1881.02.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79

τῆς 25 Φεβρουαρίου 1881.

Ὥρα 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως πρὸς ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν, ὁ κ. Φλογαΐτης τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀρδεύσεως τοῦ Ληλαντίου πεδίου, καὶ πολλοὶ βουλευταὶ πρότασιν νόμου περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ. Θὰ τυπωθῶσιν. Ὁ κ. Μαλαβάζης, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Pressel, πληροφορεῖ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔδωκε πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκθεσιν περὶ τῶν μελετῶν τῶν σιδηροδρόμων.

§2ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τῳόντι ὁ κ. Μαλαβάζης, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Pressel, ὑπέβαλεν ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον περὶ τῶν μελετῶν τῶν σιδηροδρόμων. Ἡ ἀναφορὰ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ κατατεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ νὰ τυπωθῇ, καθὼς καὶ τὸ τηλεγράφημα.

§4ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Μάλιστα. Ἰδοὺ, κύριε πρόεδρε, ἡ ἀναφορά. (Τὴν καταθέτει.)

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ φοιτηταὶ τῆς Θεολογικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου ἐξαιτοῦνται, ἵνα ὁ μισθὸς τῶν καθηγητῶν τῶν ἱερῶν μαθημάτων ἐξισωθῇ πρὸς τὸν τῶν λοιπῶν καθηγητῶν. — Ὁ Κυριακούλης Μαυρομιχάλης ἢ Ῥοδίτης, ἀγωνιστὴς, παρακαλεῖ νὰ τῷ δοθῇ ἀνάλογος σύνταξις, διὰ τὰς πρὸς τὸ ἔθνος ὑπηρεσίας του.

§6Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν αἴτησιν ταύτην τοῦ κυρίου Μαυρομιχάλη ἢ Ῥοδίτη παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἵνα τῷ δοθῇ ἓν βοήθημα, καθόσον εἶναι ἀγωνιστὴς τοῦ 1821 καὶ αὐτὸς καὶ ὁ πατήρ του, καὶ προσέφερον πολλὰς ἐκδουλεύσεις εἰς τὴν πατρίδα. Εἶναι ἤδη ἑβδομηκοντούτης καὶ ὑποφέρει μεγάλως.

§7ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§8Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ συστηθῶσι καὶ πολλαὶ ἄλλαι, ὄχι μόνον αὐτή.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Σοφούλα χήρα Δ. Λαζάρου Κουντουριώτου, διὰ τὰς γνωστὰς πρὸς τὴν πατρίδα θυσίας τῆς οἰκογενείας τοῦ συζύγου της, ζητεῖ νὰ τῇ χορηγηθῇ ἀνάλογος μηνιαία σύνταξις.

§10ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἶναι ἕτοιμον τὸ νομοσχέδιον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Νικόλαος Παπαδόπουλος ἐκ Τριπόλεως, ἐπίτιμος ὑπολοχαγὸς τῆς φάλαγγος καὶ ἐκδότης τῆς «Φήμης,» ζητεῖ νὰ μετατεθῇ εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα ἢ τοὐλάχιστον νὰ τῷ δοθῇ σύνταξίς τις.

§12Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἐπίτιμος φαλαγγίτης αὐτός;

§13ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§14Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ὅπως μετατεθῇ εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα, διότι καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι.

§15ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Εἶναι πολλοὶ τοιοῦτοι.

§16ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Αὐτοὶ, ἐπειδὴ εἶναι ἐπίτιμοι φαλαγγῖται, δὲν εἶναι ἀγωνισταί.

§17ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἕνα φαλαγγίτην ἐν Πόρῳ, ὅστις εἶναι πράγματι ἀγωνιστὴς, ἔχει τὰ σπλάγχνα του ἡμικεχυμένα καὶ σφαίρας ἐντὸς τῶν σαρκῶν του· ὀνομάζεται Δημήτριος Θερμὸς ἢ Τουρκοδημήτρης, καὶ λαμβάνει μόνον εὐτελές τι ποσόν.

§18Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ, νὰ φέρητε τὸν κατάλογον ὅλων αὐτῶν.

§19ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Μάλιστα.

§20ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ ὅλων ἐν γένει τῶν φαλαγγιτῶν καὶ ὀνομαστικὸς κατάλογος αὐτῶν· διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπροτείνετο, ὅπως ἐπανέλθωσιν ὅλοι, ἐπειδὴ εἶναι πολλὰ ὀλίγοι, εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται, κ. πρόεδρε, περὶ τῶν φαλαγγιτῶν τῶν προικοδοτημένων, εἰς οὓς ἀφορᾷ τὸ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑποβληθὲν νομοσχέδιον· ἤδη πρόκειται περὶ ἰδιαιτέρας τάξεως φαλαγγιτῶν, τῶν λεγομένων ἐπιτίμων. Πόσοι εἶναι οἱ τοιοῦτοι; Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ ἐξακριβώσῃ τὸν ἀριθμόν· προσεπάθησε διὰ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μάθῃ τὰ κατ’ αὐτοὺς καὶ ἀπηύθυνεν ἐγκύκλιον εἰς ὅλον τὸ Κράτος, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῶσιν ἐντελῶς. Οὐχ ἧττον εἶναι βέβαιον, ὅτι δύω ἢ τρία τῶν προσώπων τούτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνταῦθα καὶ τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζομεν, ἔχουσι τοὐλάχιστον ἴσα δικαιώματα πρὸς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν προικοδοτημένην φάλαγγα. Ἑπομένως παραδέχομαι τὴν ἰδέαν τοῦ κ. βουλευτοῦ Καλαβρύτων νὰ ὑποβληθῇ ἰδιαίτερον νομοσχέδιον διὰ ταῦτα τὰ πρόσωπα τὰ γνωστά.

§22ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ τὸν Ἀνδραβιδιώτην, ὅστις ὑπηρέτησε καθ’ ὅλον τὸν ἀγῶνα χιλίαρχος, καὶ τοῦ ὁποίου τὰ ἔγγραφα καὶ τὸ διάταγμα, δι’ οὗ ἐβαθμολογήθη ταγματάρχης τῆς φάλαγγος, εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Νὰ μελετήσῃ λοιπὸν ταῦτα ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ νὰ φέρῃ ἰδιαίτερον νόμον, διότι οὗτος εἶχε λάβει βαθμὸν, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν, οὔτε γραμμάτιον, οὔτε σύνταξίν τινα ἔλαβεν ἡ ἐπιζῶσα χήρα αὐτοῦ. Ἀπέθανεν αὐτὸς καὶ οἱ κληρονόμοι του, καὶ ἡ χήρα του στερεῖται τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κκ. ὑπουργοὺς νὰ συμπεριλάβωσι καὶ αὐτόν.

§23Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἅμα γενικευθοῦν τὰ ζητήματα, δὲν θὰ γείνῃ τίποτε.

§24ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε τὸν Ἀδραβιδιώτην;

§25Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν γνωρίζω.

§26ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δίκαιον λοιπὸν νὰ μὴ λάβῃ τίποτε αὐτός; Τοσαύτας ἐκδουλεύσεις παρέσχε τῇ πατρίδι κατὰ τὸν ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνα.....

§27Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Τρικούπης εἶπε περὶ ἐπιτίμων φαλαγγιτῶν. Ποίους ἐννοεῖ τοιούτους; ἐγὼ ἐννοῶ τοὺς ἐγγεγραμμένους εἰς τὰ μητρῷα τοῦ 1833 καὶ 1834, διότι κατὰ τὰς ἐπαναστάσεις τοῦ 1848, 1849 καὶ 1850 ἔκαμαν ἐπιτίμους φαλαγγίτας παιδιά.

§28ΤΙΝΕΣ. Αὐτοὶ δὲν εἶναι φαλαγγῖται.

§29Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς ἔκαμαν ἐπιτίμους φαλαγγίτας, ἐνῷ πράγατι δὲν εἶναι. —Ἐγὼ λοιπὸν ἐννοῶ τοὺς εἰς τὰ μητρῷα τοῦ 1833 καὶ 1831 ἄνευ ἀποδοχῶν. Αὐτοὶ εἶναι ἀγωνισταί. Τώρα εἶπεν ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ νομοσχέδιον· τὰ ἄλλα ὅμως εἶναι διὰ διατάγματος.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῖοι ζῶσι καὶ ποῖοι ἀπέθανον δὲν εἶναι γνωστόν.

§31Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι, καὶ νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ· τὸ εὑρίσκω ἀμέσως. Ὑπάρχουν δύο βιβλία, τῆς ἐνεργοῦ καὶ μὴ ἐνεργοῦ φάλαγγος, καὶ ἐκεῖ εἶναι ὅλοι μέσα.

§32ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Εἶναι τῆς προικοδοτημένης.

§33Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐνεργὸς φάλαγξ, ἡ προικοδοτημένη.

§34ΡΟΥΚΗΣ. Ἕως ὅτου τελειώσῃ ἡ συζήτησις, κ. Πετιμεζᾶ, ὁ κ. Παπαδόπουλος ἀποθνήσκει.

§35ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Τοῦτο συνέβη καὶ εἰς τὸν πατέρα τοῦ...

§36ΣΚΟΥΖΕΣ. Λόγου γενομένου, κύριοι, περὶ τῆς προικοδοτημένης φάλαγγος καὶ τῆς ἐνεργοῦ, νομίζω καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφορὰν ἑνὸς, ὅστις ἔχει ἓν ἰδιαίτερον συστατικόν· ὀνομάζεται Κ. Γιαννακόπουλος. Αὐτὸς ἔλαβε τὸν βαθμὸν ἀνθυπολοχαγοῦ τῆς προικοδοτημένης φάλαγγος εἰς τὰ 1834 ἢ 1835, καὶ ἔκτοτε ἔμεινεν εἰς αὐτὸν τὸν βαθμόν· ἔβλεπε δὲ πολλοὺς ἄλλους συγχρόνους του καὶ πολὺ νεωτέρους του ἀνακαλουμένους εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα, καὶ τοὺς εἶδε γενομένους ὑπολοχαγοὺς καὶ λοχαγούς. Ἐζήτησε πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους νὰ μάθῃ τὴν ἀφορμὴν, διατί αὐτὸς ἔμεινε, καὶ ἔμαθεν, ὅτι ἀπὸ τὸ 1861 ἐφαίνετο ὡς ἀποθανών. Ἠναγκάσθη λοιπὸν νὰ λάβῃ πιστοποιητικὸν ἐπίσημον ἀπὸ τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων περὶ τῆς ταὐτότητός του καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ζωὴν ὡς ἄλλος Λάζαρος, ὑπέβαλε δὲ τῷ ὑπουργῷ τῶν Στρατιωτικῶν ἀναφορὰν, ζητῶν ὅπως τύχῃ δικαιοσύνης. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο πολλοὶ ἄλλοι ἐπροβιβάσθησαν, καὶ δὴ ἐσχάτως, αὐτὸς δὲ ἔμεινε παρηγκωνισμένος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν ἀναφοράν του, ὅπως ἀνακληθῇ τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα, ἀφ’ οὗ ἐπὶ εἴκοσιν ἤδη ἔτη ἐνομίζετο ἀποθανὼν, καθόσον τοῦτο εἶναι δίκαιον.

§37ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχει μητρῷον, ἐν ᾧ εἰσὶν ἐγγεγραμμένοι ἅπαντες οἱ ὡς φαλαγγῖται ἀγωνισταὶ τοῦ ἀγῶνος, εἶναι δὲ καὶ ἐπίτιμοι ἀξιωματικοὶ τῆς φάλαγγος· ὑπάρχει δὲ καὶ τρίτη κατηγορία, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὠνομάσθησαν ἐπίτιμοι ἀξιωματικοὶ τῆς φάλαγγος κατὰ τὰς τελευταίας ἐσωτερικὰς ἐπαναστάσεις, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς προικοδοτημένης φάλαγγος, καθόσον διὰ διαταγμάτων ὠνομάσθησαν ἀξιωματικοὶ καὶ καταχρηστικῶς ἐνεγράφησαν εἰς τὴν δύναμιν τῶν φαλαγγιτῶν τοῦ ἀγῶνος. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἐπρότεινε νὰ γείνωσιν ὅλοι, καὶ οὕτω δέον νὰ γείνῃ, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δεσμεύεται καὶ δὲν δύναται νὰ φέρῃ εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα πλέον τοῦ ἐν τῷ νόμῳ ὡρισμένου ἀριθμοῦ τόσον ἀνωτέρους καθὼς καὶ κατωτέρους ἀξιωματικούς. Ὅθεν ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ διὰ νόμου ἀριθμὸς ἴσος μὲ τοὺς ὑπολειπομένους ὀλιγίστους, οἵτινες, ὡς μὴ ὤφειλεν, ὑποφέρουν.

§38ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς προικοδοτημένης φάλαγγος.

§39ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν διὰ ταῦτα, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φέρῃ εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φέρουν τὸν βαθμὸν τοῦ φαλαγγίτου, χωρὶς νὰ ἀποβλέψῃ οὐδόλως εἰς τὸν ἀριθμόν.

§40Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ φέρῃ νόμον· ἄνευ νόμου δὲν γίνεται.

§41ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ Παπαδόπουλος, κύριε πρόεδρε, δὲν πιστεύω νὰ συνέλαβε τὴν ἰδέαν νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῶν φαλαγγιτῶν· αὐτὸς λέγει: εἶμαι ἀγωνιστὴς καὶ ἀποθνήσκω ἀπὸ τὴν πεῖναν, καὶ δόσατέ μου μίαν βοήθειαν. Πρόκειται λοιπὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ Παπαδοπούλου νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀγωνιστῶν; Διὰ τὸν Παπαδόπουλον τὸ ζήτημα εἶναι δικαιότατον, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὥστε νὰ φέρῃ εἰδικὸν νομοσχέδιον περὶ τούτου· τὰ ἄλλα εἰσὶ ζητήματα ὅλως ἰδιαίτερα. (Θόρυβος.) Προτείνω λοιπὸν, ὥστε ὁ ὑπουργὸς νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Παπαδόπουλος καὶ εἴτις ἄλλος γνωστὸς, ὑπαγόμενος εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, νὰ ἀνακληθῶσιν εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα.

