1882.02.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

τῆς 23 Φεβρουαρίου 1882.

Ὥρᾳ 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναί τις βουλευτὴς νὰ ὁρκισθῇ;

§2ΤΙΝΕΣ. Ὁ κ. Δουζίνας.

§3ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§4ΤΙΝΕΣ. Θὰ ὁρκισθῆτε πρῶτον.

§5ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παρακαλῶ, κύριοι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§7ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καλοῦμαι νὰ ἐκπληρώσω μίαν διατύπωσιν, ἐν τῷ Συντάγματι καθιερωμένην· καὶ λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς διατυπώσεως ταύτης οὐχὶ ἵνα προκαλέσω σκάνδαλα, ἐξ ἐκείνων, οἷα ἐπὶ παρομοίας στιγμῆς ἀπαντῶμεν εἰς ἄλλα Κοινοβούλια, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον, ὅπως δώσω εἰς τὸ ἔθνος τὸ ἑλληνικὸν καὶ συνάμα καὶ εἰς ὅλα τὰ λεγόμενα συνταγματικὰ Κράτη εὐκαιρίαν, ὅπως λάβωσι μίαν σημείωσιν, προωρισμένην νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν μέλλοντα βίον τοῦ ἔθνους καὶ εἰς διαφώτισιν τῆς λεγομένης ἐπιστήμης τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου. Κύριοι, ὅταν λέγωμεν διατύπωσιν, δὲν ἐννοοῦμεν οὐσίαν· ἐν ἁπλουστέραις λέξεσιν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγομεν διὰ τὸν τύπον· ἤτοι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄλλο. Ἀλλ’ ἐγὼ θέλω τὸν ὅρκον οὐ τύπῳ, ἀλλὰ οὐσίᾳ, πράγματι. Τίς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι ὁ ὅρκος, κατὰ παράδοσιν ἀπὸ ἀρχαιοτάτης ἐποχῆς, εἰσῆλθεν εἰς τὴν νομοθεσίαν εἴτε περὶ δημοσίου δικαίου, εἴτε καὶ ἰδιωτικοῦ, καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι ὁ ἄξων, ἐφ’ οὗ ἑδράζεται πάσης, καὶ πολιτειολογικῆς καὶ ἰδιωτικῆς, δικαίου ὑπηρεσίας ἡ ἐξέλιξις καὶ λειτουργία; Ἀλλ’ ἐν ἀμφοτέροις τούτοις ἀπαντᾶται ἡ ἐξυπηρέτησις ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀδιατηρησίας. Εἰς ὅλας τὰς ὁρκωμοσίας, ἐρευνήσατε, ὑπάρχει ἡ ἐπιορκία. Ἐὰν παραδείγματος χάριν ἔχωμεν εἰς τὰ δικαστήρια τὸν ὅρκον, ὁ ὅρκος καὶ ἐν αὐτοῖς καὶ ἐν πάσῃ ἄλλῃ περιπτώσει, ἐὰν τηρῆται ὡς τύπος, δὲν χρησιμεύει ὡς οὐσία, ἐν γένει δὲ ὁ ὅρκος δὲν ἀπεδείχθη εἰμὴ ὡς ζημία τῶν ἀγαθῶν, τῶν χρηστῶν ἀνθρώπων, εἰς ἐπικουρίαν δὲ τῶν πονηρῶν· οἱ πονηροὶ παραβιάζουν τὸν ὅρκον, οἱ ἀγαθοὶ συναυαγοῦν, καὶ μετ’ αὐτῶν καὶ ἡ ἀλήθεια, ἡ ἀλήθεια ἐξουδενοῦται. Κατὰ συνέπειαν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ἐπιφυλάσσομαι, ἵνα ὑποβάλω τῇ Βουλῇ μελέτην εἰς σκέψιν περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ ὅρκου. Εἶναι οὗτος λόγος εἷς, ἀποτρέπων με ἀπὸ τῆς προκειμένης ὁρκοδοσίας. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι, εἰδικοὶ, συγκεκριμένοι, οἵτινες ἐπιβάλλουν τὴν ἀποβολὴν τοῦ ὅρκου ὡς ἔχει ἐν τῷ Συντάγματι. Τὸ Σύνταγμα, κύριοι, εἶναι συμβόλαιον, ἢ τύπος συμβολαίου ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ νομικὴ ἐπιστήμη κηρύσσει αὐτοδικαίως ἄκυρα καὶ ἀνίσχυρα, καθὸ συνεπάγοντα ὑποστολὴν τῆς προσωπικότητος θατέρου τῶν συμβαλλομένων, τοῦ ἑτέρου σκυλεύοντος τὸν ἕτερον· εἶναι λεοντία συναλλαγή· καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑλληνικὸν Σύνταγμα, ἢ καὶ ἄλλων ἀρτισυστάτων Κρατῶν. Ἐὰν ὁρκιζώμεθα νὰ σεβασθῶμεν αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, αὐτὸ κατ’ οὐσίαν τὸ ἐπικρίνομεν, διότι εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν συμβολαίων, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσιν εἰς τὸ ἕτερον τῶν συμβαλλομένων μερῶν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς αὐτοβουλίας, ἤ, καθὼς λέγουν οἱ Ῥωμαῖοι, μίαν Capidis diminutio· εἶναι ἡ ὑποστολὴ τῆς προσωπικότητος διὰ τὸν κυρίαρχον λαὸν, ἡ μείωσις τῶν ἀναφαιρέτων δικαιωμάτων τοῦ ἐλευθέρου, καὶ ἐκ τοὐναντίου ὡς πρὸς τὸν ἀντικαθήμενον συμβαλλόμενον εἶναι ἐπὶ μισθῷ περίαψις δικαιωμάτων εἰς πρόσωπον ἐστερημένον αὐτῶν. Δεύτερον ἀφύσικον, ὅτι τὸ συμβόλαιον αὐτὸ καθορίζει περὶ ἀϊδιότητος εἰς τὸ ἄπειρον, ὑποχρεοῖ καὶ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, τοὺς ζῶντας καὶ μὴ εἰσέτι ἐλθόντας ἐπὶ γῆς, ὑποχρεοῖ γενεὰς γενεῶν εἰς ἐκείνην τὴν δουλείαν τῆς ἀπεκδύσεως τῆς αὐτοβουλίας καὶ αὐτοκυριαρχίας. Ναὶ, ἐννοῶ τὰ κατόπιν ἐπαναστάσεως Συντάγματα πρὸς δυνάστην ἀπογυμνούμενον δι’ αὐτῶν μέρους τῆς τηβέννου καὶ περιβάλλοντος τὸν λαὸν, εἶναι ἀληθὴς σύμβασις συνθήκης περιστολῆς τῶν ἀφυσίκων δικαιωμάτων τοῦ ἐξασκήσαντος αὐτοκυριαρχίαν ἐπὶ λαοῦ δούλου, λαοῦ ὑπηκόου. Ναὶ, ἡ γαλλικὴ ἐπανάστασις εἰσήγαγε τοιαῦτα συμβόλαια, ἀλλ’ ὁ μετὰ τοῦ λαοῦ συμβαλλόμενος ἐστηρίζετο ἐπὶ ἱστορικῶν δικαιωμάτων κατακτήσεως προπατορικῆς οἱ πρόγονοί του ἔλεγον «l’ etat c’ est moi,» ἦσαν κτήτορες τῆς Γαλλίας, τόσον πολὺ δούλης, ὥστε καὶ τὰ ἀνθρώπινα δίκαια ἐχρειάσθη ν’ ἀνακηρύξωσιν ἔμφυτα αὐτοῖς οἱ Γάλλοι, ὅπως διακριθῶσιν ἀπὸ τὰ κτήνη. Φαντασθῆτε κατάστασιν ἔθνους, τότε πρῶτον ἀναγνωρισθέντος ὡς ὁλομελείας ἀνθρώπων καὶ οὐχὶ κτηνῶν. Τὸ τοιοῦτον συμβόλαιον ἢ Σύνταγμα τὸ ἐννοῶ εἶναι ἐπαναφορὰ τοῦ δικαίου εἰς τὴν φυσικὴν κατάστασιν τοῦ λογικοῦ ὄντος.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὅρκος σας; ἐλᾶτε εἰς τὸ συμπέρασμα.

§9ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παρακαλῶ. Καὶ τἆλλα ἔθνη, ἐκτὸς τῶν ἀρτισυστάτων αὐτελευθέρων, ὅταν καθιέρωσαν τοιαῦτα Συντάγματα, ἦσαν ἔθνη δοῦλα. Βεβαίως ἐννοῶ Σύνταγμα μεταξὺ Σουλτάνου καὶ Ἑλληνισμοῦ πρὸ τοῦ 1821, ἀλλὰ τὸ ἐνεστὼς εἶναι ἔργον ἢ ἀνηλίκων, ἢ μωρῶν.— Ταῦτα ὅσον διὰ τὸν τύπον τοῦ συμβολαίου, τοῦ λεγομένου Συντάγματος, ὑπὸ τὴν ἐξωτερικὴν αὐτοῦ ἔποψιν. Ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῶς ἐνέχει σφαλερὰς διατάξεις, περὶ ὧν ἄλλοτε γενήσεται λόγος καὶ ὧν ἕνεκα καθίσταται, κατ’ ἐμὲ, ἀναπόδραστος ἡ ἀνάγκη τῆς μελέτης περὶ τοῦ πρακτέου, ἢ ἔστω ἀναθεωρήσεως αὐτοῦ, περὶ ἧς ἐν τούτοις ἐγένετο ἐν τῷ Συντάγματι μνεία ὡς περὶ πράγματος ἀδυνάτου. Καὶ διὰ τὴν ὡς ἐν παραδείγματι κατανόησιν τῆς τοιαύτης ἀλόγου θέσεως ὑποθέσατε, ὅτι, ἀντὶ συνταγματικοῦ χάρτου, συνετάσσετο γεωγραφικὸς χάρτης καὶ ἀπηγορεύετο ἡ τούτου ἀναθεώρησις· ἀλλ’ ἐπροώδευσεν ἡ ἐπιστήμη, ἔγειναν ἀνακαλύψεις νέων νήσων, σκοπέλων, ὑφάλων, ἡ ναυτιλία προσκόπτει, ναυαγεῖ ἀδιάφορον· ὁ χάρτης δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ· ὀφείλεται τυφλὴ αὐτῷ ὑπακοὴ ἔνορκος. Ἀνασκοπήσατε ἐγωϊσμὸν, φαντασίαν εἰς τοὺς συντάκτας! Ἐνόμισαν, ὅτι κατεῖχον τὸ ἄκρον ἄωτον τοῦ ἐπιστητοῦ, ἐνεῖχον ἐν ἑαυτοῖς πᾶσαν πρόοδον τοῦ ὀρθοῦ λόγου ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, ἡ ἐπιστήμη εἶχεν εἴπει τὴν τελευταίαν της λέξιν, καὶ πέραν ἐκεῖθεν λήγει ὁ ὁρίζων τῆς προόδου τοῦ ἀνθρωπίνου πνεύματος· διδασκαλικὴ ἔπαρσις, ἢ πλάνη κάλλιον· δὲν ἔχει στάδιον τὸ μέλλον εἰμὴ ὅσον ἐπιτρέπει ὁ περιστροφικὸς δεσμὸς περὶ τὸν πάσσαλον τοῦ Συντάγματος. Ἐπὶ τοιούτων λοιπὸν λόγων στηριζόμενος ἐννοῶ, ὅτι ὁ παρ’ ἡμῖν διδόμενος ὅρκος ἔχει τὸ μὴ ὀρθόν. Ἀλλὰ καὶ οἷος δήποτε ἄλλος ὅρκος εἶναι, ὡς προεἶπον, ἀσυντελής· διότι οἱ ὁρκιζόμενοι ἀγνοοῦμεν δυστυχῶς τὰ στοιχεῖα τοῦ ὅρκου. Οὐδαμοῦ διδασκόμεθα τί ἐστὶν ὅρκος. Διὰ νὰ ὁρκισθῶμεν, ἐρωτώμεθα: «εἶσθε χριστιανοί; — Μάλιστα» καὶ ἔχομεν μόνον τὸ νηπιακὸν βάπτισμα τὸ διὰ τοὺς χριστιανοὺς, ἀγνοοῦμεν δὲ καὶ τὸ Ἄλφα ἀκόμη τοῦ χριστιανισμοῦ. Ἐὰν πρέπῃ νὰ ὁρκισθῶ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς ταύτης βίβλου τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμαι χριστιανὸς, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παράσχω καὶ πιστοποίησιν, ὅτι ἐκπληρῶ τὰ ἔργα τοῦ χριστιανοῦ. Τίς δὲ γνωρίζει ποία εἶναι ἡ σημασία τοῦ χριστιανισμοῦ; (Θόρυβος.) Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀπέτυχεν ἡ ὁρκωμοσία. Καταλήγων ἔρχομαι, κύριοι, ἐπὶ τὸν ἐπικείμενον ὅρκον. Πρόκειται, κύριοι, νὰ ὀμόσω πίστιν εἰς τὴν πατρίδα; Μάλιστα. Ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα; Ὄχι. Διότι ἡ μὲν πίστις εἶναι πρόοδος, ἡ δὲ ὑπακοὴ δεσμός, δουλεία, καὶ δουλεία εἰς πολιτειολογικοὺς σολοικισμούς, ἄνευ ἐλπίδος ἀπελευθερώσεως Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ σκέψιν, ἐὰν δύναται νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ ὁρκισθῶ.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτό;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια δὲν δύνασθε παρὰ νὰ ὁρκισθῆτε.

§12ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐπειδὴ ἐγὼ ἔχω ἀποστολὴν, καὶ θέλω νὰ ἐκπληρώσω τὴν ἐντολὴν τῶν ἐκλογέων μου, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ὁρκισθῶ, μετὰ τὸ σημειωθὲν προανάκρουσμα τοῦ μέλλοντος. (Προσελθόντος τοῦ ἱερέως, ὁρκίζεται ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ εὐαγγελίου ὁ βουλευτὴς κ. Δουζίνας τὸν νενομισμένον ὅρκον.)

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται εἰς τὴν Βουλὴν ἓν τηλεγράφημα ἐκ Τρικκάλων. «Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς Συμπεριφορὰ χωροφυλακῆς κατέστη ἀφόρητος· δαρμοὶ, καταπιέσεις, συλλήψεις παράνομοι ἀτιμωρητεὶ λαμβάνουσι χώραν. Χωρικοὶ ἐξανέστησαν, καταρώμενοι ἐλευθερίαν. Ἐπ’ ὀνόματι ἀδικουμένων συμπολιτῶν μου διαμαρτύρομαι κατὰ καταστάσεως τοιαύτης, ἐξαιτούμενος ἄμεσον ἀποτελεσματικὴν θεραπείαν. Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν εἰδοποιεῖται σήμερον. Σπυρ. Τσελιοπίτταρης.»

§14ΜΑΝΔΑΛΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ, κύριοι, εἶναι ἐκ Καλαμπάκας, καὶ αὐτὸς, ὅστις τὸ ἀπέστειλεν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι κομματάρχης. Πρὸ 10 ἡμερῶν συνελθόντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Χατζηπέτρου, ἀπεφασίσαμεν ὅπως διωρισθῇ τριμελὴς ἐπιτροπὴ ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων Θεσσαλῶν, ἥτις νὰ μεταβῇ εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκφράσῃ αὐτὰ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας. Ἡ ἐπιτροπὴ μετέβη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ ἀνέπτυξε τὰ παράπονα ὅλων. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη νὰ λάβῃ μέτρα, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε ἀπολύτως δὲν ἔκαμε τίποτε, ὅπως βλέπετε ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου· καὶ ὄχι, μόνον δὲν ἔκαμε τίποτε, ἀλλὰ χωροφύλακές τινες ἀπὸ τὸν σταθμὸν Καλαμπάκας μετέβησαν εἰς τὸ χωρίον Μερίτζα, ὅπου ἦτο τὸ σπῆτί μου μία φορὰ, καὶ ὄχι μόνον ἐῤῥάπισαν πολλοὺς, διότι ἦσαν ἄνθρωποι ἰδικοί μου, ἀλλ’ ἔσφαξαν καὶ γουρνόπουλα. Αὐτὰ ὑποφέρουν οἱ ἄνθρωποι σήμερον ἐκεῖ. Ἐγὼ θέτω ταῦτα ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία δὲν κατηρτίσθη ἀκόμη, καὶ ἐπιφυλάσσομαι κατόπιν, ὅταν καταρτισθῇ, νὰ τὰ εἴπω καλλίτερα.

§15ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παραπονεῖται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος περὶ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶπεν. Καὶ ποῦ δὲν συμβαίνουν δυστυχῶς τοιαῦται βιαιοπραγίαι; Μόνον εἰς τὰς νέας τάχα ἐπαρχίας; Εἶναι γενικὸν τὸ κακόν. Ἰδοὺ, ἐν Πόρῳ τὴν τελευταίαν Κυριακὴν μετὰ τὸ μεσημέρι χωροφύλακες ἐπετέθησαν ἐναντίον πολίτου, διότι εἶχεν ἀνθρακοκάμινον καὶ διενοεῖτο νὰ κατασκευάσῃ κάρβουνα, καὶ ἑπομένως ὤφειλε νὰ ἐφοδιασθῇ μὲ τὴν ἄδειαν, ἐνῷ τοῦτο ἦτο εἰσέτι πρόωρον· κατέφυγε λοιπὸν εἰς τὸν ὑπομοίραρχον, ἀλλ’ οὗτος, ἀντὶ εὐμενοῦς ἀκροάσεως, ἐξαπλοῖ τὰς παλάμας καὶ, πάφ, ποὺφ, τὸν ῥαπίζει ἡρωϊκῶς καὶ τὸν ἀπεδίωξεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Λοιπὸν ποῖα μέτρα πρέπει νὰ ληφθοῦν, ἡ Βουλὴ ἂς σκεφθῇ τί πρέπει νὰ πράξῃ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα θὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Βέβαια νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι κατηρτισμένη.

