1882.01.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 1

τῆς 22 Ἰανουαρίου 1882.

Ὥρᾳ 10 π. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκεται καὶ ἐγκρίνεται τὸ Πρακτικὸν τῆς ἐνάρξεως τῆς Συνόδου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι βουλευταὶ οἱ μὴ παρευρεθέντες κατὰ τὴν ἔναρξιν παρακαλοῦνται νὰ ὁρκισθῶσιν. (Ὁρκίζονται.) Τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον εἰδοποιεῖ τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ ἐκ Θήρας Βουλευτὴς Σ. Μαρκεζίνης, ἐρχόμενος εἰς Ἀθήνας, ἐτελεύτησεν ἐν Σύρῳ. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, κύριοι, προβαίνομεν εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν Τμημάτων πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν.

§2ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ πολυμελῆ Σώματα προηγεῖται πάσης ἄλλης ἐργασίας ἡ νομιμοποίησις τῶν μελῶν, ἡ ἐξέτασις, οὕτως εἰπεῖν, τῶν εἰσιτηρίων αὐτῶν. Προκειμένου δὲ περὶ νομιμοποιήσεως τῆς Βουλῆς, τὸ ἔργον τῆς νομιμοποιήσεως διαιρεῖται εἰς δύω μέρη· καὶ εἰς μὲν τὸ πρῶτον ἀνάγεται ἡ ἐξέτασις ἂν οἱ ἐν τῷ Βουλευτικῷ καταλόγῳ ἀναφερόμενοι ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἦναι ἐκ τῶν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους δικαιουμένων νὰ παρακάθηνται ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Κοινοβουλίου, εἰς δὲ τὸ δεύτερον μέρος ἡ ἐξέλεγξις τῶν κατ’ ἐπαρχίας ἐκλογῶν. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἡ Βουλὴ, πρὶν ἢ ἐπιληφθῇ τῆς κληρώσεως τῶν τμημάτων πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ὀφείλει ἐν τῇ σημερινῇ πρώτῃ ἐν ἀπαρτίᾳ συνεδριάσει αὐτῆς νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ παρουσίαν τῶν ἐν τῷ Βουλευτικῷ καταλόγῳ ἀναφερομένων ὀνομάτων ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους. Συμφώνως πρὸς τὸν συνταγματικὸν ἡμῶν χάρτην, τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, τὸ Σῶμα αὐτῆς σύγκειται ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν, διότι ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἔκ τε τῶν ἐν τῇ Βουλῇ μέχρι τοῦδε συζητήσεων καὶ τῶν ψηφισθέντων νόμων δὲν γνωρίζει εἰσέτι ἐπισήμως τὸ κείμενον τῆς ἑλληνοτουρκικῆς συνθήκης, ἥτις οὐ μόνον δὲν ἐνεκρίθη ἀκόμη ὑπὸ τῆς Βουλῆς συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 32 τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.» Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡμεῖς, οἱ ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ Βουλευτικῷ καταλόγῳ, ὃν τὸ Προεδρεῖον ἔχει ὑπ’ ὄψει, ἔχωμεν δικαίωμα νὰ λάβωμεν μέρος εἰς τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν ἢ οὔ. Δὲν ἔχω ἐντολὴν παρὰ τῶν λοιπῶν ἀξιοτίμων ἀντιπροσώπων τῶν νέων ἐπαρχιῶν νὰ φέρω τοιοῦτον ζήτημα, ἀλλὰ προσωπικῶς ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ νομιμότης καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ἀπαιτοῦσι νὰ μὴ παρέλθῃ ἐν σιγῇ ζήτημα οὕτω σπουδαῖον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι αἱ αὐταρχικαὶ τῆς Κυβερνήσεως πράξεις ἐδημιούργησαν κύκλον πλημμελῆ καὶ ὅτι δύσκολος εἶναι ἡ εὕρεσις λύσεως καθ’ ὅλα συνᾳδούσης μὲ τὰ κείμενα καὶ μὲ τὴν λογικήν· ἀλλ’ ὅπως δήποτε αὐτὴ αὕτη ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐπιληφθῇ τῆς λύσεως τοῦ ἀναφερομένου ζητήματος, ἀποδεικνύουσα ἀπὸ τῶν πρώτων αὐτῆς βημάτων, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ν’ ἀσεβῶσι κατὰ τὴν ἀπουσίαν της πρὸς τὸ πολίτευμα καὶ τοὺς νόμους. Πρέπει λοιπὸν νὰ εὑρεθῇ μία λύσις, καὶ οἵα δήποτε ἂν ᾖ αὕτη, πηγάζουσα ὅμως ἐκ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἔσεται σεβαστὴ πρὸς πάντας. Ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἐπιδιώκω νὰ εἰσέλθω διὰ τῆς πύλης τοῦ Κοινοβουλίου καὶ οὐχὶ διὰ τῆς πύλης τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· ἑπομένως θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἑξῆς πρότασιν, περὶ τῆς ὁποίας παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ τοὺς κκ. ἀντιπροσώπους. «Προτείνω, ὅπως ἡ Βουλή, πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν τμημάτων πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν κατ’ ἐπαρχίας ἐκλογῶν, ἀποφανθῇ περὶ τοῦ μὴ νομίμου τῆς ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ παρουσίας τῆς ὁμάδος τῶν ἀντιπροσώπων τῶν νέων ἐπαρχιῶν μέχρις οὗ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νομιμοποιήσῃ τὴν ἐκλογήν των.»

§3ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἅμα ἡ τουρκικὴ δυναστεία ἐξέλιπεν ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν, αὐθωρεὶ ἐγίναμεν ὅλοι πολῖται Ἕλληνες, καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη οὔτε κἂν νὰ ἐκδοθῇ διάταγμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου οἱ Θεσσαλοὶ νὰ στείλωσι τοὺς ἀντιπροσώπους των, ἀλλ’ αὐθωρεὶ αὐτοδυνάμως εἶχον πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸ ἔθνος καὶ νὰ συνεργασθῶσι καὶ αὐτοὶ μὲ τὸ λοιπὸν Κράτος περὶ τῆς εὐδαιμονίας τοῦ τόπου. Ἑπομένως δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ οὔτε παραμικρὸς λόγος σήμερον. Σήμερον ἑπομένως οἱ ἀδελφοί, οἵτινες ἦσαν δεδουλωμένοι ἐπὶ τοσούτους αἰῶνας, ἔρχονται νὰ ἀσπασθῶσι τὴν μητέρα των. Εἶναι ἀνάγκη σήμερον νὰ εἴπῃ ἡ μήτηρ πρὸς τὰ τέκνα αὑτῆς τὰ ἐλευθερωθέντα, πρὸς τὴν θυγατέρα αὑτῆς τὴν ἐλευθερωθεῖσαν, ἔλα, ὅταν αὕτη ἔρχηται ν’ ἀσπασθῇ τὴν μητέρα της; Αὐτὸ πράττουν οἱ Θεσσαλοὶ σήμερον, καὶ δὲν τὸ ἤλπιζά ποτε ἀπὸ τὸν νομιμόφρονα τὸν κ. βουλευτὴν τῆς Θετταλομαγνησίας, νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ, ὅτι νομίζω, ὅτι παρανόμως ἦλθον. Ἐὰν ἐνόμιζεν, ὅτι ἦλθε παρανόμως, ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπῃ πρὶν ἐκλεχθῇ ὡς βουλευτής, καὶ ὄχι σήμερον νὰ ἔρχηται νὰ λέγῃ, ὅτι παρανόμως ἐξελέχθη. Ἕνας μίαν φορὰν (ἱλαρότης)—παρακαλῶ, κύριοι, ν’ ἀκούσητε—ἔβαλεν εἰς τὰ ποδάρια του κουδουνάκια. Τὸν ἠρώτησαν διατί; φοβοῦμαι, ἀπήντησε, μήπως πατήσω κανένα ζωΰφιον. Οἱ βουλευταί, κύριοι, τῆς Θεσσαλίας ἦλθον ἐλεύθεροι βουλευταί, ἐλευθέρως ἐκλελεγμένοι, καὶ ἦλθον ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας, διὰ νὰ συσκεφθοῦν μετὰ τῶν ἄλλων ἀντιπροσώπων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος περὶ τῆς εὐδαιμονίας ἐν γένει τοῦ Κράτους. Ἂν θέλετε νὰ μᾶς δεχθῆτε, καλῶς· ἂν δὲν θέλετε, ἡμεῖς ἀναχωροῦμεν· δὲν παρακαλοῦμεν κανένα, διὰ νὰ μᾶς δεχθῇ. Δὲν ἔχω, κύριοι, νὰ προτείνω τίποτε ἄλλο, προτείνω τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§4ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς, κύριοι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, πρὶν ἢ λυθῇ τὸ περίεργον, τὸ πρωτοφανὲς ζήτημα, ἂν δύνανται νὰ συμπράξωσι μεθ’ ἡμῶν κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐκλεχθέντες βουλευταί. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι, κατὰ τὰς ἀρχὰς τὰς διεπούσας τὴν διάκρισιν τῶν ἐν τῷ Κράτει ἐξουσιῶν καὶ τοὺς κανονίζοντας τὴν συγκρότησιν τοῦ Κοινοβουλίου κανόνας, ἀποφατικὴ λύσις πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο· φρονῶ, ὅτι οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν βουλευταὶ οὐδόλως δικαιοῦνται νὰ συμπράξωσιν ἀπὸ τοῦδε μεθ’ ἡμῶν τῶν ἐκ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν ἐκλεχθέντων εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν. Μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος, κύριοι, συνήφθη συνθήκη, διὰ τῆς ὁποίας αἱ νέαι ἐπαρχίαι παρεχωρήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς συνθήκης αὐτῆς, διὰ τῆς καταλήψεως τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἔπαυσε πάραυτα πᾶσα τουρκικὴ ἐξουσία ἐπὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων καὶ ἐπεξετάθη ἐπ’ αὐτῶν ἡ Ἑλληνικὴ ἐξουσία. Δὲν ἐξετάζω, κύριοι, ἐὰν ἡ συνθήκη αὕτη ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ προηγουμένως εἰς νομοθετικὴν κύρωσιν. Καὶ ἂν τοῦτο ἤθελε κριθῆ ἀναγκαῖον καὶ παρελείφθη, οὐχ ἧττον θεωρῶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τῶν χωρῶν ἐκείνων ἐπελθὸν ἀμέσως διὰ τῆς πραγματικῆς καταλήψεως. Τώρα ἐξεταστέον ποία ἡ ἔκτασις τῆς δικαιοδοσίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν νέων ἐκείνων χωρῶν; Ποῖα τὰ ἐκ τῆς δικαιοδοσίας ταύτης παραγόμενα δικαιώματα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως; Περὶ τούτου, κύριοι, πολλὰ ἤκουσα καὶ πολλὰ ἀνέγνωσα. Ἰσχυρίσθησάν τινες, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπεισέρχεται εἰς ὅλα τὰ δικαιώματα τῆς Ὀθωμανικῆς ἐξουσίας καὶ δύναται νὰ διοικήσῃ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας δι’ ὑπαλλήλων ἐχόντων τὴν ἰδίαν ἐξουσίαν οἵαν οἱ ἐν Τουρκίᾳ ὑπάλληλοι ἐξασκοῦσι διὰ πασάδων καὶ τῶν τοιούτων. Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν θεωρεῖ σπουδαίαν τοιαύτην τινὰ γνώμην, διότι διὰ τῆς συνθήκης αἱ νέαι ἐπαρχίαι παρεχωρήθησαν οὐχὶ εἰς προσωπικήν τινα ἐξουσίαν, ἀλλὰ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, οἷα καταρτίζεται ὑπὸ τῶν νόμων τοῦ Κράτους, διὰ δὲ τῆς ἐκτελέσεως τῆς συνθήκης ἡ τουρκικὴ ἐξουσία ἐξηφανίσθη, καὶ νέα ἐξουσία, ἰδίους ἔχουσα κανόνας ἐνεργείας, ἐγκατεστάθη. Ἰσχυρίσθησαν, κύριοι, ἄλλοι, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα ἀπὸ τῆς καταλήψεως τῶν χωρῶν μέχρι τῆς νομοθετικῆς αὐτῶν διοργανώσεως νὰ λάβῃ ὡς ἐκτελεστικὴ ἐξουσία οἱαδήποτε ἤθελεν ἐγκρίνει περὶ αὐτῶν προσωρινὰ μέτρα. Καὶ ἡ γνώμη αὕτη οὐδόλως κατ’ ἐμὲ εἶναι δικαιολογημένη· δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πόθεν ἠδύνατο νὰ ἀντλήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζῃ αὐτοκρατορικῶς, ἔστω καὶ προσωρινῶς, τὰ ἀφορῶντα τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, μόνον τρίτη γνώμη εἶναι ὀρθὴ, ἡ ἑπομένη. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ ἐπὶ τῶν χωρῶν ἐκείνων, εἰμὴ ὅσα δικαιώματα παρέχονται αὐτῇ ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν νόμων. Μόνοι οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι κανονίζουσι τὰς ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς πᾶσαν ἐν γένει περίπτωσιν, ἑπομένως καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς προσαρτήσεως τῶν χωρῶν. Ἐὰν, κύριοι, δὲν ὑπάρχουσι νόμοι προβλέποντες τοιαύτην περίπτωσιν ἢ ἐὰν οἱ ὑπάρχοντες ἦναι ἀνεπαρκεῖς, ὤφειλεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ ἐγκαίρως περὶ ἐπιψηφίσεως τοιούτων νόμων πρὸς πρόληψιν καὶ ἄρσιν παντὸς κωλύματος, ὅπερ ἠδύνατο νὰ παρακωλύσῃ τὴν τακτικὴν καὶ εὔρυθμον διοργάνωσιν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Ποίαν ἤδη τῶν γνωμῶν τούτων παρεδέχθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις; Φρονῶ, κύριοι, ὅτι παρεδέχθη τὴν τελευταίαν ταύτην. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἠξίωσεν, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ὡς ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ διοργανώσῃ τὴν νέαν χώραν. Ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἐν ἐλλείψει νόμων δικαίωμα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἦτο νὰ μεριμνήσῃ περὶ διοργανώσεως αὐτῶν. Ἀντὶ ὅμως νὰ προσκαλέσῃ ἅμα τῇ παραδοχῇ τῶν προτάσεων τῶν Δυνάμεων τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῆς τοὺς πρὸς ὀργάνωσιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἀναγκαίους νόμους, ἀντὶ ἄλλως νὰ διαλύσῃ ἀμέσως τὴν προτέραν Βουλὴν καὶ νὰ προσκαλέσῃ περὶ τὸν Ἰούλιον τὴν παροῦσαν πρὸς τὸ αὐτὸ τέλος, οὐδέτερον τούτων ἔπραξεν· ἀλλὰ περιεβλήθη μὲ νομοθετικὴν ἐξουσίαν, διωργάνωσε τὰ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων διὰ νομοθετικῶν διαταγμάτων ὑποβληθησομένων εἰς τὴν κύρωσιν τῆς ἐλευσομένης Βουλῆς.

