεμένων ἀξιωματικῶν. Οἱ ἕνεκα χρονίου νοσήματος καὶ οἱ δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως τιθέμενοι εἰς ἀργίαν ἀξιωματικοὶ ἀνακαλοῦνται μὲν εἰς ἐνέργειαν, ἀλλ’ ὁ χρόνος, καθ’ ὃν διαμένουσιν ἐν ἀργίᾳ λογίζεται ὡς πραγματικὴ ὑπηρεσία, ὡς πρὸς μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἀποτάξεως καὶ τῆς ἀποστρατείας». Πρὸς τούτους ἐξομοιοῦται ὁ ἐν ἀργίᾳ διὰ προσωρινῆς παύσεως διατελῶν ἀξιωματικός, ἐνῷ ὁ ἐν ἀργίᾳ δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως διατελεῖ ὑπὸ τὸ κράτος ἑτέρας διατάξεως τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου· ἀλλὰ συνάμα ἐν τῷ ἄρθρῳ ἐθέσαμεν καὶ ἑτέραν διάταξιν, κατὰ τὰ ἄλλα ἐπαναλαβόντες τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου· τὴν ἐπανελάβομεν δὲ, ὅπως περιλάβωμεν καὶ τοὺς ἐν ἀργίᾳ διὰ προσωρινῆς παύσεως διατελοῦντας ἀξιωματικούς. Ἀλλὰ περιλαβόντες τὴν διάταξιν ταύτην, ἐθέσαμεν καί τι ἄλλο, ὅπερ εἶναι ἀπολύτως δίκαιον καὶ συμφέρον διὰ τὸν στρατόν· εἴπομεν τουτέστιν, ὅτι οἱ ἐν ἀργίᾳ ἕνεκα διαλύσεως Σώματος, καταργήσεως θέσεως καὶ ἐπανόδου ἐξ αἰχμαλωσίας ἀξιωματικοὶ ἀναλαμβάνουσιν οὐχὶ τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ τὸ ὅλον τῶν χηρευουσῶν θέσεων τοῦ βαθμοῦ των τοῦ εἰς ὃ ἀνήκουσιν ὅπλου. Τίς θέλει εἰπεῖ, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ αἰχμαλωτισθεὶς ὅταν ἐπανέρχηται πρέπει νὰ μένῃ ἐν ἀργίᾳ ἵνα προβιβασθῇ ὁ μὴ αἰχμαλωτισθείς; Ὁ αἰχμαλωτισθεὶς δὲν εὑρέθη εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην, διότι τὸ ἤθελεν ἢ διότι ἔσφαλεν, ἀλλὰ διότι ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα ἄνευ ἐπιφυλάξεως· πρέπει λοιπὸν νὰ τιμωρηθῇ, καὶ νὰ μὴ καταλάβῃ χηρεύουσαν θέσιν; Τὸ αὐτὸ λέγομεν καὶ περὶ τῶν ἐν ἀργίᾳ τιθεμένων ἕνεκα διαλύσεως Σώματος. Τὸ Κράτος διὰ λόγους οἰκονομικοὺς ἐθεώρησεν, ὅτι πρέπει νὰ διαλύσῃ ἓν Σῶμα· οἱ ἀξιωματικοὶ τίθενται εἰς ἀργίαν ἄνευ αἰτίας παρ’ αὐτῶν δοθείσης· ἱκανὸν κακὸν ὑφίστανται ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς ἀργίας, ὥστε νὰ μὴ προσθέσωμεν καὶ ἄλλο, ἐμποδίζοντες αὐτοὺς νὰ καταλάβωσι χηρεύουσαν