§18ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μ’ ὅλον ὅτι, κύριοι, ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι κατηρτισμένη, δὲν πειράζει μ’ ὅλα ταῦτα νὰ δοθῶσι πληροφορίαι τινές. Μ’ ἀνέφερον τὰ γενικὰ αὐτὰ παράπονα, καὶ ἀπήντησα «εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ λάβωμεν γενικὰ μέτρα, καὶ νὰ δώσωμεν γενικὰς διαταγάς·» εἰδικόν τι δὲν μοὶ εἶπον. Διετάξαμεν κατὰ συνέπειαν τὸν ἀρχηγὸν καὶ τοὺς μοιράρχους νὰ τιμωρήσωσιν αὐστηρῶς τοὺς παραβιάζοντας τὰ καθήκοντά των χωροφύλακας· πρὸς δὲ συνεννοήθημεν καὶ μετὰ τοῦ κ. στρατηγοῦ, καὶ τὸν παρεκαλέσαμεν, ἐὰν ἦναι δυνατόν, ν’ ἀποσύρῃ τοὺς χωροφύλακας εἰς τὴν Λάρισσαν καὶ τὰς λοιπὰς πόλεις, καὶ νὰ πέμψῃ στρατιώτας πρὸς ἀντικατάστασιν. Τὰς πληροφορίας λοιπὸν, τὰς ὁποίας δύναμαι νὰ σᾶς δώσω ἀπὸ τοῦδε, εἶναι, ὅτι ἐλάβαμεν ὅλα τὰ μέτρα, καὶ τιμωροῦνται μετὰ μεγάλης αὐστηρότητος οἱ χωροφύλακες οἱ πταίοντες.

§20ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον, παρακαλῶ.

§21ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ γείνῃ συζήτησις.

§22ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, ὀλίγην ὑπομονήν. Οἱ Θεσσαλοὶ πάσχουσι, καὶ ἀφοῦ ἐγένετο λόγος περὶ τῶν παθημάτων αὐτῶν, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ μὴ ἀφήσω τὴν ὁμιλίαν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον· ἂς παρέλθῃ καὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας, διὰ νὰ ἀκούσητε τὰς ὀλίγας λέξεις μου· διότι καθ’ ὃν χρόνον ἐξαντλοῦμεν τὸν πολύτιμον χρόνον διὰ μακρῶν ἀγορεύσεων περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν Βάλτου ἢ τῆς Κορινθίας, ἐκεῖνοι πάσχουσι, καὶ πάσχουσι πολύ.

§23ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι τώρα καιρός.

§24ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Γνωρίζω, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καθ’ ὃ πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν τοιούτου ζητήματος· ἀφοῦ ὅμως ἀνεγνώσθη ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τηλεγράφημα τοιοῦτον, ἀφοῦ ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς ἀπήντησε περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν, εἶναι καὶ εἰς ἐμὲ ἀπαραίτητον νὰ προσθέσω ὀλίγα. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ λάβῃ μέτρα συντελεστικώτερα πρὸς διόρθωσιν τῶν συμβαινόντων ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ εἰδικώτερα, διότι γενικαὶ τῷ ἐγένοντο κατηγορίαι, καὶ δὲν τῷ κατηγγέλθησαν ὡρισμέναι πράξεις. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. πρωθυπουργὸν ὅτι τῷ ἐγένοντο καὶ ὡρισμέναι κατηγορίαι, κατηγγέλθησαν ὡρισμέναι πράξεις καθ’ ὡρισμένων προσώπων, καὶ ὅμως δὲν ἐλήφθησαν μέχρι τῆς σήμερον τὰ κατάλληλα μέτρα. Δὲν θέλω νὰ βαρύνω τὴν Βουλὴν μὲ περισσότερα· ἀρκοῦμαι κυρίως εἰς ἓν παράδειγμα Καθ’ ἑνὸς εἰρηνοδίκου βαρυτάτη κατηγορία ἐγένετο· τῷ ἀπεδόθη συνεταιρισμὸς μετὰ τοῦ γραμματέως τῆς Δημαρχίας πρὸς σφετερισμὸν τῆς περιουσίας τῶν ἐκεῖ Ὀθωμανῶν, τοὺς ὁποίους ἐξεδίωξαν ἐκ τῶν ἰδιοκτησιῶν των. Μὴ μὲ προκαλῆτε νὰ εἴπω περισσότερα, καὶ τοῦτο χάριν ἐθνικοῦ σκοποῦ, χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων· καλλίτερον νὰ ῥίψωμεν πέπλον ἐπὶ τοιούτων εἰδήσεων, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν. Γενικῶς λοιπὸν ἐκθέτων τὸ συμβὰν εἰς τὴν Βουλὴν, πληροφορῶ αὐτὴν, ὅτι εἶχε σταλῆ ἡ ἔγκλησις εἰς τὸν βουλευτὴν Βόλου κ. Καρτάλην, ἀπηυθύνετο δὲ καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς βουλευτὰς Βόλου, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἀπουσίαζον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐξ Ἀθηνῶν· καὶ διὰ τοῦτο μεταβάντες ἐγὼ μετὰ τοῦ κ. Καρτάλη, κατηγγείλαμεν τὸ γεγονός. Πράγματι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔδειξε πολὺ τὸ ἐνδιαφέρον· καὶ αὐτὸ μ’ εὐχαρίστησεν. Ἐν τούτοις ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι ἡ δικαιοσύνη πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ, διὰ νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη μὲν εἰς τὸν κ. εἰρηνοδίκην, ἐὰν συκοφαντῆται, καὶ δικαιοσύνη εἰς τοὺς πολίτας, ἐὰν καταπιέζωνται. Εὐχαρίστως ἤκουσα τὸν κύριον ὑπουργὸν δόντα ἐνώπιόν μας τηλεγραφικῶς παραγγελίαν νὰ ἔλθῃ πάραυτα ὁ κατηγορούμενος εἰς Ἀθήνας, ἵνα ἀπολογηθῇ, καὶ εἰς τὸν κ. εἰσαγγελέα νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις. Ἔκτοτε, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι τὰ πάντα ἐξετελέσθησαν ὡς τὸ δίκαιον ἀπῄτει, δὲν παρηκολούθησα τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ πιθανὸν μὲν νὰ ἐγένοντο ἀνακρίσεις, παραγγελίᾳ τοῦ κ. εἰσαγγελέως· ἀλλὰ μετά τινας ἡμέρας ἔμαθον τὸ ἑξῆς γεγονός: Ὄταν ὁ κ. εἰρηνοδίκης ἦλθεν εἰς Ἀθήνας, ἠρώτησε «διατί μ’ ἐφέρατε;» «Δὲν εὐχαριστῆσαι, τῷ ἀπήντησαν, ὅτι σὲ ἐφέραμεν νὰ κάμῃς τὰς ἀπόκρεω ἐν Ἀθήναις;»—Ἐὰν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον τὴν στιγμὴν ταύτην ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα γνωρίζω περὶ τῆς ἐν γένει ἐκεῖ καταστάσεως, ἠθέλετε καὶ σεῖς πάντες πολὺ λυπηθῆ. Καθ’ ἑκάστην λαμβάνω ἐπιστολὰς ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, βριθούσας παραπόνων. Γνωρίζω, ὅτι πρέπει νὰ ῥίψωμεν πέπλον ἐπί τινων γεγονότων, ἀλλ’ εἶναι καί τινα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ ἐκεῖ κατάστασις ἔφθασεν εἰς τὸ μὴ περαιτέρω. Σήμερον ἀκόμη, ἐνῷ εἰσηρχόμην εἰς τὴν Βουλήν, μοὶ ἀνεγίνωσκέ τις ἐπιστολὰς, περιεχούσας τὴν ἔκθεσιν λυπηρῶν σκηνῶν. Αὐτὰ συμβαίνουσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου· καὶ εἶτα μὲ ἀποτρέπετε νὰ ὁμιλήσω! Λοιπὸν πρέπει νὰ ἦμαι ἀναίσθητος; Φρονῶ καὶ ἐγώ, κύριοι, ὅτι σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ αὐτῶν· τὸ ἐννοῶ· ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ καταλληλότερα μέτρα, διότι δὲν τῷ ἐγένοντο ὡρισμέναι κατηγορίαι. Παράπονα ἐπίσης ἐγένοντο, καὶ οὐκ ὀλίγα, κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου Ἀργαλαστῆς, καὶ ὑποσχέσεις ἐδόθησαν περὶ διορθώσεως, ἀλλ’ οὐδὲν ἐγένετο. Παράπονα ἐπίσης καὶ κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου Τρικέρων, καὶ ὑποσχέσεις ὡσαύτως ἐδόθησαν, ἀλλ’ ὑποσχέσεις μόνον. Πρὸς τί λοιπὸν νὰ πλουτίσωμεν τὴν συλλογὴν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἐκ παραπόνων; Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὅ,τι δύναται, ὀφείλει νὰ τὸ πράξῃ· ναὶ, νὰ τὸ πράξῃ, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πάσχουσι. Συγχωρήσατέ μοι, κύριοι, διότι ἀφῄρεσα στιγμάς τινας ἐκ τοῦ ἔργου τῶν ἐξελέγξεων· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ σᾶς εἴπω αὐτὰ τὰ ὀλίγα.

§25ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, διατί, ἐνῷ ἡ Θεσσαλία ἔχει ἀνάγκην καλῆς διοικήσεως, οἱ κκ. βασιλικοὶ ἐπίτροποι, καί τοι ἁδρῶς μισθοδοτούμενοι, εὑρίσκονται ἐν Ἀθήναις;

§26ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Καρτάλην, ὅστις μοὶ ὑπενθυμίζει τοῦτο. Πράγματι ἀνέγνων εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διωρίσθησαν βασιλικοὶ ἐπίτροποι. Ἄλλοτε θὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν εἶχεν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ βασιλικοὺς ἐπιτρόπους· ὁπωσδήποτε διωρίσθησαν βασιλικοὶ ἐπίτροποι· αὐτοὶ δὲ μισθοδοτοῦνται ἀρκετὰ γενναίως, καθήμενοι εἰς τὰς Ἀθήνας....

§27ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Παρῃτήθησαν.

§28ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πότε; σήμερον; τὸ ἀγνοῶ. Ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ μάθω ὡρισμένως τὸν χρόνον τῆς παραιτήσεώς των, ὅπως ἐκτιμήσω τὴν περὶ παραιτήσεως δήλωσίν σας.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας.

§30ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν φρονοῦν, ὅτι τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη, καὶ ὅτι εἶναι περιττὴ πᾶσα περαιτέρω συζήτησις, καὶ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι μέλλει νὰ ἐπικυρωθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ ἐν τῷ Βʹ ἐκλογικῷ τμήματι τοῦ δήμου Στυμφαλίας παιχθεῖσα ἐκλογικὴ παρωδία, περιορίζομαι εἰς τὴν διόρθωσιν ἑνὸς ἐσφαλμένου, τὸ ὁποῖον εἶδον δημοσιευμένον ἐν ταῖς πρωϊναῖς ἐφημερίσι σήμερον. Ἐδημοσιεύθη δηλονότι, ὅτι ὡς πόρισμα τῆς ὁμιλίας μου διετύπωσα τὴν πρότασιν περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Στυμφαλίας μεταξὺ τοῦ κ. Δημητριάδου καὶ τοῦ κ. Ντετάκη. Τοῦτο, κύριοι, δὲν εἶναι ἀληθές· ἐγὼ ἐζήτησα ν’ ἀκυρωθῇ τὸ Βʹ τοῦτο ἐκλογικὸν τμῆμα ὡς πρὸς ὅλους τοὺς ἐπιτυχόντας, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας...

§35ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποίας μειοψηφίας;

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. (Γραμματεύς). Ὑπάρχουν τρεῖς γνῶμαι· αʹ) περὶ ἐπικυρώσεως τῆς ὅλης ἐκλογῆς, βʹ) περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἀμφοτέρων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων Στυμφαλίας, καὶ γʹ) περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βʹ τμήματος Στυμφαλίας.

§37ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸ ἄκυρον εἶναι τὸ ἀπώτερον.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, βέβαια.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Στυμφαλίας....

§40Φ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως, ὡς πάντες ἀντελήφθημεν, προέκυψεν, ὅτι κατὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἔλαβε χώραν μία ψυχολογικὴ βία· τοῦτο τὸ ἐβεβαίωσαν πάντες οἱ ὁμιλήσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· προέκυψεν, ὅτι ἐψηφοφόρησαν 15 στερηθέντες τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων....

§41ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὰ εἶναι τῆς οὐσίας.

§42ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὴν συζήτησιν.

§44ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ θέματος, κ. Πρόεδρε· διότι πρόκειται νὰ ψηφοφορήσῃ ἡ Βουλὴ, καὶ πρέπει νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφορά, ὅτι 15 ἐψηφοφόρησαν ἐστερημένοι τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, καὶ ὅτι ἔλαβε χώραν ἐπέμβασις, ἡ ὁποία ἐπέδρασε ψυχολογικῶς.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Στυμφαλίας νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Στυμφαλίας νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ὅλης ἐκλογῆς Κορινθίας, καὶ ἀνεγνώρισε νομίμους βουλευτὰς τοὺς κκ. Δ. Τουρνάκην, Σ. Νοταρᾶν, Φ. Κανελλόπουλον, Α. Σταυρόπουλον καὶ Π. Ντετάκην. (Ἐπικυροῦνται ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως καὶ αἱ ἐκλογαὶ Κραναίας καὶ Κυθήρων, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κκ. Ν. Βαλσαμάκης, Ἀνδρ. Μεταξᾶς, Σ. Μοντεσάντος, Ἀγ. Μεταξᾶς, Σ. Κοντολέων, Κ. Πανάρετος καὶ Σ. Κασιμάτης.) Ἐκλογὴ Κυνουρίας.

