1882.02.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

τῆς 24 Φεβρουαρίου 1882.

Ὥρα 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΤΖΑΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Λαρίσσης εἶναι ἔγκυρος, καὶ μάλιστα ὑπερεψήφισα ὑπὲρ αὐτῆς, εἰπὼν, ὅτι δὲν ἀποβλέπω εἰς τὰ προσόντα, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἅπασαι αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι δὲν πρέπει ν’ ἀκυρωθῶσι. Παρετήρησα ὅμως εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐγὼ κατεψήφισα τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης....

§2ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί σὲ μέλλει δι’ ὅσα γράφουν αἱ ἐφημερίδες;

§3ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν θέλω νὰ κάμητε τὸν διδάσκαλον εἰς ἐμέ· καὶ ἄλλοτε ἐπειράθητε, ἀλλ’ ἀπετύχατε.

§4ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μᾶς κάμετε τὴν χάριν νὰ μὴ μᾶς φέρητε τὰς ἐφημερίδας ἐδῶ· ἀπαντήσατε εἰς μίαν ἐφημερίδα, ἂν θέλετε.

§5ΤΖΑΝΕΣ. Τοῦτο φαίνεται ἔγεινε, διότι ὁ στενογράφος, ὅστις ἐκράτησε τὸν λόγον μου, δὲν ἐπρόσεξε καλῶς, καὶ παρατηρῶ, ὅτι τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον δὲν ἐκτελεῖ τὰ καθ’ ἑαυτό. Θέλω νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι καλὸν νὰ λέγητε ἡ ἀλήθεια, διὰ νὰ φαίνηται ἕκαστος ἐξ ἡμῶν συνεπὴς εἰς τὰς ἀρχάς του. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον, κ. Πετιμεζᾶ, κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Οἰτύλου.

§7ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀλίγα ἔχω νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Οἰτύλου, τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ἐκ τῆς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκλεχθῶ βουλευτής. Δὲν θέλω παρατείνει τὴν ὁμιλίαν μου, διότι ἀναγνωρίζω, ὅτι αἱ δυνάμεις μου δὲν μοὶ τὸ ἐπιτρέπουν, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἐπιθυμῶ νὰ γείνω ὀχληρὸς εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτάς. Τὸ Τμῆμα τῆς Βουλῆς, κατόπιν ἀλλεπαλλήλων συνεδριάσεων, ἀκοῦσαν καὶ τοὺς ἑκατέρωθεν ἀγορεύσαντας, σκεφθὲν ὡρίμως, ἀπεφάνθη· καὶ τὰ μὲν 12 ἐκ τῶν ἐντίμων αὐτοῦ μελῶν προτείνουσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, λόγῳ κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων, τὴν ἐπικύρωσιν δὲ διὰ τὴν ἐκλογὴν τὴν ἐδικήν μου, διότι ἐγὼ ἤμην ἀντιπολιτευόμενος· καὶ ἐὰν ὑπέστησαν ζημίαν οἱ ἀποτυχόντες σύντροφοί μου, ἕνεκα ἐπεμβάσεων, ὑπέστην βεβαίως καὶ ἐγώ· ἀλλ’ εὐτυχῶς τὸ πνεῦμα τῆς ἐπαρχίας ἦτο τοιοῦτον, ὥστε δὲν ἔφερον καμμίαν ἐπιῤῥοὴν αἱ ἐπεμβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο. Τὰ δὲ 12 ἕτερα μέλη τοῦ Τμήματος ἀποφαίνονται, ὅτι δὲν ἐγένοντο κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις, καὶ κατὰ συνέπειαν προτείνουν τὴν ἐπικύρωσιν ὁλοκλήρου τῆς ἐκλογῆς· ἄρα διὰ τὴν ἐκλογὴν τὴν ἰδικήν μου οὐδεὶς δισταγμὸς ὑπάρχει· καθόσο ὁλόκληρον τὸ Τμῆμα ἀποφαίνεται, ὅτι ἐγὼ εἶμαι γνήσιο καὶ νόμιμος βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου. Ἐπειδὴ ὅμω ἐπιθυμῶ νὰ φωτίσω τὴν Βουλὴν περὶ τῶν γεγονότων πρὸ καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἦναι βέβαιοι οἱ κκ. βουλευταί, ὅτι δὲν θέλω οὔτε κατὰ κεραίαν μεταβάλει τὰ πράγματα ὅπως συνέβησαν. Ἂν καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἤμην ἀντίθετος τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ, καὶ ἂν καὶ ἔχω συμφέρον, οὐχ ἧττον ὅμως θέλω εἰπεῖ πλήρη καὶ ἁγνὴν τὴν ἀλήθειαν ὅλων τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην συμβάντων. Ὁ κ. Καπετανάκος καὶ ὁ κ. Καπετανάκης Λεωνίδας πρὸ ἑνὸς περίπου μηνὸς πρὸ τῆς ἐκλογῆς μ’ ἐζήτησαν νὰ συμπράξω μετ’ αὐτῶν, τουτέστι νὰ λάβω μέρος εἰς τὸν λεγόμενον ὑπουργικὸν συνδυασμόν· ἐννοεῖται, ὅτι μοὶ ὡμίλησαν ὄχι οἱ ἴδιοι, ἀλλὰ μοὶ ἔστειλαν τρίτον πρόσωπον, ἵνα λάβω μέρος εἰς τὸν συνδυασμὸν αὐτόν. Τοὺς εὐχαρίστησα πολὺ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ τοῖς ἠρνήθην, διότι αἱ πεποιθήσεις μου καὶ αἱ τοπικαὶ περιστάσεις δὲν μοὶ ἐπέτρεπον νὰ συμπράξω μετ’ αὐτῶν, ἰδίως διότι ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἐγκαταλείψω τὸν κ. Σαράβαν, μετὰ τοῦ ὁποίου μὲ συνδέει στενὴ συγγένεια, καὶ μετὰ τοῦ ὁποίου ἐπὶ πολλὰ ἔτη συμπράττω ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, καὶ οὐδέποτε θέλω τὸν ἐγκαταλείψει, ἐνόσω πολιτεύομαι· διότι τὸ θεωρῶ τιμήν μου νὰ συμπράττω μετ’ αὐτοῦ, ἀδιαφορῶν καθ’ ὁλοκληρίαν ποίαν ἰδέαν ἔχουν περὶ τοῦ προσώπου τούτου οἱ κύριοι οὗτοι. Καὶ ὁ κ. Καπετανάκος ἀπὸ τοῦ 1872 συμπράττει μετ’ αὐτοῦ, καὶ οὐδέποτε, φρονῶ, ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ μὴν ἦναι εὐχαριστημένος. Ἐπειδὴ λοιπὸν παρετήρησα, ὅτι ὁ σκοπὸς τῶν κυρίων τούτων δὲν ἦτον οὐδεὶς ἄλλος, παρὰ τὸ πῶς νὰ γείνῃ εὐκολώτερον ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ κ. Σαράβα, ἂν καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐννοοῦσαν, ὅτι, καὶ ἐκτὸς τοῦ συνδυασμοῦ των, ἐγὼ ἤθελον ἐπιτύχει, διότι τὸ πνεῦμα τῆς ἐπαρχίας ἦτο τόσον ὑπὲρ ἐμοῦ, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ μεταβληθῇ, καὶ τοῦτο διότι ἔχω μακρὸ καιρὸν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ μ’ ἀγαποῦν περισσότερον, ἢ διότι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον δὲν ἐπέτυχον, καὶ ἤθελον νὰ μὲ ἱκανοποιήσωσι, καὶ κατὰ συνέπειαν ἦτον ἀδύνατον ν’ ἀποτύχω. Ἐπειδὴ λοιπὸν εἶδον, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ συμπράξω μετ’ αὐτῶν, ἂν καὶ πολλὰ πρόσωπα καὶ μέσα μετεχειρίσθησαν εἰς τοῦτο, ἐλθὼν ὁ κ. Ἀντώνιος Μαυρομιχάλης ἐξ Ἀθηνῶν καὶ συνεννοηθεὶς μετὰ τοῦ κ. Καπετανάκου, μετέβησαν εἰς τὰς Καλάμας, ἐκεῖ ὅπου καθήμεθα καὶ ἡμεῖς, καὶ συνεννοηθέντες μετὰ τοῦ κ. Λεωνίδα Καπετανάκη, εὗρον, ὅτι ἡ θέσις των δὲν ἤθελεν εἶσθαι τόσον εὐάρεστος, κατὰ συνέπειαν ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῶσι καὶ τὰ μέσα, ὥστε νὰ ἠμπορέσουν νὰ ὑπερπηδήσωσιν αὐτὴν τὴν δυσκολίαν. Κατέφυγον λοιπὸν εἰς τὸν τηλέγραφον, ἵνα συνεννοηθῶσι μετὰ τῶν ἁρμοδίων· δὲν παρῆλθον δὲ ὀλίγαι ἡμέραι, 8 ἢ 10 πρὸ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἀφίκοντο 60 χωροφύλακες εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου ἐντόπιοι ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους.

§8ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΟΣ. Ἔχετε τὸν κατάλογον;

§9ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἦσαν 49, ἀλλ’ ὑπολείπονται ἀκόμα. Οἱ χωροφύλακες οὗτοι μετέβησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐνῷ ἐξεναντίας τρεῖς ἢ τέσσαρες χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὰς Καλάμας φίλοι μου, πρόσωπα ἰδικά μου, ἀπεπέμφθησαν ἀπὸ τὰς Καλάμας. Τίς ὁ σκοπὸς τῶν χωροφυλάκων καὶ τῆς ἐσπευσμένης μεταθέσεως αὐτῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου; Διὰ νὰ κρατήσουν τὴν τάξιν; διὰ τὴν ἀσφάλειαν; Ὄχι βεβαίως, διότι οἱ ἐντόπιοι χωροφύλακες οὔτε ὑπηρεσίαν δύνανται νὰ ἐνεργήσωσιν, οὔτε τάξιν νὰ κρατήσωσιν· ἐξ ἐναντίας γεννῶσι σκάνδαλα, καὶ πολλάκις οἱ χωροφύλακες γίνονται πρόξενοι ἐγκλημάτων, ἰδίως ἐν Λακωνίᾳ, ὅπου τὰ πάθη εἶναι ἐῤῥιζωμένα μεταξὺ τῶν οἰκογενειῶν. Ὁ σκοπὸς λοιπὸν τῆς ἐλεύσεως τῶν χωροφυλάκων τούτων δὲν ἦτο παρὰ νὰ ψηφίσουν τοὺς ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους, καὶ νὰ καταψηφίσωσιν ἡμᾶς. Ἐξεύρετε, ὅτι οἱ χωροφύλακες ἐπέδρασαν πολὺ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, διότι ὁ μὲν κ. Σαράβας ἔχει ὀλιγώτερον 70 ψήφους, εὑρέθησαν δὲ καὶ 20 περισσότεραι εἰς τὸ Ναὶ, ὥστε μένουν μόνον 50.

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς ὅλους εὑρέθησαν αὐταὶ αἱ εἴκοσι;

§11ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι μόνον εἰς τὸν κ. Σαράβαν, εἰς τὸν δῆμον Λεύκτρων.

§12ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν φαίνεται ἀπὸ τὰ πρακτικὰ αὐτό.

§13ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἠξεύρω. — Δὲν ἔφθασε, κύριοι, ὅτι μετέβησαν οἱ χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἐψηφοφόρησαν τοὺς ὑπουργικοὺς, ἀλλ’ ἐψηφοφόρησαν καὶ οἱ συγγενεῖς τῶν χωροφυλάκων· διότι τὸ νὰ ἔλθῃ ἕνας χωροφύλακας ἀπὸ τὴν Λαμίαν, ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν, ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ἀπὸ τὰ ἀπώτερα μέρη τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν πατρίδα του, βεβαίως δὲν ἠμποροῦσε παρὰ νὰ ὑποχρεωθῇ ἀπὸ αὐτοὺς, καὶ νὰ ὑποχρεώσῃ καὶ τοὺς συγγενεῖς του νὰ ψηφοφορήσωσιν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἤθελον οἱ χωροφύλακες. Ποῖος δὲ ἦτον ἐπὶ κεφαλῆς τῶν χωροφυλάκων αὐτῶν; Πρώτης τάξεως ἐνωμοτάρχης, Ῥαζέλος, ὅστις μετετέθη ἀπὸ τὰς Ἀθήνας.

§14ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λάκων ἦτο καὶ αὐτός;

§15ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Μάλιστα ἀνεψιὸς ἐπ’ ἀδελφῇ τοῦ κ. Καπετανάκου.—Παραλείπω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι καὶ στρατιῶται ἐκ τοῦ τάγματος τῶν Καλαμῶν μετέβησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου, ὄχι βεβαίως μὲ γραπτὴν ἄδειαν, ἀλλὰ μὲ ἄδειαν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἀπὸ τοὺς εὐνοουμένους.

§16ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Καπετανάκη, ἰδοὺ, ὅτι βεβαιοῦνται ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τὰ εἴκοσι σφαιρίδια. Ἀναγνώσατε, κ. Πικουλάκη, τὸ πρακτικόν. (Ἐγχειρίζει εἰς τὸν κ. Πικουλάκην τὸ πρακτικόν).

§17ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, τί λέγει τὸ πρακτικόν. (Ἀναγινώσκει.)

§18Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Πλεονάζουν καὶ εἰς τὰς ἄλλας κάλπας· ἀναγνώσατε παρακάτω.

§19ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι δὲν πλεονάζουν. Σταματῶ κύριοι, ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν αὐτῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς ἦλθον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου, διὰ νὰ συντρέξουν τοὺς ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους.

§20ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΟΣ. Οἱ χωροφύλακες αὐτοὶ κατήγοντο ἐκ τοῦ δήμου Οἰτύλου ἢ καὶ ἐξ ἄλλων;

§21ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐκ τοῦ δήμου Οἰτύλου εἶναι οἱ πλεῖστοι. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς μεταβάντας εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου. Οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι ὑπερέβησαν τοὺς τριάκοντα ἢ τριάκοντα πέντε. Ὁ κ. Εὐστράτιος Ξανθάκης, ἔπαρχος Ὀλυμπίας, τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς ἔδωκε τὴν παραίτησίν του, καὶ μετέβη εἰς τὸν δῆμον Λεύκτρου, ἀναχωρήσας ἀπὸ τὴν θέσιν του. Ὁ Ξανθάκης οὗτος ἦτο πρώην δήμαρχος, καὶ δὲν περιέμενε νὰ λάβῃ τὴν παραίτησίν του. Μεταβαίνει εἰς τὸν δῆμον Λεύκτρου καὶ παρίσταται ὡς ἀντιπρόσωπος ἑνὸς τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων ἐν τῷ τμήματι· καὶ ἐγένετο μάλιστα σκάνδαλον περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, διότι αὐτὸ δὲν ἐπετρέπετο· καὶ ὅμως ὁ Ξανθάκης οὗτος ἔμεινεν εἰς τὸν δῆμον Λεύκτρου ὡς ἀντιπρόσωπος. Ὁ Ξανθάκης οὗτος, ἐνῷ ἦτο ὑπάλληλος, εἰργάσθη πολὺ εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐνῷ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς ἔδωκε τὴν παραίτησίν του, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἡμερῶν διορίζεται ἔπαρχος τῆς Ὀλυμπίας· καὶ τοῦτο ἂς τὸ μαρτυρήσωσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§22ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀκριβῶς εἰς τὸν δῆμον Λεύκτρου, ὅπου ἔγεινεν ἡ καλπονόθευσις.