θέσιν. Τρίτη κατηγορία εἶναι ἡ τῶν τιθεμένων εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεως, τουτέστιν ἄνευ διαλύσεως ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος· καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πῶς δύνασθε νὰ προτιμήσητε τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες ἀπολαμβάνουσι τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, ἀπὸ τῶν ἕνεκα τοιούτου λόγου ἐν ἀργίᾳ διατελούντων ἀξιωματικῶν; Ὑπάρχουσι καὶ λόγοι οἰκονομικοὶ ὑπαγορεύοντες τοῦτο, διότι διαλυομένου Σώματος ἢ καταργουμένης θέσεως, αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν ἀργίᾳ ἀξιωματικῶν· ἂν δὲ οὗτοι δὲν καταλαμβάνωσι τὰς κενουμένας θέσεις, αὐξάνει τὸ προσωπικὸν τῶν ἀξιωματικῶν πέραν τοῦ νομοθετηθέντος ἀριθμοῦ ἄνευ ἀνάγκης. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχομεν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ μόνους τοὺς ἀριθμοὺς, οὓς ψηφίζομεν, ἀλλὰ καὶ ἀριθμοὺς ἄλλους, οὓς δὲν δυνάμεθα νὰ προἴδωμεν, διότι δὲν ἠξεύρομεν ποῖος θὰ ᾖ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκ καταργήσεως θέσεως καὶ διαλύσεως Σώματος ἐν ἀργίᾳ τηρουμένων ἀξιωματικῶν. Ἡ μονιμότης τῆς ὑπηρεσίας ἀπαιτεῖ, ὅπως ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ ἐν ἀργίᾳ, ἐπανέρχωνται οὗτοι εἰς τὰς τάξεις. Ἡ ἀργία εἶναι κατάστασις βλάπτουσα τὸν ἐν αὐτῇ διατελοῦντα καὶ ἥτις πρέπει νὰ αἴρηται τὸ ταχύτερον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς ἄλλους στρατοὺς, χάριν τῆς ἰδέας τῆς προαγωγῆς, γίνεται τις παραγνώρισις τῆς ἀρχῆς ταύτης καὶ τις ἀδικία· ἐπιφυλάττουσι θέσεις τινὰς διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν ἐν ταῖς τάξεσι· ἀλλὰ καὶ τοῦτο βαθμηδὸν περιστέλλεται, διότι ἤρχισε ν’ ἀναγνωρίζηται, ὅτι ὅσον ὠφέλιμος καὶ ἂν ἦναι ἡ ταχεῖα προαγωγὴ, τόσον ἐπιζήμιος εἶναι ἡ ἀδικία τῆς διαμονῆς ἐν ἀργίᾳ ἐκείνων, οἵτινες διατελοῦσιν ἐν αὐτῇ οὐχὶ ἐξ ἰδίου σφάλματος, ἀλλὰ διὰ λόγους, οἵτινες σχετίζονται πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἄλλην παρατήρησιν δὲν ἐθυμοῦμαι τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου.

