1882.04.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47

τῆς 13 Ἀπριλίου 1882.

Ὥρα 2 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ναυτικῶν προσκληθῇ καὶ συνέλθῃ νὰ κάμῃ τὰς ἀρχαιρεσίας της, διότι εἰσέτι δὲν συνεκεντρώθη. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει νὰ ὑποβάλῃ πολλὰ νομοσχέδια, οἷον περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ ταμείου καὶ ἄλλα. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη συγκληθῇ καὶ ἐργασθῇ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· καὶ ὄχι μόνον ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης. Ποῦ εἶναι ὁ Πρόεδρος αὐτῆς κ. Κωνσταντόπουλος; Πρέπει καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ συνέλθῃ.—Ὁ βουλευτὴς κ. Κοκκέβης ὑποβάλλει νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων ἐν συνοικισμοῖς.—Αἴτησις τῶν κατοίκων Ῥαψάνης, Νεζεροῦ, Κρανιᾶς, Πυργωτοῦ, Μουχταρήμης καὶ Αἴγανης, χωρίων τοῦ Ὀλύμπου, πρὸς σύστασιν Ἐπαρχείου ἐν Ῥαψάνῃ, μὴ δυναμένων νὰ συγκοινωνήσωσι μετὰ τῆς Λαρίσσης καὶ Τυρνάβου ὡς ἐκ τῆς μεγάλης ἀποστάσεως. —Ὁ κ. Γ. Βαλσαμάκης ἐξ Ἰθάκης, ἐπειδὴ, λέγει, πρόκειται νὰ στερηθῇ τῆς περιουσίας του, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, διὰ τῆς ἐκτελέσεως παρανόμων διαταγῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἐξαιτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν θεραπείαν τοῦ ἀδικήματος τούτου.— Οἱ κτηνοτρόφοι τῆς Λεβαδείας ἐξαιτοῦνται παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν προβάτων, αἰγῶν κτλ. κατὰ τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον.— Αἴτησις Παναγιώτου Ἰωάννου Φεῤῥαίου, ἐξαιτουμένου παρὰ τῆς Βουλῆς, διὰ τὰς μεγάλας πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις καὶ θυσίας τῆς οἰκογενείας του, τακτικὸν μηνιαῖον χορήγημα, πρὸς δὲ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀποδόσεως εἰς αὐτὸν τῶν ἐν Βελεστίνῃ κτημάτων τῆς οἰκογενείας του, τῶν ὑπὸ Ὀθωμανῶν ἀδίκως κατεχομένων.

§3ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κατ’ ἀπόφασιν, κ. Πρόεδρε, τῆς διαλυθείσης Βουλῆς, ἐσχηματίσθη ἐπιτροπὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς Ἑλληνικῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, καὶ νὰ γνωρίσῃ τῇ Βουλῇ καὶ τῇ Κυβερνήσει ὁποῖα εἶναι ἡ κατάστασις αὐτῆς, πόθεν προέρχεται ἡ κακὴ αὐτῆς κατάστασις, ἐὰν εἶναι τοιαύτη, καὶ ὁποῖα εἶναι τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων δύναται αὕτη νὰ θεραπευθῇ. Ἐὰν δὲ δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκθεσιν περὶ τούτων ἐκτεταμένην. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὴν ἔκθεσιν ταύτην, καὶ ἐὰν τὴν ἐμελέτησε, ὅπως πιστεύω, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ πόρισμα τῆς τοιαύτης μελέτης, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἐκ τῶν ζωτικωτέρων τοῦ Τόπου ἡμῶν ζητημάτων.

§4ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Σχετικῶς, κ. Πρόεδρε, μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ λέγω, ὅτι ἐμελέτησα ἐγὼ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν καὶ εἶδον ὅτι οὐδὲν συντελεστικὸν πρὸς βελτίωσιν τῆς ναυτιλίας περιλαμβάνεται ἐν αὐτῇ. Τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, εἰσὶν ὅλως διόλου ἕωλα. Πρῶτον, καὶ τῆς ἀναποδράστου ἀνάγκης τῆς προόδου τοῦ ἀνθρώπου ἐξαγόμενον εἶναι, ὅτι ἡ ἱστιοφόρος ναυτιλία πέπρωται νὰ καταστραφῇ, ἀντικαθισταμένη, ὡς καὶ ἐν πάσῃ ἄλλῃ βιομηχανίᾳ συμβαίνει, διὰ τελειοτέρου μηχανισμοῦ· οὐδὲν μέσον σήμερον, καὶ τὸ πλέον ἔξοχον, εἶναι εἰς θέσιν ἵνα κάμῃ καὶ προβῇ ἡ ἱστιοφόρος ναυτιλία εἰς ἀνάπτυξιν καὶ πολλαπλασιασθῇ· τοῦτο εἶναι πλέον ψηλαφητὴ ἀλήθεια. Ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ τινος μέτρου γαλβανιστικοῦ, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς τὴν ὅσον οἷόν τε περαιτέρω διαβίωσιν τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας μέχρις οὗ δοθῇ καιρὸς εἰς μετατροπὴν τῶν κεφαλαίων εἰς τὴν ἀτμήρη, τὸ ζήτημα διαφέρει. Κατὰ πρῶτον πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀτέλεια τῆς ἱστιοφόρου ἐμπορικῆς ναυτιλίας, καὶ περὶ τούτου οὐδὲν εἶδον ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς. Δεύτερον, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν Προξενείων, διότι ἡ καλὴ κατάστασις τῶν Προξενείων καὶ ὁ καλὸς διοργανισμὸς αὐτῶν συντελοῦσι κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Τρίτον, νὰ δοθῇ μία ἱκανοποίησις, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὰ ἐμπορεύματα, τὰ διὰ τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας εἰσαγόμενα, ὅπως προτιμῶσιν οἱ φορτωταὶ τὴν διὰ τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας διακόμισιν τῶν ἐμπορευμάτων, καὶ ἐὰν τὰ ἐμπορεύματα διὰ τῆς ἄλλης ναυτιλίας πληρώνωσι 5, διὰ τῆς ἱστιοφόρου νὰ πληρώνωσι μόνον 1. Τότε θὰ γείνῃ ἀνάπτυξις, οὐχὶ, τὸ ἐπαναλέγω, τῆς ναυτιλίας τῆς ἱστιοφόρου, ἀλλὰ παράτασις τοῦ βίου της, ὅπως δοθῇ καιρὸς τῆς γενικεύσεως τῆς ἀτμοπλοΐας· ἰδίως λοιπὸν διὰ τοῦ μέσου τούτου τοῦ ὀλιγοδαπάνου τῆς διακομίσεως θέλει ἡ ταχύτης καὶ ἀσφάλεια τῆς ἀτμήρους ὑποστῆ μικρὸν ἀνταγωνισμὸν, καὶ τότε θέλει ἐργασθῆ ἡ ἱστιοφόρος ἐμπορικὴ ναυτιλία ἐφ’ ὅσον πέπρωται αὐτῇ νὰ ζήσῃ ἔτι.

§5ΡΟΥΦΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εὐχαρίστως θέλω καταθέσει τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ προαγορεύσας ἐζήτησεν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ κρίσιν ἐπὶ τῇ ἐκθέσεως αὐτῆς, τῆς ἀφορώσης εἰς τὰ μέσα τῆς βελτιώσεως τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας διότι δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὰς ἐπικρίσεις, αἵτινες δι’ ἀναφορῶν ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὡς ἐκ τοῦ ὀλίγου χρόνου, καθ’ ὃν εὑρίσκεται ἐν τῇ Ἐξουσίᾳ. Εἶχε δὲ τόσας ἄλλας ἀσχολίας, ὥστε ἦτον ἀδύνατον νὰ καταγείνῃ καὶ εἰς τὸ ἀντικείμενον αὐτό. Ἓν δὲ, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγὼ ἐμερίμνησα κατεπειγόντως, ἦτο νὰ φροντίσω, ὥστε νὰ συνταχθῇ ὁ κώδιξ περὶ σημείων, ὅστις τάχιστα θὰ ἦναι συντεταγμένος, πρὸς διευκόλυνσιν καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ὅπως οὕτω εὑρίσκηται ἡ Ἑλλὰς εἰς ἴσην μοίραν πρὸς τὰ λοιπὰ τῆς Εὐρώπης Κράτη.

§6ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο λέγω ἀκόμη ὅτι ἓν ἐκ τῶν συντελούντων εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ναυτιλίας εἶναι καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ χρόνου πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως, διότι σήμερον πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ἕνας 50 ἔτη, διότι ἐν τῷ νόμῳ εἶναι ἐγγεγραμμένα 25 ἔτη πραγματικά. Ἐὰν λοιπὸν διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, οὐδέποτε θὰ κατορθώσῃ νὰ λάβῃ τις σύνταξιν, διότι, διὰ νὰ συμπληρωθῶσιν 25 ἔτη πραγματικὰ, πρέπει νὰ περάσουν 100, ὅπως ἀποκτήσῃ τις τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως.

§7ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ μόνον τοῦτο παρακαλῶ, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ γείνῃ ἀντικείμενον σπουδαίας μελέτης.