§23ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ ἔφορος Μεσσήνης, εἷς τῶν καλῶν κομματαρχῶν Καρδαμίλης, δίδει τὴν παραίτησίν του καὶ ἔρχεται εἰς Καρδαμίλην, καὶ ἐνεργεῖ ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, καὶ μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς διορίζεται ἔφορος Μεσσήνης· καὶ τοῦτο ἂς μαρτυρήσῃ ὁ κ. Μποῦτος καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. ἔφορος Γυθείου, ὁ Ἀποστολάκας αὐτὸς, ἄνευ ἀδείας ἀναχωρεῖ καὶ μεταβαίνει εἰς τὸ Οἴτυλον καὶ ψηφοφορεῖ. Τρεῖς τελωνοφύλακες, ὁ Μέρμιγκας, ὁ Ἐπισκοπίδης καὶ ὁ Σβολοπάτης, λαμβάνουν ἰδιαιτέραν ἄδειαν καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὸν δῆμον Ὀλβίας καὶ ψηφοφοροῦν. Ὁ Καθηγητὴς Ῥαζέλος, μεταβαίνει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου διὰ νὰ ψηφοφορήσῃ· ἀστυνομικοὶ κλητῆρες τῆς Διευθύνσεως μεταβαίνουσιν ἐκεῖ. Τὸ ὅλον μετέβησαν 35–40.

§24ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΟΣ. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ ὁ Στυλιανὸς Στυλιανέας, Σταῦρος Κουράκος καὶ Δημήτριος Βαβαλέας· καὶ λυποῦμαι, κ. Πικουλάκη, διατί δὲν ἀναφέρετε καὶ τοὺς ἰδικούς σας.

§25ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ τοὺς εἰπῆτε σεῖς. Δὲν θέλω διόλου νὰ μειώσω τὴν θέσιν σας, κ. Καπετανάκο, οὔτε τὴν θέσιν τοῦ κ. Ἀντωνίου Μαυρομιχάλη, οὔτε τοῦ κ. Καπετανάκη· ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν, εἶναι γνωστὸν καὶ βέβαιον, καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι τὸ γνωρίζετε, ὅτι βέβαιον ἐθεωρεῖτο, ὅτι τρεῖς ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ἰδικοῦ μας θὰ ἐπετύγχανον καὶ εἷς ἐκ τοῦ ἰδικοῦ σας· καὶ ὅμως συνέβη τὸ ἐναντίον, διότι ἔγειναν αἱ ἐπεμβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπέφερον αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα.

§26Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε ποτὲ εἰς τὴν Μάνην ἡ ἐξουσία νὰ φέρῃ μεταβολὴν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ πνεύματος;

§27Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀφήσατε παρακαλῶ, κ. Κουμουνδοῦρε, μὴ τὸν διακόπτετε.

§28ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι, κ. Κουμουνδοῦρε, ὅτι κατὰ τὰ 1868, ὅτε ὁ ἀξιότιμος πατήρ σας, ὁ κ. νῦν πρωθυπουργὸς, ἦτο εἰς τὴν Λακωνίαν, καὶ τὸν παρηκολούθησα καὶ ἐγὼ, ὅτι ἐπέδρασε πολὺ ἡ ἐξουσία τότε. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ, ὅτι ἐξελέχθην τότε βουλευτὴς ἀπέναντι τοῦ μακαρίτου Λεωτσάκου, καὶ τὸ ἐπῆρα τότε μὲ τὸ τουφέκι μου. Ἀλλὰ τί ἔγεινεν ὅμως; Ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία μοῦ ἔκαμε τὴν καλπονόθευσιν καὶ τὴν πλαστογραφίαν.

§29ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΟΣ. Ὑπερίσχυσες ὅμως.

§30Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἂν ἐπέμενεν ὁ πατήρ μου νὰ θέση τὴν κάλπην, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα;

§31Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀφήσατε αὐτά.

§32ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι εἰς τὸ 1872 πολὺ ἐπέδρασεν ἡ ἐξουσία εἰς τὴν ἀποτυχίαν ἡμῶν· διότι εἰς τὰ 1872 ἐπέτυχε μόνον ὁ Σαράβας μὲ μεγάλον κίνδυνον, ἀπέτυχον δὲ ἐγώ, ἐνῷ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπαρχίας ἦτο διαφορετικώτερον. Αὐτὸ, κύριοι, ὤφειλον νὰ εἴπω εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς περὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, κατὰ καθῆκόν μου.

§33Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὀλίγα, κύριοι, θὰ εἴπω, διὰ νὰ πείσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ προαγορεύσαντος εἰσὶν ἀνακριβῆ καὶ τοῦτο χάριν τῆς ὑπολήψεως τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Ἀπὸ τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν, ὅσοι παρεκάθησαν διαρκῶς εἰς τὸ ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, εἰσὶν οἱ ἀλάνθαστοι μάρτυρες, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ πώποτε ἐγένετο λόγος περὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου.)

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, εἰς τὰ ἀκροατήρια.

§35Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ἐπαρχία Οἰτύλου, κύριοι, ἀπὸ τοῦ 1863 μέχρι τοῦ 1882 οὐδέποτε ὑπέπεσεν εἰς τὸ ἔγκλημα τῆς νοθείας τῶν ἐκλογῶν. Διῆλθον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἄπειροι Κυβερνήσεις, οἱαιδήποτε δὲ καὶ ἂν ἦσαν αἱ προθέσεις των, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ κατισχύσωσι τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ· καὶ ἀκούετε σήμερον, μετὰ πάροδον 18 ὅλων ἐτῶν, ὅτε ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἦτο τοσοῦτον ἀτελὴς καὶ τοσαῦται ἐκλογικαὶ ἀσχημίαι ἐλάμβανον χώραν καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, πλὴν τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου, ὅτι κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις ἐπέδρασαν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς. Κύριοι, εἶναι πολὺς ὁ ἐγωϊσμὸς τοῦ προλαλήσαντος κ. Πικουλάκη, εἰπόντος, ὅτι φέρει τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐλάμβανον χώραν ἐπεμβάσεις κυβερνητικαὶ, τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας θὰ ἦτο τοιοῦτον, ὥστε εἷς ἐκ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων ἤθελε παρακαθήσει εἰς τὸ Κοινοβούλιον, οἱ δὲ τρεῖς θὰ ἦσαν ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ του. Καὶ λησμονεῖ ὁ κ. Πικουλάκης, ὅτι, ὅταν κατὰ τὸ 1879 συνέπραττον μετὰ τῶν κ. κ. Σαράβα καὶ Λεωνίδα Καπετανάκου, ἔχοντες ἀντιθέτους τὸν κ. Κουμουνδοῦρον καὶ τὸν Καπετανάκην, ἐνασκοῦντας θετικὴν ἐπιῤῥοὴν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου, ποίαν θέσιν εἶχεν εἰς τὴν ἀριθμητικὴν τάξιν τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης; Καὶ παραπονεῖται σήμερον ὁ κ. Πικουλάκης, ὅστις ἔλαβε 400 ψήφους ὡς ἔγγιστα περισσότερας ἢ κατὰ τὸ 1879, ἐνῷ ἐγὼ σήμερον, ὡς δῆθεν ὑπουργικὸς ὑποψήφιος μειονοψηφῶ, κατὰ 200 ψήφους τῶν ὅσων ἔλαβον κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1877 ὡς ἀντιπολιτευόμενος; Καὶ δὲν μᾶς ἐξηγεῖτε σεῖς, οἵτινες διατείνεσθε, ὅτι ἀντιπροσωπεύετε τὸ ψυχολογικὸν φρόνημα τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου, ποῖα εἶναι τὰ μεγάλα ἔργα, τὰ ὁποῖα διεπράξατε ἀπὸ τοῦ 1870 μέχρι τοῦ 1882, σεῖς, οἵτινες ἀπὸ 20 ἐτῶν συναγωνίζεσθε καὶ ἀποτυγχάνετε σχεδὸν διαρκῶς, ἐκτὸς εἰδικῆς τινος ἐκλογικῆς περιστάσεως, καθ’ ἣν ἄνθρωποι ἄγνωστοι ἠθέλησαν νὰ μεταβάλουν τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, καὶ καθ’ ἣν οἱ πολῖται τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου δὲν τῷ ἐπέτρεψαν; Ἦτο ἡ πρώτη τότε καὶ τελευταία φορά, καθ’ ἣν ἐζητήθη διὰ πλαστογραφίας νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀληθὴς θέλησις τῶν ἐκλογέων. Ὁ κ. Πικουλάκης ἐπὶ πολὺ παραγνωρίζει τὴν ἐμπιστοσύνην, δι’ ἧς τὸν περιέβαλεν ὁ λαὸς τῆς Μάνης, ἀποδίδων τοιαύτην ποταπότητα εἰς αὐτὸν, ὥστε 34 χωροφύλακες, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἠδυνήθησαν νὰ μεταβάλωσι τὴν θέλησίν του. Κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἡ ἐλευθέρα θέλησις τοῦ λαοῦ ἐξεδηλώθη νομίμως καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν, ὅπως καὶ κατὰ τὰς παρελθούσας. Στατιστικαί τινες πληροφορίαι ἀρκοῦσι νὰ σᾶς πείσωσιν, ὅτι ὁ παραπονούμενος εἶναι ὁ μᾶλλον ἀχάριστος. Δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω, ὅτι αἱ εὐεργεσίαι, ἃς προσήνεγκεν ὁ κ. Πικουλάκης ἀπὸ τοῦ 1879 μέχρι τοῦ 1881, εἶναι τόσον πολλαὶ καὶ μεγάλαι, ὥστε ὑπερέβησαν τοὺς ἀπὸ 16 ἐτῶν κόπους καὶ μόχθους τοῦ διαρκῶς συναγωνιζόμενος καὶ σχεδὸν πάντοτε ἀποτυγχάνων. Ἀλλ’ ἔχετε ἕτερον γεγονὸς, τὴν πλήρη ἀποτυχίαν κατὰ τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν τοῦ κ. Κυριακούλη Π. Μαυρομιχάλη, ὅστις κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1879 ἄνευ συνδυασμοῦ ἔλαβε τρεῖς χιλιάδας ἑκατὸν ἑξήκοντα ἐννέα ψήφους, κατὰ δὲ τὴν παροῦσαν 2166, ἤτοι ἐπὶ μεῖον χιλίας τρεῖς ψήφους. Ἐρωτῶ τὸν προλαλήσαντα, τί κακὸν ἐν τῷ τόπῳ διέπραξε; Ἐπολιτεύθη, κύριοι, ὡς πολιτευόμεθα ὅλοι, ηὐτύχησε δὲ τελευταῖον διὰ τοῦ διορισμοῦ τοῦ μακαρίτου Ῥώμα, πενθεροῦ του, ὡς ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, νὰ φανῇ εὐεργετικώτερος ἢ πρίν. Τί ἀποδεικνύει τοῦτο, κύριοι; Ὅτι οὕτω ὁ λαὸς τότε ἠθέλησε, καὶ οὕτω ὁ λαὸς τώρα θέλει Ὁ Πικουλάκης κατὰ τὸ 1879 ἔλαβε 2487 ψήφους, κατὰ δὲ τὸ 1881, 2869, ἤτοι ὡς ἔγγιστα περισσοτέρας τῶν 400 ψήφων· διατί τὰς ἔλαβε;

§36ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Διότι τὰς ἔδωσα εἰς σᾶς.

§37Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν, ὅτι ὁ κ. Καπετανάκος ἦλθε πρῶτος ἐπιλαχὼν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν, σήμερον δὲ εἶναι ὁ πλειονοψηφῶν ὅλων. Ἡ ἐπαρχία Οἰτύλου δὲν συγκινεῖται ἀπὸ ἰδέας γενικῆς πολιτικῆς· ἡ ἐπαρχία τοῦ Οἰτύλου δὲν ἐπιτρέπει τὸ μονοπώλιον τῆς ἐπιῤῥοῆς εἰς οὐδένα· ἡ ἐπαρχία τοῦ Οἰτύλου θέλει τὰς μεγάλας γενεὰς τοῦ τόπου συμμαχούσας· καὶ ὁσάκις, κύριοι, αἱ μεγάλαι γενεαὶ τοῦ τόπου συμμαχῶσι, τὰ ἀποτελέσματα εἶναι πάντοτε βέβαια. Πῶς ἐδικαιοῦτο σήμερον ὁ κ. Σαράβας, πρόσωπον ἄλλως λίαν ἀξιότιμον, πῶς ἠδύνατο νὰ ἀξιώσῃ ἐπιτυχίαν ὁ κ. Σαράβας, καθὼς καὶ ὁ κ. Ἰω. Μαυρομιχάλης, οἵτινες εἶχον ἀπέναντί των τὸν Κουμουνδοῦρον, τὸν Καπετανάκην, τὸν Καπετανάκον καὶ τοὺς πλείστους τῶν Μαυρομιχαλέων; Πάντοτε, κύριοι, ὁ τόπος αὐτὸς δὲν ἐπέτρεψε τὴν ἐπιτυχίαν ὁλοκλήρου συνδυασμοῦ· οἱ συνδυασμοὶ ἐξασκοῦν ὀλίγην ἐπιῤῥοὴν, διότι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἔχουσι περιωρισμένον τὸν κύκλον τῶν ἐνεργειῶν των· ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουσι ταμίαι, ἔφοροι, εἰσπράκτορες, ὀφειλέται τοῦ δημοσίου, καὶ συνεπῶς τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητον. Ἐπιλαμβανόμενος νῦν τῶν καθέκαστα, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι χωροφύλακες, κατὰ τὴν ἐπίσημον σημείωσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, μετετέθησαν κατὰ τὸν μῆνα Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου 34. Ἐξ αὐτῶν, κατὰ τὰς σημειώσεις τῶν ἐνισταμένων, 28 ἐψηφοφόρησαν· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθές· εἶναι μόνον 18, διότι τὰ 10 ἄλλα ὀνόματα δὲν εἶναι πραγματικά· ὅστις δὲ ἔχει τὴν καλωσύνην νὰ λάβῃ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, θέλει ἰδεῖ, ὅτι ὑπὸ τὸν ἀριθ. 6 τοῦ.... σημειοῦται ὡς ψηφοφορήσας εἰς τὸ βʹ τμῆμα, ἐνῷ ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν φαίνεται ὁ Παναγιώτης Ὀρφανάκος καὶ ὄχι ὁ....

§38ΡΑΛΛΗΣ.....

