1882.05.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64

τῆς 5 Μαΐου 1882.

Ὥρα 2 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τῶν ἐπὶ τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Ταμείου Θηβῶν κρατουμένων ὑποδίκων, ἐξαιτουμένων τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεώς των, διότι θεωροῦν ἄδικον τὴν ἐπὶ τόσον χρόνον προφυλάκισίν των. — Ὑπάρχουν διάφοροι ἐπερωτήσεις. Μία τοῦ βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Καπετανάκη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλούμενον νὰ παρουσιάσῃ σημείωσιν τῶν ὀφειλομένων παρὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου πρὸς τὸ Δημόσιον.

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συνάμα μετὰ τῆς Συμβάσεως δημοσιεύεται ὡς παράρτημα τῆς εἰσαγωγικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου ἔκθεσις, περιέχουσα πάσας τὰς ζητουμένας πληροφορίας.

§3Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Τότε τὴν ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε· εἶναι περιττή.

§4ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐὰν ἔκαμαν προτάσεις πληρωμῆς διὰ τὰ ὀφειλόμενα διὰ τὰς δίκας.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ προτάσεις, αἱ γενόμεναι, εἶναι γνωσταὶ ἐκ τῶν προηγουμένων ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεων ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἔκτοτε νέαι προτάσεις δὲν ἐγένοντο. Ἡ μόνη πρότασις, ἡ ὁποία ἐγένετο, εἶναι, ὅτι ἡ Ἑταιρία παρητήθη τῶν ἀπαιτήσεών της ὑπὲρ τοῦ Κράτους, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ βάσει συνετάχθη ἡ Σύμβασις.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερώτησις τοῦ βουλευτοῦ Κραναίας κ. Σπυρίδωνος Μοντεσάντου πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. (Ἀναγινώσκεται). (Ὅρα Παράρτημα.)

§7ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ Σάββατον θέλομεν ἀπαντήσει.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἴτησις ἀδελφῶν Α. Λευκαδίτου. Εἶναι τυπωμένη. Θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· τὴν γνωρίζομεν.

§10ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Τινὲς βλαχοποιμένες, κάτοικοι σταθερῶς πρὸ πολλῶν χρόνων εἰς Βελεστίνον τῆς ἐπαρχίας Βώλου καὶ δημόται Βελεστίνου, κατὰ τὸν μῆνα τῆς καταλήψεως τοῦ Θεσσαλικοῦ τμήματος ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς ἐνόπλου δυνάμεως, κατὰ τὰ συμπεφωνημένα διὰ τῆς πολυθρυλήτου ἐκείνης Συμβάσεως τῆς Ὑψηλῆς Πύλης καὶ Ἑλλάδος, εἰσῆλθον εἰς Βελεστίνον μετὰ τῶν ποιμνίων των, ὅπως καὶ αὐτοὶ ἀπολαύσωσι τὸ μέγα ἐνδιαίτημα τῆς Ἐλευθερίας· ἀλλ’ οἱ κατὰ τὴν γραμμὴν ἐκείνην τῆς ὁροθεσίας τελῶναι ἀπῄτουν παρ’ αὐτῶν ὑποχρεωτικῶς, ὅπως πληρώσωσι δασμὸν, ἤτοι τέλος εἰσαγωγικὸν τῶν ποιμνίων των. Καὶ δὲν ἐνέδωκαν μὲν οἱ ποιμένες εἰς τὴν τοιαύτην ἀπαίτησιν τῆς πληρωμῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους, ὡς παρανόμου, ὑπεχρεώθησαν ὅμως, ἑκόντες ἄκοντες, εἰς ἐγγύησιν πληρωμῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους, ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ ποιμένες οὗτοι δὲν εἰσήγαγον τὰ ποίμνιά των ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν εἰς Βελεστίνον λόγῳ ἐμπορίας καὶ πρὸς μεταπώλησιν αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ ποίμνιά των ταῦτά εἰσι παντοτεινὴ κινητὴ ἰδιοκτησία των, καὶ οὗτοι ζῶσι νομαδικὸν βίον, ἀπερχόμενοι πότε εἰς τὰ ὄρη, καὶ πότε εἰς τὰς πεδιάδας τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν κατὰ χειμῶνα καὶ θέρος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἄδικον καὶ λίαν τυραννικὸν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ποιμνίων των, ἀφοῦ προθύμως ἐπλήρωσαν τὸν ἐπὶ τῶν ζώων φόρον, καὶ πρὶν ἢ μάλιστα προσκληθῶσιν ὑπὸ τῆς φοροτάκτου Ἀρχῆς. Διὸ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς αὐστηρὸν φύλακα τῆς δικαιοσύνης, καὶ τὴν σεβαστὴν Βουλὴν νὰ φεισθῶσι τὰ δίκαια τῶν ποιμένων, καὶ ὅσον τάχιστα λύσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο, ἂν πρέπῃ δηλαδὴ οἱ ποιμένες οὗτοι νὰ πληρώσωσι ἢ ὄχι εἰσαγωγικὸ τέλος τῶν ποιμνίων των, καθόσον καταπίπτει ἡ προθεσμία τῆς δοθείσης ἐγγυήσεως πρὸς τοὺς τελῶνας, καὶ οὕτω θέλουσι βιασθῆ νὰ πληρώσουν τελωνιακὰ δικαιώματα ὅλως παράπονα, καὶ λίαν καταστρεπτικὰ αὐτοῖς· καθότι, ἂν καθιερωθῇ εἷς τοιοῦτος φόρος νὰ πληρώνηται παρ’ αὐτῶν, ὅταν ἐξέρχωνται ἐκ τῆς Ἑλλάδος τὰ ποίμνιά των χάριν βοσκῆς εἰς τὰς τουρκικὰς ἐπαρχίας καὶ ὅταν εἰσέρχωνται πάλιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τότε εἰς ὀλίγους χρόνους οἱ ποιμένες οὗτοι θέλουν μείνει μόνον μὲ τὴν ποιμενικήν των ῥάβδον, καὶ τοὺς σκύλους τῶν ποιμνίων των, ἀφαιρούμενοι πᾶσαν τὴν περιουσίαν των πρὸς πληρωμὴν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἔπαθον ἐπὶ τουρκοκρατίας, ἀλλ’ ἦσαν πάντη ἐλεύθεροι νὰ ἐξέρχωνται καὶ εἰσέρχωνται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των ἄνευ τινὸς δασμοῦ.

§11ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Πρὸ πολλοῦ, κύριοι, λαμβάνει χώραν ἐν Ἀθήναις ἄτοπον, τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι εἶναι πλέον καιρὸς νὰ παύσῃ. Εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐνταῦθα Πλημμελειοδικείου ὑπάγονται τέσσαρες ἐπαρχίαι, ἐκδικάζονται δὲ καθ’ ἑκάστην συνεδρίασιν πλέον τῶν 40 πλημμελημάτων καὶ ἑπομένως προσέρχονται 100 καὶ πλέον μάρτυρες· οὗτοι οὐ μόνον βασανίζονται, ἕως οὗ πληρωθῶσιν, ἀλλὰ καί, μὴ δυνάμενοι νὰ πληρωθῶσιν ἀπὸ τὸ ταμεῖον, καταφεύγουσιν εἰς τοκογλύφους, εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι διαμένουσιν παρὰ τοῖς δικαστηρίοις, καὶ ἀντὶ 10 δραχμῶν λαμβάνουν 6 ἢ 7 μόνον, ἑπομένως ζημιοῦνται 25%. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδικώτατον. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνεννοηθῶσιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ληφθῇ πρόνοια νὰ ἐκκαθαρίζωνται ἀμέσως τὰ δικαιώματα τῶν μαρτύρων κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς δίκης, νὰ ἑτοιμάζωνται ἀπὸ τὸ γραφεῖον καὶ νὰ ὑπογράφωνται κατὰ τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως ἑκάστης ὑποθέσεως, εἰς δὲ τὸν γραμματέα τοῦ δικαστηρίου νὰ δίδωνται τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα, ὅπως οἱ ἄνθρωποι μετὰ τὸ τέλος ἑκάστης δίκης πληρώνωνται τὰ δικαιώματά των καὶ ἀπέρχωνται· διότι ἄλλως θὰ συμβῇ, ὥστε νὰ μὴ ἔρχωνται πλέον μάρτυρες. Ἴσως τοῦτο συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ δικαστήρια τῆς Ἑλλάδος.

§12ΔΟΥΖΙΝΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ὀλυμπίας κ. Χαράλ. Κανελλόπουλος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§14ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει.). (Ὅρα παράρτημα.)

§15ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἐκπληρῶν τὴν πολλάκις ἐκφρασθεῖσαν ὑπόσχεσιν περὶ εὑρέσεως νέων φόρων, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς προπαρασκευῆς ἰσοῤῥοπίας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, λαμβάνω τὴν τιμὴν σήμερον νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον, δι’ οὗ προτείνεται φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν ἐγχωρίων πνευματωδῶν ποτῶν καὶ ἰδίως τῆς ῥακῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων οἴνων καὶ τοιούτων ποτῶν. Ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου τούτου στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἑξῆς βάσεως. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι δύναται νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευμάτων ἄνευ ἐλαττώσεως αὐτῆς, οὐδὲ τὸ παράπαν ἐπαισθητῶς, διότι ἡ κατανάλωσις γίνεται κατὰ μικρὰς δόσεις. Τὸ δυσχερὲς εἶναι ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου. Ἂν ἐβράδυνα, αἰτία ἦτον, ὅτι περὶ τούτου ἐγίνετο μελέτη, ὅπως εὑρεθῇ τρόπος βεβαιώσεως, ἥτις νὰ μὴν ἦναι ὀχληρὰ καὶ νὰ μὴ παρεμποδίζῃ τὴν παραγωγήν. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου, ἀντὶ νὰ ἐπέλθῃ περιστολὴ τῆς παραγωγῆς, μέλλει νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἀνάπτυξις. Καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν, ὅσας συνήγαγον, ἐπείσθην, ὅτι ἡ παραγωγὴ αὐτῶν τῶν οἰνοπνευμάτων ἀνεστέλλετο, διότι περιωρίζετο μᾶλλον εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἡ δὲ ἐξαγωγὴ δὲν συμφέρει, καθότι αἱ πρῶται ὗλαι ὑπόκεινται εἰς τέλος εἰσαγωγικὸν, ἐνῷ εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ ἐγχώρια ταῦτα προϊόντα ἔξω εὕρισκον ὑποδοχὴν καλὴν, καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, καὶ ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ μέχρι τοῦ Δουνάβεως. Ἀλλὰ ὑπολογιζομένου τοῦ τέλους εἰς ὃ ὑπόκεινται αἱ πρῶται ὗλαι, δὲν συμφέρει ἡ παραγωγὴ εἰς τοὺς κατασκευαστάς. Αἱ πρῶται ὗλαι εἶναι τοιαῦται, ὥστε εἰς οὐδὲν ἄλλο εἶναι χρήσιμοι. Καθ’ ὑπόθεσιν αἱ σταφίδες αἱ ξηραὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν εἰσάγονται ἐνταῦθα διὰ τὸν σκοπὸν νὰ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς σταφίδας ἐγχωρίους, τὰ ξηρὰ σῦκα ἐπίσης τῆς Μικρᾶς Ἀσία.

§16Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι καὶ ἐδῶ.

§17ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀλλ’ ἐκεῖνα εἶναι εὐθηνότερα, διότι δὲν λαμβάνονται τὰ καλῆς ποιότητος, ἀλλὰ τὰ ἀπόβλητα, τὰ σκύβαλα, δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Καὶ αὐτὰ τὰ σκύβαλα λοιπὸν, εἰσαγόμενα ἔξωθεν, ὑπόκεινται εἰς τέλος. Ἀλλ’ εἶναι προσέτι καὶ ἡ λεγομένη μελάσα, δηλαδὴ τὸ πρῶτον ἔκθλιμμα τῆς ζακχάρεως. Αὐτὴ ἡ μελάσα δι’ ἡμᾶς δὲν εἶναι χρήσιμος εἰς ἄλλο τι, διότι παρ’ ἡμῖν δὲν γίνεται ἐκκαθάρισις ζαχάρεως· ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τοιαῦτα καταστήματα, θὰ παρέλθῃ δὲ πολὺς καιρὸς, ἑωσοῦ γίνωσι τοιαῦτα. Αὐτὴ ἡ μελάσα ἤδη ὑποβάλλεται εἰς τέλος. Ἐὰν ἀπηλλάσσοντο τὰ εἴδη ταῦτα τοῦ τέλους τῆς εἰσαγωγῆς, τὰ οἰνοπνεύματα ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν αὐτὰς τὰς πρώτας ὗλας εἰς τιμὴν συμφέρουσαν, ὥστε τὰ οἰνοπνεύματα ἐξαγόμενα δύνανται νὰ συναμιλλῶνται μετὰ τῶν προϊόντων ἄλλων χωρῶν. Τοῦτο τὸ γνωρίζω ἐκ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν. Οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ δὲν εὑρίσκουν ἐνταῦθα ἀρκοῦσαν ὕλην, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται σοῦμα, δηλαδὴ τὸ πρῶτον ἀπόσταγμα τῆς τρυγίας, δὲν εἶναι ἀρκοῦν. Τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα ἐνταῦθα ἐπολλαπλασιάσθησαν, εἰσήγαγον διυλιστήρια τέλεια, δυνάμενα νὰ παρασκευάσουν πολλαπλάσιον ποσὸν τοῦ ἤδη παραγομένου. Ἂν καὶ ὑπάρχουν τοιαῦται μηχαναὶ, δὲν κατασκευάζουν ὅμως ἀνάλογον ποσὸν, διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς πρώτης ὕλης. Ἐὰν λοιπὸν παράσχωμεν ἀτέλειαν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς πρώτης ὕλης, ὅπως ὑπάρχει ἡ ἀτέλεια εἰς τὴν ἐξαγωγὴν, τότε ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως δὲν θέλει γείνει ἐπαισθητὸς, ἡ δὲ βεβαίωσις θέλει γίνεσθαι κατὰ τρόπον, ὅστις νὰ μὴν ἦναι ἐνοχλητικὸς, διότι θέλει ἐξετάζεσθαι πόσον δύναται ἕκαστον κατάστημα νὰ παραγάγῃ ἐντὸς τοῦ ἐνιαυτοῦ· τοῦτο θέλει βεβαιοῦται, καὶ ἀφοῦ εὕρωμεν τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, κατ’ αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ κατάστημα θὰ χρεοῦται, αἱ δὲ πληρωμαὶ θέλουν γίνεσθαι ἐκ διαλειμμάτων, οὐχὶ ἐφάπαξ.