§8ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος τῶν δικαστῶν ἀπέτυχε, κύριοι, κατὰ τὸ πλεῖστον, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῆς πείρας· διότι δυστυχῶς κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του παρεισέφρησαν ἐν τῷ δικαστικῷ κλάδῳ καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως εἰσὶν ἀνάξια νὰ ὦσι δικασταὶ ἐν Ἑλλάδι σήμερον· διότι τινὲς ἐξ αὐτῶν εἶναι ὅλως ἀνίκανοι καὶ ἐντελῶς ἀνεπιστήμονες, τινὲς δὲ νωθροὶ καὶ φυγόπονοι, καὶ ἄλλοι θρασεῖς καὶ ἰδιότροποι καὶ ἔμπλεοι ἐλαττωμάτων, ὧν ἕνεκα πολλάκις, ἀντὶ νὰ ἀπονέμωσι δικαιοσύνην, ἀποδίδουσιν ἄδικον, καὶ πολλοὺς δυστυχεῖς διαδίκους καταστρέφουσι. Κατὰ κακὴν δὲ μοίραν, εἰς τὸ δικαστήριον Λαμίας μετετέθη πρὸ διετίας δικαστὴς, διατελῶν ἤδη ἀνακριτὴς, ὁ Λεωνίδας Ῥάγκος—καὶ περὶ τούτου ἀπευθύνομαι εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης—ὅστις δικαστὴς ἀναξίως κατέχει τὴν θέσιν ταύτην, διότι εἶναι ἀνίκανος καὶ φυγόπονος, καὶ παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δίκαια τῶν συμπολιτῶν μου ἕνεκα τούτου. Διὸ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον ἐκεῖνον ἐκ τῆς μάστιγος ταύτης, ἡ ὁποία δυστυχῶς πρὸ διετίας μαστίζει τοὺς κατοίκους τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Λαμίας. Ὁ νόμος περὶ ἰσοβιότητος δὲν ἐξησφάλισεν ἀπολύτως τοὺς ἀναξίους δικαστὰς, ἀλλ’ ἀφῆκε διέξοδον, διὰ τῆς ὁποίας δύνανται νὰ ἀπολυθῶσιν οἱ δικασταὶ, οἱ μὴ ἐκπληροῦντες τὰ καθήκοντά των, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύονται ἀνίκανοι· ὁ τρόπος ὑπάρχει καὶ εἶναι καθιερωμένος ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἐὰν δικαστής τις δὲν ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, καταδεικνύμενος κοῦφος, ἀνίκανος ἢ φυγόπονος ἢ κακοήθης κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του, ὁ δικαστὴς οὗτος, τιμωρούμενος ὑπὸ τοῦ συμβουλίου δὶς, ἀποβάλλεται. Ὁ δικαστής, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα ἐκατηγορήθη καὶ ἐτιμωρήθη πειθαρχικῶς, ὡς νομίζω, ἅπαξ καὶ δὶς ἄλλοτε, διότι, ἀνακριτὴς ὢν ἐν Χαλκίδι, ἀνεφέρθη ἀνευλαβῶς ἀπ’ εὐθείας δι’ ὑπηρεσίαν πρὸς τὸν Βασιλέα, καὶ ἕνεκα τούτου ἐτιμωρήθη πειθαρχικῶς κατ’ ἐπιείκειαν. Ὁ αὐτὸς ἀνακριτὴς ἐσχάτως ἀνεφέρθη πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ ἐζήτησε, κατὰ παράβασιν τῆς ἱεραρχίας, νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ τὴν καταδίωξιν τοῦ ἐκ Βώλου ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Καρτάλη, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀπευθυνθῇ ἱεραρχικῶς εἰς τὸν εἰσαγγελέα κλπ. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ στοιχειώδη ὁ δικαστὴς οὗτος ἀγνοεῖ καὶ ἑπομένως εἶναι ἄξιος ἀποβολῆς. Ἂν δὲ ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι ἐνήργησεν ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως, τότε, κύριοι, εἶναι ἄξιος τιμωρίας διὰ τὴν ἀνευλάβειάν του ταύτην. Ὥστε βλέπετε, ὅτι εἴτε διὰ τὸν ἕνα λόγον, εἴτε διὰ τὸν ἕτερον, ὁ δικαστὴς οὗτος εἶναι τιμωρητέος, καὶ δέον ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς νὰ ἐπιδιώξῃ νομίμως καὶ ταχέως τὴν τιμωρίαν του. Ἐκτὸς τούτου, μανθάνω, κύριοι, παρὰ πηγῆς ἀξιοπίστου, ὅτι αὐτὸς οὗτος, ὡς ἀνακριτὴς ἐν Λαμίᾳ, ἐζήτησε, δι’ αἰτήσεώς του πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν, νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ παράσημον, διότι δῆθεν, ἀνακριτὴς ὢν, ἐξεπλήρωσε τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλόμενον αὐτῷ καθῆκον. Ἠκούσθη ποτὲ δικαστὴς τῆς Ἑλλάδος ἢ καὶ ἄλλου ἔθνους, ἔστω καὶ μὴ πεπολιτισμένου, νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς ξένην Κυβέρνησιν καὶ νὰ ζητήσῃ παράσημον, διότι δῆθεν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον του!

§9ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ Ἀγγλία δὲν ἔχει παράσημα.

§10ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη χειρότερα.—Καὶ ὅμως ὁ δικαστὴς αὐτὸς ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἔχει παράσημα, ἐζήτησε τοιοῦτον. Αὐτὰ τὰ δύω περιστατικὰ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον ὑμῖν προηγουμένως, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκοῦντα νὰ προκαλέσωσι τὴν δικαστικὴν τιμωρίαν τοῦ ἐν λόγῳ δικαστοῦ καὶ τὴν ἐκ τῆς ἰσοβιότητος ἀποβολήν του. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀπομακρύνῃ ἐκεῖθεν τὸν μνησθέντα δικαστὴν, διότι ἀρκετὰ ὑπέφερεν ὁ τόπος ἐκεῖνος καὶ ὑποφέρει ἐπὶ δύω ἔτη παρ’ αὐτοῦ. Παρακαλῶ δὲ καὶ πάλιν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα ἐκτοπίσῃ ἐκεῖθεν τὸν δικαστὴν αὐτόν.

§11ΤΙΝΕΣ. Ποῦ;

§12ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούω πολλὰς φωνάς.

§13ΤΙΝΕΣ. Ποῖος τὸν δέχεται;

§14ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸν ἀνεχώμεθα ἡμεῖς ἐφ’ ὅρου ζωῆς!

§15ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω κἀγὼ, εἰς ὅσα εἶπον οἱ προλαλήσαντες βουλευταὶ περὶ τῆς καταργήσεως τῆς ἰσοβιότητος τῶν δικαστῶν. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ ἰσοβιότης· εἶναι, κύριοι, ἄριστον νομοθέτημα τοῦ Ἑλλην. Συντάγματος διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς διανοίας τῶν δικαστῶν. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοθετήματος τούτου ἀπεκατέστη δικαστικὴ λώβη διὰ τῆς μὴ ἐπιτυχοῦς ἐκλογῆς τῶν προσώπων τῶν δικαστῶν, καὶ πρέπει ὅσον οὔπω τάχιον νὰ εὑρεθῇ ἡρωϊκὸν φάρμακον πρὸς θεραπείαν τῆς δικαστικῆς λώβης, ὡς καταλλήλως ὁ ἀπὸ λώβην παθὼν ἄνθρωπος θεραπεύεται. Πρὸς θεραπείαν τῆς δικαστικῆς λώβης, νομίζω, ὅτι τὸ κατάλληλον φάρμακον εἶναι, νὰ ἐπισπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις φιλοτίμως νὰ φέρῃ νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ, δι’ οὗ νὰ ὑποχρεοῦνται οἱ δικασταὶ ἐν πάσῃ τριμηνίᾳ νὰ παρουσιάζωσι τὰ σχέδια τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων, εἰς ἃς ἐχρησίμευσαν ὡς εἰσηγηταὶ, εἰς τριμελῆ ἐπιτροπὴν, συγκειμένην ἐκ τῶν ἀρίστων νομομαθῶν· καὶ εἰ μὲν ἐκ τῶν σχεδίων τούτων τῶν ἀποφάσεων ἀποδεικνύεται ἡ ἐμβρίθεια καὶ ἐν γένει ἡ περὶ τὴν νομομάθειαν ἐκπαίδευσις τῶν δικαστῶν, νὰ γίνεται μνεία εἰς βιβλίον τῆς ποιότητος, ἐπὶ σκοπῷ προαγωγῆς ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, χρείας τυχούσης· ἄλλως, ἐὰν μετὰ τρεῖς τριμηνίας, συνεπείᾳ τῆς ἐξετάσεως ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εὑρεθῶσι δικασταὶ ὡς ἐκ τῶν ἀποφάσεών των ἀδαεῖς πάσης ἐπιστημονικῆς γνώσεως καὶ μαθήσεως, ἢ ἄλλως εὑρεθῶσι νωθροὶ, καὶ μὴ ἔχοντες ἅμμιλαν καὶ σπουδὴν πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν φιλοτίμως τῶν καθηκόντων των, νὰ ἀποβάλλωνται τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Τοιουτοτρόπως νομίζω, ὅτι ἡ οὕτως εἰπεῖν δικαστικὴ λώβη θεραπεύεται καὶ καθαρίζεται ἡ ἰσοβιότης τοῦ δικαστοῦ. Ταῦτα τὰ ὀλίγα λόγια μου, πρακτικὰ ὄντα, ἂς τὰ λάβῃ ἡ Σ. Κυβέρνησις ὑπὸ καλήν της σημείωσιν, διότι τὸ ἔθνος πλέον δὲν πρέπει νὰ διοικῆται διὰ τῆς φαυλοκρατίας.