§5ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κανὲν διάταγμα δὲν φέρει τοιαύτην ῥήτραν.

§6ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἀνέγνων εἴς τινα τὴν ῥήτραν ταύτην. Ἐπελθούσης, κύριοι, τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδίστασε νὰ διατάξῃ ἐκλογὰς καὶ εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας, καὶ νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς αὐτῶν διὰ νομοθετικῶν διαταγμάτων. Οὐδεμίαν δὲ ποιήσασα διάκρισιν μεταξὺ παλαιῶν καὶ νέων ἐπαρχιῶν, προσεκάλεσεν ἀναμὶξ τοὺς ἐκλεχθησομένους βουλευτὰς πρὸς συγκρότησιν τῆς παρούσης Βουλῆς. Δὲν εἶναι, κύριοι, καιρὸς νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἐκ τῶν περιστάσεων ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σήμερον ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν τίνες εἰσὶν αἱ ἀναγκαῖαι καὶ ἀναπόφευκτοι συνέπειαι τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως. Πρώτη, κύριοι, συνέπεια εἶναι κατ’ ἐμὲ, ὅτι ὅλα τὰ γενόμενα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις εἶναι προσωρινά, διατελοῦσιν ὑπὸ ἐκκρεμότητα, χρήζουσι τῆς ἐγκρίσεως τῆς Ἑλληνικῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Πρὸ τῆς ἐγκρίσεως ταύτης δὲν ἔχουσιν ὁριστικὸν κῦρος. Καὶ οἱ βουλευταὶ λοιπὸν, κύριοι, οἱ ἐκλεχθέντες ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐκλεχθέντες, ὡς ἔχοντες ὁριστικὴν τὴν τοῦ βουλευτοῦ ἰδιότητα, πρὶν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τῆς Ἑλλάδος, νομίμως καταταρτισθεῖσα, προβῆ εἰς τὴν ἔγκρισιν τῶν περὶ ἐκλογῆς διαταγμάτων. Ὑπάρχει μεγίστη καὶ οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῶν τίτλων τῶν βουλευτῶν τῶν ἀρχαίων ἐπαρχιῶν καὶ τῶν τίτλων τῶν ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐκλεχθέντων. Ἡμεῖς ἐξελέχθημεν καὶ εἰσερχόμεθα ἐνταῦθα συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, καὶ ὑπολείπεται νὰ ἐξετασθῇ ἁπλῶς ἂν ἐφηρμόσθησαν, ἂν δὲν παρεβιάσθησαν οἱ νόμοι οὗτοι. Οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐξελέχθησαν δυνάμει νομοθετικῶν διαταγμάτων. Συνέπεια τῶν διαφορῶν τούτων εἶναι, ὅτι, πρὶν ἢ ἐγκριθῶσι νομοθετικῶς τὰ διατάγματα ταῦτα, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς νομίμως ἐκλεχθέντες οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν βουλευταὶ, καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν καὶ εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία ἴσα ἴσα θέλει δικάσει τὸ νομοθετικῶς ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς των. Μία τοιαύτη συμμετοχὴ αὐτῶν εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἤθελεν εἶσθαι ὅλως ἄτοπος καὶ ἠδύνατο νὰ ἐξομοιωθῇ μὲ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν, προκειμένου περὶ ποινικῆς δικαιοσύνης, ὑπόδικοι ἠξίουν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ δικάσοντος αὐτοὺς δικαστηρίου, ἵνα κατόπιν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἀποφανθῶσιν ὡς δικασταὶ ἢ ἔνορκοι περὶ τῆς ἰδίας των ἐνοχῆς.

§7Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐὰν δὲν ἦνε βλασφημία, εἶνε πολὺ τολμηρὰ ἡ παραβολή σας αὕτη.

§8ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ, κύριοι, συγγνώμην διὰ τὴν παραβολὴν ταύτην. Προέβην εἰς αὐτὴν οὐχὶ διὰ νὰ ἐλαττώσω, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, τὴν ἠθικὴν ἀξίαν ἀξιοτίμων καὶ προσφιλῶν συναδέλφων, ἀλλ’ ἁπλῶς μόνον, ἵνα παραστήσω σαφέστερον τὴν ἰδέαν.

§9ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ εἶνε ὑπόδικοι.

§10ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθὲς τοῦτο· ἀλλ’ εἰς τὰς τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ἐνῷ εἰς τὰς τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἀμφισβητεῖται καὶ ἡ ὕπαρξις αὐτὴ τοῦ νόμου, ὅπερ εἶναι ὅλως διάφορον. Ὑποθέσατε, κύριοι, ὅτι ἡ προτέρα Βουλὴ δὲν διελύετο καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διεξῆγε τὰς ἐκλογὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν διαταγμάτων ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς. Ὑποθέσατε, ὅτι προσήρχοντο οἱ Βουλευταὶ τῶν νέων ἐπαρχιῶν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκείνην. Τί ἤθελε πράξει αὕτη; Πρῶτον ἤθελε νομοθετικῶς κυρώσει τὰ διατάγματα, δυνάμει τῶν ὁποίων διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ, καὶ εἶτα ἤθελε προβῆ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν μιᾶς ἑκάστης τῶν ἐκλογῶν τούτων.

§11Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω;— Ἀφαιρουμένων τῶν νέων Βουλευτῶν, εἶσθε ἐν ἀπαρτίᾳ;