§18Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατὰ δόσεις.

§19ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα. Ἐπιτρέπεται δι’ ἀναθεωρήσεως νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι δὲν παρήγαγεν αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ κατάστημα, καὶ ὁσάκις ἐξάγεται ἐκ τοῦ καταστήματος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν οἰνόπνευμα, τὸ τελωνεῖον δίδει τὴν πιστοποίησιν. Ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς γενησομένης ἐν τῇ Βουλῇ θὰ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ τελειοποιηθῇ ἡ ἐφαρμογή. Ὡς πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα οἰνοπνεύματα, σεράπια, σίκερα λεγόμενα, ῥούμια δηλαδὴ, καὶ τὰ παραπλήσια, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ὅτι αὐτὰ εἶναι τῆς πολυτελείας καὶ δὲν εἶναι τῆς ἀνάγκης· ἐπίσης ὡς πρὸς τοὺς οἴνους· ἑπομένως εἶναι πρέπον νὰ ἐπιβληθῇ τοιοῦτος φόρος καταναλώσεως. Ὑπελογίσαμεν ὡς ἔγγιστα τί δύναται νὰ εἰσπραχθῇ, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ αὐτὸς ὁ νόμος ὡς ἔχει, καὶ νομίζομεν, ὅτι δύναται νὰ εἰσπραχθῇ ποσὸν 1,800,000 δραχμῶν. Παρακαλῶ μόνον νὰ σταλῇ ἀμέσως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ αὐτοῦ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ κατὰ προτίμησιν τὴν συζήτησιν ἑνὸς νομοσχεδίου τῆς ὑπηρεσίας περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν συντάξεων. Αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία εὑρίσκεται εἰς κακίστην κατάστασιν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, καταργοῦμεν ἐντελῶς τὴν προανάκρισιν, ἥτις γίνεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, καὶ ἥτις φέρει μεγάλην βραδύτητα, διότι συγκαλεῖται Ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἀπὸ μέλη ἀνήκοντα εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας, διὰ νὰ μὴ καθίσταται καθ’ ἡμέραν ὑπεύθυνον τὸ Δημόσιον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἀφοῦ ἤδη ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερώτησις τοῦ βουλευτοῦ Μεγαρίδος κ. Δραγούμη πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργόν. (Ἀναγινώσκεται). (Ὅρα Παράρτημα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος.

§22ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Εἶναι ἀληθές, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀπεφασίσθη χθὲς νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς σήμερον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· οὐδεὶς ὅμως ἐπίστευε νὰ τεθῇ τὸ πρῶτον, διότι πάντες ἐπεριμένομεν νὰ ἦναι πρῶτον τὸ περὶ σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πάτρας. Λέγω δὲ ταῦτα, διότι τὸ περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος νομοσχέδιον εἶναι σπουδαῖον καὶ δὲν πιστεύω ἡ Βουλὴ νὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ δεχθῇ σήμερον τὴν συζήτησιν. Προσέτι, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀνάγκη νὰ διανεμηθῇ ἡ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Βούρου συναφθεῖσα πέρυσι σύμβασις, διὰ νὰ ἦναι ἡ Βουλὴ ἐνήμερος τοῦ ζητήματος.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν γίνονται ταῦτα. Ἄς ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην σήμερον.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§25ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἀνάγνωσιν, νὰ μᾶς φέρῃ πληροφορίας, ποῦ εὑρίσκεται ἡ φιλονεικία μεταξὺ Κυβερνήσεως, ἐργολάβου Κωπαΐδος καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν περὶ τῆς τρίτης ζώνης τῆς Κωπαΐδος.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν συμβάσεων μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιωτῶν περὶ κατασκευῆς διαφόρων σιδηροδρομικῶν ὁδῶν. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις;

§27ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ πρώτης ἀναγνώσεως ἐνταῦθα. Ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως συνομολογηθεῖσαι συμβάσεις, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ ἐὰν τὰς ἀποδέχεται ἢ οὔ. Ἐὰν δὲν τὰς ἀποδέχεται, αὗται ἀκυροῦνται· ἐὰν τὰς ἀποδέχεται, θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίων, ὅπως τὰς συζητήσωμεν.

§29ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς τάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρατηρῶ, ὅτι αἱ ἔντυποι συμβάσεις διενεμήθησαν μόλις σήμερον. Ὥστε νομίζω καλὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις δι’ αὔριον.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἑπομένως καὶ ἡ ἄλλη σύμβασις περὶ τῆς κατασκευῆς σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Πάτρας.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν.

§32ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἔχετε ἤδη ὑπ’ ὄψιν σας, πλὴν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπὸ τὴν σκέψιν καὶ τὴν ἀπόφασιν ὑμῶν. Καὶ παρετηρήσατε, ἀναγνόντες τὴν τροπολογίαν μου ταύτην, ὅτι αὕτη ὄχι μόνον δὲν συγκρούεται οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον πρὸς τὴν βάσιν καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀπεναντίας, συμβιβαζομένη πρὸς αὐτάς, τείνει νὰ συμπληρώσῃ τὴν ἐγγύησιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει. Ἡ ἐγγύησις δὲ αὕτη ἐπέρχεται πληρεστέρα, κατ’ ἐμὴν γνώμην, διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ κανόνος τῆς δημοσιότητος ἐν τῇ ἐκδικάσει τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, τοῦ κανόνος δηλαδὴ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος παρορατεῖ εἰς τὴν ἐκδίκασιν καὶ τῆς ἐλαχίστης ἀξίας ὑποθέσεως ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκρίθη, ὅτι ἡ δημοσιότης ἐπὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν εἶναι περιττὴ, ἴσως δὲ καὶ ἐπιβλαβής. Ἀλλὰ δὲν εὑρίσκω, ὅτι περὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τοῦτο· ἀπεναντίας λέγω, ὅτι, καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ δημοσιότης εἰς κἀμμίαν ἄλλην ὑπόθεσιν, ἐνταῦθα ἔπρεπε νὰ τὴν δεχθῶμεν. Τοῦτο λοιπὸν σκοπεῖ ἡ τροπολογία μου, ὅπως ἐπὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν δεχθῶμεν τὸν κανόνα τῆς δημοσιότητος. Δυνατὸν νὰ ἐγερθῇ ἀντίῤῥησις, ὅτι διὰ τῆς δημοσιότητος τῆς συζητήσεως τῶν ἐκλογῶν αὐξάνει ἡ ἐργασία τῶν δικαστηρίων. Δὲν εἶναι ὅμως οὗτος λόγος, ἵνα μὴ δεχθῶμεν τὸν κανόνα τῆς δημοσιότητος. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ καθ’ ἑαυτὴν ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη δὲν ἔχει λόγον ὑποστηρίξεως· διότι πόσον ἤθελεν αὐξήσει ἡ ἐργασία, ἐὰν ἁπλῶς ἐδαπανᾶτο μία ὥρα διὰ τὴν δημοσίαν συζήτησιν 20 ἴσως δημοτικῶν ἐκλογῶν; Διότι βεβαίως θὰ ὑπάρχωσι πολλαὶ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι θὰ δικάζωνται ἄνευ παραστάσεως ἐνδιαφερομένων. Ἀλλὰ καὶ ὅταν παρίστανται ἐνδιαφερόμενοι, πάλιν ἡ συζήτησις ὀλίγα μόνον λεπτὰ θέλει διαρκεῖ. Προσέτι δὲ θέλει διευκολύνεσθαι μᾶλλον ἡ ἐργασία τῶν δικαστηρίων, διότι θέλει ἐκ τῶν προτέρων ἐξακριβόνεσθαι ποῖαι εἶναι αἱ ἐκλογαὶ, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἀνάγκη συζητήσεως πλειοτέρας, καὶ τίνες ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη οὐδεμιᾶς συζητήσεως. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ν’ ἀπόλλυται χρόνος ἐκ τῆς δημοσιότητος τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἀπεναντίας πρόκειται νὰ οἰκονομῆται πολλάκις χρόνος ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς δημοσίᾳ γενομένης. Ἀλλά, καθὼς εἶπον προηγουμένως, καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ δαπανᾶται ὀλίγη ὥρα, δὲν ἀξίζει τὸν κόπον χάριν τούτου νὰ στερηθῇ ἡ κοινωνία τῆς ἐγγυήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία, νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ μόνη πραγματικὴ, καὶ ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑπάρξῃ διὰ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου. Τὴν πληρεστάτην ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν ἐπιζητοῦμεν, μόνον διὰ τῆς δημοσιότητος δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, διότι ἡ δημοσιότης εἶναι ἡ περιστέλλουσα τῶν δικαζόντων πᾶσαν παρεκτροπήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἡ δημοσιότης ἐπὶ τοιαύτης μάλιστα φύσεως ἀντικειμένου καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει κυβερνητική τις ἐξουσία θελήσῃ νὰ παρεκτραπῇ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, θέλει περιορίσει βεβαίως τὴν διάθεσιν αὐτῆς ταύτην, διότι θέλει αὕτη γνωρίζει, ὅτι αἱ πράξεις καὶ αἱ ἐνέργειαι αὐτῆς θέλουσι συζητηθῇ δημοσίως. Ἡ ἰδέα τῆς δημοσιότητος δὲν εἶναι θεωρία ἐπιστημονικὴ, εἶναι προϊὸν πείρας καὶ παρατηρήσεων μεμελετημένων· θὰ ἦτον ἀπορίας ἄξιον πῶς, ἐν ᾧ, ὅταν πρόκηται περὶ ὑποθέσεως 10 δραχμῶν, ὑπάρχει παραδεδεγμένη ἡ δημοσιότης, πῶς, ὅταν πρόκηται περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, περὶ ἐκδικάσεως αὐτῶν, περὶ ζητήματος τόσον σπουδαίου, ὁ νόμος δὲν περιέχει τὴν δημοσιότητα. Προσέτι διὰ τῆς δημοσιότητος ἐν τῇ ἐκδικάσει τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν θὰ παριστῶνται δημοσίᾳ ὅμοια ἐν πολλαῖς ἐκλογαῖς θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλει δικάσει ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία, καὶ ὁ δικαστὴς θέλει ὑποχρεοῦται νὰ τηρῇ τὸν αὐτὸν κανόνα. Καὶ τοῦτο θέλει εἶσθαι πραγματικὴ τῆς δικαιοσύνης ὠφέλεια. Ἡ δημοσιότης εἶναι τὸ μέσον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ δικαιώματος τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας. Δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν τὰ δικαιώματα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα, ὅπως τὰ δικαιώματα ταῦτα ὑποστηρίζωνται. Ἐν ᾧ λοιπὸν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, θέλω τὴν συμπλήρωσιν αὐτοῦ συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὴν ἀρχὴν, ἐφ’ ἧς στηρίζεται, διὰ τῆς δημοσιότητος. Κατ’ ἀρχὴν, κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ μεταβολή, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, εἶναι τόσον προδήλου χρησιμότητος, ὥστε δὲν ἐχρειάζετο νὰ γείνῃ λόγος εἰμὴ μόνον περὶ τῆς μικρᾶς ταύτης συμπληρώσεως, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς τροπολογίας μου εἰσάγω. Ἤκουσα ὅμως ἀντιῤῥήσεις καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ ἀντιῤῥήσεις αὗται δὲν ἐγένοντο μετὰ πλήρους πεποιθήσεως καὶ ἐπιμονῆς τῶν ἐκφρασάντων, καὶ καθ’ ἑαυτὰς δὲν μοὶ ἐφάνησαν σπουδαῖαι· ἀλλὰ βεβαίως ἔγειναν παρὰ σπουδαίων, παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσσήνης καὶ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Γόρτυνος· μᾶλλον δὲ αἱ ἀντιῤῥήσεις αὗται ἔφερον τὸν τύπον ἐνδοιασμοῦ ἐπὶ τῆς μεταβολῆς, ἣν εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἐκφράσαντες αὐτοὺς τοὺς ἐνδοιασμοὺς διὰ τῆς συζητήσεως θὰ πεισθῶσι καὶ θὰ ἀποδεχθῶσιν, ὅτι κακῶς τοὺς ἐνδοιασμοὺς τούτους ἐξέφρασαν. Ἔχομεν ἀναγεγραμμένην τὴν ἀρχὴν τῆς ὑπὸ Ἐπιτροπῶν ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐν τῷ ὑπάρχοντι νόμῳ· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀρνηθῶμεν, ὅτι, ὅπως ἔχουσι τὰ τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἡ ἐγγύησις εἶναι ἰδανική, ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν τοὐλάχιστον. Φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν δὲν ἔχει μόνην τὴν ἀξίαν, ἣν ἐκ τῆς φύσεως καὶ τοῦ προορισμοῦ τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν λαμβάνει, ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν ἐνδιαφέρει μεγάλως καὶ τὴν πολιτικὴν καὶ ἑπομένως τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν. Ἐὰν θεωρῶμεν, ὅτι ἔχομεν πολιτικὰς ἐλευθερίας, τί χρησιμεύουσιν αὗται, ὅταν ἐν πράγματι τὰ πολιτικὰ δικαιώματα ἀφίενται εἰς χεῖρας τῆς Διοικητικῆς Ἐξουσίας; Ὅταν ἔχωμεν τὸν Νομάρχην, ἵνα ἀποφαίνηται περὶ τούτων;

§33ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διατί, κύριε βουλευτὰ, δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτούς;