§16ΤΖΑΝΕΣ. Διὰ τοὺς πολιτικοὺς δικαστὰς ὑπάρχει τὸ μέσον καθ’ ὃ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τεθῇ ἐν γνώσει περὶ τῆς ἱκανότητος αὐτῶν καὶ τῆς ἐργασίας των· πέμπονται αἱ ἐκθέσεις αἱ ἐνιαύσιαι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐκ τῆς μελέτης τούτων δύναται ν’ ἀνευρεθῇ ἑνὸς ἑκάστου ἡ ἐπιμελικὴ ἱκανότης. Διὰ δὲ τοὺς ποινικοὺς δικαστὰς, οὐδὲν διαγνωστικὸν μέσον, καθόσον εἰσὶν ἐλεύθεροι καὶ ἄνευ περιορισμοῦ εἰς τὰς ἐργασίας των καὶ μάλιστα οἱ ἀνακριταί. Διὰ τοῦτο ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν εἶχεν ὑποβληθῆ πρότασις νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡρίζετο ὁ χρόνος καθ’ ὃν οἱ ἀνακριταὶ ἰδίως ὤφειλον νὰ θέτωσι τέρμα εἰς τὰς ἀνακριτικὰς πράξεις αὑτῶν· οἱ ἀνακριταὶ ἰδίως, οὕτω ἐλευθέρως ἐνεργοῦντες, δύνανται νὰ ὀνομασθῶσιν μάστιγες ἐν τῇ δικαιοσύνῃ, καὶ οὐχὶ μόνον ὁ παράγων τῆς ἐπισωρεύσεως ἐν ταῖς φυλακαῖς τῶν ὑποδίκων, ἀλλὰ καὶ ἡ αἰτία, ἕνεκα τούτου, τῆς φυγοδικίας. Ἡ ἰσοβιότης ὁμολογουμένως ἐκ τούτων φαίνεται ὅτι προσέκοψεν καὶ προσκόπτει· καὶ πρὶν ἔτι γείνῃ χρῆσις περὶ δραστικῶν τινων εἰς τὸν χρόνον τῆς ἐργασίας καὶ τῶν δικαστῶν περιπτώσεων καὶ πρὶν ἢ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ταχεῖαν τῶν δικαστῶν ἐνέργειαν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν, ὅτι ἡ ἰσοβιότης προσέκοψεν τελείως, καθ’ ὅσον ἐπὶ τέλους εἶναι θεσμὸς, τὸν ὁποῖον καὶ νὰ σεβασθῶμεν ὀφείλομεν. Καὶ περὶ προσώπων ἰδίως προκειμένου, νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ὦμεν φειδωλότεροι. Δὲν θέλω νὰ ὑπερασπίσω τὸν κ. Ῥάγκον· οὗτος ὑπηρέτησεν εἰς τὸ δικαστήριον τῶν Καλαμῶν, καὶ δὲν παρουσιάζεται οἷος κατηγορεῖται ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος πρὸ ἐμοῦ συναδέλφου· ὅ,τι δὲ θεωρῶ ἀναγκαῖον εἶναι τὸ ἑξῆς· νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ὅπως δοθῶσιν εὐκολίαι τινὲς ἢ μᾶλλον ἐξασφαλίσεις πρὸς τὴν δικαιοσύνην τοῦ Τόπου. Ὁ δικαστὴς, ὅ τε ποινικὸς καὶ πολιτικὸς, ἐὰν εὑρεθῇ εἰς τινα στενοχωρίαν καὶ ἀνάγκην πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του, βεβαίως δὲν θέλει ἀμελήσει. Τὸ δικαστήριον τῶν Καλαμῶν εἶναι τοσοῦτον βεβαρυμένον, ὥστε μετ’ ἀγωνίας καθίσταται ἐνήμερον. Τὸ δὲ Ἐφετεῖον τῆς Ναυπλίας κατέστη, οὕτως εἰπεῖν, Ὠκεανὸς ἀπροσπέλαστος. Τί συμβαίνει; Συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἀτόπημα, ὅπερ ἔγκειται εἰς τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν καὶ ἰδού. Τοσαύτη ἐργασία ἐπεσωρεύθη εἰς τὰ δικαστήρια ταῦτα ὥστε εἶναι ἀδύνατον, νὰ ὦσιν ἐνήμερα εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῶν. Πρὸ 2, 3–4 καὶ πλέον ἐτῶν ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίας, ἄνευ τῆς ἐλπίδος τῆς ταχυτέρας συζητήσεώς των, καθ’ ὅσον ἡ χρῆσις ἐπὶ τῶν προδικαστικῶν ἀποφάσεων τῆς ἐφέσεως ὑπερέβη πᾶν ὅριον. Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν, νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον καὶ ἤδη, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία κατὰ τῆς τοιαύτης ἀσωτεύσεως τῶν τοιούτων ἐφέσεων· θέλω παρακαλέσει μάλιστα τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην, ἥτις εἶναι τοσοῦτον κατεπείγουσα, ὅσον βλέπομεν ὅτι εἶναι μία τῶν αἰτιῶν ἕνεκα τῶν ὁποίων σήμερον βλέπομεν ἐνώπιον τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους νὰ κατηγορῶνται δικαστικὰ πρόσωπα.

§17ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὰ γνήσια τέκνα της καὶ δὲν δύναται νὰ υἱοθετήσῃ ἄλλα.

§18ΤΖΑΝΕΣ. Ἤλπιζον περὶ τῆς υἱοθετήσεως καὶ τοῦ τέκνου τούτου, καθ’ ὅσον γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀρέσκεται πολὺ εἰς τὸν matrimonia putativa. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀνάγκης, ἥτις εἶναι γενικὴ καὶ ἀνάγκη τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα σκέπτομαι νὰ ζητήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ—καὶ πιθανὸν νὰ μὴν ἀκουσθῶ—ἀλλὰ θὰ ζητήσω πίστωσιν περὶ Ἐφετείου καὶ ἐν Καλάμαις. Ἐκ τούτου φρονῶ ὅτι δύνανται νὰ ἐξασφαλισθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν διαδίκων δύω νομῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὴν πρότασιν νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐφέσεως κατὰ τῶν προδικαστικῶν ἀποφάσεων, πρὸς δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην. Νομίζω δὲ, ὅτι παρακαλῶν τὴν Βουλὴν καὶ συνιστῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν υἱοθέτησιν τῆς προτάσεώς μου καὶ τὴν συζήτησιν αὐτῆς, ἐκπληρῶ καθῆκον· ἡ δὲ Κυβέρνησις ὀφείλει πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ μεριμνήσῃ ὑπὲρ τῶν λεγομένων κοινῶν.

§19ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρισκόμην, κύριοι, εἰς δυσχέρειαν προηγουμένως, ὅταν ἤκουσα πολλοὺς ἐξ ὑμῶν ἀποροῦντας ποῦ θὰ τοποθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν περὶ οὗ πρόκειται δικαστήν· ἀλλ’ ὁ προλαλήσας συνάδελφός μου βουλευτὴς Καλαμῶν μὲ ἐξήγαγεν τῆς δυσχερείας ταύτης, ἀφοῦ προσεφέρθη νὰ τὸν δεχθῇ ἐν Καλάμαις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ δεχθῇ καὶ τὴν ἐμὴν παράκλησιν καὶ τὴν τοῦ κ. Τζάνε, ἵνα οὕτως ἡμεῖς μὲν ἀπαλλαγῶμεν, ὁ δὲ ἐκ Καλαμῶν βουλευτὴς ἀπολαύσῃ ἐν τῷ τόπῳ του τοιοῦτον δικαστήν. Καὶ τότε θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως συστήσῃ Ἐφετεῖον ἐν Καλάμαις, ἵνα προαγάγῃ ὡς πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν τὸν εἰρημένον δικαστὴν πρὸς εὐχαρίστησιν τοῦ κ. Τζάνε.

§20ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ, ἐὰν μὲ ἀκούσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δέχομαι τὸν δικαστὴν αὐτόν· ἀλλ’ ἐγὼ παρέστησα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάγκην, ἐπειδὴ ἀνέφερα ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατηγορῶνται ἐνώπιον αὐτῆς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν πταίουσι. Ἴσως πταίουσι ἄλλαι περιστάσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων συμβαίνουσι τὰ τοιαῦτα.