§12ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀπαρτία θὰ ἀποτελῆται βέβαια ἀπὸ μικρότερον ἀριθμὸν Βουλευτῶν. Φρονῶ λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιστημονικὴ καὶ λογικὴ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος φέρει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν Βουλευταὶ ὀφείλουσι νὰ περιμένωσι μέχρις οὗ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καταρτιζομένη ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ νομίμου τῶν διαταγμάτων, καὶ κατόπιν, ἂν ἐγκρίνῃ ταῦτα, καὶ περὶ τοῦ κύρους μιᾶς ἑκάστης τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν. Τὴν γνώμην ταύτην, κύριοι, ἐδίστασα νὰ ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς· ὑπώπτευσα μὴ τυχὸν χαρακτηρισθῇ ὡς προσκρούουσα εἰς τὴν μεγίστην ἀγαλλίασιν, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῇ παρουσίᾳ τῶν νέων ἡμῶν συναδέλφων ἅπαντες αἰσθανόμεθα, μὴ τυχὸν θεωρηθῇ ὡς ἀντιβαίνουσα εἰς τὴν ἐγκάρδιον ὑποδοχὴν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν εἰς αὐτούς. Ἀλλ’ ὅταν ἤκουσα προτείνοντα αὐτὴν Βουλευτὴν ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐκλεχθέντα, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ τὸν ὑποστηρίξω· διότι, κύριοι, πρόκειται περὶ τῆς νομίμου συγκροτήσεως τῆς Βουλῆς, διότι πρόκειται περὶ ἀποφυγῆς ῥιζικῆς ἐλλείψεως περὶ τὴν κατάρτισιν τῆς Βουλῆς, μεγάλα καὶ ὑψηλὰ καθήκοντα καλουμένης νὰ ἐκπληρώσῃ, καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἀπέναντι τοῦ μεγάλου τούτου συμφέροντος αἱ προσωπικαὶ ἀνασκοπαὶ ὤφειλον νὰ ὑποχωρήσωσιν. Ἤκουσα, κύριοι, καὶ ἄλλους λόγους ὑπὲρ τῆς συμπράξεως ἡμῶν μετὰ τῶν ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐκλεχθέντων. Ἐπρότεινον — καὶ τὴν ἰδέαν ταύτην μνημονεύει, νομίζω, καὶ ὁ βασιλικὸς λόγος — ἐπρότεινον, ὅτι οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων βουλευταὶ ἔχουν δικαίωμα ν’ ἀποφανθῶσι περὶ τῆς τύχης των, καὶ ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τῆς Ἑλλάδος δὲν δύναται νὰ ἐνασκηθῇ ἐπὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, πρὶν ἢ προηγουμένως ἔλθωσι καὶ συμπράξωσι μεθ’ ἡμῶν οἱ ἐξ αὐτῶν βουλευταί. Δὲν θεωρῶ ὡς σπουδαίας καὶ τὰς ἀντιῤῥήσεις ταύτας. Διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς μετὰ τῆς Τουρκίας συνθήκης αἱ νέαι ἐπαρχίαι ἀπετέλεσαν ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως μέρος ἀναπόσπαστον τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος καὶ οὐδεμία πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται παραδοχὴ ἢ συναίνεσις τῶν ἐκεῖθεν καταγομένων. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἀντίθετός τις ἰδέα ἢ διάθεσις. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι, μετὰ τὴν κατάληψιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τῆς Ἑλλάδος δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἀπροσκόπτως ἐπ’ αὐτῶν, οὐδέποτε δὲ ἡ νομοθετικὴ δύναμις τοῦ Κοινοβουλίου δύναται νὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς παρουσίας ἢ ἀπουσίας βουλευτῶν ἐκ τῶν τμημάτων τοῦ Βασιλείου, περὶ ὧν πρόκειται νὰ νομοθετήσῃ. Ἄν, φέρ’ εἰπεῖν, ἐκλείψωσιν οἱ βουλευταὶ ὁλοκλήρου νομοῦ, ἕνεκεν ἀκυρώσεως ἐκλογῶν, παραιτήσεως ἢ ἄλλου λόγου, δὲν παύει παντάπασιν ἡ ἐξουσία τῆς Βουλῆς νὰ νομοθετῇ ἐφ’ ὅλου τοῦ Βασιλείου καὶ ἐπὶ τῶν ἐπαρχιῶν, ὧν οἱ βουλευταὶ ἐξέλειψαν. Πῶς δὲ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλεχθῶσι βουλευταὶ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἄνευ προηγουμένου ὑποχρεωτικοῦ δι’ αὐτὰς νόμου; Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἡ μόνη ὀρθὴ καὶ πρὸς τὴν νόμιμον συγκρότησιν τοῦ Κοινοβουλίου συνάδουσα λύσις τοῦ προκειμένου ζητήματος εἶναι, ὅτι οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐκλεχθέντες βουλευταὶ ὀφείλουσι νὰ περιμένωσι τὸν ὁριστικὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θ’ ἀποφανθῇ τότε καὶ περὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἐκδόσεως τῶν διαταγμάτων, καὶ περὶ τῆς νομίμου ἐνεργείας ἑκάστης τῶν ἐκλογῶν.

§13ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Κύριοι, οἱ ἐκ Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου βουλευταὶ ἐσκέφθησαν ἂν ἡ εἴσοδος αὐτῶν εἰς τὴν Βουλὴν ἦναι παράνομος· ἐξετάσαντες δὲ ἐν εὐρυτέρᾳ σημασίᾳ τὸ ζήτημα, εὗρον, ὅτι δὲν εἶναι παράνομος. Ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγει ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, πῶς ἄλλως ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἐκλογὴ νόμιμος; Ἦτο δυνατὸν νὰ προταχθῶσι δημοτικαὶ ἐκλογαί; Ὑπῆρχον ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαί; Ὄχι.

§14ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠδύναντο νὰ γείνωσι νομίμως ἐκλογαὶ ἐν Ἠπείρῳ καὶ Θεσσαλίᾳ, ἂν πρότερον ἡ Βουλὴ συνεκαλεῖτο καὶ ἐψήφιζε νόμον.

§15ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀπαντῶ μὲ ἓν παράδειγμα. Ὑποθέσατε, ὅτι ἦλθον ἄνθρωποί τινες εἰς τὸν οἶκόν μου καὶ μὲ ἐξέβαλον, οἰκειοποιηθέντες τὴν οἰκίαν μου· κατόπιν αὐτοὶ μεταναστεύουσιν ἢ ἄλλη δύναμις τοὺς διώκει. Εἶναι ἀνάγκη ἐγὼ νὰ δείξω τὰ χαρτιά μου, ὅτι ὁ οἶκος εἶναι ἰδικός μου; δὲν εἶναι ἀνάγκη. Ὁ οἶκος εἶναι ἡ Θεσσαλία, ἥτις κατελυμαίνετο μέχρι χθὲς ἀπὸ ξένην δυναστείαν, ἡ ὁποία τῇ Θείᾳ Προνοίᾳ ἐξέλιπε· δὲν ἔχω λοιπὸν ἀνάγκην νὰ δείξω τὴν νομιμότητά μου ἐνώπιόν σας. Ἡ κυβέρνησις ἂς ἀπολογηθῇ κατόπιν, ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα. Ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐδῶ συνεπείᾳ μιᾶς ἐκλογῆς. Σεῖς κυττάξατε, ἂν ἐφυλάξατε τοὺς τύπους τοὺς ἐκλογικοὺς καὶ ἂν δὲν ἤλθετε πολλοὶ μὲ παρανομίας καὶ δωροδοκίας. Τί μᾶς ζητεῖτε, ψύλλους στ’ ἄχυρα; Ἡμεῖς ἔχομεν προῖκα καὶ παραπροῖκα, καὶ δὲν μᾶς θέλετε; Ἀπὸ αὐτοῦ ἐξετάσατε τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος, καὶ μὴ χάνεσθε εἰς τύπους· προχωρήσατε εἰς τὴν οὐσίαν, διότι τὸ ταλαίπωρον ἔθνος πάσχει δεινῶς, καὶ ἂν δὲν ἔλθουν φιλοπάτριδες ἄνθρωποι εἰς τὰ πράγματα, δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν. Μιᾶς γρηᾶς ὁ ὄνος ἔπεσεν εἰς τὸ πηγάδι, καὶ ὅταν τὸν ἐξέβαλον, ἐφώναζε: προσέξατε νὰ μὴ στάξῃ ἡ οὐρά του. (Γέλως). Τὸ αὐτὸ λέγετε καὶ σεῖς μὲ τοὺς τύπους. Θέλομεν ἀνθρώπους μὲ κεφάλια τετραγωνικά.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἂν τὸ Σῶμα δύναται, πρὶν καταρτισθῇ, νὰ προβῇ εἰς ἀποφάσεις ἐπὶ ζητημάτων οὐσίας. Ἂν τὸ Σῶμα ἀποφασίσῃ, ὅτι δύναται νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ, θὰ ζητήσω τὸν λόγον.

§17ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ὡς βουλευτὴς τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν, λέγω, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Φιλαρέτου ἔῤῥιψεν ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν ψυχρότητα, ἔρχομαι νὰ φέρω ἁπλῶς πρότασιν, δὲν ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, διότι δὲν πιστεύω καὶ νὰ ἐπεκταθῇ περισσότερον. Προτείνω νὰ γείνῃ δεκτὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἑξῆς πρότασίς μου, «ἡ Βουλὴ, βλέπουσα τοὺς βουλευτὰς τῶν νέων ἐπαρχιῶν μετὰ συγκινητικῆς χαρᾶς ἐν μέσῳ αὐτῆς, προχωρεῖ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ διατρίψω διὰ μακρῶν, διότι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ συζητήσω σήμερον τὸ ζήτημα, ὅπως τὸ παρουσίασεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Τριπόλεως. Σήμερον δὲν εἶναι κατηρτισμένη Βουλὴ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκδώσωμεν ἀπόφασιν νομοθετικὴν ἢ πολιτικήν. Τὸ ζήτημα ἑπομένως, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος, μένει ἀκέραιον καὶ θέλει συζητηθῆ καὶ ἀποφασισθῆ ἐν καιρῷ, ἕκαστος δ’ ἡμῶν εἶναι ὑπόχρεως νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Λυποῦμαι, διότι ἠρχίσαμεν οὕτω κακῶς, ἐνῷ ἔπρεπε μετὰ χαρᾶς καὶ ἀγαλλιάσεως καὶ ἀνοικταῖς ἀγκάλαις νὰ ὑποδεχθῶμεν τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν, ὅπως τὴν πρώτην ἡμέραν τοὺς ἐδέχθημεν, καὶ νὰ εἴπωμεν αὐτοῖς: «καλῶς ἤλθετε, νὰ ἐξακολουθήσωμεν δὲ τὰ ἔργα μας, ἐπιφυλαττόμενοι κατόπιν νὰ συζητήσωμεν τὸ κύριον ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν. Ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ὕστερον ἀπὸ δύω συνεδριάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας καὶ ἐδέχθημεν καὶ συνεπράξαμεν καὶ συνειργάσθημεν μετὰ τῶν ἀδελφῶν μας τῶν ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος καὶ ὡρκίσθησαν ἐν γνώσει καὶ συγκαταθέσει ἡμῶν, καὶ παρεδέχθημεν, ὅτι δύνανται νὰ συμπράξωσιν ὡς βουλευταί. Κατὰ τὰς ἐξελέγξεις θέλει συζητηθῆ ἡ ἀξία καὶ τὸ κῦρος μιᾶς ἑκάστης ἐκλογῆς, ὅπως ὁ νόμος κανονίζει· δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ παρεκτραπῶμεν τοῦ κανόνος καὶ νὰ λύσωμεν ἐκλογικὰ ζητήματα, ἐν συνόλῳ μάλιστα, καὶ νὰ εἴπωμεν τὰς δεῖνα ἐκλογὰς δεχόμεθα ἢ δὲν δεχόμεθα. Τὸ ζήτημα τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῆς παραδοχῆς ἢ τῆς μὴ παραδοχῆς βουλευτῶν ἐν τῇ Βουλῇ κανονίζεται κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ὅπως ὅλα τὰ ζητήματα. Ποτὲ δὲ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν παρουσιάσθη τοιαύτη συζήτησις ἐκ τῶν προτέρων, καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη ἡ Βουλὴ καταρτισθῇ, νὰ λύῃ ζητήματα πολιτικά. Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης εἴμεθα ὅλοι ἴσοι· οὐδεὶς εἶναι βουλευτὴς μᾶλλον τοῦ ἄλλου, πολλοὶ ἐξ ἡμῶν δύνανται καὶ νὰ ἐξέλθωσιν αὔριον· οὐδεὶς ἔχει τὸ κῦρος καὶ τὴν ἐξουσίαν νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς τύχης τῶν συναδέλφων του, ὅπως ζητοῦσι κατ’ ἀρχήν. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν, οὔτε δυνάμεθα ἄλλως νὰ πράξωμεν, ἢ ὅπως πάντοτε· ἄλλως τὴν Βουλὴν σήμερον ἀπαρτίζουσιν οἱ βουλευταὶ οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν καὶ οἱ ἐκ τῶν παλαιῶν, οἱ βουλευταὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ οἱ τῆς συμπολιτεύσεως. Ἐὰν ἐπιμένετε εἰς τὴν μὴ παραδοχὴν τούτων, δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε Βουλὴν, διότι, ἐὰν ἀποκλεισθῶσιν οἱ βουλευταὶ τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἐὰν δὲν μείνωσι νὰ συμψηφοφορήσωσιν, ἡμεῖς θέλομεν ἀποχωρήσει ἐπίσης· ἑπομένως δὲν ὑπάρχει Βουλή. Ἐὰν ἐπιμένετε λοιπὸν, οὐδὲν θέλετε πράξει, μόνον θὰ παραλύσητε τὰς συνεδριάσεις. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ θεωρῶ ὅλως ἀνεξάρτητον, δὲν προδικάζει τὸ ἄλλο ζήτημα τῆς εὐθύνης ἡμῶν· ἡμεῖς θέλομεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς διὰ τὰς πράξεις μας. Ἐπιμένομεν λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνητε· ἀπόφασις τοιαύτη καὶ παράλογος εἶναι καὶ σκάνδαλον θέλει προξενήσει· τὸ δὲ σκάνδαλον πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον. Ἰδοὺ διατὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰ ἔργα της, ἤτοι εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν Τμημάτων.