§42ΡΟΥΦΟΣ. Καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας συνόδους ὑπεβλήθησαν αἰτήσεις, αἵτινες παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἐπείσθη, ὅτι ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων τῶν ἀγωνισθέντων πράγματι τὸν μεγάλον ἀγῶνα, πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις· ἐξαιρετικῶς ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ δίδῃ προνόμια μόνον εἰς μερικοὺς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς περὶ ὅλων ἐν γένει τῶν ἐπιζώντων πράγματι ἀγωνιστῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὅλας τὰς συστάσεις τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§43Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν κ. Ῥικάκην, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ διὰ τὸν Παπαδόπουλον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίστασιν τοῦ κ. Ἀνδραβιδιώτου, αὐτὸ εἶναι ζήτημα, ὅπερ καὶ δικαστικῶς δύναται νὰ λυθῇ· ἀλλὰ προβάλλεται ἤδη τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς, καὶ τούτου ἕνεκεν οἱ κληρονόμοι δὲν δύνανται νὰ διακινδυνεύσουν τὰς ἀπαιτήσεις των ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, καθόσον ὑπάρχει τὸ διάταγμα, γεγραμμένον μάλιστα ἰδίᾳ χειρὶ τοῦ μακαρίτου Ὄθωνος, δι’ οὗ κατὰ τὸ 1844 δίδεται εἰς αὐτὸν ὁ βαθμὸς τοῦ ταγματάρχου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι θέλει ἐπιφορτισθῆ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐκδώσῃ τὸ ἀναλογοῦν εἰς τὸν βαθμόν του φαλαγγιτικὸν γραμμάτιον. Ὁ κ. ὑπουργὸς δύναται νὰ ἴδῃ τὸ διάταγμα τοῦτο τὸ πρωτότυπον. Πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νομοσχεδίου νὰ ἄρῃ τὴν παραγραφὴν, καὶ οἱ κληρονόμοι τοῦ Ἀνδραβιδιώτου λαμβάνουν αὐτοδικαίως τὰ δικαιώματά των. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ ἴδῃ τὸ διάταγμα, ὅπερ ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην.

§44ΛΑΠΑΣ. Δύο λέξεις, παρακαλῶ, νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ, διὰ νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν. Ὑπάρχουν φαλαγγῖται ἀξιωματικοὶ, ἔχοντες δύο ἕως τρεῖς πληγάς. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ὑπάρχει εἷς Ἰωάννης Τσάθας ἀνθυπολοχαγὸς, φέρων δύο πληγὰς, καὶ εἶναι ἐπίτιμος ἀξιωματικὸς τῆς φάλαγγος. Τώρα λοιπὸν αὐτοὶ οἱ φαλαγγῖται ἐννοεῖτε βεβαίως, ὅτι πρέπει νὰ δικαιωθῶσι καὶ πρέπει νὰ λάβωσιν ὀλίγον ψωμὶ νὰ φάγουν εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς των. Τὸ ἕν μὲ τὸ ἄλλο δὲν ἔχει σχέσιν. Ἐδῶ ὑπάρχουν τέσσαρες ἕως πέντε ἀξιωματικοὶ τῆς φάλαγγος, ἐπίσημοι ἀγωνισταὶ, καὶ περὶ αὐτῶν πρόκειται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ σκεφθῇ περὶ αὐτῶν.

§45Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐξέχασες τὸν Κοκλάραν, κύριε Λάπα.

§46ΛΑΠΑΣ. Πιθανὸν νὰ τὸν ἐξέχασα. Καὶ δι’ αὐτὸν, μάλιστα.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Καλαβρύτων εἶπεν, ὅτι τὸ ἀδίκημα τὸ προσγινόμενον εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ μακαρίτου Ἀνδραβιδιώτου δύναται νὰ θεραπευθῇ καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μόνης ἄνευ νομοθετήματος. Εἶναι βέβαιον ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ κάμω περὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅτι μέγα εἶναι τὸ ἀδίκημα, διότι ὁ Ἀνδραβιδιώτης εἶχε λάβει τὸν βαθμόν του πρὸ καιροῦ· ἀλλ’ ἀμφιβάλλω ἂν δύναται ἡ Κυβέρνησις μόνη ἄνευ νομοθετήματος ν’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν θέλει κάμει, πεισθῇ, ὅτι δὲν δύναται μόνος ν’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην, θέλει βεβαίως περιλάβει τὰ περὶ τούτου ἐντὸς τοῦ νομοθετήματος, περὶ οὗ γίνεται λόγος.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δεϊμέζης ὑποβάλλει τροπολογίας τινὰς εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἁλάτων. Θὰ τυπωθῇ.

§49Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα δὲν εἶναι καιρὸς δι’ ἅλατα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ι. Δ. Παπαϊωάννου, διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος ἡ «Δούλη Ἑλλὰς», ζητεῖ συνδρομάς.

§51Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, κύριοι, τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποία εἶναι ἡ χρονολογία τοῦ διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπαναφέρονται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ οἱ παρανόμως εἰς ἀποστρατείαν τεθέντες ἀξιωματικοὶ, ὁποία ἐνέργεια ἐγένετο ἀπὸ τῆς χρονολογίας τοῦ διατάγματος, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ἐσχάτως ψηφισθέντος νόμου.

§52ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Δὲν ἐκοινοποιήθη διάταγμα.

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐρωτήσω, διότι ὁ νόμος ὁρίζει προθεσμίαν ἀπὸ τῆς χρονολογίας τοῦ διατάγματος.

§54ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὁ νόμος λέγει ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος.

§55ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§56ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ἀλλά....

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸν ἔχω ἐδῶ «ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς χρονολογίας τοῦ διατάγματος».

§58ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ἡ χρονολογία ἀφορᾷ τὴν δημοσίευσιν ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ διάταγμα δὲν ὑπάρχει.

§59ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Χαίρω, διότι λαμβάνω τὴν ἀπάντησιν ταύτην, ἥτις βεβαίως θὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι δὲν ὑπάρχει διάταγμα μέχρι τῆς σήμερον, καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τοῦτο, ὅτι ἄνθρωποι, ἐπανελθόντες διὰ νόμου εἰς τὸν στρατὸν, μένουσιν ἄνευ ἐργασίας, ἐνῷ εἶναι ἱκανοὶ καὶ προθυμότατοι νὰ ἐργασθῶσι καὶ ἐνῷ ἔχετε ἀνάγκην ἀξιωματικῶν. Μετὰ τοῦτο μεταβαίνω εἰς ἑτέραν ἐπερώτησιν τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος. Κύριοι, ἐνδιαφέρεται μία ἐπαρχία σήμερον, ἀλλὰ δὲν εἶναι παράδοξον καὶ ἄλλη αὔριον νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον παράπονον, διότι, ἐὰν ἀφεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μετέρχηται τοιοῦτον αὐθαίρετον τρόπον πρὸς ἀφαίρεσιν ἀπὸ ὡρισμένου τόπου ἢ ἐπαρχίας τῶν μέσων τῆς βελτιώσεως εἴτε τῆς συγκοινωνίας του, εἴτε ἄλλου οἱουδήποτε ὠφελίμου ἔργου, τότε βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία ἐγγύησις περὶ τῆς προόδου τῶν ἔργων τούτων ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ. Ἰδοὺ τί συμβαίνει. Ἐν τῷ δήμῳ Ἐλευσῖνος τῆς ἐπαρχίας Μεγαρίδος ἀπὸ τοῦ ἔτους 1872, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1865, νομίζω, ἐψηφίσθη ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου διὰ δύο ψηφισμάτων ἡ ἐπιβολὴ φόρου πρὸς ἐπισκευὴν καὶ συμπλήρωσιν τῆς ἀρχαίας προκυμαίας, τὴν ὁποίαν ὁ χρόνος κατ’ εὐτυχίαν δὲν κατέστρεψε. Τὸ ψήφισμα ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ἐξεδόθη διάταγμα τῇ 5 Φεβρουαρίου τοῦ 1872, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλονται οἱ ἐν τῷ νόμῳ ὁριζόμενοι φόροι, παρατηρουμένου μόνον, ὅτι δὲν ἐψηφίσθη ἐπὶ πάντων ὁ ἀνώτατος ὅρος, ἀλλ’ ὅπου οὗτος κατὰ τὸν νόμον εἶναι 3% μόνον 1%. Ἀπὸ τοῦ 1872 μέχρι σήμερον ἐξηκολούθει εἰσπραττόμενος ὁ φόρος οὗτος, καὶ τὸ ποσὸν τὸ μέχρι τοῦδε κατατεθειμένον εἰς τὴν Τράπεζαν ἀναβαίνει εἰς 7,000 δραχμὰς, ποσὸν οὐχὶ εὐκαταφρόνητον εἰς μικρὰν κωμόπολιν. Ἐννοεῖται, ὅτι οὕτως ἤθελε δυνηθῆ ὁ δῆμος Ἐλευσῖνος νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν κατασκευὴν τῆς προκυμαίας. Ἀλλ’ ἐσχάτως φαίνεται, ὅτι ἐγεννήθησαν συμφέροντα ἀντίθετα ἰδιωτῶν θελόντων νὰ ἀποφύγωσι τὸν φόρον τοῦτον, τῶν ὁποίων ἡ βιομηχανία συνετέλει εἰς αὔξησιν σημαντικὴν τοῦ ποσοῦ, τοῦ εἰσπραττομένου πρὸς ἐπισκευὴν τῆς προκυμαίας. Τὸ νὰ δοθῇ ἐπικουρία, τὸ νὰ βοηθηθῇ ἡ βιομηχανία αὕτη διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, τὸ ἐννοῶ, διότι εἶναι ἀληθῶς ἀξία πάσης προστασίας· ἀλλ’ ἔπρεπεν οἱ βιομήχανοι νὰ προσφύγωσιν εἰς τὸ Δημοτικὸν συμβούλιον καὶ νὰ ζητήσωσιν ἢ τὴν παντελῆ ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρου τοῦ εἰδικοῦ προϊόντος, ὅπερ παράγουσιν, ἢ νὰ ζητήσωσι τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τούτου· ἀντὶ τούτων ὅμως φαίνεται, ὅτι ἐζήτησαν ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον τῆς προκυμαίας, τὸ δὲ ὑπουργεῖον, ἐνῷ ῥητῶς ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι ὁ φόρος ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, καὶ ἑπομένως, ἀφοῦ ἅπαξ ἐγκριθῇ ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως, πρέπει νὰ μείνῃ ἕως οὗ ὑπάρξῃ λόγος ἀντίθετος νὰ παύσῃ, ἀλλὰ καὶ πάλιν διὰ πράξεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἥτις πρέπει νὰ ἐγκριθῇ ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως, τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, χωρὶς ν’ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἐξέδωκε διάταγμα τῆς 5ης Φεβρουαρίου, διὰ τοῦ ὁποίου καταργεῖ τὸν φόρον καὶ διακόπτει ἐπὶ τὸ μέλλον πᾶσαν ἐλπίδα ἐπισκευῆς τοῦ λιμένος. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐξηγήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τίνας λόγους ἐνήργησε πάντα ταῦτα καὶ νὰ προσαγάγῃ τὸν φάκελλον τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Ὑποβάλλω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην παρ’ ἁπάντων τῶν προκρίτων τοῦ τόπου ἐκ πασῶν τῶν μερίδων ἀδιακρίτως καὶ πάντων τῶν φρονημάτων, δι’ ἧς ζητοῦσι νὰ ἐπανέλθῃ ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ὁ τόπος ἐπλήρωνε, καὶ παραδίδω ὡσαύτως ἑτέραν ὁμοίαν ἀναφορὰν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπευθυνομένην.

§60ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῳόντι διὰ Β. Διατάγματος, κατὰ τὸ ἔτος 1872 ἐκδοθέντος, ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἐλευσῖνος, ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῶν πλοίων καὶ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων καὶ ἐξαγομένων προϊόντων καὶ ἐμπορευμάτων ὑπὲρ τοῦ λιμένος Ἐλευσῖνος, διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ἀρχαίας προκυμαίας. Ἐν τῷ διατάγματι ὁρίζεται ῥητῶς, ὅτι ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου παύει εὐθὺς ὡς περατωθῇ τὸ ἔργον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη ἡ φορολογία, οὕτω δ’ ἔκτοτε ἐξηκολούθει γινομένη ἡ εἴσπραξις· τῆς ἀνακαινίσεως ὅμως τοῦ ἔργου οὐδὲ κἂν ἐγένετο ἔναρξις, ἐσχάτως δὲ ὑπεβλήθησαν παράπονα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου ἐνεργεῖται κατὰ παράβασιν τοῦ διατάγματος, διότι μέχρι τοῦδε εἰσεπράχθησαν χρήματα ὑπεραρκοῦντα διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς προκυμαίας. Ἐρεύνης γενομένης, ἐβεβαιώθη ἐπισήμως, ὅτι τῳόντι τὸ μέχρι τοῦδε εἰσπραχθὲν χρηματικὸν ποσὸν εἶναι ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς προκυμαίας· ἑπομένως τὸ ὑπουργεῖον ἐνόμισεν, ὅτι οὐχὶ μόνον δὲν παρανομεῖ, ἐὰν καταργήσῃ τὴν τοιαύτην φορολογίαν, ἀλλ’ ὅτι παρανομεῖ ἐὰν ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξακολούθησιν αὐτῆς· διὰ τοῦτο προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου. Τὰ εἰσπραχθέντα χρήματα εἶνε κατατεθειμένα εἰς τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν, καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν δύναται ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐπισκευὴ τοῦ ἔργου, περὶ οὗ πρόκειται.

§61ΡΟΥΦΟΣ. Πῶς ἐπείσθητε, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὑπάρχον ἤρκει διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν;

§62ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου προϋπολογισμὸν τοῦ ἁρμοδίου μηχανικοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἀπαιτουμένη δαπάνη δὲν ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὰς 7,000 δραχμάς· δεύτερον, ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὰς εἰσπράξεις, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὰ ἐπίσημα βιβλία, ἀνέρχονται εἰς ὀκτὼ καὶ ἐπέκεινα χιλιάδας δραχμῶν· ὥστε ἔχομεν ἐπὶ πλέον καὶ δραχμὰς 1,000 τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης.

§63ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἠρωτήθη τὸ δημοτικὸν συμβούλιον;

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐρωτηθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον διὰ τὴν κατάργησιν, ὅταν ἦναι βεβαιωμένον, ὅτι τὸ εἰσπραχθὲν ποσὸν ἀρκεῖ διὰ τὴν προκυμαίαν, χάριν τῆς ὁποίας ἐπεβλήθη ὁ φόρος.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι ὁ μηχανικὸς ἐγνωμοδότησεν. Ἐρωτῶ, ὑπάρχει σχέδιον τῆς προκυμαίας, ποῖος ἦτον αὐτὸς ὁ μηχανικός;

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νομομηχανικὸς τῶν Ἀθηνῶν.

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ μηχανικὸς τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ὁ μὴ μεταβὰς εἰς Ἐλευσῖνα, δύναται νὰ γνωμοδοτήσῃ διὰ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν τῶν χρημάτων; Νομίζω, ὅτι μᾶς ἐμπαίζετε· σᾶς ζητοῦμεν πληροφορίας, καὶ σεῖς μᾶς ἀπαντᾶτε διὰ τοιούτων ἀθλίων βεβαιώσεων· ἔπρεπε νὰ μᾶς εἰπῆτε ὡρισμένα πράγματα.

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν εἶνε σπουδαῖα.

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σπουδαῖα δὲν εἶνε αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε ὑμεῖς· παρακαλῶ νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα.