§46ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, φρονῶ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας πρέπει νὰ ἐπικυρωθῇ, διότι ἐνηργήθη ἐν πλήρει νομιμότητι, πανηγυρικῶς, ἄνευ τινὸς ἐπεμβάσεως στρατιωτικῆς καὶ διοικητικῆς. Εἰς τὸ Τμῆμα 4ον τῆς Βουλῆς, εἰς ὃ ἐξητάσθησαν τὰ ἀναγκαῖα πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ συνῳδὰ ἄλλα ἔγγραφα, ἐδέησε τὰ μέλη αὐτοῦ τοῦ Τμήματος νὰ διαιρεθῶσιν εἰς πλειοψηφίαν καὶ μειοψηφίαν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ μειοψηφία, ἥτις ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς λόγῳ ἐπεμβάσεως, καὶ τῆς μὴ ψηφοφορίας 60–70 ψηφοφόρων, καταπτοηθέντων ὑπὸ τοῦ περιοδεύοντος εἰρηνοδίκου, δικαστικοῦ τινος κλητῆρος καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, δὲν ἔχει τὸ παραμικρὸν δίκαιον· διότι οὐδόλως ἀποδεικνύεται ἐπέμβασις ὁπωσδήποτε κατὰ τὴν τελετὴν τῆς ἐκλογῆς τῶν ὑποψηφίων, καὶ οὐδόλως δύναται ἡ μειοψηφία νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν ἐρήμην καταδικαστικὴν ἀπόφασιν τῶν Πλημμελειοδικῶν, ὡς κατὰ πλάνην δέχεται τὴν ἀπόφασιν ὡς τεκμήριον τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἐπεμβάσεως, καὶ τέμνει αὐτὴν εἰς τρία δῆθεν τεκμήρια, 1) ὅτι οἱ κατηγορούμενοι ἐδικάσθησαν ἐρήμην, 2) ὅτι οἱ μάρτυρες εἶπον, ὅτι ἐγένετο ἐπέμβασις, καὶ ἤκουσαν καὶ παρ’ ἄλλων τὴν γενηθεῖσαν ἐπέμβασιν, καὶ 3) τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν ἐν γένει, καὶ ὡς ἐκ τούτου φρονεῖ ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἐν γένει, ἢ τῶν δύο τμημάτων. Ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι, ὅτι οὐδόλως ἔχει δίκαιον ἡ μειοψηφία νὰ γνωμοδοτῇ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· διότι τὸ νὰ μὴ παρουσιάζηταί τις κατηγορούμενος ἐν τῷ ποινικῷ δικαστηρίῳ κατὰ τὴν ὡρισμένην δικάσιμον διὰ τοῦ κλητηρίου θεσπίσματος, εἶναι δικαίωμα τοῦ κατηγορημένου, ἀνεγνωρισμένον ἀπὸ τὰ ἄρθρ. 333, 403 τῆς Ποιν Δικονομίας· ὥστε δὲν δύναταί τις νὰ ὑπολάβῃ τὴν μὴ ἐμφάνισιν τοῦ κατηγορουμένου ἐν τῇ δικασίμῳ ἡμέρᾳ ὡς τεκμήριον ἐνοχῆς· καθότι ἠμπορεῖ ὁ κατηγορούμενος νὰ εὑρίσκηται εἰς ἐργασίας, ἀπαιτούσας τὴν παρουσίαν του, καὶ ἴσως διότι δὲν ἔχει καὶ τὸν ἁρμόδιον καιρὸν νὰ ἑτοιμάσῃ τὰ μέσα τῆς νομίμου ὑπερασπίσεώς του, ἢ καὶ διότι μάρτυρες ὑπερασπίσεως ἀποδημοῦσι, καὶ ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα (ἄρθρον 338 τῆς Ποιν. Δικονομίας) ν’ ἀνακόψῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ δικασθῇ κατ’ ἀντιμωλίαν, καὶ γενομένης ἀνακοπῆς. Ἄρθρ. 339, λέγον οὕτω: «Γενομένης τῆς ἀνακοπῆς, ἕπεται εἰς τὴν προσεχῆ ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ συνεδρίασιν ἡ κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησις τῆς δίκης· ὅθεν ἡ κατ’ ἐρήμην ἀπόφασις καθίσταται ἄκυρος, ἐξαιρουμένων τῶν ἐξόδων τῆς κατ’ ἐρήμην διαδικασίας, τὰ ὁποῖα πληρώνονται ἀπὸ τὸν ἀνακόπτοντα.» Ἑπομένως κατὰ τὸν νόμον, ἄρθρ. 273 Πολ. Δικ. § 4, ὡς τεκμήριον θεωρεῖται ἡ ὁριστικὴ τελεσίδικος ἀπόφασις, καὶ οὐδέποτε ἡ ἐρήμην ἀπόφασις, ἥτις θεωρεῖται ὡς ἄκυρος, ἅμα γενομένης ἀνακοπῆς, τουτέστι θεωρεῖται ὡς χάρτης ἄγραφος, καὶ οὐδὲ κἂν δύναται νὰ μνημονευθῇ εἰς τὴν ἐκδοθησομένην ποινικὴν ἀπόφασιν παρὰ τοῦ ποινικοῦ δικαστηρίου εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς πεποιθήσεώς του, ἀλλὰ ὀφείλει τὸ δικαστήριον νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν εἴτε τῆς ἐνοχῆς, εἴτε τῆς ἀθωώσεως, ἐκ τῶν εἰς αὐτὸ ὑποβληθησομένων ἀποδεικτικῶν μέσων, καὶ οὐδὲ δύναται νὰ θεωρήσῃ τὸ δικαστήριον ὡς τεκμήριον ἐνοχῆς τοῦ κατηγορουμένου τὴν μὴ ἐμφάνισίν του εἰς τὴν ἐρημοδικίαν. Ὅθεν πλανηθεῖσα ἡ μειοψηφία, παρεδέχθη σολοίκως ἀπέναντι τοῦ νόμου τεκμήρια μηδόλως ἀναγνωριζόμενα, οὐδὲ στηριζόμενα εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς δικαιοσύνης τοῦ Ποιν. Δικαίου· καὶ ἐκτὸς τοῦ σολοικισμοῦ τούτου, παραδέχεται καὶ τοὺς ἐξετασθέντας μάρτυρας ὡς ἀξιοπίστους, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὰ παρ’ αὐτῶν ἀντιληφθέντα περιστατικά, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅσα παρ’ ἄλλων ἐξωδίκως ἤκουσαν περὶ τῆς δῆθεν ἐπεμβάσεως κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑποψηφίων βουλευτῶν, ἐνῷ οἱ ἐξωδίκως εἰπόντες εἰς τοὺς ὁρκισθέντας καὶ ἐξομολογηθέντας ἐπὶ δικαστηρίου μάρτυρας περὶ τῆς ἐπεμβάσεως κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑποψηφίων δὲν ὑπόκεινται εἰς οὐδεμίαν ἐγγύησιν ἀξιοπιστίας, λόγου χάριν εἰς τὸν ὅρκον καὶ τὰς συνεπείας αὐτοῦ, εἰς τὴν δημοσιότητα τῆς ἐκδικάσεως τῆς ποινικῆς ὑποθέσεως, καὶ εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν διαδίκων, καθ’ ἃ δύνανται οἱ μάρτυρες νὰ αἰσθανθῶσι τὴν δεινὴν θέσιν των καὶ νὰ εἴπωσι καθαρὰν τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων· καὶ πιθανὸν ἀστειευόμενοι νὰ ἐπληροφόρησαν τοὺς εἰρημένους μάρτυρας περὶ τῆς ἐπεμβάσεως, ἐνῷ ἐν τῇ καρδίᾳ των ἐφρόνουν ἄλλα, καὶ ἄλλα χάριν παιδιᾶς εἶπον. Πῶς λοιπὸν δυνάμεθα ἀδιστάκτως νὰ παραδεχθῶμεν, ὡς εἶπον οἱ μάρτυρες, ὅτι ἐξωδίκως 60–70 ψηφοφόροι ἀπέσχον νὰ ψηφοφορήσωσιν, ὡς καταπτοηθέντες ἕνεκα τῆς ἐπεμβάσεως εἰρηνοδίκου, ἐφόρου καὶ κλητῆρος, ἐνῷ ἔχομεν φιλοσοφικὸν δόγμα, τοῦ φιλοσόφου Πιττακοῦ, «χαλεπὸν ἑτέρου νόον ἴδμεναι ἀνδρὸς», τουτέστιν εἶναι δύσκολον νὰ ἐμβατεύσῃ τις ἄνθρωπος εἰς τὴν διάνοιαν ἑτέρου ἀνθρώπου; Ἀλλὰ οὐδόλως παραδέχομαι, ὅτι ἐγένετο ἐπέμβασις· καθότι δὲν βεβαιοῦται ἐκ τῶν πρακτικῶν. Ἀλλὰ καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἐπτοήθησαν οἱ Κυνουριεῖς, οἵτινες εἶναι νοήμονες καὶ ἀρειμάνιοι, καὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠξεύρουν νὰ ἀντιπαλαίουν πρὸς πᾶσαν καταπίεσιν, προερχομένην ἐκ τῆς ἐξουσίας· καὶ σᾶς λέγω καί τι ἀνέκδοτον, γινόμενον ἐν Κωνσταντινοπόλει, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται ἡ μεγάλη νοημοσύνη τῶν Κυνουριέων. Πολλοὶ ἐκ τῆς Κυνουρίας, ἐν Κωνσταντινοπόλει διαμένοντες, προσλαμβάνονται ἀπὸ ἄλλους καταπιεζομένους ἐπαρχιώτας, ἕνεκα τῆς φαύλου τουρκικῆς διοικήσεως, καὶ διὰ νὰ παραστήσουν τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας των, τοὺς θέτουν εἰς γραμμὴν μὲ ψάθας ἐπὶ τῆς κεφαλῆς των, καιομένας κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς διαβάσεως τοῦ Σουλτάνου, καὶ οὕτω διὰ τῆς πυρκαϊᾶς τῶν ψαθῶν παριστάνουν τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας των, καὶ οὕτω ἐπιτυγχάνουν τὴν παῦσιν ἢ μετάθεσιν τῶν ἀχρείων πασάδων, καὶ ἐλευθεροῦνται πάσης καταθλίψεως. Τοιοῦτοι λοιπὸν εἰσὶν οἱ Κυνουριεῖς, οἵτινες ἠξεύρουν νὰ ὑπερασπίζωνται διὰ παντοίων τεχνικῶν μέσων ἄλλους. Δὲν πιστεύω λοιπὸν, ὅτι ἠδύναντο νὰ καταπτοηθῶσιν ἀπὸ τοὺς εἰρηνοδίκην, δικαστικὸν κλητῆρα καὶ οἰκονομικὸν ἔφορον, ἔχοντας εὐτελῆ τινα ἀξίαν ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Καὶ εἰ μὲν παραδεχθῶμεν, ὅτι τῷ ὄντι κατεπτοήθησαν ἀπὸ τοὺς εἰρημένους ὑπαλλήλους, καὶ ἀπέσχον νὰ ἐξασκήσωσι τὰ ὕψιστα δικαιώματά των ἐν τῇ πολιτείᾳ, ἐνῷ ὤφειλον καὶ μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς των νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των, διὰ τὴν ἀγάπην τῆς πατρίδος, εἰσὶν ἀνάξιοι πάσης ἐλευθερίας· ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ κατεπτοήθησαν οἱ Κυνουριεῖς, ὡς λέγουσιν οἱ ἀποτυχόντες ἐνιστάμενοι. Πλὴν, ἐκτὸς τούτων, ψηφοφόροι 60 –70 δὲν δύνανται ἀποτελεσματικῶς νὰ ἐπιδράσουν εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας ὑποψηφίους βουλευτὰς, ὑπερέχοντας κατὰ μεγαλείτερον ἀριθμὸν τῶν λευκῶν ψήφων, καὶ πρὸς τοῖς ἄλλοις δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ 60–70 ψηφοφόροι ἤθελον ψηφοφορήσει ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων· καθόσον ἡ ψηφοφορία γίνεται μυστικῶς. Ὅθεν γνωμοδοτῶ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Κυνουρίας, καθὸ ἔγκυρος, ὡς καὶ ἐν τῷ 4ῳ Τμήματι ἐγνωμοδότησα ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως.

§47Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριοι, ὢν εἰσηγητὴς τῆς ἐκλογῆς Κυνουρίας, ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐν τῇ αὐτῇ συνεδριάσει, καὶ τοῦτο μὲ λύπην μου· ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ σιωπήσω, καὶ τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὁ προλαλήσας ἠθέλησε νὰ σᾶς παραστήσῃ, ὅτι ἡ παρ’ ἐμοῦ συνταχθεῖσα καὶ ὑπὸ τῶν συνυπογραψάντων ἀποδεχθεῖσα ἔκθεσις εἶναι ἐσφαλμένη. Ὀλίγην λοιπὸν ὑπομονήν, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θέλω περιορισθῆ ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ τῆς ἐκλογῆς. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν πράγματι αἱ ἐκλογαὶ ἐγίνοντο διὰ τῆς λόγχης· ὑπῆρξεν ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ βουλευταὶ διωρίζοντο μᾶλλον ὑπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἢ ἐξελέγοντο ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Εὐτυχῶς ἡ συνείδησις τοῦ λαοῦ, ἐξεγερθεῖσα κατὰ τῶν τοιούτων παραβιάσεων τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐθνικῆς θελήσεως, ἐπέφερε θεραπείαν. Σήμερον δὲ, μόνον ἐξαιρετικῶς γίνονται τοιαῦται ἐκλογαί. Ἡ Βουλὴ ὅμως, ἑρμηνεύουσα τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ἐπιδιώκει ν’ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς καὶ αὐτὴν τὴν ψυχολογικὴν βίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπεφάσισεν εἰς πολλὰς ἐκλογὰς νὰ τὴν τιμωρήσῃ. Ἔχετε εἰσέτι ἔναυλα εἰς τὰς ἀκοάς σας τὰ λεχθέντα περὶ τῶν διαφόρων ἐκλογῶν, ἐν αἷς ἐπέδρασεν ἡ ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν ψυχολογικὴ βία εἰς τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων, καὶ περιττὸν νὰ ἐκταθῶ ὡς πρὸς τοῦτο. Ἀλλ’ ἐὰν ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ Βάλτου κυρίως λόγῳ τῆς ἐπιδράσεως τῶν διὰ τῆς μεταθέσεως ἑνὸς τάγματος Βαλτινῶν στρατιωτῶν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, δὲν πρέπει ἴσως νὰ παροραθῇ καὶ ἡ ἐκλογὴ Κυνουρίας, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡ ἀνάμιξις τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἀπεδείχθη ἐντελῶς ξένη. Ἀνακριβῶς ἐν τούτοις σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἁγυιᾶς, ὅτι προτείνομεν τὴν ἀκύρωσιν, διότι φρονοῦμεν, ὅτι, ὡς ἐκ τῆς μεταθέσεως τῶν ἐκεῖ χωροφυλάκων, ἠλλοιώθη τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ διότι ὑπῆρξεν ἀποκλεισμὸς ἐκλογέων εἰς τὸν δῆμον τῆς Γλυπίας. Εἶναι ἀληθὲς, τοῦτο δὲ μανθάνετε καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως, ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς ἐμὲ, ὡς εἰσηγητὴν, ἡ ὑποχρέωσις νὰ προτείνω, ὅπως ἐξακριβωθῇ ἡ ἐν τῇ ἐκλογῇ Κυνουρίας ἐπίδρασις τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἰδίως δὲ νὰ ζητήσωμεν ἐπισήμους πληροφορίας πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ χρόνου τῆς μεταθέσεως τῶν Κυνουριέων χωροφυλάκων, πρὸς ἐκτίμησιν τῆς περὶ τούτου προταθείσης ἐνστάσεως· ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Τμήματος. Μετ’ ἀξιοπεριέργου πράγματι ἐπιμελείας κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν εἶχε, κατὰ τοὺς ἐνισταμένους, συνταχθῆ κατάλογος τῶν ἐκ Κυνουρίας χωροφυλάκων, οἵτινες καὶ ἐτοποθετήθησαν εἰς τὴν Μοῖραν, εἰς ἣν ὑπήγετο ἡ ἐπαρχία Κυνουρίας· μετ’ ἀξιοπεριέργου δὲ ἐπίσης ἐπιμελείας ἡ ὑπομοιραρχία Κυνουρίας ἐτοποθέτησε τοὺς χωροφύλακας τούτους εἰς τὰ τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ψηφοφορήσουν· εἰς ἓν μάλιστα τμῆμα ῥητῶς κατηγορεῖται καὶ εἷς ἐνωμοτάρχης, ὅτι ἦτον ὁ κυρίως διευθύνων τὴν ἐκλογὴν· ἐκ τῶν βιβλίων δὲ τῶν ψηφοφορησάντων ἐξάγεται, ὅτι 22 Κυνουριεῖς χωροφύλακες, ἐκ τῶν μετατεθέντων, ὄντες οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν τάξιν εἰς τὰς πατρίδας των, ἐψηφοφόρησαν ταὐτοχρόνως. Καὶ ἔχω ἐνταῦθα τοὺς ἀριθμοὺς, ὑφ’ οὓς ἐψηφοφόρησαν, ὡς καὶ σημείωσιν τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων, εἰς ἃ ἐψηφοφόρησαν. Ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ πρῶτος ἐπιλαχὼν ἀπὸ τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα δὲν ἔχει διαφορὰν πλέον τῶν 18 ψήφων, τότε, πιστεύω, τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν θέλετε θεωρήσει ἀνάξιον προσοχῆς· διότι διὰ τῆς μετακινήσεως 25 καὶ μόνον ψήφων ἀλλοιοῦται τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐὰν δὲ παραδεχθῆτε, ὅτι ἕκαστος χωροφύλαξ, εἴτε λόγῳ εὐγνωμοσύνης διὰ τὴν μετάθεσίν του, εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, ἐπηρέασε καὶ ἕνα τοὐλάχιστον ἄλλον, τότε θὰ ἔχητε διπλάσιον ἀριθμὸν ἐκλογέων, οἵτινες, ἐπιμελείᾳ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς. Ἐκτὸς ὅμως τούτων, οἱ ἐνιστάμενοι πολλὰς ἄλλας ὑπέβαλον ἐνστάσεις, ἀλλὰ δὲν ἀπέδειξαν αὐτὰς, ἢ τοὐλάχιστον δὲν τὰς ἀπέδειξαν ἐπαρκῶς, πρὸς σχηματισμὸν δικαστικῆς πεποιθήσεως· διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ δὲν ἐπαναφέρω αὐτὰς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὅ,τι μετ’ ἐπιτάσεως καὶ διὰ τῶν ἐγγράφων καὶ προφορικῶς ἐῤῥέθη, ἦτο, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, σφόδρα ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κυνουρίας ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, ἐφρόντισε ἀπὸ πολλοῦ χρόνου νὰ τοποθετήσῃ Κυνουρικοὺς κομματάρχας τῶν ἀντιπολιτευομένων εἰς διαφόρους θέσεις, ἰδίως τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἀφοῦ προηγουμένως οὗτοι ἔδιδον λόγον πίστεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θ’ ἀποσπασθῶσιν ἐκ τῆς τάξεως τῶν ἀντιπολιτευομένων ὑποψηφίων· ἀνέφερον δὲ οἱ ἐνιστάμενοι ὡρισμένως καὶ τοὺς διορισμοὺς, τοὺς ὁποίους βλέπετε εἰς τὴν ἔκθεσιν.

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἐὰν δὲν ἤθελον, διατί νὰ δεχθῶσιν οἱ κομματάρχαι οὗτοι τὰς θέσεις;

§49ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁμιλοῦμεν, κύριε συνάδελφε, περὶ ψυχολογικῆς βίας· γνωρίζομεν δὲ τὸν ἄνθρωπον καὶ τὰς ἀνθρωπίνους ἀδυναμίας καὶ ἀνάγκας αὐτῶν, ὥστε νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν ἐν ταῖς συνειδήσεσι κομματαρχῶν καὶ ἐκλογέων ἐπίδρασιν τοιούτων ὑπουργικῶν δωρημάτων. — Ἐπίσης ἐκατηγόρησαν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἔδωκεν ἄδειαν εἰς ἕνα βοηθὸν τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὅστις μετέβη μεθ’ ἑνὸς κλητῆρος ἐκεῖ, ἐψηφοφόρησαν δὲ ἀμφότεροι. Ἀπεδείχθη λοιπὸν, φρονῶ, ἡ ὑπουργικὴ ἐπίδρασις. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐφάνημεν ἐπιεικεῖς καὶ μακρόθυμοι, καὶ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν ταύτην, δι’ ὅσα σᾶς ἀνέφερα καὶ δι’ ἄλλο, τὰ ὁποῖα ἐλέγοντο· καὶ ἴσως πρέπει νὰ κατηγορηθῶμεν διὰ τὴν ἄκραν ἡμῶν ἐπιείκειαν. Ἐσταματήσαμεν ὅμως εἰς μίαν ἔνστασιν περὶ τοῦ ἀποκλεισμοῦ ἐκλογέων τοῦ δήμου Γλυπίας. Οἱ ἐνιστάμενοι ἰσχυρίσθησαν, ὅτι 8 ἢ 10 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὁ εἰρηνοδίκης Μολάων καὶ εἷς δικαστικὸς κλητὴρ, Μυλωνάκος, περιερχόμενοι, ὑπὸ τὸ πρόσχημα δημοσίου ὑπηρεσίας, διάφορα χωρία τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὅπου ἔμενον ἐκλογεῖς τοῦ δήμου Γλυπίας, ἔστηνον τὸ στραταρχεῖόν των εἰς τὰ καφενεῖα, ἢ εἰς ἄλλα δημόσια μέρη, καὶ ἐκεῖ διὰ λογιδρίων καὶ κηρυγμάτων ἔλεγον ὅτι δὲν πρέπει οἱ ἐκλογεῖς νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν δῆμον Γλυπίας νὰ ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τῶν ἀνθυπουργικῶν, διότι, ἂν τοῦτο πράξωσιν, ὁ μὲν εἰρηνοδίκης θέλει τοὺς καταδικάζει, ὁ δὲ οἰκονομικὸς ἔφορος θέλε τοὺς καταπιέζει εἰς τὸ ζήτημα τῶν φθαρτῶν κτημάτων. Ταῦτα δὲ πάντα βλέπετε λεπτομερέστερον ἐν τῇ ἐκθέσει.