§19ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ προσθέσω ὀλίγας μόνον λέξεις. Ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέτεινεν, ὡς ἠκούσατε, ἔνστασιν ἀπαραδέκτου κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Φιλαρέτου. Εἶπεν, ὅτι ὅλοι εἴμεθα ἐξ ἴσου βουλευταὶ, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ σκεφθῇ περὶ ἀπομακρύνσεώς τινος ἐξ ἡμῶν. Φρονῶ, ὅτι ἡ τοιαύτη ἔνστασις εἶναι ἀνυπόστατος καὶ ἀβάσιμος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ τις εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ ἐκ τίνων μελῶν ἀπαρτίζεται· ἄλλως ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ συγκροτῇ αὐτὴν κατ’ ἀρέσκειαν. Ἄν, φερ’ εἰπεῖν, ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς τῶν νέων ἐπαρχιῶν, διέτασσεν ἐκλογὰς καὶ εἰς ὅλας τὰς κατὰ τὴν Ἀνατολὴν καὶ ἐν γένει τὴν ὑφήλιον Ἑλληνικὰς παροικίας, ὡς συνέβη εἰς τὴν Συνέλευσιν. (Θόρυβος.)

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι Ἕλληνες καὶ ἐκεῖνοι, ὅπως σεῖς.

§21ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠδύνασθε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ν’ ἀρνηθῆτε τὴν ἐξουσίαν τοῦ Κοινοβουλίου ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους;

§22Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ βουλευτὰς τοῦ ἑλληνικοῦ Βασιλείου.

§23ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον οἱ δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ Κράτους ἐκλεχθέντες βουλευταὶ δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Κοινοβούλιον· οὐχὶ καὶ οἱ δυνάμει διαταγμάτων τῆς Κυβερνήσεως ἐκλεχθέντες. Ἀρκοῦσι ταῦτα πρὸς ἀπόκρισιν τῆς ἐνστάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου. Ἀλλὰ καὶ ἑτέρα ἔνστασις προετάθη, ὅτι δύναται ν’ ἀποφασίσῃ βραδύτερον ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ζητήματος. Φρονῶ, ὅτι, ἂν παραδεχθῶμεν σήμερον τοὺς ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν βουλευτὰς, ἀπεκδυόμεθα κατ’ ἀνάγκην τοῦ δικαιώματος ν’ ἀποφανθῶμεν ἐλευθέρως περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν των, διότι ἡ σύμπραξις αὐτῶν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν θὰ ἔχῃ οὐσιώδη ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς Βουλῆς. Διὰ τῆς ψήφου αὐτῶν θὰ εἰσέλθωσιν ἢ θὰ ἐξέλθωσι βουλευταὶ ἐκ τοῦ βουλευτηρίου. Προβαίνοντες βραδύτερον εἰς ἀποκλεισμὸν τῶν ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν βουλευτῶν, ἠθέλομεν καταστήσει προβληματικὴν τὴν νόμιμον συγκρότησιν τοῦ Κοινοβουλίου. Ὡμίλησαν, κύριοι, καὶ περὶ σκανδάλου· μακρὰν ἀπ’ ἐμοῦ ἡ ἰδέα νὰ προκαλέσω σκάνδαλον εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἐσκόπουν ν’ ἀμφισβητήσω τὸ κῦρος τῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἐνόμισα, ὅτι ὤφειλον νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν, προελθοῦσαν ἐκ μέρους βουλευτοῦ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Φρονῶ ἐν τούτοις, ὅτι ἡ εἰλικρινὴς προσπάθεια πρὸς νόμιμον καταρτισμὸν τοῦ Κοινοβουλίου, οὐδέποτε δύναται νὰ λάβῃ τὸν χαρακτῆρα σκανδάλου. Ἐξεφράσθησαν, κύριοι, καὶ ἀπειλαὶ περὶ ἀποχωρήσεως, καὶ τὰς ἐξέφρασεν αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως! Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδεμία ἀπειλὴ δύναται ν’ ἀποτρέψῃ τὴν Βουλὴν ἀπὸ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός της, ἐὰν τὸ θεωρήσῃ τοιοῦτον.