§39ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου ὑπάρχει τι, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν ὑπάρχει ἀλλοῦ· εἶναι, ὅτι πολλὰ ὀνόματα εἶναι τὰ αὐτὰ καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ ἂν δὲν τίθεται τὸ πατρωνυμικὸν, πλήρης εἶναι ἡ σύγχυσις. Περὶ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ τοῦ κυρίου Πικουλάκη. Βλέπετε, κύριοι, ἀνεξαρτήτως αὐτῶν τῶν λεπτομερειῶν, ὅτι δὲν εἶναι σύνηθες οὔτε εἰς ἐμὲ, οὔτε εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ν’ ἀκούῃ ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς Οἰτύλου· διότι πράγματι οὐδέποτε ἔλαβον χώραν ἀσχημίαι, δυνάμεναι ν’ ἀλλοιώσωσι τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων. Ἀλλὰ τίς εἶναι ὁ κυρίως ἐνιστάμενος; Ὁ Ι. Μαυρομιχάλης. Οὗτος ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ πολιτικοῦ αὐτοῦ σταδίου ὑπῆρξε φίλος τοῦ κ. Κουμουνδούρου· ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶναι ὁ τὰς πλείστας ἐνεργήσας βουλευτικὰς ἐκλογάς. Ὁ κ. Ι. Μαυρομιχάλης ἐπὶ 14 ἔτη φίλος τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἀπελάμβανεν ἀφειδῶς τῶν συνήθων πολιτικῶν εὐκολιῶν· ἠκούσατε ὅμως ποτὲ, κύριοι, ἐνιστάμενόν τινα ἐπὶ τούτῳ; Καὶ ὅμως αὐτὸς ὁ ἴδιος, ὅστις, ἂν ὑπάρχῃ τι κακὸν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου, τὸ ἐδημιούργησεν, ἴσως κατὰ πλάνην, ἔρχεται σήμερον ἐνώπιον ὅλου τοῦ ἔθνους, νὰ κατηγορήσῃ τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς Οἰτύλου, περὶ τῆς ὁποίας ἀπὸ εἰκοσαπενταετίας πώποτε ἐγένετο λόγος! Ὁ κ. Πικουλάκης παραπονεῖται, ὅτι ἦσαν ἐντόπιοι χωροφύλακες. Λυποῦμαι πολὺ, διότι τὸ τοιοῦτον ὁ κ. Πικουλάκης τὸ ἐχαρακτήρισε σκάνδαλον. Ἐγὼ, κύριοι, ὡς δημόσιος ἄνθρωπος ἀπέκρουσα πάντοτε τὴν διαμονὴν τῶν χωροφυλάκων εἰς τὰς ἰδίας τῶν πατρίδας· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου λέγω μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι οἱ ἐντόπιοι χωροφύλακες ἀνταποκρίνονται μᾶλλον παντὸς ἄλλου εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως· καὶ ἠξεύρετε διατί; Εἰς τὰς οἰκογενειακὰς ἔριδας τοῦ τόπου, τῶν ὁποίων αἱ συνέπειαι εἶναι φόνοι καὶ ἐγκλήματα, οἱ ἐγχώριοι χωροφύλακες δύνανται νὰ ἐπαναφέρωσι τὴν τάξιν, ἐνῷ οἱ μὴ τοιοῦτοι δὲν τολμοῦν· διότι, θελήσαντες ἄλλοτε νὰ ἐπαναφέρωσιν αὐτὴν, εὗρον πολλάκις τὸν θάνατον, ἐνῷ κατὰ τῶν Λακώνων χωροφυλάκων δὲν τολμοῦν νὰ πυροβολήσωσιν οἱ ἐρίζοντες, διότι φοβοῦνται τοὺς συγγενεῖς των. Ἀλλ’ ἐγὼ, ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνόμισα καθῆκόν μου, ὅτι ἔπρεπε νὰ παρίδω τὴν δημοσίαν τάξιν τῆς ἐπαρχίας μου ἢ νὰ ζημιώσω τὴν ἐν γένει δημοσίαν τάξιν τοῦ Κράτους. Οἱ ἔχοντες τὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως πάντοτε ἐζημιώθησαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου· καὶ προκειμένου περὶ ἐντοπίων χωροφυλάκων, ἐνθυμοῦμαι τὸ ἑξῆς περιστατικόν: Ἡ Μάνη, κύριοι, ἔχει πλέον τῶν 400 χωροφυλάκων, καὶ ἡμεῖς, οἱ ἀπολαμβάνοντες δῆθεν τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Κυβερνήσεως, ἂν κατωρθώσαμεν νὰ μεταθέσωμεν 34 χωροφύλακας, ἐπεσύραμεν τὴν ἀγανάκτησιν τῶν λοιπῶν, οἱ συγγενεῖς καὶ φίλοι τῶν ὁποίων ὤφειλον νὰ μᾶς καταψηφίσωσι, διότι μᾶς ἔλεγον, «διατί ἐπροτιμήσατε ἐκείνους καὶ ὄχι ἡμᾶς;» Ἀλλὰ, κύριοι, ποῖος εἶναι ὁ Καπετανάκος, ποῖος εἶναι ὁ Καπετανάκης, τίς εἶμαι ἐγώ; εἴμεθα γνωστοὶ καὶ εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ εἰς τὸν τόπον μας· ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν ἔχομεν τὸν ἐγωϊσμὸν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι θὰ ἀπολαμβάνωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ τόπου· ὁ τόπος δὲν χορηγεῖ ἀποκλειστικῶς αὐτὴν εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε περιοδικῶς πότε μὲν τὸν ἕνα, πότε δὲ τὸν ἕτερον· τὰ πράγματα αὐτὰ, ἡ ἱστορία τοῦ τόπου, ὀφείλουν νὰ πείσουν τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδεμία ψυχολογικὴ πίεσις, οὐδὲν, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων, ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν προκειμένην ἐκλογήν. (Ἐπικυροῦται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἐκλογὴ Οἰτύλου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Λεων. Καπετανάκος Μαυρομιχάλης, Ε. Πικουλάκης, Ἀντ. Μαυρομιχάλης καὶ Λ. Καπετανάκης. Ἐπικυροῦνται ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως καὶ αἱ ἐκλογαὶ Ὀλυμπίας, Ὄρους, Πάλης, Παξῶν καὶ Παρνασίδος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἀσημ. Χρηστόπουλος, Χ. Κανελλόπουλος, Ζ. Ζαφειρόπουλος, Ἀναστάσιος Νικοκάβουρας, Θ. Ῥωμαῖος, Δ. Μεταλλινὸς, Π. Ἰακωβάτος, Ν. Μεταξᾶς, Γ. Ἰακωβάτος, Ν. Κάγκας, Ὀδ. Πετρόπουλος, Ἠλ. Παπαηλιόπουλος, Ἀνδρ. Μαρλᾶς καὶ Γ. Παπαστάμος.)

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Πατρῶν. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως.)

§41ΤΖΑΝΕΣ.......

§42ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Δύω λέξεις μόνον θὰ εἴπω, διότι ὑπῆρξα εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Πατρῶν, καὶ δὲν θέλω ν’ ἀποδοθῇ οὔτε εἰς ἐμὲ, ὡς εἰσηγητὴν, οὔτε εἰς τι τῶν μελῶν τοῦ Τμήματος ἡ μομφὴ, ὅτι ἐπιπολαίως ἐξητάσαμεν τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας τοῦ κ. Ἀγγελῆ Ῥούφου· τοὐναντίον τὸ Τμῆμα ὁλόκληρον ἀπέδωκε μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας, διότι εἶναι ζήτημα ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ θεμελιώδει νόμῳ, καὶ ἕνεκα τούτου ἐξήτασε μετὰ πλείστης αὐστηρότητος, ἂν ὁ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις βουλευτὴς κ. Ῥοῦφος εἶχε καὶ ἔχῃ συμπεπληρωμένον τὸ 30ὸν ἔτος. Πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀνηλικότητος τοῦ κ. Ῥούφου προσήχθη πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου Πατρέων, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ἀγγελῆς Ῥοῦφος ὑπάρχει ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων ὑπὸ τὸν αὔξοντα ἀριθ.......μὲ ἡλικίαν 27 ἐτῶν. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι, ὅτι αἱ δηλώσεις καὶ συνεπῶς αἱ ἐγγραφαὶ ἐν τοῖς μητρῴοις τῶν ἀῤῥένων ἐγένοντο κατὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1879 Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν, ὅτι αἱ ἡλικίαι αἱ ἐν τοῖς μητρῴοις ἀναγεγραμμέναι εἶναι ἡλικίαι συμπεπληρωμέναι καὶ οὐχὶ ἡλικίαι διατρεχόμεναι. Ἑπομένως ἁπλῆ ἀρίθμησις θέλει πείσει πάντα, ὅτι ὁ κ. Ῥοῦφος κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἐνστάσεως εἶχε συμπληρώσει τὸ 30ὸν ἔτος. Διότι, ἀφοῦ εἶχε συμπεπληρωμένον τὸ 27 κατὰ τὸ 1879, εἶχε συμπληρώσει τὸ 28 κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1880, κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1881 τὸ 29, καὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1882 τὸ 30 ἀκριβῶς· ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἀκριβεστάτης ταύτης καθ’ ἡμᾶς ἀποδείξεως, ὁ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις ἔφερε πιστοποιητικὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεπίδεκτα πάσης ἀμφισβητήσεως· προσάγει πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου Πατρέων, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀποβιώσας Βενιζέλος Ῥοῦφος ἐκ τοῦ γάμου του μετὰ τῆς Μαρίας Κουντουριώτη ἐγέννησε πέντε τέκνα, καὶ ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος διέτρεχε τὴν ἡλικίαν ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους εἰς τὰ 1853. Νομίζω, κύριοι, ὅτι, ἂν τὸ δημοτολόγιον παρέχῃ πίστιν ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογέων διὰ νὰ ἀποδοθῇ εἰς τινα δῆμον ἢ ἐπαρχίαν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ βουλευτὴν, πολὺ περισσότερον παρέχει ἀπόδειξιν τῆς ἡλικίας τῶν ἐν αὐτῷ ἐγγεγραμμένων. Ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει πιστοποιητικὸν ἱερέως, ὅστις βεβαιοῖ, ὅτι τὸν ἐβάπτισε κατὰ τὸ ἔτος 1851. Τὸ Τμῆμα λοιπὸν οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχει περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Πατρῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Γ. Ῥοῦφον, Ἀγγελῆν Ῥοῦφον, Π. Καλαμογδάρτην, Α. Κοντογούρην, Ν. Κουμανιώτην καὶ Ἀνδρ. Ῥηγόπουλον. Ἐκλογὴ Πυλίας. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος.)

§44Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Εὐχαριστῶ, κύριοι, τὸ Τμῆμα τὸ ἐξελέγξαν τὴν ἐκλογήν μου, ἐπὶ τῇ ἀκριβείᾳ, μεθ’ ἧς ἐξήλεγξεν αὐτήν. Ὑπῆρξε σύμφωνον μὲ τὴν ἐπιθυμίαν μου, τοῦ νὰ ἐξετασθῇ ὅσον ἔνεστιν αὐστηρότερον· διότι οὔτε ἐπεθύμησα, οὔτε ἐπιθυμῶ τὸ παράπαν νὰ θεωρηθῇ ἐπ’ ἐλάχιστον, ὅτι ἡ ἐνταῦθα διαμονή μου ἤθελεν εἶναι προϊόν παρανομίας. (Εὖγε, εὖγε.) Καθῆκον ἀπαραίτητον ἐθεώρησα, κύριοι, ἐπιβαλλόμενον ἐκ τῶν θεσμῶν καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων καὶ τῆς ἐντολῆς, ἣν ἀνέθηκέ μοι ἡ ἐπαρχία μου, νὰ παρασταθῶ μέχρι σήμερον μεταξὺ ἡμῶν, καὶ νὰ λάβω μέρος εἰς τὰς μέχρι τοῦδε ἐξελέγξεις, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ δὲν ἐπεθύμουν ἐπίσης νὰ διέλθῃ ἀπὸ τὴν ἰδέαν τινὸς, ὅτι ἐγὼ ἐσκόπουν διὰ τῆς ἀπουσίας ν’ ἀποφύγω τὸν ὁπωσδήποτε ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔνστασιν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς μου. (Ἐπιδοκιμασίαι.) Ἐὰν τὸ πολιτεύεσθαι σημαίνῃ ἐκπληρεῖν καθήκοντα, νομίζω, ὅτι πρώτιστον εἶναι ἡ παῤῥησία ἔκφρασις τῆς ἀληθείας καὶ ἡ εἰλικρινὴς ἐκδήλωσις τῶν πεποιθήσεων. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἐπιληφθῶ τῆς ἐξετάσεως τοῦ κατ’ οὐσίαν ζητήματος τῆς ἡλικίας· διότι ὑμεῖς οὔτε ἔχετε ἁρμοδιότητα πρὸς τοῦτο, οὔτε ὑπάρχει τις, ὅστις νὰ μὴ φρονῇ καὶ νὰ μὴ συμφωνῇ περὶ τοῦ πλημμελοῦς τῆς διατάξεως ταύτης, ἡ ὁποία ἀποκλείει τοῦ περιβόλου τούτου τὴν μερίδα, τὴν παριστῶσαν τὸν ὀργανισμὸν τῆς κοινωνίας, καὶ δι’ ἧς ἐπὶ τοσοῦτον δεσμεύεται ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ. Σήμερον ὅμως, ὑμεῖς μὲν καλεῖσθε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον, ἐγὼ δὲ καθῆκον ἔχω νὰ μὴ ἀποκρύψω ἀφ’ ὑμῶν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδένα πώποτε ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου ἀπέκρυψα, ὅτι δηλαδὴ δὲν κέκτημαι τὴν νόμιμον ἡλικίαν. (Εὖγε.) Μὲ εἴδατε ὅμως ἀποδεχθέντα τὴν ὑποψηφιότητά μου καὶ συνεργήσαντα, ἂν θέλετε, εἰς τὴν ἐκλογήν μου, διότι δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀντιστῶ εἰς τὴν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν καὶ ἀμετάτρεπτον ἀπόφασιν τῆς ἐπαρχίας μου νὰ μὲ τιμήσῃ διὰ τῆς ψήφου της. Εὐχαριστῶ λοιπὸν τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἀποχωρῶν εὔχομαι εἰς τὴν Βουλὴν νὰ πράξῃ τὰ βέλτιστα τῇ πατρίδι. (Χειροκροτήματα.) (Ἐπικυροῦται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἐκλογὴ Πυλίας ὡς πρὸς τοὺς κ. κ. Δ. Τριγγέταν καὶ Ἀθαν. Μισυρλῆν, ἀκυροῦται δὲ ὡς πρὸς τὸν κ. Ν. Μισυρλῆν. Ἐπικυροῦνται ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως καὶ αἱ ἐκλογαὶ Σάμης, Σκοπέλου, Σπετσῶν καὶ Σύρου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Εὐάγ. Ἀντύπας, Γ. Φλωριᾶς, Ἀναστ. Ζερβὸς, Ἰω. Ἀστεριάδης, Κ. Βελισσάριος, Δ. Π. Γουδῆς, Γ. Δ. Λεωνίδας, Σ. Σκουλούδης, Ἰω. Γρυπάρης, Ἀντ. Πετρίτσης, Π. Κατσάκος καὶ Δ. Παρασκευᾶς.)

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Τζουμέρκων. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος.)