§21ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς δικαιοσύνης, κύριοι, ἐνδιαφέρει σπουδαιότερον τὴν κοινωνίαν ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα· εἶναι δὲ περίεργον πῶς ἓν τόσον σπουδαῖον ζήτημα, ἐνῷ περιέρχεται ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, καταντᾷ σχεδὸν γελοῖον. Ἂν θέλετε νὰ ἔχητε κοινωνίαν, πρέπει: νὰ ἔχητε δικαιοσύνην· τὰ πάντα πηγάζουσιν ἐκ τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἡ μόνη τροφὴ τοῦ λαοῦ εἶναι ἡ δικαιοσύνη. Ὅλοι ἔχετε προσφύγει ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, διότι δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ὅλοι γνωρίζετε πῶς διεξάγονται αἱ ὑποθέσεις ἐν Ἑλλάδι καὶ πῶς λειτουργεῖ ἡ δικαιοσύνη· καὶ μόλα ταῦτα τὸ τόσον σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον καταστρέφει τὴν κοινωνίαν — διότι καὶ διάδικοι καταστρέφονται εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἀφίνουν τὴν χειροτέραν κληρονομίαν εἰς τοὺς κληρονόμους αὐτῶν — αὐτὸ τὸ ζήτημα οὐδέποτε ἠθέλησε Βουλὴ ἢ ὑπουργεῖον νὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ἥτις τῷ ἀνήκει. Ἂν θέλετε νὰ ἔχητε δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἐὰν θέλετε νὰ ἔχητε πίστιν εἰς τὰς συναλλαγὰς, ἐὰν θέλετε νὰ ἔχητε πολιτείαν, ὅπως πρέπει, πρέπει νὰ ἔχητε λειτουργοὺς ἀξίους τῆς Θέμιδος καὶ τῆς Δικαιοσύνης. Δυστυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν λειτουργοὺς τοιούτους. Ἀλλὰ ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἔχομεν λειτουργοὺς, καὶ ὁ μὲν παραπονεῖται, ὅτι ἀδίκως καταδιώκεται, ὁ δὲ ὅτι ἀπώλεσε τὴν περιουσίαν του, ὁ τρίτος ὅτι ἀπώλεσε τὴν τιμὴν τῆς οἰκογενείας του; Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι εἰς τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ ζήτημα οὐδεμία ποτὲ ἐδόθη προσοχή· καὶ ἐν ὅσῳ ἐξακολουθοῦμεν νὰ μὴ δίδωμεν προσοχὴν, θὰ ἔλθῃ βεβαίως ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ καταντήσῃ ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον νὰ λάβῃ τὴν θέσιν τοῦ παραπονουμένου. Λοιπὸν, κατ’ ἐμὲ, τὸ πρῶτον λάθος ἦτον ὅτι πρὸ τῆς ἰσοβιότητος δὲν ἐτέθησαν τὰ προσόντα, ἢ δὲν ἐφρόντισαν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἵνα τὴν ἰσοβιότητα θέση ὡς βραβεῖον εἰς τοὺς ἀξίους λειτουργοὺς τῆς Θέμιδος, ἀλλ’ ἐφρόντισε διὰ τῆς ἰσοβιότητος νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀνίκανα νὰ ζῶσιν εἰς τὴν κοινωνίαν ἄλλως, καὶ τὰ ὁποῖα, ἐλθόντα εἰς τὴν ἰσοβιότητα, κατέστησαν μάστιγες τῆς κοινωνίας ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Δὲν θέλω νὰ ἐκθέσω ἐνταῦθα ἀσχημίας δικαστικὰς, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὰς ἐκθέσω· πρέπει ὅμως νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα πρὸς θεραπείαν, τὰ ὁποῖα εἶναι πρόχειρα, καὶ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ πρόθεσις εἶναι τὸ μεγαλείτερον πρᾶγμα. Ἤκουσα πολλοὺς ν’ ἀναφέρωσι τοὺς Ῥωμαίους, καὶ τὸ Ἰταλικὸν Βασίλειον νὰ παρουσιάζωσιν ὡς παράδειγμα· ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ τὸ μιμηθῶμεν. Οἱ Ῥωμαῖοι, κατὰ τὴν πρώτην βάσιν τῆς δικαιοσύνης των, διώρισαν Πραίτορας, οἵτινες δὲν ἦσαν μὲν σοφοὶ, ἀλλ’ ἐνεφοροῦντο ὑπὸ ἀληθοῦς προθέσεως νὰ ἀπονείμουν δικαιοσύνην, καὶ κατώρθωσαν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ἀμαθεῖς τὸ πρῶτον, νὰ καταρτίσωσιν τὸ σπουδαῖον αὐτὸ Ῥωμαϊκὸν δίκαιον. Λοιπὸν πρώτη βάσις τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ ἦναι ἡ ἐπιθυμία νὰ λειτουργήσῃ ἡ δικαιοσύνη καὶ ὁ Νόμος· ὅταν θέλει ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκονται τὰ πρόσωπα. Ἀλλὰ τὰ πρόσωπα εὑρέθησαν· τί νὰ κάμωμεν; Δυστυχῶς ἡ ἰσοβιότης τοὺς ἐξασφαλίζει. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν διὰ δύω μέσων νὰ τοὺς καταστήσωμεν ἀξίους τῆς λειτουργίας των· τὸ πρῶτον μέσον εἶναι, κύριοι, οἱ λειτουργοὶ νὰ λαμβάνωσι μισθὸν ἐπαρκῆ διὰ νὰ μὴ γίνωνται δοῦλοι τοῦ τελευταίου τοκογλύφου καὶ νὰ ἀναγκάζωνται νὰ ἐμπορεύωνται τὰς δίκας. Ἰδοὺ ἡ πρώτη βάσις, διὰ τῆς ὁποίας δύναται νὰ διορθωθῇ ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Δὲν θέλω νὰ σᾶς φέρω παραδείγματα ὀνομαστί· σᾶς λέγω μόνον, ὅτι δικογραφίαι ἐπωλοῦντο εἰς τὴν ἀγοράν. Ἂν θέλῃ ἡ Βουλή, ἂς συστήσῃ μίαν ἐπιτροπήν, εἰς ἣν νὰ φέρω τὰς ἀποδείξεις. Ἐνηργήθη ἄλλοτε ἀνάκρισις, καὶ παρὰ τῇ εἰσαγγελίᾳ τῶν Ἐφετῶν ὑπάρχουν τοιαῦται ἀποδείξεις. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κρύπτωμεν τὰ ἐλαττώματα ἡμῶν, ἀρκεῖ ὅτι δὲν ἐκφραζόμεθα περισσότερον πρέπει ὅμως νὰ φροντίσωμεν νὰ διορθωθῶμεν. Θέλετε ἐπίσημα βουλεύματα; Ἔχω καὶ σᾶς τὰ παρουσιάσω. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἐκθέσωμεν τὴν κατάστασιν τῆς δικαιοσύνης· ἐπιθυμοῦμεν νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακόν, καὶ ἡ πρώτη θεραπεία εἶναι, ἐνῷ φροντίζομεν διὰ τοὺς μισθοὺς τῶν χωροφυλάκων, νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ τοῦ μισθοῦ τοῦ δικαστοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνεπαρκής, ὅπως συντηρήσῃ ἀξιοπρεπῶς τὸν δικαστὴν καὶ τὴν οἰκογένειάν του. Εἶναι αἶσχος εἷς δικαστής, ὁ ὁποῖος ζῇ ἐντὸς τῶν πόλεων, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς τὰς χεῖράς του τὸ πᾶν, καὶ τὴν τιμήν σου καὶ τὴν περιουσίαν σου καὶ τὴν ἀσφάλειαν σου, νὰ λαμβάνῃ 275 δραχμάς, ὅσας λαμβάνει καὶ τὸ τελευταῖον μπακαλόπουλο. Ἡ πρώτη βάσις λοιπὸν εἶναι αὐτή, καὶ πρέπει ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ τούτου, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλή, πιστεύω, θὰ ἐπιψηφίσῃ. Δεύτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς πολιτικὰς δίκας, νὰ ψηφισθῇ ὁ Κῶδιξ· εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν τίποτε. Δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἤμεθα σοφώτεροι ἀπὸ τὸν Θεόν; Ὁ Θεὸς, ὅταν ἔδωκε τὸν νόμον εἰς τὸν Μωϋσῆν, ἔδωκε μόνον 10 ἐντολάς· ἠδύνατο νὰ δώσῃ περισσοτέρας, ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχωσι γνῶσιν πάντες οἱ πολῖται τῶν μέτρων πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὑτῶν, ἔπρεπεν ὁ νόμος νὰ ἦναι σύντομος καὶ ὡρισμένος καὶ γνωστὸς εἰς ὅλους, καὶ ὄχι νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη πληθὺς νόμων καὶ τοιαῦται ἀντιφάσεις εἰς τὴν ἑρμηνείαν, ὥστε τὰ πάντα νὰ καταντῶσι ζητήματα· οἷον ἐὰν ὁ Α ἀδικῇ τὸν Β, τοῦτο εἶναι ζήτημα καὶ λύεται διαφοροτρόπως· ὅλα τὰ ζητήματα ἔχουσι δύω λύσεις. Ἔπειτα ἄλλος ἐπικαλεῖται τὴν νομολογίαν τῆς Ἀγγλίας, ἄλλος τὴν νομολογίαν τῆς Γαλλίας, ἄλλος τῶν Κινέζων καὶ ἄλλος ἄλλην. Λοιπόν, κύριοι, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη διὰ τὸ Πολιτικὸν Δίκαιον νὰ εἰσαχθῇ ὁ Κῶδιξ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ Ποινικὸν Δίκαιον, τὸ Σύνταγμα βάσιν ἔχει τὴν ἐλευθερίαν καὶ δημοσιότητα, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην ἔχομεν τοῦ Μεσαίωνος τὴν ἀνάκρισιν. Δύναται εἷς ἀνακριτὴς καὶ εἷς γραμματεύς, καὶ πολλάκις ὁ ὑπάλληλός του, νὰ πλάσῃ τὴν μεγαλειτέραν συκοφαντίαν καὶ νὰ καταστρέψῃ ὁλόκληρον κόσμον. Πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ μυστικὴ ἀνάκρισις, ἐκτὸς ἐπὶ τοῦ ἐγκλήματος τῆς ἐσχάτης προδοσίας καὶ τοῦ τῆς λῃστείας καὶ τῶν ὁμοίων· πρέπει δὲ νὰ ἦναι ἐλευθέρα καὶ δημοσία ἡ ἀνάκρισις. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εἰσαγάγῃ τὸ κατάλληλον περὶ τούτου νομοσχέδιον.

§22ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σήμερον, κύριοι, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶμαι ὁ νόμιμος καὶ φυσικὸς ὑπερασπιστὴς τοῦ δικαστικοῦ κλάδου· ἤθελον δὲ παραλείψει καθῆκον, ἐπιβαλλόμενόν μοι καὶ ἐκ τῆς σημερινῆς καὶ ἐκ τῆς προτέρας μου θέσεως, ἐὰν ἄφινον νὰ παρέλθωσιν ἄνευ διαμαρτυρίας ὅλα ἐκεῖνα, ἅτινα ἐλέχθησαν ἐν γένει κατὰ τῶν δικαστῶν· διότι φρονῶ, ὅτι ὁ δικαστικὸς κλάδος εἶναι ἀνώτερος ὅλων τῶν μομφῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν ἐντεῦθεν· διότι φρονῶ, ὅτι ὁ δικαστικὸς κλάδος παρέσχε περιφανεῖς ὑπηρεσίας εἰς τὸν Τόπον, τὰς ὑπηρεσίας δὲ ταύτας καὶ τὴν ὑψηλὴν θέσιν, ἣν κατέχει, ἀναγνωρίζουσι πάντες. Ὁσάκις τῳόντι παρέστη ἀτόπημά τι, κατάχρησίς τις, προσετρέξαμεν πάντες εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον, καὶ προσετρέξαμεν εἰς αὐτὸν ὡς πρὸς ἀληθῆ ἰατρὸν τοῦ ἀτοπήματος ἢ τῆς καταχρήσεως. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ν’ ἀναφέρω πάντας ἐκείνους τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ἐνταῦθα ἐψηφίσαμεν καὶ ἐν τοῖς ὁποίοις ἐθέσαμεν ὡς ἐγγύησιν ἀληθῆ καὶ πραγματικὴν τὴν παρέμβασιν τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν. Καὶ ὅταν τοιαύτη ἦναι ἡ ὑπόληψις, τὴν ὁποίαν χαίρει ὁ δικαστικὸς κλάδος καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, πῶς εἶναι δυνατὸν, ἕνεκα δύω ἢ τριῶν ἐξαιρέσεων, νὰ καταμεμφώμεθα ὅλων ἐκείνων τῶν ἐντίμων ὑπαλλήλων; Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἰσοβιότητα, ἔχω ἐπίσης διάφορον πρὸς τοὺς προλαλήσαντας γνώμην. Νομίζω, ὅτι καὶ αὕτη παρέσχε σπουδαίας ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἡ ἰσοβιότης εἶναι σήμερον κολοβή. Ἡ ἰσοβιότης ἄνευ ἀποκεντρώσεως τοῦ δικαιώματος τῆς προαγωγῆς καὶ μεταθέσεως τῶν δικαστῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὑπάρχουσα δ’ οὕτως ἀτελής, ἔφερεν εἰς τινα ἄτοπα ἀποτελέσματα. Εἰς συμπλήρωσιν λοιπὸν τοῦ τῆς ἰσοβιότητος θεσμοῦ ἠσχολήθη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῶν πραγμάτων, καὶ μετ’ ὀλίγον ἐλπίζω νὰ εὑρεθῶ εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἰσοβιότης θὰ καταστῇ τελεία, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ δύναταί τις νὰ διασύρῃ τὴν ὑπόληψιν τῶν δικαστῶν· οἱ δικασταὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς περιωπὴν ὑψηλοτέραν, νὰ μὴ ἦναι δὲ ὑποχρεωμένοι νὰ προσλιπαρῶσι τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον ἰσχυρὸν τῆς ἡμέρας, ὅπως ἐπιτύχωσι τὴν προαγωγήν των, ἥτις τοῖς ὀφείλεται ἐκ τῶν κόπων των καὶ ἐκ τῆς ἱκανότητός των.