§24Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. πρωθυπουργός, ὅτι τοὺς βουλευτὰς τῶν νέων ἐπαρχιῶν ὤφειλεν ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ ἀνοικταῖς ἀγκάλαις, καὶ δυστύχημα ἐθνικὸν εἶναι, ὅτι τοιαύτη συζήτησις, πρὸ τῆς ὁποίας παριστάμεθα, ἐγένετο σήμερον κατὰ τὰ πρῶτα ἡμῶν βήματα ἐν τῇ συνεργασίᾳ μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Ἀλλὰ, κύριοι, πόθεν προῆλθεν ἡ δυσχέρεια αὕτη; Προῆλθε διότι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις διεχειρίζετο τὰ κοινὰ ὅτε ἐγένετο ἡ ἕνωσις, δὲν ἐσεβάσθη τὰ δικαιώματα τοῦ ἔθνους καὶ ἐνόμισεν, ὅτι αὐτὴ ἠδύνατο ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ αὐτὸ, σφετερισθεῖσα δικαιώματα ἀνήκοντα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι εἰς αὐτὴν ἀνήκουσι δικαιώματα, ἅτινα ἐκ τοῦ Συντάγματος ἀνήκουσιν εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ λόγους, οὓς αὐτὴ γινώσκει καὶ οὓς ἡ Βουλὴ θέλει συζητήσει ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὸν κανονισμὸν τὸν ἀφορῶντα εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας διὰ τρόπου, τὰ πάντα θέντος εἰς ἀνωμαλίαν, καὶ αὐτὸν ἔτι τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ κατακρίνω τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Βόλου, ὅστις ἠθέλησεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ προκαλέσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς· θὰ προετίμων νὰ μὴ ἐγίνετο ἡ συζήτησις αὕτη, θὰ προετίμων νὰ ἐφαίνετο, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐνώπιον τυπικοῦ ζητήματος ἦτο ἑτοίμη νὰ προσβλέψῃ μόνον εἰς τὴν μεγάλην ἐθνικὴν ἰδέαν, ἥτις ἐπικρατεῖ ἐν τῷ ζητήματι· ἀλλὰ λίαν ἐπαινετὸς εἶναι ὁ βουλευτὴς, ὅστις, ἔχων ἀμφιβολίαν περὶ τῆς νομιμότητος τοῦ τίτλου του, ἠθέλησε νὰ διευκρινίσῃ τὰ κατ’ αὐτήν. Ἐγὼ εὐτυχῶς, κύριοι, δὲν εὑρίσκομαι εἰς δυσχερῆ θέσιν ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ ὁποίου προκαλεῖ τὴν λύσιν ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, διότι φρονῶ, ὅτι καίτοι ὑπῆρξαν παραβιάσεις τύπων, δὲν ὑπάρχει ὅμως παρανομία ἐν τῇ ἐκλογῇ. Τὰ παράνομα διατάγματα τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔφερον εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς βουλευτὰς τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου· οὗτοι ἔρχονται διὰ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου· οἱ βουλευταὶ οὗτοι δὲν εἶναι Βασιλικοὶ Ἐπίτροποι, δὲν εἶναι δικασταὶ, δὲν εἶναι ὑπάλληλοι διορισθέντες διὰ τῶν διαταγμάτων ἐκείνων, ἀλλ’ ἐξελέχθησαν ὑπὸ τοῦ λαοῦ, προκληθέντος νὰ ψηφοφορήσῃ διὰ παρανόμων διαταγμάτων. Καὶ ἦλθεν ὁ λαὸς ἐκεῖνος καὶ ἐψήφισεν ἐν πλήρει τῇ πανοπλίᾳ τῆς κυριαρχίας του, καὶ τὸ προϊόν τῆς ψήφου του εἶναι ἁπανταχοῦ σεβαστὸν καὶ σεβαστότερον ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου.) Θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ ἤρχοντο οἱ συνάδελφοι ἄνευ ἐλαττωματικῶν τύπων περὶ τὸν τίτλον αὑτῶν· ἀλλ’ ἂν ἔχῃ τυπικὸν ἐλάττωμα ὁ τίτλος, δὲν ἔχει οὐσιαστικόν, αἱ δὲ ἐκλογαὶ ἐξετάζονται κατ’ οὐσίαν, καὶ τοιαύτη ἐπικρατεῖ νομολογία καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς πάντα τἆλλα Κράτη, ἅτινα ἔχουσι Κοινοβούλια. Πανταχοῦ αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς οὐσίας τῶν ἐκλογῶν καὶ οὐχὶ τῶν τυπικῶν παρανομιῶν ἢ παραλείψεων, αἵτινες δύνανται νὰ συμβῶσιν εἰς πλείστας ὅσας ἐκλογάς, ἀλλὰ δὲν εἶναι λόγοι ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς, ὅταν δὲν ἀποδεικνύωνται ἐπιδράσασαι ἐπὶ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς. Αἱ τυπικαὶ διατάξεις ἐτέθησαν πρὸς περιφρούρησιν τῆς γνησιότητος τῆς ψήφου τοῦ ἐκλογέως, ἡ δὲ Βουλή, προκειμένου περὶ αὐτῶν, ἔχει νὰ ἐξετάσῃ μόνον ἂν ἡ παράλειψις ἢ ἡ παραβίασις ἐπέδρασεν ἐπὶ τὴν γνησιότητα τῆς ἐκλογῆς· ἂν δὲν ἐπέδρασεν, ἡ ἐκλογὴ ἔχει καλῶς. Εἰς ὁπόσας ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἡμῶν δὲν ἐγένοντο παραβιάσεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὅστις εἶναι αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, διότι τὸ Σύνταγμα παραπέμπει εἰς αὐτὸν καὶ τὸν θεωρεῖ ὡς ἔχοντα κῦρος συνταγματικῆς διατάξεως. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀπαιτεῖ εἰς πᾶσαν ἐκλογὴν τὴν παράστασιν ἀντιπροσώπου τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς· ἀλλὰ πόσαι δὲν διεξήχθησαν ἐκλογαὶ ἄνευ τῆς παραστάσεως αὐτοῦ; καὶ ὅμως, αἱ ἐκλογαὶ αὗται δὲν εἶναι ἄκυροι. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀπαιτεῖ, ὅπως ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας μὴ παρίσταται στρατιωτικὴ δύναμις· καὶ ἐν τούτοις πολλαχοῦ, τῇ κοινῇ συναινέσει τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ τῶν ὑποψηφίων ἢ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν, παρίσταται στρατιωτικὴ δύναμις ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας· ἀλλ’ εἶναι τοῦτο λόγος ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς; Παρεβιάσθη ὁ ἐκλογικὸς νόμος διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν Βασιλικῶν διαταγμάτων ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ, καὶ δὲν ἐφηρμόσθη ἕνεκεν αὐτῶν ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὡς ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ· ἡμεῖς ὅμως δὲν κωλυόμεθα ἐκ τούτου, ὅπως προβῶμεν ἐν τοῖς τμήμασι καὶ κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τί ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν; ἂν αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν σύμφωνα πρὸς τὰ διατάγματα; Ὄχι, ἀλλ’ ἂν ἐνηργήθησαν κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, καὶ ἐφ’ ὅσον ἴδωμεν, ὅτι ἐγένετο παραβίασις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἴτε ἕνεκα τῆς καταναγκαστικῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τῶν ἀκύρων διαταγμάτων, εἴτε ἐξ ἀνωτέρας βίας, θὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἡ παράλειψις ἐπέδρασεν ἐπὶ τὴν γνησιότητα τῆς ἐκλογῆς, καὶ μόνον ἐὰν ἠλλοίωσε τὸ ἀποτέλεσμα, θὰ θεωρήσωμεν τὴν ἐκλογὴν ἀκυρωτέαν. Ἐὰν ἐφρονοῦμεν, ὅτι ἐν συνόλῳ ἐκλογαὶ γνήσιαι δὲν διεξήχθησαν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ, βεβαίως ἠθέλομεν σκεφθῆ ἄλλως ἢ ὅπως ἤδη σκεπτόμεθα καὶ ἐνεργοῦμεν. Οὐδόλως δὲ συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἔχει ἡ Βουλὴ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιληφθῇ τοιούτων συζητήσεων ἐν τῷ σταδίῳ τούτῳ. Πλῆρες ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τίς ὁ τίτλος ἐκείνων, οἵτινες θὰ παρακαθήσωσι μεθ’ ἡμῶν καὶ θὰ ἐξελέγξωσι μεθ’ ἡμῶν ἐν τοῖς τμήμασι καὶ ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει τὰς ἐκλογάς. Ὁ τίτλος τῶν βουλευτῶν ἐκ Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου δὲν εἶναι τὰ εἰδοποιητήρια τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, ἃς διὰ τῶν παρανόμων διαταγμάτων ἐσύστησεν ἡ Κυβέρνησις· οἱ Βουλευταὶ οὗτοι ἔρχονται δυνάμει τοῦ τίτλου, ὃν τοῖς ἔδωκεν ὁ Θεσσαλικὸς καὶ Ἠπειρωτικὸς λαός. Σεβόμενος τὸν τίτλον τοῦτον, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως μὴ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν περὶ ἀπομακρύνσεως, ἔστω καὶ προσωρινῆς, ἀπὸ τοῦ περιβόλου τούτου τῶν Βουλευτῶν τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ ὅπως συνεδριάσῃ μετ’ αὐτῶν καὶ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν πασῶν τῶν ἐκλογῶν, θεωροῦσα, ὅτι αἱ νέαι ἐπαρχίαι ἀποτελοῦσι μέρος ἀναπόσπαστον τῆς Ἑλλάδος ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἔπαυσεν ἐκεῖ ἐνασκουμένη ἡ κυριαρχία τοῦ Σουλτάνου. Δὲν ἔχομεν ἡμεῖς ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ κῦρος ἡ σύμβασις περὶ προσαρτήσεως τῶν ἐπαρχιῶν· τὸ ζήτημα ἐκεῖνο εἶναι ζήτημα διεθνὲς, ἀφορῶν εἰς τὰς ἐξωτερικὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος· ὡς πρὸς τὸ ἐσωτερικόν, τὸ μόνον ζήτημα εἶναι, ἂν ἤρθη ἐκεῖ ἡ κυριαρχία τοῦ Σουλτάνου, διότι εὐθὺς ὡς ἤρθη, αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι ἀποτελοῦσιν αὐτοδικαίως τμῆμα ἀναπόσπαστον τῆς Ἑλλάδος, ὑπαγόμεναι εἰς τὴν κυριαρχίαν τὴν ἑλληνικήν. Κατὰ τίνα ἄρα τρόπον ἔδει ἐν τῷ νέῳ τούτῳ τμήματι τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους νὰ διεξαχθῶσιν αἱ ἐκλογαί; Ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν ἔλαβε πρόνοιαν, ὡς οὐδὲ τὸ Σύνταγμα, περὶ τῆς ἐνδεχομένης περιπτώσεως ἐκλογῶν ἐν προσαρτηθείσῃ χώρᾳ. Τί ἄρα ἔπρεπε νὰ γείνῃ εἰς πλήρωσιν τοῦ κενοῦ; Ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, ἐπιτελοῦσα τὰ καθήκοντά της, νὰ συγκαλέσῃ τὴν Βουλὴν καὶ παρ’ αὐτῆς νὰ λάβῃ πάσας τὰς ἀδείας, πάντας τοὺς νόμους ὅσοι ἦσαν ἀναγκαῖοι πρὸς κανονισμὸν τῶν ἐκλογικῶν πραγμάτων τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ πράξῃ τοῦτο, καὶ μετὰ παρέλευσιν πολλοῦ χρόνου διαλύει τὴν Βουλὴν, καὶ σήμερον ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν τῇ προκειμένῃ ἀμηχανίᾳ, ἕνεκα τοῦ τοιούτου τολμηροῦ πραξικοπήματος· διότι πραξικόπημα ἦτο ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ ληφθῇ προηγουμένως πρόνοια, ὅπως ψηφισθῇ νόμος καὶ διὰ νόμου κανονισθῶσι τὰ τῆς ψήφου τῶν νέων ἡμῶν συμπολιτῶν. Τί ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν ἐνώπιον τῆς τοιαύτης καταστάσεως, ἣν ἡ ἔκνομος ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἐδημιούργησεν; Ἔχομεν τὰς νέας ἐπαρχίας λεγούσας πρὸς ἡμᾶς: «εἰς οὐδὲν δύνασθε νομίμως νὰ προβῆτε ἄνευ τῆς συμπράξεως ἡμῶν. Σήμερον ὁ ἑλληνικὸς λαὸς, τοῦ ὁποίου ἀποτελοῦμεν καὶ ἡμεῖς μέρος, ἀποστέλλει τοὺς ἀντιπροσώπους του, ἵνα συμμετάσχωσι τῆς νομοθεσίας τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἄλλων λειτουργιῶν τῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἐν τίνι δικαιώματι θέλετε νὰ ἀποκλείσητε ἡμᾶς; Ἐν τίνι δικαιώματι θέλετε νομοθετήσει ἄνευ τῶν ἐκ Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου ἀντιπροσώπων περὶ τῶν νέων ἢ καὶ περὶ τῶν παλαιῶν τοῦ Κράτους ἐπαρχιῶν; Ἐν τίνι δικαιώματι θέλετε ἐξελέγξει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπιδράσει ἐπὶ τὰς ἐνεργείας αὐτῆς ἄνευ τῆς συμπράξεως ἡμῶν; Κατὰ τί εἴμεθα ὀλιγώτερον Ἕλληνες ἢ ὑμεῖς; Ἂν ὑπάρχῃ βία ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιβαλλομένη, δύναται νὰ ἐπέλθῃ μικρά τις ἀναβολὴ τῆς συμπράξεως ἡμῶν ἐπὶ ἴσοις, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνάγκη εἶναι ἀναπόδραστος· ὅταν ὅμως ἡ ἀναβολὴ δὲν ἐπέρχηται ἐκ τῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἐκ τῆς αὐθαιρέτου ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κράτους, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ τῆς ἀναβολῆς παραγνωρίζετε τὰ δικαιώματα ἡμῶν, καὶ ν’ ἀπαιτήσωμεν, ὅπως μὴ ἐξακολουθῆτε ἐργαζόμενοι ἄνευ ἡμῶν». Τοῦτο λέγουσι πρὸς ἡμᾶς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου οἱ ἐνταῦθα εἰσελθόντες. Λέγουσι δὲ πρὸς ἐκείνους, οἵτινες τυχὸν — καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ εὑρεθῶσι τοιοῦτοι — ἤθελον ψηφίσει, ὅπως ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῶν, ὅτι οἱ μένοντες ἐνταῦθα καὶ ψηφίζοντες περὶ τῶν πραγμάτων τῆς πολιτείας ἄνευ αὐτῶν, θ’ ἀντεποιοῦντο ἐξουσίαν, ἥτις δὲν τοῖς ἀνήκει, θὰ ἐχώριζον τὸ ἀδιαίρετον ἑλληνικὸν Κράτος. Μὴ νομίσητε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσι ταχέως οἱ ὅροι, οἵτινες ἐπροτάθησαν ὡς προκαταρκτικῶς ἀναγκαῖοι εἰς τὴν εἴσοδον τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου εἰς τὴν Βουλήν. Ἀποκλείοντες αὐτοὺς ἤδη, θὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν ἐφ’ ὁλόκληρον τὴν Σύνοδον· διότι ἂν θέσωμεν ἐν ἀμφιβολίᾳ τὸν τίτλον τῶν ἀντιπροσώπων τούτων ἕως οὗ κατὰ τὴν συγκρότησιν τῆς Βουλῆς ἀποφανθῶμεν περὶ τοῦ κύρους τῆς συμβάσεως, τότε δὲ ἀναγνωρίσωμεν τὸ ἄκυρον τῶν εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας ἀφορώντων διαταγμάτων,—καὶ τοιαύτη, ὡς ἐλπίζω, εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς,—θὰ δεήσῃ, κατὰ τοὺς ἐξαρτῶντας τὸ κῦρος τῶν ἐκεῖ ἐκλογῶν ἐκ τοῦ κύρους τῶν διαταγμάτων, νὰ διαταχθῶσι νέαι ἐκλογαὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, καὶ αὐταὶ, ἀφοῦ πρῶτον ἐκδοθῇ ψηφισθεὶς παρ’ ἡμῶν ἐκλογικὸς νόμος χάριν αὐτῶν· πάντα δὲ ταῦτα ἀπαιτοῦσι τοσοῦτον χρόνον, ὥστε μόλις μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου θὰ διεκπεραιωθῶσιν. Ἑπομένως κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον θέλομεν συνεδριάζει ἄνευ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Ποία δὲ εἶναι ἡ σύνοδος αὕτη; Εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα πασῶν ὅσαι ἐν Ἑλλάδι συνῆλθον ἀφ’ ὅτου ἐκηρύχθη βασίλειον. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ τις μεταξὺ ὑμῶν ὁ φρονῶν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν μεγάλων θεμάτων, ὧν θέλει ἐπιληφθῆ ἐν τῇ συνόδῳ ταύτῃ, θὰ ἔχωσι τὸ κῦρος, ὅπερ πρέπει νὰ ἔχωσιν ἂν προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν αὐτῶν ἄνευ τῶν νέων ἡμῶν συναδέλφων, ἀφοῦ μάλιστα οἱ συνάδελφοι οὗτοι ζητοῦσιν ἐν ὀνόματι τῶν ἐντολέων αὑτῶν, ὅπως παρακαθήσωσιν ἐνταῦθα, φέρουσι δὲ καὶ νόμιμον τίτλον. Προτείνω λοιπὸν καὶ χάριν τοῦ δικαιώματος ἐκείνων καὶ χάριν ἡμῶν καὶ χάριν τοῦ κύρους τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀποδεχθῶμεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ τοὺς εἰσελθόντας ἤδη εἰς αὐτὸν συναδέλφους, καὶ προβῶμεν εὐθὺς μετ’ αὐτῶν εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν τμημάτων.