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ τὸ βουλευτήριον εἰς ἀρχειοφυλακεῖον, ἐγὼ μεταφέρω ἐνταῦθα ὁλόκληρον τὸ ἀρχεῖον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἑπομένως δὲ καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα προθύμως θέλω ὑποβάλει εἰς αὐτήν. Χθὲς, κύριοι, ἐγένετο λόγος περὶ τῆς κατεδαφίσεως τοῦ παραπήγματος, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευεν ὡς προτοφυλακὴ ἢ ὡς σταθμὸς πυροσβεστικὸς παρὰ τὴν Ἁγ. Εἰρήνην. Ἐλέχθη δὲ ἐντεῦθεν παρά τινος τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, ὅτι ἐγὼ εὑρέθην πρόθυμος, ὅπως διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς καταστρέψω τὸ παράπηγμα τοῦτο, νὰ μεταφέρω ἀλλαχοῦ τὸν Πυροσβεστικὸν Σταθμὸν καὶ νὰ προξενήσω ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον μεγάλην, ἀγνοῶ διὰ ποῖον λόγον. Ἡ ὑπόθεσις ἐξετέθη ἀνακριβῶς, ὡς καὶ χθὲς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω προχείρως. Ἡ ὑπόθεσις εἶχεν ἀρχίσει πρὸ τῆς ἀνόδου μου εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐπερατώθη παρ’ ἐμοῦ κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ τὴν 30ην Ἰουνίου 1879 ἐξεδόθη Β. Διάταγμα, κανονίζον τὰ τῆς προεκτάσεως τῆς πλατείας παρὰ τὴν Ἁγίαν Εἰρήνην, πρὸς τὸ ἀρκτικὸν μέρος αὐτῆς. Πρὸς ἐκτέλεσιν δὲ τοῦ Διατάγματος τούτου, ἀπὸ τοῦ 1879 ἐξηκολούθησεν ἡ ἀπαιτουμένη ἐνέργεια μέχρι πρὸ ὀλίγου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς εἰργάσθη καὶ ὁ προκάτοχός μου κ. Λομβάρδος, ὅπως δηλαδὴ κατεδαφισθῇ τὸ παράπηγμα ἐκεῖνο καὶ μεταφερθῇ ἀλλαχόσε ὁ σταθμὸς τῶν Πυροσβεστῶν. Ὑπάρχει δὲ μακρὰ ἀλληλογραφία περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἥτις ἤρξατο, ὡς σᾶς εἶπον, τὸν Ἰούλιον τοῦ 1879 καὶ ἐπερατώθη τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1880. Κατεδαφίσθη λοιπὸν ἐπὶ τέλους τὸ παράπηγμα ἐκεῖνο, καὶ κατὰ πρότασιν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, μετεφέρθη ὁ σταθμὸς παρὰ τὴν πλατεῖαν τοῦ νέου Θεάτρου, θεωρηθέντος τοῦ μέρους τούτου καταλλήλου.......

§71ΡΟΥΚΗΣ. Καὶ ἡ πλατεῖα;

§72ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πλατεῖα οὐδεμίαν βλάβην ὑπέστη· διὰ τοῦτο μετεφέρθη ἐκεῖ ὁ σταθμὸς — ἐξετέθη δ’ εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν τὸ ἔργον τῆς κατεδαφίσεως τοῦ παρὰ τὴν ἁγίαν Εἰρήνην παραπήγματος καὶ ἡ ἀνέγερσις τοῦ νέου, καὶ προσεφέρθη ὡς τελευταία προσφορὰ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 430, ποσὸν ἀληθῶς λίαν εὐτελὲς, καθόσον τὸ ὑλικὸν τοῦ παλαιοῦ παραπήγματος τὸ μετεχειρίσθη ὁ ἐργολάβος εἰς τὸ νέον. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς μετὰ ἐκθέσεως τοῦ ἁρμοδίου Τμήματος, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκτίθεται ἀκριβέστερον ἡ ὑπόθεσις. Ὑπάρχει, κύριοι, ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς σύμβασις μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς Γενικῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τροποποιοῦσα προσωρινῶς τὴν σύμβασιν τῆς 31 Μαρτίου 1880 περὶ συστάσεως Πιστωτικῆς Τραπέζης ἐν Ἑπτανήσῳ. Τὴν σύμβασιν ταύτην, φέρουσαν χρονολογίαν 26 Νοεμβρίου 1880, τροποποιοῦμεν, ἀντικαθιστῶντες αὐτὴν δι’ ἄλλων διατάξεων, περιεχομένων εἰς τὸ ὑποβαλλόμενον πρὸς τὴν Βουλὴν σχέδιον, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως αὐτῆς, ὡρίμου ἤδη οὔσης τῆς ὑποθέσεως λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν ὡς κείμενον τῆς συμβάσεως τὰς ἤδη ὑποβαλλομένας τροπολογίας.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλετε καὶ νέον νομοσχέδιον;

§74ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τὸ παλαιόν.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ τροποποιήσητε τὴν σύμβασιν ἄνευ νομοσχεδίου, δὲν δύνασθε νὰ ὑποβάλητε νέαν σύμβασιν καὶ νὰ προσαρτήσητε εἰς αὐτὴν νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς προγενεστέραν σύμβασιν.

§76ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ τροπολογίαι ἐγένοντο ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῇ συνεννοήσει καὶ συγκαταθέσει τῆς τε κυβερνήσεως καὶ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης. Τὸ νομοσχέδιον τί ἄλλο θὰ ἔλεγεν ἢ ὅτι κυροῦται ἡ ἀπὸ 26 Νοεμβρίου 1880 Σύμβασις, ἔχουσα οὕτω....; τοιοῦτον νομοσχέδιον ὑπάρχει ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πολὺ καλὰ θὰ τὰ εἴπωμεν αὔριον.

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Δραγούμη, τοῦ νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα τ’ ἀφορῶντα τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Ἐλευσῖνος. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶχε παρουσιασθῇ καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος δι’ ἑνὸς φετφᾶ, δι’ ἑνὸς Β. Διατάγματος. Ἔχω, κύριοι, τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὡδηγήθη ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ χαρισθῇ οὐχὶ ἴσως εἰς πρόσωπα, ἀλλ’ εἰς τὴν βιομηχανίαν. Τὸ ζήτημα τὸ πρῶτον θὰ ἐξετάσωμεν, ὅταν ἔλθουν τὰ ἔγγραφα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦλθε τὸ ζήτημα τοῦτο, ὀφείλω ν’ ἀπευθύνω μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ βιομηχανία ἐν γένει αὐτοῦ τοῦ εἴδους, ἡ ὁποία εἶναι μᾶλλον ἐκτεταμένη εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὅπου ὑπάρχουν δύω τοιούτου εἴδους καταστήματα, ἓν εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ ἓν εἰς τὴν Κέρκυραν, τὰ ὁποῖα ὡς τὸ τῆς Ἐλευσῖνος μεταχειρίζονται τὸ ἔλαιον τῶν ἐλαιοπυρήνων, ἵνα κατασκευάζωσι πράσινον σάπωνα. Τὰ καταστήματα ταῦτα δὲν εὑρίσκονται εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τὸ κατάστημα τῆς Ἐλευσῖνος, καὶ δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι. Τώρα δὲ προστίθεται καὶ νέα εὐκολία εἰς τὸ κατάστημα τῆς Ἐλευσῖνος, διότι ἀπαλλάσσεται καὶ αὐτὸ ἀπὸ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἐπλήρωνεν ἐπὶ τῆς προκυμαίας. Ὀφείλετε λοιπὸν, ὡς ἐφροντίσατε διὰ τὸ ἓν, νὰ φροντίσητε καὶ διὰ τὰ καταστήματα ἐκεῖνα ὡς καλοὶ πατέρες, διότι θὰ καταστραφῶσι μὴ δυνάμενα νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὸ ἐν Ἐλευσῖνι. Ζημιοῦτε δὲ καὶ τὸ δημόσιον. Ἤδη τὰ καταστήματα ἐκεῖνα δὲν δύνανται ν’ ἀποστείλωσι σάπωνα εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν Ἀθηνῶν, ἥτις ὡς ἐκ τούτου ὑποκύπτει εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ καταστήματος Ἐλευσῖνος.

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλετε νὰ προστατεύσωμεν τὸ ἓν, διὰ νὰ καταστραφῇ τὸ ἄλλο.

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν λέγω αὐτὸ, ἀλλὰ νὰ τὰ θέσητε ὅλα εἰς ἴσην μοῖραν. Ἐκεῖνα πληρώνουν 5 λεπτὰ δασμὸν τὴν ὀκᾶν σάπωνος ἐξ ἐλαιοπυρήνων, τὸ ὁποῖον δὲν πληρώνει τὸ κατάστημα Ἐλευσῖνος.

§81ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Διατί τὰ πληρώνουν;

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διότι ἐκεῖ ὁ σάπων ἐπὶ προστασίας ἐπλήρωνε 5 λεπτά. Μ’ ὅλον ὅτι δὲ τὰ καταστήματα αὐτὰ ἱδρύθησαν μετὰ τὴν ἕνωσιν, ἐν τούτοις ἐτέθη εἰς αὐτὰ ἡ φορολογία διὰ τὸν σάπωνα τὸν ἐξ ἐλαιοκοκίων, τὰ ὁποῖα πρότερον ἐχάνοντο καὶ τὰ ὁποῖα σήμερον χρησιμοποιοῦνται ἕνεκα αὐτῶν τῶν καταστημάτων. Ἐγένοντο παραστάσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὰ καταστήματα ἐκεῖνα τὰ ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν δύνανται νὰ ἐργασθῶσι πλέον τῶν 4 μηνῶν τὸ ἔτος, διότι τὸ κατάστημα τῆς Ἐλευσῖνος παίρνει ὅλα τὰ ἐλαιοκόκια ἀπὸ τὴν Ἑπτάνησον καὶ τὰ καταστήματα αὐτὰ μένουν ἄνευ ἐργασίας. Παρεστάθησαν αἱ ἀνάγκαι τῶν καταστημάτων εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ μίαν πρόνοιαν, καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις νὰ θέλῃ νὰ χρεωκοπήσουν τὰ καταστήματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα δὲν ζητοῦν προνόμια, ἀλλὰ νὰ τεθῶσιν ὅλα εἰς ἴσην μοῖραν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ Κράτους.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδια α) περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀοιδίμου Λαζάρου Κουντουριώτου καὶ τὰς χήρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ· καὶ βʹ) περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης περὶ παρατάσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τῶν τραπεζικῶν γραμματίων.

§84ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Βουλὴ ἠξίωσε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον νὰ περιβάλῃ διὰ τῆς ἠθικῆς προστασίας της τὴν εἰς τὸ ὄρος τοῦ Ἄθωνος ἐπιστημονικὴν ἐκδρομὴν τοῦ ὑφηγητοῦ τῆς ἱστορίας κ. Σπυρίδωνος Λάμπρου. Περιβεβλημένος τὴν προστασίαν αὐτὴν, μετέβη ὁ πεπαιδευμένος νέος εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος καὶ ἐξετέλεσε τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ δι’ ἰδίας δαπάνης, ἀνομολογεῖ δὲ, ὅτι ἡ ἀπονεμηθεῖσα αὐτῷ εὔνοια παρὰ τῆς Βουλῆς συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐπιτυχῆ ἐκδρομὴν, καὶ εὐγνωμονῶν ἐπὶ τούτῳ, ἀπηύθυνεν ἔκθεσιν πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἐκδρομῆς αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ προεδρεῖον· ὑπάρχουν δὲ καί τινα ἀντίτυπα, ὅπως διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς. Ἡ Βουλὴ δύναται, νομίζω, διὰ τοῦ κ. προέδρου αὐτῆς, ἵνα εἴπῃ, ὅτι δέχεται τὴν ἔκθεσιν εὐχαρίστως.

§85ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Εἰς δύω ἐκ τῶν συμπολιτῶν μου τῆς νήσου Μυκόνου ἐπεδόθησαν παρὰ τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου Κυκλάδων φύλλα πορείας διὰ τὸν κατὰ ξηρὰν στρατόν. Οὗτοι, ἐλθόντες εἰς Ἀθήνας, μ’ εὗρον καὶ διεμαρτυρήθησαν, ὅτι εἶνε ἐργάται θαλάσσης, ὡς τοιοῦτοι δὲ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅπου ἠρεύνησα, καὶ πράγματι εὑρέθησαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον. Ἔκαμα ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψαν, πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησαν νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν κατὰ θάλασσαν στρατόν· τὴν ἀναφοράν των ταύτην τὸ ὑπουργεῖον ἀπέστειλεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἀπαλλαχθῶσιν ἐκ τῆς κατὰ ξηρὰν στρατεύσεως καὶ ὑπηρετήσωσι κατὰ θάλασσαν· ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, παρανόμως κατ’ ἐμὲ, τοὺς κατακρατεῖ, διατεινόμενον, ὅτι ναὶ μὲν ἀναγνωρίζει, ὅτι εἶναι ἐργάται θαλάσσης, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἡλικίαν τὴν κληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, πρέπει νὰ μείνωσι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν κατὰ ξηρὰν στρατόν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο εἶνε ἄτοπον καὶ παρανομώτατον.

§86Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ κατάλογος τῶν ἐργατῶν τῆς θαλάσσης ἦτο πρὸ ὀλίγου ἐντελῶς μὴ ἀκριβής· ἐγένοντο διάφοροι ἔρευναι, καὶ κατηρτίσθη ὁριστικός. Εἶνε ἀληθὲς, ὅτι ἐφ’ ὅλων τῶν ἀπαλλαγῶν, ἃς ἐνήργησε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην εἰς τὸ μέλλον νὰ ζητήσῃ ἔλεγχον ἀκριβῆ, διότι, καί τοι πολλοὶ ἀπηλλάχθησαν ὡς ἐπίστρατοι, τινὲς ὅμως ὑπήγοντο εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν κληρούχων καὶ ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ ὑπηρετήσωσιν. Ἕνεκα τούτου ἐφηρμόσαμεν τὸ μέτρον, ὥστε νὰ μὴ γίνεται ἀπαλλαγὴ, πρὶν ἀσκηθῇ πλήρης ἔλεγχος ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου διὰ τῶν ἁρμοδίων στρατιωτικῶν ἀρχῶν· διότι πολλοὶ ἀπαλλαγέντες ἦσαν ὑπόχρεοι, ὡς ἀπεδείχθη κατόπιν, ἐρεύνης γενομένης, νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατόν. Τοῦτο συνέβη καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς θαλάσσης, καὶ ὅσοι μὲν εἶχον τὴν ἡλικίαν καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι εἶνε ἐργάται θαλάσσης, ἀπεστάλησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τοὺς λοιποὺς δ’ ἔχομεν ὑπὸ ἔλεγχον, καὶ καθ’ ὅσον ἐξελέγχονται, ἀπαλλάσσονται· διότι πολλοὶ ἀπηλλάχθησαν εἴτε τῇ συστάσει τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε ὑπὸ τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων, εὑρέθημεν δὲ κατόπιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τοὺς συλλάβωμεν, ὡς ὑποχρέους πρὸς ὑπηρεσίαν. Περὶ τούτου δὲ ἐξέδωκα καὶ ἐγκύκλιον.