§23ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς εἰρηνοδίκας;

§24ΡΑΛΛΗΣ. Μία τῶν μεγάλων πληγῶν τοῦ δικαστικοῦ κλάδου εἶναι καὶ ὁ τῶν Εἰρηνοδικείων δεσμὸς ὅπως ἔχει, διότι σήμερον οἱ Εἰρηνοδίκαι, ἂν καὶ δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ παυθῶσιν ἀμέσως, ἐκσφενδονίζονται ὅμως κατὰ τὴν αὐθαίρετον θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ ἀπὸ τὸ ἓν εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον τοῦ Κράτους, καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης εἰς τὴν τελευταίαν τάξιν· δύω δὲ ἢ τρεῖς μεταθέσεις ἰσοδυναμοῦσιν ὁπωσδήποτε, κατ’ ἐμέ, μὲ μίαν παῦσιν. Λοιπὸν καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς πρέπει ν’ ἀποκεντρωθῇ τὸ δικαίωμα τῆς μεταθέσεως.

§25ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποδέχομαι πληρέστατα τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπηύθυνε πρὸς ἡμᾶς περὶ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Διελθών, κύριοι, ὅλην σχεδὸν τὴν νεότητά μου ἐν τῷ κλάδῳ τούτῳ, παρετήρησα, ὅτι ἅπαντα σχεδὸν τὰ μέλη τοῦ δικαστικοῦ κλάδου ἐμφοροῦνται ὑπὸ τῆς συναισθήσεως τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος. Ὑπάρχουσι βεβαίως καὶ ἐλλείψεις· τὰς ἐλλείψεις ταύτας ἀπόκειται πρὸς ἡμᾶς καὶ τὴν κυβέρνησιν νὰ θεραπεύσωμεν διὰ τῶν καταλλήλων νομοθετημάτων καὶ διὰ τῆς αὐστηροτέρας ἐξασκήσεως τῆς ἐποπτείας. Τοιαύτας, κύριοι, ἐλλείψεις παρετήρησα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην. Ἅπαντες, κύριοι, οἱ παρακολουθήσαντες τὰς ἐργασίας τῶν κακουργιοδικείων, θέλουν ἀναγνωρίσει, ὅτι πολλάκις ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης δὲν γίνεται οὔτε ἐπιτυχῶς, οὔτε ἀμερολήπτως. Διάφορα προὐτάθησαν κατὰ καιροὺς μέσα πρὸς βελτίωσιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων· ἐκ τῶν διαφόρων, κύριοι, ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι πολλάκις ὑπεβλήθησαν, ἐκείνη, ἥτις, κατ’ ἐμέ, εἶναι ὀρθοτέρα, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἂν ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι εἰς τὸ Κράτος, δυνάμενοι νὰ ἐκπληρώσωσι πρεπόντως τὰ καθήκοντα τοῦ ἐνόρκου, πρέπει νὰ φροντίσωμεν διὰ παντὸς μέσου νὰ ἀναζητήσωμεν καὶ ἀνεύρωμεν αὐτούς. Ἐὰν τοιοῦτοι ἄνθρωποι δὲν ὑπάρχωσι, τότε βεβαίως πᾶσα τροποποίησις καὶ πᾶσα μεταῤῥύθμισις τοῦ διοργανισμοῦ ἀποβαίνει ἄσκοπος. Πρὸς ἀνεύρεσιν λοιπόν, κύριοι, τῶν τιμίων καὶ ἐναρέτων πολιτῶν, οἵτινες δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσιν ἐπαξίως τὰ καθήκοντα τοῦ ἐνόρκου, ἀναπόφευκτον εἶναι νὰ ἀνατεθῇ τὸ ἔργον τοῦτο εἰς πρόσωπα, ἐνεργοῦντα οὐχὶ ἐκ κομματικῶν λόγων ἢ χάριν περιποιήσεως προσώπων, ἀλλὰ χάριν μόνον τῆς ὀρθῆς ἀπονομῆς τῆς ἀνωτάτης ποινικῆς δικαιοσύνης. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον συνέταξα νομοσχέδιον, ἀποβλέπον κυρίως εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων, βάσις τοῦ ὁποίου εἶναι ὁ σχηματισμὸς ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἀπὸ τὸν πρόεδρον, τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τὸν προϊστάμενον τῆς ἐπιτοπίου διοικητικῆς Ἀρχῆς, εἰς ἣν νὰ ἀνατεθῇ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον τοῦ κατ’ ἔτος προσδιορισμοῦ τῶν ἐνόρκων, οἵτινες κληροῦνται ἐνώπιον τῶν Ἐφετειῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐν ᾧ περιέλαβον καὶ ἑτέρας τινὰς σχετικὰς διατάξεις, συνιστῶ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς. (Ὅρα Παράρτημα).

§26ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Μίαν λέξιν.—Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ ἄρχων τῆς πεσούσης Κυβερνήσεως ἔχει συμβόλαια περὶ δίκης ἐργολαβικῶς, θὰ φρίξητε περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δικαιοσύνης καὶ αὐτῶν τῶν ἀνωτέρων δικαστηρίων.

§27ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ ἄρχων;

§28Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλοῦμεν νὰ ἐξηγηθῇ τί θέλει νὰ εἴπῃ.

§29Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οὐδένα νὰ ἔρχεται νὰ ῥίπτῃ λέξεις βαρείας, ἢ νὰ ὑπαινίττηται ὅ,τι δήποτε, κατὰ τὴν φαντασίαν του, ἐνώπιον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, οἱ ὁποῖοι ὅλοι ἐνεχόμεθα διὰ τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ ἔθνος, καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ῥίπτουν τοιαύτας λέξεις, πρέπει νὰ κατονομάζουν καὶ τὰ πρόσωπα.

§30ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ προσαγάγω ἐπίσημα ἔγγραφα, ἐπίσημα συμβόλαια, ἐπισήμους ἀποφάσεις, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅσα εἶπον σχετικῶς πρὸς τὴν κατάστασιν τῆς δικαιοσύνης, διότι ὁμολογουμένως πρέπει νὰ συζητηθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§31Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπάντησις αὐτή, καὶ ὀφείλεις νὰ ἐξηγηθῇς.

§32ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ὁμιλοῦν ἐδῶ, ὅπως ὁμιλοῦν εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ εἰς τὰ καφενεῖα. Μάλιστα! νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα!

§33Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν δὲν κατονομάσῃς τὸν ἄνθρωπον, εἶσαι συκοφάντης καὶ ἄθλιος συνάμα.

§34ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Τὸ προσεχὲς Σάββατον θὰ προσαγάγω τὰ ἔγγραφα.

§35ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Κύριοι, ἐσκόπουν, ὅταν θὰ ἤρχετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ὑποβάλω μερικὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι, κατ’ ἐμὲ, ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν καλὴν τῆς δικαιοσύνης ἀπονομήν· ἀλλ’ ἐπειδὴ σήμερον ἦλθε τὸ ζήτημα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκ τῶν ἐφημερίδων εἶδον, ὅτι πολλοὶ τῶν δικαστικῶν συλλόγων ὑπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὐχάς, διὰ τῶν ὁποίων, παριστῶντες τὸ ἀνεπαρκὲς τῆς μισθοδοσίας των, παρακαλοῦσιν αὐτὴν νὰ λάβῃ φροντίδα, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ μικρά τις αὔξησις αὐτῆς. Ἐπειδὴ, κύριοι, εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι αἱ εὐχαὶ αὗται τῶν δικαστικῶν συλλόγων εἶναι παραπολὺ δίκαιαι, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν μέριμναν τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν αἱ εὐχαὶ αὐτῶν εὗρον αὐτὸν εὔνουν. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ δίκαιον νὰ ἀξιῶμεν ἀπὸ τοὺς δικαστὰς νὰ ἦναι εἰλικρινεῖς περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων, φιλόπονοι καὶ ἱκανοὶ, καὶ ἐν τούτοις νὰ μὴ τοῖς παρέχωμεν τὰ πρὸς τὸ ζῆν μέσα. Ἀπὸ 40 ἐτῶν, κύριοι, οἱ μισθοὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων μένουσιν οἱ αὐτοὶ, ἐνῷ αἱ ἀνάγκαι τῶν ἐπολλαπλασιάσθησαν, καὶ ἡ ἀξία ὅλων τῶν διὰ τὸν βίον χρησίμων ἐτριπλασιάσθη καὶ πλέον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δίκαιον εἶναι νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς εὐχὰς τῶν δικαστικῶν συλλόγων. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἐκθέσω ἐν πλάτει τὰς ἰδέας μου ἐν καιρῷ.

§36ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εὑρίσκομαι πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως διὰ τὸν μῆνα Ἀπρίλιον· εὔχομαι δὲ νὰ ἦναι ἡ τελευταία φορά. Ἐλπίζω, ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπῆς θέλει προβῆ ταχέως Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπεξεργασθῇ κατεπειγόντως.

§37ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸν ἐμπορικὸν σύλλογον Πατρῶν ἔλαβον πρὸ δύω ἡμερῶν ἔγγραφον, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐμπεριέχεται ἐν ἀντιγράφῳ συνοπτικὸν ὑπόμνημα, ἀπευθυνθὲν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, περὶ διαφόρων ζητημάτων, περὶ τῶν ὁποίων καὶ ἄλλοτε ἀνεφέρθη ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος. Ἐπερωτῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν ἔλαβε τοιοῦτον ἔγγραφον ἀπὸ τὸν ἐμπορικὸν σύλλογον Πατρῶν.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§39ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις, ἐγὼ ὀφείλω νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἀφορᾷ τὸ συνοπτικὸν αὐτὸ ὑπόμνημα τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Πατρῶν. (Ἀναγινώσκει): 1. Ὅπως ἐργασθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅσον τάχιον καὶ δεόντως πρὸς ἄρσιν τοῦ ἐπιβληθέντος ἐν Γαλλίᾳ δασμοῦ τῆς σταφίδος. 2. Νὰ προσκαλέσῃ ἐξ Εὐρώπης ἐπιστήμονά τινα παθολόγων τῶν φυτῶν, ὅπως οὗτος ἐξετάσῃ τὰς διαφόρους νόσους τῶν σταφιδαμπέλων καὶ ὁρίσῃ τὰ μέσα πρὸς θεραπείαν ἢ ἀποτροπὴν αὐτῶν. 3. Πρὸς παῦσιν τῶν λαθρεμπορίων καὶ πρὸς αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους νὰ ἐνοικιασθῶσι τὰ Τελωνεῖα εἰς ἰδιώτας—ἐννοεῖτε, κύριοι, φερεγγύους καὶ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς Κυβερνήσεως.—4. Νὰ ἐπαναφέρουν ἐν Πάτραις τὸ σύστημα τῆς δημοτικῆς μετακομίσεως πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐμπορίου. 5 Νὰ ἐπεκταθῶσιν αἱ τηλεγραφικαὶ συγκοινωνίαι μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἕνεκα τῶν ὁσημέραι αὐξανομένων ἐμπορικῶν συμφερόντων. 6. Συνιστᾷ τὴν Σύμβασιν, ὅσον τάχιον, τὴν ὑπογραφεῖσαν ἐπ’ ἐσχάτων ἐν Πάτραις μέ τινα ἐργολάβον περὶ στρώσεως ὁδῶν κλπ. ἀφορῶσαν εἰς τοὺς ἱπποσιδηροδρόμους ἐν τῇ πόλει ταύτῃ καὶ ἐν τοῖς περιχώροις αὐτῆς. 7. Περὶ παραχωρήσεως τοῦ ἐν Πάτραις γηπέδου πρὸς οἰκοδόμησιν Χρηματιστηρίου, περὶ τοῦ ὁποίου, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὡμίλησα πρὸ τινων ἡμερῶν. Ταῦτα ἐν συνόψει περιέχει τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Πατρῶν ἔστειλε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν· ἐγὼ δὲ παρακαλῶ, ὅπως τὸ ταχύτερον ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα, συνταχθῶσι δὲ τὰ προσήκοντα νομοσχέδια πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν.