§25ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐνόμιζον, ὅτι ἤθελον ἀναγκασθῆ νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως σήμερον. Δυστυχῶς ὅμως αἱ θεωρίαι, αἱ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξενεχθεῖσαι εἰς τὴν Βουλὴν, μὲ ἀναγκάζουσι νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν μοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσω νὰ παρέλθωσιν αὗται ἐν σιγῇ. Ἀσυμβίβαστος πρὸς τὸ πολίτευμα καὶ ἑπομένως πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς τυγχάνει ἡ ἀντίῤῥησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προέβαλε κατὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Βόλου βουλευτὴς σᾶς ἀνεκοίνωσεν. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ πρότασις ἐκείνη εἶνε ἀπαράδεκτος, παρέπεμψε δὲ τὸν βουλευτὴν ἐκ Βόλου καὶ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην μὲ αὐτὸν, ν’ ἀναπτύξωσι τὰς ἐνστάσεις των ἐνώπιον τῶν τμημάτων, τὰ ὁποῖα θέλουν ἐξελέγξει τὰς ἐκλογὰς τῶν προσαρτηθεισῶν χωρῶν. Ἡ γνώμη αὕτη μοὶ φαίνεται, ὅτι περιορίζει τὸ μέγα δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἰδίαν αὑτῆς συγκρότησιν. Εἶναι δὲ τὸ δικαίωμα τοῦτο σημαντικὸν, διότι δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ ἢ νὰ πλαστογραφήσῃ τὴν γνησιότητα τῆς συγκροτήσεώς της· ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἠδύνατο νὰ συμβῇ νὰ εἰσέλθωσι κατὰ τὴν πρώτην συγκρότησιν τῆς Βουλῆς ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὴν πρόληψιν, ὅτι ἔλαβον τίτλον νόμιμον νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν, οὕτω δὲ ἠδύναντο νὰ μετάσχωσι τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ ἐπηρεάσωσι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἡ Βουλὴ θέλει καταρτισθῆ, ἄνδρες ὅλως ἀλλότριοι καὶ ξένοι αὐτῆς. Ἡ Βουλὴ πρὸ παντὸς ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ τὸν ἴδιον ἑαυτῆς καταρτισμὸν, διὰ νὰ πεισθῇ, ὅτι ἀποτελεῖται ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὴν πρόληψιν, ὅτι ἀπεστάλησαν, ἵνα ἀποτελέσωσι νομίμως τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ γνώμη τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ἀποκρούσασα ὡς ἀπαράδεκτον τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ Βόλου βουλευτοῦ, μοὶ ἐφάνη ἀσυμβίβαστος πρὸς τὸ πολίτευμα, ἄλλη τις θεωρία, ἣν ἤκουσα ἐπαγγελθεῖσαν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀνατρέπει πᾶσαν νόμιμον τάξιν. Δὲν πρέπει νὰ παραστήσω ὑμῖν πῶς ὀνομάζεται ἡ κατάστασις τῆς πολιτείας ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ λαοὶ ἐξασκοῦσι τὰ δικαιώματα αὐτῶν ἄνευ οὐδενὸς προσδιορισμοῦ, ἄνευ κανονισμοῦ τινος τοῦ τρόπου τῆς ἐνασκήσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ τοιαύτη κατάστασις δὲν ὑποθέτει τὴν ὕπαρξιν τῆς νομίμου τάξεως. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν εἶναι δικαίωμα καθολικὸν, συνδεόμενον μὲ τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τοῦ ἀτόμου· ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο, διὰ νὰ ἐνασκηθῇ, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ προηγουμένως κανονισμένος ὁ τρόπος καθ’ ὃν πρέπει νὰ ἐνασκῆται. Ἐὰν δὲ ζητήσῃ νὰ ἐνασκηθῇ ἄνευ οὐδενὸς προηγουμένου κανονισμοῦ, ἀνατρέπει τὴν νόμιμον τάξιν. Τὸ σημερινὸν ζήτημα, κύριοι, ἦτον ἄξιον τῷ ὄντι νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν παρεξενεύθην οὔτε ὅταν ἤκουσα τὸν ἔντιμον ἐκ Βόλου βουλευτὴν προτείναντα τὴν πρότασίν του, οὐδὲ ὅταν ἤκουσα τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐντίμου ἐκ Μαντινείας βουλευτοῦ. Αἱ ἐκλογαὶ ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις χώραις ἐγένοντο δυνάμει πράξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξεδόθησαν ὑπὸ τῆς ἐξουσίας ἥτις ἦτο ἁρμοδία. Τὸ νομοθετεῖν δὲν ἀνήκει εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὁ δὲ κανονισμὸς τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις χώραις, δὲν ἐγένετο ὑπὸ τῆς ἐξουσίας τῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Ἡ νομοτελεστικὴ λοιπὸν ἐξουσία ἠδύνατο νὰ νομοθετήσῃ; καὶ ἐὰν ἐνομοθέτησεν, αἱ πράξεις αὐτῆς ἔχουσι νόμιμον κῦρος; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ὥριμος σήμερον ν’ ἀποφανθῇ, καὶ ἴσως ἔπρεπε ν’ ἀποκρύψω σήμερον ἀπ’ αὐτῆς τὴν γνώμην μου, διότι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσῃ περὶ τούτου. Δὲν διστάζω ὅμως νὰ δηλώσω, ὅτι, μολονότι τὸ πολίτευμα διακρίνει τὰς ἐξουσίας ὁσάκις δύνανται νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς κίνδυνον σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ προβῇ καὶ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, δι’ ὧν δύναται νὰ προλάβῃ τὸν κίνδυνον. Ἀλλ’ ἡ περίστασις αὕτη δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι ὑπῆρξε κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, οὔτε ὅτι ἦτον ἀναπόφευκτον νὰ ἦναι ἀποῦσα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ κατάληψις τῆς χώρας καὶ ἐφ’ ὅσον χρόνον ἔμελλε νὰ γένηται ὁ κανονισμὸς τῶν ἕνεκα τῆς καταλήψεως ἐπελθουσῶν σχέσεων, καὶ διὰ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ἐν καιρῷ. Εὑρίσκομαι ὅμως ἀπέναντι τοῦ ἑπομένου ζητήματος, ὅπερ γεννᾶται· αἱ πράξεις αἱ οὕτως ὑπὸ τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας ἐνεργηθεῖσαι, ἔχουσαι δὲ χαρακτῆρα νομοθετικὸν, δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἰσχυραὶ, ἐνῷ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ παροῦσα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ νὰ μὴ εὑρεθῇ οὕτως ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀντιποιηθῇ τὰ ἔργα ἐκείνης; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν ἔχω ἀπόλυτον γνώμην. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ὅταν αἱ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν, εἶχον ἀνάγκην ἄφευκτον κανονισμοῦ, καὶ ἂν ἐκανονίσθησαν μὲ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐκανονίσθησαν, τῶν πράξεων τούτων τὸ κῦρος δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ· αἱ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν ἅμα μετὰ τὴν κατάληψιν, ἦτο ὁ προσδιορισμὸς τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν οἱ κάτοικοι ἤθελον ἐξασκήσει τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα, τὸν προσδιορισμὸν δὲ τοῦτον ἐξάπαντος ἤθελε κανονίσει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία· ἂν ἐκανόνισεν αὐτὸν ἡ νομοτελεστικὴ, ὑπερέβη μὲν τὴν ἐξουσίαν της, ἀλλ’ ἔπραξεν ὅ,τι καὶ ἐκείνη ἤθελε πράξει. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ κῦρος τοῦ κανονισμοῦ τούτου, διότι ἐγένετο ὑπὸ τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, οὐδὲ τὸ κῦρος τῶν πράξεων, αἵτινες ἐγένοντο δυνάμει καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ τοιούτου κανονισμοῦ. Ἕνεκα τῆς γνώμης ταύτης, νομίζω, ὅτι οἱ βουλευταὶ οἱ προελθόντες ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῶν γενομένων ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις χώραις ἔχουσι νόμιμον τίτλον διὰ νὰ συνεδριάσωσι μεθ’ ἡμῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, διότι πᾶσαι αἱ προηγηθεῖσαι μὲν τῶν ἐκλογῶν, τείνουσαι ὅμως πρὸς καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς πράξεις, εἶναι ἰσχυραί. Τῷ ὄντι εἶναι λυπηρὸν, κύριοι, τοσοῦτον μέγα συμβεβηκὸς, ὁποῖον τὸ προκείμενον, νὰ προκαλέσῃ ἐν τῇ Βουλῇ, ἅμα συνελθούσῃ, συζητήσεις τοιαύτας, αἵτινες εὐχῆς ἔργον ἦτο νὰ μὴ ἐλάμβανον χώραν. Εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐθνῶν συμβεβηκότα τοιαῦτα δὲν προκαλοῦσι τοιαύτας συζητήσεις. Δὲν ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐμνημόνευσαν τοῦ συμβεβηκότος τούτου, ἐνεπνέοντο ἀπὸ διάφορα αἰσθήματα ἐκείνου ὑπὸ τοῦ ὁποίου ἐμπνέονται πάντες, οὔτε δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόβαλον τοὺς δισταγμοὺς, περὶ ὧν ὁ λόγος, ὅτι εἶχον σκοπὸν νὰ προκαλέσωσι σκάνδαλα καὶ νὰ ταράξωσι τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην, εἰς τὴν ὁποίαν βλέπω, ὅτι κλίνουσιν οἱ πλεῖστοι, διότι καὶ ἑκατέρα τῶν πτερύγων ἀπέληξεν εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα, καί τοι ἀπὸ διαφόρους ὁρμηθεῖσα λόγους, καὶ οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν προσελθόντες ὡς βουλευταὶ θέλουσιν ἐξισωθῆ μεθ’ ἡμῶν τῶν ἄλλων καὶ ἐν τοῖς δικαιώμασι καὶ ἐν τοῖς καθήκοσι, καὶ οὕτω θέλομεν πάντες προβῆ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν· ἐγὼ δὲ συμβουλεύω τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην ταύτην.