§87ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ ἔλεγχος εἶναι πλήρης, διότι αὐτοὶ προσήγαγον ἀναφορὰν καὶ συνῆψαν ἀποσπάσματα τοῦ μητρώου τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, ἐν οἷς φαίνεται, ὅτι αὐτοὶ εἶχον ὑπηρετήσει ὡς ἐργάται θαλάσσης.

§88Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σήμερον μόνον τὸ μανθάνω. Εἶναι 5,000 αἰτήσεις ἀπαλλαγῶν (θόρυβος).

§89ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Αὐτοὶ ὑπέβαλον τὰς ἀναφοράς των πρὸ μηνῶν, καὶ ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ.

§90ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ἂν συνέβησαν ἀτοπήματα εἰς τὰς ἀπαλλαγὰς, τὰς ὑπὸ ἄλλας ἰδιότητας γενομένας, ὡς ἐξεφράσθη ὁ κ. ὑπουργὸς, δὲν τὸ ἐξετάζω· ἀναγνωρίζω μάλιστα, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ μεριμνᾷ, ὅπως μὴ συμβαίνωσι τοιαῦτα. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲν ἀτόπημα. Σᾶς παρουσιάζονται ἀποσπάσματα τοῦ μητρώου τῶν ἐργατῶν θαλάσσης, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ἀναντιῤῥήτως, ὅτι ὁ προσάγων εἶναι ἐργάτης θαλάσσης, ἔχετε δὲ ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ἡ ὁποία διακελεύει, ὅτι οἱ ἐργάται θαλάσσης δὲν στρατεύονται κατὰ ξηράν. Εἶναι φανερὸν, ὅτι ὀφείλετε ἀμέσως νὰ τὸν ἀπολύσητε. Δὲν ἐννοῶ ποῖον ἔλεγχον ζητεῖτε νὰ ἐνασκήσητε. Ἔχετε σκοπὸν νὰ ἐλέγξητε τὰ πιστοποιητικὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς προσάγονται; ἀλλὰ ταῦτα προέρχονται ἀπὸ τῆς ἁρμοδίας δημοσίας ἀρχῆς. Δὲν ἐγχωρεῖ λοιπὸν ἔλεγχος, καὶ μάλιστα νομίζω, ὅτι οὔτε ἁρμόδιος εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀσκήσῃ ἐξουσίαν τινὰ ἐπὶ τῶν θαλάσσης ἐργατῶν. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁσάκις παρουσιάζονται τοιαῦτα πιστοποιητικὰ ἀπὸ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον, νὰ παραπέμπῃ τοὺς ἀναφερομένους εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, εἰς ἣν ἀπόκειται νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ, ἂν ἀπαλλάσσωνται, ἢ νὰ τοὺς κατατάξῃ εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν.

§91ΜΥΚΟΝΙΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπολύει τοὺς ἐξαιρεθέντας ἀπὸ τὰ στρατολογικὰ συμβούλια ἢ τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐργατῶν τῆς θαλάσσης, ἐὰν προηγουμένως δὲν ἐνεργηθῇ ἡ ἀπαιτουμένη ἐξέλεγξις, μήπως οὗτοι ὑπάγωνται εἰς ἄλλην κατηγορίαν, ἤτοι τὴν τῶν καθυστερουμένων κληρούχων. Ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, πόθεν θὰ ἐξακριβώσῃ τοῦτο, ἀφοῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖόν του δὲν ὑπάρχουσι στρατολογικοὶ κατάλογοι τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἐξ ὧν νὰ ἐξακριβώσῃ, ὅτι εἶναι καθυστερούμενοι κληροῦχοι; Οἱ τοιοῦτοι κατάλογοι μόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρίσκονται· κατὰ συνέπειαν αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γινώσκῃ ποῖοι εἶναι κληροῦχοι παρελθουσῶν ἀπογραφῶν, τὰ δὲ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀνακριβῆ. Κατὰ συνέπειαν ὀφείλει νὰ διατάξῃ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐξαιρουμένων ἀπὸ τὰ στρατολογικὰ συμβούλια, διότι εἶναι ἄδικον, ἄλλοι μὲν νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἄλλοι δὲ νὰ ἀπολαύωσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ νὰ συγκεντρώσῃ τὰς δυνάμεις τοῦ στρατοῦ, τότε ἂς θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὸ ἄρθρον 40 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καλῶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ τοὺς ἐξαιρεθέντας, καὶ τότε οὐδὲν παράπονον θὰ ὑπάρξῃ.

§92ΨΥΛΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν χθεσινὴν συζήτησιν περὶ τῶν προσκαλουμένων ἐφέδρων τῶν προϋπηρετησάντων ἐπὶ τρίμηνον καὶ πλέον, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν μελετῶν του, τὰς ὁποίας ὑπεσχέθη. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπε χθὲς νὰ μὴ σπεύδωμεν, ἀλλὰ τὰ πράγματα μᾶς κάμνουν νὰ σπεύδωμεν. Πανταχόθεν ἔχω ἐπιστολὰς καὶ εἰς τὴν οἰκίαν μου ἐπισκέψεις ἀδιακόπως παρὰ τῶν συνεπαρχιωτῶν μου, ζητούντων νὰ μάθωσιν ἂν τὰ τέκνα των θὰ ἐξαιρεθῶσι δυνάμει τῶν ὧν ἔχουσι νομίμων λόγων τῶν ὑπὸ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ὁριζομένων. Συμβαίνουσι μάλιστα πολλὰ ἄτοπα κατὰ τὴν σύλληψιν τῶν ἀνδρῶν. Οἱ ἐκ τῶν χωρίων συνεπαρχιῶταί μου δὲν τολμῶσι νὰ ἔλθωσιν ἐντὸς τῆς πόλεως χάριν τῶν ὑποθέσεών των. Γνωρίζω, ὅτι χωρικὸν ἐκ τοῦ χωρίου Σάλεσι τοῦ δήμου Ὠρωπίων, τὸ ὁποῖον ἀπέχει ἐντεῦθεν πολλὰς ὥρας, ὡς καὶ ἄλλους ἐξ ἄλλων χωρίων, ἐλθόντας ἐνταῦθα, συνέλαβον οἱ χωροφύλακες, οἱ τεταγμένοι πρὸς σύλληψιν τῶν ἐπιστράτων, τοὺς συνέλαβον δὲ καὶ τοὺς μετέφερον ἀμέσως εἰς τὸ στρατολογικὸν γραφεῖον, τοὺς ὥρκισαν αὐθωρεὶ καὶ τοὺς ἀπέστειλαν ὑπὸ συνοδείαν χωροφυλάκων εἰς Λαμίαν, εἰς Φθιώτιδα, διότι ἐκεῖ πέμπονται τώρα οἱ κληροῦχοι τῆς ἐπαρχίας μου, χωρὶς νὰ προφθάσωσιν οὗτοι νὰ εἰδοποιήσωσι τὰς οἰκογενείας των, τοὺς γονεῖς των ἢ τὰ τέκνα των. Ἄν, κύριε Πρόεδρε, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, ὡς ἐγένετο ἡ παρατήρησις χθὲς ὑπό τινος τῶν κ.κ. συναδέλφων, δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας καὶ νὰ φοβώμεθα, ὅτι θέλει μᾶς ἀποδοθῇ, ὅτι ἀπειλοῦμεν, ἄλλως πρέπει νὰ γνωσθῇ ἡ ἀλήθεια περὶ τῆς καταστάσεώς μας. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει αἱ ἐξαιρέσεις πρέπει νὰ παύσουν, οἱ δὲ μέχρι τοῦδε ἐξαιρεθέντες πρέπει νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν, διότι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀνισότης, καὶ οἱ μὲν προϋπηρετήσαντες νὰ ὦσιν ἠναγκασμένοι νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ αὖθις, ἐνῷ ἔχουσι λόγους ἐξαιρέσεως, οἱ δὲ μὴ ὑπηρετήσαντες ποσῶς τὴν πατρίδα, νὰ ἀπαλλάσσωνται πάσης ὑποχρεώσεως.

§93ΡΟΥΦΟΣ. Καὶ χθὲς ὑπέβαλον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ὑπεσχέθη ν’ ἀπαντήσῃ σήμερον· σήμερον δὲ ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ Πατρῶν τοῦ Πετροπούλου ζητουμένου ὡς ἐπιστράτου· ἰδοὺ δὲ τί μοῦ γράφει (ἀναγινώσκει): «Χθὲς ἐτηλεγράφησα ὑμῖν...... ἀπέσχε ὅμως νὰ ἀποφασίσῃ». Παρατηρεῖτε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐκ τῶν τριῶν ἀδελφῶν δύο ὑπηρετοῦν ἐν τῷ στρατῷ, διότι ὁ πρῶτος ὀρφανὸς εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος δὲν ἠθέλησε νὰ προσέλθῃ, προσῆλθεν ὁ δεύτερος ἀδελφὸς ὡς ἐθελοντὴς, κατόπιν ὁ τρίτος ὡς ἐπίστρατος καὶ ἑπομένως μένει ὁ πρῶτος ἔχων μητέρα καὶ ἀδελφὰς, ἃς συντηρεῖ. Σήμερον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατῷ, ἀπαλλάσσονται, οἱ δὲ ὑπηρετήσαντες δὲν ἀπαλλάσσονται· αὐτὸ πρέπει νὰ λείψῃ, ἢ καὶ οἱ ἄλλοι νὰ ὑποχρεωθοῦν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§94ΨΥΛΛΑΣ. Νομίζω ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω εἰσέτι, διότι ἐλησμόνησα νὰ τὸ εἴπω πρὸ ὀλίγου, ὅτι σήμερον ἀπετάθην εἰς τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον καὶ ἐζήτησα νὰ μάθω ἂν ἔχῃ ἐσχηματισμένην γνώμην ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ καθοδηγῶ τοὺς συμπολίτας μου διὰ τὰς προσφυγὰς αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου. Τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου τούτου μοὶ εἶπον, ὅτι δὲν παρουσιάσθη ἀκόμη περίστασις, ὥστε νὰ δύνανται νὰ μοὶ ἀποκριθῶσιν. Οὐχ ἧττον τὸ δικαστικὸν μέλος, ὁ κ. πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, μοὶ ὑπέδειξεν, ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην του τοὐλάχιστον, οἱ ἔχοντες λόγους ἐξαιρέσεως δὲν δύνανται νὰ καταταχθῶσι, διότι δὲν εἶναι ἀκόμη γνωστὸν αὐτῷ ἐὰν ἡ παροῦσα ἦναι ἐμπόλεμος κατάστασις. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καθὰ ἐπληροφορήθην, ἔγραψε πρὸς τὸ συμβούλιον νὰ μὴ δεχθῇ τὰς ἀπαλλαγὰς ἢ τὰς ἀναβολὰς τῆς κατατάξεως τῶν φοιτητῶν τῶν ἀγόντων τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 ἔτους, διότι ἡ σημερινὴ κατάστασις θεωρεῖται οἱονεὶ ἐμπόλεμος, ἀλλ’ οὐχ ἧττον φρονῶ, ὅτι, ἐνόσῳ ὑφίσταται ὁ νόμος ὁ κυρώσας τὸ περὶ ἐπιστρατείας διάταγμα, αἱ ἐξαιρέσεις ἐπεκτείνονται ἐφ’ ὅλων, καὶ τῶν προϋπηρετησάντων καὶ τῶν μὴ τοιούτων, ἀφοῦ οὐδεμία ἐν τῷ νόμῳ γίνεται διάκρισις, ἀλλ’ ἅπαντες ὡς ἔφεδροι ἢ διαθέσιμοι μνημονεύονται.

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ πρῶτον νὰ βεβαιωθῇ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ στρατοῦ καὶ ποῖα τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἀπαλλαγῆς, δεύτερον κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος οὗτος πρὸς τοὺς ἐφέδρους, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται, καὶ τρίτον, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες, ὑπὸ ποίαν κατάστασιν ἡμεῖς θεωροῦμεν τὰ πράγματα σχετικῶς μὲ τὸν στρατόν, διότι ἡμεῖς ἐννοοῦμεν τὴν κατάστασιν εἰς πλήρη κινητοποίησιν, ἑπομένως ἔχομεν σκοπὸν αὔριον νὰ σᾶς φέρωμεν τὰς πληροφορίας καὶ νὰ σᾶς ὑποβάλωμεν τὴν γνώμην μας περὶ τοῦ πρακτέου, διότι ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ὁ στρατός μας εἶναι εἰς κατάστασιν μὴ ἐπιτρέπουσαν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀπαλλαγὰς καὶ ἐξαιρέσεις. Ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ συμφωνῇ, ἔχομεν ἀπόφασιν νὰ συζητήσωμεν πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, καθ’ ὧν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Εἶναι ἓν νομοσχέδιον σπουδαιότατον, συνδεδεμένον μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ καπνοῦ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ βεβαίως θὰ συζητηθῇ ἐν ἐκτάσει· ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τὴν αʹ ἀνάγνωσιν σήμερον, νὰ ἀναβληθῇ δὲ εἰς τὴν βʹ καὶ γʹ ἀνάγνωσιν ἡ ἐξέτασις αὐτοῦ, ὅπως ἡ τελευταία συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου συμπέσῃ μὲ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ ἐσόδων νόμου. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν ἐγκρίνῃ τοῦτο, ἐξακολουθοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, ἀλλὰ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅταν θὰ ἔχωμεν τὸν νόμον περὶ ἐσόδων, ν’ ἀναβάλωμεν ἐπὶ 2 ἢ 3 ἡμέρας τὴν ἐπιψήφισίν του, ὅπως προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι αὔριον θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν κατάταξιν τῶν ἐπιστράτων. Ἑπομένως, ἐπειδὴ ἡ αἴτησις ἀφορᾷ μόνον εἰς ἀναβολὴν 24 ὡρῶν, καὶ τοι τὸ ἀντικείμενον εἶναι σπουδαῖον, δυνάμεθα νὰ συναινέσωμεν εἰς τὴν ἀναβολὴν ταύτην· ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς 24 ὥρας νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξακολουθῇ πολιτευομένη κατὰ τὴν ἀρχὴν, ἣν ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας ἀναγκάζεται νὰ πολιτεύηται αὐθαιρέτως· τοῦτο ἡ Βουλὴ δὲν δύναταί ποτε ν’ ἀκούσῃ ἀπαθῶς, δὲν δύναταί ποτε νὰ ἐπιτρέπῃ, ὅπως ἀπὸ τοῦ βήματος ἡ Κυβέρνησις βεβαιοῖ, ὅτι πολιτεύεται καὶ θὰ πολιτεύηται αὐθαιρέτως.