§34ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι βεβαίως, ὅτι ὑπάρχουν πλεῖστοι ὅσοι Νομάρχαι καὶ πρόεδροι ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, οἱ ὁποῖοι δύνανται ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος αὐτῶν νὰ παρέχωσι πολὺ πλειοτέρας ἐγγυήσεις καὶ ἐκείνων ἀκόμη, ἔστω, τὰς ὁποίας παρέχουσι τὰ δικαστήρια, ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀφίνωμεν τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν εἰς τὸ τυχαῖον αὐτὸ, νὰ εὑρεθῇ Νομάρχης ἢ πρόεδρος ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου τοιοῦτος. Πρόκειται νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς δεσμοὺς, τὰς ἀνάγκας, εἰς ἃς εὑρίσκονται τὰ πρόσωπα ταῦτα πρὸς τὴν κυβερνητικὴν ἐξουσίαν, καὶ βλέποντες, ὅτι δὲν δύναται νὰ παραχθῇ πάντοτε πλήρης ἐγγύησις ἐκ τῶν προσώπων τούτων, νὰ δεχθῶμεν τὴν μεταῤῥύθμισιν τὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσαγομένην. Εἶπόν τινες, ὅτι διαφθείρομεν τὰ δικαστήρια, ἀναθέτοντες εἰς αὐτὰ πολλὰς σχετικὰς πρὸς τὴν πολιτικὴν ὑποθέσεις. Δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ διαφθείρωνται τὰ δικαστήρια διὰ τῶν πολλῶν ὑποθέσεων, ἢ ἐὰν ἀναθέσωμεν εἰς αὐτὰ καὶ τὴν ἐκδίκασιν καὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Μήπως δὲν ἔχουν τὰ δικαστήρια ἄλλα μέσα, ἐὰν θέλωσι νὰ ἐπέμβωσι; Δὲν εἶναι, νομίζω, ἡ ἰδέα αὕτη ὀρθή. Δὲν ἔχουν τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν καταλόγων δώσει εἰς αὐτά; Δὲν ἔχουν ἄλλα μέσα νὰ ἐνασκήσωσι τὴν ἐπέμβασιν αὐτῶν; Ἀλλ’ ἤκουσα καὶ μίαν ἄλλην ἰδέαν, ὅτι ἡ ἐκδίκασις τῶν δημοτικῶν ἔχει τι τὸ διοικητικὸν, καὶ πρέπει, ἀφίνοντες αὐτὴν εἰς διοικητικὰς Ἀρχὰς, μᾶλλον νὰ σκεφθῶμεν κατὰ τίνα τρόπον ν’ ἀνορθώσωμεν τὴν διοίκησιν. Βεβαίως ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι λαμπρά· ἀλλ’ εἶναι ἰδέα μόνον. Νομίζω, ὅτι ὁ ἐκ Γόρτυνος ἀξιότιμος βουλευτὴς ἀνέφερε τὴν εὐχὴν αὐτήν. Ἀλλ’ αὕτη ἀδιακόπως ἐπαναλαμβάνεται ἀπὸ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα εἰς ὅλα τὰ προγράμματα, καὶ ὅμως δυστυχῶς δὲν πραγματοποιεῖται. Ἡ πραγματικὴ ἐκτέλεσις τῆς ἰδέας ταύτης δὲν φαίνεται νὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν εὐχῶν καὶ πεποιθήσεων τῶν Κυβερνήσεων, ὅσον καὶ ἂν ἦναι αὗται εἰλικρινεῖς· ἐξαρτᾶται βεβαίως κατὰ μέγα μέρος καὶ ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐξαρτᾶται καὶ ἀπὸ πραγματικὰς περιστάσεις. Καὶ ἐνῷ σκεπτόμεθα, κύριοι, κατὰ τίνα τρόπον δυνάμεθα διὰ νόμων ὀργανικῶν πρακτικῶν νὰ συντελέσωμεν εἰς ἀνόρθωσιν τῆς διοικήσεως, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τόλμημα, νὰ εἴπῃ τις ὅ,τι καὶ ἄλλοτε ἐλέχθη καὶ ὅ,τι εὐχαρίστως βλέπω τεθειμένον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν, τὴν ἀποφυγὴν τῆς συγκεντρώσεως πολλῆς ἐξουσίας τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἀρχήν. Ἡ συγκέντρωσις πολλῆς ἐξουσίας εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἀρχὴν καὶ τὴν διαφθορὰν αὐτῆς ἐπιφέρει βαθμηδὸν, μ’ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν τῶν κυβερνώντων, καὶ εἰς τὴν ὀλεθρίαν ἀλληλεπίδρασιν τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς διοικήσεως μεγάλως συντελεῖ. Ἐν τούτοις πολλάκις, καὶ τώρα ἀκόμη, ἀντὶ νὰ σκεπτώμεθα νὰ ἀφαιρῶμεν ἐξουσίας ἀπὸ τὴν κεντρικὴν Ἀρχὴν, ἐπιφορτίζομεν αὐτὴν καὶ μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς δὲν ἔχει καὶ τὰ ὁποῖα δὲν τῇ χρησιμεύουσιν, εἰμὴ μόνον πρὸς βλάβην. Ἡ ἰδέα αὕτη πολλάκις ἐξεφράσθη, καὶ ἐκ τῆς πείρας ἀποδείκνυται, ὅτι εἶναι ὀρθὴ, καὶ ἑπομένως, ὅτι πρέπει νὰ φέρωμεν βελτίωσιν καὶ μεταῤῥυθμίσεις ὀργανικῶν νόμων. Ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς τῆς ἰδέας, τῆς ἀφαιρέσεως τῆς πολλῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἀρχὴν, καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἰδέας ταύτης, νομίζω, πρὸ πάντων εἰσάγεται ἡ μεταῤῥύθμισις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ νομίζω, ὅτι ἐν τούτῳ ἔγκειται ἡ μεγαλειτέρα ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο φέρει. Καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἄλλη ἐγγύησις εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ ἤρκει ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς αὐτοῦ ὁ λόγος, ὅτι ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν ἓν μέσον πλαγίας ἐπιδράσεως ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Θεωροῦμεν πολλάκις, ὅτι ἔχομεν πολιτικὰς ἐλευθερίας· καὶ ἐν τούτοις ἀφίνομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἀρχῆς πράγματι τὴν τύχην αὐτῶν. Ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία ἔχει μέσα νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ δύναται μία Κυβέρνησις, θέλουσα νὰ παρασκευάσῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς τὰ ἀποτελέσματα τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, νὰ ἐπέμβῃ ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ ἐπιδρῶσα ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὴν προσεχῆ συγκρότησιν τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀφανέστερον καὶ ἀσφαλέστερον, διότι δὲν ἔχει ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν κατερχομένη σύσσωμον τὴν ἀντιπολίτευσιν μίαν μέλλουσαν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Καὶ ἐνῷ μία Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπιδράσῃ παντοιοτρόπως, ἀφίνομεν εἰς αὐτὴν καὶ ἄλλα μέσα ἐπιδράσεως διὰ τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Διὰ τοῦτο ἠπόρησα πῶς ἐξεφράζοντο καὶ ἐνδοιασμοὶ, ἁπλοῖ ἔστω, κατὰ τῆς ἰδέας, ὅπως ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τῶν ἐπιδράσεων τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι ἡ βάσις καὶ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐν γένει αἱ διατάξεις αὐτοῦ, παρουσιάζουσι καὶ ἐξασφαλίζουσι τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, ἃς πρέπει νὰ ἐπιζητῶμεν ἐν τῇ ἐκδικάσει τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Θεωρῶ ὅμως, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ καθιερώσωμεν καὶ τὴν δημοσιότητα καὶ σχετικῶς πρὸς ταύτην καὶ τἆλλα μέσα, τὴν παράστασιν, τὴν ἐξέτασιν μαρτύρων.

§35ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Οὕτω θὰ ἔχωμεν ὁλόκληρον δικαστικὸν ἀγῶνα.

§36ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δαπανᾷ τὸ δικαστήριον μίαν ὥραν κατὰ τετραετίαν διὰ τὴν συζήτησιν εἴκοσι δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ μ’ ἐρωτᾷ ὁ κ. Στεφανόπουλος: καὶ μάρτυρας θὰ ἐξετάζῃ; Ἀλλὰ σᾶς λέγω, τί ἄλλο θὰ κάμῃ διὰ τὰ ἀμφισβητούμενα περιστατικά, ἐὰν δὲν δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζῃ καὶ μάρτυρας;

§37Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν τώρα μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις.

§38ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ προσβάλετε μίαν ἐκλογὴν δημοτικὴν λόγῳ παρεκτροπῆς, γενομένης λόγου χάριν πανδήμως ὑπὸ τῆς Ἐξουσίας, λόγῳ δωροδοκίας, γενομένης ὑπὸ τὰ ὄμματα πάντων. Πῶς θὰ τὴν προσβάλετε; Καὶ τί σᾶς ὠφελεῖ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ δύνασθε νὰ κάμετε τὰς ἐνστάσεις σας, χωρὶς νὰ ἔχετε τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως; Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι προκειμένου περὶ ἐκδικάσεως ἐκλογῶν, θὰ προσέρχωνται ψευδομάρτυρες. Τὸ παραδέχομαι. Ἀλλ’ ἐὰν προσαγάγῃ ἡ μία μερὶς ψευδομάρτυρας, θὰ προσαγάγῃ ἡ ἄλλη μερὶς τοὺς ἀληθεῖς.

§39ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Βλέπεις λοιπὸν τότε ποῦ θὰ καταντήσωμεν;

§40ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως οἱ δικασταὶ δὲν δύνανται νὰ κρίνουν; Δὲν θὰ ἔχουν τὴν προκατάληψιν, ὅτι δύνανται νὰ προσάγωνται καὶ ψευδομάρτυρες; Καὶ νομίζετε, ὅτι οἱ δικασταὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ὑποθέσεων δὲν ἔχουν αὐτὴν τὴν προκατάληψιν, ὅτι δύνανται νὰ προσάγωνται καὶ ψευδομάρτυρες; πολὺ δὲ περισσότερον, προκειμένου περὶ ἐκδικάσεως δημοτικῶν ἐκλογῶν, μὴ δὲν θὰ ἔχουν τὴν ὑποψίαν, ὅτι θὰ ἔλθουν ψευδομάρτυρες, ἀφοῦ εἰς δίκας ἁπλᾶς ἔχουν αὐτὴν τὴν κατάχρησιν ὑπ’ ὄψει αὐτῶν; Ἀλλὰ διὰ τοῦτο, διότι ἠμποροῦν νὰ γείνουν καταχρήσεις, πρέπει νὰ καταργήσητε τὸ δικαίωμα; Διότι ἠμποροῦν νὰ παρουσιασθῶσι ψευδομάρτυρες εἰς μίαν δίκην, διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ δικάζουν τὰ δικαστήρια; Τότε πρέπει νὰ καταργήσωμεν ὅλας τὰς δίκας. Διότι ἠμποροῦν νὰ γείνουν καταχρήσεις, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ καταργήσητε οὐσιωδῶς τὸ δικαίωμα; Δὲν ἔχετε δικαίωμα, ὅταν δὲν ἔχετε καὶ τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως. Προσβάλλω μίαν δημοτικὴν ἐκλογὴν, καθ’ ἣν καταφανὴς καὶ πάνδημος ἐγένετο παρεκτροπὴ τῆς Ἐξουσίας. Τοῦτο πρέπει νὰ δύναμαι νὰ τὸ ἀποδείξω διὰ προσώπων ἀξιοπίστων καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀξιοπιστία νὰ μὴ δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ. Τί παρουσιάζεται πολλάκις εἰς τὰς Ἐπιτροπάς; Γίνεται ἔνστασις καὶ κατηγορεῖται ἐκλογή τις ὡς προϊὸν δωροδοκίας, ἢ βίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀναγινώσκει τὴν ἔνστασιν καὶ τὴν ἀποῤῥίπτει, ὡς ἀναπόδεικτον. Διατί; Διότι δὲν δύναται νὰ ἐξετάσῃ μάρτυρας.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον δικάζει, δύναται νὰ ζητήσῃ πᾶσαν πληροφορίαν· καὶ τοῦτο γίνεται πολλάκις· γίνεται ἐν Συμβούλιον καὶ καλεῖ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ὥστε πᾶσα πληροφορία ἐπὶ τοῦ προκειμένου δύναται νὰ δοθῇ ἄνευ σκανδάλου, ἄνευ θορύβου καὶ δημοσιότητος.

§42ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἡ διαφορὰ τότε θὰ ἦναι ὅτι, ἀντὶ νὰ κάθηνται οἱ δικασταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων πρέπει νὰ μεταβῶσιν εἰς ἓν δωμάτιον καὶ ἐκεῖ νὰ καλέσῃ τοὺς μάρτυρας. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ καμμία ἄλλη διαφορά· ἀλλὰ βεβαίως ὁ δικαστὴς πρέπει νὰ προκηρύξῃ προηγουμένως, καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι δύνανται νὰ παρουσιασθοῦν, θὰ συνέλθουν οἱ δικασταὶ εἰς τὸ δωμάτιον τοῦ Προέδρου, λόγου χάριν, καὶ ἐκεῖ δύνανται νὰ φέρουν καὶ μάρτυρας. Δύναται, λέγετε, νὰ διατάξωσι νὰ ἐξετάσωσι μάρτυρας, ἀλλὰ πρέπει νὰ προαναγγείλωσι τοῦτο. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν ἔχομεν τὴν διάθεσιν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ μάρτυρας· καὶ πρέπει νὰ τὸ πράξωσι βεβαίως εἰς ὅλας. Τί ἀφαιρεῖτε τότε; Ἀφαιρεῖτε μόνον τὴν δημοσιότητα· ἀλλ’ οὔτε τὴν δημοσιότητα πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε, οὔτε τὴν προσαγωγὴν τῶν μαρτύρων, ἀδιάφορον ἂν γίνωνται καταχρήσεις, διότι αὐτὸ δὲν εἶναι λόγος, ὅπως ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα καὶ τὰς ἐγγυήσεις. Θέλετε ἐλευθερίας ἀθορύβους καὶ ἄνευ καταχρήσεων. Ἀλλ’ οἱ θόρυβοι καὶ αἱ καταχρήσεις δὲν εἶναι ἀποχρῶντες λόγοι ἀφαιρέσεως δικαιωμάτων. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγω, οὐ μόνον θεωρητικῶς εἶναι ὀρθὸν, ἀλλὰ τὸ ἐπιβάλλει καὶ ἡ πεῖρα. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι γίνεται μεγάλη μεταβολή. Καὶ ἰδοὺ, ἡ συζήτησις παρήγαγεν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γείνῃ, κανονίζεται, διότι δύνανται νὰ ἐξετάσωσι καὶ μάρτυρας. Ἀλλὰ τότε τὸ ἴδιον καταντᾷ, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν δημοσιότητα, διότι ὅλα συμπαρομαρτοῦσι. Προσθέτω τέλος καὶ μίαν ἄλλην τροποποίησιν. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως τὸ θέλω ὄχι μόνον ὅταν πρόκηται περὶ ἀκυρώσεως, ἀλλὰ καὶ ὅταν πρόκηται καὶ περὶ ἐπικυρώσεως. Διατί, ὅταν πρόκηται περὶ ἀκυρώσεως, νὰ γίνεται ἔφεσις, καὶ ὅταν περὶ ἐπικυρώσεως νὰ μὴ γίνεται; Εἰς τὸ διάστημα ὁλοκλήρου τῆς τετραετίας, ἐὰν τὸ Ἐφετεῖον τὸ ἀπασχολήσωμεν μίαν ὥραν περισσότερον, τί βλάπτει; Αἱ ὑποθέσεις αὐταὶ θὰ ἦναι ἁπλαῖ· εἰς τὸ Ἐφετεῖον δὲν ἔχουν νὰ ἐξετάσουν μάρτυρας, ἀλλὰ τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα τὰ προσαχθέντα ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου· θὰ γίνεται ἡ ἔφεσις καὶ εἰς διάστημα μιᾶς ὥρας θὰ ἐκδικάζεται ἡ ἐκλογή. Διατί λοιπὸν καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ νὰ μὴ γίνεται ἔφεσις; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὸν, ἀλλὰ μετὰ τῆς συμπληρώσεως τῆς τροπολογίας μου.