§40ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἑνόνω τὰς παρακλήσεις μου μὲ τὰς τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰ αἰτήματα τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Πατρῶν καὶ νὰ ἀνακοινώσῃ ταχέως τὰς περὶ αὐτῶν σκέψεις της, προσάγουσα τὸ προσῆκον νομοσχέδιον.

§41ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ποιήσηται γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν πόσα χιλιόμετρα ἐθνικῶν ὁδῶν, πόσα δὲ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν κατεσκευάσθησαν καθ’ ἑκάτερον τῶν ἐτῶν 1880 καὶ 1881. Προσέτι, ἐπειδὴ οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας κατὰ τὰ ἔτη 1880 καὶ 1881 δὲν ἐδημοσιεύθησαν εἰσέτι, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν εἰς πόσον ποσὸν ἀνέβησαν τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ εἰς πόσον ποσὸν τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν καθ’ ἑκάτερον τῶν εἰρημένων ἐτῶν, πόσα δὲ ἐδαπανήθησαν πρὸς κατασκευὴν ἐθνικῶν, πόσα δὲ πρὸς κατασκευὴν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν καθ’ ἑκάτερον τῶν ἐτῶν τούτων.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς ὑπεσχέθην εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ἱκανῶν ἤδη ἡμερῶν, θέλω ὑποβάλει εἰς αὐτὴν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος εἶναι ἤδη σχεδὸν κατηρτισμένος, οἱ δὲ πίνακες, περὶ ὧν ἐποιήσατο λόγον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Γορτυνίας, θέλουσι προσαρτηθῆ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον, οἱ πίνακες δὲ οὗτοι εἶναι ἕτοιμοι ἀπὸ τοῦδε, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ προϋπολογισμὸς δύναται νὰ βραδύνῃ ἐπί τινας ἡμέρας, δὲν θὰ ἦναι κακὸν ν’ ἀποσπάσω αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ τοὺς ὑποβάλω αὔριον. Ἀπολογισμὸν ὁριστικὸν τῆς ὁδοποιΐας διὰ τὸ ἔτος 1881 δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ ὑποβάλωμεν, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ διὰ τὸ ἔτος 1880 δυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν ἔτι, καί τοι φρονῶ, ὅτι διὰ τῆς νέας διαῤῥυθμίσεως τῶν λογιστικῶν τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας θὰ ἦναι δυνατὸν εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἔχωμεν τοὺς ἀπολογισμοὺς ταχύτερον. Ὅ,τι δυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν, εἶναι αἱ προσωριναὶ καταστάσεις, αἵτινες περιέχουσι πάσας τὰς ζητουμένας πληροφορίας. Περὶ δὲ τῶν ἐπερωτήσεων, αἵτινες ἐγένοντο παρὰ τῶν κκ. βουλευτῶν Πατρῶν, τῶν σχετιζομένων πρὸς ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου τῆς πόλεως ἐκείνης, παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἀναφορὰ ἐκείνη ὡς πρός τινα μὲν ἀφορᾷ εἰς ἀντικείμενα, περὶ ὧν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐξουσίαν νὰ ἐνεργήσῃ μόνη, καὶ περὶ τούτων ἤδη ἐγένετο τὰ εἰκότα, συμφώνως πρὸς τὰ ἐν τῷ ὑπομνήματι· ὡς πρὸς ἄλλα ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργήσωμέν τι, ἄνευ τῆς συμπράξεως τῆς Βουλῆς, ἰδίως δὲ εἰς τὰ τῆς σταφίδος. Ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν αὐτῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, παρατηρῶ, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ἐπεσπάσατο τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον ἕνεκα τοῦ φόρου τοῦ ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τοῦ νέου φόρου τοῦ ἐν Αὐστρουγγρίᾳ, καὶ πρὸς ἀμφοτέρας ταύτας τὰς Κυβερνήσεις ἐπελήφθημεν διαπραγματεύσεων. Ἴσως ἡ αὔξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς ξένα Κράτη, εἰς Κράτη μεθ’ ὧν δὲν συνδεόμεθα διὰ συμβάσεων δασμολογικῶν, ὑπαγορεύει τὸ μέτρον τῆς ψηφίσεως καὶ παρ’ ἡμῖν τελῶν διαφορικῶν, ὡς ἔπραξαν καὶ τ’ ἄλλα Κράτη, ἅτινα ἐπεδίωξαν διὰ τῶν δασμολογικῶν συμβάσεων τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῶν παραγομένων ἐν αὐτοῖς. Καὶ ἡ Γαλλία καὶ ἡ Αὐστρουγγρία ἐπέτυχον τὴν συνομολόγησιν δασμολογικῶν συμβάσεων πρὸς ἄλλα Κράτη διὰ τῆς ψηφίσεως γενικοῦ δασμοῦ ἀνωτέρου τῶν ἐν τοῖς συμβατικοῖς δασμολογίοις. Ἠδυνήθησαν οὕτω νὰ παράσχωσιν ἀντάλλαγμα εἰς τοὺς θέλοντας νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν συμβατικῶν δασμολογίων. Ἡμεῖς τοιαύτην διάταξιν δὲν ἔχομεν· ἡμεῖς πρὸς πάντα τὰ Κράτη χορηγοῦμεν τὰς αὐτὰς δασμολογικὰς εὐκολίας, καὶ ἂν διὰ συμβάσεως ἠθέλαμεν παραχωρήσει εἴς τι Κράτος ὠφέλειάν τινα δασμολογικὴν, ἡ ὠφέλεια αὕτη, κατὰ τὴν νομοθεσίαν μας, ἐπεκτείνεται πάραυτα ἐπὶ πάντα τ’ ἄλλα Κράτη. Ἀποτέλεσμα τούτου εἶναι, ὅτι τὰ Κράτη, ἅτινα ἐπιβάλλουσι διαφορικὰ τέλη, δὲν εἶναι εὐδιάθετα νὰ συνομολογήσωσι πρὸς ἡμᾶς δασμολογικὴν σύμβασιν, χορηγοῦσαν τὴν ἰσοτέλειαν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα, ἄνευ ἐλαττώσεων ἐπὶ τοῦ δασμολογίου ἡμῶν, χορηγοῦντος ἤδη εἰς αὐτὰ τὴν ἰσοτέλειαν. Ἡ Αὐστρουγγρικὴ Κυβέρνησις, ψηφίζουσα νομοσχέδιον περὶ δασμολογίου, ὅπερ ἤδη διῆλθε διὰ τῆς Βουλῆς καὶ κατ’ αὐτὰς συζητεῖται καὶ θὰ ψηφισθῇ προσεχέστατα ἐν τῇ Γερουσίᾳ, καθώρισεν, ὅτι πάντα τὰ Κράτη, τὰ μὴ παρέχοντα εἰς τὰ Αὐστριακὰ προϊόντα τὰς αὐτὰς ὠφελείας, ἃς παρέχουσιν εἰς τὰ προϊόντα τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων ἐθνῶν, ὡς καὶ τὰ Κράτη, τὰ ἐπιβάλλοντα φορολογίαν βαρεῖαν εἰς τὰ προϊόντα, εἰς ἃ ἡ Αὐστροουγγρικὴ Κυβέρνησις ἰδίως ἐνδιαφέρετα, θὰ πληρώνωσι κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἰδίων προϊόντων ἐν τῇ Αὐστροουγγαρίᾳ τέλος κατὰ 30%, ἀνώτερον τοῦ τέλους, ὅπερ πληρώνουσι τ’ ἄλλα Κράτη. Ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης ἰδέας θέλομεν προτείνει προσεχῶς εἰς τὴν Βουλὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ δασμολογίου τοῦ παρ’ ἡμῖν κρατοῦντος, καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι, δυνάμενοι οὕτω νὰ προσφέρωμεν εἰς τὰς Δυνάμεις ἀντάλλαγμα τὴν κατάργησιν τοῦ προσθέτου τέλους, θέλομεν ἐπιτύχει ταχύτερον τὴν συνομολόγησιν πρὸς αὐτὰς δασμολογικῶν συμβάσεων.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διορισμοῦ εἰδικοῦ δικαστικοῦ ὑπαλλήλου παρὰ τῇ Ἐφορίᾳ Ἀττικῆς.