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίς εἶναι ὁ εἰρηνοδίκης αὐτός;

§51ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἰω. Λεμπεσόπουλος. — Ἀλλὰ, κύριοι, ἀπέδειξαν ταῦτα; Κατ’ ἐμὲ τὰ ἀπέδειξαν· διότι ἔχω ἀπόσπασμα μιᾶς ἀποφάσεως, ἐρήμην ἀληθῶς, ἀλλ’ ἐκ τῆς ὁποίας ἐξάγεται, ὅτι ἐκ τῶν ἐνόρκως ἐξετασθέντων μαρτύρων ἐβεβαιώθη καὶ ἀπεδείχθη ὅτι.... (Ἀναγινώσκει τὰς ἐν τῇ ἐκθέσει κατακεχωρισμένας σκέψεις τῆς ὑπ’ ἀριθ. 61 τοῦ 1882 ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου Σπάρτης) Γνωρίζω, ὅτι καὶ τὸ στάδιον τῆς ψευδομαρτυρίας, ἰδίως εἰς τὰς πολιτικὰς δίκας, ἔχει προαχθῆ εἰς μέγαν βαθμόν· δὲν εἶμαι λοιπὸν ἐκ τῶν εὐπίστων ἐκείνων, οἵτινες ἐπιπολαίως καὶ ἀνεξετάστως ἤθελον λάβει μίαν ἐρήμην ἀπόφασιν, καὶ συνεπείᾳ ταύτης νὰ καταδικάσωσι συναδέλφους νὰ ἐξέλθωσι τοῦ Βουλευτηρίου· ἀλλ’ ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος κ. Παπαδόπουλος μοὶ ἔδωκεν, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης Λεμπεσόπουλος, παρὼν ἐν Σπάρτῃ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς δίκης, δὲν ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, μοὶ ἔδωκε τὸν μίτον τῆς ὑποθέσεως πρὸς ἐκτίμησιν τῶν μαρτυριῶν.

§52ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνεφανίσθη καὶ ἀπεσύρθη.

§53ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον. – Κύριοι, βεβαίως ὄπισθεν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος ὑπῆρχον ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον κάλλιστα τὴν σημασίαν μιᾶς τοιαύτης ἀποφάσεως, καὶ ἐὰν ὑπῆρχον λόγοι ἀθωώσεως, ἤθελον ἐξωθήσει τοὺς κατηγορουμένους νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, ὅπως ἔλθῃ εἰς φῶς ἡ ἀλήθεια. Τὰς ἐρημοδικίας, ἐκ δικηγορικῆς πείρας ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι προκαλοῦσι δύω λόγοι· ὁ εἷς εἶναι ἡ πρὸς ἐμφάνισιν ἀδυναμία τοῦ κατηγορουμένου, ὁ δὲ ἄλλος εἶναι ὑστεροβουλία τῶν κατηγορουμένων, ἵνα κατοπτεύσωσι τὸ ἔδαφος τῆς κατηγορίας, καὶ ἐπανερχόμενοι, ἐν πανοπλίᾳ πολλάκις ψευδομαρτυριῶν, προσβάλωσιν αὐτήν· οἱ ἀθῶοι ὅμως σχεδὸν πάντοτε προσέρχονται ἀμέσως ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, καὶ μὲ πολὺ στῆθος μάλιστα. Ἀφοῦ λοιπὸν εἶχον ἓν τεκμήριον, ὅτι ἀδυναμία πρὸς ἐμφάνισιν τοῦ ἑνὸς τοὐλάχιστον κατηγορουμένου δὲν ὑπῆρχεν, ὑποπτεύω τὴν ἐρημοδικίαν αὐτὴν ὡς σκόπιμον καὶ τὸν κατηγορούμενον φεύγοντα τὴν δικαιοσύνην. Ἔχω δὲ καὶ πλείστας καταθέσεις ἐνόρκως ἐξετασθέντων μαρτύρων, μὴ καταγγελθέντων μέχρι τοῦδε ἐπὶ ψευδορκίᾳ· διότι βεβαίως, ἐὰν ὑπῆρχεν ὑποψία ψευδορκίας, οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἤθελον τοὺς καταμηνύσει...

§54ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τοὺς κατεμήνυσαν.

§55ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω....

§56ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Καὶ προσδιωρίσθη ἡμέρα ἐκδικάσεως.

§57ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Οὐδεμία τοιαύτη ἔνδειξις προσήχθη.— Ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἁγυιᾶς, τὸν δεινὸν ἑρμηνευτὴν τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων, ὅτι, κατὰ τὸ Ἀττικὸν Δίκαιον, ὁ ἐν τῇ Βουλῇ τῶν Ἀθηνῶν διακόπτων ἐτιμωρεῖτο διὰ πεντηκονταδράχμου προστίμου, καὶ ἐν ὑποτροπῇ διὰ βαρυτέρας ποινῆς....

§58ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Μὰ ἐγὼ θὰ σκάσω ἕως ὅτου τελειώσῃς.

§59ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Λυπηρὸν τῇ ἀληθείᾳ θὰ ἦτο τοῦτο· ἀλλὰ τί νὰ γίνῃ, ἐὰν τὸ καθῆκόν σας τὸ ἀπαιτῇ. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ περὶ οὗ πρόκειται ζήτημα. Καὶ ἂν παραδεχθῶ, ὅτι κατηγγέλθησαν, — τὸ ὁποῖον μανθάνω αὐτὴν τὴν στιγμήν, — ἔχετε ἐνώπιόν σας ὁριστικὴν πλέον ἀπόφασιν. Καὶ διατί; Διότι οἱ κατηγορούμενοι ἀνέκοψαν τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν, καὶ ἡ ἀνακοπὴ αὐτῶν ἀπεῤῥίφθη ὡς ἀνυποστήρικτος· καὶ τοῦτο βεβαιοῦται ἐκ τοῦ πιστοποιητικοῦ τούτου, ὅπερ εἶναι προσηκόντως ἐπικεκυρωμένον. Λέγεται ὅτι ὑπεβλήθη δευτέρα ἀνακοπή· τὸ ἤκουσα καὶ τοῦτο, ἀλλὰ νέα ἀπόφασις δὲν ἐξεδόθη.

§60ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Ἐξεδόθη.

§61ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ τὸ ἴδωμεν. Ἐπιθυμῶ νὰ ψηφίσω κατὰ συνείδησιν· καὶ φρονῶ, κύριε Καρδαρᾶ, ὅτι ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ μὲ ἐφοδιάσητε μὲ τὰς ἀποδείξεις, ἃς λέγετε, ὅτι ἔχετε, ἀλλὰ καὶ δὲν μοὶ προσάγετε. Λοιπόν, κύριοι, ἐξ ὅσων ἠκούσατε καὶ ἐξ ὅσων ἀνεγνώσατε ἐν τῇ ἐκθέσει, ἔχετε, κατ’ ἐμέ, βεβαιωμένον τὸ γεγονός, ὅτι οἱ 9, ἐξετασθέντες ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου Σπάρτης, καὶ 60–70 ἄλλοι, πτοηθέντες, ἀπέσχον τῆς ψηφοφορίας. Ἐνώπιον τοῦ Τμήματος ἠθέλησα νὰ μορφώσω πεποίθησιν ἂν ὁ ἀποκλεισμὸς αὐτὸς ἐπηρέασεν ἀμφότερα τὰ τμήματα, ἢ μόνον εἰς τὸ πρῶτον· ἠρώτησα λοιπὸν καὶ μοὶ ἐδόθη ἡ πληροφορία, ὅτι ἤθελον ψηφοφορήσει εἰς ἀμφότερα τὰ τμήματα· ἀλλ’ ἀκολούθως οἱ δόντες μοι ταύτην τὴν πληροφορίαν μοὶ εἶπον, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη, καὶ ὅτι εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα, τοῦ Ἁγ. Βασιλείου, δὲν ἐψηφοφόρησαν οἱ ἀπειληθέντες. Τὰς πληροφορίας ταύτας μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Χρηστόπουλος· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς προσθέσω, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ μαρτυρίαι, αἵτινες μοὶ ἐδόθησαν σήμερον, τῶν κατὰ τὴν ἐρήμην δίκην ἐξετασθέντων μαρτύρων, αἵτινες ἔρχονται εἰς ἐπιβεβαίωσιν αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν, διότι λέγουσιν, εἰς τὸ τμῆμα τοῦ Ἁγίου Βασιλείου (τοῦτο δὲ εἶναι τὸ δεύτερον) θὰ ἐψηφοφόρουν οἱ πτοηθέντες ἐξ ἀπειλῶν. Εἰς τὸ Τμῆμα ὑπέβαλον, καί τινες τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων παρεδέχθησαν, τὴν γνώμην τῆς ἀκυρώσεως τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου τμήματος, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ψηφοφορήσωσιν εἰς ἀμφότερα τὰ τμήματα. Εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως, γεννᾶται ἡ ἐρώτησις: τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου Γλυπίας τίνας ἐπηρεάζει; Καὶ ἴσως τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τὸ δυσκολώτερον πρὸς λύσιν· κατά τινας εὐκολώτερον, κατ’ ἐμὲ δυσκολώτερον τῶν λοιπῶν. Βεβαίως ὅταν γίνεται εἷς ἀποκλεισμὸς ἀπὸ μίαν μερίδα κατὰ τῆς ἄλλης, ὑπάρχει ἡ ἔνδειξις καὶ ἴσως κάτι τι περισσότερον, μία ἀπόδειξις, ὅτι αὐτὸ γίνεται κατὰ τῆς ἀντιθέτου μερίδος· διὰ τοῦτο, λέγουσί τινες, πρέπει νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ ἐνεργήσαντες τὸν ἀποκλεισμόν, Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν παραδέχομαι ἀνεπιφυλάκτως τοῦτο· διότι οὐδεμίαν ἔχομεν βεβαίωσιν ἡμεῖς οἱ δικάζοντες, ἂν οἱ ἀποκλεισθέντες ἐκλογεῖς, προσερχόμενοι νὰ ψηφοφορήσωσιν ἐνώπιον τῆς κάλπης θὰ ἐψηφοφόρουν ἀποκλειστικῶς ὁλόκληρον τὸν συνδυασμὸν τῶν ἐνεργησάντων τὸν ἀποκλεισμόν· διότι ἠδύναντό τινες τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν, ἀντὶ νὰ ψηφοφορήσωσιν εἰς ὁλόκληρον τὸν συνδυασμόν, ν’ ἀκολουθήσωσι συνδυασμὸν ἰδικόν των· διότι ὁ συνδυασμὸς οὔτε ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, οὔτε ἀπὸ ἄλλον τινὰ νόμον ἐπιβάλλεται. Ὅθεν φρονῶ, ὅτι πρέπει τις νὰ παραδεχθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὡς ἐσκοτισμένον τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ ν’ ἀναζητήσῃ ἕως ποῦ σταματᾷ αὐτό, τότε δὲ ν’ ἀποφανθῇ τίνας ἐπηρεάζει. Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων λοιπὸν τῆς διαλογῆς ἐμφαίνεται, ὅτι ὁ κ. Χρηστόπουλος ἔλαβε ψήφους λευκὰς 2568, ὁ κ. Χατζηπαναγιώτου 2537, ὁ κ. Τσιβανόπουλος 2523 καὶ ὁ κ. Καρδαρᾶς 2522· ἀκολούθως ἔρχονται οἱ τρεῖς ἐπιλαχόντες, Σταματόπουλος, Θερμογιάννης καὶ Κατσικόπουλος, τῶν ὁποίων ὁ μὲν πρῶτος ἀπέχει ἀπὸ τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα 48 ψήφους, ὁ δὲ δεύτερος 87, καὶ ὁ τρίτος 88 ψήφους· ἀφ’ ἑτέρου ὁ κ. Χρηστόπουλος ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα ἀπέχει 94 ψήφους, ὁ κ. Χατζηπαναγιώτου ἀπὸ τὸν κ. Σταματόπουλον 63, οἱ δὲ ἄλλοι ὀλιγώτερον. Ἐὰν λοιπὸν παραδεχθῶμεν ἐπίσης μὲ τὴν σειρὰν τοῦ συλλογισμοῦ τούτου, ὅτι ἔχομεν κατ’ ἀνώτατον ὅρον 79 ἐκλογεῖς πτοηθέντας ἐξ ἀπειλῶν νὰ ψηφοφορήσωσι, καὶ δὲν γνωρίζομεν ἀδιστάκτως ποῦ ἤθελον ψηφοφορήσει οὗτοι, ἐὰν προσήρχοντο μέχρι τῆς κάλπης, φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀποτέλεσμα ἀνεπηρέαστον, εἰμὴ μόνον διὰ τὸν ἕνα, ἤτοι τὸν κ. Χρηστόπουλον. Ἐνώπιον τοῦ Τμήματος δὲν ἐγένετο οὐδεμία διάκρισις· εἴπομεν, ὅτι ἀκυροῦνται ἀμφότερα τὰ τμήματα τοῦ δήμου Γλυπίας, καὶ δὲν ἐδόθη οὐδεμία ἀφορμὴ πρὸς διάκρισιν· σήμερον ὅμως θὰ σκεφθῇ ἡ Βουλή, καὶ φρονῶ, μέχρις ἐναντίων ἀποδείξεων, αἱ ὁποῖαι ἴσως παρουσιασθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν, ὅτι πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ τὸ Βʹ τμῆμα τοῦ δήμου Γλυπίας διὰ τοὺς τρεῖς, ἤτοι τοὺς κ.κ. Χατζηπαναγιώτου ἐκ τῶν ἀνθυπουργικῶν, Τζιβανόπουλον καὶ Καρδαρᾶν ἐκ τῶν ὑπουργικῶν. Ταύτην δὲ τὴν πρότασιν ὑποβάλλω.