§97Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι αὐθαιρέτως.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν, τὴν γενομένην τελεσιδίκως ὑπὸ τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου, ἐξακολουθεῖ οὗτος νὰ διατηρῇ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τοὺς ἀπαλλαγέντας τῆς ὑπηρεσίας ἄνδρας. Ἐν τίνι δικαιώματι τοὺς κρατεῖ; Οὐδεμία διάταξις ἐπιτρέπει τοῦτο· ἑπομένως ἡ ἀνακοίνωσις αὕτη τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι ἀνεκτή, οὐδὲ καὶ ἂν ἡ ἐξακολούθησις τῆς καταστάσεως ταύτης θὰ διαρκέσῃ ἔστω καὶ ἐπὶ 24 μόνον ὥρας. Ἰδίως δὲ ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν, ἥτις ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Σύρου, παρατηρῶ, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργός, ὡς φαίνεται, ὑπεχώρησεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διότι ὁ κ. βουλευτὴς Σύρου εἶπεν, ὅτι τὴν πρωΐαν ἐζήτησε πληροφορίας ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἤκουσεν ἐκεῖ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐθεώρει, ὅτι οἱ ἐργάται τῆς θαλάσσης οἱ ἄγοντες ἡλικίαν ἀνωτέραν ἐκείνης, ἥτις ὑπάγεται εἰς τὴν ἐπιστράτευσιν τὴν ναυτικὴν, θέλουσιν ἐξακολουθεῖ στρατευόμενοι ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς, ἂν ἐκλήθησαν εἰς ἐπιστράτευσιν. Τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐπανέλαβεν. Ἑπομένως ὑποθέτω, ὅτι ἀνεκάλεσε τὴν πρώτην διαταγὴν, καὶ οὐδὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω περὶ τῆς ἀνακλήσεως, διότι βεβαίως ἡ ἀπάντησις ἡ δοθεῖσα ἐν τῷ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργείῳ εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Σύρου δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὸν νόμον καὶ δὲν δύναται νὰ γένηται ἀποδεκτὴ ὡς βάσις τῆς ἐνεργείας τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶπεν ὅμως ἄλλο τι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπερ εἶναι ὀρθότατον, ὅτι, κατόπιν τῶν ἐπερωτήσεων τῶν γινομένων ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν πρέπει νὰ δεικνύηται προτίμησις παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ ὡς πρὸς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν προσώπων, ὑπὲρ ὧν ἐγένετο ἐπερώτησις, δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν προνομιούχους ἐν Ἑλλάδι, καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ηὐτύχησαν νὰ ἔχωσι φίλους βουλευτὰς, βουλευτὰς ἐν τῷ καθήκοντι αὑτῶν ὑπερασπίζοντας τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν, δὲν πρέπει νὰ εὑρίσκωνται ἐν κρείσσονι μοίρᾳ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἔχουσι βουλευτὰς φίλους. Ἑπομένως ὀρθότατα πράττει ὁ κ. ὑπουργὸς μηδεμίαν ποιῶν διάκρισιν οὐδὲ προτίμησιν ὑπὲρ ἐκείνων, περὶ ὧν ἐγένετο ἐπερώτησις. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ Σύρου ἀφορᾷ ὄχι εἰς ἄτομα, ἀλλ’ εἰς κατηγορίαν ἀτόμων, καὶ κατηγορίαν, περὶ ἧς νομίζω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει ἄλλο τι νὰ πράξῃ εἰμὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ εἰς αὐτὴν ἀνήκοντα οὐδεμίαν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς ἢ περὶ ἐξαιρέσεως, πρόκειται περὶ ἐργατῶν θαλάσσης, οἵτινες δὲν ὑπάγονται εἰς στράτευσιν. Οἱ ἐξαιρούμενοι καὶ ἀπαλλαττόμενοι ὑπάγονται εἰς στράτευσιν, ἀλλὰ κατόπιν ἐξετάσεως ἐξαιροῦνται τῆς ὑπηρεσίας οἱ ἀνίκανοι πρὸς στράτευσιν, οἱ δὲ ἀπαλλακτέοι τυγχάνουσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Οἱ ἐργάται ὅμως τῆς θαλάσσης δὲν ὑπάγονται εἰς στράτευσιν κατὰ ξηράν· ἑπομένως εὐθὺς ὡς ἀποδειχθῇ, ὅτι οὗτοι εἶναι ἐργάται θαλάσσης, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ διατάξῃ τὴν ἄμεσον ἀπόλυσιν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ στρατοῦ. Ὥστε ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ διακρίσεως ὑπὲρ προσώπων, πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ὑπὲρ ὁλοκλήρου κατηγορίας προσώπων. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν μετέβη εἰς τὰ τῆς τάξεως τῆς συζητήσεως καὶ ἐζήτησε νὰ προταχθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἐπὶ τῇ προσυμφωνίᾳ τῆς μὴ συζητήσεως, διότι ἄλλως θὰ παρεκώλυεν ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν πρόοδον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐγὼ δὲν ἀποδέχομαι, θεωρῶ δὲ, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν οὐδὲ νὰ πραγματοποιηθῇ, ὡς θέλω ἀναπτύξει ὅταν ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως· δὲν θέλω ὅμως τὸ κατ’ ἐμὲ φέρει ἐμπόδιον, ὅπως ἀναγνωσθῇ εἰς ά συζήτησιν σήμερον, ἂν ἄλλοι μὴ προκαλέσωσι συζήτησιν, διότι δυνάμεθα νὰ τὸ πολεμήσωμεν κατὰ τὴν βʹ καὶ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Ἀλλ’ ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν ταύτην, ὅτι, συγκατατιθέμενος, ὅπως ἀπόσχω συζητήσεως κατὰ τὴν ά ἀνάγνωσιν, οὔτε εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε εἰς τὰ καθέκαστα δίδω συναίνεσιν. Ἤκουσα ὅμως, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προτίθεται νὰ φέρῃ τροποποιήσεις εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἂν προτίθηται νὰ φέρῃ τροποποιήσεις, εἶναι καλὸν νὰ τὰς φέρῃ ἀμέσως, ἵνα γνωρίζωμεν αὐτὰς πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως. Ἤκουσα, ὅτι πρόκειται νὰ φέρῃ τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ δικαιώματος τῆς προτιμήσεως τῶν συμβληθέντων περὶ τῆς προκαταβολῆς. Τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον. Εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖον, ὥστε πιθανὸν νὰ ὑπάρχωσι βουλευταὶ, οἵτινες τὸ νομοσχέδιον δύνανται νὰ ἐπιψηφίσωσιν ὡς ἔχει, οἵτινες ὅμως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιψηφίσωσιν ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς ὑποβάλῃ τὴν τροποποίησιν, ἣν ἤκουσα, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν ἐὰν ἔχῃ ἑτοίμην τοιαύτην τροποποίησιν.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν τροποποίησιν.

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω λόγους νὰ ὑποθέτω, ὅτι θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου, καὶ ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς μὲ βεβαιώσῃ, ὅτι δὲν θέλει συναινέσει, ὅπως τροποποιήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐννοῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἀναγνώσεως· ἀλλὰ πρὶν ἢ μᾶς βεβαιώσῃ τοῦτο, νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίζωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰδοποιούμεθα, ὅτι πρόκειται νὰ τροποποιηθῇ, διότι οὕτως ὠθοῦμεν τὴν εἰκονικότητα πέραν τοῦ ἐπιτρεπομένου.

§101ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀποφασίσει ἀκόμη.

§102Α. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Φθιώτιδος παρὰ πολλῶν πολιτῶν οἰκοκυραίων καὶ μοῦ λέγουν τὰ ἑξῆς· «Παρακαλοῦμεν ἐνεργῆσαι διαταχθῆναι προσκαλούμενοι προϋπηρετήσαντες καταταχθῆναι τάγματα ἐπαρχίας οὐχὶ Ἀκαρνανίας· τοῦτο εὐχαριστήσει ἐπαρχιώτας, συντελέσει δὲ κατάταξιν, δύσκολον καθισταμένην ἄλλως· ἕπονται πολλαὶ ὑπογραφαί.» Κύριοι, ὡς γνωρίζετε, οἱ προϋπηρετήσαντες καλοῦνται καὶ αὐτοὶ νὰ ὑπηρετήσωσι. Τὸ ὑπουργεῖον, ὡς ἐξάγεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ τηλεγραφήματος, διέταξεν ὥστε αὐτοὶ οἱ ἔφεδροι, ἀντὶ νὰ προσκληθοῦν εἰς τὰ ἐν Λαμίᾳ τάγματα, ὅπου βεβαίως θὰ ἦναι μεταξὺ τῶν συγγενῶν των καὶ συμπολιτῶν των, νὰ στέλλωνται εἰς Ἀκαρνανίαν, καὶ οἱ τῆς Ἀκαρνανίας νὰ στέλλωνται ἀλλαχοῦ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν εἶναι κατάλληλον, καὶ τοῦτο σᾶς τὸ λέγω, διότι, βουλευτὴς ὢν Φθιώτιδος, γνωρίζω τὰ πνεύματα τῆς ἐπαρχίας, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι δυσκόλως θὰ μεταβοῦν οἱ ἔφεδροι τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν· καὶ ἐννοεῖτε, ὅτι εἶνε καλλίτερον οἱ ἔφεδροι τῆς Φθιώτιδος νὰ ὑπάγουν νὰ πολεμήσουν εἰς τὴν Θεσσαλίαν παρὰ εἰς τὴν Ἤπειρον, διότι, ὅταν οἱ στρατιῶται ἦνε πλησίον τῶν συγγενῶν καὶ συμπολιτῶν των, πολεμοῦν μὲ μεγαλείτερον θάῤῥος καὶ ἐπέρχονται σπουδαῖα ἀποτελέσματα. Κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ μέτρον αὐτὸ, διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι, ἐὰν δὲν πράξῃ τοῦτο, ἐὰν προσκληθοῦν 1,000 ἔφεδροι ἐκ Φθιώτιδος, οὔτε 100 θὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς τάξεις των, ὅπερ εἶναι λίαν ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν παροῦσαν τῆς πατρίδος θέσιν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Διονύσιος Μοντεσάντος ἀγωνιστὴς, συναγωνιστὴς δὲ τοῦ ἀοιδίμου Μεταξᾶ, δὲν ἔλαβεν οὐδεμίαν ἀμοιβὴν διὰ τὰς ἐκδουλεύσεις του· παρακαλεῖ δὲ τὴν Βουλήν, ἵνα συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀναφορά του.

§104ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς παρεκάλεσε χθὲς τὴν Βουλήν, ἵνα συνεδριάζῃ δὶς τῆς ἡμέρας. Τί ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§106ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί νὰ συνεδριάζῃ δὶς τῆς ἡμέρας; Καὶ ἂν τὸ ἀποφασίσωμεν, δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ συνερχώμεθα πρὸ μεσημβρίας. Τὸ καλλίτερον εἶναι, ἀφοῦ ἀπεφασίσαμεν νὰ συνεδριάζωμεν εἰς τὰς 2, νὰ συνερχώμεθα εἰς τὰς 2, καὶ ὄχι εἰς τὰς 4, καὶ νὰ ἐργαζώμεθα μέχρι τῆς 8ης.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρακαλεῖσθε, κύριοι, ἂν ἐπιθυμῆτε νὰ ἐργασθῶμεν, νὰ ἔρχεσθε ἀκριβῶς εἰς τὰς 2, μέχρι δὲ τῆς 7 ἔχομεν ἀρκετὴν ὥραν νὰ συνεδριάσωμεν. Πράγματι πολλοὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν ἔρχονται ἀκριβῶς εἰς τὰς 2, ἀλλ’ ἀπαρτία δὲν γίνεται ἐγκαίρως. Σήμερον θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ χθὲς ματαιωθεῖσα ψηφοφορία ἐξ ἐλλείψεως ἀπαρτίας.

§108ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως. (Ἐπιψηφίζεται δι’ ἀναστάσεως ἡ προσθήκη 1,200 δραχμῶν εἰς τὸ Κεφάλαιον 3, ἄρθρον 1 «Προσωπικὸν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου.»)

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ δώσῃ ἐξήγησιν ἐπὶ ἐκείνου, περὶ οὗ ἠρώτησα αὐτόν;

§111ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν· σήμερον δὲν ἔχω οὐδεμίαν τροποποίησιν.

§112ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ 1879 προὐτάθη ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου νὰ χρησιμεύσωσι κατὰ τὴν συζήτησιν τούτου, παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἀντίτυπα τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἐν τοῖς γραφείοις τῆς Βουλῆς, νὰ διατάξῃ τὴν διανομὴν αὐτῶν· ἂν δὲ δὲν ὑπάρχωσι, νὰ διατάξῃ τὴν ἀνατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν τινὰ ἀντίτυπα.

§114ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀνατυπωθῇ.

§115ΡΟΥΦΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, θέλω νὰ πληροφορηθῶ περὶ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις περὶ Κωπαΐδος.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§117ΡΟΥΦΟΣ. Διατί αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν ἔφεραν τὴν ἔκθεσίν των;

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι παρόντα.

§119ΡΙΚΑΚΗΣ. Χθὲς μετὰ μεσημβρίαν ἔλαβον τὴν σύμβασιν· αὐθωρεὶ συνεκαλέσαμεν τὰς ἐπιτροπὰς, σήμερον συνήλθομεν, ἐμείναμεν μέχρι τῆς 11, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο ἀπαρτία, καὶ ἀνεβάλαμεν δι’ αὔριον.

§120ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἡ σύμβασις αὑτὴ δὲν ἐπιψηφισθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον, θὰ ματαιωθῇ ὁ σκοπὸς τῆς συνομολογήσεώς της.

§121ΦΛΕΣΣΑΣ. Προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ καπνοῦ.

§122ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. Τρικούπης ἐπροκάλεσε τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ ἂν προτίθηται νὰ ὑποβάλῃ τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Τί ἀπήντησεν ὁ κ. ὑπουργός;

§123ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν θὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἔχω νὰ ὑποβάλω τροποποίησίν τινα.

§124Γ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἴμεθα, κ. πρόεδρε, κατ’ ἀρχὴν ἐναντίοι τοῦ νομοσχεδίου, καὶ πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἐὰν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ, διότι πρόκειται ὁ λαὸς νὰ δώσῃ τὸ αἷμά του καὶ τοὺς ἱδρῶτάς του. Ἐγὼ, ἐπειδὴ δὲν δύναμαι νὰ πράξω ἄλλο τι, διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἀδικίας ταύτης, ἥτις θὰ προξενήσῃ τὸν ὄλεθρον εἰς δύω νομοὺς τοῦ Κράτους, τοὺς ὁποίους κυρίως θὰ ἐπιβαρύνῃ ἡ νέα αὕτη φορολογία, ἥτις, τὸ ἐπαναλαμβάνω δι’ ἑκατοστὴν φορὰν, εἶναι ἄδικος καὶ καταπληκτική. Οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ πάσχουσι δεινῶς ἐκ τῶν ἀγγαρειῶν καὶ τόσων ἄλλων βαρῶν, διότι καὶ ὁ νόμος τῆς εἰσφορᾶς αὐτοὺς κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ ἐπιβαρύνῃ. Λέγω δὲ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις τόσον ἐπιμένει, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι Βενετσάνικος.—Εἶπον ὅ,τι ἐνόμισα καθῆκόν μου. Ὑμεῖς δὲ πράξατε ὅ,τι ἡ συνείδησις Σᾶς ὑπαγορεύει.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀναβολῆς.