§46ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἤλπιζον ἀληθῶς, μετὰ τὴν γενομένην ἀγόρευσιν τοῦ προλαλήσαντος κ. Μισυρλῆ ἐντεῦθεν, ὅτι καὶ ὁ βουλευτὴς Τζουμέρκων, καθ’ οὗ ὑπάρχει ἔνστασις περὶ ἀνηλικιότητος, ἤθελεν ἀναβῆ τὸ βῆμα τοῦτο, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τέλος πάντων πρέπει ν’ ἀκουσθῶσιν αἱ εὐγενεῖς ἰδέαι, καὶ ἤθελε μόνος εἰπεῖ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λίαν εὐγλώττως καὶ λίαν εὐγενῶς εἶπε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Μισυρλῆς. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτων βλέπω αὐτὸν ἀκόμη καθήμενον μεταξὺ ἡμῶν, καὶ ἀναμένω μετά τινας στιγμὰς νὰ τὸν ἴδω ἐπὶ τοῦ βήματος ἵν’ ἀντικρούσῃ τὰ πασίδηλα· διότι τότε μόνον θὰ συμπληρωθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πολλοὶ ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων πιστεύομεν περὶ τοῦ μετ’ ὀλίγον οὐχὶ ἡμετέρου συναδέλφου Προσβάλλεται, κύριοι, ἡ ἐκλογὴ τοῦ κυρίου τούτου, λόγῳ βουλευτικῆς ἀνηλικιότητος, τὴν ὁποίαν θέλω ἀποδείξει δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, ἐγγράφων περιεχόντων αὐτὴν τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. βουλευτοῦ. Θέλω καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν ἐξέτασιν τοῦ βουλευτοῦ Τζουμέρκων, γενομένην ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφόβως καὶ ἀπαθῶς ὡμολόγησε τὴν ἑαυτοῦ ἡλικίαν. Ἴσως τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν πλήρη· ἀλλ’ ἡ μεγαλειτέρα ὁμολογία εἶναι πάντοτε ἡ ὁμολογία ἡμῶν αὐτῶν, ὁμολογούντων περί τινος γεγονότος. Ὡς κατηγορούμενος ἐπὶ τῷ φοβερωτέρῳ τῶν ἐγκλημάτων, ἐπὶ τῷ ἐγκλήματι τῆς δολοφονίας κατὰ τῆς ἰδίας συζύγου, ἀληθῶς ὁ βουλευτὴς οὗτος ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἓν βούλευμα, παῦον πρὸς καιρὸν τὴν περαιτέρω ἀνάκρισιν.

§47ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ κάμητε χρῆσιν τοῦ βουλεύματος.

§48ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ βούλευμα τοῦτο, καὶ κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὴν νομολογίαν καὶ κατὰ τοὺς συγγραφεῖς, εἶναι βούλευμα ἀθωωτικόν. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται πλησίον τοῦ βουλεύματος τοῦ ἀθωωτικοῦ νὰ θέσω τὴν ῥῖνά μου καὶ ἐγὼ καὶ πάντες ὑμεῖς, διὰ νὰ γνωρίσητε τὰ μέσα ἐκεῖνα, ἅτινα ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν, ὅπως, κατόπιν καταθέσεων ὡρισμένων καὶ εὑρισκομένων ἐν τῇ δικογραφίᾳ, ἐπέλθῃ τοιοῦτο. Εἶναι ἐπιτετραμμένον κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ λέγηται ἡ ἀλήθεια θαῤῥαλέως, νὰ εἴπω, ὅτι ἐγένετο χρῆσις ὅλων τῶν μέσων, ἅτινα ἔλαβον χώραν, ὅπως εἰσαγγελεῖς καὶ συμβούλιον ἐκδώσωσι τοιοῦτο βούλευμα ἀπέναντι τῆς κοινῆς φήμης, ἥτις ἠγείρετο, ὅταν αὐτὸς ἐφόνευε τὴν ἰδίαν σύζυγον, ἀπέναντι τῆς κοινῆς κραυγῆς. (Θόρυβος.) Μεταχειρίζομαι, κύριοι, τὸ βούλευμα τοῦτο, καίτοι ἀθωωτικόν.

§49ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ κάμητε χρῆσιν τοῦ βουλεύματος· ἤδη συζητεῖται ἡ ἡλικία.

§50ΛΕΒΙΔΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ βούλευμα τοῦτο, ὅπως, ἂν δὲν θέλητε ν’ ἀποδείξω τὴν ἐνοχὴν τοῦ τέως κατηγορουμένου, τοὐλάχιστον ἀποδείξω τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ.

§51ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται αὐτό.

§52ΛΕΒΙΔΗΣ. Καταθέτω εἰς τὸ προεδρεῖον τὴν ἐξέτασιν τοῦ βουλευτοῦ, ὡς κατηγορουμένου, ὅστις τὴν 10ην Αὐγούστου 1878, ἀνακρινόμενος παρὰ τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Σοφιανοῦ, ὡμολόγησε ῥητῶς καὶ καθαρῶς, ὅτι ἄγει τὸ 26ον ἔτος τῆς ἡλικίας του.

§53ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν ἔδωκε τὴν διὰ χειραψίας ὑπόσχεσιν.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ὁμολογία τοῦ ἰδίου.

§55ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἑπομένως μόνον τὴν 10ην Αὐγούστου 1882 δύναται νὰ ἔχῃ συμπεπληρωμένον τὸ 30ὸν ἔτος.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἔνορκος ἡ κατάθεσις;

§57ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐλησμόνησεν ὁ ἐρωτῶν, ὅτι ἐνόρκως οἱ κατηγορούμενοι δὲν καταθέτουσιν. Ὄχι μόνον δὲ κατὰ τὴν πρώτην ἀνάκρισιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἐπιμένει, ὅτι ἄγει τὸ 26ον ἔτος τῆς ἡλικίας του. Δὲν ἐσκόπουν, κύριοι, νὰ φέρω τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ὡς κατηγορούμενον ἐνώπιόν σας. Πρόκειται ἁπλῶς νὰ κατηγορήσω τὴν ἐκλογὴν, πρόκειται ν’ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν· καὶ πρὸς τοῦτο προσήγαγον τὴν ἰδίαν αὐτοῦ ὁμολογίαν· ἐὰν δὲ ἦναι δυνατὸν νὰ προσαγάγῃ αὐτὸς ἄλλας ἀποδείξεις σπουδαίας, ἀναιρούσας τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου εἰς τὸν βουλευτὴν τοῦτον. Ἀλλὰ δύναμαι καὶ νὰ μὴ τὴν δώσω, ἂν ἔστω καὶ μικρὰ ἀμφιβολία ἦναι κατ’ αὐτοῦ ὡς πρὸς τὴν ἡλικίαν. Πρόκειται νὰ δικάσω ὡς δικαστὴς τῆς οὐσίας καὶ οὐχὶ τοῦ τύπου· δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δεκτὸς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν σεμνὸν αὐτὸν περίβολον, ὡς τὸν ὠνόμασεν ὁ ἴδιος, διότι φέρει ὄπισθεν αὐτοῦ ἓν βούλευμα, ὅπερ ῥητῶς καὶ καθαρῶς φέρει, ὅτι βαρεῖαι προκύπτουσιν ὑπόνοιαι, ὅτι ὁ θάνατος τῆς συζύγου του δὲν προῆλθεν ἐκ φυσικῆς αἰτίας, ἀλλ’ ὀφείλεται κυρίως εἰς τὰς συνεχεῖς κατ’ αὐτῆς κακώσεις τοῦ συζύγου της. (Θόρυβος.) Γινώσκω ἀληθῶς, ὅτι ἄλλα Κοινοβούλια ἐδέχθησαν καὶ ἀνηλίκους· οὔτε ὁ Φὼξ δὲ, οὔτε ὁ Πὶτ εἶχον συμπληρώσει τὸ 21ον ἔτος, ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἀγγλίας· διότι ὁ μὲν Φὼξ ἦτο 19 ἐτῶν καὶ 4 μηνῶν, ὁ δὲ Πὶτ ἦτο ὀλίγῳ πρεσβύτερος ἐκείνου. Ἦσαν ὅμως ὁμολογούμεναι αἱ μέγισται ἀρεταὶ καὶ τὰ πολλὰ πλεονεκτήματα τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων. Διὰ ταῦτα, ὡς δικαστὴς τῆς οὐσίας, λέγω εἰς τὸν βουλευτὴν, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ ἀπὸ τὰς πύλας ἐκείνας.

§58ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρόκειται σήμερον ν’ ἀποβάλωμεν ἕνα ἐκ τῶν συναδέλφων μας διὰ δύω ἀποδείξεις, καὶ μάλιστα ἀφοῦ τὰς ὑπεστήριξεν ἕνας προλαλήσας, ὁ ὁποῖος φέρει καὶ δίπλωμα Πανεπιστημίου. Ἔχομεν, λέγει, τὴν ἰδίαν ὁμολογίαν τοῦ δικαζομένου, ἐξεταζομένου ἀπὸ τὸν ἀνακριτήν. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ὅλους ἀνεξαιρέτως, ἐὰν ποτὲ ὡς μάρτυρες, εἴτε ὅπως δήποτε ἐξεταζόμενοι, εἴπατε ἀκριβῶς τὴν ἡλικίαν σας. (Ἱλαρότης.) Ὁ ἡγέτης τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶπε ποτὲ τὴν ἡλικίαν του; (Ἱλαρότης.) Ἠθέλησε μάλιστα ὁ προαγορεύσας νὰ φέρῃ καὶ ἀπόδειξιν ἄλλην. (Θόρυβος.) Ἀλλὰ, κύριοι, ἀφοῦ εἰς τὰ 1878 ἦτο 26, εἰς τὰ 1882 εἶναι 30.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν Αὔγουστον τοῦ 1882.

§60ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ βούλευμα. Ὁ νόμος λέγει ῥητῶς, ὅτι μόνον ἐὰν παραπέμπηται δι’ ὁριστικοῦ βουλεύματος, ἀποκλείεται. Δὲν ἔχει λοιπὸν κανεὶς δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ περαιτέρω· ἀφίνω δὲ, ὅτι ὁ κ. Λεβίδης, καίτοι δικηγόρος καὶ δικαστής, ἔχωσε τὴν μύτην του ὄπισθεν τοῦ βουλεύματος, καὶ ἤκουσεν, ὅτι ὑπῆρξε διαφθορὰ δικαστῶν. Ἐπιτρέπεται ἀπὸ δικηγόρον νὰ λέγῃ, ὅτι διεφθάρησαν εἰσαγγελεῖς καὶ δικασταὶ ἀπὸ ἕνα Τουρκοραγιὰν; (Δεικνύει τὸν Ἀμβράζην.)

§61ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι εἰς αὐτόν.

§62ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι διὰ τοῦ δεκατισμοῦ τῆς Βουλῆς θὰ πέσῃ ἡ ὑπόληψίς της, ὅπως ἔπεσε καὶ τῆς Βουλῆς τοῦ 1844 καὶ 1868. Ἐὰν, κύριοι, ἐξετάσωμεν ὅσα ἐγκλήματα ἔπραξεν, ἀφοῦ παρακάθεσθε μεταξὺ λησταποδόχων. (Θόρυβος.)

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀνακαλέσητε.

§64ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἀνακαλῶ. (Θόρυβος.)

§65ΜΕΤΑΞΑΣ. Νὰ τοὺς εἰπῆτε ὅταν λέγητε, ὅτι ὑπάρχουν ἐγκληματίαι ἐν τῇ Βουλῇ· ἄλλως νὰ τὸ ἀνακαλέσητε.

§66ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἀνακαλῶ τίποτε.

§67ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε μίαν βλασφημίαν, ὅτι βουλευταὶ διέπραξαν ἐγκλήματα. (Θόρυβος.)

§68ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ὁ κύριος βουλευτὴς λακεδαίμονος ἢ πρέπει ν’ ἀνακαλέσῃ, ἢ πρέπει νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις.

§69ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν δίδω ἐξηγήσεις· ἂς μὲ ἀποδοκιμάσῃ ἡ Βουλή· δὲν ἀνακαλῶ.

§70ΔΕΣΠΟΤΑΙΟΣ. Ἂν δὲν ἀνακαλέσητε, θὰ φέρωμεν πρότασιν ἀποδοκιμασίας.

§71ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δέχομαι τὴν ἀποδοκιμασίαν.

§72ΤΙΝΕΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν, κ. Πρόεδρε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μὴ δίδετε σπουδαιότητα. (Θόρυβος.)

§74ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀκοῦς ἐκεῖ νὰ μᾶς ἀποκαλέσῃ ὅλους κακούργους! (Θόρυβος.)

§75Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἁβροφροσύνη πρὸς τοὺς συναδέλφους, πρὸς τοὺς ὁμοίους, ἀπαιτεῖ ὥστε, ὁμιλῶν τις περὶ αὐτῶν, νὰ ὁμιλῇ μετὰ τοῦ ὀφειλομένου σεβασμοῦ καὶ τῆς ὀφειλομένης πρὸς τοὺς συναδέλφους ὑπολήψεως. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ καὶ ἐγὼ, καθὼς καὶ ὅλοι, νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν εἴχετε τὴν πρόθεσιν νὰ προσβάλητε τινὰ ἐκ τῶν συναδέλφων· διότι δὲν ἦτο ὁ σκοπός σας οὔτε νὰ προσβάλητέ τινα, οὔτε νὰ κατηγορήσητε. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἐννοούσατε νὰ προσβάλητε κανένα· διότι αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ ἁβροφροσύνη, ὅταν ὁμιλῇ τις περὶ συναδέλφων καὶ ὁμοίων.

§76ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρωθυπουργὲ, ἔχομεν Κανονισμὸν, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι, ὅταν ὁ βουλευτὴς δὲν ἀνακαλῇ τὰ λεχθέντα, τὸν ἀποδοκιμάζουν. Ὥστε δύνασθε νὰ μὲ ἀποδοκιμάσητε.

§77ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ν’ ἀποδοκιμασθῇ.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακαλέσατε, κ. Δημητρακάκη, διότι εἶναι ἐντροπὴ νὰ τίθενται τοιαῦτα ζητήματα.

§79ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Προκαλέσατε, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀποδοκιμασίαν μου, διὰ νὰ τελειώσωμεν· ἐγὼ δὲν ἀνακαλῶ.

§80Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμόσητε τὸ βʹ ἐδάφ. τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἀπαγορεύεται ὡσαύτως εἰς τοὺς ἀγορεύοντας νὰ ἐκτρέπωνται εἰς προσβολὰς προσωπικάς. Διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης οἱ παραβαίνοντες ἀνακαλοῦνται εἰς τὴν τάξιν παρὰ τοῦ Προέδρου οἴκοθεν, ἢ κατ’ αἴτησιν ἑνὸς βουλευτοῦ.» Δύνασθε νὰ μὴ προβῆτε εἰς αὐτὸ, ἐὰν ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζῃ τὸ σφάλμα του καὶ ἀνακαλῇ τὴν φράσιν του. Ἐπειδὴ ἐννοεῖ νὰ ἐπιμείνῃ, ὀφείλετε νὰ τὸν ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακαλεῖσθε εἰς τὴν τάξιν, κ. Δημητρακάκη.