§62Σ. ΤΣΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ περιπλεκώμεθα εἰς ἔριδας παραλόγους· δὲν πρέπει νὰ παραμελῶμεν τὰς σπουδαίας συζητήσεις. Ἀνωφελὴς δὲ συζήτησις εἶναι ἡ προκαλουμένη ἐπὶ ἀναμφισβητήτων πραγμάτων. Ἀναμφισβήτητον δὲ εἶναι, ὅτι ἡ ἐρήμην ἀπόφασις μετὰ τὴν ἀνακοπὴν καθίσταται ἄκυρος, δηλονότι χάρτης ἄγραφος, οὐδὲν παράγων ἀποτέλεσμα. Ἄρθρ. 339 Ποινικῆς Δικονομίας: «Γενομένης ἀνακοπῆς, ἕπεται εἰς τὴν προσεχῆ ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ συνεδρίασιν ἡ κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησις τῆς δίκης· ὅθεν ἡ κατ’ ἐρήμην ἀπόφασις καθίσταται ἄκυρος.» Δὲν δύναται λοιπὸν μετὰ τὴν ἀνακοπὴν νὰ γείνῃ ποσῶς λόγος περὶ τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως, τὸ δὲ δικαστήριον, κατ’ ἀντιμωλίαν δικάζον, ἐὰν πεισθῇ περὶ τῆς ἐνοχῆς, δὲν δύναται ποσῶς νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν, διότι αὕτη μετὰ τὴν ἀνακοπὴν δὲν ὑπάρχει πλέον, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ἐκδώσῃ νέαν περὶ ἐνοχῆς ἀπόφασιν. Γνωρίζω τὰ μεγάλα φῶτα καὶ τὴν μεγάλην ἱκανότητα τῶν ἐπικαλουμένων τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου Σπάρτης κατὰ τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς Κυνουρίας, καὶ ἤκουσα αὐτοὺς μετὰ θλίψεως, μετὰ λύπης μου βαθείας, σᾶς τὸ ὁμολογῶ, λέγοντας, ὅτι ἡ ἐρήμην αὕτη ἀπόφασις, καίτοι καταστᾶσα ἄκυρος διὰ τῆς ἀνακοπῆς, παρέχει ἀπόδειξιν κατὰ τοῦ κύρους βουλευτικῆς ἐκλογῆς. Δὲν μένει πλέον παρὰ γυμνὴ ἡ ἰδιωτικὴ κατηγορία, ἡ μήνυσις· ἀλλ’ ἡ μήνυσις δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν. Ὁ θόρυβος, αἱ κραυγαὶ, τὰ παράπονα κατὰ τὴν ἐκλογὴν Κυνουρίας διὰ τὴν ἐρήμην ταύτην ἀπόφασιν, καίτοι ἀνακοπεῖσαν, εἶναι τοσαῦτα, ὥστε ἠδύνατό τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ καταποντισθῇ ὁλόκληρος ἡ ἐκλογὴ τῆς Κυνουρίας. Σήμερον ὅμως παρατηροῦμεν, ὅτι πάντα ταῦτα οὐδὲν ἄλλο εἶναι παρὰ ἕνας πετροπόλεμος παιδιῶν, τῶν μὲν τοποθετημένων ἐν Μονεμβασίᾳ, τῶν δὲ ἐν Γλυπίᾳ τῆς Κυνουρίας, ἤτοι εἰς ἀπόστασιν 14 ὡρῶν. Ἀλλὰ πρὸς χάριν τῶν ἀντιφρονούντων προβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως, ἀνεξαρτήτως τῆς γενομένης ἀνακοπῆς. Ὡς εἶναι γνωστὸν, αἱ ἐρήμην ἀποφάσεις ἐκδίδονται διὰ τὴν μὴ ἐμφάνισιν τῶν κατηγορουμένων· διὰ νὰ καταρτισθῇ δὲ πλήρης ἡ ἀπόδειξις, χρειάζεται πλήρης διαδικασία, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ κατ’ ἀντιμωλίαν διὰ τῆς ἀνακοπῆς γινομένη. Διὰ τῆς ἀνακοπῆς του ὁ ἐρήμην καὶ διὰ τοῦτο ἀνυπεράσπιστος καταδικασθεὶς κατηγορούμενος ἀνοίγει νέαν ὅλως δίκην, ὑποβάλλει τὰ δικαιολογήματά του εἰς τὸ δικαστήριον, ἵνα τοῦτο, ἀκροώμενον ἀμφοτέρων, τοῦ τε εἰσαγγελέως (ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἰδιώτου κατηγόρου) καὶ τοῦ κατηγορουμένου, ἀνατρέψῃ τὰ ἐκ μονομερείας ἀποφασισθέντα. Εἰς τὴν κατ’ ἀντιμωλίαν ταύτην δίκην ὁ δικαστὴς ἵσταται ἀδιάφορος ὡς πρὸς τὰ ἐνώπιόν του ἀγωνιζόμενα πρόσωπα, πραγματικῶς ἀμερόληπτος δικαστὴς, μέλλων ν’ ἀποφασίσῃ ποῖον ἐκ τῶν δύο ἀγωνιζομένων μερῶν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ κατηγορούμενος ἔχει ἴσα δικαιώματα μὲ τὸν κατήγορον, καὶ περισσότερα μάλιστα αὐτοῦ, διότι εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐναγομένου, εἶναι εἰς τὴν κατοχὴν τῆς ἀθωότητός του, καὶ εἰς ὅλας τὰς ἀμφιβόλους θέσεις θεωρεῖται νικητής. Δὲν ἔχει λοιπὸν ἡ ἐρήμην ἀπόφασις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν σπουδαίαν ἀποδεικτικὴν δύναμιν. Προκειμένου δὲ περὶ ἀκυρώσεως βουλευτικῆς ἐκλογῆς, ἀπαιτεῖται πλήρης ἀπόδειξις παρανομίας, ἐπιδρασάσης ἐπὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ὅταν ὁ λαὸς ἐκδώσῃ τὴν ἐτυμηγορίαν του κατὰ τὴν βουλευτικὴν ἐκλογὴν, ὅταν λέγῃ, ὅτι ὡρισμένον πρόσωπον θέλει ὡς ἀντιπρόσωπόν του, δὲν δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἱερὰν ταύτην ἐντολὴν, διότι ὀκτὼ ψευδομάρτυρες, ἐν τῇ τυφλώσει τοῦ κομματισμοῦ των, ἐξετασθέντες ἐν ἀπουσίᾳ τῶν κατηγορουμένων, ἐπεβάρυναν τὴν θέσιν αὐτῶν, καὶ κατέθεσαν περιστατικὰ, οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξασκήσαντα εἰς τὴν τύχην τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς. Καὶ ἀληθῶς, τί ἀναφέρει ἡ ἐρήμην αὕτη ἀπόφασις; Ὅτι ὀκτὼ ἢ ἐννέα μάρτυρες ἐξητάσθησαν ἐνόρκως καὶ κατέθηκαν, ὅτι ἐνέδωκαν εἰς τὰς ἀπειλὰς τῶν ἐν Μονεμβασίᾳ ἀρχῶν περὶ τῶν ποιμνίων των, καὶ δὲν μετέβησαν νὰ ψηφοφορήσωσιν εἰς Γλυπίαν, καὶ ὅτι καὶ ἄλλοι, περὶ τοὺς 50 ἢ 60, ἐνέδωκαν ἐπίσης εἰς τὰς αὐτὰς ἀπειλὰς, ὡς ἐξεφράσθησαν πρὸς τοὺς ἐξετασθέντας μάρτυρας ἐν Μονεμβασίᾳ. Ὥστε δὲν πρόκειται παρὰ περὶ ἐννέα μόνον μαρτύρων ἐνόρκως ἐξετασθέντων· ἡ δὲ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ ἀποτυχόντων εἶναι πλέον τῶν 80 ψήφων. Γνωρίζετε δὲ, κύριοι, ποίαν ἀξίαν ἔχουσιν αἱ καταθέσεις τῶν ἐξ ἀκοῆς λεγομένων μαρτύρων. Οὗτοι εἶναι ἔμμεσοι μάρτυρες, βεβαιοῦντες τί παρ’ ἄλλων ἔμαθον, καὶ οὐχὶ τὰς ἰδίας ἀντιλήψεις. Οἱ 50 ἕως 60, περὶ ὧν λέγουσιν οἱ ἐννέα ἐξετασθέντες ἐπ’ ἀκροατηρίου μάρτυρες, ὅτι εἶπον εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἠπειλήθησαν εἰς τὸ συμφέρον των ἐν Μονεμβασίᾳ καὶ δὲν προσῆλθον νὰ ψηφοφορήσωσιν εἰς Κυνουρίαν, δὲν προσῆλθον εἰς τὸ δικαστήριον, δὲν ὀνομάζονται, δὲν ἐξητάσθησαν ἐνόρκως, ἀλλ’ ἁπλῶς διηγήθησαν εἰς τοὺς ἐννέα τὰ πρὸ τῆς ἐκλογῆς συμβάντα εἰς αὐτούς. Ἀλλὰ ποίαν ἐγγύησιν ἔχομεν, ὅτι οὗτοι ἔλεγον τὴν ἀλήθειαν, ἢ ἠστεΐζοντο ὅτε συνωμίλουν πρὸς τοὺς ἐννέα; Καὶ δὲν ὀφείλομεν, λογικῶς σκεπτόμενοι, ν’ ἀποῤῥίψωμεν ὡς ὅλως ἀπαραδέκτους τοιαύτας βεβαιώσεις ἀνθρώπων, μὴ ὁρκιζομένων ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου; ἀνθρώπων, θελόντων ἴσως νὰ δικαιολογήσωσι πρὸς τοὺς ἐννέα καὶ μόνον φανατικοὺς φίλους τοῦ Κατσικοπούλου τὴν μὴ ἐξάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ των δικαιώματος; Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῇ καμμία βουλευτικὴ ἐκλογή, ἂν πιστεύσωμεν εἰς ἐννέα φανατικοὺς ὀπαδοὺς ἑνὸς κόμματος, μεταφέροντας εἰς τὸ δικαστήριον καὶ διὰ τοῦ ὅρκου των ἐνισχύοντας ὅλας τὰς διαδόσεις, ὅλας τὰς διηγήσεις, ὅλας τὰς σπερμολογίας καὶ αὐτοὺς τοὺς μύθους τῶν ἀποτυγχανόντων; Ἀλλὰ, κύριοι, ἐπικαλεῖται ἡ μειονοψηφία τοῦ Τμήματος, εἰς ὃ ἔλαβον μέρος, τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Γλυπίας, καὶ σᾶς ἀναγινώσκει τὴν αἰτιολογίαν τοῦ συμπεράσματός της. Τρία τεκμήρια, λέγουσι, προκύπτουν κατὰ τῆς ἐκλογῆς· τὸ πρῶτον ἐκ τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως, τὸ δεύτερον ἐκ τῶν ἐνόρκων καταθέσεων τῶν μαρτύρων, καὶ τὸ τρίτον ἐκ τῆς ἀπουσίας τῶν κατηγορουμένων κατὰ τὴν δίκην, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ ἐμφανισθῶσιν. Οὕτω λοιπὸν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα κατατέμνεται εἰς τρία διάφορα καὶ χωριστὰ, καὶ ἡ ἀπουσία τῶν κατηγορουμένων, ἥτις εἶναι ἀναγκαῖον προαπαιτούμενον καὶ βάσις τῆς ἐρημοδικίας, αἱ ἔνορκοι καταθέσεις τῶν μαρτύρων, αἵτινές εἰσι τὸ στήριγμα τῆς ἀποφάσεως, ἀναγορεύονται εἰς αὐτοτελῆ καὶ χωριστὰ τεκμήρια, ὅπως ἐπενεχθῇ θανατηφόρον τραῦμα εἰς τὴν ἐκλογήν, ἐνῷ, ὡς προείπομεν, δὲν πρόκειται παρὰ περὶ μιᾶς καὶ μόνης ἐρήμην ἀποφάσεως.

§63ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Ὁ προλαλήσας βουλευτὴς ἐκ Βόλου μεταξὺ ἄλλων κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας μου ἀνέφερε καὶ δικαστικήν τινα ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Σπάρτῃ Πλημμελειοδικῶν, ὅτι αὕτη κατέστη ὁριστική. Δὲν θέλω νὰ μακρηγορήσω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, καὶ μόνον λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ διαβεβαίωσις αὕτη, καθόσον ἡ ἀνὰ χεῖράς μου ἀπόφασις τοῦ αὐτοῦ Πλημμελειοδικείου, νεωτέρα τῆς ἄλλης, ἀποδεικνύει τὸ ἐναντίον, ὅτι οὐ μόνον δὲν εἶναι ὁριστικὴ ἡ ἐπιδειχθεῖσα ἀπόφασις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, ἀλλ’ ἀπεναντίας αὕτη κατέστη ἄχρηστος καὶ ἄγραφος χάρτης, καὶ ὅτι ἡ ἀνὰ χεῖράς μου εἶναι ἡ ἀνατρέπουσα αὐτήν· ὅτι οὐ μόνον ἀνέτρεψε τὴν πρὸ ταύτης, ἀλλ’ ἔχει τι περιπλέον, ὅτι καὶ προσδιώρισε δικάσιμον τὴν 26 τρέχοντος μηνός. Ὁ θέλων δύναται νὰ παρατηρήσῃ ταύτην, τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Εἶπεν, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης Δεμπεσόπουλος καὶ ὁ ἔφορος Σταγόπουλος ψυχολογικῶς ἐπέδρασαν ἐπὶ τῶν ἐκλογέων Γλυπίας, τῶν παραχειμαζόντων κατὰ τὴν Ἐπίδαυρον Λιμηρᾶν, καὶ ἐπέφεραν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ ἐμποδίσωσι περὶ τοὺς 140 ψηφοφόρους νὰ μὴ μεταβῶσιν εἰς τὸν δῆμον Γλυπίας καὶ ψηφοφορήσωσιν. Ὁποία πλάνη! Ἀλλὰ δὲν ἀδικῶ τὸν προλαλήσαντα· ὁ ἀποτυχὼν Κατσικόπουλος οὐ μόνον αὐτὸν ἠδύνατο νὰ πλανήσῃ, ἀλλὰ καὶ πάντα ἄλλον. Τοιαῦτα ἐπινοήματα καὶ τοιαῦτα τεχνάσματα πάντοτε μεταχειρίζεται ὁ Κατσικόπουλος πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν του. Δὲν ἐδυσκολεύθη λοιπὸν καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην νὰ ἐπινοήσῃ καὶ τὸ τοιοῦτον. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο καὶ μόνον. Καὶ ἄλλην ἰδιωτικὴν κατηγορίαν ἤγειρεν ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου Τριπόλεως, πλὴν αὕτη δὲν ἐπέτυχεν, ὡς ἀποῤῥιφθεῖσα ὁλοσχερῶς. Καὶ τὴν ἀπόφασιν ταύτην παρακαταθέτω τῷ Προεδρείῳ, ἵνα ὁ βουλόμενος ἴδῃ καὶ κρίνῃ. Ὁ προλαλήσας προσέθηκεν, ὅτι ἡ μὴ ἐμφάνισις τῶν κατηγορουμένων ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου δύναται νὰ ἐξηγηθῇ ὡς μετοχὴ εἰς τὰ γινόμενα. Πολὺ παράδοξος ἀληθῶς καὶ ἡ σκέψις αὕτη τοῦ προλαλήσαντος. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, πῶς ἠδύναντο νὰ ἐμφανισθῶσι καὶ οἱ εἰρηνοδίκης καὶ ἔφορος, ἀφοῦ δὲν εἶχον γνῶσιν τῆς κατηγορίας, καὶ ἀφοῦ δὲν εἶχον προετοιμασθῆ; ἦτο εὔκολον αὐτοῖς εἰς διάστημα χρονικὸν τόσον ὀλίγον νὰ καλέσουν μάρτυρας ὑπερασπίσεως; Βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν, καὶ τούτου ἕνεκα ἐπροτίμησαν τὴν ἐρημοδικίαν. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ προλαλήσας, διατί δὲν ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν κατ’ ἀνακοπὴν συζήτησιν; Καὶ ἐπὶ τούτου θὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Οἱ Λεμπεσόπουλος καὶ Σταγόπουλος, μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως, παρήγγειλαν τῷ πληρεξουσίῳ των νὰ ἀνακόψῃ τὴν ἀπόφασιν ταύτην, καὶ νὰ παραγγείλῃ αὐτοῖς τηλεγραφικῶς τὴν ἡμέραν τῆς δικασίμου, διὰ νὰ παρευρεθῶσιν. Αἴφνης λαμβάνουσι τηλεγράφημα τοῦ πληρεξουσίου των νὰ μὴ μεταβῶσι, διότι ὁ Κατσικόπουλος, καί τοι λαβὼν γνῶσιν τῆς ἀνακοπῆς των, ἀνεχώρησεν εἰς Τρίπολιν, καὶ ἕνεκα τῆς ἀναχωρήσεώς του δὲν δύναται νὰ προβῇ τὸ Πλημμελειοδικεῖον εἰς συζήτησιν. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου τὸ δικαστήριον προέβη, τῇ ἐπιμόνῳ αἰτήσει τοῦ ἀντικλήτου τοῦ ἰδιώτου κατηγόρου, καὶ ἀπέῤῥιψε τὴν ἀνακοπὴν αὐτῶν. Ἰδοὺ πῶς ἔλαβε χώραν καὶ ἡ μὴ ἐμφάνισις αὐτῶν ἐκ δευτέρου. Ἀλλ’ ἐξεταστέον, εἶχον δίκαιον ἢ ὄχι; Καὶ ἐνταῦθα ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν γνωμοδότησιν νομομαθῶν δικηγόρων, τῶν κυρίων Ἰωάννου Τυπάλδου καὶ Ἀθ. Ῥοντήρη, οἵτινες καὶ αὐτοὶ παραδέχονται τὴν γνώμην τοῦ πληρεξουσίου τῶν κατηγορουμένων, ὅτι τὸ Δικαστήριον τῶν Πλημμελειοδικῶν δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν ἀπόντος τοῦ ἰδιώτου κατηγόρου. Αὐτὰ, κύριοι, εἶχον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος. Εἶχον δὲ πολλὰ καὶ ἄλλα ν’ ἀποκρούσω, ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Βουλὴ δὲν θέλει νὰ μὲ ἀκροασθῇ, κατέρχομαι τοῦ βήματος, ἐπιπροσθέτων, ὅτι οὐδὲν ἔλαβε χώραν κατὰ τοῦ δήμου Γλυπίας, οὔτε οὐδαμοῦ τῆς ἐπαρχίας· ἑπομένως ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας μου ἦσαν ὅλως ἀνυπόστατα. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ, παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα, θελήσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῶν τμημάτων τοῦ δήμου Γλυπίας, πρέπει νὰ σκεφθῇ καὶ προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν ἀμφοτέρων τῶν τμημάτων καὶ δι’ ὅλους τοὺς ἐπιτυχόντας.