§125Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς τὸ κεφάλαιον περὶ ἀποτάξεως συμπεριελάβετε πολλὰς κατηγορίας. Τίνα ἀφορμὴν ἐλάβετε;

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου). Εἶναι ταῦτα τὰ ὁποῖα λέγει καὶ ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν· ἐθέσαμεν τὴν διάταξιν ταύτην χάριν τῆς διακρίσεως τῶν ἐν ἀργίᾳ διὰ προσκαίρου παύσεως· εἶναι συνέπεια τῆς αὐτῆς ἀρχῆς. Ἔπρεπε νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰς διατάξεις, αἵτινες περιέχουσιν ἀμφοτέρας τὰς κατηγορίας ἀναμὶξ, ὅπως περιορίσωμεν τὴν διάταξιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς, οἵτινες διατελοῦσιν ἐν ἀργίᾳ κατόπιν ἀποφάσεως τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς.

§127Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μὲ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὀφείλω νὰ τῷ ἀπαντήσω, ὅτι ὡς πρός τινας δὲν εἶναι δίκαιος. Καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τὴν μεταῤῥύθμισιν, τὴν ὁποίαν εἰσάγει εἰς τὸν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμον ἀναγνωρίζων ὡς χρόνον πρὸς προβιβασμὸν τὸν χρόνον καθ’ ὃν διήνυσεν ὁ ἀξιωματικὸς εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως ἢ ἕνεκα χρονίου νοσήματος. Ὁ ἀξιωματικὸς, ὅστις ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ χάριν αὐτῆς, ὑπέστη χρόνιον νόσημα, ἐξομοιοῦται πρὸς τὸν ὑποπεσόντα εἰς πλημμέλημα καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς ἀργίαν· κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄδικον διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς παθόντας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Βλέπετε, ὅτι ἡ καινοτομία αὐτὴ εἶναι κατὰ τῶν ἀτόμων τῶν καλῶς ὑπηρετούντων καὶ ὑπὲρ τῶν ἀτόμων τῶν διαρκῶς ὑποπιπτόντων εἰς πλημμελήματα, ἅτινα συνεπάγουν τὴν ποινὴν τῆς ἀργίας, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἐξασφαλισθῶμεν ἀπὸ τὸ αὐθαίρετον τῶν ὑπουργῶν τοῦ θέτειν εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἔχει καὶ ἄλλην καινοτομίαν, ὅτι ἅμα ὁ ἀξιωματικὸς πέραν τοῦ ἔτους παρατείνῃ τὴν εἰς ἀργίαν διαμονήν του καὶ παρέλθουν 3 ἔτη, ἡ ἐπὶ 3 ἔτη διαμονὴ εἰς ἀργίαν νὰ μὴ θεωρῆται λόγος πρὸς σύστασιν ἀνακριτικοῦ συμβουλίου. Ἔχετε εἰς τὴν διάταξιν, ἣν παρελείψατε νὰ δικαιολογήσητε, ὅτι δίδετε εἰς τοὺς ἐν ἀργίᾳ ἕνεκα καταργήσεως θέσεως ἢ ἐπανόδου ἐξ αἰχμαλωσίας ὅλας τὰς χηρευούσας θέσεις. Ἴσως, ὅτε διετυπώθησαν αἱ μεταῤῥυθμίσεις αὗται, ἂν εἶχε τὸν καιρὸν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀναγνώσῃ τὰς συζητήσεις τοῦ Γαλλικοῦ κοινοβουλίου τοῦ 1832, ἤθελε μάθει, ὅτι μακραὶ συζητήσεις ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, καὶ τότε ἡ Γαλλία ἐξήρχετο ἀπὸ κατάστασιν, ἣν ἐγέννησαν αἱ μεγάλαι μάχαι τοῦ Ναπολέοντος καὶ αἱ κατόπιν συμφοραί, καὶ ἡ οἰκονομία ἦτο τὸ ἐπικρατοῦν μέλημα τῶν κυβερνώντων. Καὶ ὅμως τὸ Κοινοβούλιον τί εἶπεν; ὅτι εἰς τὰς χηρευούσας θέσεις τοῦ στρατοῦ θέλουν