§82ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀδιάφορον. — Κύριοι, πρέπει σήμερον, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἐξώσωμεν τὸν Ἀμβράζην ἀπὸ ἐδῶ, ὄχι διότι ὑπάρχει ἀπόδειξις,—διότι οὔτε κἂν τεκμήριον ὑπάρχει· διότι κανεὶς ἀπὸ σᾶς, ἐξεταζόμενος εἰς τὰ δικαστήρια, δὲν εἶπε τὴν ἀληθῆ ἡλικίαν του. Δὲν τὴν λέγομεν, κύριοι, διότι δὲν θὰ μᾶς ὠφελήσῃ εἰς τίποτε, καὶ μάλιστα οἱ περισσότεροι δὲν ἠξεύρουν καλὰ τὴν ἡλικίαν των, ἢ δὲν προσέχουν. Τὸ καταλαμβάνω, ὅτι δὲν θὰ μείνῃ ἐδῶ, διότι δὲν ἐπρόλαβε νὰ πηδήσῃ εἰς ταύτην τὴν πτέρυγα (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ἐνῷ ἄλλος μεγαλόσχημος καὶ πλούσιος ἐπήδησεν εἰς αὐτήν. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ἐπήδησεν εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, ἡ καταδίκη του ἀπεφασίσθη· καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἐξέλθῃς τῆς Βουλῆς, ἄθλιε καὶ πτωχὲ Ἀμβράζη.

§83ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταὶ, μολονότι ὅσα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Λεβίδης προηγουμένως ἐλάλησε, καὶ τὰ ἐλάλησεν ὄχι ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ παρακινηθεὶς ὑφ’ ἑνὸς ἑτέρου, ὁ ὁποῖος κάθηται εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα, καὶ τὸν ὀνομάζω, τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ δύναμαι νὰ τὸ ἀποδείξω· καὶ δὲν προσβάλλω κανένα, ἀφοῦ τὸ ἀποδεικνύω... ...(Ψιθυρισμοί.) Κύριε Δεσποταῖε, εἶσθε ἐξάδελφος τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ διὰ τοῦτο ἐνδιαφέρεσθε· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ, πρὶν μὲ ἀποβάλῃ, πρέπει νὰ μὲ ἀκούσῃ. — Μολονότι, λέγω, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Λεβίδης εἶναι ὅλως διόλου ἄσχετα πρὸς τὴν ἔνστασιν, ἥτις ἐγένετο κατ’ ἐμοῦ, ἐγὼ, σεβόμενος τὸν ἀξιότιμον κ. Λεβίδην, θὰ εἰπῶ ὀλίγας λέξεις, καθόσον ἀφορᾷ τὸ κατ’ ἐμοῦ βούλευμα. (Θόρυβος.) Πιστεύω, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ὅλοι σχεδὸν, ἐξαιρέσει ὀλίγων, θὰ ἀνεγνώσατε τὸ εὐαγγελικὸν μυθιστόρημα τοῦ περιφήμου Βίκτωρος Οὑγκὼ, τὸ ὀνομαζόμενον «Les miserables», «Οἱ ἄθλιοι.» Καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Δεσποταῖον νὰ μὴ μὲ διακόπτῃ, καθὸ ἐξάδελφος τοῦ κ. Καραπάνου, ἀλλὰ νὰ μὲ ἀκούῃ. Ἐκεῖ, κύριοι, εἴδατε ὅλας τὰς περιπετείας καὶ ὅλας τὰς φάσεις τῆς κοινωνίας· εἴδατε τὸν δυστυχῆ Γιάννη Ἁγ–Γιάννη καὶ τὸν Γιατσούρα. Τίς ἐξ ὑμῶν δὲν ἔκλαυσεν, ὅταν ὁ δυστυχὴς Γιατσούρας κατηγορεῖτο διὰ πράξεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔπραξε; καὶ μάλιστα ἐπαρουσιάσθησαν καὶ μάρτυρες, ὁ Βρωμοσπητάκης καὶ ὁ Ψαθομάνας. Κύριοι, ἐγὼ εἶμαι ὁ Γιατσούρας, σεῖς οἱ δικασταὶ, καὶ Βρωμοσπητάκης καὶ Ψαθομάνας εἶναι οἱ ἐχθροί μου οἱ ἐνταῦθα· καὶ πρῶτον ὀνομάζω τὸν κ. Καραπάνον.

§84ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν καταδέχομαι.... (Θόρυβος.)

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἔρχησθε εἰς προσωπικά. (Θόρυβος.)

§86ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Διὰ νὰ ἐννοήσητε, κύριοι, ὅτι οἱ συκοφαντοῦντες θέλουσι νὰ μὲ ἐξώσωσι τοῦ Βουλευτηρίου, ἀποτείνομαι εἰς τὴν σεβαστὴν μερίδα, τὴν ὁποίαν σέβομαι, διότι ἔχει μέγα σκοπὸν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ἰδίως πρὸς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Μεσολογγίου καὶ ἀρχηγὸν τῆς ἀντιπολιτεύσεως: ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ ἔνστασις τῆς ἡλικίας μὲ τὸ βούλευμα, τὸ ὁποῖον ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη σήμερον, δαπάνῃ τοῦ χρυσοκανθάρου Καραπάνου;

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν βλέπητε, κ. Πρόεδρε, τοιαύτας παρεκτροπὰς, ὀφείλετε νὰ τὸν ἀνακαλῆτε εἰς τὴν τάξιν. (Θόρυβος.)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀνεκάλεσε. (Θόρυβος.)

§89ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ἀπὸ τούτου τοῦ βήματος ἤκουσα τὴν λέξιν χρυσοκάνθαρος προχθὲς, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμιζον, ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τὴν εἴπω καὶ ἐγώ. Ὁ δυστυχὴς Γιατσούρας, κ. βουλευταὶ, θὰ κατεδικάζετο ἀφεύκτως διὰ πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἔπραξεν, ἐὰν ἡ ἀρετὴ τοῦ Γιάννη Ἁγ–Γιάννη δὲν ἤθελε συγκινηθῆ καὶ σώσει τὸν δυστυχῆ κατηγορούμενον· θὰ κατεδικάζετο ἀναμφιβόλως. Εἰς τὴν θέσιν ταύτην εὑρίσκομαι καὶ ἐγὼ σήμερον, καὶ σᾶς παρακαλῶ, καὶ σᾶς ἐξορκίζω εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν σας, ν’ ἀποβάλητε πᾶν ὅ,τι ἐνετυπώθη εἰς ὑμᾶς ἐκ τῆς συκοφαντίας, καὶ νὰ μὲ ἀκούσητε ὡς δικασταὶ κατὰ ταύτην τὴν στιγμήν. Αὐτοὶ οἱ συγγενεῖς μου, κύριοι, οἵτινες ἐγένοντο αἴτιοι τῆς κατηγορίας μου, αὐτοὶ οὗτοι μοὶ ἔγραψαν πρὸ ἡμερῶν, — καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολὴν, — ὅτι ἐγὼ ὑπῆρξα τὸ ἀθῶον θῦμα, καὶ ἐπέπρωτο ἐγὼ μὲν νὰ πάθω ὅ,τι ἔπαθα, αὐτοὶ δὲ νὰ περιφέρωνται ὡς ἔρημα πουλιὰ ἄνευ προστασίας. Τί ἤμην, κύριοι, ὅταν κατηγορήθην; Φοιτητὴς πτωχός· καὶ ἠναγκαζόμην νὰ ψάλλω εἰς τὰς ἐκκλησίας, διὰ νὰ σπουδάσω, νὰ ἐκπληρώσω τὸν μέγαν μου πόθον, τοῦ νὰ σπουδάσω ἐπιστήμων. Εὑρέθη, κύριοι, μία σπεῖρα κακούργων, ἥτις μὲ κατηγόρησε. Σᾶς παρουσιάζω τὸ πρόσωπόν μου, κύριοι, αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ δύνασθε νὰ ἐννοήσητε, ἐὰν ἠδυνάμην ἐγὼ καὶ νὰ σκεφθῶ τοιοῦτόν τι, ὅστις φρικιῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς μόνην τὴν ἀνάμνησιν, ὅτι ἐγὼ ἤμην ὁ κατηγορηθείς. Μὲ κατεδίωκον τότε, κύριοι, διάφορα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ ὀνομάσω.

§90Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καλλίτερον νὰ τὰ ὀνομάσητε.

§91ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος.

§92ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ὁ ἀθῶος, κύριοι, δὲν φοβεῖται, διότι ἔχει καθαρὸν τὸ μέτωπόν του. Ἡ ἀθωότης οὐδένα φοβεῖται. Κύριοι, ὅλοι ἐν γένει κατηγορήθησαν. Δὲν θέλω νὰ ἐξισώσω τὸ μηδαμινόν μου ὑποκείμενον πρὸς ἄλλα πρόσωπα κατηγορηθέντα, ἀλλὰ ἁπλῶς θὰ ἀναφέρω παραδείγματα τῆς παλαιᾶς καὶ νέας ἱστορίας· ἐν τούτοις θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀλίγα παραδείγματα ἀνθρώπων κατηγορηθέντων.

§93ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττὸν, κ. Ἀμβράζη.

§94ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ὀλίγα κύριοι. Ἐνόσῳ ἔζη αὐτὸς ὁ Σωκράτης, δὲν ἦτο ὁ κακοῦργος τῶν Ἀθηνῶν; δὲν τὸν κατηγόρησαν ὡς κακοῦργον; Καὶ ὄχι μόνον τὸν κατηγόρησαν, ἀλλὰ καὶ τὸν κατεδίκασαν. Καὶ ἐν τούτοις τῆς μεγάλης αὐτῆς ἀρετῆς αὐτοὶ οἱ καταδικάσαντες αὐτὸν τῆς ἔστησαν ἀνδριάντα. Ἀφίνω κύριοι, τὸν Ἀριστείδην καὶ Φωκίωνα, καὶ ἔρχομαι εἰς αὐτὸν τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν ὁποῖον ὄχι μόνον κατηγόρησαν, ἀλλὰ καὶ τὸν κατεδίκασαν εἰς θάνατον. Καὶ ἐν τούτοις σήμερον 300 περίπου ἑκατομμύρια ἀνθρώπων πίπτουσι πρηνῆ ἔμπροσθεν τοῦ Σταυροῦ τοῦ κατηγορηθέντος καὶ ἀποθανόντος ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ.

§95ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτά.

§96ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ἆρά γε αὐτὸν τὸν Χρυσόστομον δὲν τὸν κατηγόρησαν; Τὸν κατηγόρησαν δι’ 65 ἐγκλήματα· τὸν κατηγόρησαν ὡς φονέα, ὡς μοιχὸν, ὡς πόρνον καὶ τὰ παρόμοια. Καὶ ὄχι μόνον τὸν κατηγόρησαν, ἀλλὰ καὶ τὸν κατεδίκασαν, καὶ ἀπέθανεν εἰς τὴν ἐξορίαν. Λοιπὸν ὅσοι κατηγοροῦνται δὲν εἶναι καὶ ἔνοχοι· διότι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ κατηγορήσῃ τις, ἀλλὰ τὸ νὰ ἀποδείξῃ, τοῦτο εἶναι τὸ δύσκολον. Καὶ προκαλῶ πάντα νὰ μοὶ ἀποδείξῃ καὶ τὸ ἐλάχιστον, ἂν ἐγὼ ἔπραξα ἀπὸ τὰ φρικώδη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ ἀντίπαλοί μου ἠθέλησαν νὰ φέρωσιν ἐν τῇ Βουλῇ σκοπίμως, διὰ νὰ μὲ ἐξώσουν ἐξ αὐτῆς. Καὶ διατί θέλουν νὰ μὲ ἐξώσουν; Διότι ἡ πατρίς μου μὲ ἔστειλε μὲ τὴν ῥητὴν ἐντολὴν, οὐδὲν νὰ ζητήσω, παρὰ μόνον νὰ φροντίσω νὰ ἐλαττωθῶσι τῶν δυστυχῶν ἐκείνων χωρικῶν τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα τοὺς βασανίζουν ἀδιακόπως, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἐργάζονται ἀδιακόπως, ἐν τούτοις πεινοῦσι καὶ γυμνοὶ περιφέρονται. Καὶ ἐὰν, κύριοι, ἠθέλετε ἔλθει εἰς αὐτὰ τὰ μέρη τὰ ἰδικά μας, ἤθελον σᾶς κάμει φρικτὴν ἐντύπωσιν, διότι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι δὲν εἶναι συνταγματικοὶ πολῖται· διότι, ἐκτὸς τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος, ἐκτὸς τοῦ βασιλέως, ἀναγκάζονται νὰ ἀναγνωρίζωσι καὶ ἄλλον αὐθέντην, τὸν Καραπάνον, ὁ ὁποῖος ἐπικάθηται ἐπὶ τῆς ῥάχεώς των, καὶ ἐκμυζᾷ ὡς βδέλλα τὸ αἷμά των· δι’ αὐτὸ θέλουν νὰ μὲ ἐξώσωσι. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου τὴν εὐσυνειδησίαν, ἐὰν πράγματι ἦμαι ἀνῆλιξ, νὰ μὲ ἐξώσῃ ἐκ τῆς Βουλῆς, ἐὰν ὅμως ὄχι, ἂς σκεφθῇ καλῶς. Διότι, ἐὰν, ἐνῷ εἶμαι ἐνῆλιξ, μὲ ἐξώσῃ ὡς ἀνήλικα, τότε ἡ κοινωνία, ἡ ὁποία θὰ μὲ βλέπῃ ἐνήλικα, θὰ ἐκτιμήσῃ πολὺ καλὰ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἰδίως τῶν ψηφισάντων.

§97ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ποῖοι ἔχουν μεγάλα κτήματα εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας;

§98ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ὁ Καραπάνος. — Κύριοι, ἐνώπιόν σας εἶμαι κατηγορούμενος· σεῖς εἶσθε οἱ δικασταί μου· ἀλλὰ καὶ ὡς δικασταὶ ὀφείλετε νὰ μὲ ἀκούσητε προηγουμένως καὶ κατόπι νὰ κάμητε ὅ,τι σᾶς λέγει ἡ συνείδησίς σας. Θὰ σᾶς διηγηθῶ μίαν περίπτωσιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, περὶ τῆς ἐξώσεως, διότι σᾶς θεωρῶ πατέρας τοῦ ἔθνους, ὡς καὶ ἐγὼ εἶμαι πατὴρ τῆς ἐπαρχίας μου καὶ πατὴρ τοῦ ἔθνους μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης· καὶ ὀφείλετε νὰ μὲ ἀκούσητε Ὅτε ἐνηργοῦντο αἱ ἐκλογαὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, μὲ ἐκάλεσεν ὁ κ. Καραπάνος καὶ μὲ εἶπε: «πρόσεχε νὰ ἦσαι μαζῇ μου, ἢ ἄλλως θὰ σὲ καταπολεμήσω....

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ψεῦδος ἀναιδέστατον.

§100ΑΜΒΡΑΖΗΣ. «Ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἐναντιωθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον, θὰ τιμωρηθῇ παρ’ ἐμοῦ, διότι εἶμαι ἑκατομμυριοῦχος.»

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τῆς ἡλικίας πρόκειται.