§43ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὁρίσῃ ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἁρμόδιον Πρωτοδικεῖον, παραδείγματος χάριν εἰς τὴν Κυνουρίαν, εἰς τὴν ὁποίαν τινὰ μὲν μέρη ὑπάγονται εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης, τινὰ δὲ εἰς τὸ τῆς Τριπόλεως.

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ὡρισμένον ἐπὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν τί γίνεται.

§45ΤΖΑΝΕΣ. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐν γένει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου· θεωρῶ ὅμως ἀναγκαῖον νὰ παραστήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ἑξῆς· ὅτι πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν ὑπὸ τῶν Δικαστικῶν Συμβουλίων, ἀνάγκη νὰ τεθῇ ὁ ὅρος τοῦ ἀμεταθέτου τῶν δικαστῶν πρὸ τριῶν τοὐλάχιστον μηνῶν πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Περὶ τούτου εἶχον εἰσαγάγει εἰς τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς πρότασιν νόμου, δι’ ἧς μάλιστα ἐζήτουν πλείστας ἐγγυήσεις. Ἐκ πολλῶν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν συμβάντων, κύριοι, εἶχον φοβηθῆ πολύ, καὶ ἕνεκα τούτων θέλω πάσας τὰς ἐξασφαλίσεις ὑπὲρ τοῦ Νόμου. Τὸ ἀμετάθετον τῶν δικαστῶν πρὸ τριῶν μηνῶν πρὸ τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν ἕκαστος δύναται νὰ διαγνώσῃ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη δὲ νὰ ζητήσωμεν πλέον τι, διότι ὁ νόμος ἐτέθη ἐπὶ καλῇ βάσει, πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς ὅ,τι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις προέβλεψε· διότι ἀπὸ τοῦ χάους, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα μέχρι τοῦδε, ἤδη μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀνήλθομεν ἐπὶ ὑψηλοῦ πεδίου καὶ δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ἀσφαλεστέραν τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἑπόμενον εἶναι νὰ ἔχῃ καὶ τινας ἐλλείψεις, πλὴν ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐπανορθώσῃ αὐτὰς μετὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογήν του. Τῆς δημοσιότητος τὴν ἀνάγκην εἶχον ἀναγνωρίσει καὶ ἐγὼ, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον τῆς Βουλῆς, καθιέρουν τὴν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν· καὶ εἶχον προσθέσει προσέτι, ὅτι πάντες οἱ δικασταὶ, εἰς περιττὸν ἀριθμὸν συνεδριάζοντες, πλὴν τῶν νεωτέρων, ἔδει νὰ δικάζωσι τὰς ἐκλογάς. Παρατηρῶ ὅμως ἤδη, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ μὴν ἦναι τοσοῦτον ἀναγκαῖον, διότι ἡ προσαγωγὴ μαρτύρων δύναται νὰ ἐκτρέψῃ εἰς ἄτοπα καὶ ἐπιβλαβῆ, καὶ νὰ ἀπαιτήσῃ καὶ χρόνον πλέον τοῦ δέοντος· ἄλλως, θέλομεν δώσει τὸ δικαίωμα εἰς ἀνθρώπους κακοβούλους νὰ διαστρέψωσι τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ σώσωμεν διὰ τῶν δικαστηρίων. Εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφαιρῶμεν ἀπὸ τὴν Διοικητικὴν Ἐξουσίαν δικαιώματα, καὶ τὸ δικαίωμα μάλιστα νὰ δικάζῃ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἂς ὁμολογήσωμεν, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ἔχομεν εὐάρεστα ἀποτελέσματα, καὶ διὰ τοῦτο εὑρέθημεν πολλάκις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λυπώμεθα διὰ τοῦτο. Ἐν τούτοις θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσθέσῃ, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν καὶ πρὸ τῆς ἐνεργείας τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς τρεῖς μῆνας νὰ μὴν ἐνεργῆται οὐδεμία μετάθεσις.

§46ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει οὐδὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα.

§47ΤΖΑΝΕΣ. Ἔχει μέγιστον πρακτικὸν ἀποτέλεσμα δι’ ὅσα εἶπον. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι δύνανται νὰ γίνωνται μεταθέσεις σκόπιμοι, αἵτινες, φρονῶ, ὅτι βλάπτουσι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς.

§48ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς τὰ νομοθετήματά μας, ὅταν θέλωμεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν βάσιν τῆς ὑπηρεσίας μιᾶς τῶν δημοσίων λειτουργιῶν, μήπως διὰ τῆς μεταβολῆς αὐτῆς, ἀντὶ νὰ διορθώσωμεν, ἀνατρέψωμεν. Ὁλονὲν ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἰδέα τῆς ἀποκεντρώσεως. Εὐχῆς ἔργον ἦτο, ἂν τὸ ἔθνος εὑρίσκετο εἰς τὴν κατάστασιν, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴν ἦναι εἰ μὴ ἓν κέντρον διὰ τὸν ἁπλοῦν τύπον. Δυστυχῶς ὅμως, νομίζω, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Καὶ ἰδοὺ τὸ προχειρότερον παράδειγμα. Κατὰ τί ἐπεμβαίνει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημοτικοῦ ἄρχοντος; Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι οἱ δήμαρχοι τῆς Ἑλλάδος, ὁποῖοι πρέπει νὰ ὦσιν; Εἶναι ἀμερόληπτοι, εἶναι δίκαιοι, εἶναι ἀφιλοκερδεῖς; Δὲν λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ ἐξαιρέσεις· ἀλλὰ τὸ μέγιστον μέρος ποῖον εἶναι;

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχομεν κἂν δημάρχους.

§50ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν διὰ τῆς ἀποκεντρώσεως δημοτικοὺς ἄρχοντας, ποῖα θὰ ἦναι τὰ δικαστήριά μας, ἂν οἱ δικασταὶ ἐξελέγοντο ἀπὸ τοὺς πολίτας τῆς περιφερείας τοῦ δικαστηρίου; Ἐν τούτοις τοιοῦτό τι ζητεῖ ὁ προλαλήσας κ. Χατζόπουλος. Ἂς εἴπω μίαν ἀλήθειαν. Οἱ νεώτεροι ἔρχονται ἐδῶ μὲ τὸν σκοπὸν νὰ προσβάλωσι τοὺς πρὸ αὐτῶν, ὡς κακῶς ἀνατραφέντας καὶ κακῶς διοικήσαντας. Εὐτυχῶς ὅμως εἰσῆλθόν τινες ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν διοίκησιν, καὶ ἐξέπλυναν καὶ τὰς ῥυπαρωτέρας ἀσχημίας τῶν πρὸ αὐτῶν. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ, δημοτικαὶ καὶ βουλευτικαὶ, ἐβλάπτοντο πολὺ ἐν τῇ διοικητικῇ διαχειρίσει τῇ πρὸ τῆς μεταβολῆς, διότι ἡ δημοτικὴ ἐκλογὴ ἐξηρτᾶτο ὅλως διόλου ἀπὸ τὴν Ἐξουσίαν, καθόσον κατὰ τὸ τότε σύστημα τοῦ Δημοτικοῦ Νόμου ἡ διοίκησις δὲν ἐδίκαζε μόνον, ἀλλὰ καὶ συνέταττε τοὺς καταλόγους τῶν ψηφοφόρων καὶ τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου βαθμοῦ, καὶ ἐπενέβαινεν εἰς ὅλας τὰς ἐκλογικὰς πράξεις, ἐπὶ τέλους οἱ δήμαρχοι διωρίζοντο ὑπὸ τῆς Ἐξουσίας ἐξ ὑποψηφίων. Ἀλλὰ μετὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ 1862 ἀφῃρέθη διὰ νέου συστήματος ἀπὸ τὴν διοίκησιν πᾶσα ἐπέμβασις εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου· οὐχ ἧττον ἔμειναν ἀκόμη ἐλλείψεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι καθίστων πλημμελεῖς τὰς ἐκλογάς. Ὅταν ὅμως διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1879 ἐγένετο ἡ τελευταία βελτίωσις, ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ Συμβούλιον, συγκροτούμενον ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, τῶν Προέδρων τοῦ Δικαστηρίου καὶ τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου, δὲν ἔδωκε κἀμμίαν σπουδαίαν ἀφορμὴν νὰ μεταβάλωμεν τὸν θεσμόν. Ὁμολογῶ, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ, διότι δυστυχῶς εἰς τὰ σώματα αὐτὰ δὲν ἔμεινεν ἄλλο καθῆκον εἰμὴ μόνον νὰ ἐκλέγωσι τοὺς ἐνόρκους, καὶ διὰ τοῦτο, μὴ ἔχοντα νὰ ἐκτελέσωσι σπουδαῖα καθήκοντα, δὲν προκαλοῦσι τὴν ἅμιλλαν, ὥστε νὰ ἐπιδιώκωσι τὴν θέσιν αὐτὴν σπουδαῖοι ἄνθρωποι. Ἑπομένως οὔτε οἱ κατέχοντες τὴν θέσιν τοῦ προέδρου τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου δύνανται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον νὰ ἦναι ἐπίσημοι πολῖται. Λοιπὸν, ἐπειδὴ δυστυχῶς δὲν λειτουργοῦν τὰ Ἐπαρχιακὰ Συμβούλια κατὰ τὴν ἀποστολήν των, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ, ἥτις μέλλει νὰ ἐκδικάσῃ τὰς ἐκλογὰς, νὰ περιλαμβάνῃ καὶ μέλος σπουδαίας ἀξίας; καὶ τὸ μέλος αὐτὸ δυνάμεθα νὰ ἀντικαταστήσωμεν. Ὡμίλησεν ὁ προλαλήσας μετά τινος περιφρονήσεως καὶ περὶ τοῦ θεσμοῦ τοῦ καθιεροῦντος νὰ λαμβάνωσι μέρος οἱ Νομάρχαι εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Εἰς τοῦτο δὲν ἔχει καθόλου δίκαιον, διότι, ἐὰν καταλαμβάνωσι τὴν θέσιν τοῦ Νομάρχου ἀκατάλληλα πρόσωπα καὶ μικρὰ, δὲν πταίει ὁ θεσμὸς, ὀφείλουν οἱ κυβερνῆται νὰ διορίζωσιν ὁποίους ἀπαιτεῖ ἡ ὑψηλὴ θέσις τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος ἑνὸς μεγάλου τμήματος τῆς Ἐπικρατείας· ἄλλως, καλλίτερον εἶναι νὰ καταργηθῇ αὐτὸς ὁ θεσμός. Ἄρα πρέπει νὰ φροντίσωμεν πῶς νὰ πληρωθῶσιν αἱ θέσεις αὗται ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων προσώπων, τῶν ἐχόντων τὴν ἀπαιτουμένην ἱκανότητα καὶ ἀξίαν. Ἐὰν τοῦτο πράξωμεν, θέλομεν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἱκανοποιήσει καὶ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἤδη γίνονται, θ’ ἀποφύγωμεν. Ἀλλ’ ἐσυνείθισαν αἱ Κυβερνήσεις νὰ διορίζωσιν ἀνθρώπους δυσαναλόγους εἰς τὰς τοιαύτας θέσεις, καὶ οὕτω τὰ κατήντησαν ἕν μέσον διὰ νὰ ψυμοζῶσί τινες εὐνοούμενοι ἢ συγγενεῖς των. Ἐὰν ἔχωμεν Νομάρχας, οἷοι πρέπει νὰ ἦναι, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἄλλων ἐξουσιῶν, διότι τὰ καθήκοντα αὐτῶν τοὺς παρεμβάλλουσιν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἁπάντων τῶν κλάδων. Ἐγὼ μάλιστα, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται παρεκτροπαὶ ὑπὸ τῶν ἀναξίως κατεχόντων τὴν θέσιν τοῦ Νομάρχου, ἵνα ὑψωθῇ ἡ κατάκρισις τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ἀναγκάσῃ τὰς Κυβερνήσεις νὰ διώξωσι τὰ τοιαῦτα πρόσωπα καὶ νὰ τὰ ἀναπληρώσωσιν ἀπὸ ἐπίσημα καὶ εὐϋπόληπτα. Ἀπό τινος χρόνου μία μερὶς ἀνθρώπων θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν κοινωνίαν τὴν ἰδέαν, ὅτι μόνη ἡ δικαστικὴ ἱκανότης ἔχει τὴν ἀξίαν νὰ ἐκτελέσῃ πᾶσαν τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ εἰς μόνην τὴν δικαστικὴν τάξιν πρέπει νὰ ἐμπιστευθῇ ἅπασα ἡ διοίκησις. Δυστυχῶς ὅμως δὲν εἶναι ὀρθὴ αὐτὴ ἡ ἰδέα· καὶ τὸ λέγω ἐγώ, ὅστις εἶμαι ἐπίσης καὶ δικαστικός. (Διάλογοι καὶ θόρυβος). Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ προλαλήσαντος, ἥτις τὸν ἀποδεικνύει, ὅτι ἐνῷ εἶναι δικηγόρος πρὸ ἐτῶν, δὲν ἠξεύρει ποῦ εὑρίσκονται τὰ πράγματα ἐν τοῖς δήμοις. Τί νομίζετε, κύριοι, ὅτι θὰ συμβῇ, ἐὰν θελήσητε νὰ παραδεχθῆτε τὴν περὶ ἐξετάσεως μαρτύρων πρότασίν του; Ἐὰν ὁ δῆμος ἔχῃ 500 ψηφοφόρους, οἱ 480 θὰ ἦναι μάρτυρες ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου, καὶ τότε τὰ Πρωτοδικεῖα θὰ διέλθωσιν ὅλον τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των ἐξετάζοντα μάρτυρας διὰ νὰ φωτισθῶσιν εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς περὶ κύρους ἢ ἀκυρότητος τῶν ἐκλογῶν ἀποφάσεως. Ἐὰν δεχθῶμεν δὲ καὶ τὴν πρότασίν του νὰ γίνωνται ἐφέσεις καὶ διὰ τὰς ἐπικυρωτικὰς ἀποφάσεις τοῦ Πρωτοδικείου, τότε τὰ Ἐφετεῖα δὲν θὰ κατορθώσωσι νὰ περατώσωσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν καθ’ ὅλην τὴν τετραετίαν, καὶ οὕτω θὰ ἐπέλθῃ ὁ χρόνος τῆς ἀνανεώσεως τῶν ἐκλογῶν, καὶ αἱ τῆς προηγουμένης περιόδου δημοτικαὶ Ἀρχαὶ δὲν θὰ ἦναι πᾶσαι ἐγκατεσταμέναι. Αὐτὴ εἶναι ἡ σοφὴ γνώμη, τὴν ὁποίαν μᾶς προτείνουν οἱ ἀξιοῦντες νὰ καταλάβωσι τὰς διοικητικὰς θέσεις, διότι εἶναι δικαστικοί. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ἀκόμη ὁ προλαλήσας, ὅτι οἱ δικασταὶ θὰ διαγνώσωσι τὴν ἀλήθειαν ἐκ τοῦ ποιοῦ τῶν μαρτύρων. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζει, ὅτι ἐν ταῖς δημοτικαῖς ἐκλογαῖς θίγονται ἀμέσως τὰ συμφέροντα ἁπάντων τῶν πολιτῶν, ἑπομένως καὶ ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ ἐκ τῶν ἀποτυχόντων οἱ μᾶλλον ἐνδιαφερόμενοι εἶναι οἱ προκριτώτεροι τοῦ δήμου, καὶ ἐκ τούτων θὰ ὦσιν οἱ μάρτυρες καὶ ὑπὲρ τῆς μιᾶς καὶ ὑπὲρ τῆς ἑτέρας τῶν μερίδων· καὶ τότε ὁ δικαστὴς ποίαν δύναται νὰ κάμῃ διάκρισιν τῆς ἀληθείας, ἀφοῦ ὑποχρεοῦται ν’ ἀνεύρῃ τὸ ὀρθὸν ἐκ καταθέσεων, αἵτινες ὑπαγορεύονται κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἀναπτύσσονται ζωηρῶς πάντα τὰ συμφέροντα καὶ τὰ πάθη; Μολονότι ἀμφιβάλλω, μ’ ὅλα ταῦτα ὑποπτεύω, ὅτι εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ κ. Χατζοπούλου ὑπάρχει καὶ ὀπισθοβουλία τις, μικρᾶς ἰδιοτελείας δικηγορικῆς. Συλλογισθῆτε, κύριοι, νὰ ἀνοίξωσι τόσας δίκας εἰς τὰ δικαστήρια, ποίαν ἐργασίαν θὰ εὕρωσιν οἱ δικηγόροι! Καὶ διὰ τοῦτο ζητοῦσιν οὗτοι τὴν μετατροπὴν τοῦ νόμου, καὶ ψάλλουσι κατὰ Νομαρχῶν τὸν ἀναβαλλόμενον καὶ κατὰ τῶν προέδρων τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, μολονότι ὡς πρὸς τοὺς τελευταίους ὑποπίπτει εἰς ἀντίφασιν ὁ προλαλήσας, εὐχόμενος ἵνα πᾶσα τοῦ Κράτους ἡ ὑπηρεσία ἐνεργῆται διὰ τῆς ἀποκεντρώσεως, καθόσον ὁ πρόεδρος τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου εἶναι παραγόμενον καθαρᾶς ἀποκεντρώσεως, διότι εἶναι ὁ ἐκλεκτὸς τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐν τούτοις, κύριοι, τινὲς τῶν νεωτέρων συναδέλφων μας, οἵτινες κατηγοροῦσι τοὺς πρὸ αὐτῶν ὡς ἐστερημένους ἀνεξαρτησίας καὶ χαρακτῆρος, οἷον ἔχουσιν ἐκεῖνοι, ὁσάκις θελήσωσι νὰ ἐπικρίνωσι πρότασιν τοῦ προϊσταμένου τοῦ κόμματός των, δὲν τολμῶσι νὰ τὴν προσβάλωσιν ἀπευθείας καὶ μετ’ ἐπιμονῆς, ἀλλὰ ἐμμέσως, καὶ διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσωσι καὶ διὰ τὴν ἔμμεσον αὐτὴν ἀντίῤῥησίν των, προοιμιάζονται καὶ καταλήγουσιν ἐγκωμιάζοντες τὸν ὑποβαλόντα τὸ ὁποῖον αὐτοὶ κατακρίνουν ἔργον, καὶ πολλάκις, ὡς ἔπραξεν ὁ προλαλήσας, ἐγκωμιάζουν καὶ αὐτὸ τὸ ὑπὸ τῶν ἰδίων ἐπικρινόμενον ἔργον. Τοῦτο ἐξηγεῖται ὑπὸ τῶν νέων τούτων συναδέλφων ἐλευθερία ἐνεργείας βουλευτῶν, καὶ ἀνεξαρτησία χαρακτῆρος ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαρχιῶν. Κύριοι, δὲν ἀνῆλθον τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ ὡμίλησαν ἐπιτυχῶς περὶ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου, ἀλλὰ διὰ νὰ περιστείλω τὴν τόλμην τῶν ἐρχομένων νὰ κατακρίνωσι τὴν διαγωγὴν καὶ τὸν χαρακτῆρα τῶν πρὸ αὐτῶν ὑπηρετησάντων τὴν πατρίδα, καὶ εἰς κρισιμωτέρας καὶ μᾶλλον ἀνωμάλους περιστάσεις. Κατέρχομαι δὲ ὑποστηρίζων, ὅτι μόνον τὸ ἐκ τῶν ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων χορηγούμενον μέλος ἐν δικάζοντι τὰς ἐκλογὰς δικαστηρίῳ δυνάμεθα ν’ ἀνταλλάξωμεν, οὐχὶ δὲ καὶ νὰ μεταθέσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν εἰς τὰ δικαστήρια.