§44ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὑπηγόρευσεν ἀνάγκη· ἀλλ’ ἦτο καλλίτερον, ὅπως ληφθῇ μέτρον ῥιζικὸν, προληπτικὸν τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικῶν, διότι καὶ εἰς ἀρχαιοτέραν ἐποχὴν ἐθεωρεῖτο θεραπεία ἀνάγκης ὁ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν δικαστικὸς Σύμβουλος, ἀλλ’ ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι καὶ διὰ τῆς προσλήψεως δικαστικοῦ Συμβούλου οὐδὲν κατωρθώθη, διότι οὐδεμίαν οὗτος ὑπόθεσιν ἠδυνήθη νὰ προλάβῃ, οὐδὲν συμφέρον νὰ προστατεύσῃ διοικητικῶς, καὶ ἐν τούτοις κουστίζει εἰς τὸ ἔθνος 800 δραχμὰς, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, κατὰ μῆνα, καὶ ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ παρὰ προσώπου τοῦ πλέον τυχαίου. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἔποψιν, καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισίν μας μέτρον προληπτικὸν τοῦ ἀπείρου ἀριθμοῦ τῶν δικῶν, δι’ ἃς ζητεῖται σήμερον εἷς ὑπάλληλος, χωρὶς νὰ ὦμεν ἀσφαλεῖς, ἐὰν μετ’ οὐ πολὺ καὶ οὗτος δὲν φανῇ ἀνεπαρκὴς, καὶ ζητηθῇ προσθήκη καὶ δευτέρου. Κατ’ ἐμὴν λοιπὸν γνώμην, ἤθελεν εἶσθαι λίαν συντελὴς μία μελέτη περὶ καταργήσεως τῆς κατοχῆς, διότι ὅλαι αἱ κατὰ τοῦ Δημοσίου σχεδὸν δίκαι δὲν εἶναι ἐν Ἀθήναις, παρὰ περὶ κατοχῆς, καὶ ἡ κατοχὴ εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ, παρὰ εἰς διαιώνισιν ἔτι θεσμοῦ βαρβαρικῆς κοινωνίας, ἐπιτρεπούσης, ἵνα ἡ βία καὶ τὰ ὅπλα δημιουργῶσι δικαιώματα ἰδιοκτησίας, ἤτοι κατάστασις βραβεύσεως τοῦ ἰσχυροτέρου καὶ οὐχὶ τοῦ δικαίου, καὶ εἰς γέννησιν σκανδάλου καὶ ἐπωφελείας τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ψευδομαρτύρων. Ἐγνωρίζατε, ὅτι ὑπάρχουν ἑταιρίαι ἐπιδρομέων κατόχων, καὶ ἑταιρίαι ψευδομαρτύρων, συνεργαζόμεναι. Ἐὰν λοιπὸν ἤθελε γίνει μελέτη περὶ καταργήσεως τῆς κατοχῆς, ἠθέλομεν κατὰ μεγάλην πιθανότητα, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ, ἐλαττώσει τὰς δίκας τοῦ Δημοσίου, διότι αἱ δίκαι τῆς Ἐφορίας Ἀττικῆς εἶναι κυρίως περὶ καταλήψεως οἰκοπέδων καὶ γαιῶν· καὶ ἐνθυμοῦμαι, μία παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἐζήτησε καὶ φύλακα πρὸς φύλαξιν τῶν δημοσίων γαιῶν. Οὐχ ἧττον, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἐννοῇ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἂς ψηφισθῇ· συνιστῶ νὰ γείνῃ ὅμως ἡ μελέτη αὕτη περὶ καταργήσεως τῆς κατοχῆς ὡς δημιουργοῦ δικαιωμάτων, διότι ἄλλως καὶ τὸ πρόσωπον αὐτὸ, τὸ σήμερον ψηφιζόμενον, θὰ καταντήσῃ ἄλλος δικαστικὸς Σύμβουλος, τίτλος δηλαδὴ μάταιος ἄνευ σημασίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§45ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἔντιμος προλαλήσας παρηννόησε τὸν σκοπὸν τοῦ Νομοσχεδίου, διότι ἐνόμισεν, ὅτι πρόκειται περὶ προσώπου μέλλοντος νὰ διεξαγάγῃ δίκας. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐφόρου εἶναι διττά: ἔνθεν μὲν ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων, ἔνθεν δὲ ἡ ἐξασφάλισις, ἡ ἐπιστασία καὶ ἡ φύλαξις τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου. Συμβαίνει ἐδῶ νὰ ὑπάρχουν πολλὰ ζητήματα φιλονεικούμενα περὶ κυριότητος, ἐξ ὧν ἐγεννήθησαν πολλαὶ δίκαι, διότι ἡ ἀξία τῶν οἰκοπέδων ὑπερετιμήθη, καὶ ἑπομένως γίνεται ἐπιζήτητος ἡ κατοχὴ καὶ ἡ κυριότης αὐτῶν, διὸ πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ Δημόσιον τὸν ἄγρυπνον φύλακα. Ἐκ τῆς μεγάλης συσσωρεύσεως τοιούτων ὑποθέσεων, παρημελήθησαν τὰ καθήκοντα τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων. Δὲν ἠδύνατο ὁ Ἔφορος νὰ ἐπαρκέσῃ, ἀναγκαζόμενος νὰ μεταβαίνῃ ἐπιτοπίως εἰς ἐπίσκεψιν αὐτῶν τῶν κτημάτων, διὰ ν’ ἀνεύρῃ τ’ ἀληθῆ των ὅρια καὶ ν’ ἀποκρούῃ τοὺς ἐπιτιθεμένους κατὰ τῆς κυριότητος τοῦ Δημοσίου. Πολλὰ ἐμελετήθησαν σχέδια, ὅπως διανεμηθῇ ἡ ἐργασία· παραδείγματος χάριν, νὰ σχηματισθῇ ἑτέρα Ἐφορία ἐν Πειραιεῖ, ὅπου κυρίως γεννῶνται αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἐν Πειραιεῖ, εἶναι καὶ ἐν Λαυρίῳ καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἀττικῆς. Ἐνόμισα, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι κατάλληλον, διότι, ἐὰν σχηματίσωμεν ἄλλην περιφέρειαν Ἐφορίας, αὕτη πάλιν θὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ καθήκοντα, καὶ θὰ ἐπαναληφθῇ ἐκεῖ τὸ αὐτὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ἐφάνη ἐδῶ. Διὰ τοῦτο ἔκρινα καταλληλότερον νὰ περιορίσωμεν τὴν Ἐφορίαν Ἀττικῆς εἰς τὰ καθήκοντα κυρίως τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων, τὰ δὲ καθήκοντα, τ’ ἀναγόμενα εἰς δίκας καὶ εἰς διαχείρισιν τῆς περιουσίας καὶ φύλαξιν αὐτῆς, ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τοιοῦτον νομικόν. Προσωρινῶς ἔλαβον καὶ ἄλλο μέτρον, ὥστε νὰ μὴ βραδύνῃ ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων, βλέπων ὅτι καθυστερεῖται ἐντελῶς ἡ ὑπηρεσία, ὡς μὴ βεβαιωθέντων οὐδὲ τοῦ 1880 τῶν φόρων.

§46ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Καὶ ὅμως εἰσπράττονται.

§47ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι· ἀφοῦ δὲν ἐβεβαιώθησαν, δὲν εἰσπράττονται. —Διὰ τοῦτο ἀνέθεσα εἰς Οἰκον. Ἐπιθεωρητὴν, λίαν κατάλληλον, ὅλην αὐτὴν τὴν φροντίδα προσωρινῶς, ἕως ὅτου ἀπαλλαχθῇ ὁριστικῶς ὁ Οἰκον. Ἔφορος Ἀττικῆς διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι οἱ λόγοι οὗτοι θέλουν πείσει ἕκαστον περὶ τῆς προσφορότητος αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὅποιον εἶπεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ὅτι, ἐὰν καταργήσωμεν τὸν θεσμὸν τῆς κατοχῆς, θὰ παύσῃ τὸ ἥμισυ τῶν δικῶν, καὶ θὰ ἐπέλθῃ εἰρήνη ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἐγὼ προσθέτω, ὅτι, ἐὰν παύσωμεν καὶ τὸν θεσμὸν τῆς κυριότητος, θὰ παύσῃ καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ. Ἐπιμένω ἑπομένως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§48ΤΟΥΡΝΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἶναι καταμετρημένα;

§49ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Διωρίσθησαν γεωμέτραι καὶ γίνεται ἡ καταμέτρησις, τὴν ὁποίαν εὗρον ἐγὼ ἤδη ἐνεργουμένην.

§50ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀπαντῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶσθαι, ὅπως καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ γείνῃ δεκτὴ νὰ καταργηθῇ ἡ ἰδιοκτησία, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ὀνείρου τῶν φιλανθρώπων, τὴν καθιέρωσιν τῆς κοινοκτημοσύνης, ἡ ὁποία εἶναι ὁ πρὸς ὃν ὅρος τῆς προόδου τῆς ἀνθρωπότητος· καὶ μακαρία ἡ ἡλικία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, ἡ ὁποία θὰ εὑρεθῇ εἰς ἐκείνην τὴν εὐδαίμονα ἐποχὴν, νὰ παύσουν οἱ πολιτικοὶ καὶ οἱ ποινικοὶ κώδικες ἔχοντες σημασίαν, τὰ κακουργιοδικεῖα νὰ κλείσουν, εἰσαγγελεῖς καὶ δικασταὶ, ὧν τὴν ἀνάγκην ἐπιβάλλουν αἱ διαιρέσεις καὶ διακρίσεις μεταξὺ τοῦ τὶ τὸ ἐμοῦ καὶ τὶ τὸ σοῦ νὰ λείψουν, καὶ νὰ ἦναι ὅλοι οἱ πολῖται ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι, κατὰ τὸ ἱερὸν λόγιον «μία ποίμνη εἷς ποιμὴν», καὶ νὰ βασιλεύσῃ τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον, οὗ δόγμα «ὁ ἔχων δύω χιτῶνας μεταδότω τῷ μὴ ἔχοντι, ὁμοίως καὶ βρώματα.» Ἀλλὰ σήμερον δυστυχῶς ἀπέχομεν πολὺ τῆς μακαρίας ταύτης ζωῆς, καὶ αἱματοχυσίας καὶ ῥοπαλισμοὺς περὶ κατοχῆς ζητοῦμεν νὰ περιστείλωμεν διὰ τοῦ παρ’ ἐμοῦ προβληθέντος μέτρου. Βεβαίως δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ μετρηθῶ μὲ τὸν κ. Καλλιγᾶν εἰς τὸ ζήτημα περὶ ἀποσκορακίσεως τῆς κατοχῆς· ἠθέλησα ὅμως, ὑποσκάπτων μίαν γωνίαν νομοθετικοῦ οἰκοδομήματος παλαιοῦ, νὰ πραγματοποιήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ σοφὸς Σολομὼν ἔλεγε: «Δίδου σοφῷ ἀφορμὴ καὶ σοφώτερος ἔσει». Δίδω εἰς τὸν κ. Καλλιγᾶν ἀφορμὴν νὰ σκεφθῇ περὶ ἑνὸς θέματος, διὰ τοῦ ὁποίου θέλουν παύσει αἱ διαμάχαι τῶν πολιτῶν καὶ ἀποκαταστῇ ἡ ἡσυχία τοῦ Ἐφόρου Ἀττικῆς, ἀποσυρομένου καὶ τοῦ νομοσχεδίου. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ προσθέτει «δὲν ἀπαλλάττεται δὲ ἄνευ ἠτιολογημένης προτάσεως τούτου πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργόν». Τὸ δέχεσθε;

§52ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4).