συντρέχει ἐξ ἡμισείας οἱ ἐν ἀργίᾳ καὶ ἐξ ἡμισείας οἱ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἀξιωματικοί· διότι, ἂν τὸν ἐνεργὸν ἀξιωματικὸν θέσητε εἰς ἥσσονα μοῖραν ἀπὸ τὸν ἐν ἀργίᾳ, θέλετε χαλαρώσει τὸν ζῆλον τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὴν πειθαρχίαν τῶν στρατιωτῶν. Ὅπως εἰς τὸν ἐξ αἰχμαλωσίας ἐπανερχόμενον ἀξιωματικὸν ὀφείλετε νὰ τῷ χορηγήσητε θέσιν, τ’ αὐτὰ δικαιώματα καὶ ἴσα πρέπει νὰ χορηγήσητε καὶ εἰς ἐκεῖνον ὅστις μαχόμενος κατώρθωσε νὰ μὴν αἰχμαλωτισθῇ. Ὑποθέσατε, ὅτι καὶ ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ ἐπολέμησαν. Κατὰ τί ὁ κατορθώσας νὰ μὴ αἰχμαλωτισθῇ ὑπολείπεται τοῦ αἰχμαλωτισθέντος; Δεύτερον, κύριοι, παρατηρῶ, ὅτι οἱ ἐν ἀργίᾳ ἔχουν περισσότερα δικαιώματα τῶν λοιπῶν. Οἱ Γάλλοι, κύριοι, ἔχουν τὴν ἀρχαιότητα καθ’ ὅπλον, τὸ δὲ Γαλλικὸν πεζικὸν τὴν ἔχει κατὰ σύνταγμα· διὰ τοῦτο συμβαίνει ὁ ἔχων μικροτέραν ἀρχαιότητα πολλάκις νὰ προβιβάζηται πρὸ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγαλειτέραν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἄδικον· αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐγεννήθη μετὰ τὴν ἐκστρατείαν τῆς Κριμαίας, ὅτε ἀπεδεκατίσθη ὑπὸ τῶν ἀσθενειῶν ἰδίως ὑπὸ τῶν ἀσθενειῶν ὁ Γαλλικὸς στρατός, καὶ ἐγένετο ἔκτακτος προαγωγὴ ἀξιωματικῶν. Ἔκτοτε ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἂν πρέπῃ ἡ ἀρχαιότης νὰ ἦναι κατὰ σύνταγμα, ἢ ἄνευ διακρίσεως δι’ ὅλα τὰ συντάγματα τῶν πεζικῶν. Ἐπιτροπὴ ἐκ στρατηγῶν, μεταβᾶσα εἰς ὅλα τὰ συντάγματα τῶν πεζικῶν καὶ ἐρωτήσασα τοὺς ἀξιωματικούς, ἔλαβεν ἀπάντησιν ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν μὴ μετασχόντων εἰς τὴν ἐκστρατείαν τῆς Κριμαίας, ὅτι ἁρμόζει οἱ προκινδυνεύοντες νὰ ἔχουν πλείονα δικαιώματα ἀπὸ τοὺς καθημένους εἰς τὰς πόλεις, εἰς τὰ καφφενεῖα καὶ εἰς τοὺς στρατῶνας. Τότε δὲ συνέβη ἀξιωματικοὶ ἐξελθόντες συγχρόνως τῶν στρατιωτικῶν σχολείων νὰ ὑπερτερῶσι κατὰ δύω ἢ κατὰ τρεῖς βαθμοὺς τῶν συμμαθητῶν των καὶ μὴ μετασχόντων τῆς ἐκστρατείας. Ἔκτοτε μένει τὸ αὐτὸ σύστημα, οἱ ἐργαζόμενοι οἱ προκινδυνεύοντες καὶ ἀγωνιζόμενοι νὰ ἔχωσι πλείονα δικαιώματα ἐκείνων, οἵτινες καὶ παρὰ τὴν θέλησίν των ἔστω μένουν εἰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἧττον ὀχληραὶ καὶ ἐπικίνδυνοι. Ἐγένοντο πολλαὶ συζητήσεις λοιπὸν ἐν τῷ Γαλλικῷ Κοινοβουλίῳ καὶ συνεζήτησαν πολλοὶ ἐμφορούμενοι ἀπὸ τὰς ἰδέας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐμφορεῖται ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς οἰκονομίας καὶ δικαιοσύνης κακῶς ἑρμηνευομένης, καὶ ἐζήτησαν νὰ χορηγήσουν περισσότερον ἀριθμὸν θέσεων εἰς τοὺς ἐξ αἰχμαλωσίας ἢ ἐξ ἄλλης οἱασδήποτε αἰτίας τεθέντας εἰς ἀργίαν, καὶ ἐζήτησαν τὰ μὲν τρία τέταρτα τὰ τῶν χηρευουσῶν θέσεων νὰ συμπληρῶνται ἀπὸ τοὺς ἐν ἀργίᾳ, τὸ δὲ ἓν τέταρτον ἀπὸ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικούς.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τῷ 1880 ὑπεβάλομεν τοιαύτην πρότασιν.