§51Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τῷ ὄντι τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, δὲν παρουσιάζει οὐδένα πολιτικὸν χαρακτῆρα· ἑπομένως ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὸ λίαν ἀπαθῶς, ὅπως διὰ τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν ἐξασφαλίσωμεν μὲν τὰ δικαιώματα τῶν δημοτῶν, μὴ παραπέμψωμεν δὲ ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν πολιτικὴν, εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ μετατρέψωμεν οὕτω τὸν χαρακτῆρα αὐτῶν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ παραδώσωμεν τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν εἰς πρόσωπα, ἀποκλειστικῶς δικαστικὰ, τὰ ὁποῖα νὰ ἦναι ἀναρμόδια, καὶ ἐξηγοῦμαι, ἀναρμόδια, ὡς καὶ προχθὲς εἶπε πρὸ ἐμοῦ ἕτερος, διότι αἱ ἐκλογαὶ πάντοτε δικάζονται ἐπιεικῶς, οἱ δὲ δικασταὶ εἶναι συνειθισμένοι νὰ δικάζωσιν αὐστηρῶς· καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἐγγύησιν τῆς εὐθύνης τῆς δικαστικῆς ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐκλογῶν, πρέπει ἐξ ἄλλου μέρους νὰ ἔχωμεν καὶ δικαστὰς συνειθισμένους καὶ εἰς τὴν ἐπιεικῆ ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἀκόμη μήπως μεταφέροντες τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τῆς διοικήσεως εἰς τὰ δικαστήρια, οὐ μόνον μετατρέπομεν τὸν χαρακτῆρα τῶν δικαστῶν, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἀφαιροῦμεν ἀπ’ αὐτοὺς τὸν ὑλικὸν καιρὸν, ὅπως ὑπηρετήσωσι τὸν σκοπὸν, εἰς τὸν ὁποῖον πρὸ πάντων ἐκλήθησαν. Σήμερον ἔχομεν ἐγγυήσεις ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσοτέρας, τὰς ὁποίας προέβλεψαν οἱ νόμοι μας, ὅπως ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ὅσῳ τὸ δυνατὸν πλειότερον. Ὡς ἀπέδειξαν καὶ οἱ πρὸ ἐμοῦ, ἡ ἐκδίκασις τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν πολὺ σπάνια ἐλαττωματικὰ παρουσίασε κατὰ τὸν παρελθὸν, καὶ εἰς τὸ ἐν γένει δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν μετὰ τὸν τελευταῖον νόμον τοῦ 1862 γίνεται καλῶς, ἀνθρωπίνως ἐξετάζοντες τὰ πράγματα· διότι μήπως δὲν ἔχομεν παραδείγματα εἰς ὅλα τὰ μεγάλα δικαστήρια τοῦ κόσμου, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ὡς δικασταὶ ἀπεπλανήθησαν καὶ ἐξέδωκαν ἀποφάσεις ὡς δικασταὶ κακὰς; Ἐνδεχόμενον λοιπὸν τοῦτο νὰ ἐγένετο καὶ ἀπὸ τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἐξήτασαν τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς· δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι μέλος τι, τὸ ὁποῖον ἀπήρτιζε μέχρι σήμερον μέρος τοῦ δικαστηρίου, ὅπερ ἐξετάζει τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι ὕποπτον καὶ πρέπει νὰ λείψῃ. Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ τόπος δὲν εἶναι ὥριμος ἀκόμη διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Χατζόπουλος, διότι διὰ τοῦ ὁρισμοῦ ἐν τῷ νόμῳ τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐκάμαμεν ἓν βῆμα πρὸς τὴν ἀποκέντρωσιν· ἀλλὰ τὰ πράγματα δὲν μᾶς ἀπέδειξαν, ὅτι ὁ τόπος δι’ αὐτοῦ τοῦ παραδείγματος δὲν εἶναι ἀκόμη ἕτοιμος διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν; Καὶ ἡ ἀποκέντρωσις βεβαίως εἶναι ὠφέλιμος, διότι δὲν πρέπει εἰς τὰ ἐλεύθερα ἔθνη νὰ ἐξαρτῶνται τὰ πάντα ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀποκέντρωσις ὀφείλει νὰ ἔλθῃ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον καὶ ἀναλόγως τῆς προόδου ἑνὸς τόπου. Ὅταν θελήσετε νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἀποκέντρωσιν εἰς ὅλους τοὺς κλάδους καὶ διὰ μιᾶς, πιστεύσατε, ὅτι θέλετε φέρει πλήρη ἀναρχίαν ἐν τῷ Τόπῳ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παραδώσωμεν τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν εἰς τὰ δικαστήρια· τὸ μὲν, διότι βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον οἱ δικασταὶ θὰ συνειθίσωσι νὰ ἀλλάξωσι τὸν ἀληθῆ χαρακτῆρα διὰ τὸν ὁποῖον προωρίσθησαν, ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα, τὸ δὲ διότι δὲν ἔχουν οὔτε τὸν ὑλικὸν καιρὸν, ὅπως ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τὰς τελευταίας δημοτικὰς ἐκλογάς. Αἱ τελευταῖαι δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν κατὰ τὴν ὀγδόην, νομίζω, Ἀπριλίου τοῦ 1879. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ὅλοι οἱ δικασταὶ, κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, διὰ νὰ ἐποπτεύουν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἔφυγον ἀπὸ τὰς θέσεις των καὶ διεσκορπίσθησαν εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἐπικρατείας, καὶ μετὰ τοῦτο ἐπανῆλθον. Κατὰ τὰς 20 Σεπτεμβρίου εἴχομεν ἐπίσης βουλευτικὰς ἐκλογὰς, καὶ αὐτὸ τοῦτο ἐγένετο καὶ ἐκ νέου. Ἔχομεν λοιπὸν τὰς διακοπὰς τῶν δικαστηρίων, ἔχομεν τὰς διακοπὰς, αἵτινες ἔρχονται ἐκ τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων καὶ τοῦ Πάσχα. Ἐὰν προσθέσωμεν τώρα καὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐκ μέρους τῶν δικαστηρίων, θέλομεν ἀφαιρέσει ἀπὸ αὐτὰ ἀκόμη καὶ ἄλλον χρόνον ἀναγκαῖον πρὸς τὰ κυρίως καθήκοντα αὐτῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι εἰς κατάστασιν σήμερον νὰ γνωρίζῃ πόσον ὀπίσω εὑρίσκεται ἥ τε ποινικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι, διότι ὅλα τὰ πράγματα ἐξεταζόμενα δύνανται ὑπὸ τὴν μίαν ὄψιν νὰ παρουσιάζουν τὸ καλὸν, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ἑτέραν νὰ προξενοῦν πλειότερον κακόν. Δὲν λέγω ὅλους τοὺς δικαστὰς, διότι μεταξὺ τῶν δικαστῶν μας εἶναι τῷ ὄντι καὶ λίαν ἀξιότιμοι διὰ τὴν φιλοπονίαν τῶν δικασταὶ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν καὶ τὴν ἀλήθειαν, ὅτι μεταξὺ τῶν δικαστῶν ἔχομεν καὶ πολλοὺς φυγοπόνους, ἐξασφαλιζομένους ὄπισθεν τῆς ἰσοβιότητος. Προσθέτοντες λοιπὸν καθ’ ἑκάστην νέαν ἐργασίαν, ἀφοῦ εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ δικαιοσύνη ἐν τῇ πατρίδι μας, δὲν ἀποτρέπομεν τοὺς δικαστάς μας ἀπὸ τὰ ἴδια αὐτῶν καθήκοντα, καὶ δὲν τοὺς ἐμποδίζομεν, καὶ ἂν ἔχουν ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, δίδοντες εἰς αὐτοὺς νέας ἀσχολίας, ἀπὸ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ ἐπιχείρησιν τῶν καθηκόντων των; Ἔχω ἀκόμη τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ δικασταὶ, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ δικάζουν τὰς ἐκλογὰς τὰς δημοτικάς, — διότι συμφωνῶ πληρέστατα μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Χατζόπουλος, ὅτι καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐν Ἑλλάδι ἔχουσιν οὐχὶ πολιτικὸν, ἀλλὰ πολιτικώτατον χαρακτῆρα, — πρέπει νὰ ἦναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴν ἦναι γνωστὰ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πῶς δὲ τοῦτο θέλει κατορθωθῆ; Νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον, ἂν κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐνεργείας τῆς ψηφοφορίας ὁ Ἄρειος Πάγος θέσῃ εἰς κληρωτίδας τὰ ὀνόματα τῶν δικαστικῶν προσώπων, διότι ἐγὼ θὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν δικαστήρια συγκροτούμενα ἀπὸ τὸν Νομάρχην, — διότι θέλω παροῦσαν τὴν διοικητικὴν Ἀρχὴν κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐκλογῶν· τὸ μὲν, διὰ νὰ μὴν ἀπομακρύνω ἐντελῶς τὴν Διοίκησιν ἀπὸ τὰ κυρίως καθήκοντα αὑτῆς, τὸ δὲ, διότι θέλω τὸν δικαστὴν αὐτὸν νὰ παρίσταται, ὅπως μεταδώσῃ τὸ ἐπιεικὲς πνεῦμα τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν εἰς τοὺς συναδέλφους του, — καὶ ἀπὸ δύω ἄλλα μέλη δικαστικὰ, ἤτοι ἀπὸ ἕνα πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ ἀπὸ ἕνα Ἐφέτην. Διὰ τῆς παρουσίας τῶν δύω δικαστῶν ἔχω τὴν ἐγγύησιν τῆς αὐστηρᾶς ἐξετάσεως τῆς ἐκλογῆς’ διὰ τῆς παρουσίας τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς ἔχω καὶ τὸ ἐπιεικὲς πνεῦμα τοῦ ἐλέγχου, τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὰς πολιτικὰς ἐκλογάς. Πῶς δὲ θὰ κατορθώσωμεν τὰ δύω μέλη τὰ δικαστικὰ νὰ ἦναι ἄγνωστα εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Διὰ τῆς κληρώσεως. Ἁπλούστατον πρᾶγμα. Ἔχομεν σήμερον 16 νομούς, οἱ Νομάρχαι εἶναι τοποθετημένοι εἰς τὰς θέσεις των· ἅμα τεθῶσι τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν ἄνω δικαστῶν εἰς κληρωτίδας, ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ ὀνόματα τῶν νομῶν, θὰ ἐξάγωμε, ἀφ’ ἑνὸς τὰ ὀνόματα τῶν Προέδρων καὶ Ἐφετῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ τῶν νομῶν, καὶ οὕτω φθάνομεν εἰς τὸν σκοπόν. Ἀλλὰ δύναται νὰ συμβῇ, ὥστε ὁ κλῆρος νὰ εὐνοήσῃ δικαστικοὺς ἐνδιαφερομένους ἐν τῷ νομῷ. Τότε, κύριοι, ἂς συμβῇ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς μας, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκδικάσωμεν τὰς ἰδίας μας ἐκλογὰς, ὁ Πρόεδρος ἐκεῖνος μετατίθεται κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν ἀπὸ τὸν Α νομὸν εἰς τὸν Β, καὶ ἔρχεται ὁ ἄλλος καὶ τὸν ἀναπληροῖ. Οὕτω νομίζω, ὅτι θέλομεν ἐξασφαλίσει τὴν ἀληθῆ ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν καὶ δὲν θέλομεν ἀπασχολήσει ἐντελῶς τὰ δικαστήρια εἰς καθήκοντα ἐκτὸς τῆς δικαιοδοσίας των. Ἄν ὅμως, κύριοι, παραδεχθῆτε τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προβάλλει τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπουργικὸν, ἀναγκαία συνέπεια εἶναι νὰ παραδεχθῆτε τὴν δημοσίαν συζήτησιν. Τότε πρέπει ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζοπούλου νὰ γείνῃ δεκτὴ καὶ νὰ ὑποστηριχθῇ, διότι ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις πλέον διὰ τὸ δίκαιον τῆς ἐκδικάσεως εἶναι ἡ δημοσία συζήτησις. Ποῖος ἔλεγχος θὰ ὑπάρχῃ τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως ἐπὶ μιᾶς πολιτικῆς ἐκλογῆς, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἡ δημοσία συζήτησις; Ἡ δημοσία δὲ συζήτησις, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι εἶναι λίαν ἀναγκαία, διὰ νὰ περιορίσῃ τὸ φατριαστικὸν πνεῦμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπηρεασθῇ καὶ ὁ δικαστικὸς κόσμος, ὅπως βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον θέλωμεν νὰ τὸ συνειθίσωμεν, παρεμβάλλοντες αὐτὸν εἰς καθαρῶς πολιτικὰ ζητήματα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδώσωμεν τὰς ἐκλογὰς εἰς τὰ δικαστήρια, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ὑπεστήριξα· λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸν ἐπαρχιακὸν σύμβουλον δι’ ἑνὸς Ἐφέτου. Εἶπον κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ μὴν ἦναι γνωστὸν εἰς οὐδένα τίνες θὰ ἦναι οἱ δικαστικοὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασίς μου, καθὼς θὰ ἀποῤῥιφθῇ, πρέπει νὰ παραδεχθῆτε τὴν δημοσίαν συζήτησιν. Ἔχω δὲ πεποίθησιν, ὅτι, ἂν παραδεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, μετὰ τρία ἔτη ὁ νόμος θὰ μεταβληθῇ, διότι ἡ πεῖρα θὰ σᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ δικαστήρια δὲν εἶναι τὰ ἁρμοδιώτερα νὰ ἐκδικάζουν τὰς ἐκλογάς.