§126Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί ἀναβολὴν ἐννοοῦν, κ. πρόεδρε;

§127ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν θὰ γείνῃ συζήτησις ἢ ὄχι.

§128Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ἡ Κυβέρνησις;

§130Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται, κύριοι, νὰ ψηφοφορηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων, ἄνευ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζωμεν, εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως, ἐὰν θὰ ἐπιψηφισθῇ, διότι ἡ ἐπιψήφισίς του εἶναι ἀπαραίτητος πρὸς εὐόδωσιν τοῦ δανείου. Ἐὰν δὲν θέλετε νὰ τὸ ἐπιψηφίσητε σήμερον εἰς ά συζήτησιν, ἂς ἀναβληθῇ· ἀλλὰ πρέπει πάντοτε νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐσόδων.

§131Α. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νομοσχέδιον, διότι πιστεύει, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις. Καὶ πῶς δύναται νὰ μὴν ὑπάρξῃ τοιαύτη, ἀφοῦ ἡ παραδοχὴ τοῦ νομοσχεδίου καταστρέφει τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς γίνεται ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ; Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι εἴμεθα πολλοὶ κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ· ἑπομένως ζητῶ τὴν ἀναβολὴν, διὰ νὰ μελετήσωμεν καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου νομοσχέδιον τοῦ κ. Δηλιγιάννη.

§132ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποφασίσῃ νὰ συζητήσῃ εἰς ά ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον σήμερον, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅταν φθάσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, νὰ τὴν διακόψωμεν ἐπὶ 3 συνεδριάσεις ἢ καὶ περισσότερον, διότι, χωρὶς νὰ τελειώσῃ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ γʹ ἀνάγνωσις, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§133Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ ἀποῤῥίψῃ εἰς τὴν ά συζήτησιν, δὲν θὰ ἔχωμεν προϋπολογισμόν;

§134ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τύχη τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρέπει ν’ ἀποφασισθῇ πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Φαντασθῆτε, ὅτι φθάνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, καὶ ὅτι ἐν διαστήματι ἡμισείας ἢ μιᾶς ὥρας τελειώνει ἡ πρώτη συζήτησις, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ πρέπει νὰ περιμένωμεν καὶ τὴν βʹ καὶ τὴν γʹ συζήτησιν. Διὰ τοῦτο, πρὸς εὐκολίαν τῆς συζητήσεως, πρέπει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ περάσῃ εἰς ά τοὐλάχιστον ἀνάγνωσιν ἄνευ συζητήσεως· αὐτὸ ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως ἐγκρίνει τοῦτο.)

§136ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§137ΔΟΥΜΑΣ. Ψηφίζων ὑπὲρ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν ἐννοῶ ν’ ἀναλάβω καμμίαν ὑποχρέωσιν ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεώς του, ἀλλὰ μόνον δηλῶ, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐπιβολῆς φόρου.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι Γίνεται ἡ ψηφοφορία. (Ὅρα τὸ Πρωτόκολλον ἐν σελίδι 1000.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἄμεσον συζήτησιν διὰ ψήφων 90 κατὰ 49, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 139.

§139Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι φρονῶ, ὅτι εἶναι ὀλέθριον εἰς τοὺς ἀπόρους πληθυσμοὺς πολλῶν ἐπαρχιῶν. Ταῦτα δὲ λέγω ἀπὸ τοῦδε, διότι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἦμαι παρὼν αὔριον ἢ μεθαύριον, ὅτε θὰ συζητηθῇ καὶ πάλιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποκρούω κατ’ ἀρχὴν ὡς ἄδικον καὶ καταθλιπτικόν· εἶμαι, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τ’ ἄρθρα 1–5.)

§140ΑΘ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.)

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπιψηφίζονται δὲ τ’ ἄρθρα 2–10 τοῦ Κεφαλαίου 3 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ. ὑπουργείου.) Ἄρθρον 11.

§142ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὔτε ἐγὼ οὔτε ἄλλος οὐδεὶς ἔχει ἔνστασιν κατὰ τῶν ἐξόδων τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἀπέναντι τοιούτων ἐξόδων, νομίζω, ὅτι τὸ κοινὸν ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτῇ, ὅπως αἱ ἀρχαιολογικαὶ συλλογαὶ ὦσι προσιταὶ εἰς αὐτό. Ἐνταῦθα αἱ ἀρχαιολογικαὶ συλλογαὶ εἰσι κεκλεισμέναι ἐντὸς τῶν κτιρίων καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὰς ἐπισκεφθῇ, ἐκτὸς ἐὰν φροντίσῃ νὰ μάθῃ ποίαν ὥραν τῆς ἑβδομάδος εἶναι ἀνεῳγμένα τὰ ἀρχαιολογικὰ Μουσεῖα, πολλάκις δὲ καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν δὲν τὰ εὑρίσκει ἀνοικτά. Εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνδιαφέρονται εἰς τὰ ἀρχαιολογικὰ ὡς ἡμεῖς, ἐγένετο τοῦτο μέγα ζήτημα, ἐὰν τὰ ἀρχαιολογικὰ Μουσεῖα θὰ ἦναι ἀνοικτὰ 10 ὥρας ἢ 12 ὥρας τὴν ἡμέραν, καὶ ἐνῷ τὴν Κυριακὴν δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τισι χώραις ἄλλα καταστήματα νὰ ἦναι ἀνοικτὰ, ταῦτα καὶ τὴν Κυριακὴν μένουσιν ἀνοικτά. Ἡμεῖς ἔχομεν τὰς συλλογὰς τοσοῦτον κεκλεισμένας, ὥστε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἡ ἀποκλειστικὴ περιουσία ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰς φυλάττουσι. Συνιστῶ ἄρα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅπως φροντίσῃ, ἵνα ὦσι τὰ μουσεῖα ἀνοικτὰ κατὰ πᾶσαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος, μηδὲ τῆς Κυριακῆς ἐξαιρουμένης, καὶ ἐπὶ ὅλας τὰς ὥρας, καθ’ ἃς ὑπάρχει φῶς. Οἱ ἐργαζόμενοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπάγωσιν εἰς τὰ Μουσεῖα, εἰμὴ πρὸ ἢ μετὰ τὴν ἐργασίαν των· ἐπομένως, ἐὰν μὲν ὦσιν ἀνεῳγμένα κατ’ ἐκείνας τὰς ὥρας, δὲν δυνάμεθα νὰ τοῖς παράσχωμεν τὴν ὠφέλειαν τὴν ἐκ τῆς ἐπισκέψεως αὐτῶν. Εἶναι τοσοῦτον ἀναγκαιότερον τοῦτο, καθόσον καὶ ξένοι πολλάκις παρετήρησαν, ὅτι μετὰ θαυμασμοῦ ἤκουσαν, ὅτι τὰ ἀρχαιολογικὰ ἡμῶν Μουσεῖα δὲν μένουσι πάντοτε ἀνοικτά, καὶ παρεπονέθησαν, ὅτι ἀποταμιεύομεν τὰ ἀρχαῖα ἐν τοῖς μουσείοις, οὐχὶ ἵνα τὰ δεικνύωμεν, ἀλλ’ ἵνα τὰ κρύπτωμεν. Δὲν λέγω ταῦτα περὶ τοῦ νῦν ὑπουργείου, διότι εἶναι κακὸν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἀνέκαθεν.

§143ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου εἶναι ὀρθή· ἑπομένως θέλω ἐπιστείλει τὰς δεούσας διαταγὰς, ὅπως ἦναι προσιτὰ τὰ ἀρχαιολογικὰ Μουσεῖα κατὰ πᾶσαν ἡμέραν καὶ ὥραν εἰς τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ τὰ ἐπισκεφθῶσιν.

§144ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι, συμμεριζόμενος πληρέστατα τὴν σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογίου, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ ταχύτερον νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ προταθὲν ὑπ’ αὐτοῦ, μετὰ μιᾶς μόνον ἀναγκαίας ἴσως ἐξαιρέσεως πρὸς τακτοποίησιν καὶ καθαρισμὸν, μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος νὰ μὴν ἀνοίγωνται τὰ Μουσεῖα εἰς τὸ κοινόν· ἐκτὸς τούτου, λέγω, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ παρασκευασθῶσι κατάλογοι τῶν ἐν τοῖς Μουσείοις καὶ τυπωθῶσιν, ἵνα γνωρίζωσιν οἱ ἐπισκεπτόμενοι αὐτὰ τί ἕκαστον περιέχει, διότι ἤδη οὐδεὶς γινώσκει, καὶ κατασταθῇ εὐχερεστέρα ἡ μελέτη αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον εἶναι ἀναγκαῖος οὗτος ὁ κατάλογος, διότι δι’ αὐτοῦ καθίσταται εὔκολος καὶ ὁ ἔλεγχος.

§145ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει τὸ ἀνάλογον προσωπικόν.

§146ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐπίσης νὰ φροντίσωσι καὶ διὰ τὴν κατάταξιν τῶν ἀρχαιοτήτων ἐν τοῖς Μουσείοις.

§147ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δύο εἶναι τὰ Μουσεῖα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ τῆς Ἀκροπόλεως καὶ τὸ Μουσεῖον τὸ κατὰ τὴν ὁδὸν Πατησίων, τὸ κεντρικόν. Καὶ τὸ μὲν Μουσεῖον τῆς Ἀκροπόλεως εἶναι κατατεταγμένον καλῶς, ἀλλ’ ἴσως δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ διακόσμησις εἶναι εὐτελὴς καὶ ἀναξία τῶν ἐν αὐτῷ περιεχομένων ἔργων τοῦ Φειδίου· τὸ Μουσεῖον ὅμως τὸ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τῶν Πατησίων κείμενον εἶναι ἐλεεινὸν καὶ ἐπισύρει τὸν οἶκτον τῶν ξένων. Ἐκτὸς τούτου ἐπὶ ἔτη κατάκεινται ἐπὶ παλαιῶν στρωμάτων ἢ σανίδων πολλὰ ἀγάλματα ἢ τμήματα ἀγαλμάτων, διότι δὲν ὑπάρχει πίστωσις πρὸς συγκόλλησιν καὶ ἀνίδρυσιν αὐτῶν. Ἐντὸς κιβωτίων ὑπάρχει ἄγαλμα ὑπερμέγεθες, τοῦ Ποσειδῶνος, ἐκ τῶν ἀντὶ ἁδρᾶς δαπάνης ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἐν Μήλῳ ἀγορασθέντων, περὶ τοῦ ὁποίου ἔγραφεν ἐσχάτως ξένος τις, ὅτι ἡμεῖς συλλέγομεν τὰ ἀρχαῖα, ἵν’ ἀποκρύπτωμεν αὐτά. Περὶ πάντων τούτων πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς ὡς καὶ περὶ τοῦ καταλόγου. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ δύο ἄλλα Μουσεῖα, τὸ τῶν ἀρχαιοτήτων τῶν Μυκηνῶν, αἵτινες εὑρίσκονται κατατεθειμέναι ἐν αἰθούσαις τοῦ Πολυτεχνείου, καὶ τὸ τοῦ Βαρβακείου. Ἀλλὰ ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν· καὶ τὸ μὲν τῶν Μυκηνῶν εἶναι ἄριστα κατατεταγμένον ἐντὸς πολυτελῶν θηκῶν, τὸ δὲ τοῦ Βαρβακείου μετατίθεται κατ’ αὐτὰς εἰς αἰθούσας τοῦ πολυτεχνείου ὡσαύτως, ὅπου ἐψηφίσθη ἤδη ὑπὸ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας ἡ ἀναγκαία δαπάνη πρὸς εὐπρεπῆ ταξινόμησιν. Ὥστε περὶ τούτων δὲν πρόκειται.

§148ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάλογον προσωπικόν, ὅπως ἐκτελεσθῶσι πάντα ταῦτα.

§149ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσίς τις εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀρχαιολογίαν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσῃ ἀνάλογον πίστωσιν, ὅπως προσληφθῶσι παρὰ τοῦ γενικοῦ ἐφόρου βοηθοί, ἄνευ τῆς προσθήκης τῶν ὁποίων οὐδὲν ἐξ ὅσων ἐπρότειναν οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες δύναται νὰ γείνῃ. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Δραγούμη, ὀφείλω νὰ μὴ ἀφήσω αὐτὰς ἄνευ ἀπαντήσεως, διότι ἀδίκως, καὶ μάλιστα τόσον δριμέως, ἐμέμφθη τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν, τὴν παρὰ τοῦ γενικοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων ἐπιμελῶς διευθυνομένην. Τὸ κεντρικὸν Μουσεῖον, τὸ ὁποῖον κατασκευάζεται παρὰ τὴν ὁδὸν Πατησίων, δὲν ἐτελειοποιήθη ἀκόμη, καὶ πρὶν συντελεσθῇ ἡ κατασκευὴ αὐτοῦ, δὲν δύνανται νὰ τοποθετηθῶσι καὶ ταξινομηθῶσι καταλλήλως αἱ ἀρχαιότητες. Καὶ μολοντοῦτο, ἐπισκεφθεὶς αὐτὸ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὀφείλω, χάριν τῆς ἀληθείας, νὰ ὁμολογήσω καὶ νὰ βεβαιώσω, ὅτι εὗρον αὐτὸ ἐν καλῇ καταστάσει καὶ ὅτι εἰς τὰ περαιωθέντα δωμάτια ἡ τοποθέτησις τῶν ἀρχαιοτήτων ἐγένετο λίαν καταλλήλως, καὶ οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὰς αἰθούσας ταύτας δὲν δύνανται ἢ νὰ μείνωσιν εὐχαριστημένοι. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Δραγούμη, αἵτινες βεβαίως ἀφορῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γενικοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων, εἶναι λίαν αὐστηραὶ καὶ ἄδικοι.