§64Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν, ἣν ὁ κ. Φιλάρετος ἔκαμε, τῶν προτεινομένων ἐνστάσεων κατὰ τῆς ἐκλογῆς Κυνουρίας, ὀλίγα τινὰ θέλω ἐκθέσει, ὅπως πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὰ λαβόντα χώραν ἐν Κυνουρίᾳ πρὸς τὴν ἀποτυχίαν ἡμῶν εἰσὶ πολλὰ καὶ διάφορα. Ἀλλ’ οὔτε αἱ στρατιωτικαὶ ἐπεμβάσεις διὰ τῆς ἀποστολῆς ἐντοπίων χωροφυλάκων καὶ στρατιωτῶν, οὔτε οἱ διορισμοὶ ἐπάρχων καὶ εἰρηνοδικῶν καὶ πλείστων ἄλλων ὑπαλλήλων φίλων μας, τοὺς ὁποίους διέφθειραν καὶ ἀπέσπασαν ἐκ τῆς μερίδος μας, οὔτε τὰ χρήματα ἴσχυσαν νὰ μᾶς ἀποκλείσωσιν. Ἠναγκάσθησαν νὰ θέσωσιν εἰς ἐνέργειαν καὶ ἄλλα μέσα, τὰ ὁποῖα μόνος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κηρύξας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δόγμα πολιτικὸν τὸ διαφθείρειν τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων διὰ παροχῶν κυβερνητικῶν, ἦτο ἱκανὸς νὰ χορηγήσῃ εἰς τοὺς ἀντιπάλους μας πρὸς ἐπιτυχίαν των, θεωρήσας τὴν Κυνουρίαν ὡς παράρτημα τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Ἀφοῦ τὴν ἐπαρχίαν του ἔκαμεν, ὡς ἔκαμε γνωστὴν ἐν τῷ γεωγραφικῷ χάρτῃ, ἐπεθύμησε νὰ ἔχῃ καὶ οὐρὰν, νὰ προσκτήσῃ καὶ ἄλλους ὀπαδοὺς, ὅπως κατορθώνῃ δι’ αὐτῶν νὰ γείνηται ὑπουργὸς εἰς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, καὶ πρὸς τοῦτο εὗρε τὴν Κυνουρίαν· διὰ τοῦτο οὐδενὸς μέσου ἐφείσθη πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν ἀντιπάλων μας· περὶ τοὺς 17 διδασκάλους διώρισαν ἐκ τοῦ χωρίου Μελιγαλᾶ, ὅπως ἑνώσωσι τὸ χωρίον τοῦτο, εὐλογοῦντος τοῦ Παπαποστολίδου τὴν ἕνωσιν· καὶ αὐτὰ τὰ χρήματα τῆς ὁδοποιΐας μετεχειρίσθη εἰς τοῦτο, κατορθώσας ν’ ἀνοίξῃ ἐργασίας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, τὰς ὁποίας παρεχώρησεν εἰς Κυνουριεῖς, διὰ νὰ τοὺς ἔχῃ προχείρους κατὰ τὴν ἐκλογήν. Ὅταν ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας, θέλετε ἰδεῖ πῶς ἐξοδεύονται τὰ χρήματα τοῦ λαοῦ. Κατεσκεύασεν οὗτος δρόμους ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, ὅπου οὐδεμία ἀνάγκη ὑφίστατο κατεσκεύασε πλατείας ἔμπροσθεν τῶν οἰκιῶν του.

§65ΤΙΝΕΣ. Πῶς τὰς ὠνόμασε;

§66ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἤκουσα, τὴν μίαν ὠνόμασε πλατεῖαν Παπαμιχαλοπούλου, καὶ τὴν ἑτέραν Καπιτσίνη. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τούτου. Θὰ ἐκτεθῶσι ταῦτα πάντα ἐν ἐκτάσει ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Ἤδη ἀναφέρω ὅσα σχέσιν ἔχουσι μὲ τὴν ἐκλογήν μας.

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον τεσσαράκοντα χιλιάδες δραχμαὶ ἐξωδεύθησαν.

§68ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξωδεύθησαν πολὺ περισσότερα, ἐνῷ εἰς τὴν Κυνουρίαν οὐδὲ λεπτὸν ἐξωδεύθη. Ἀλλὰ, κύριοι, ὡς προεῖπον, ἅπασαι αἱ ἐνέργειαι τῆς ἐξουσίας ἐματαιώθησαν, καὶ ἡ ἐπιτυχία ὁλοκλήρου τοῦ συνδυασμοῦ μας ἦτο βεβαία· διὰ τοῦτο ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ των κατώρθωσαν διὰ τῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος προπαρεσκεύασε, διορίσας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του Κυνουριεῖς ὑπαλλήλους, νὰ ἀποκλείσωσι περὶ τοὺς 120 ἐκλογεῖς ἐκ τοῦ Βʹ. τμήματος τοῦ δήμου Γλυπίας, παραχειμάζοντας ἐν τῷ δήμῳ Ἕλους. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Πλημμελειοδικείου Σπάρτης βεβαιοῖ τὸν ἀποκλεισμόν, καὶ αἱ καταθέσεις τῶν ἐνόρκως ἐξετασθέντων μαρτύρων βεβαιοῦσιν ἐπίσης πῶς ἐγένετο ὁ ἀποκλεισμὸς διὰ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, τὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου μεταχειρίζονται ὡς φόβητρον· «ἔτσι τὸ θέλει ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος» ἔλεγον. Ὁ ἀποκλεισμὸς 120 ἐκλογέων ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, διότι κατὰ ὀλιγωτέρας ψήφους ὑπερτηροῦσιν οἱ δύο ἀντίθετοι ἐπιτυχόντες. Ὁ ἀποκλεισμὸς ἐγένετο ἐναντίον μας. Οἱ ἀποκλεισθέντες ἦσαν φίλοι μας, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τῶν μαρτύρων καὶ τῆς ἀποφάσεως· ἑπομένως θὰ ἐψηφοφόρουν οὗτοι ὑπὲρ τοῦ ἡμετέρου συνδυασμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἀπεκλείσθησαν. Εἰς ἀπόδειξιν τούτου ἐπικαλοῦμαι τὰ πρακτικὰ τοῦ δήμου Γλυπίας τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν· κατὰ τὸ 1875 ὑπερεψηφίσαμεν κατὰ 230 ψήφους, κατὰ τὸ 1879 κατὰ 220, καὶ ἤδη κατὰ 50, διότι ἀπεκλείσθησαν 120 περίπου.

§69ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Τότε ἦτο χειμών.

§70ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀδιάφορον, διότι οἱ ἀποκλεισθέντες δὲν ἀπεδήμουν, οὔτε ὁ χειμὼν τοὺς ἐμπόδισε νὰ μεταβῶσι καὶ ψηφορήσωσιν, ἀλλ’ ἡ κτηνώδης βία. Γινώσκετε, ὅτι ἡ ἐπιῤῥοὴ τοῦ Κελμπερῆ ἐν Γλυπίᾳ εἶναι μεγάλη καὶ ἀμετάβλητος, καὶ διὰ τοῦτο προέβητε εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν καὶ τὴν διαφθοράν· ὥστε, ἂν ἐψηφοφόρουν οἱ ἀποκλεισθέντες, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς θὰ ἦτο διάφορον, δηλαδὴ ἤθελον ἐπιτύχει οἱ συνάδελφοι ἡμῶν Κατσικόπουλος καὶ Θερμογιάννης, χωρὶς νὰ ἐπηρεάζηται τὸ ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς ἐμέ καὶ τὸν Κ. Χατζηπαναγιώτην, διότι καὶ οὐδεμίαν ψῆφον ἂν δὲν λάβωμεν ἐκ τῶν ἀποκλεισθέντων, πάλιν εἴμεθα πλειονοψηφοῦντες τῶν ἀντιθέτων, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον ἀποδεδειγμένως ὁ ἀποκλεισμὸς ἐγένετο καθ’ ἡμῶν, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ πλάσσῃ λόγον ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς διὰ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ δόλου. Ἀλλὰ, κύριοι, ἂν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ δίκαιον νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν καὶ ὡς πρὸς ἡμᾶς, ἀποδεχόμεθα τὴν ἀκύρωσιν, βέβαιοι ὄντες, ὅτι θὰ ἐπανέλθωμεν νικηταί· καὶ τὴν θυσίαν αὐτὴν ἀποδεχόμεθα εὐχαρίστως χάριν τῶν ἀδικηθέντων συναδέλφων μας καὶ τοῦ δικαίου. Ὑποστηρίζω ἑπομένως τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Γλυπίας.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δευτέρου τμήματος τοῦ δήμου Γλυπίας (θόρυβος) παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (θόρυβος.)

§72ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὑπέβαλε πρότασιν εἰδικὴν ὁ κ. Φιλάρετος, περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βʹ τμήματος μόνον ὡς πρὸς τρεῖς, ὁ δὲ κ. Χρηστόπουλος ἄλλην πρότασιν, μόνον ὡς πρὸς τοὺς δύω. Δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ μᾶς ὑποβάλητε γενικῶς τὸ ζήτημα τῆς ἀκυρότητος.

§73ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς, εἶναι, ὅτι ἐμποδίσθησαν ψηφοφόροι νὰ ψηφοφορήσωσιν. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ κηρύξῃ ἄκυρον τὴν ἐκλογὴν, τὰ ἀποτελέσματα θὰ κανονισθῶσι κατόπιν· δὲν ἐννοῶ δὲ τὴν γενομένην διάκρισιν· ποίαν πρακτικὴν ἀξίαν θὰ ἔχῃ ἡ ἀπόφασις, εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ διὰ τὸν ἕνα, καὶ ἄκυρος διὰ τὸν ἄλλον;

§74Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔλυσεν οὕτω τὸ ζήτημα. Καὶ ἄλλοτε, κατὰ τὸ 1875, ἐγένετο ἔνστασις κατὰ τῆς ἐκλογῆς Σπετσῶν, ὡς πρὸς τὸν κ. Κουνουπιώτην μόνον, ἐπὶ δωροδοκίᾳ, ὁ δὲ κ. Κουμουνδοῦρος, ὡς πρόεδρος τοῦ Τμήματος, ἐνθυμεῖσθε, εἶπε νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα μόνον διὰ τὸν Κουνουπιώτην, διότι οὗτος μετεχειρίσθη τὰ δῶρα· ἐπεκυρώθη δὲ ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸν Θεοχάρην, καὶ ἠκυρώθη ὡς πρὸς τὸν Κουνουπιώτην. Θέλετε λοιπὸν σήμερον νὰ ῥίψητε σεῖς ἐφ’ ἡμῶν τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα ἔπραξαν ἄλλοι. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τεθῇ, ἂν ἐγένετο ἀποκλεισμὸς, καὶ ἂν ἐκ τούτου ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ ὡς πρὸς τίνας.

§75ΠΕΤΣΑΛΗΣ.......

§76ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἣν διευθύνετε ψηφοφορίαν ἐπὶ ζητήματος ἐκλογικοῦ, οὔτε πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν θὰ ψηφοφορήσωμεν ἡμεῖς. Δὲν ἤκουσα ποτὲ, ὡς βουλευτὴς τόσων χρόνων, νὰ τεθῇ ζήτημα, εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ διὰ τὸν Αʹ, ἢ εἶναι ἔγκυρος διὰ τὸν Βʹ. Θὰ θέσητε τὸ ζήτημα: εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος;

§77ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος, νομίζω, ὅτι πλανᾶται ὁ ἀξιότιμος βουλευτής· διότι τὸ θέμα τίθεται πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϊόντος τῆς συζητήσεως. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπεστηρίχθη ἔνστασις ἐπὶ ἀποκλεισμῷ ψηφοφόρων, γενομένῳ παρὰ δύο ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων, τῶν κ. κ. Καρδαρᾶ καὶ Τζιβανοπούλου, κατὰ τοῦ ἑτέρου συνδυασμοῦ τοῦ κ. Χρηστοπούλου καὶ Χατζηπαναγιώτου. Νομίζω, θὰ ἦναι ἄντικρυς ἐναντίον πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἂν τὸ ζήτημα τεθῇ συνεπτυγμένως, διότι εἶναι ἀντιμέτωποι δύω συνδυασμοί· δὲν πρέπει λοιπὸν ὁ εἷς νὰ πάθῃ ἕνεκα τοῦ ἄλλου. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τεθῇ: εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸν Αʹ, ἢ ἄκυρος ὡς πρὸς τὸν Βʹ.

§78ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι οὔτε ἐπεθύμουν οὔτε ὄρεξιν εἶχον νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ θέλω νὰ ὑπερασπισθῶ τὴν τιμὴν τῆς Βουλῆς.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην.

§80ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θέλω νὰ ὑπερασπισθῶ τὴν τιμὴν, διότι ἔχω ἐγὼ ἀνάγκην ὡς μέλος τῆς Βουλῆς.

§81ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Πρόκειται περὶ δικαίου.

§82ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τώρα θὰ σοῦ τὸ εἰπῶ ἐγὼ, διότι εἶμαι ἀρχαιότερός σου.—Παρέβαλον τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον μὲ τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας, ἀλλ’ ἡ δωροδοκία γίνεται ἐξ ὡρισμένων προσώπων καὶ τετελεσμένον τὸ ἔγκλημα· ἐνταῦθα ὅμως δὲν ἔχομεν τετελεσμένον ἔγκλημα, διότι τίς δύναται νὰ πιστεύσῃ, ὅπως εἶπεν ὀρθῶς καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βόλου, ὅτι προσερχόμενοι εἰς τὰς κάλπας, οἱ 70 ἀποκλεισθέντες, ἤθελον ψηφοφορήσει ὁριστικῶς τοὺς μὲν ἢ τοὺς δὲ, καὶ δὲν ἤθελον μεταβάλει γνώμην ἐν μέρει, ἢ καθ’ ὁλοκληρίαν, τοὐλάχιστον τινὲς τούτων; Ἕπεται λοιπὸν, ἐπὶ τῶν 70 πρέπει νὰ γίνῃ ὁ ὑπολογισμὸς ἐφ’ ὅλων τῶν ἐκλεχθέντων· διὰ τοῦτο ἡ ψηφοφορία δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διὰ τὸν μὲν ἢ τὸν δὲ τῶν ψηφοφορηθέντων ὡρισμένως, ἀλλ’ ἂν ἦναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ τμήματος, καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς γίνεται ὁ λογαριασμὸς τίνα ἐκλογὴν ἐπηρεάζουσιν αἱ 70 ψῆφοι· ἄλλως καὶ ἐπιμένετε νὰ γίνῃ ψηφηφορία, δι’ ἧς νὰ ἐξασφαλίζωνται οἱ φίλοι τῆς νικώσης μερίδος, τότε εἶναι καλλίτερον καὶ εὐμεθωδέστερον νὰ διώξητε τοῦ Βουλευτηρίου τὸν Τζιβανόπουλον καὶ Καρδαρᾶν, καὶ νὰ φέρητε ἀπευθείας εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὁρκίσητε τοὺς ἀντιπάλους των καὶ φίλους τῆς νικώσης μερίδος Θερμογιάννην καὶ Κατσικόπουλον. (Ψιθυρισμοὶ διαρκεῖς.)

§83ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὑπεστήριξα, κύριοι, τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος τούτου καὶ ἐπειδὴ ἡ ὀρθότης τῆς γνώμης ἐκείνης ἠμφισβητήθη καὶ παρηξηγήθη, ἔχω καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω αὐτήν. Εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν ἠκούσατε, ὅτι κατηγγέλθη καὶ καθ’ ἡμᾶς ἀπεδείχθη ἀποκλεισμός. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι, περὶ ἀποκλεισμοῦ ἐξ ἀνωτέρας βίας, θὰ ἦτο πολὺ ὀρθὸν νὰ μὴ γείνῃ διάκρισις κατὰ τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος. Ἐὰν βαρὺς χειμὼν ἢ ἄλλη θεομηνία ἀπέκλειε τοὺς ἐκλογεῖς ἀμφοτέρων τῶν μερίδων, τότε ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς θὰ ἐτίθετο ἰδιαιτέρως. Σήμερον ὅμως ἔχομεν ἀποκλεισμὸν ὡρισμένων προσώπων, ἀνηκόντων εἰς ὡρισμένην μερίδα, ἀποκλεισμὸν γενόμενον χάριν ὡρισμένης μερίδος. (Θόρυβος.) Μὴ θέλετε, κύριοι, νὰ μᾶς ἐπιβάλητε τὰς πεποιθήσεις σας; Ἡ θέσις τῶν ζητημάτων πρέπει νὰ δίδῃ ἐλευθερίαν ψήφου εἰς ὅλους τοὺς ἔχοντας οἱανδήποτε γνώμην. Ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς ἐπέδρασεν ἐπὶ ὡρισμένων προσώπων λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποκλεισθέντων καὶ ἀσχέτως πρὸς τοὺς συνδυασμούς. Ἠκούσατε δὲ ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν, ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς τῶν Κυνουριέων ἐκλογέων ἐν Ἐπιδαύρῳ Λιμηρᾷ ἐγένετο ἀποκλειστικῶς κατὰ τῶν φίλων τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ παραπονουμένου σήμερον, καὶ ὅτι ἐκεῖ ἐστάλησαν ἐπίτηδες ὑπάλληλοι ἐκ Κυνουρίας καταγόμενοι, ὅπως ἐν γνώσει ὑποδεικνύωσι τοὺς φίλους ἑκατέρου τῶν συνδυασμῶν. Πρέπει λοιπὸν τὰ ζητήματα νὰ τεθῶσι διῃρημένως· δὲν εἶναι δὲ πρωτοφανὴς ἡ ἰδέα τῆς διαιρέσεως, ὡς ἐχαρακτηρίσθη ὑπό τινος συναδέλφου, καί τοι οὗτος ἐπὶ πολὺν καιρὸν παρακάθηται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Εἰς τὰ 1875 πρόεδρος τοῦ Τμήματος ἐπὶ τῆς προεξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Σπετσῶν ἦτο ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἐγνωμάτευσε πρὸς τὴν Βουλὴν, νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸν ἐπιτυχόντα κύριον Θεοχάρην, νὰ σταλῇ δὲ ἐπιτροπὴ ἵνα ἐξετάσῃ τὰ περὶ τῆς δωροδοκίας τοῦ ἐπιτυχόντος βουλευτοῦ κ. Κουνουπιώτου, διότι μετῆλθεν, ὡς ἐλέγετο, δωροδοκίαν πρὸς ἐπιτυχίαν. Τὸ Τμῆμα ὑπέβαλε προσωπικῶς διῃρημένον τὸ ζήτημα, καὶ ἡ Βουλὴ τότε, ἐπὶ οὕτω διῃρημένου προσωπικοῦ τοῦ ζητήματος, ἀπεφάνθη καὶ παρεδέχθη τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς, ἧς κατόπιν τὴν ἔκθεσιν παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, καὶ ἠκύρωσεν ὡς πρὸς ἕνα μόνον τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην. Οὕτω διῃρημένως ὑπεβλήθη τότε εἰς τὴν ψῆφον ἡμῶν καὶ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Τήνου.