§52ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Καὶ μεθ’ ὅλα τὰ λεχθέντα προκύπτει μία ἀπορία, τὴν ὁποίαν εἶναι ἀνάγκη νὰ λύσωσιν οἱ ἁρμόδιοι· εἶναι δὲ ἡ ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν νόμου λέγει ῥητῶς, ὅτι ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντὸς τῶν 30 ἡμερῶν δὲν ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του, τότε ἡ ἐκλογὴ θεωρεῖται ἔγκυρος. Τὸ ἄρθρον ὅμως 17 τοῦ ὑπ’ ὄψιν μας νομοσχεδίου δὲν ὁρίζει συνέπειάν τινα, ἂν τὸ Ἐφετεῖον ἐντὸς 30 ἡμερῶν δὲν ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του. Ὑποθέσατε, ὅτι μετετέθησαν οἱ Ἐφέται, οἱ λαβόντες μέρος, ὑποθέσατε, ὅτι δὲν θέλουν νὰ ἐκδώσουν τὴν ἀπόφασίν των, πιεζόμενοι, ἢ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον· τότε ποία θὰ ἦναι ἡ συνέπεια; Λοιπὸν αὐτὸ τὸ μέρος πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, νὰ προστεθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν νόμου, ἤτοι, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν παρέλθῃ ἡ τριακονθήμερος προθεσμία καὶ δὲν ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐφετείου, ἡ ἐκλογὴ νὰ θεωρῆται ἔγκυρος, ὅπως εἶναι καὶ εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον. — Ἐπίσης λέγει: τὸ δικαστήριον δικάζει ἐν Συμβουλίῳ· τίνες θὰ λάβουν μέρος. Θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνωσι μέρος καὶ οἱ δικηγόροι; Τὸ μέρος τοῦτο πρέπει νὰ καθαρισθῇ, νὰ προστεθῇ δὲ, ὅτι πάντοτε τὸ Συμβούλιον θὰ συγκροτῆται παρὰ τακτικῶν δικαστῶν καὶ τακτικῶν Ἐφετῶν. Αὐτὰ ὅλα πρέπει νὰ τεθοῦν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διὰ νὰ ἦναι πλῆρες. — Ἐπίσης λέγει «ὁ πρόεδρος τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς. Ἡ Διοικητικὴ Ἀρχὴ ὀφείλει νὰ πέμπῃ τὰ πρακτικά.» Ἂν δὲν τὰ πέμψῃ, τί μέλλει γενέσθαι; Εἶναι ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ, ὅτι ὀφείλει ἀνυπερθέτως καὶ ὑπὸ ἰδίαν της εὐθύνην νὰ πέμψῃ τὰ πρακτικά, καὶ ὁ δήμαρχος νὰ δημοσιεύῃ ὑπὸ ἰδίαν του εὐθύνην τὸ ἀποτέλεσμα. Τότε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἦναι πλῆρες καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν κατόπιν ἀνάγκην ἄλλου νόμου.

§53Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§54Σ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς ὑπεστήριξε τὴν γνώμην του τῷ ὄντι κάλλιστα· τὴν ὑπεστήριξεν ore rotundo (στρογγύλῳ στόματι). Ἀλλ’ ἡ γνώμη του κεῖται ἄντικρυς εἰς διάταξιν τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον καθιέρωσε τὴν ἀρχὴν, καθ’ ἣν πρέπει νὰ παύσωσιν ἐπὶ τέλους τὰ διοικητικὰ δικαστήρια. Εἰς ὅλον δὲ τὸν πεπολιτισμένον κόσμον παρατηρεῖται ἡ τάσις τοῦ νὰ καταργηθῶσι τὰ διοικητικὰ δικαστήρια. Ὁ ἔντιμος κ. Πρωθυπουργός, ὑποβάλλων τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀνέφερεν, ὅτι αὐτὸ τοῦτο συμβαίνει καὶ παρ’ Ἄγγλοις. Τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἀγγλίας ἀφῆκε τὴν τύχην τῶν βουλευτῶν, ὧν ἡ ἐκλογὴ προσβάλλεται, εἰς χεῖρας τῶν τακτικῶν δικαστῶν. Τώρα ἐγὼ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἔνθερμος θαυμαστὴς, τὸ ὁμολογῶ, τοῦ ἀγγλικανικοῦ πολιτισμοῦ, ἔπρεπε νὰ εὑρεθῶ σύμφωνος μὲ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας, τὸν προτείνοντα ἵνα δεχθῇ τὸ Κοινοβούλιον τὴν ἀρχὴν τῆς δημοσιότητος. Ἀλλὰ, κατὰ Μοντέσκιον, πρέπει νὰ μὴ παραβλέπῃ τις τὰς ὁμοιότητας μεταξὺ ἀνομοίων, καὶ τὰς ἀνομοιότητας μεταξὺ ὁμοίων. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν Ἄγγλων βουλευτῶν, ὧν ἡ ἐκλογὴ προσβάλλεται, ὁ βουλευτὴς εἰσέρχεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λειτουργεῖ, καὶ ὅμως ἡ τύχη του εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ δικαστοῦ. Παρ’ ἡμῖν δὲν ἔχει οὕτω· τοῦ βουλευτοῦ ἡ τύχη εἶναι ἐκκρεμής, ἄχρις οὗ τοῦ ἐξελέγξῃ τὴν ἐκλογὴν ἡ Βουλή. Λοιπὸν παρ’ ἡμῖν τὸ Πρωτοδικεῖον ἐν συμβουλίῳ πρέπει νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τίς θὰ ἦναι ὁ Δήμαρχος· πρέπει δὲ νὰ πράξῃ τοῦτο ἐκ τῶν ἐνόντων. Ἐὰν ὑπάρχῃ σοβαρωτέρα πλημμέλεια περὶ τὴν ἐκλογὴν, δὲν καλύπτεται ποτέ. Δύναται νὰ γείνῃ ἄλλη διαδικασία πρὸς τοῦτο· ἀλλ’ ἐν τούτοις πρέπει νὰ λυθῇ ταχέως τὸ ζήτημα τίς θὰ ἦναι ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ τοῦ τόπου. Ἰδοὺ διατὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν δημοσίαν συζήτησιν. Δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν μόνον τὴν χρῆσιν ὑπομνήματος πρὸς διασάφησιν τοῦ πράγματος, καὶ διαφώτισιν τῶν δικαστῶν....

§55ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν διαδικασίαν τὴν συνήθη· θὰ γείνῃ μία συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου καὶ θὰ ἐκδοθῇ μία ἀπόφασις ἀμέσως.

§56ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἡ δημοσία συζήτησις θὰ ἔχῃ ὡς ἀναπόφευκτον ἀποτέλεσμα τὴν ἔξαψιν τῶν παθῶν, καὶ τοιαύτην τῶν δύω ἀντιθέτων μερίδων ἀντιπαράστασιν, ὥστε θὰ ἔχητε ἐμφύλιον πόλεμον. Ἀλλὰ τῷ ὄντι καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον, νὰ συγκροτῆται τὸ Συμβούλιον ἐκ τακτικῶν δικαστῶν, καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ σημειώσητε ὡς τροπολογίαν ἰδικήν μου, καὶ νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ δεχθῇ ὑπομνήματα.