§102ΦΩΤΗΛΑΣ. Μὴ τὸν ἐμποδίζετε νὰ ὁμιλήσῃ. (Θόρυβος.)

§103ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ἐὰν, κύριοι, μὲ διακόπτετε, δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ ὁμιλήσω. Τὴν ἡλικίαν τὴν ἔχω, διότι δυστυχῶς ἡ ἔνστασις τῶν ἐνισταμένων δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τοὺς φυσικοὺς νόμους, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ μοὶ ἐλαττώσῃ τὴν ἡλικίαν, ἀφοῦ ἡ παρουσία μου γεγονυῖα τῇ φωνῇ μονονουχὶ κράζει, ὅτι φέρω 31 Μαΐους ἢ Μαρτίους· καὶ πράγματι, κύριοι, Μαρτίους, διότι εἶμαι τὸ θῦμα. Τὴν ἡλικίαν τὴν ἔφερον ὡς πρόφασιν οἱ ἐναντίοι μου, διότι θέλουν ἐξάπαντος νὰ μὲ ἀποβάλουν· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ γείνῃ, διότι εἶναι ἄδικον, καὶ τὴν ἀδικίαν πρέπει νὰ τὴν καταπολεμῇ ἡ Βουλή. Ἐὰν ἐγὼ, κύριοι, ἦμαι πράγματι ἔνοχος, ἂς ἀποδείξουν τὴν ἐνοχὴν, καὶ τότε ἐγὼ νὰ πάθω· ἐὰν ὅμως δὲν ἦμαι ἔνοχος, ὅπως δὲν εἶμαι, τίς θὰ δυνηθῇ νὰ καταψηφίσῃ κατ’ ἐμοῦ; Εἰς τὴν πατρίδα μας, κύριοι, ἥτις ἦτο δούλη, οὔτε ἱερεῖς ἐσημείωναν τὴν ἡλικίαν, οὔτε ληξιαρχικὰ βιβλία ὑπῆρχον, οὔτε ἄλλο τι.

§104ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρωτόκολλα δὲν γίνονται, ὅταν γίνωνται οἱ γάμοι;

§105ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Μάλιστα· δηλαδὴ προικοσύμφωνα. Τὸ προικοσύμφωνον λέγει, ὅτι εἰς τὰ 1850 τὸν Νοέμβριον ἐνυμφεύθη ὁ πατήρ μου.

§106ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἦλθεν εἰς δεύτερον γάμον ὁ πατήρ σας; εἶχε καὶ ἄλλα τέκνα;

§107ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ὄχι· εἶμαι ὁ πρῶτος.

§108ΡΑΛΛΗΣ. Εἶσθε βέβαιος, ὅτι δὲν εἴχετε ἀδελφὴν, ἥτις ἀπέθανεν;

§109ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω τοῦτο, διότι ἔχω μίαν ἐπιστολήν· διότι βλέπω, ὅτι ὅλα τὰ κρίνετε ἐκ προκαταλήψεως. Μοὶ γράφουν ἀπὸ τὴν πατρίδα μου, ὅτι ὁ πρόξενος τῆς Ῥωσσίας, συγγενὴς τοῦ Καραπάνου, ἐδωροδόκησε δύω γέροντας, καὶ προσεπάθησε νὰ διαφθείρῃ καὶ τρίτον. (Θόρυβος) Δὲν κατηγορῶ ἁπλῶς, κύριοι· ἐγὼ τὰ ἀποδεικνύω αὐτά. Ἐὰν ἤμην εἰς τὴν Τουρκίαν, εἰς τὸν κ. Καραπάνον δὲν ἠδυνάμην νὰ εἴπω τίποτε. Τότε ἐκάθητο μὲ τὸν Πασᾶν, καὶ δὲν ἠμποροῦσα νὰ εἴπω τίποτε.

§110ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁμίλησον ἐλεύθερα.

§111ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ἔχω ἐπιστολὴν ἐξ Ἄρτης, τὴν ὁποίαν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ἡ ἐπιστολὴ, φέρουσα ἡμερομηνίαν 16 τοῦ παρόντος, λέγει τὰ ἑξῆς: «Οἱ ἀντίθετοι, ὡς ἐπληροφορήθημεν, ἐπαρουσίασαν πρὸ ἡμερῶν ἐν τῷ συμβολαιογραφείῳ γέροντάς τινας ἐκ τῆς μερίδος των, οἵτινες κατέθεσαν ψευδῶς, ὅτι δῆθεν δὲν εἶσθε ὑμεῖς ὁ πρωτότοκος, διότι δῆθεν ἡ μήτηρ σας ἔπαθε πρώτην φορὰν ἀποβολὴν, καὶ δευτέραν ἔτεκε κοράσιον, ὥστε ὑμεῖς θεωρεῖσθε τριτότοκος. Τοὺς γέροντας τούτους κατέπεισαν διὰ δωροδοκιῶν, ὡς ἐπληροφορήθημεν, (διότι ὁ κ. Βαρζέλης προσεπάθησε διὰ τοῦ Χρήστου Παραλύκη νὰ διαφθείρῃ καὶ τὸν Χρῆστον Β. Λάκκαν, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσε) καὶ τοιουτοτρόπως ἐπέτυχον τὴν σύνταξιν τοιούτου ψευδοῦς πιστοποιητικοῦ....» Κύριοι, μοὶ λέγουν ἀκόμη καὶ ἓν ἄλλο, τὸ ἑξῆς: «Τὸ ψευδὲς πιστοποιητικόν των, ἀναιρούμενον ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου, δὲν πιστεύω νὰ τοῖς χρησιμεύσῃ διόλου. Ἐὰν ὅμως ἐπιμείνωσι, νὰ ζητήσητε νὰ παραπεμφθῶσιν ἀμφότερα ἐνταῦθα, καὶ δικαστικῶς νὰ ἀποδειχθῇ ποῖον τῶν δύο εἶναι ψευδές. Δὲν πιστεύω ὅμως ποτὲ ἡ Βουλὴ νὰ εἰσακούσῃ τὰς μωρολογίας αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο, νομίζω, ἀσυζητητεὶ θὰ τὰς ἀποῤῥίψῃ, ἐπικυροῦσα τὴν ἐκλογήν σου.» Καὶ ὅμως, ὦ προκατάληψις!....

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίς τὰ γράφει αὐτά;

§113ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Εἶναι μία ἐπιστολὴ, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔστειλαν ἐξ Ἄρτης. Τί ἄλλο νὰ σᾶς ἀναγνώσω; Τώρα μοὶ γράφουν, ὅτι θὰ μὲ βγάλουν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, διότι τὸ θέλει ὁ Καραπάνος. Ἀκόμη, κύριοι, ἔχω πιστοποιητικὸν τῆς γεννήσεώς μου, συμβολαιογραφικὴν πρᾶξιν· διότι δὲν γνωρίζω καὶ τόσον καλὰ τὰ νομικὰ, ὥστε νὰ ἠξεύρω τί χρειάζεται.

§114ΡΑΛΛΗΣ. Ποίας ἐποχῆς εἶναι;

§115ΑΜΒΡΑΖΗΣ. 15 Φεβρουαρίου.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Ποίαν χρονολογίαν ἔχει ἡ ἐπιστολή;

§117ΑΜΒΡΑΖΗΣ. 16. Τὴν 15 ἐπῆγον οἱ ἐναντίοι, τὴν 16 ἐπῆγον οἱ ἰδικοί μας...... Λοιπὸν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω καὶ αὐτό;

§118ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§119ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ὑπάρχει προκατάληψις. «Ἀριθ. 324». (Ἀναγινώσκει συμβολαιογραφικὴν πρᾶξιν, ἐπικεκυρωμένην ὑπὸ τοῦ προέδρου τῶν ἐν Ἄρτῃ Πρωτοδικῶν κ. Ναοὺμ, ἐν ᾗ ὁ ἱερεὺς Χρῆστος Ταμβάκης, ὁ ἀνάδοχος τοῦ Ν. Ἀμβράζη Γ. Κασούκας καὶ ἓξ μάρτυρες, συνενορῖται τοῦ Ν. Ἀμβράζη, καταθέτουσι, προσθέτοντες, ὅτι εἶναι ἕτοιμοι νὰ τὸ βεβαιώσωσι καὶ ἐνόρκως, ὅτι ὁ Ν. Ἀμβράζης ἐγεννήθη κατὰ τὸ 1851, ἓν ἔτος μετὰ τὴν στέψιν τῶν ἑαυτοῦ γονέων, καὶ ἑπομένως εἶναι ὁ πρωτότοκος αὐτῶν υἱός.) Ἀκόμη, κύριοι, ἔχομεν καὶ ἄλλο. Πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν ἡ πατρίς μου ἦτο δούλη, οὐδὲ ἤξευρέ τις, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐλευθερωθῇ, πολλῷ δὲ μᾶλλον, ὅτι ἤθελον λάβει τὴν τιμὴν νὰ παρίσταμαι σήμερον ἐνταῦθα. Εἶναι βέβαιον αὐτό. Ἡμεῖς οἱ νέοι, ἠξεύρετε, ὅτι συνειθίζομεν καὶ κρύπτομεν καμμιὰ φορὰ τὰ χρόνια μας, ὅταν κατατασσώμεθα, κύριοι, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον· ἐν τούτοις ἐγὼ ἤμην κατὰ τὸ ἔτος 1875 τὸν Νοέμβριον 21 ἐτῶν· ἐπειδὴ δὲ ἐλέχθη προτήτερα, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τοῦ κ. Ῥούφου, ὅτι παραδεχόμεθα συμπεπληρωμένα τὰ ἔτη, πρέπει καὶ ἐνταῦθα νὰ τὰ παραδεχθῶμεν συμπεπληρωμένα τὰ εἰκοσιτέσσαρα. Ἀκούσατε. (Ἀναγινώσκει δήλωσιν τῆς Πρυτανείας τοῦ ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, δι’ ἧς δηλοῦται, ὅτι ὁ κ. Ν. Ἀμβράζης, ὅτε ἐνεγράφη εἰς τὸ μητρῷον τοῦ Πανεπιστημίου, κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1875, ἦτο εἰκοσιτεσσάρων ἐτῶν.) Αὐτὰ, κύριοι, εἶναι τὰ πιστοποιητικά. Ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἂν δὲν ἦσαν, ἤρκει μόνον ἡ παρουσία μου. Ἡ συνείδησίς σας ἂς κρίνῃ καὶ ἂς ἀποφασίσῃ. Ἡ κοινωνία δὲ βλέπουσά με, θὰ κρίνῃ καλλίτερον.

§120ΔΕΣΠΟΤΑΙΟΣ. Ὀλίγιστα θὰ ὁμιλήσω πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀνηλικιότητος τοῦ κ. Ἀμβράζη, καὶ θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς ἀποδείξεις. Ἡ ὁμολογία τοῦ κ. Ἀμβράζη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ἦτο ὁμολογία ἐλευθέρα, καὶ δὲν ὑπῆρχε οὐδεὶς λόγος ν’ ἀποκρύψῃ τὴν ἡλικίαν του. Ἐὰν λοιπὸν ἐψεύσθη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, καὶ σήμερον ψεύδεται.

§121ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Δὲν ἐνόησα τί μὲ ἠρώτουν.

§122ΔΕΣΠΟΤΑΙΟΣ. Ἐξετάζεται καὶ δεύτερον, καὶ ἀναφέρει τὴν ἰδίαν ἡλικίαν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἔχω καὶ τὴν ὁμολογίαν τοῦ πατρός του, ὅστις τὸν ἐδήλωσεν εἰς ἡλικίαν, ἡ ὁποία τὸν καθιστᾷ σήμερον 29 ἐτῶν· ὥστε συμφωνεῖ ἡ δήλωσις αὕτη μὲ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ἀμβράζη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Ἔχω καὶ ἑτέραν ἀπόδειξιν, τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ὅστις ἀναφέρει τὴν αὐτὴν ἡλικίαν τῶν 29 ἐτῶν. Ὑπάρχει λοιπὸν σειρὰ ἀποδείξεων, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης διατρέχει ἤδη τὸ 29 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ὁ δὲ κ. Ἀμβράζης οὐδεμίαν ἀπόδειξιν τοῦ ἐναντίου φέρει. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἔγγραφον ἐνώπιον συμβολαιογράφου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης εἶναι δευτερότοκος υἱός. Ἀκούσατε τὸ ἔγγραφον τοῦτο... (Ἀναγινώσκει.) Ἐξ ὅλων λοιπὸν τούτων ἀποδεικνύεται ἐναργέστατα, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης ἄγει τὸ 29 ἔτος. Τέλος φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ κάμω μίαν ἐξήγησιν. Ὁ κ. Ἀμβράζης ἐμέμφθη τοῦ κ. Καραπάνου προσωπικῶς σήμερον ἐνώπιον ἡμῶν. Ὁ κ. Καραπάνος τὸν νῦν μεμφόμενον αὐτὸν προσωπικῶς Ἀμβράζην ἀνέθρεψε καὶ ἐξεπαίδευσε· καὶ προκαλῶ πρὸς τοῦτο τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ Ἀμβράζη. Ἤδη μέμφεται αὐτοῦ προσωπικῶς. Ὅθεν, πρὸς τοῖς ἄλλοις πλεονεκτήμασιν, ἃ κέκτηται ὁ κ. Ἀμβράζης, ἔχει καὶ τὸ τῆς ἀγνωμοσύνης. (Θόρυβος.)

§123ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος ἐξώδευσεν ὀλίγα, ὅπως μὲ σπουδάσῃ. Ἐν τούτοις ἐδῶ παρουσιάζεται σύγκρουσις καθηκόντων: καθῆκον εὐγνωμοσύνης εἰς ἕνα ἄνθρωπον, καὶ καθῆκον εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴν πατρίδα μου. Ἀναγνωρίζω τὴν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὸν κ. Καραπάνον, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου τὸ καθῆκον τὸ πρὸς τὴν πατρίδα εἶναι ἀνώτερον· διότι δὲν ἀνέχομαί ποτε, ἐπειδὴ εὐηργετήθην ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου, νὰ βλέπω τοὺς ἀδελφούς μου αἰωνίως εἵλωτας.