§84Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Κατὰ ποίαν ἐποχὴν ἐγένοντο αὐτά;

§85ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Κατὰ τὰ 1875.

§86ΣΤΑΪΚΟΣ. Σύμπτωσις φοβερὰ καὶ ἀπελπιστική.

§87ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Κάμνετε σύγχυσιν εἰς τὰς χρονολογίας· ἐγὼ δὲν ἐπεκαλέσθην προηγούμενα τῆς Βουλῆς τοῦ 1874.

§88Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ Τμῆμα, ὅταν ἐγένετο ἀντιπαράστασις τῶν ὑποστηριζόντων τὰς ἐνστάσεις καὶ τῶν ἀμυνομένων, ποίας ἐντυπώσεις εἴχατε;

§89ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τοιαύτας, ὥστε ἐψήφισα κατὰ τῆς ἐκλογῆς· καὶ τοῦτο μαρτυρεῖ ἡ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Τμήματος ὑπογραφή μου.

§90Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι δι’ αὐτό.

§91ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς.

§92ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖ εὑρίσκοντο πρὸ διετίας.

§93ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν τὸ ἐξετάζω αὐτό. Ἐκεῖ ἐστάλησαν ἵνα καλλιεργήσωσι τὴν ἐπιῤῥοὴν ἑνὸς τῶν συνδυασμῶν. Ἐπηνόρθωσα λοιπὸν τὴν χρονολογικὴν πλάνην τοῦ κ. Σταΐκου· ἐὰν δὲ δὲν ἐπλανήθη, ἀλλ’ ὡμίλησε περὶ τῆς Βουλῆς τοῦ 1875, τότε, ἀπαντῶν, τὸν εὐχαριστῶ, ὅτι ἐσχέτισε τὰς δύο ἐποχάς· διότι ἀληθῶς ὑπάρχει μεγάλη σχέσις καὶ ὁμοιότης μεταξὺ καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσεν ἡ Βουλὴ τοῦ 1875, καὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κέκληται νὰ ἐκπληρώσῃ ἡ σημερινή.

§94ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν σᾶς ἐχειροκρότησε τότε.

§95ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Εἰς τὴν ἐκλογὴν λοιπὸν τῆς Τήνου κατὰ τὸ ἴδιον ἐκεῖνο ἔτος παρουσιάσθη πάλιν τὸ ζήτημα αὐτὸ, καὶ τότε ἡ Βουλὴ ἐκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ὡς πρὸς τὸν κ. Μαυρομαρᾶν, ἐπιτυχόντα ἐκ τοῦ ἑνὸς συνδυασμοῦ, ἠκύρωσε δὲ ὡς πρὸς τοὺς δύω ἐκ τοῦ ἄλλου συνδυασμοῦ ἐπιτυχόντας. Ἑπομένως καὶ κατὰ τὸ δίκαιον καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ὑποστηρίζεται ἡ ἰδέα τῆς διαιρέσεως τοῦ ζητήματος.

§96ΤΣΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου φρονῶ, ὅτι ἡ παραδοχὴ τῆς διαιρέσεως τῆς προτάσεως ἰσοδυναμεῖ, οὐχὶ πρὸς ἐξέλεγξιν ἐκλογῆς, ἀλλὰ πρὸς ἐκλογὴν βουλευτῶν· τοῦτο δὲ θὰ ἦτο παρεκτροπὴ τοῦ προορισμοῦ τῆς Βουλῆς, διότι θέτει ἀγνώμονα χεῖρα εἰς τὰ ἱερὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ, καὶ φθάνει εἰς τὰ τελευταῖα ὅρια τῆς αὐθαιρεσίας, ἀντικαθιστῶσα τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ διὰ τῆς ἰδίας αὐτῆς θελήσεως. Ἂν ἡ ἐπίκλησις τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἀκύρου ἐκλογῆς τινος ἦναι τῷ ὄντι ἄτοπος καὶ παράνομος, βεβαίως ἡ ἀποπομπὴ ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου δύω νομίμων βουλευτῶν, καὶ ἡ παραδοχὴ τῶν δύω ἄλλων, χάριν κομματικοῦ συμφέροντος, εἶναι ἀσέβεια πρὸς τὸ Σύνταγμα, πρὸς τὴν λογικὴν καὶ τὴν ἀλήθειαν. Οἱ βουλευταὶ, κύριοι, ἐκλέγονται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἡ δὲ διαλογὴ τῶν ψήφων ἀποτελεῖ τὴν ἐκλογὴν δι’ ἁπλῶν δὲ τεκμηρίων ἢ συμπερασμάτων οὐδέποτε πλάττονται βουλευταί. Διὰ τοῦτο πιστεύω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει ἀποδεχθῆ τοιαύτην πρότασιν.

§97ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἐκλογῆς, καὶ διότι ἐπισταμένως δὲν γνωρίζω τὰ καθέκαστα, καὶ διότι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας. Εἶμαι ὅμως ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος, διότι ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἤμην, τὸ ζήτημα παρουσιάσθη εἰς μίαν ἄλλην ἐκλογὴν, εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Χαλκίδος, καὶ ἐσυνηγόρησα ὑπὲρ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἤδη ὁ κ. Βουλπιώτης καὶ ὁ κ. Χρηστόπουλος, διότι εἶναι ἰδέα ὀρθοτάτη καὶ λογικωτάτη, εἶναι προϊὸν σκέψεων καὶ ἀποφάσεων τῶν παρελθουσῶν Βουλῶν. Εἰς τὴν ἐκλογὴν Χαλκίδος παρουσιάσθη τὸ αὐτὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἀκόλουθον μορφήν· εἰς τινα δῆμον τῆς ἐπαρχίας οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἀπεκλείσθησαν ἐντελῶς, καὶ οὐ μόνον δὲν ἔλαβον ψήφους, ἀλλὰ τὰ σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα ἐῤῥίφθησαν εἰς τὰς κάλπας αὐτῶν, ἦσαν περισσότερα τῶν ψηφοφορησάντων· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας ἀνέδειξε τρεῖς ἐκ τῶν ἀντιθέτων βουλευτῶν καὶ ἕνα ἐκ τῶν ὑπουργικῶν. Καὶ εἰς τὸ Τμῆμα ἐκεῖνο ἦλθεν ἡ ἔνστασις, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ δήμου περιελάμβανεν ἀριθμὸν ψηφοφόρων χιλίους ἑξακοσίους, νομίζω· ἑπομένως, ἂν ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ, τὸ ἀποτέλεσμα μεταβάλλεται δι’ ὅλους. (Θόρυβος.) Κύριοι, ἢ ἀκούετε, ἢ εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν.

§98ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. Εἶναι προαποφασισμένον.

§99Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Διαμάντη, εἶσθε τόσον εὐφυὴς, ὥστε λύετε ὅλα τὰ ζητήματα· ἀλλ’ ἐγὼ ὁμιλῶ πρὸς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὔτε τὴν εὐφυΐαν σας, οὔτε τὰς γνώσεις σας.

§100ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. Θέλω νὰ πεισθῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα, ἀφοῦ προχθὲς τὴν πρότασιν περὶ διαιρέσεως τοῦ ζητήματος εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἀδάμαντος ἐθεωρήσατε ἀπαράδεκτον.

§101ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὸ Τμῆμα, κύριοι, ἔφερον ἐγὼ τὴν παρατήρησιν· εἶπο: «ὑποθέσατε, ὅτι, ἀντὶ τῶν τριῶν ἀντιπολιτευομένων, οἵτινες ἐπέτυχον, ἐπετύγχανον οἱ τέσσαρες· ἡ ἐκλογὴ ἦτο ἄκυρος; Ὄχι· διότι, ἀφοῦ ἀπεκλείσθησαν εἰς τὸν δῆμον καὶ δὲν ἔλαβον οὔτε μίαν ψῆφον, ἐν τούτοις ἀνεδείχθησαν βουλευταί· ἐννοεῖται, ὅτι καὶ ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν εἶναι νομιμωτάτη. Λοιπὸν ὅ,τι παραδέχεσθε διὰ τοὺς τέσσαρας, διατί δὲν παραδέχεσθε διὰ τοὺς τρεῖς; Μοὶ λέγει ὁ κ. Διαμάντης, ὅτι δὲν ἐδέχθην τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος. Καὶ περὶ τίνος ζητήματος ἐπρόκειτο τότε; Ἐκεῖ μᾶς ἐλέγετε, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψηφοφορίας της νὰ εἴπῃ, ἐὰν τὸ Διάταγμα ἦναι ἔγκυρον, ἢ ὄχι. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἔχει, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸν Κανονισμόν της δὲν ἐτέθη ἄρθρον, νὰ δίδῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυνουρίας ὡς καὶ τῆς Χαλκίδος, δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τὴν διαίρεσιν· διότι ἀλλοίμονον, ὁ ἀδικούμενος, διότι ἀδικεῖται, νὰ ὑποφέρῃ τὰ αὐτὰ μὲ τὸν ἀδικήσαντα· διότι τότε ποία εἶναι ἡ δικαιοσύνη· Θεωρῶ περιττὸν νὰ εἴπω περισσότερα, διότι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§102ΜΙΛΗΣΗΣ. (Ὅρα παράρτημα.)

§103ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ποσῶς δὲν δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ νὰ διαιρῇ τὰ ζητήματα, ὁσάκις ταῦτα εἰσὶν ἐπιδεκτικὰ διαιρέσεως, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου· ἕκαστος δ’ ἐκφράζει ἰδιαιτέραν γνώμην περὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἐπηρεασμοῦ τῶν ἐπιτυχόντων, συνεπείᾳ τοῦ ἀποκλεισμοῦ, ἢ ἄλλης παραβιάσεως τοῦ νόμου. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐπὶ τοῦ ὑπὸ σκέψιν ζητήματος φρονῶ, ὅτι δὲν ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς διαιρέσεως· καθόσον δὲν δύναται νὰ πεισθῇ τις, ὅτι οἱ ἀποκλεισθέντες ἤθελον ψηφοφορήσει τοὺς δύω ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων, οὐχὶ δὲ καὶ τοὺς ἄλλους. Ὅθεν ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ μὲν δικαίωμα τῆς διαιρέσεως εἶναι ἀναφαίρετον· φρονῶ ὅμως, ὅτι ἐν τῇ παρούσῃ περιστάσει δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ διαίρεσις.

§104ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Γλυπίας ὡς πρὸς τοὺς κ. κ. Τζιβανόπουλον καὶ Καρδαρᾶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Κυνουρίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον, καὶ ἀνεγνώρισε νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Χ. Χρηστόπουλον, Κ. Χατζηπαναγιώτην, Σ. Τζιβανόπουλον καὶ Α. Καρδαρᾶν. (Ἐπικυροῦται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἐκλογὴ Λακεδαίμονος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Κ. Σαλταφέρος, Δ. Δημητρακάκης, Μ. Ῥουσόπουλος, Ἀρ. Τζιβανόπουλος, Π. Παπαδόπουλος καὶ Ν. Βαρβιτσιώτης.)

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Λαρίσσης (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως.)

§107ΤΖΑΝΕΣ. Εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ Λαρίσσης, καὶ δέον ν’ ἀποβληθῶσιν οἱ βουλευταὶ αὐτῆς, λέγουσί τινες· ἐγὼ ὅμως λέγω, ὅτι καὶ ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἔγκυρος, ὡς εἶναι καὶ πᾶσαι αἱ λοιπαὶ τῆς Θεσσαλίας ἐκλογαί, καὶ οἱ βουλευταὶ δέον νὰ εἰσαχθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ. Τὰς ἰδέας μου περὶ ἐγκαταστάσεως ἐξήνεγκον ἄλλοτε, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τῆς Βουλῆς περίοδον, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεγαρίδος· ὅσοι δὲ τότε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακάθηνται ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, βεβαίως θὰ ἐνθυμῶνται, ὅτι προήγαγον αὐτοὺς καὶ μέχρι τῶν ὁρίων τῆς γενικῆς πολιτογραφήσεως. Διὰ τοῦτο προεῖπον, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐν λόγῳ ἐκλογῆς, καθόσον καὶ τὸν κ. Ἰσχόμαχον, θεωρούμενον ὡς μὴ ἔχοντα ἐγκατάστασιν, ἐξαιρέτως τιμῶ, καὶ θεωρῶ πάσας τὰς κατ’ αὐτοῦ ἐνστάσεις ματαίας καὶ ἀπαραδέκτους.

§108ΤΙΝΕΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§109ΤΖΑΝΕΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἐν ὀνόματι τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῆς, ποίαν θέλει δώσει ψῆφον καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης· διότι χθὲς, ψηφίσασα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας, ἠκύρωσεν αὐτὴν, ἐν ᾧ ἀμφότεραι αἱ ἐκλογαὶ τῶν δύο τούτων ἐπαρχιῶν ὑπὸ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπόκεινται. Ὁ κ. Σιβιτανίδης ἐξεβλήθη τῆς Βουλῆς ὡς στερούμενος τὸ προσὸν τῆς ἐγκαταστάσεως· ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ἰσχόμαχος, κατὰ τὴν ἔκθεσιν μάλιστα τοῦ Τμήματος, δὲν τὸ κατέχει. Τὴν ἔκθεσιν ἐμελέτησα καὶ ἀνεῦρον συναδούσας τὰς περιστάσεις· καὶ θέλω διὰ τοῦτο νὰ μάθω, καὶ νὰ μάθωσιν οἱ πάντες, ἂν ἡ ψῆφος, ἥτις ἐδόθη χθὲς κατὰ τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας, θὰ δοθῇ καὶ σήμερον ἡ αὐτή. Εἰς τοιαύτην ἐρώτησιν ἔχω πλῆρες, φρονῶ, τὸ δικαίωμα· ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, κύριοι βουλευταὶ ὀφείλει νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς ὑπολήψεως τοῦ Σώματος, καὶ πολλῷ μᾶλλον ἤδη, ὅτε ἔχομεν τῶν ἡμετέρων πράξεων κριτὴν τὸν Ἑλληνισμὸν ἅπαντα, καὶ ὅτε δυστυχῶς ἀκούονται καὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου καὶ ἐκτὸς αἱ σκανδαλώδεις λέξεις Δεκάτη μία Προγραφή. Ἐπιθυμῶ, τὸ ἐπαναλέγω, καὶ θέλω νὰ ἴδω ἂν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην θὰ ἦναι συνεπὴς εἰς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασίν της καὶ τὴν χθεσινὴν ἐτυμηγορίαν της.

§110ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ὡς εἰσηγητὴς, θὰ σᾶς εἴπω μερικὰς λέξεις, διὰ νὰ δικαιολογήσω οὐχὶ τὴν γνώμην ἡμῶν, ἀλλὰ τὴν Βουλήν. Ἐπιθυμῶ νὰ καταστήσω γνωστήν, καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τοὺς ἀκούοντας, τὴν πρόθεσιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν βλέπομεν ἐκ μέρους τῆς πτέρυγος ταύτης· διότι καὶ ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναβὰς τὸ βῆμα, σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς προγράφομεν, καὶ οἱ φίλοι του αὐτὰ ἐπαναλαμβάνουσιν. Ἀλλ’ ὅλα ταῦτα δὲν εἶναι τόσον ἰσχυρὰ, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὴν νομιμότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ φέρεται. Εἰς τὴν τοιαύτην διαγωγὴν διαβλέπω δολίαν προαίρεσιν. (Θόρυβος.) Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ κύριον ζήτημα. Μᾶς ἠρώτησεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, καὶ ἐζήτησε νὰ ἀπαντήσωμεν, ὁποία διαφορὰ ὑπῆρξε μεταξὺ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Καλαμπάκας καὶ τοῦ ὑποψηφίου Λαρίσσης. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς· καὶ ἐξηγοῦμαι. Ὅτε ἐσυζητεῖτο ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸ Τμῆμα, ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ κοινὴ συνείδησις τῆς Θεσσαλίας ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἔχει τὴν καταγωγὴν ὁ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις. Οἱ παρευρεθέντες Θεσσαλοὶ ἐβεβαίωσαν, ὅτι ὁ πάππος τοῦ κ. Ἰσχομάχου, ἔχων τὸ ἐπώνυμον Ἀμπέλιος, ἦτον ἐκ τῆς Θεσσαλίας (ἄνω Πίνδου) ὡς καὶ ὁ πατήρ του· ὅτε δὲ ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔλαβε τὸ ὄνομα Ἰσχόμαχος. Ταῦτα, ἅτινα μᾶς ὑπεστήριξεν ὁ κύριος Ἰσχόμαχος, τὰ ἐβεβαίωσαν καὶ οἱ παρευρεθέντες Θεσσαλοὶ μετὰ τοῦ θετικωτέρου τρόπου. Οὗτοί εἰσιν, ὡς μοι φαίνεται, οἱ λόγοι, οἵτινες μᾶς ἔπεισαν ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῆς καταγωγῆς τοῦ κ. Ἰσχομάχου. Ἐλπίζω διὰ τῆς ἐξιστορήσεως ταύτης νὰ ἱκανοποιήθη ἡ περιέργεια τοῦ προλαλήσαντος· ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω πλειότερα περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, οὐδὲ περὶ τῶν προσόντων τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσσης.

§111ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Πετσάλη, νὰ μοὶ ἀπαντήσητε· εἴπατε, ὅτι ἐγὼ ἦλθον μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ.

§112ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ σᾶς ὕψωνα παρὰ πολύ.