§53ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχει προϊστάμενον αὐτὸς εἰς τὴν Ἐφορίαν, ἢ εἶναι ἰδιαιτέρα Ἀρχή;

§54ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι ἰδιαιτέρα Ἀρχή· δὲν εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Ἐφόρου. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον).

§55ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τελευταῖον ἄρθρον εἶναι περιττὸν, διότι δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη ὁ προϋπολογισμός.

§56ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ ἐξ Ἠλείας ὑπέβαλον πρότασιν νόμου, ὅπως εἰς τὸν ὅρμον Παλουκίου τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας νὰ συστηθῇ τελωνοσταθμαρχεῖον. (Ὅρα Παράρτημα). Ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρισμοῦ ἐξαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ ἑπτανησιακῶν προϊόντων. (Ὅρα Παράρτημα). Ἔχομεν ἤδη τὴν δευτέραν συζήτησιν τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐπισκευῆς καὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ κατὰ τὸ Ληλάντιον πεδίον Καλαποδίου.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν δὲν ἐναντιοῦμαι εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν σήμερον, ἀλλὰ θὰ φέρω τροπολογίας ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Αἱ τροπολογίαι αὗται ἀφορῶσιν εἰς τὸ ἑξῆς: Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται φόρος, καὶ φόρος ὄχι ἐλαφρός, εἰς τοὺς ἔχοντας κτήματα ἐν τῷ Ληλαντίῳ πεδίῳ, ἀρδευόμενα ὑπὸ τῆς αὔλακος τοῦ Καλαποδίου, καὶ ἐπιβάλλεται πρόσθετος φορολογία καὶ εἰς κτήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν ποτίζονται. Ὁ φόρος οὗτος εἶναι διὰ τὰ ποτιζόμενα σήμερον μιᾶς δραχμῆς κατὰ στρέμμα, διὰ δὲ τὰ μὴ ποτιζόμενα τριῶν δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ἐὰν τώρα παραβάλητε τὴν φορολογίαν ταύτην πρὸς τὴν ὑφισταμένην ἔγγειον φορολογίαν ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, θὰ εὕρητε, ὅτι ὁ μὲν τῆς μιᾶς δραχμῆς εἶναι πρὸς τὸν φόρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι θέλει ψηφίσει ἡ Βουλή, ἑξαπλάσιος, πρὸς δὲ τὸν μέχρι τοῦδε κείμενον φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἔτι βαρύτερος, ὁ δὲ τῶν τριῶν δραχμῶν ἐπὶ τῶν μὴ ποτιζομένων εἶναι τὸ δεκαοκταπλάσιον, παραβαλλόμενος πρὸς τὸν φόρον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἔτι πλέον, παραβαλλόμενος πρὸς τὸν κείμενον ἔγγειον φόρον. Ἡ φορολογία αὕτη πιθανώτατα εἶναι παραγωγική, καὶ ὡς ἀκούω πλεῖστοι τῶν κτηματιῶν εἶναι πρόθυμοι νὰ ὑποβάλωσι τὰ κτήματά των εἰς αὐτὴν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ τὴν φορολογίαν ταύτην χωρὶς νὰ ἔχῃ βεβαιωμένον, ὅτι οἱ κτηματίαι θέλουν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς αὐτήν, διότι δὲν πρόκειται περὶ γενικοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς τὸ ἔθνος ὁλόκληρον ἡ Βουλὴ, ἀντιπροσωπεύουσα ὅλον τὸ ἔθνος, πρόκειται περὶ μερικοῦ φόρου εἰς στενότατον κύκλον περιοριζομένου, καὶ τοιοῦτος φόρος μόνον τότε δύναται νὰ ἐπιβληθῇ, ὅταν οἱ ἰδιοκτῆται, τοὐλάχιστον κατὰ πλειονοψηφίαν, θεωρῶσιν, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι ὠφέλιμος εἰς αὐτοὺς, διότι πράγματι δὲν εἶναι φόρος, εἶναι δαπάνη τῶν κτηματιῶν ὑπὲρ τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ὅ,τι ἄρα δύναται ἡ Βουλὴ νὰ πράξῃ, εἶναι τὸ νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως ἐπιβληθῇ ἀναγκαστικῶς τοιαύτη φορολογία εἰς ἐκείνους ἐκ τῶν κτηματιῶν, οἱ ὁποῖοι δυστροποῦσιν ἐν ᾗ περιπτώσει μεγάλη πλειοψηφία αὐτῶν ἤθελεν ἀποφανθῆ ὑπὲρ τῆς φορολογίας. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ζητηθῇ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου ἡ γνώμη τῶν κτηματιῶν, καὶ τοῦτο ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλος τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ νομοθετηθῇ ἡ φορολογία αὕτη· εἶναι δὲ οὗτος τὸ νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ φόρος οὗτος θέλει ἐπιβληθῆ μόνον, ὅταν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκφρασθῇ ἡ ἀναλογία τῶν κτηματιῶν, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν τὴν πρέπουσαν. Τὸ σύστημα δὲ τοῦτο εἶναι καλλίτερον καὶ δι’ ἄλλους λόγους, διότι εἶναι πρέπον τὸ νομοσχέδιον νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς συνελεύσεως τῶν κτηματιῶν, καὶ τὰ τῆς ἀποφάνσεως αὐτῶν ὄχι μόνον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ καὶ κατόπιν ἐπὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων καὶ εἰς τὴν πραγματοποίησιν καὶ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἔργου. Τὸ ὑπάρχον νομοσχέδιον, ὡς πρὸς τὸ δεύτερον τοῦτο, περιέχει διατάξεις, ἀλλ’ ἐλλείπει ἡ βάσις, διότι δὲν κανονίζονται τὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου. Λέγεται παρὰ τίνων θὰ συνιστᾶται ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος, ἀλλ’ οὐδεμία διάταξις ἐξασφαλιστικὴ λαμβάνεται. Φρονῶ, ὅτι ταῦτα πάντα πρέπει νὰ κανονισθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ εἰς ταῦτα καταγινόμεθα ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ ὑπουργείου, καὶ φρονῶ, ὅτι αὔριον θέλομεν δυνηθῆ νὰ ὑποβάλωμεν τὰς καταρτισθείσας τροπολογίας. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι καὶ οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν θέλουσιν ἀποδεχθῆ τὴν μικρὰν ταύτην ἀναβολήν.

§59ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναβληθῇ ἕως αὔριον.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Τροιζηνίας ὑπέβαλον πρότασιν νόμου περὶ συστάσεως τελωνοσταθμαρχείου ἐν τῷ ὅρμῳ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Μεθάνων.— Ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς φορολογίας τῶν ζώων ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν. (Ὅρα Παράρτημα). Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν;

§61ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον θὰ συμπεριληφθῇ καὶ αὐτό.

§63ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ γίνεται λόγος περὶ ἡμερησίας διατάξεως, παρατηρῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν Κανονισμόν, καθ’ ὃν πρὸ τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως ὁρίζεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρι τοῦδε δὲν εἴχομεν ἡμερησίαν διάταξιν σχεδόν. Αὔριον θὰ περιέχῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ σημερινὸν περὶ διορισμοῦ εἰδικοῦ ὑπαλλήλου παρὰ τῇ Ἐφορίᾳ Ἀττικῆς, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου τῶν ζώων.

§65ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχουσι πολλὰ ἔτι νομοσχέδια;

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἰργάσθησαν αἱ Ἐπιτροπαί, ὅπως φέρωσιν ἐκθέσεις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐνεγράφησαν.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ μέτρον γενικώτερον καὶ πρακτικώτερον. Παρετηρήθη, ὅτι ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων προκαλοῦμεν καθ’ ἑκάστην συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διαταράσσουσι πᾶσαν ἡμερησίαν διάταξιν· μάτην ἄρα ζητοῦμεν νὰ κανονίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι τὰ ἀπρόβλεπτα ἀποῤῥοφῶσι τὸν χρόνον τῆς συνεδριάσεως. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις καθ’ ἑκάστην ἐν ἀρχῇ τῶν συνεδριάσεων ἢ καὶ διαρκουσῶν αὐτῶν ἐπὶ κατεπειγουσῶν ὑποθέσεων· ἀλλὰ ἄλλο ἀναγγελία ἐπερωτήσεως καὶ ἄλλο συζήτησις αὐτῶν. Τοῦτο διακρίνεται ἐν πᾶσι τοῖς Κοινοβουλίοις, ἅτινα ἐννοοῦν νὰ διεξάγωσι πρακτικώτερον τὰ ἔργα αὑτῶν. Εἰς πάντα τὰ Κοινοβούλια εἶναι καθωρισμένη μία ἡμέρα ἢ δύω τῆς ἑβδομάδος πρὸς συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ προσδιορίσωμεν μίαν ἡμέραν διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ἐννοοῦμεν δὲ, ὅτι τὰς λοιπὰς ἡμέρας θὰ γίνεται ἡ ἀναγγελία τῶν ἐπερωτήσεων, ἀλλὰ μόνον τὴν ἡμέραν τὴν προσδιορισθησομένην θὰ ἔχωσι τὴν προτεραιότητα τῆς συζητήσεως· ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ ὁρίσῃ εἰδικῶς ἡμέραν διά τινα ἐπερώτησιν. Ἀλλαχοῦ ὁ ἐπερωτῶν πρέπει νὰ διατυποῖ ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησιν καὶ εἰς ταύτης τὴν ἀνάγνωσιν περιορίζεται ἡ ἀναγγελία αὐτῆς. Ἐπιβάλλεται δὲ εἰς τοὺς ὑπουργοὺς ἡ ὑποχρέωσις νὰ μὴ δίδωσιν ἀπάντησιν κατὰ τὰς λοιπὰς ἡμέρας, ὅταν φρονῶσιν, ὅτι θέλει αὕτη προκαλέσει ἀνταπάντησιν· τότε δὲ μόνον ν’ ἀπαντῶσιν ἀμέσως, ὅταν ἡ ἐπερώτησις, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς της, εἶναι κατεπείγουσα, ἢ φρονῶσιν, ὅτι ἡ ἀπάντησις, ἣν θὰ δώσωσιν, δὲν θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τὴν γνώμην ταύτην, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ὡς ἡμέραν προτάξεως τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων τὸ Σάββατον.

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 5 καὶ 10 μ. μ.