§129ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν συνεζητήθη. Ἄλλοτε εἶχεν ὑποβληθῆ τοιαύτη πρότασις καὶ ἀπεκρούσθη. Βλέπετε, ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὑπαγορεύσαντες τὴν διάταξιν αὐτὴν, ἀποῤῥέουσιν ἐκ τοῦ συμφέροντος τοῦ καλῶς ἐννοουμένου τοῦ στρατοῦ. Τὸ ζήτημα τῆς διαλύσεως τῶν Σωμάτων εἶναι ζήτημα πολιτικὸν οἰκονομικὸν, ἀλλὰ διὰ τούτου δὲν πρέπει νὰ παραβλάπτεται ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν, ἀφοῦ ἡ ὑπηρεσία ἐν αὐτῷ ἦναι μᾶλλον πολύτιμος τῆς διαμονῆς τῶν ἀξιωματικῶν ἐν ἀργίᾳ.

§130Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν λησμονῶ, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι τὴν στιγμὴν ταύτην παρετήρησα, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ δοθῶσιν εἰς τὸν Βασιλέα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπονται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος· διότι διὰ τοῦ ἄρθρου 7 πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν ταῦτα: «Ἡ εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἀργίας διὰ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως καὶ δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως μετάθεσις τῶν ἀξιωματικῶν ἀποφασίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐπὶ τῇ ἐκθέσει τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ......» Τὸ σαφὲς γράμμα τοῦ νόμου μὲ ἀπαλλάσσει, κύριοι, πάσης ἑρμηνείας, καὶ φρονῶ, ὅτι ἀξίζει τὸν κόπον νὰ διορθωθῇ ἡ ἀνωτέρω φράσις......

§131ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν καταργεῖ τὸ Β. Διάταγμα.....

§132ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀφοῦ δυνάμεθα διὰ μιᾶς μικρᾶς μεταβολῆς τῶν λέξεων νὰ ἤμεθα ἐντὸς τοῦ Συντάγματος, διατί νὰ σολοικίσωμεν καὶ νὰ λέγωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δικάζει; διότι τὸ ἀποφασίζεται τί ἄλλο σημαίνει ἢ ὅτι ὁ Βασιλεὺς δικάζει; Τότε λοιπὸν καταργεῖται τὸ ἀνεύθυνον τοῦ Βασιλέως, διότι ὁ ἀποφασίζων, δύναται νὰ ἀποφασίσῃ καὶ οὕτως καὶ ἄλλως πάντοτε ὑπευθύνως. Λησμονοῦμεν δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει. «Ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει ἄλλας ἐξουσίας εἰμὴ ὅσας τῷ ἀπονέμουσι ῥητῶς τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ συνᾴδοντες πρὸς αὐτὸ ἰδιαίτεροι νόμοι». Διατί λοιπὸν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν κακόηχον ἔκφρασιν, ἀφοῦ διὰ μικρᾶς μεταβολῆς δυνάμεθα νὰ ἤμεθα σαφέστατοι; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει νὰ μείνῃ μέχρι τῆς λέξεως «ἀξιωματικοῦ» ὡς ἔχει, εἶτα νὰ τροποποιηθῇ οὕτω: «Γίγνεται διὰ Β. Διατάγματος συνεπείᾳ ᾐτιολογημένης ἐκθέσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ.......»

§133Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τούτου· ὅλα τὰ Διατάγματα ἔχουσι τὸν τύπον τοῦ Ἀποφασίζομεν καὶ διατάττομεν.

§134ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ἐκεῖνα εἶναι Διατάγματα, ἐνῷ ἐνταῦθα λέγομεν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἀποφασίζει, δηλαδὴ θὰ ἐκδίδῃ ἀποφάσεις. Ὑποθέτω, ὅτι ἀντεγράφη ἡ διάταξις αὕτη ἀπὸ νόμον ὑπάρχοντα πρὶν τοῦ Συντάγματος.