§113ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς ἐρωτήσω· ἔρχεσθε μὲ τὰς ἰδέας τοῦ κυρίου Τρικούπη;

§114ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι· διότι δὲν ἔχω τὸ ἀνάστημα. (Ἐπικυροῦται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἐκλογὴ Λαρίσσης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Ἀναστ. Ζαρμάνης, Κωνστ. Ἰσχόμαχος, Χαλὴλ Δερβὶς Βέης καὶ Σερίφ Βέης. Ἐπικυροῦνται ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως καὶ αἱ ἐκλογαὶ Λεβαδείας, Λευκάδος, Λοκρίδος καὶ Μαντινείας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἰω. Γεωργαντᾶς, Λάζ. Παπασταθόπουλος, Γεώργ. Λάππας, Π. Μπογδάνος, Σπυρ. Βαλαωρίτης, Ξενοφ. Βαλαωρίτης, Κωνστ. Χαλκιόπουλος, Ἀλκ. Παπαλουκᾶς, Δημ. Παπαλουκᾶς, Φίλ. Βάρβογλης, Ἰω. Στεφανόπουλος, Παναγ. Κ. Μανέτας, Δημ. Ζέγγελης, Ἀναστ. Σεχιώτης καὶ Κωνστ. Κωνσταντόπουλος.)

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Μεγαλοπόλεως.

§116ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν προτίθεμαι βεβαίως νὰ παραπονεθῶ, διότι πλησίον ὑμῶν κάθηται ὁ Ἀθανάσιος Κατριβάνος, καὶ δὲν κάθηται ὁ Φλέσσας· διότι τοῦτο δὲν εἶναι δικαίωμά μου, καὶ διαφεύγει τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς οὔτε διότι τὸ Αʹ Τμῆμα τῆς Βουλῆς, ἐν ᾧ ἐξελέγχθη ἡ ἐν στρατιωτικῇ βίᾳ καὶ παρανομίᾳ ἐνεργηθεῖσα ἐκλογὴ τῶν βουλευτῶν Μεγαλοπόλεως, παρῆλθεν, ὡς μὴ ὤφειλεν, ἀπαρατηρήτους τὰς σπουδαίας ἐνστάσεις καὶ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων κατὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς· ἀλλὰ θὰ ἐπιζητήσω, ἐρειδόμενος ἐπὶ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐν Μεγαλοπόλει καὶ Φαλαισίᾳ ἐνεργηθείσης ἐκλογῆς, καθ’ ἧς αἱ ἐνστάσεις καὶ τὰ λοιπὰ ἔγγραφα ἀπευθύνονται, καὶ θὰ παραπονεθῶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι διὰ τῶν ὀργάνων καὶ ἐνεργειῶν αὐτῆς παρεβίασε τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογέων οἵτινες ἕνεκα τούτου δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐκλέξωσι τοὺς ἀντιπροσώπους αὑτῶν, ἀλλὰ τούτους διώρισεν ἡ Κυβέρνησις.—Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἡ Βουλή, ἀκολουθοῦσα τὴν πεπατημένην ὁδὸν, τὰς διακρίσεις καὶ τὴν ἔνοχον ἀνοχὴν, πιστεύῃ ὅτι θὰ δυνηθῇ ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Ἕλληνος λαοῦ τὴν φράσιν, ὅτι «δὲν διορθοῦται τὸ Ῥωμαίϊκο,» πλανᾶται πλάνην ἀσύγγνωστον· διότι ἐν τῷ οὕτως ἢ οὕτω καταρτισμῷ τῆς Βουλῆς ἔγκειται ὁ λόγος τῆς βελτιώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων, ἢ ἡ ἀνάπτυξις αὐτῶν. Ὅταν ἡ ἐκλογή, κύριοι βουλευταὶ, ἐνεργῆται ὑπὸ τὴν βίαν τῶν ἀρχῶν, ἐν τῇ Βουλῇ δὲν δύναται ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπαρχίας, ἔνθα ἡ βία ἔλαβε χώραν, ἀλλ’ ἡ μειονοψηφία τῆς μειονοψηφίας· κατὰ συνέπειαν τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν σύστημα ἄρδην καταστρέφεται, διότι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους ἀντικαθίσταται ὑπὸ τοῦ διορισμοῦ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐντεῦθεν τὰ κακὰ ἀποτελέσματα· διότι καὶ οἱ οὕτω ἐκλεγόμενοι δὲν προσέχουσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων, ἀλλ’ εἰς ἐκείνας τὰς πράξεις, αἵτινες ἐπιβάλλουσιν αὐτοὺς εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, καὶ αἵτινες ἀντίκεινται εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ βουλευτοῦ καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος. Ὡς ἐλέχθη, κύριοι βουλευταί, τὸ Αʹ Τμῆμα ἔκρινεν ἀνυποστηρίκτους τὰς κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μεγαλοπόλεως ἐνστάσεις, καὶ ἀναξίας μνείας τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, διότι οἱ ἀποτυχόντες δὲν συνέταξαν αὐτὰς, ἀλλὰ οἱ ἐκλογεῖς· συμπέρασμα ἄξιον τῆς σοβαρότητος καὶ νομομαθείας τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Λοιπὸν ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων αὐτῶν καὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων ἐρειδόμενος καὶ διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους ζητῶ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Μεγαλοπόλεως. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς Μεγαλοπόλεως μετέθεσε, τῇ αἰτήσει τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, πλέον τῶν 50 ἐντοπίων χωροφυλάκων εἰς Μεγαλόπολιν, οἱ ὁποῖοι, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν δημάρχων, ἀστυνόμων καὶ ἀστυνομικῶν κλητήρων, ἐτέλουν ὄργια, παραβιάζοντες καὶ τυραννοῦντες τοὺς ἀντιπάλους τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· συνέστησε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἄνευ πιστώσεως σχολεῖα κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην· ἐξέθηκε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν εἰς ἐκποίησιν τὸ ὁλοκάρπωμα τῶν μὴ δηλωθέντων ἀμπέλων Μεγαλοπόλεως, καὶ, τῇ αἰτήσει τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, τηλεγραφικῶς διέταξε τὴν ἀναστολὴν τῆς δημοπρασίας, καὶ ταυτοχρόνως οἱ μὴ ἔχοντες δεδηλωμένας τὰς ἀμπέλους των νὰ τὰς δηλώσουν· δηλαδὴ διὰ δύο πράξεων παρανόμων ἡ Κυβέρνησις ἐδώρησεν εἰς τοὺς κατοίκους Μεγαλοπόλεως τὸ ὁλοκάρπωμα τῶν ἀδηλώτων ἀμπέλων, καὶ τὰ ἐθνικὰ ἐχαρακτήρισεν ὡς ἰδιόκτητα. Κατὰ τῶν πράξεων αὐτῶν, τῶν παρανόμων, τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ἀντίθετοι τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ παρεπονέθησαν τηλεγραφικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ κατ’ αὐτῆς διεμαρτυρήθησαν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην· ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ παράπονα αὐτῶν δὲν εἰσηκούσθησαν· κατὰ δὲ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν οἱ δήμαρχοι Μεγαλοπόλεως καὶ Φαλαισίας, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν χωροφυλάκων καὶ παριστάμενοι ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς, παρεβίαζον τοὺς ἐκλογεῖς καὶ τοὺς προέτρεπον νὰ ψηφίζωσιν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ καὶ κατὰ τῶν ἀντιπάλων αὐτοῦ. Ὁ δὲ ἀμερόληπτος δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἰδοὺ πῶς περιγράφει τὴν κατάστασιν ταύτην (Ἀναγινώσκει ἔκθεσιν ἐκτενῆ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου.) Λοιπὸν, κύριοι βουλευταὶ, 60 χωροφύλακες ἐντόπιοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὑπενωμοτάρχαι, κατὰ τὸν ἐπίσημον αὐτὸν κατάλογον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνεργοῦντες ὄχι πλέον ὡς χωροφύλακες, ἀλλ’ ὡς υἱοὶ κομματαρχῶν ἐν Μεγαλοπόλει ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ, δὲν ἐπηρέασαν τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογέων; Συνέβησαν πλείονα τούτων ἐν τῇ ἐκλογῇ Βάλτου; — Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τρεῖς μεταθέσεις ὑπομοιράρχων ἐνηργήθησαν· καὶ ἐπειδὴ οἱ δύω πρῶτοι δὲν ἐγίνοντο ὄργανα τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, μετετέθησαν, καὶ ἐδέησε νὰ σταλῇ τρίτος, ὅστις ἐξεπλήρωσε τὸν σκοπὸν τῆς ἀποστολῆς του. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐν Φαλαισίᾳ ὁ δήμαρχος καὶ ὁ εἰρηνοδίκης, σχετικοὶ ἢ μᾶλλον συγγενεῖς τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, συνεννοηθέντες μετὰ τοῦ δημοσίου κατηγόρου, κατώρθωσαν τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον πλέον τῶν 150 ἀντιπάλων των, οἵτινες, καταφυγόντες εἰς τοὺς ἰσχύοντας, κατώρθωσαν νὰ ἀποσυρθῶσιν αἱ κατ’ αὐτῶν κλήσεις. Ἀλλ’ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκλογὴν οἱ μὴ φανέντες συνεπεῖς εἰς τὰς ὑποσχέσεις των, αὖθις εἰσήχθησαν. (Ἐπιδεικνύει τὰ πρωτόκολλα τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον.) Ὑπὸ τοιαύτην ἐνέργειαν ἡ ἐπαρχία Μεγαλοπόλεως δὲν ἠδυνήθη βεβαίως ν’ ἀνθέξῃ, καὶ νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀντιπροσώπους της. Λοιπὸν δι’ ὅλους τοὺς λόγους τούτους, φρονῶ, κύριοι βουλευταὶ ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει, ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ φανῇ ἀνακόλουθος καὶ νὰ ματαιώσῃ τὴν καλὴν περὶ αὐτῆς ἰδέαν, νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἄκυρον τῆς ἐν Μεγαλοπόλει καὶ Φαλαισίᾳ ἐνεργηθείσης ἐκλογῆς, κατὰ τῆς ὁποίας οἱ ἀποτυχόντες ἔκαμαν ἐνστάσεις, ἃς ὑπεστήριξαν.

§117ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ κουράσω τὴν Βουλήν· διότι πάντα τὰ λεχθέντα κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀποδεικνύονται ἀναληθῆ ἐξ αὐτῶν τῶν πρακτικῶν τῆς ἐκλογῆς· καὶ διὰ τοῦτο εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀστειευόμενος ἔλεγεν ὁ κ. Φλέσσας, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ προσβάλῃ τὴν ἐκλογήν. Ἐκ τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως πολλάκις ἦλθον βουλευτὴς, καὶ ποτὲ δὲν ἔγεινε καμμία ἔνστασις· ἐφέτος ἔγεινε μία ἔνστασις κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου, τὴν ὁποίαν ἐξήτασε τὸ τμῆμα, καὶ ἀπεφάνθη παμψηφεὶ ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως. Ὁ κ. Φλέσσας ἰσχυρίζεται, ὅτι εἷς ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς μετέβη ἀπὸ τὰς Καλάμας πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, καὶ σᾶς ἀνέγνωσε τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἔκθεσιν, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπέδωκεν ἐδῶ εἰς τὰς 9 Φεβρουαρίου. Ποίαν δὲ ἀξίαν ἔχει αὐτὴ ἡ ἔκθεσις, θέλω σᾶς εἴπει. Εἰς τὸν δῆμον Μεγαλοπόλεως ὑπάρχουν δύο τμήματα· τὸ ἓν κεῖται ἐν ᾗ θέσει εὑρίσκεται τὸ Βουλευτήριον, τὸ δὲ ἄλλο εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, καὶ ὁ μὲν εἷς ἀντιπρόσωπος, ὁ κ. Ἀλεβίζης, λέγει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γράφει καὶ τὰ ὁποῖα ἐφιλοτεχνήθησαν ἐν Καλάμαις μετὰ 1½ μῆνα ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς, ὁ δὲ ἄλλος ἀντιπρόσωπος λέγει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομιμότατα. Ὁ δὲ ἔφορος τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, κ. Κόκορης, ἐφέτης ὑποβάλλων τὰς ἐκθέσεις ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐπαρχίας, ἐκτὸς τῆς τοῦ Ἀλεβίζη, ὁ ὁποῖος δὲν τὴν εἶχεν ὑποβάλλει, λέγει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι. Ὁ κ. Φλέσσας διισχυρίζεται, ὅτι ἐστείλαμεν χωροφύλακας. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι εὑρίσκοντο ἐν Μεγαλοπόλει πάντες οἱ ἐν τῷ καταλόγῳ ἀναφερόμενοι χωροφύλακες, οὔτε ἦσαν πάντες ἐκ Μεγαλοπόλεως· καὶ πρὸς ἀπόδειξιν διαβεβαιῶ, ὅτι δύω μάλιστα χωροφύλακες, ἐγγεγραμμένοι εἰς αὐτὸν τὸν κατάλογον, πρὸ καιροῦ καὶ μέχρι σήμερον διαμένουσιν εἰς Τύρνοβον, ὅπου εἶναι ἀπὸ τὸν Ἰούνιον. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν βουλευτῶν τῶν παρακειμένων ἐπαρχιῶν, ἐὰν ἤκουσαν περὶ παρανομιῶν. Ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ ἐξεδηλώθη ὑπὲρ ἡμῶν· καὶ πρὸς ἀπόδειξιν σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ὁ κ. Φλέσσας, ὅταν ἠσφαλίσθη εἰς τὸν συνδυασμὸν τῶν Καλαμῶν, ἦλθεν εἰς Μεγαλόπολιν, καὶ περιελθὼν χωρία τινὰ τοῦ δήμου Φαλαισίας, ἔλεγεν ὑπὲρ ἐμοῦ, καὶ κατεφέρετο κατὰ τοῦ κ. Κοσσονάκου. Λοιπὸν, κύριοι, ὅσα ἐλέχθησαν δὲν εἶναι ἀκριβῆ, καὶ ἡ ἐκλογὴ ἐνεργήθη μεθ’ ὅλης τῆς νομιμότητος καὶ τάξεως.

§118ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ κ. Κατριβάνος, ὡς συνειθίζει, δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ πίστιν καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον σήμερον ἔστειλε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι 50 χωροφύλακες μετετέθησαν πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἰς Μεγαλόπολιν.

§119ΛΑΠΠΑΣ. Μὰ δὲν εἶναι δυνατόν· ποῦ νὰ εὑρεθοῦν;

§120ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἄλλως τε τολμηρῶς διαψεύδει καὶ ἄλλα περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἐπίσημα ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως πιστοποιοῦν. Κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν, κύριοι βουλευταὶ, συνέβη συμπλοκὴ ἐν Μεγαλοπόλει μεταξὺ τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων καὶ φίλων τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων καὶ εὐαρίθμων τινῶν ἀντιπάλων τῶν ὑπουργικῶν. Ὁ δήμαρχος Μεγαλοπόλεως, διὰ νὰ διαστρέψῃ τὴν ἀλήθειαν, προέτρεψε συμβολαιογράφον τινὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, ὧν ὁ παρευρεθεὶς δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος εἶχεν ἐπιληφθῆ· καὶ δὴ συνέβη σύγχυσις, διότι ὁ συμβολαιογράφος διέταξε τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον νὰ παύσῃ τῶν ἀνακρίσεων, διότι δὲν εἶναι τοῦ καθήκοντός του. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον τοῦ συμβολαιογράφου· ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ὁ κ. Κατριβάνος ἀναιρεῖ, λέγων, ὅτι αὐταὶ αἱ παρεκτροπαὶ ἔλαβον χώραν 20 ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκλογὴν, καθὼς ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποστηρίζει, ἐναντίον τοῦ ἐγγράφου τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὰ περὶ χωροφυλάκων δὲν εἶναι ὅλα ἀληθῆ. Πρὸς δὲ ὁ κ. Κατριβάνος ὑποστηρίζει, ὅτι ἐγὼ μετέβην εἰς Ἄκοβον καὶ Δυῤῥάχιον τῆς Φαλαισίας, καὶ ἐνήργουν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ κατὰ τοῦ Κοσσονάκου· ἰσχυρισμοὶ ἀνάξιοι λόγου. Ἐπιμένω καὶ αὖθις νὰ ἐπιστηριχθῇ ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐνεργηθείσης ἐν Μεγαλοπόλει καὶ Φαλαισίᾳ. (Ἐπικυροῦται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἐκλογὴ Μεγαλοπόλεως, εἶτα δὲ καὶ αἱ ἐκλογαὶ Μεγαρίδος, Μέσης, Μεσολογγίου, Μεσσήνης, Μήλου, Νάξου, Ναυπακτίας, Ναυπλίας καὶ Ξηροχωρίου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἠλ. Κοσσονάκος, Ἀθ. Κατριβάνος, Βασίλ. Βούτουνας, Στέφ. Δραγούμης, Ἀθ. Ζαμπάκης, Σπυρ. Θ. Ζερβὸς, Γεώργ. Σταμούλης, Σπυρ. Ἀλαμάνος, Λεων. Δεληγεώργης, Χαρίλ. Τρικούπης, Ἐπαμ. Μπέλιας, Περικλ. Μποῦτος, Ἀλέξ. Κουμουνδοῦρος, Σπήλ. Ἀντωνόπουλος, Κωνστ. Α. Κουμουνδοῦρος, Ἀνδρ. Πρεζάνης, Ἀντ. Μάτσας, Μιλτιάδης Βαρότσης, Ὄθων Μαῦρος, Μιχ. Δαμιράλης, Δημ. Δεσποταῖος, Νικ. Γ. Καλαντζόπουλος, Νικόλ. Φαρμάκης, Ἠλ. Ποταμιάνος, Ἀλέξ. Ἀντωνόπουλος, Τηλέμαχος Ῥούκης, Ἀλέξ. Πετσάλης.) Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7 μ. μ.