§124ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀληθῶς ὁ κ. Ἀμβράζης εἶπέ τι ἐν τῇ Βουλῇ, τὸ ὁποῖον τῳόντι δύναται νὰ κλονίσῃ τὰς συνειδήσεις τῶν κυρίων βουλευτῶν. Εἶπεν, ὅτι ὡμολόγησεν ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ ἡλικίαν 26 ἐτῶν, διότι ἦτο συγκεχυμένος ἐκ τοῦ μεγέθους τοῦ κακουργήματος. (Θόρυβος.) Ἐγὼ θὰ ἀποδείξω, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης δὲν ἦτο ποσῶς συγκεχυμένος· διότι ἐκ μερικῶν καταθέσεων ἐν τῇ ἀνακρίσει ταύτῃ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἦτο ἐντελῶς κύριος τοῦ λογικοῦ αὐτοῦ. Λέγει, ὅτι «τακτικῶς ἑκάστην ἑσπέραν ἐπήγαινα τὴν σύζυγόν μου περίπατον.» (Θόρυβος.) Ἐφ’ ὅσον ὁμιλῶ, κύριοι, ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, οὐδέποτε θέλω παύσει ὁμιλῶν. Ἀκούσατε· «περίπατον εἰς τὸ Ἄντρον τῶν Νυμφῶν καὶ εἰς τὸν κῆπον τῶν Ἰλισσίδων. Οὐδέποτε τῆς ἐστέρησα σοκολάταν καὶ βιδέλον, καὶ οὐδέποτε ἀφῆκα αὐτὴν νὰ νηστεύσῃ τὰς τεσσαρακοστάς· μάλιστα ἐφωτογραφήθημεν καὶ μαζῇ εἰς τοῦ Μωραΐτου, καὶ ἐπλήρωσα 36 δραχμάς.» Ἄνθρωπος, ὅστις καταθέτει τοσοῦτον λεπτομερῶς, νομίζετε, ὅτι ἦτο τοσοῦτον συγκεχυμένος, ὥστε νὰ χάσῃ τὴν ἡλικίαν του; Νομίζετε, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι συγκεχυμένος ὁ κ. βουλευτὴς, ὅστις πράγματι προκαλεῖ τὸν κάλαμον ἑνὸς Βίκτωρος Οὐγκὼ, διὰ νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ θάῤῥος, μετὰ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν; ὅστις τῳόντι δικαιοῖ τὸ ῥητὸν ἑνὸς συγγραφέως, ὅστις ἔλεγε περὶ τῶν αὐλικῶν, ὅτι, ἐνῷ μὲ τὸν ἕνα ὀφθαλμὸν γελῶσι, μὲ τὸν ἄλλον κλαίουν; (Θόρυβος.) Ἔπρεπε νὰ ἦναι αὐλικὸς, ἀντὶ βουλευτοῦ. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἐκ τῶν φύσεων ἐκείνων, αἵτινες πτοοῦνται ἐνώπιον ἑνὸς δικαστοῦ. (Θόρυβος)

§125ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Κύριοι, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν ἐῤῥέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐγὼ, ὁ τὸ πρῶτον τυχὼν τῆς τιμῆς νὰ παρακαθήσω μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ, ἐν τῷ σταδίῳ μάλιστα τῶν ἐξελέγξεων, ὅτε ἀποτελεῖ δικαστήριον, δικάζον καὶ ἀποφασίζον περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, καὶ οὐχὶ σῶμα βουλευόμενον περὶ τῶν κοινῶν καὶ νόμους θεσπίζον, κρατεῖ τὸ πνεῦμα τῆς νομιμότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης· καὶ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ταύτῃ φρονῶ, ὅτι, προκειμένου νὰ στερηθῇ εἷς βουλευτὴς τῆς ὑψηλῆς τιμῆς, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ ψῆφος τῶν συμπολιτῶν του τὸν περιέβαλε, λόγῳ ἐλλείψεως προσόντων, ἡ Βουλὴ πρέπει ἠρέμως καὶ ἀπαθῶς νὰ ἐξετάσῃ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά. Ἐν πρώτοις θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου δι’ ἓν ἄτοπον καὶ παράνομον, τὸ ὁποῖον συμβαίνει. Ἀπορῶ, πόθεν προσεπορίσθησαν τὰ ἀντίγραφα τῶν βουλευμάτων καὶ τῶν ἀνακρίσεων, ἐνῷ, κατὰ τὴν ἰσχύουσαν παρ’ ἡμῖν νομοθεσίαν, ὅταν ἓν βούλευμα παύῃ πρὸς καιρὸν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον οὔτε νὰ τὸ ἀναγνώσῃ τις.

§126ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν νομοθεσίαν μας αὐτό.

§127ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Πιθανὸν νὰ πλανῶμαι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αἱ καταθέσεις τῶν μαρτύρων ἐπὶ ποινικῆς ὑποθέσεως δὲν δύνανται νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν δημοσιότητα, οὔτε συνεπῶς νὰ δίδωνται ἀντίγραφα αὐτῶν, ὅταν τὸ συνεπείᾳ αὐτῶν ἐκδοθὲν βούλευμα παύῃ πρὸς καιρόν· διότι ἡ κατηγορία δύναται διὰ νέας μηνύσεως νὰ ἐπαναληφθῇ, καὶ τότε ποῦ πλέον τὸ μυστικὸν τῆς ἀνακρίσεως; Κατ’ ἀκολουθίαν νομίζω, ὅτι παρέβη τὸν νόμον καὶ ἔπραξεν ἀδίκημα καὶ ὁ χορηγήσας τὰ ἀντίγραφα ὑπάλληλος, καὶ ὁ λαβὼν αὐτὰ, ὡς συνεργός. Προκειμένου ἂν ὁ Ν. Ἀμβράζης ἔχῃ ἢ οὔ, τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτουμένην ἡλικίαν, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὰς ἀποδείξεις, τὰς προσκομισθείσας καὶ παρὰ τῶν διατεινομένων, ὅτι ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν, καὶ παρὰ τῶν ἰσχυριζομένων, ὅτι δὲν τὴν ἔχει, καὶ νὰ συνταχθῶμεν μὲ τὴν γνώμην ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ ἀποδείξεις, κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν, δὲν ἐπιδέχονται οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ καταρτίσωμεν ἑδραίαν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτουμένην ἡλικίαν, φρονῶ, ὅτι, ἀποβλέποντες εἰς τὴν ὄψιν τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ ἀμφιβολίαι πρέπει καὶ δίκαιον εἶναι πάντοτε νὰ λύωνται ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου, (ἱλαρότης) πρέπει νὰ δώσωμεν λευκὴν ψῆφον. Ἤδη ἂς ἐξετάσωμεν τὰς κατὰ τούτου προσαγομένας ἀποδείξεις. Οἱ δύο ἔντιμοι προαγορεύσαντες, προσπαθοῦντες ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης δὲν ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν, προσεκομίσαντο ά) τὴν ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ ὁμολογίαν του, β) τὸν πίνακα τῆς ἀπογραφῆς καὶ γʹ) μίαν συμβολαιογραφικὴν πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας κάτοικοί τινες τῶν μερῶν ἐκείνων βεβαιοῦσιν, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης δὲν εἶναι ὁ πρωτότοκος υἱὸς τοῦ πατρός του, ἀλλ’ ὁ δευτερότοκος, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἄγει ἤδη τὸ 31 ἔτος. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ ὁμολογίαν του, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς νὰ τῷ εἴπω, ὅτι, ἀφοῦ κατὰ τὸν νόμον ἡ ὁμολογία τοῦ κατηγορουμένου, ἡ ἀφορῶσα εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόθεσιν, δι’ ἣν ἀνακρίνεται, δὲν ἀποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν, ἐὰν, συνδυαζομένη μὲ ἄλλα γεγονότα, δὲν φαίνεται ἀληθὴς, πῶς δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ἀπόδειξιν ἡ ὁμολογία περὶ τῆς ἡλικίας του, ἡ ὁποία εἶναι ὅλως πάρεργος, διότι εἶναι ὅλως τυπική; Καὶ διατί θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης, ὅταν ἀνεκρίνετο, διατελῶν ὑπὸ τὸ βάρος μιᾶς τόσον φρικώδους κατηγορίας, εἶπε γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν, καὶ δὲν τὴν εἶπεν ὅταν ἦλθε νέος ἀπονήρευτος πρώτην φορὰν εἰς Ἀθήνας καὶ ἐδήλωσε τὴν ἡλικίαν του ἐνώπιον τοῦ γραφείου τοῦ Πανεπιστημίου; Ἐκτὸς τούτων, μᾶς παρουσιάζουσιν οἱ τὰ ἐναντία φρονοῦντες ἓν συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦται, ὅτι ὁ Ν. Ἀμβράζης δὲν εἶναι ὁ πρωτότοκος υἱός. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ὁ Ἀμβράζης παρουσιάζει ἄλλο συμβόλαιον, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγράφονται ὅλως τὰ ἐναντία ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ συμβολαίῳ, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ κ. Δεσποταῖος. Καὶ ἂν μὲν δὲν θέλητε νὰ πιστεύσητε τὸ ἓν, δὲν δύνασθε νὰ πιστεύσητε καὶ τὸ ἄλλο· ἂν δὲ θελήσητε νὰ κάμητε σύγκρισιν μεταξὺ τῶν δύω, θὰ εὑρῆτε, ὅτι μείζονα ἀξιοπιστίαν παρέχει τὸ τοῦ κ. Ἀμβράζη. Διατί; Διότι ἐκεῖ παρίσταται μία γυνὴ, τῆς ὁποίας ὁ ἀνὴρ ἐχρησίμευσεν ὡς παράνυμφος, ἐκεῖ παρουσιάζεται ὁ ἱερεὺς, ὁ εὐταξίας τῆς ἐκκλησίας, ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος παρουσιάζονται ἄλλα πρόσωπα. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τὰ πρόσωπα· πιθανὸν ἀμφοτέρων τῶν συμβολαίων νὰ ἦναι ἔντιμοι ἄνθρωποι· δὲν δύναμαι ὅμως νὰ πιστεύσω τοὺς μὲν, καὶ νὰ μὴ πιστεύσω τοὺς δέ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν ἴσον τὸ βάρος τῶν μαρτυριῶν, ὀφείλετε ν’ ἀποφανθῆτε ὑπὲρ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἀφορῶσιν αἱ μαρτυρίαι αὗται, καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἀφοῦ μάλιστα πρὸς τοῦτο συνᾴδουσι καὶ ἄλλα περιστατικὰ καὶ τὸ σπουδαιότερον πάντων, ἡ προσωπική του ὄψις. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναί τις ἰατρός. Ἓν μόνον βλέμμα ἂν ῥίψητε ἐπὶ τοῦ κ. Ἀμβράζη, δύνασθε νὰ πεισθῆτε σεῖς καὶ πᾶς ἄλλος, ὅτι ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Καὶ ποιοῦμαι ἔκκλησιν εἰς τὴν συνείδησιν ὑμῶν, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ σκεφθῆτε ὡς ἑξῆς. Ὑποθέσατε, ὅτι δὲν εἴχατε οὐδεμίαν ἀπόδειξιν, οὔτε ὑπὲρ, οὔτε κατὰ, ἀλλὰ μόνον τὸν Ἀμβράζην. Ἐὰν σᾶς ἠρώτα τις, χωρὶς νὰ ἠξεύρητε, ὅτι πρόκειται νὰ ἀποφασισθῇ, ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι, λόγῳ τῆς ἡλικίας του, νὰ μείνῃ ἐν τῇ Βουλῇ, ποίαν ἡλικίαν ἔχει αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν θὰ εὑρίσκετο νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ Ἀμβράζης δὲν εἶναι 30 ἐτῶν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, μᾶς παρουσιάζουν καὶ τὸν ἀπογραφικὸν πίνακα. Γνωρίζετε, κύριοι, κάλλιον ἐμοῦ πῶς συνετάχθησαν αἱ ἀπογραφαὶ ἐν ταῖς νέαις χώραις· καὶ ἂν νομίζητε, ὅτι δύναταί τις νὰ εἴπῃ εἴς τινα βουλευτὴν «ἔξελθε τοῦ βουλευτηρίου, ὕπαγε πάλιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν σου, διότι ὁ ἀπογραφικὸς πίναξ, ὁ συνταχθεὶς κατ’ Αὔγουστον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ σου ἀπὸ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, σὲ δηλοῖ μικρότερον τῶν 30 ἐτῶν», στείλατε καὶ τὸν Ἀμβράζην. Ἐὰν ὅμως νομίζητε, ὅτι δὲν ὀφείλει τις, ὅπως οἱ κατάλογοι οὗτοι συνετάχθησαν, νὰ δίδῃ πρὸς αὐτοὺς πλήρη πίστιν, τότε φρονῶ, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ εἴπητε, ὅτι πρέπει ὁ Ἀμβράζης νὰ μείνῃ μεταξὺ ἡμῶν.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Ὅρα παράρτημα.

§129Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ. Περιττὸν βέβαια νὰ εἴπω, κύριοι, προοιμιαζόμενος, ὅτι εἰς τὰς σκέψεις τῆς Βουλῆς, ἐξελεγχούσης τὰς ἐκλογὰς, πρέπει νὰ προεδρεύῃ κρίσις ἀπαθὴς καὶ ὑπὸ μόνου τοῦ νόμου ἐμπνεομένη. Πολλάκις ἐπανελήφθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἐνεργεῖ δικαστικὴν λειτουργίαν, καὶ ὡς ἀνωτάτη ἀρχὴ τῆς πολιτείας, ὀφείλει διὰ τῶν ἀποφάσεών της νὰ παρέχῃ ἑαυτὴν ὑπόδειγμα ἀμεταπτώτου εὐλαβείας πρὸς τοὺς κειμένους νόμους· δὲν πράττει δὲ τοῦτο, ὅταν κρατῇ δύω μέτρα καὶ σταθμὰ, ὅταν νῦν μὲν δεικνύεται ὑπερβαλλόντως συγκαταβατικὴ, κλίνουσα τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς γεγονότα ἀναμφισβήτητα, ἐναργῆ, ψηλαφητὰ, νῦν δὲ ἀναπτύσσει αὐστηρότατα μέχρις ἀδικίας ἀναλόγως τῶν προσώπων, περὶ ὧν πρόκειται. Ἡ δικαιοσύνη εἶναι μία πάντοτε καὶ πρὸς πάντας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὑπομνήσω τί ἀπεφασίσατε πρὸ μιᾶς στιγμῆς, προκειμένου περὶ τῆς ἡλικίας τοῦ ἐκ Πατρῶν νέου βουλευτοῦ κ. Ῥούφου; Κατὰ τὴν παρ’ αὐτοῦ τούτου προσαχθεῖσαν δήλωσιν, ὁ κ. Ῥοῦφος τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 18 9 ἦγε τὸ 27 ἔτος τῆς ἡλικίας του, καὶ ὅμως κατ’ ἐπιείκειαν ἀπεφάνθητε, ὅτι εἶχε συμπεπληρωμένον οὗτος τὸ 30 ἔτος τῆς ἡλικίας του, καὶ ὅτε προετάθη ὡς ὑποψήφιος βουλευτὴς καὶ ὅτε ἐξελέχθη ὡς τοιοῦτος....