§135ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Βώλου ἀφορᾷ ἰδίως εἰς τὸ Σύνταγμα· ἐὰν δὲ ἦναι ἐν τῷ ὀρθῷ ἡ παρατήρησις αὕτη, πρέπει πρῶτον νὰ διορθώσωμεν τὸ Σύνταγμα λέγον. «Ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς ὑπουργοὺς αὐτοῦ». Κατὰ τὸν κ. βουλευτὴν, ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Συντάγματος εἶναι ἀντισυνταγματική· ἔδει νὰ λέγῃ τὸ 31 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὅτι «Διὰ Β. Διατάγματος διορίζονται καὶ παύονται οἱ ὑπουργοί». Ὁ Βασιλεὺς εἶναι ἡ ἐνσάρκωσις τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, λειτουργούσης κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ὅταν λέγωμεν λοιπὸν, ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐνεργεῖ, ἐννοοῦμεν ὡς τὸ 30 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος διατάσσει, καθ’ ὃ «Οὐδεμία πρᾶξις τοῦ βασιλέως ἰσχύει, οὐδ’ ἐκτελεῖται, ἂν δὲν ἦναι προσυπογεγραμμένη παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ...», ἐννοοῦμεν, ὅτι ἀπαιτεῖται διὰ πᾶσαν πρᾶξιν τοῦ βασιλέως ἡ προσυπογραφὴ τοῦ ὑπουργοῦ· οὕτω δ’ ἐκφράζεται καὶ τὸ νομοσχέδιον, διότι ὁμιλεῖ περὶ ἀποφάσεως τοῦ βασιλέως ἐπὶ τῇ ἐκθέσει τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, κατόπιν δὲ λέγει, ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη δέον νὰ στηρίζεται ἐπὶ δικαιολογητικῶν ἐκθέσεων τῶν ἁρμοδίων στρατιωτικῶν Ἀρχῶν. Πᾶσα ἄλλη ἔκφρασις θὰ ἦτο ἐναντία πρὸς τοὺς κανονισθέντας ὑπὸ τοῦ Συντάγματος περὶ τοῦ βασιλέως ὅρους. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου μοὶ ἀπηύθυνεν ἐρώτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν, εἶπον, θὰ ἀπαντήσω· παρετήρησεν, ὅτι εἰς τὰ περὶ ἀποτάξεως περιελήφθη διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, κατὰ τὴν ὁποίαν καταργοῦνται αἱ διατάξεις τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν εἰς ἀπόταξιν μετάθεσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ ἕνεκα παρατάσεως διαμονῆς ὑπὲρ τὰ τρία ἔτη ἐν ἀργίᾳ, καὶ ἠρώτησε διατί ἐλέχθη τοῦτο. Τοῦτο ἐλέχθη εἰς ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς, καθ’ ἣν ἅπαξ μόνον τιμωρεῖταί τις διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν. Ἐτίθετό τις εἰς ἀργίαν ἐπὶ τρία ἔτη καὶ παρήρχοντο πλέον τῶν τριῶν ἐτῶν διατελοῦντος ἐν ἀργίᾳ τοῦ ἀξιωματικοῦ· κατόπιν ὑπεβάλλετο οὗτος εἰς ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ παρεπέμπετο εἰς ἀπόταξιν. Τοῦτο ἦτο ἄτοπον. Διὰ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἀπόταξιν ἔπρεπε νὰ δώσῃ νέαν ἀφορμὴν, ἀλλ’ οὗτος διατελῶν εἰς ἀργίαν δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμήν. Ἡ ποινὴ ἐπεβλήθη ἅπαξ, εἶναι δὲ τριῶν ἐτῶν ἀργίας καὶ πρέπει αὕτη νὰ ἦναι τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς τιμωρίας. Ἐὰν ἐπανελθὼν ὁ ἀξιωματικὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκτεθῇ εἰς νέαν παράβασιν, ἐπάγουσαν πειθαρχικὴν ποινὴν, δύναται διὰ νέας ἀποφάσεως νὰ τεθῇ εἰς ἀπόταξιν· ἀλλὰ νὰ τεθῇ εἰς ἀπόταξιν διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν, ἕνεκα τῆς ὁποίας εἶχε τεθῆ πρότερον εἰς ἀργίαν, εἶναι παράβασις τῆς νομικῆς ἀρχῆς, τῆς ἀπαγορευούσης ἐπὶ ποινικῶν τὸ δὶς ἐπὶ τὸ αὐτό.

§136ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Λυπηρὸν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐκτάκτως εἰς πολλὰ μέρη ἔχει ἀνάγκην διορθώσεως· ἀλλ’ ἡ ἀδυναμία αὕτη προέρχεται, διότι δὲν ἐφρόντισαν νὰ γείνῃ οἱ τόσῳ πομπωδῶς προαγγείλαντες πρό τινων μηνῶν τὴν Συντακτικὴν Συνέλευσιν. Ἐγὼ δὲν πταίω εἰς τοῦτο· ἀλλ’ ἐὰν οἱ συντάξαντες τὸ Σύνταγμα ἔσφαλλον ἢ ἐσολοίκισαν, δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ τοὺς μιμηθῶμεν, ἀφοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τοὺς μιμηθῶμεν. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς κακῶς μὲ παρέπεμψεν εἰς τὸ ἄρθρον 31, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς Ὑπουργούς· διότι αὐτὸ πραγματεύεται περὶ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας καὶ, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὁ Βασιλεὺς εἶναι ἐνσάρκωσις αὐτῆς· ἀλλὰ δὲν εὗρεν ἐν τῷ Συντάγματι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἄρθρον διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται δικαστικὴ ἐξουσία εἰς τὸν Βασιλέα.

§137Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§138ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε, κύριε Στράτε.

§140Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν, εἶναι ἐννάτη ἡ ὥρα. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἐν ὥρᾳ 9 μ. μ.