§150ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ τῶν ἀρχαιοτήτων, κύριοι, εἶναι πολὺ παρημελημένα, καὶ τὸ Ἔθνος ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ φροντίσῃ περὶ αὐτῶν, διότι εἶναι περιουσία, ἡ ὁποία, ἐὰν καταστραφῇ, δὲν ἀναπληροῦται, ὅπως δύναται δάσος, τὸ ὁποῖον ἐκάη, νὰ ἀναφυτευθῇ. Ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐφρόντισα περὶ πολλοῦ διὰ τὰς ἀρχαιότητας, καὶ τῳόντι ἐλιθοστρώθησαν αἱ αἴθουσαι τοῦ Ἐθνικοῦ Μουσείου, κατεσκευάσθησαν ὁ πρόδομος, αἱ πύλαι καὶ ἡ μαρμάρινος κλίμαξ, μετεκομίσθησαν τὰ πλεῖστα καὶ τὰ ἐκλεκτότερα τῶν ἀγαλμάτων, καὶ πολλὰ ἐτέθησαν ἐπὶ νέων ὡραίων βάθρων· ἀλλὰ κατόπιν δὲν ἐλήφθη πλέον φροντὶς, καὶ ἔμενε τὸ Μουσεῖον μέχρις ἐσχάτων ἀτελὲς, ὅτε ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία συνεπλήρωσε τὴν κατασκευὴν τῆς δευτέρας πτέρυγος. Ὅσα εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Μεγάρων, εἶναι ὀρθὰ, διότι τῳόντι τὰ Μουσεῖα αὐτὰ εἶναι ἄχρηστα ἄνευ καταλόγου καὶ ἄνευ ταξινομήσεως. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθαὶ, ἰσχυριζομένου, ὅτι δὲν ὑπάρχουν οἱ ἀναγκαῖοι ὑπάλληλοι, διότι, ὁσάκις ἐζητήθη περὶ τῶν ἀρχαιοτήτων πίστωσις, ἡ Βουλὴ παρευθὺς παρέσχεν αὐτήν· ἠδύνατο ὅμως πρὸς τούτοις νὰ μεταχειρισθῇ καὶ μέρος τῶν κληροδοτημάτων, διότι αὐτὰ, οὕτω μεταχειριζόμενα, εἶναι καλῶς τοποθετημένα, καὶ ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς τῶν διαθετῶν, ἐὰν καταστῇ προσιτὴ ἡ ἀρχαιολογία εἰς τοὺς πολλούς. Ὑπάρχει κατάλογος ὑπὸ ξένων συνταχθεὶς διὰ τὰ ἀγγεῖα καὶ τὰ ἀρχαῖα τὰ ἐν τῷ Βαρβακείῳ, ὁ ὁποῖος περιποιεῖ τιμὴν εἰς τοὺς ξένους, καὶ τὸν ὁποῖον ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μεταφράσῃ, διότι ἄνευ καταλόγου, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἄχρηστοι αἱ ἀρχαιότητες. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἄνευ Μουσείου καὶ εἰδικοῦ καὶ σπουδαίου διευθυντοῦ, ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκπληρωθῶσι. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ μᾶλλον συνιστῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, νὰ φροντίσῃ πρὸ πάντων περὶ τῆς ταχείας κατασκευῆς τοῦ μεγάλου καὶ ἐθνικοῦ Μουσείου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέσα, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ, ἵνα οἱ τόκοι τῶν κληροδοτημάτων, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἐλεύθεροι μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν ὑποτροφιῶν, καταναλωθῶσιν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ καταστήματος καὶ τὸν διορισμὸν ἑνὸς εἰδικοῦ ἐφόρου τοῦ κεντρικοῦ τούτου Μουσείου.

§151ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς τὸ βεβαιωθὲν ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι τὸ κατάστημα τοῦ κεντρικοῦ Μουσείου εἶναι ἀσυμπλήρωτον, ἀληθὲς δὲ καὶ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Λακεδαίμονος, ὅτι τῇ προκαταβολῇ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας συνεπληρώθη ἡ δευτέρα πτέρυξ αὐτοῦ· ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι εἶναι λίαν καλῶς τοποθετημένα τὰ ἐν τῷ Μουσείῳ, διότι ὁ ἐλάχιστον γευσάμενος τὰ τῶν μουσείων, ὁ ἕν μόνον μουσεῖον τῆς Εὐρώπης ἐπισκεφθεὶς δὲν δύναται ἢ νὰ οἰκτείρῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν τὰ πλεῖστα τῶν ἀρχαίων εἶναι τοποθετημένα. Ἐγὼ, ἐκτὸς τῆς προσωπικῆς μου κρίσεως, ἤκουσα τόσας ἐπικρίσεις παρὰ ξένων τε καὶ Ἑλλήνων κατὰ τῆς τοποθετήσεως ταύτης, ὥστε ἀπορῶ πῶς δὲν συνεκινήθη μέχρι τοῦδε ἡ ὑπηρεσία. Ἐν τῷ κεντρικῷ Μουσείῳ ὑπάρχει ἀνάγλυφον γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, τὸ ἀνάγλυφον τῆς Ἐλευσῖνος, τοποθετημένον ἀπέναντι τοῦ φωτὸς, χαμηλὰ, εἶναι δὲ προσηρμοσμένον εἰς τὸν τοῖχον διὰ γύψου καὶ κατεσπιλωμένον ὑπὸ τοῦ γύψου· ἐκτὸς δὲ τούτου τεμάχια ἀσυγκόλλητα ἀρχαίων κατάκεινται ἐπὶ τοῦ ἐδάφους. Καὶ δὲν πταίει ὁ ἔφορος· κακῶς ὁ κ. ὑπουργὸς μὲ κατέστησεν ὑπεύθυνον, ὅτι ἐπέῤῥιψα τὴν εὐθύνην τούτων εἰς τὸν ἔφορον. Πταίει ἡ Βουλὴ, ἥτις δὲν ἐψήφισε τὰ δέοντα ποσὰ, πταίουσιν οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοί, οἵτινες δὲν παρουσιάζουσιν εἰς αὐτὴν τὴν προσήκουσαν πίστωσιν. Καὶ τὸ πταῖσμα δὲν εἶναι μικρὸν, διότι ἐν Ἀθήναις εἶναι συγκεντρωμένος τόσος πλοῦτος ἀρχαιολογικὸς, ὥστε, ἐὰν τακτοποιηθῇ τὸ μουσεῖον τῶν Ἀθηνῶν, θὰ ἦναι βεβαίως τὸ τελειότερον τῆς Εὐρώπης μουσεῖον ἑλληνικῶν ἀρχαιοτήτων. Βεβαίως ἡ τοιαύτη ἔλλειψις φροντίδος προῆλθεν ἐκ τῆς στενοχωρίας τοῦ δημοσίου ταμείου· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ διευκολύνω τὴν Βουλὴν, ἐὰν εἴπω γνώμην τινὰ, τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι συμμερίζεται καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, λέγω δ’ αὐτὴν ὡς ἰδίαν ἐμοῦ γνώμην. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας συνεννοεῖτο μετὰ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας, πιστεύω, ὅτι ἤθελε φθάσει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ν’ ἀναδεχθῇ ἡ ἑταιρία νὰ προκαταβάλῃ τὴν δαπάνην τῆς τακτοποιήσεως τοῦ κεντρικοῦ μουσείου, καθὼς καὶ ὑπὲρ τῆς ἀνοικοδομήσεως αὐτοῦ προκατέβαλεν 100,000 δραχμῶν ἀτόκως εἰς τὸ δημόσιον.

§152ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα τὰς γενομένας παρατηρήσεις καὶ θέλω συνεννοηθῆ μετὰ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας, ὅπως κανονισθῶσι καταλληλότερον τὰ τῶν Μουσείων καὶ ἀρχαιοτήτων. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, προτείνω νὰ προστεθῇ ἀνάλογον χρηματικὸν ποσὸν, ὅπως δι’ αὐτοῦ προσληφθῶσιν εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν πρόσωπά τινα, διὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὁποίων δύναται νὰ κατασταθῇ πρόχειρος εἰς πᾶσαν ὥραν ἡ ἐξέτασις τῶν ἐν τοῖς Μουσείοις ὑπαρχουσῶν ἀρχαιοτήτων ἐκ μέρους τῶν ἐπισκεπτομένων ταῦτα.

§153Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία δὲν ἔχει ἄλλον προορισμὸν, παρὰ νὰ ἐπιμελῆται τὰ τῶν ἀρχαίων. Ἐὰν δὲ ἔχῃ κεφάλαια περιττὰ, διατί νὰ μὴ δαπανήσῃ εἰς αὐτὰς τὰς ἀνάγκας;

§154Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἔλαβε πρόνοιάν τινα περὶ τοῦ Μωσαϊκοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχεν εὑρεθῆ ἐν Σπάρτῃ, καὶ τὸ ὁποῖον πρὸ δέκα μηνῶν εὗρον ἀκόμη ἐκτεθειμένον ἐν τῷ κήπῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ εὑρέθη. Ἐὰν ὅμως δὲν ἐφρόντισε, συνιστῶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ ὁριστικόν τι μέτρον περὶ τοῦ Μωσαϊκοῦ ἐκείνου, διότι ἀπειλεῖται τάχιστα ἡ ἀποσύνθεσις αὐτοῦ.

§155ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐνεργήσω τι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Λαβὼν ἤδη ἀφορμὴν, θέλω ἐνεργήσει ὅ,τι πρέπει.

§156ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ Μωσαϊκοῦ τούτου εἶχε δοθῆ πίστωσις ἀπὸ τὴν Βουλὴν πρὸ χρόνων 2,500 δραχμῶν, ἵνα κατασκευασθῇ μία σκιὰς καὶ ἓν φυλακεῖον. Ἡ δαπάνη αὕτη δὲν ἐγένετο καὶ πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ, ὅπως διασωθῇ αὐτὸ τὸ μωσαϊκὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἓν ἐκ τῶν ὡραιοτέρων καλλιτεχνημάτων αὐτοῦ τοῦ εἴδους, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν τὸ μόνον ὑπάρχον· παριστῶν δὲ τὴν ὑπὸ τοῦ Διὸς μεταμορφωθέντος εἰς ταῦρον ἁρπαγὴν τῆς Εὐρώπης, παρέχει τῷ θεατῇ εἰκόνα τελειοτάτην καὶ ζωηροτάτην. Πρὸς τούτοις ἀνάγκη νὰ δοθῇ πίστωσις δι’ ἕνα διευθυντὴν τοῦ μεγάλου μουσείου· διὰ νὰ ἦναι δὲ οὗτος ἀντάξιος τῆς ὑψηλῆς θέσεως, ἀνάγκη νὰ ἔχῃ σπουδαῖον μισθόν. Δὲν ἦναι δὲ δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ διευθυντὴς ἱκανὸς μὲ μικρὰν ἀμοιβήν· μόλις 500 δραχμαὶ κατὰ μῆνα ἀρκοῦσιν εἰς τοιοῦτον ἄνδρα, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ Κουμανούδης ὁ καθηγητής.

§157ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ διατυπώνει μίαν παρατήρησιν πολλῆς προσοχῆς ἀξίαν. Ὑπάρχουσι γήπεδα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγκεκλεισμέναι ἀρχαιότητες. Οἱ δυστυχεῖς ἰδιοκτῆται δὲν δύνανται νὰ κάμωσι χρῆσιν αὐτῶν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ χρῆσις τῆς ἰδιοκτησίας ἤθελε παραβλάψει τὰς ἀρχαιότητας. Ἐξ ἄλλου ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία δὲν λαμβάνει ἓν μέτρον, διὰ ν’ ἀγοράσῃ αὐτὰ τὰ γήπεδα λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης. Ὥστε τὸ μὲν Σύνταγμα ἀναγράφει ὡς ἱερὰν καὶ ἀναφαίρετον τὴν ἰδιοκτησίαν, ἡ δὲ διοίκησις τὴν καταπατεῖ κατὰ τὸ δοκοῦν. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ληφθῇ τέλος πάντων ἓν μέτρον. Ἢ πρέπει τὰ γήπεδα αὐτὰ νὰ ἀγορασθῶσιν, ἢ πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ κάμωσιν οἵαν θέλουσι χρῆσιν τῆς ἰδιοκτησίας των.

§158ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐργάζομαι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐὰν δὲ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ νὰ χορηγήσῃ πίστωσίν τινα τόσον διὰ τὸ ἐν Σπάρτῃ μωσαϊκὸν, ὅσον καὶ διὰ τὴν προσθήκην προσωπικοῦ βοηθητικοῦ εἰς τὰ ἐνταῦθα μουσεῖα, ἂς προσθέσῃ εἰς τὸ ἄρθρον 14 τοῦ 3 Κεφαλαίου τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κρίνει ἀναγκαῖον.

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. 10,000 δραχμὰς πρέπει νὰ προσθέσητε τοὐλάχιστον.

§160ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἷς εἰδικὸς ἔφορος θέλει τοὐλάχιστον 400 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§161ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. 5,000 ἐὰν προστεθῶσι, νομίζω, ὅτι ἀρκοῦσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἀλλὰ πρέπει νὰ διατυπωθῇ καὶ ὁ τρόπος τῆς δαπάνης, 2,500 διὰ τὴν κατασκευὴν σκιάδος τοῦ ἐν Σπάρτῃ μωσαϊκοῦ, καὶ δραχ. 2,500 διὰ τὴν προσθήκην προσωπικοῦ εἰς τὰ ἐνταῦθα μουσεῖα.

§162ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ τεθῇ εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον ἡ περὶ τοῦ μωσαϊκοῦ δαπάνη.

§163ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο λοιπὸν νὰ προστεθῇ ποσὸν 3,000 δραχμῶν διὰ τὸν διορισμὸν δύο βοηθῶν.

§164ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐν Σπάρτῃ δὲν εἶναι μουσεῖον;

§165ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μουσεῖον, τὸ ἐν Σπάρτῃ, εἶναι ἀνατεθειμένον εἰς τὸν καθηγητὴν κ. Παπαδόπουλον, καὶ μάλιστα ἄνευ ἀντιμισθίας τινός.

§166ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἐδῶ μουσεῖον πρέπει νὰ ἦναι εἰδικὸς ἔφορος.

§167ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, προτείνω, ἵνα εἰς τὸ 11 ἄρθρον προστεθῇ ποσὸν 3,000 δραχμῶν διὰ τὸν διορισμὸν δύο εἰδικῶν βοηθῶν παρὰ τῷ γενικῷ ἐφόρῳ τῶν ἀρχαιοτήτων, οἵτινες θέλουσι χρησιμεύσει διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν μουσείων.

§168ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τίποτε δὲν χρησιμεύουν οἱ βοηθοί· πρέπει νὰ ἦναι εἷς ἔφορος, ὁ ὁποῖος νὰ ἦναι πάντοτε ἐκεῖ, ὅπως ὁ ἔφορος τῆς βιβλιοθήκης, καὶ πρέπει νὰ ἦναι ἄνθρωπος σπουδαῖος, νὰ ἔχῃ εὐθύνην.

§169ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τοιαύτην θέσιν δὲν δυνάμεθα νὰ δημιουργήσωμεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀπαιτεῖται νόμος.

§170ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἠδύνατο νὰ χορηγήσῃ ποσὸν γενναῖον, τότε θὰ ἐπήρχετο θεραπεία τῶν κακῶς ἐχόντων· ἀλλ’ αἱ περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπουν σήμερον τοιαύτην θυσίαν, διὰ τῶν μικρῶν δὲ μεγάλα δὲν τελοῦνται. Ἐὰν ἐπετρέπετο νὰ ληφθῶσι γενναῖα μέτρα, ἀφορῶντα τὰ ἀρχαιολογικὰ ἡμῶν μουσεῖα, τότε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ τὴν πρὸς συντήρησιν καὶ προαγωγὴν αὐτῶν δαπάνην, καταφεύγοντες εἰς τὴν ἐπιβολὴν δικαιώματος εἰσόδου εἰς τὰ μουσεῖα, ὡς πράττεται τοῦτο καὶ ἐν Εὐρώπῃ. Ἀλλ’ αἱ περιστάσεις τῆς σήμερον δὲν ἐπιτρέπουσι τοιαῦτα μέτρα· διὰ τοῦτο παρακαλῶ ν’ ἀφήσητε καὶ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὅπως ἔχει.