§57ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θ’ ἀπαντήσω βεβαίως εἰς τὸν πρῶτον ἀντικρούσαντα τὰς ἰδέας μου κ. Δημητρακάκην· ὁ κ. Δημητρακάκης, ὁ ὁποῖος ὠνόμασε καὶ τὸ σῶμα τῶν δικηγόρων ἐν γένει σκυλολόγιον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἀνήκει καὶ αὐτὸς, τῷ ὄντι παρίσταται περιερχόμενος διαφόρους τάξεις. Καὶ ἀπεφάσισε, περιερχόμενος ὅλας αὐτὰς τὰς τάξεις, νὰ τὰς στολίσῃ, παρουσιαζόμενος καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος ὅλων αὐτῶν. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἰδέας τὰς προερχομένας ἀπὸ τὸν κ. Δημητρακάκην· θ’ ἀπαντήσω εἰς τὰ παρ’ ἄλλων λεχθέντα ἐναντίον τῆς τροπολογίας μου. Ἠδυνάμην, κύριοι, ν’ ἀποδεχθῶ, ἐὰν ἐθεώρουν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπέρχηται ἀπώλεια χρόνου, τὴν ἀπομάκρυνσιν ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὡς προξενοῦντα ἄτοπόν τι, ἢ τὴν ἀπώλειαν τοῦ χρόνου. Ἀλλὰ μήπως ἡ δημοσία συζήτησις πρόκειται νὰ φέρῃ τίποτε κακὸν, καὶ θέλομεν ἐν πάσῃ περιπτώσει ν’ ἀπομακρύνωμεν καὶ αὐτὴν, καθιεροῦντες τὴν ἐκδίκασιν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐνώπιον τῶν Συμβουλίων; Αἱ παραστάσεις, λέγουσιν, ἐπιτρέπονται, ὑπομνήματα ἐπιτρέπονται. Ἀλλὰ διὰ τί τότε νὰ ἐμποδίζωμεν καὶ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος, διὰ νὰ κάμῃ τὰς παραστάσεις, θέλει νὰ εἴπῃ ὅ,τι θὰ εἴπῃ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, διὰ νὰ τὸν ἀκούσουν καὶ ἄλλοι; Διὰ τί νὰ ἀπαγορεύσωμεν αὐτὸ τὸ μέτρον; Θὰ ἐνόουν νὰ προταθῇ ὡς ὑποτροπολογία νὰ μὴν ἐξετάζωνται μάρτυρες, μολονότι ἐὰν δὲν ἐπιτραπῇ ἡ ἐξέτασις τῶν μαρτύρων, πῶς ἄλλως πολλάκις θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἀποδείξῃ τις τὰ δικαιώματά του; Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι αἱ παρεκτροπαὶ κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς εἶναι ὁ κανών· κατὰ τὸ πλεῖστον τῳόντι καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ διεξάγονται καλῶς. Δὲν εἶπον, ὅτι πολλοὶ τῶν νομαρχῶν δὲν ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των. Ἀλλ’ οἱ νόμοι ἔχουν τὸν σκοπὸν καὶ τὰ ἔκτακτα αὐτὰ νὰ προλαμβάνουν, καὶ μάλιστα ὅταν πρόκηται περὶ σπουδαίου ἀντικειμένου, οἷον εἶναι τὸ προκείμενον. Τί ἐπαναλαμβάνουν, ὅτι οἱ νομάρχαι εἶναι καλοὶ, ὅτι ὑπάρχει ἐγγύησις, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ διεξάγονται καλῶς; Μήπως ἐγὼ ἔχω κανὲν ἐνδιαφέρον πρὸς ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας μου, ἵνα διαμφισβητήσω ταῦτα; Μήπως ἔχω τι, τὸ ὁποῖον νὰ μὲ διαθέτῃ κατὰ τῆς τάξεως τῶν νομαρχῶν, καὶ παρίσταται ὁ κ. Δημητρακάκης ὡς ἡ ἐνσάρκωσις τῆς διοικήσεως, ἵνα ὑποστηρίξῃ τοὺς νομάρχας; Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ἀλλὰ, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἐλευθερίας, πρέπει νὰ περιβάλλωμεν αὐτὰς καὶ μὲ τὰς προσηκούσας ἐγγυήσεις. Αἱ ἐλευθερίαι πρέπει νὰ ἦναι ἐξησφαλισμέναι, ἵνα τοὐλάχιστον δοκιμασθῶσι, καὶ τότε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἐὰν ἦναι λυσιτελεῖς εἰς τὸν Τόπον· διότι αἱ πολιτικαὶ ἐλευθερίαι δὲν εἶναι ὁ τελικὸς σκοπὸς τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ τὰ μέσα· καὶ ἂν αἱ πολιτικαὶ ἐλευθερίαι δὲν ἀποδεικνύωνται λυσιτελεῖς, τότε πρέπει νὰ εἴπωμεν ἐῤῥέτωσαν αὗται. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐξεύρωμεν τὸν τρόπον, δι’ οὗ αἱ πολιτικαὶ ἐλευθερίαι νὰ ἐξασφαλισθῶσι, διὰ νὰ δοκιμασθῶσι, καὶ πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῶσιν ἀπὸ τῶν ἐπιδράσεων, εἴτε τῶν ἀμέσων, εἴτε τῶν ἐμμέσων, τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, καὶ ἀπὸ ἄλλων πραγματικῶν αἰτίων, ἅτινα νοθεύουσιν αὐτὰς, καὶ τότε δυνάμεθα μόνον νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι χρήσιμοι· ἄλλως, καταντῶσιν εἰς ἀληθῆ τυραννίαν. Μᾶς ἀνέφεραν τὴν οἰκονομίαν τοῦ χρόνου. Ἡ οἰκονομία αὕτη εἶναι ὀλίγων μόνον λεπτῶν τῆς ὥρας, ἢ ὥρα, ἢ καὶ ἡμέρα, διὰ μίαν ὁλόκληρον τετραετίαν· ὥστε δὲν εἶναι σπουδαῖος ὁ λόγος οὗτος. Ἐπρότεινα ν’ ἀναγραφῇ, ὅτι ἐξετάζονται οἱ μάρτυρες· διότι πῶς θὰ ἀποδειχθῇ ἄνευ μαρτύρων μία παρανομία, ὅταν δὲν ὑπάρχουν ἔγγραφα πρὸς ἀπόδειξιν αὐτῆς; Ὑποθέσατε, ὅτι εἰς μίαν ἐπαρχίαν γίνονται ἀπροκάλυπτοι ἐπεμβάσεις, καὶ μόνον διὰ μαρτύρων δύνανται νὰ ἀποδειχθῶσι. Τί μὲ ὠφελεῖ λοιπὸν νὰ ἔχητε ἀναγεγραμμένα τὰ δικαιώματα καὶ νὰ μὴ μοῦ ἐπιτρέπετε τὴν ἀπόδειξιν; Νομίζετε, ὅτι ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος δύναται τὰ πάντα νὰ βλέπῃ καὶ νὰ πιστοποιῇ; Ἀφοῦ ἀνεγράψατε τὸ δικαίωμα, πρέπει νὰ ἀναγράψετε καὶ τὰ μέσα τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ δικαιώματος. Εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶπε: μήπως τὸ Συμβούλιον δὲν δύναται νὰ ἐξετάσῃ μάρτυρας; Ἀλλ’ ὅταν παραδέχεσθε τὴν ἀρχὴν, πῶς δὲν τὴν θέλετε ὡς κανόνα; Διατί, κύριοι, νὰ θέλετε νὰ ἀποκλείσητε τὴν δημοσιότητα, ἥτις εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις, δι’ ἧς δύναται νὰ σταματήσῃ πᾶσα παρεκτροπὴ, καὶ ἐνῷ ἴσα ἴσα αὐτὴ ἡ κατάστασίς μας, νομίζω, ὅτι μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὸ νὰ παραδεχθῶμεν παντοῦ τὴν δημοσιότητα; Διότι δύνανται πολλοί, εἴτε διότι ἔχουν ἰσχὺν, ἢ διότι ἔχουσιν ἄλλην ἐπιτηδειότητα, νὰ ὑποστηρίξωσι τὰ δικαιώματά των καὶ ἄλλως ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι, οἵτινες μόνον ἐν τῇ δημοσιότητι θέλουσι καὶ δύνανται νὰ ὑποστηρίξωσι τὰ δίκαιά των. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν κεντρικὴν Ἀρχὴν ὅλας ἐκείνας τὰς ἀμέσους ἢ ἐμμέσους ἐξουσίας, αἱ ὁποῖαι δὲν χρησιμεύουν εἰς αὐτὴν διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους· καὶ ὅταν ἴδω μίαν Κυβέρνησιν νὰ ζητῇ νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν, τότε διατίθεμαι ἔτι μᾶλλον ὑπὲρ τοιαύτης Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ θέλῃ νὰ ἔχῃ μόνον τὰς ἐξουσίας, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν ὑπὲρ τοῦ Κράτους, καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τῶν ἀτόμων. Καὶ ἂν εἰς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ὁ κ. Δημητρακάκης ἔχῃ ἐναντίαν ἰδέαν, ὑπάρχει μεγάλη βεβαίως διαφορὰ καὶ ἀντίθεσις καὶ κατὰ τοῦτο μεταξὺ ἐμοῦ καὶ αὐτοῦ.

§58ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀναγκάζομαι νὰ ἀναβῶ τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν λεχθέντων ὑπὲρ τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν πρωτοδίκως ὑπὸ τῶν συμβουλίων τῶν Πρωτοδικείων καὶ ἐφεσίμως ὑπὸ ἐκείνων τῶν Ἐφετείων. Εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτε εἰσήχθη ὑπ’ ἐμοῦ ὡς πληρεξουσίου ὁ περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν νόμος, ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα, ἡ καὶ σήμερον ἐπικρατοῦσα: τοῦ νὰ ἀνατεθῶσι πᾶσαι αἱ ἐκδικάσεις αἱ πολιτικαὶ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια· ἀλλ’ ἐπεκράτησεν ἐπὶ τέλους ἡ ἑτέρα ἰδέα, ὅτι δηλ. πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὰ τακτικὰ δικαστήρια ὅλως διόλου μακρὰν τῆς πολιτικῆς, ἥτις, ἀναμιγνυομένη, θέλει δηλητηριάσει καὶ ταῦτα. Δὲν προβαίνω εἰς λεπτομερείας πρὸς ἀπόδειξιν τούτου, διότι ὅλοι ἀνήκομεν εἰς ἐπαρχίας, εἴμεθα πολιτευόμενοι καὶ γνωρίζομεν τί γίνεται, ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐνδιαφερούσης δικαστικῆς ὑποθέσεως. Ἐπιμένω, ὅτι τὸ μέγα, τὸ καλῶς ἐννοούμενον πολιτειακὸν συμφέρον εἶναι νὰ προφυλάξωμεν τὰ δικαστήρια ἀπὸ τὴν πολιτικήν· διότι ἄλλως ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θέλομεν τὰ συνειθίσει νὰ ἀπομακρύνωνται τῆς πραγματικῆς ἐντολῆς των διὰ τῆς εἰς αὐτὰ ἀναθέσεως διοικητικῶν καθηκόντων. Ἕνεκα τούτου ὁ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ψηφισθεὶς νόμος, τῇ εἰσηγήσει μου, ὥρισεν εἰδικὸν ἐπὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν δικαστήριον, συγκείμενον ἀπὸ διάφορα πρόσωπα, ἀντιπροσωπεύοντα πάντα τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα, ἤτοι τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἀρχῆς, τῆς Δημοτικῆς καὶ τῆς Δικαιοσύνης. Συνέκειτο ἀπὸ τὸν Νομάρχην, τὸν πρόεδρον τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τὸν πρόεδρον τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου· ἕκαστος δὲ τούτων εἶχεν ἰδιαίτερον δικαίωμα νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἐπεδιώχθη ἡ ἀπομάκρυνσις τῆς ἀποκλειστικῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἀρχῆς ἀπὸ τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ συγχρόνως ἐδίδετο καὶ μία ἐγγύησις πρὸς τὴν δικαίαν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο ἦτο συνεπὲς πρὸς τὸ νέον εἰσαχθὲν σύστημα τῆς ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν ἐκλογέων ἀναδείξεως τῶν δημάρχων ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἀρχῆς. Γνωρίζετε, ὅτι πρὸ τούτου ἴσχυε τὸ σύστημα νὰ ἐκλέγωσιν οἱ πολῖται τρεῖς ὑποψηφίους διὰ τὴν θέσιν δημάρχου, ἡ δὲ Κυβέρνησις νὰ ἐκλέγῃ μεταξὺ τούτων ἕνα καὶ νὰ τὸν διορίζῃ δήμαρχον. Ὁ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ὅμως ψηφισθεὶς καὶ ἰσχύων νῦν νόμος, καταργήσας τὴν περὶ τριῶν ὑποψηφίων διάταξιν, ἀνέθηκε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου εἰς μόνους τοὺς ἐκλογεῖς, τὴν δὲ Κυβέρνησιν ὑποχρεοῖ νὰ ἀναγνωρίσῃ δήμαρχον τὸν ἕνα μόνον ἐκλεκτὸν τοῦ λαοῦ. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ὁ δήμαρχος ἐκπηγάζει ἀπὸ μόνην τὴν πραγματικὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, καὶ ἀπεμακρύνθη ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία ἀπὸ τῆς συμμετοχῆς τῆς διὰ τοῦ ὁποίου εἶχε δικαιώματος τῆς ἐπιλογῆς μεταξὺ τριῶν προτεινομένων ὑποψηφίων. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ ἀνατιθέμενα εἰς τὸ δήμαρχον διάφορα τῆς διοικήσεως καθήκοντα γεννῶσι δικαιώματά τινα εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, ἔδει νὰ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ αὕτη εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν. Ὅθεν εἰς τὴν δικάζουσαν ἐπιτροπὴν προσελήφθη ὁ Νομάρχης εἰς προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, εἰς δὲ τὴν προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τῆς Δημοτικῆς Ἐξουσίας προσελήφθη ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου ὡς ἀντιπρόσωπος δημοτικὸς, καὶ τέλος ὁ πρόεδρος τοῦ Πρωτοδικείου προσελήφθη ὡς οὐδετέρα Ἀρχὴ, προσηλωμένη εἰς τὸν νόμον, ἄσχετος καὶ πρὸς τὴν Ἐκτελεστικὴν καὶ πρὸς τὴν Δημοτικὴν Ἐξουσίαν. Τοιαῦται ἦσαν αἱ ἀρχαὶ τοῦ νόμου, τοῦ ὁποίου νῦν ζητεῖται ἡ τροποποίησις, ἀνατιθεμένης διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἰς τὰ τακτικὰ δικαστικὰ Συμβούλια τῆς ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Κύριοι, εἰς τὰς τοιαύτας πολιτικὰς δίκας λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν καὶ οἱ καιροὶ καὶ αἱ περιστάσεις, παρορᾶται δ’ ἐνίοτε ἡ αὐστηρότης τῶν τύπων, ὅταν ἐξ ἄλλων διδομένων προκύπτῃ κατ’ οὐσίαν τὸ νόμιμον. Τοὐναντίον οἱ δικασταὶ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, προσκεκολλημένοι κατὰ τὸ καθῆκόν των εἰς τὰς νομίμους διατάξεις, εἴτε τυπικὰς, εἴτε οὐσιαστικὰς, ἐμμένουσιν εἰς τὸ γράμμα αὐτῶν, ἡ δὲ ἕξις αὕτη καθιστᾷ ἀσυμβίβαστον τὴν ἐκδίκασιν τῶν καθαρῶς πολιτικῶν δικῶν ὑπὸ τῶν δικαστηρίων τῶν ἐπιφορτισμένων τὴν ἀπονομὴν τῆς ἀστικῆς δικαιοσύνης. Τὰ δικαστήρια πολλάκις εἶναι ἠναγκασμένα νὰ ἀκυρῶσι διὰ τὴν ἔλλειψιν ἑνὸς τύπου’ τὰ δικαστήρια θέλουσιν ἐκτελῇ τὸν νόμον ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν αὐστηρῶς, προσέχοντα καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐλαχίστους δημοσίους τύπους καὶ ἀδιαφοροῦντα πολλάκις καὶ πρὸς τοὺς καιροὺς, τὰς περιστάσεις καὶ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ προκύψωσιν ἐξ ἀκυρώσεως ἐκλογῆς τινος. Πολλάκις θέλομεν ἴδει τὰ δικαστήρια νὰ ἀκυρῶσιν, ὡς ἐκ τῶν περὶ τὴν ἀπονομὴν ἀστικῆς δικαιοσύνης ἕξεών των, ἐκλογὴν δι’ ἐλαχίστην παρατυπίαν, ἐνῷ ἡ παράλειψις αὕτη τοῦ τύπου δὲν ἐπήνεγκε καμμίαν βλάβην εἰς τὴν οὐσίαν. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲ ὁποῖον θέλει εἶσθαι; Νὰ τίθεται ὁ δῆμος εἰς νέαν ἐκλογικὴν πάλην’ ἐφ’ ὅσον δὲ ἡ ἐκλογὴ ὑπάρχει, ὁ δῆμος θὰ ἦναι εἰς ἀναστάτωσιν, καὶ πληθὺς ἀτομικῶν καὶ δημοσίων συμφερόντων θέλει διατελεῖ ὑπὸ ἐκκρεμότητα. Αὗται αἱ ἰδέαι ἐπεκράτησαν κατὰ τὴν Συνέλευσιν καὶ ἕνεκα τούτου ὡρίσθη ὑπὸ τοῦ νόμου ἡ ἐκδίκασις τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ὑπὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς. Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ συμμετοχὴ τῶν προέδρων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων εἰς τὴν ἐκδίκασιν δὲν ἦτον ἐπιτυχής· διότι αὐτοὶ, εἴτε ἐξ ἀνικανότητος, εἴτε ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ τὰ ἐπιτόπια στοιχεῖα, εἴτε ἐξ ἄλλων αἰτίων, δὲν ἐξεπλήρωσαν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον εἰλικρινῶς καὶ καλῶς τὸ καθῆκόν των· ἠδύνατο ὅμως νὰ διορθωθῇ κατὰ τοῦτο ὁ νόμος, προσλαμβανομένου ἑτέρου τινὸς ὡς τρίτου μέλους τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου, οὐχὶ δὲ νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκδίκασις εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἐὰν, κύριοι, ἀναθέσωμεν τὴν ἐκδίκασιν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, θέλομεν τὰ ἐκθέσει εἰς κατακρίσεις καὶ εἰς συκοφαντίας, θέλει διασύρεσθαι εἰς τὰς ὁδοὺς ἡ ὑπόληψις τῶν δικαστῶν, συκοφαντουμένων, ὅτι ἐπηρεαζόμενοι ἢ δωροδοκούμενοι ἐξέδωκαν τοιάνδε ἢ τοιάνδε ἀπόφασιν ἐπὶ ἐκλογῆς τινος. Ἑπομένως θέλει ἐκλείψει εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ ἡ μόνη ἐγγύησις, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν Πατρίδα, αἱ δὲ συνέπειαι θέλουσιν ὑπάρχει ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς σπουδαῖαι· διότι θέλει σχηματισθῆ ἡ ἰδέα, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν ἀπονέμεται δικαιοσύνη, ἀλλὰ τὰ πάντα γίνονται διὰ τῆς δωροδοκίας. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ, ὡς συμπεραίνω, ὑπάρχει διατεθειμένη νὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια ἀναθέσεως τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ φροντίσωμεν τοὐλάχιστον περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν τε δημοτικῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν καὶ τῆς ὑπολήψεως τῶν δικαστῶν ἀπὸ πάσης συκοφαντίας, ἵνα διατελῶσι ταῦτα εἰς τὸ ὑψηλὸν σημεῖον, εἰς ὃ τὰ ὥρισεν ἡ ἀποστολή των· φρονῶ δὲ, ὅτι κατορθοῦται ἐν μέρει τοῦτο, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτοῦ κ. Χατζοπούλου, καθ’ ἣν παρέχεται τοῖς ἐνισταμένοις τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίζωσι τὰς ἐνστάσεις των ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου, συνεδριάζοντος δημοσίᾳ, τροποποιουμένης οὕτω τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, δι’ ἧς ὁρίζεται, ὅτι τὰ δικαστήρια θέλουσιν ἀποφασίζει ἐν συμβουλίῳ, ἤτοι ἐν παραβύστῳ.