§130ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§131ΜΙΛΗΣΗΣ. Πῶς ὄχι; Λησμονεῖτε λοιπὸν ὅ,τι πρὸ μικροῦ ἀπεφασίσατε; ἢ φρονεῖτε ὅτι δύναται νὰ καλυφθῇ ἡ σημασία τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης διὰ τῶν κραυγῶν; Τί δὲ ζητοῦσι, κύριοι, νὰ πράξῃ νῦν ἡ Βουλή; Ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον. Ἐνταῦθα παρουσιάζεται δήλωσις τοῦ ἐκλεχθέντος βουλευτοῦ, γενομένη πρὸ 7 ἐτῶν, ἐν ἐποχῇ καθ’ ἣν οὐδεὶς δύναται εὐλόγως ν’ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὸν οἰανδήποτε ὑστεροβουλίαν. Ἐκ τῆς δηλώσεως δὲ ταύτης, ἣν βεβαιοῖ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο τῆς Πρυτανείας τοῦ Πανεπιστημίου, ἐξάγεται ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης κατὰ τὴν 22 Νοεμβρίου τοῦ 1875 ἦτον 24 ἐτῶν. Μετρήσατε τώρα, κύριοι, ἁπλῶς τὰ ἔτη, καὶ θὰ εὕρητε ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης εἶχε πλήρη 30 ἔτη τὴν 22 Νοεμβρίου 1881, δηλ. πρὶν προταθῇ ὡς ὑποψήφιος βουλευτὴς καὶ πρὶν ἐκλεχθῇ ὡς τοιοῦτος ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν του. Καὶ ὅμως πόση συζήτησις γίνεται καὶ πόσαι προσπάθειαι καταβάλλονται ὅπως μὴ παρακαθήσῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὁ ἐκλεχθεὶς βουλευτὴς ὑπὸ τὴν πρόφασιν τῆς ἀνηλικιότητος! Ποῖαι δὲ αἱ προσαγόμεναι ἀποδείξεις περὶ τῆς ἀνηλικιότητος; Πρῶτον ἀντιτάσσουν τὴν ἐσχάτως γενομένην ἀπογραφήν, καθ’ ἣν ὁ κ. Ἀμβράζης φαίνεται ἄγων ἤδη τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του καὶ μήπω συμπληρώσας αὐτό· Ἀλλὰ ποίαν ἀξίαν ἔχει, κύριοι, ἡ ἀπογραφὴ, ὅταν ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι αὕτη ἐνηργήθη ὑπ’ ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει προχείρων πληροφοριῶν, λαμβανομένων παρὰ τοῦ τυχόντος; Ἀντιτάσσουν δεύτερον τὴν ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ δήλωσιν τοῦ κ. Ἀμβράζη. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ στηριχθῇ εἰς δήλωσιν κατηγορουμένου ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ; ἕκαστος ἐννοεῖ εἰς ποίαν διετέλει ταραχὴν ὁ δυστυχὴς Ἀμβράζης, ὅτε προσήχθη ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ, κατηγορούμενος δι’ ἔγκλημα βαρύτατον καὶ φοβερὸν, καὶ ἂν εἶχε κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὸν νοῦν του ἥσυχον καὶ ἐλεύθερον, ὅπως ἐνθυμηθῇ ἀκριβῶς τὴν ἡλικίαν. Τρίτην καὶ τελευταίαν ἀπόδειξιν προσάγουν δήλωσιν δύω συμπολιτῶν τοῦ κ. Ἀμβράζη, ἐξ ὧν ὁ εἷς ἐργάτης, οἵτινες παρουσιάζονται αὐθόρμητοι εἰς τὸ συμβολαιογραφεῖον τοῦ τόπου καὶ βεβαιοῦσιν ὅτι ὁ ἐκλεχθεὶς δὲν συνεπλήρωσε τὴν νόμιμον τοῦ βουλευτοῦ ἡλικίαν. Ἀλλὰ, χωρὶς νὰ ἐξετάσω τὴν ἀξίαν τῆς δηλώσεως ταύτης καθ’ ἑαυτὴν θεωρουμένης, παρατηρῶ ὅτι αὕτη ἀναιρεῖται ὑπὸ ἀντιθέτου δηλώσεως, γενομένης ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ συμβολαιογράφου οὐχὶ παρὰ δύω, ἀλλὰ παρὰ πολλῶν συμπολιτῶν τοῦ κ. Ἀμβράζη, ἐξ ὧν ὁ εἷς ἀνάδοχος, ὁ δὲ ἄλλος ἱερεὺς, στεφανώσας τὸν πατέρα καὶ βαπτίσας τὸν υἱόν. Οὗτοι βεβαιοῦσιν ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης συνεπλήρωσε πρὸ πολλῶν μηνῶν τὸ 30 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἰδοὺ, κύριοι, ὁποῖαι εἶναι αἱ περὶ τῆς ἀνηλικιότητος ἀποδείξεις. Δύνασθε, ἐρωτῶ, νὰ στηρίξητε ἐπὶ τούτων ἀπόφασιν, ἀκυροῦσαν τὴν ἐκλογήν; Εἰξεύρετε δὲ ποίαν σημασίαν ἔχει τοιαύτη ἀπόφασις; Δι’ αὐτῆς θὰ ἀναιρέσητε τὴν κυρίαρχον τοῦ λαοῦ θέλησιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ πράξητε τοῦτο σεῖς οἱ ἐντολοδόχοι τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ ἔχητε πλήρεις καὶ ἀναμφισβητήτους ἀποδείξεις, ὅτι ὁ λαὸς ἐπλανήθη περὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσώπου, διότι ἡ ἐκλογὴ προϋποθέτει ὅτι ἐπληρώθη πᾶν ὅ,τι ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, ἵνα παρακαταθήσῃ τις νομίμως εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους (θόρυβος). Δὲν ἐννοῶ τὸν θόρυβον. Λέγω ὅτι, ὅταν οἱ συμπολῖται τοῦ κ. Ἀμβράζη τὸν ἐξέλεξαν ὡς βουλευτὴν, δὲν εἶχον κατὰ νοῦν οὔτε νὰ παίξουν, οὔτε νὰ παρανομήσουν. Ἐν τῇ συνειδήσει αὐτῶν ὑπῆρχεν ἡ πεποίθησις, ἐκ τῶν πραγμάτων μεμορφωμένη, ὅτι ὁ ἐκλεκτὸς αὐτῶν εἶχε πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ἣν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος ἡλικίαν. Ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἀποτελεῖ ἰσχυρότατον τεκμήριον τῆς ἐνηλικότητος, καὶ πρὸς ἀναίρεσιν αὐτοῦ ἀπαιτοῦνται ἀποδείξεις τέλειαι, ἀναμφισβήτητοι. Δίκαιον λοιπὸν εἶχεν ὁ ἐξ Οἰτύλου ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Καπετανάκης νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι καὶ καθ’ ἣν περίπτωσιν θεωρηθῶσιν ἴσης ἀξίας καὶ δυνάμεως αἱ ἑκατέρωθεν προσαγόμεναι ἀποδείξεις, ἡ ἀπόφασίς σας πρέπει νὰ ᾖναι ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ βουλευτοῦ, ὄχι δι’ ὃν λόγον εἶπεν, ὅτι ἐν ἀμφιβολίᾳ ἀθωοῦται ὁ κατηγορούμενος, διότι οὐδένα ἔχομεν ἐνταῦθα κατηγορούμενον, ἀλλὰ διότι ἀναιρουμένων τῶν ἑκατέρωθεν ἀποδείξεων, μένει πάντοτε ἡ θέλησις τοῦ κυριάρχου λαοῦ, ἀποτελοῦσα τεκμήριον ὑπὲρ τῆς νομίμου ἡλικίας, καθότι εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται νὰ παραδεχθῇ ἀβασανίστως, ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἐγνώριζε τὶ ἐψήφιζεν. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, ἂν πλανῶμαι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι σπουδαίως δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης πληροῖ τὸν ὅρον τῆς νομίμου ἡλικίας. Εἶναι τώρα ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἄλλης ἐνστάσεως, περὶ ἧς τοσοῦτος ἐγένετο πάταγος; Ποίαν ἀξίαν ἔχει κύριοι, τὸ βούλευμα, τὸ παρὸν πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν;

§132ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τί βεβαιοῖ τὸ βούλευμα;

§133ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἰδοὺ τί βεβαιοῖ· ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, μεθ’ ὅλας τὰς ἐρεύνας, ἃς ἐνήργησε, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνεύρῃ ὄχι ἀποδείξεις, ἀλλὰ οὐδὲ ἐνδείξεις ἱκανὰς πρὸς ὑποστήριξιν κατηγορίας. Ἀπορῶ πῶς περιέμενε νὰ μάθῃ ἀπ’ ἐμοῦ ἀνὴρ νομομαθὴς τὴν νομικὴν ἔννοιαν καὶ ἀξίαν τῶν τοιούτων βουλευμάτων. Διὰ νὰ κατανοήσωσι δὲ καὶ οἱ μὴ νομομαθεῖς ποίαν σημασίαν ἔχουν τὰ παύοντα προσωρινῶς τὴν καταδίωξιν βουλεύματα, ἀρκεῖ ἡ ἁπλουστάτη αὕτη σκέψις. Ἐὰν ἡ ἀνάκρισις ἀνεκάλυπτεν ἱκανὰς ἐνδείξεις καὶ παρέπεμπε τὸν κ. Ἀμβράζην εἰς τὸ κακουργοδικεῖον, οἱ δὲ ἔνορκοι τὸν ἐκήρυττον ἀθῶον, βεβαίως δὲν θὰ ἐκρίνετο ἀνάξιος νὰ παρακαθήσῃ ἐνταῦθα ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ. Πῶς λοιπὸν δύναται νὰ θεωρηθῇ τοιοῦτος τώρα, ὅταν τὸ βούλευμα φωνάζει, ὅτι ἡ ἀνάκρισις δὲν ἀνεκάλυψεν οὔτε ἁπλᾶς ἐνδείξεις; Ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις αὕτη, λέγουν, εἶναι προσωρινή, δὲν εἶναι ὁριστική. Καὶ τί πρὸς τοῦτο; Ἀφοῦ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ βουλεύματος μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, καθ’ ἣν κρίνομεν, δὲν παρενέπεσε κανὲν νέον γεγονὸς ἐπιβαρύνον τὸν ἀπολυθέντα πολίτην, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ θεωρήσητε σεῖς αὐθαιρέτως ὡς ὑπάρχον γεγονὸς μὴ ὑπάρχον, καὶ νὰ ἐπιβαρύνητε οὕτω τὴν θέσιν κατηγορουμένου, τὸν ὁποῖον ἡ δικαιοσύνη ἐκήρυξεν ἄληπτον καὶ παρέδωκεν ἐλεύθερον εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἀλλὰ πρὸς τί ἡ θεωρητικὴ αὕτη ἀνάπτυξις; Ἡμεῖς ἔχομεν νόμον, καθ’ ὃν ὀφείλομεν νὰ κανονίσωμεν τὰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις ἡμῶν, δικάζοντες περὶ τῶν ἐκλογῶν. Ὁ νόμος δὲ κηρύττει ἀνίκανον τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι α) τὸν καταδεδικασμένον εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν, καὶ β) τὸν παραπεμφθέντα δυνάμει ὁριστικοῦ βουλεύματος. Ἐν τίνι λοιπὸν δικαιώματι καὶ ἐκ τίνος νομίμου ἐξουσίας δημιουργεῖτε σεῖς τρίτην κατηγορίαν ἐκλογικῆς ἀνικανότητος, παραδεχόμενοι ὅτι, καὶ ἄν τις κατηγορήθη καὶ ἡ δικαιοσύνη δὲν ἀνεκάλυψεν ἱκανὰς ἐνδείξεις πρὸς ὑποστήριξιν τῆς κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας ἀλλ’ ἁπλᾶς ὑπονοίας, αἵτινες δὲν ἐπέτρεψαν νὰ κλεισθῇ ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως νέα ἐνδεχομένη ἔρευνα, ὁ τοιοῦτος δὲν δύναται νὰ ἐκλεχθῇ ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν του;....

§134ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ δικαστικὴ ἐξουσία λέγει ὅτι ὁ Ἀμβράζης εἶναι ἔνοχος· ἀναγνώσατε τὰς αἰτιολογίας τοῦ βουλεύματος.

§135ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ διακόπτων με ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς λησμονεῖ ὅτι ἐπί τε τῶν βουλευμάτων καὶ τῶν ἀποφάσεων τὸ οὐσιῶδες εἶναι τὸ διατακτικὸν αὐτῶν. Οἱαιδήποτε καὶ ἂν ᾖναι αἱ σκέψεις, τὸ συμπέρασμά των, ἡ ἀξία των κεῖται ἐν τῷ διατακτικῷ, τὸ δὲ διατακτικὸν τοῦ προκειμένου βουλεύματος λέγει ὅτι, κατὰ τὰ ἐξαγόμενα τῆς ἀνακρίσεως, ἡ κατὰ τοῦ Ἀμβράζη κατηγορία δὲν ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ ἐνώπιον τοῦ κακουργιοδικείου. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἤθελον ἀδικήσει τὴν νοημοσύνην σας, ἂν ἐπεξέτεινον ἐπὶ πλέον τὸν λόγον μου ἐπὶ θέματος τόσον, ἁπλοῦ, ὅταν τὸ ἐξετάζῃ τις ἀπροκαταλήπτως. Ἐπιτρέψατέ μοι λοιπὸν νὰ τελειώσω μὲ μίαν μόνην παρατήρησιν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, δι’ οὓς ὁ κ. Ἀμβράζης κατέστη τὸ ἀντικείμενον τοιαύτης σφοδρᾶς ἐπιθέσεως, καὶ διατὶ ἀγωνίζονται τινὲς νὰ παραστήσωσιν αὐτὸν ὡς ἄνθρωπον ἀποτρόπαιον καὶ ἀνάξιον νὰ παρακαθήσῃ μεταξὺ ἡμῶν εἰς τὸ ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Παρακαλῶ μόνον τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Ἀμβράζη, ἀλλὰ περὶ τῆς ἰδίας αὑτῆς ἀξιοπρεπείας. Μὴ λησμονεῖτε, κύριοι, ὅτι ἡ παρανομία εἶναι πατροκτόνος, ὅτι οὐδέποτε οὐδεμία ἐξουσία παρηνόμησε, χωρὶς νὰ μεταμεληθῇ ταχέως. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὁ ἀριθμὸς δὲν ἀποτελεῖ τὴν πραγματικὴν δύναμιν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλ’ ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ διατελῇ τοῦτο πάντοτε εἰς ἁρμονίαν μετὰ τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως, ἥτις καὶ μόνη παρέχει ἐν ἐλευθέρᾳ πολιτείᾳ τὴν ἀληθῆ καὶ ζῶσαν δύναμιν εἰς πᾶσαν ἀρχὴν καὶ εἰς πᾶν πολιτικὸν κῦμα. Ἐὰν ἀποπέμψητε τὸν Ἀμβράζην, πιστεύσατε ὅτι πολὺ μεγαλειτέρα θὰ ἦναι ἡ ἐντεῦθεν βλάβη δι’ ὑμᾶς ἢ δι’ ἐκεῖνον. Ἀλλ’ ἐλπίζω ὅτι εἰς τὰ πρῶτα βήματά της ἡ Βουλὴ θὰ φιλοτιμηθῇ ν’ ἀποδείξῃ ἐμπράκτως, ὅτι εὐλαβεῖται τοὺς νόμους, ὧν ἐτάχθη ὑπὸ τοῦ λαοῦ φρουρὸς καὶ προστάτης.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κ. Νικόλαον Ἀμβράζην, μὴ ἔχοντα τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα.)

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐγειρόμενοι.). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ὁ κ. Ἀμβράζης ἔχει τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας λέγουν Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν Ὄχι. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία.)

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 191, ἐξ ὧν 106 εἶπον Ὄχι, καὶ 88 εἶπον Ναί· ἑπομένως ἀκυροῦται ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸν κ. Ἀμβράζην. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος ὡς πρὸς τὸν βουλευτὴν Κωνστ. Κοττίκαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νόμιμον βουλευτὴν τὸν Κωνστ. Κοττίκην. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7 μ. μ.