§26ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἔντιμος ἐξ Ἁγυιᾶς βουλευτὴς μοὶ ἀπηύθυνε μίαν ἐρώτησιν, δηλ. πῶς, ἐνῷ καὶ πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἐγνώριζον τὸ παράνομον τῶν ἐκλογῶν τούτων, κατῆλθον εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, σήμερον δὲ προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῶν ἀντιπροσώπων τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἁγυιᾶς βουλευτὴς ἐλησμόνησε, φαίνεται, ὅτι ἀνέγνω τὸ πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς πρόγραμμά μου, ἐν τῷ ὁποίῳ ῥητῶς καὶ σαφῶς διετύπωσα τοῦτο· ἀφοῦ δὲ ὡς πολίτης καὶ ὡς ὑποψήφιος ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Βόλου εἶχον τοιαύτην ἰδέαν καὶ ἀφοῦ ἐν τῷ μεταξὺ οὐδὲν νεώτερον γεγονὸς ἐπῆλθε καὶ οὐδὲν νεώτερον ἐπιχείρημα προτείνεται, ὅπως μεταβάλω γνώμην, ἤθελον θεωρήσει ἀδικαιολόγητον τὴν σιωπήν μου. Ἄλλως, ἐὰν δὲν κατηρχόμην εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, δὲν θὰ εἶχον σήμερον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω τὴν γνώμην μου ἐπισήμως. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἔφερον τοιαύτην πρότασιν, ἀλλ’ ἐπεθύμουν ἐπίσης νὰ μὴ παρέλθῃ ἐν σιγῇ ζήτημα τοσοῦτο σπουδαῖον. Ὁ δὲ ἀξιότιμος κύριος πρωθυπουργὸς, ἐκτὸς πολλῶν ἄλλων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀτυχῶς δὲν θὰ δυνηθῶ ν’ ἀπαντήσω, διότι εἶναι προκεχωρημένη ἡ ὥρα καὶ διότι τινὰ ἐξ αὐτῶν δὲν ἤκουσα καλῶς, εἶπε καὶ ὅτι ἡ ἐπιφύλαξις ὑπάρχει ἀκεραία, καὶ ὅτι δυνάμεθα νῦν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν τμημάτων· ἀλλ’ ἐὰν ἐν σιγῇ παρήρχετο ἡ ὑπόθεσις αὕτη σήμερον, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπέρχεται διὰ τῆς προκειμένης συζητήσεως. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἐκτὸς τούτου, εἶπε καὶ ὅτι εἶναι σκανδαλώδης καὶ παράνομος ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐνώπιόν σας. Λυποῦμαι πολὺ, διότι μοὶ ἀποδίδει τοιαύτην ἰδέαν, ἐνῷ τὴν πρότασίν μου ὑπαγορεύει πᾶν ἄλλο ἢ πρόθεσις πρὸς σκάνδαλα καὶ παρανομίας. Καὶ τίς ὁμιλεῖ, κύριοι, περὶ παρανομιῶν; Ἐκτιμήσατέ το. Ἀλλ’ ὅ,τι περισσότερον μὲ ἐξέπληξεν, εἶναι ἡ ἀσπὶς, διὰ τῆς ὁποίας ἠθέλησε νὰ προφυλαχθῇ· σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἀφοῦ παρῆλθεν ἤδη μία συνεδρίασις, ἔρχομαι σήμερον νὰ ὑποβάλω τὴν πρότασιν ταύτην. Φρονῶ, ὅτι ὁ τοιοῦτος ἰσχυρισμὸς ἀπάδει πληρέστατα εἰς τὴν λογικὴν, νομίζω δὲ ὅτι εἶναι ἀνάξιος συλλογισμὸς ῥήτορος πεπειραμένου, οἷος ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Κάλλιον ἐμοῦ γινώσκετε, κύριοι, ὅτι ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν γίνεται ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι συνεδρίασις, ἀλλ’ εἶναι ἡμέρα τελετῆς, καλῶς δ’ ἐπίσης γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην δὲν ἦσαν παρόντες πλέον τῶν 105 Βουλευτῶν καὶ ἀπαρτία δὲν ὑπῆρχε, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἀντιφρονούντων· ἑπομένως, ἐὰν ἀπεφάσιζον νὰ ὑποβάλω ὑμῖν ἐν τῷ μέσῳ τῆς τελετῆς τοιαύτην πρότασιν, ἠθέλετε βεβαίως θεωρήσει αὐτὴν γελοίαν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν τὴν πρότασίν μου ἔφερον σήμερον, ὅτε εἶναι ἡ πρώτη συνεδρίασις τῆς Βουλῆς. Κύριοι, διὰ τῆς προτάσεώς μου, ὡς προεῖπον, δὲν ἐπιδιώκω οὐδὲν ἄλλο, εἰμὴ νὰ εἰσέλθω ἐνταῦθα, ἐὰν πρόκηται νὰ εἰσέλθω, διὰ τῆς πύλης τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ οὐχὶ διὰ τῆς πύλης τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὅπως δήποτε ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἔσεται σεβαστή. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς ὑπέβαλεν ἑτέραν πρότασιν, τὸ δὲ Προεδρεῖον, ἂν θεωρῇ ἀπωτέραν τὴν ἰδικήν μου, ἂς θέσῃ πρῶτον αὐτὴν εἰς ψηφοφορίαν.

§27ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν βουλευτὴν Θεσσαλομαγνησίας τὸ γνωστὸν ἐκεῖνο....... Αὐτὸ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ μὴ ζητῆτε ψύλλους ’ς τ’ ἄχυρα. Ἀνέγνωσα τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ εἶδα τί ἔλεγε...... (Θόρυβος.)

§28ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατόπιν, κύριοι, τῶν ἐξηγήσεων τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. προέδρου τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καθὼς ἐπίσης καὶ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, εἶναι περιττὸν οἱ Βουλευταὶ οἱ ἐκλεχθέντες ἀπὸ τὰς νέας ἐπαρχίας νὰ παρατείνωσι τὴν συζήτησιν, ἥτις δὲν εἶναι εὐχάριστος. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σολιώτου.

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, παρακαλῶ, δύω λέξεις. Εὐχαρίστως βλέπω, ὅτι ὁμοφώνως θέλομεν λύσει τὸ ζήτημα, ὅπως ἐμπρέπει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Ἀπέχω σήμερον ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ἐῤῥέθησαν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ὑπάρχει σήμερον οὔτε ὁ κατάλληλος καιρὸς, οὔτε ἡ κατάλληλος ὥρα· ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἀποδείξω ἐν καιρῷ, ὅτι ἀφ’ ὅ,τι ἐγένετο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ καλλίτερον, καὶ ἂν ἐγίνετο ἄλλως, δὲν θὰ εἴχομεν τὰ ὡραῖα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον· ἀλλὰ περὶ τούτου, ἐπαναλέγω, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω ἐν καιρῷ, καὶ διὰ τοῦτο παύω τὸν λόγον αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ εἴπω τοῦτο, διότι ὑποθέτω, ὅτι θέλει σημειωθῆ, ὅτι ἡ Βουλὴ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μετὰ τὰ λεχθέντα, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ τὰ λεχθέντα νὰ μείνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ἄλλος τὸν λόγον· ἑπομένως κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἐκ τῶν λεχθέντων ἀρύομαι τὸ συμπέρασμα, καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἂν μετὰ τὰ λεχθέντα νομίζῃ εὔλογον νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν Τμημάτων, περιλαμβανομένων ὅλων τῶν ἐκλογῶν, παλαιῶν καὶ νέων ἐπαρχιῶν.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§34ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ὁρίσωμεν πρῶτον τὴν ὥραν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, διότι πιθανὸν κατόπιν, ἅμα ἀρχίσῃ ἡ κλήρωσις τῶν Τμημάτων, νὰ φύγωσι πολλοὶ βουλευταί. Λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἄλλην ὥραν, διότι ἡ 10 π. μ. δὲν εἶναι κατάλληλος.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὰς δύω μετὰ μεσημβρίαν, κ. Πρόεδρε, νὰ συνεδριάζωμεν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει νὰ συνεδριάζῃ εἰς τὰς 2 μ. μ. (Ὁρκίζονται οἱ βουλευταὶ Πετρίτσης καὶ Φλογαΐτης.)

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, νὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις τῶν Τμημάτων. Γίνεται ἡ κλήρωσις τῆς Βουλῆς εἰς Τμήματα, εἶτα δὲ καὶ τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰ Τμήματα, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κατριβάνου καὶ Σταμούλη, κατὰ τοὺς ἑπομένου, πίνακας. Κλήρωσις τῆς Βουλῆς εἰς Τμήματα.

Αʹ.

1) Ἰω. Ἀστεριάδης. 2) Γεωργ. Παχύς. 3) Σπυρ. Ἀλαμάνος. 4) Ἀνδρ. Πρεζάνης. 5) Κωνστ. Φλέσσας. 6) Κωνστ. Κωνσταντόπουλος. 7) Χαρίλ. Τρικούπης. 8) Γεώργ. Λιδωρίκης. 9) Δημ. Μ. Καλλιφρονᾶς. 10) Κομνᾶς Τράκας. 11) Ἀλέξ. Χατζηπέτρος. 12) Δημ. Παπατσώρης. 13) Νικόλ. Γεωργιάδης. 14) Νικόλ. Κάγκας. 15) Σωτ. Σωτηρόπουλος. 16) Παναγ. Ντετάκης 17) Ἀνδρ. Ἱερομνήμων. 18) Θεόδ. Ῥωμαῖος. 19) Ἀπόστ. Βασαρδάνης. 20) Περικλῆς Πεῤῥωτῆς. 21) Ἰω. Καλαμάρας. 22) Διομ. Διαμάντης. 23) Ζ. Ζαφειρόπουλος. 24) Ἰω. Παπαδόπουλος. 25) Πέτρος Μωραϊτίνης. 26) Ἀλέξ. Πετσάλης. 27) Γεώργ. Ξενουδάκης. 28) Χαράλ. Χρηστόπουλος. 29) Μ. Καΐρης Ὀρφανός. 30) Βασίλ. Βουδούρης. 31) Ἀθ. Μισυρλῆς.

Βʹ.

1) Ἀθ. Κατριβάνος. 2) Δημ. Παρασκευᾶς. 3) Κωνστ. Πανάρετος. 4) Δημ. Χατζόπουλος. 5) Ἰω. Λαμπρινόπουλος. 6) Δημ. Δεσποταῖος. 7) Ἀπόστ. Ἀθανασιάδης. 8) Κωνστ. Ἀναγνωστόπουλος. 9) Κωνστ. Κ. Γρίβας. 10) Δημ. Δημητρακάκης. 11) Παῦλος Καλλιγᾶς. 12) Ἀσημ. Χριστόπουλος. 13) Νικόλ. Κουκουσλῆς. 14) Λ. Καπετανάκος Μαυρομιχάλης. 15) Δημ. Ζέγγελης. 16) Σπυρ. Ζερβός. 17) Σ. Μοντεσάντος Μπουλελᾶς 18) Νικόλ. Καλαντζόπουλος. 19) Βασίλ. Βούτουνας. 20) Κωνστ. Χατζηπαναγιώτης. 21) Σπυρ. Κοντολέων. 22) Τηλέμ. Ῥούκης. 23) Κωνστ. Ῥαδινός. 24) Ῥοβέρτος Ῥώμας. 25) Ἰω. Στεφανόπουλος. 26) Ἀθ. Ζαφειριάδης. 27) Κωνστ. Καραπάνος. 28) Νικόλ. Κουμανιώτης. 29) Ἐπαμ. Α. Δημητρίου. 30) Χριστόδ. Δουζίνας. 31) Ἀνδρέας Μαρλᾶς.