§59ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ δημοσία συνεδρίασις θὰ ἔχῃ καὶ τὸ καλὸν ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ λείψωσιν αἱ ψευδεῖς ἐνστάσεις μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, διότι δὲν θὰ τολμᾷ πᾶς τις νὰ παρουσιάζῃ ψευδεῖς ἐνστάσεις εἰς δημοσίαν συνεδρίασιν.

§60ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐνστάσεων δημοσιότης ἔχει τὰ ἑξῆς καλά. Αʹ. Λαμβάνον τὸ κοινὸν γνῶσιν τῶν ὑπὲρ καὶ κατὰ ἐκλογῆς τινος λόγων, κρίνει ἐπὶ τούτων καὶ ἀποκρούει πᾶσαν μομφὴν κατὰ τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς διὰ πᾶσαν ἀπόφασίν της, στηριζομένην ἐπὶ τοῦ δικαίου. Βʹ Ἀναπτύσσονται δεόντως ὅλοι οἱ λόγοι, καὶ οὐδὲν μένει παράπονον, ὅτι ἀπεσιωπήθησαν, ἢ παρεμορφώθησαν γεγονότα τινὰ οὐσιώδη ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Καὶ τέλος Γʹ προφυλάττεται τὸ δικαστήριον ἀπὸ ἐπηρεασμοὺς, καὶ ἐξασφαλίζεται ἀπὸ πάσης συκοφαντίας ἡ ὑπόληψις τῶν μελῶν αὐτοῦ, διατηρουμένη ἀκεραία καὶ ἀνωτέρα πάσης ἀδίκου προσβολῆς.

§61Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Τὸ κῦρος τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀποφασίζεται ἀνεκκλήτως ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν. Δικηγόροι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον». (Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὑπ’ ἀριθ. 16).

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐν Συμβουλίῳ τακτικῶν Δικαστῶν».

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς ἐπρότεινε τροπολογίαν, καθ’ ἣν ἐκδίκασις νὰ γίνεται ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν κατὰ κλήρωσιν, ὑπὸ ἑνὸς Ἐφέτου καὶ τοῦ Νομάρχου. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Σωτηρίου Πετιμεζᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη. — Οἱ παραδεχόμενοι ἤδη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀθαν. Πετιμεζᾶ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄν καὶ τὸ θεωρῶ περιττὸν, τὸ κείμενον δύναται νὰ μεταβληθῇ διὰ τῆς προσθήκης τῶν λέξεων «ἐν Συμβουλίῳ τακτικῶν δικαστῶν». Ἐπίσης ἐπροτάθη, ὅπως διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «παρὰ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς κτλ.» καὶ νὰ μείνωσι μόναι αἱ λέξεις «ἀφ’ ἧς ὁ Πρόεδρος λάβῃ τὰ πρακτικά.» Νομίζω, ὅτι τὸ ἀσφαλέστερον εἶναι νὰ παραδεχθῶμεν καὶ ὡς πρὸς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ὁ Νόμος ἀνέγραψεν ὡς πρὸς τὰς βουλευτικὰς, τουτέστιν ὅτι ἀντιπρόσωποι τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς παραδίδωσι τὰ πρακτικὰ εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ οὐχὶ εἰς τὸν προϊστάμενον τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς.

§65ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἐκλογῶν τὰ πρακτικὰ ἐκτίθενται δημοσίᾳ καὶ λαμβάνουσι γνῶσιν οἱ ἐνιστάμενοι. Λοιπὸν ἡ Διοικητικὴ Ἀρχὴ στέλλει τὰ πρακτικὰ αὐτὰ εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πρωτοδικῶν.

§66ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. «Ἀφ’ ἧς παραλάβῃ τὰ πρακτικά.» Νὰ μένῃ ἕως ἐδῶ.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τίνα θὰ τὰ παραλάβῃ.

§68ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀφοῦ δεχθῇ τὰς ἐνστάσεις, ὑποχρεοῦται νὰ διαβιβάσῃ τὰ πρακτικὰ εἰς τὴν Διοικητικὴν Ἀρχήν. Κατὰ τοῦτο, τὸ ἄρθρον ἔχει καλῶς· πρέπει μόνον νὰ τεθῇ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑποχρεοῦται ἡ Διοικητικὴ Ἀρχὴ καὶ ὁ Νομάρχης νὰ διαβιβάσῃ τὰ πρακτικὰ εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν νὰ θέσωμεν διορίαν, νομίζω, ὅτι διὰ διορίας ὀκτὼ ἡμερῶν ἐκπληροῦμεν τὴν ἀνάγκην, διότι ἔχομεν ἐνταῦθα τὸ ἄρθρον 13, καθ’ ὃ ἐκτίθενται τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ Δημαρχείῳ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας, μεθ’ ὃ πρέπει ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Διοικητικὴν Ἀρχὴν καὶ παρὰ ταύτης εἰς τὸ δικαστήριον. Λοιπὸν εἰς τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει «Τὰ πρακτικὰ παρὰ τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς» ἐπιπροστίθεται «ὀφειλούσης νὰ τῷ πέμψῃ αὐτὰ ἐντὸς 8 ἡμερῶν....»

§70ΤΙΝΕΣ. Δέκα ἡμερῶν.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔστω «10 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς». (Ἀναγινώσκονται ἀμφότερα τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου 16 καὶ 14 συμπτυχθέντα εἰς ἓν, ὑπ’ ἀριθ. 16, καὶ γίνονται δεκτὰ ὡς ἐτροπολογήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§72ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ τροπολογία δὲν θὰ ἐπιψηφισθῇ;

§73ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Αὕτη ἀπεῤῥίφθη σιωπηρῶς.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη.—Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§75ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπισκευῆς καὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ κατὰ τὸ Ληλάντιον πεδίον Καλαποδίου, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι θέλει εἶσθαι καλὸν νὰ ἐξετάσωμεν ἀλληλοδιαδόχως ἐπὶ τίνων νομοσχεδίων ἐκ τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, καὶ εἰς τούτων τὴν ἀνάγνωσιν νὰ προβῶμεν· ὅταν δὲ ἐπί τινος νομοσχεδίου ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ἔστω καὶ παρ’ ἑνὸς μόνον βουλευτοῦ, νὰ τὸ ἀφίνωμεν δι’ ἄλλην συνεδρίασιν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ.

§78Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε νὰ μείνῃ καὶ τὸ ἕτερον τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ΨΙΣΤʹ νόμου περὶ στρατολογίας.

§80ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. — Ὁμοίως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς ά συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) Περὶ ἐπεκτάσεως καθ’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων προνομιούχων καὶ ἀνεγνωρισμένων Τραπεζῶν τῶν ἰσχυουσῶν ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δυνάμει εἰδικῶν συμβάσεων καὶ νόμων, διατάξεων ὡς πρὸς τὰς ἀναγκαστικὰς ἐκτελέσεις. 2) Περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐξετάσεως τῶν ὀθωμανίδων ὡς μαρτύρων. 3) Περὶ σημειώσεως ὑποθηκῶν ἐν τοῖς Νομοῖς Ἄρτης, Λαρίσσης καὶ Τρικκάλων. 4) Περὶ διορισμοῦ ἑρμηνέων τῆς τουρκικῆς γλώσσης ἐν τοῖς δικαστηρίοις τῶν νέων Ἐπαρχιῶν. 5) Περὶ προσθήκης ὀκτὼ γεωμετρῶν. 6) Περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐκχωρήσεως τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων κλπ. 7) Περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ).

§82ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπισκευῆς καὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ κατὰ τὸ Ληλάντιον πεδίον Καλαποδίου.

§83ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Νὰ γείνῃ ἡ ἀνάγνωσις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας τροπολογίας.

§84ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 παρατηρῶ, ὅτι ὁ νομάρχης παρουσιάζεται καὶ ἀποφασίζει διὰ τὰς ἐνστάσεις. Αὐτὸ εἶναι, καθόσον ἀφορᾶ τὰς κοινοτικὰς ὑποθέσεις, νὰ ἀποφασίζῃ ὁ νομάρχης.

§85ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλλωνται ὅπως δήποτε εἰς Ἀρχήν τινα αἱ ἐνστάσεις.

§86ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, μοὶ κάμνετε τὴν χάριν νὰ μοὶ εἴπητε ποῖον κείμενον θὰ συζητηθῇ; διότι ἔχομεν 4 κείμενα.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπῆρχεν ἀρχικῶς πρότασις νόμου παρὰ βουλευτῶν· κατόπιν τὸ Ὑπουργεῖον ἐπρότεινε τροπολογίαν ἐπὶ ταύτης. Οἱ βουλευταὶ ἀντεπρότειναν τροπολογίαν συμπληρωματικήν· τότε ἐπῆλθε νέα συνεννόησις, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀντιτροπολογιῶν κατηρτίσθη νέον κείμενον, φέρον τὰς ὑπογραφὰς τῶν βουλευτῶν κ.κ. Φλογαΐτου καὶ Οἰκονόμου. Τοῦτο παρεσκευάσθη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ εἶναι τὸ δεδημοσιευμένον, οὗτινος θὰ γείνῃ ἤδη ἡ ἀνάγνωσις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§88ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς ἐντὸς τῶν ἐν Ἠλείᾳ σταφιδαμπέλων.

§89ΤΖΑΝΕΣ. Εἰσήχθη γενικώτερον νομοσχέδιον περὶ ὅλων.

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φορὰν, καὶ κατόπιν βλέπομεν πῶς δυνάμεθα νὰ γενικεύσωμεν τὴν διάταξιν καὶ νὰ τὴν βελτιώσωμεν καὶ νὰ τὴν συμπληρώσωμεν. Ἐν τούτοις παρατηρῶ ὡς πρὸς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον, ὅτι θὰ ζητήσωμεν, ὅπως τεθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τὸ νομοσχέδιον περὶ προικίσεως τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, διότι ὑποβάλλονται ἤδη εἰς τὸ πρόσθετον τελωνιακὸν τέλος τὰ εἰσαγόμενα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς ά συζήτησιν ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς ἐντὸς τῶν ἐν Ἠλείᾳ σταφιδαμπέλων κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§91ΤΙΝΕΣ. Θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον;

§92ΕΤΕΡΟΙ. Θὰ ἔχωμεν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρότασις, ὅτι αὔριον δὲν πρέπει νὰ συνεδριάσωμεν. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§94ΤΙΝΕΣ. Θὰ ἔχωμεν.

§95ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἐρχόμεθα. (Θόρυβος).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τοὺ; κυρίους βουλευτὰς νὰ συνέλθωσιν αὔριον.

§97ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν ἐρχόμεθα Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 7 καὶ 40 μ. μ.