Γʹ.

1) Νικολ. Μπαλάφας. 2) Ἰω. Ἀντωνόπουλος. 3) Ἀντ. Μαυρομιχάλης. 4) Δημ. Τουρνάκης. 5) Ἀπόστ. Φρόνιμος. 6) Πολυμέρης Ζαρίμπας. 7) Ἀντ. Μήτσας. 8) Ἀριστομ. Χατζηνικολῆς 9) Ἀθ. Παραμυθιώτης. 10) Ἀναστ. Σεγιώτης. 11) Δημ. Παπαλουκᾶς. 12) Εὐστ. Κοκέβης. 13) Κωνστ. Βελισσάριος. 14) Στέφ. Στεφανόπουλος. 15) Νικόλ. Μισυρλῆς. 16) Στέφ. Σκουλούδης. 17) Κωνστ. Μωραϊτίνης. 18) Λεωνίδας Καρυστινάκης. 19) Περ. Καλαμογδάρτης. 20) Κωνστ. Κατσάκος. 21) Σωκράτης Τζιβανόπουλος. 22) Ξεν. Βαλαωρίτης. 23) Στυλ. Κασιμάτης. 24) Ἀνδρ. Μεταξᾶς 25) Λεων. Καπετανάκης. 26) Σερίφ Βέης. 27) Κωνστ. Θεοδώρου. 28) Γεώρ. Τσώκρης. 29) Θρασ. Κανάρης. 30) Παναγ. Μανέτας. 31) Νικόλαος Νομικός.

Δʹ.

1) Δημ. Κριεζώτης. 2) Σπυρ. Βαλαωρίτης. 3) Νικόλ. Κατσικαπῆς. 4) Π. Μπογδάνος. 5) Γεώργ. Ἰακωβάτος. 6) Παναγ. Ἰακωβάτος. 7) Νικόλ. Στουρνάρας. 8) Γεώργ. Κόρπας. 9) Γεώργ. Σταμούλης. 10) Ἀλ. Ἀντωνόπουλος. 11) Δημ. Τσαχτσίρης. 12) Ἀγγελῆς Ῥοῦφος. 13) Νικόλ. Λεβίδης. 14) Ἀλέξ. Φωτήλας. 15) Λεων. Δεληγεώργης. 16) Ἐπαμ. Μπέλιας. 17) Γεώργ. Φιλάρετος. 18) Ἀναστ. Ζαρμάνης 19) Ἠλ. Κοσσονάκος. 20) Ἀθ. Ζαμπάκης. 21) Τατσέλος Μαυρομάτης. 22) Δημ. Βουλπιώτης. 23) Ἀλέξ. Θ. Ζαΐμης. 24) Ἀλκ. Παπαλουκᾶς. 25) Γεώργ. Μίλησης. 26) Θεμ. Δαραλέξης. 27) Κωνστ. Κουμουνδοῦρος. 28) Νικόλ. Ἀμβράζης. 29) Νικόλ. Στεφανίδης. 30) Μιχ. Ἰατρίδης. 31) Περικλῆς Παπαδόπουλος.

Εʹ.

1) Ἰω. Καρτάλης 2) Ἀγαμ. Μεταξᾶς. 3) Ἀριστ. Τζιβανόπουλος. 4) Ἀριστομ. Κοντογούρης. 5) Σπυρ. Κουκούλεζας. 6) Στάμος Νάζος. 7) Ἀθ. Βασιλείου. 8) Ἀντ. Μάτσας. 9) Μελέτ. Ῥουσόπουλος. 10) Λεων. Ζωγράφος. 11) Δημ. Ζουλούμης. 12) Κων. Λομβάρδος. 13) Ἱερών. Κασαβέτης. 14) Ἠλ. Παλαμίδης. 15) Ἀντ. Καρδαρᾶς. 16) Κων. Ἀργυρόπουλος. 17) Ἀναστ. Νικοκάβουρας. 18) Ἀναστ. Λούντζης. 19) Νικ. Βαλσαμάκης. 20) Χαρ. Κανελλόπουλος. 21) Γεώργ. Φραγγίδης. 22) Ἰωάννης Ζαλλώνης. 23) Ἀρισ. Ἀργυρόπουλος. 24) Ἰω. Γεωργαντᾶς. 25) Ὄθων Μαῦρος. 26) Γεώργ. Ῥοῦφος. 27) Νικόλ. Ζῶτος. 28) Θεόδ. Γκίκας. 29) Νικ. Βλαχόπουλος. 30) Δημ. Οἰκονομίδης.

ΣΤʹ.

1) Τιμ. Ἀδαμόπουλος. 2) Ἀναστ. Ζερβός. 3) Ὀδ. Πετρόπουλος. 4) Στέφ. Δραγούμης. 5) Εὐάγ. Ἀντύπας. 6) Ἀντ. Ζυγομαλᾶς. 7) Ἰω. Γρυπάρης. 8) Δ. Μεταλλινός. 9) Κων. Κοττίκας. 10) Δημοσθ. Στάϊκος. 11) Ἀθ. Χατζηγάκης. 12) Κων. Χαλκιόπουλος. 13) Δημ. Τερτίπης. 14) Ἀθ. Κέφαλος. 15) Δημ. Κουρκουμέλης. 16) Δημ. Τζάνες. 17) Μιλτ. Βαρότσης. 18) Ἀλκιβ. Μάνδαλος. 19) Δημ. Ν. Καλλιφρονᾶς. 20) Ἐπ. Κριεζῆς. 21) Δημ. Ἀντωναρόπουλος. 22) Ἀλέξ. Κοντόσταυλος. 23) Περ. Μποῦτος. 24) Ξανθὸς Πικουλάκης. 25) Γεώργ. Φλωριᾶς. 26) Γεώργ. Παπαστάμος. 27) Ἀναγ. Δαλιάνης. 28) Σπήλ. Ἀντωνόπουλος. 29) Νικόλ. Παπαμιχαλόπουλος. 30) Μιχ. Δαμιράλης.

Ζʹ.

1) Φίλ. Βάρβογλης. 2) Γ. Σιβιτανίδης. 3) Λάζ. Παπασταθόπουλος. 4) Ἀναστ. Βάλβης. 5) Χ. Στεριάδης. 6) Ἰω. Καπιτσίνης. 7) Χαρ. Τζανετάκης. 8) Ἀθ. Γ. Πετιμεζᾶς 9) Κ. Παπανικολῆς. 10) Δ. Κάρτσωνας. 11) Ἀλέξ. Κομουνδοῦρος. 12) Ἀνδρ. Ψύλλας. 13) Ἀθαν. Ἴσκος. 14) Ἀντών. Πετρίτσης. 15) Σωτ. Δανόπουλος. 16) Χαλὴλ Δερβὶς Βέης. 17) Σπυρ. Καρατσκάκης. 18) Δημ. Ῥάλλης. 19) Δημ. Μουτσόπουλος. 20) Ἰω. Μεσσηνέζης. 21) Ἰω. Μοσχοβάκης. 22) Ν. Βαρβιτσιώτης. 23) Γ. Λάππας. 24) Ἀριστομ. Βαλέττας. 25) Ἀθαν. Βαλαβάνης. 26) Σπυρ. Σιδέρης. 27) Ἀλ. Καραμπίνης. 28) Δ. Τριγγέτας. 29) Ἠλ. Ποταμιάνος. 30) Δημ. Σταυρόπουλος.

Ηʹ.

1) Σωτήρ. Πετιμεζᾶς. 2) Πέτρος Πετροπουλάκης. 3) Φώτιος Κανελλόπουλος. 4) Θ. Φλογαΐτης. 5) Κωνστ. Σαλταφέρος. 6) Κωνστ. Ἰσχόμαχος. 7) Βλάσιος Βαλτινός. 8) Δ. Δόγκας. 9) Γ. Δ. Βούλγαρης. 10 Βαρβαρῖγο, Πήλικας. 11) Φρεδερεῖκος Καῤῥέρ. 12) Λ. Κοκορῖκος. 13) Πέτρος Σκουμπουρδῆς. 14) Ν. Μεταξᾶς. 15) Παναγ. Ῥίτσος. 16) Ἠλ. Παπαηλιόπουλος. 17 Π. Βράϊλλας Ἀρμένης. 18) Σπυρ. Νοταρᾶς. 19) Ν. Παπανικολάου 20) Δ. Γουδῆς. 21) Ἀντ. Ἀντωνιάδης. 22) Γεώργ. Παπαγεωργίου. 23) Νικόλ. Φαρμάκης. 24) Θ. Δηλιγιάννης. 25) Ἀνδρ. Ῥηγόπουλος. 26) Κ. Διαλέτης. 27) Γεώργ. Λεωνίδας. 28) Χρῆστος Σολιώτης. 29) Ἀνδρ. Αὐγερινός. 30) Γ. Ζηνόπουλος. Κλήρωσις τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰ Τμήματα.

Αʹ.

Ἀδάμαντος. Λαρίσσης. Θήρας. Ζακύνθου. Οἰτύλου. Μεγαλοπόλεως. Ναυπλίας. Καλαβρύτων. Τροιζηνίας. Καλαμπάκας.

Βʹ.

Φθιώτιδος. Ξηροχωρίου. Μέσης. Λεβαδείας. Αἰγίνης. Τήνου. Σύρου. Παρνασσίδος. Ἄνδρου. Ἐπιδαύρου τῆς Λιμηρᾶς.

Γʹ.

Λακεδαίμονος. Κερκύρας. Αἰγιαλείας. Κυνουρίας. Σκοπέλου. Ὄρους. Γόρτυνος. Λευκάδος. Νάξου.

Δʹ.

Ἠλείας. Τριφυλλίας. Βώλου. Σάμης. Ὕδρας. Ἑρμιονίδος. Ἄργους. Γυθείου. Κορινθίας.

Εʹ.

Ναυπακτίας. Θηβῶν. Πατρῶν. Μεσσήνης–Σπετσῶν. Τριχωνίας. Ἄρτης. Βάλτου. Πυλίας.

Ϛʹ.

Μήλου. Πάλης. Δωρίδος. Τυρνάβου. Παξῶν. Ὀλυμπίας. Δομοκοῦ καὶ Φερσάλων. Καρυστίας. Ἁγυιᾶς.

Ζʹ.

Κυθήρων. Μεγαρίδος. Κραναίας. Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου. Τρικάλων. Ἁλμυροῦ. Καλαμῶν. Χαλκίδος. Τζουμέρκων.

Ηʹ.

Μαντινείας. Κέας. Ἰθάκης. Λοκρίδος. Νέων Ψαρῶν. Ἀττικῆς. Μεσολογγίου. Καρδίτσης. Εὐρυτανίας.

§38ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Αὔριον νὰ γείνῃ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπικυρωθῶσι τὰ πρακτικά.

§39ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Αὔριον λοιπὸν εἰς τὰς 2 ὥρας μ. μ. θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 2 μ. μ.