§171ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει;

§173ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§174ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ θέσωμεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἐθνικὸν ζήτημα δὲν θὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν ἀρχαίων. Ἔγεινεν ἡ παρατήρησις, ὅτι ὑπάρχει ἀρχαῖον πολλῆς ἀξίας ἐν Σπάρτῃ, καὶ ὅτι ἀπαιτεῖται μικρὰ δαπάνη, ἵνα συντηρηθῇ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι οὐδόλως θὰ παρακωλύσωμεν τὴν ἐνέργειαν ἐν τῇ ἐθνικῇ ὑποθέσει, ἐὰν σώσωμεν τὸ ἀρχαῖον τοῦτο. Ὡς πρὸς δὲ τὴν δαπάνην τοῦ προσωπικοῦ, ἡ ὁποία πάντοτε προκαλεῖ τινα δυσκολίαν, νομίζω, ὅτι ὁ καλλίτερος τρόπος θὰ ἦτο νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας μικρὸν χορήγημα, ὥστε αὕτη νὰ φροντίσῃ προσωρινῶς περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, παρέχουσα τὸ προσωπικόν.

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς ποῖον σκοπόν;

§176ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἵνα ὑπάρξῃ τὸ ἀναγκαῖον προσωπικὸν εἰς τὰ Μουσεῖα ἤδη, ὅτε θὰ ἦναι ἀνεῳγμένα καθ’ ἑκάστην ἀπὸ πρωΐας ἕως ἑσπέρας.

§177ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ Μουσεῖα δὲν εἶναι ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῆς ἑταιρίας, καὶ θὰ ἦναι μία ἀνωμαλία.

§178ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀνωμαλία αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρξῃ, διότι σήμερον τὰ Μουσεῖα τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας εἶναι τὰ σπουδαιότερα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρὸς τὸ παρὸν πρέπει διὰ προσωρινοῦ τινος μέτρου νὰ οἰκονομήσωμεν τὴν δαπάνην, κατόπιν δὲ πρέπει διὰ νόμου νὰ κανονισθῶσι ταῦτα. Εἶναι ἀδύνατον Κράτος, ἔχον ἀρχαιολογικοὺς θησαυροὺς, ὁποίους ἡ Ἑλλὰς, νὰ συντηρήσῃ αὐτοὺς καταλλήλως ἄνευ εἰδικοῦ ἐφόρου, ἡ δὲ θέσις αὕτη θὰ ἦναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων θέσεων ἐν τῷ Κράτει. Θὰ ἦτο δικαιολογητέος ὁ μὴ διορισμὸς ἐφόρου ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως προσώπου, ἀλλ’ ὑπάρχει πρόσωπον κατάλληλον, τὸ ὁποῖον ὅλοι γνωρίζομεν.

§179ΤΙΝΕΣ. Ποῖος;

§180ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Κουμανούδης. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ὁ κατάλληλος ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων εἶναι ὁ κ. Κουμανούδης. Ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει δι’ αὐτὸν νὰ δημιουργηθῇ αὕτη ἡ θέσις, ἀλλὰ πρέπει νὰ δημιουργηθῇ διὰ νόμου, τὸν ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θέλει ὑποβάλει ἐν καιρῷ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, τῷ 12, τῷ τῶν ἐξόδων τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας ἔχομεν ἀναγεγραμμένην δαπάνην διὰ τὰς ἀνασκαφὰς ἐν Ὀλυμπίᾳ 10,820 δραχμῶν, καὶ πλὴν τούτων, ἔχομεν τὴν δαπάνην τοῦ ἐφόρου, ἡ ὁποία σημειοῦται ἀλλοῦ, ὥστε εἶναι ἴσως ἐν συνόλῳ ἡ δαπάνη 14,000 δραχμῶν. Ἐνῷ δὲ ἔχομεν καὶ δικαίως δαπάνην εἰς προσωπικὸν τοσοῦτον σπουδαῖον, δὲν ἔχομεν οὐδὲ μιᾶς δραχμῆς πίστωσιν δι’ ἐργασίας. Ἡ συντήρησις τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀρχαιοτήτων ἀπαιτεῖ φροντίδα καθημερινήν. Μετὰ πᾶσαν βροχὴν πρέπει νὰ γείνῃ ἐργασία, ὅπως τὰ ὕδατα εὕρωσι διέξοδον, καὶ περὶ τούτου ἐνταῦθα δὲν ὑπάρχει οὐδεμία πρόνοια, διότι πᾶσα ἡ πίστωσις δαπανᾶται εἰς βοηθοὺς καὶ εἰς ἐπιστάτας, οἵτινες δὲν εἶναι ἐργάται. Πρέπει ἄρα νὰ προσθέσωμεν δαπάνην δι’ ἐργάτας, οἵτινες θὰ ἔχωσιν εἰδικὴν ἐργασίαν ἐν τῷ ἀνασκαφέντι χώρῳ. Ἀλλὰ πλὴν τῆς συντηρήσεως, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς καὶ ἑτέρα τις ἐργασία ἐν Ὀλυμπίᾳ. Κατὰ τὸν προσεχῆ μῆνα θὰ τελειώσῃ ἡ ἀνασκαφὴ, ἡ ἐνεργηθεῖσα ὑπὸ τῆς γερμανικῆς κυβερνήσεως. Ἡ ἀνασκαφὴ αὕτη προεκάλεσεν εἰς τὴν Ὀλυμπίαν παντὸς τοῦ πεπαιδευμένου κόσμου τὴν προτοχὴν, καὶ ἅπαντες θέλουσιν ἐξετάσει τί ἐγένετο κατόπιν τῆς ἐργασίας τῶν Γερμανῶν. Ἡ ἐργασία τῶν Γερμανῶν ὑπῆρξεν ἡ ἀρίστη τῶν ἀρχαιολογικῶν ἐπιχειρήσεων, αἵτινες διεξήχθησαν μέχρι τοῦδε. Δὲν δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ τὸ ἔργον ἐκ τῆς δαπάνης, ἥτις δὲν ὑπῆρξε μικρὰ, ὑπερβᾶσα τὸ ἑκατομμύριον. Ἀλλ’ ἡ μεγάλη ἀξία εἶναι ἡ ἐκ τῆς ἀξίας τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν παρὰ τῆς γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Ἐγένετο ἡ ἀνασκαφὴ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐπιφανοῦς ἀρχαιολόγου Κουρτίου, ὅστις καὶ αὐτοπροσώπως εἰργάσθη καὶ διὰ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ, διακριθέντος ἐπὶ τῇ ἐπιστημονικῇ διεξαγωγῇ τοῦ ἔργου, ἀλλὰ συνάμα καὶ ἐπὶ ἄκρᾳ τιμιότητι, ὅπερ δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ περὶ πάντων τῶν ξένων, τῶν ἀσχοληθέντων ἐνταῦθα περὶ τὰ ἀρχαιολογικὰ, διότι συμβαίνει ξένοι, λαμβάνοντες ἀδείας ἀνασκαφῶν, νὰ καταχρῶνται αὐτῶν, ὑπεξαιροῦντες τὰ εὑρήματα. Ἐν Ὀλυμπίᾳ διεξήχθη ἡ ἐργασία τιμιώτατα, ἡ δὲ ἐπιμέλεια καὶ ἡ ἱκανότης τῶν διακεκριμένων ἐπιστημόνων, οἵτινες εὐσυνειδήτως καὶ ἐπιτυχῶς εἰργάσθησαν, ἐπήνεγκον ἀποτελέσματα, ἐπιβάλλοντα ἡμῖν τὸ καθῆκον νὰ συντηρήσωμεν καὶ νὰ συμπληρώσωμεν τὸ ἔργον. Δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ τὸ συμπληρώσωμεν ἐργαζόμενοι ἐπὶ τῶν αὐτῶν διαστάσεων, ἐφ’ αἷς ἐπεχείρησεν αὐτὸ ἡ γερμανικὴ κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν εὑρισκόμεθα καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διεκπεραιώσωμεν τὸ ἔργον ἐντὸς βραχέος χρόνου. Ἡμεῖς δυνάμεθα ἐπὶ δεκαετίαν, ἐπὶ εἰκοσαετίαν, καὶ ἐπὶ τριακονταετίαν ἔτι νὰ ἐξακολουθῶμεν τὰς ἀνασκαφὰς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐργαζώμεθα, διότι ἡ γενομένη ἀνασκαφὴ μαρτυρεῖ περὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς σημασίας τῶν μήπω ἀνασκαφέντων. Ἡ περὶ συντηρήσεως τῶν ἀνασκαφέντων καὶ περὶ συμπληρώσεως τῆς ἀνασκαφῆς πρόνοια εἶναι ἀπόδειξις, ἣν ὀφείλομεν πρὸς τὴν γερμανικὴν κυβέρνησιν, τῆς ἀξίας, ἣν ἀποδίδομεν εἰς τὰ παρ’ αὐτῆς πεπραγμένα. Ὀφείλομεν ἄρα νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσιν ἀνάλογον, φρονῶ δὲ, ὅτι ποσὸν 20,000 δραχμῶν ἔσται ἐπαρκές.

§181ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ τοῦ ἐν τῷ ἀνακτορικῷ κήπῳ μωσαϊκοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει καταστραφῆ, ἂν δὲν ληφθῇ πρόνοια. Εἶναι δὲ ἐντροπὴ νὰ μὴ φροντίζωμεν περὶ τῆς διασώσεως μωσαϊκοῦ, εὑρισκομένου ἐν αὐτῷ τῷ προσωρινῷ κέντρῳ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῶν Ἀθηνῶν.

§182ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ τὸ Κεντρικὸν Μουσεῖον εἶναι ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Γενικοῦ Ἐφόρου τῶν Ἀρχαιοτήτων, καλὸν ἤθελεν εἶσθαι ἡ δαπάνη, ἥτις προτείνεται, νὰ προστεθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ 11 τοῦ κεφαλαίου 3 τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Γενικοῦ Ἐφόρου τῶν Ἀρχαιοτήτων, διότι θὰ ἦναι ἄτοπον καὶ ἀνώμαλον ἡ μὲν διεύθυνσις τοῦ Μουσείου τούτου νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν Γενικὴν Ἐφορείαν τῶν Ἀρχαιοτήτων, τὸ προσωπικὸν δὲ αὐτοῦ νὰ διορίζεται ἀπὸ τὴν Ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν. Δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ μεταβάλωμεν τὰ περὶ τούτου κεκανονισμένα· ἑπομένως ἡ πίστωσις ἡ ἀπαιτουμένη διὰ τὴν προσθήκην τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ εἶναι δίκαιον νὰ προστεθῇ εἰς τὸ συζητούμενον ἄρθρον 11 καὶ νὰ προσδιορισθῇ αὕτη εἰς δραχ. 3,000. Ὡς πρὸς τὴν ἐξασφάλισιν δὲ καὶ διατήρησιν τοῦ ἐν Σπάρτῃ μωσαϊκοῦ νὰ προστεθῇ ἓν ποσὸν ἐκ δραχ. 2,500, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετὸν καὶ τὸ ὁποῖον νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 12 τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου, ἐν ἰδιαιτέρῳ ἐδαφίῳ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου, ὡς πρὸς τὰς ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀνασκαφὰς, ἔχουν ἀξίαν καὶ σπουδαιότητα. Συνομολογῶ μετ’ αὐτοῦ, ὅτι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν ἡ γερμανικὴ Κυβέρνησις, διεξήγαγεν ἐντίμως καὶ ἐπιτυχῶς· ὡς τοιοῦτον δὲ τὸ ἐξετίμησε καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ διὰ τοῦτο χθὲς ἔλαβον τὴν τιμὴν, κατ’ ἐντολὴν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ χορηγήσωμεν τῇ Γερμανίᾳ τὰ διπλᾶ ἢ ὅμοια τῶν ἀνευρεθέντων καλλιτεχνημάτων, ὅπως ἀνταποκριθῶμεν οὐ μόνον εἰς τὰς μεγάλας θυσίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ γερμανικὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς σπουδαίας ἀνακαλύψεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε διὰ τῶν διενεργηθεισῶν παρ’ αὐτῆς ἀνασκαφῶν, αὐξήσασα τὸν ἀρχαιολογικὸν πλοῦτον ἡμῶν καὶ ἀποδώσασα εἰς τὸν πεπαιδευμένον κόσμον σπουδαιότατα κειμήλια, τὰ ὁποῖα πρὸ αἰώνων ἦταν κεκαλυμμένα ἐν Ὀλυμπίᾳ, καὶ τίς οἶδεν ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ ἔμενον ἀκόμη οἱ θησαυροὶ οὗτοι τεθαμμένοι ἐκεῖ, ἂν ἡ γερμανικὴ Κυβέρνησις ἀξιεπαίνως δὲν ἀνελάμβανε τὸ σπουδαῖον τοῦτο ἔργον καὶ δὲν ἔφερε τοῦτο εἰς αἴσιον πέρας ὑπὸ τὴν σοφὴν καὶ πεφωτισμένην διεύθυνσιν τῶν ἀρίστων ἀρχαιολόγων της. Καὶ ὄχι μόνον ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις, καθῆκον εὐγνωμοσύνης καὶ ζωηρᾶς ἀναμνήσεως ἐκπληροῦσα, νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 6 τῆς συμβάσεως μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἔλαβε καὶ πᾶσαν φροντίδα, ὅπως ἐξασφαλίσῃ ἐπαρκῶς τ’ ἀνακαλυφθέντα κειμήλια, τὰ ὁποῖα ἐτοποθετήθησαν εἰς τὸν τόπον τῶν ἀνασκαφῶν. Ἴσως εἶναι περιττὴ πᾶσα ἄλλη πρόνοια, ὁποίαν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ὑπέδειξε, πρὸς ἀσφαλῆ διατήρησιν τῶν κειμηλίων τούτων, διότι τὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ληφθέντα καὶ ληφθησόμενα μέτρα εἶναι ἐπαρκῆ· ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ χορηγηθῇ πίστωσίς τις, ὅπως τὰ μέτρα ταῦτα κατασταθῶσι μᾶλλον λυσιτελῆ, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ φέρω ἀντίῤῥησίν τινα. Ὡς πρὸς τὴν ἐξακολούθησιν δὲ τῶν ἀνασκαφῶν, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία μοὶ ἐδήλωσε δι’ ἐγγράφου της πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι ἀναλαμβάνει αὕτη τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ ἐὰν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ κριθῇ ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δαπάνη τις, εὐχαρίστως θέλω ἀποδεχθῆ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ, κύριοι, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν εἰς τὰς ἐργασίας ταύτας, καὶ συνεχίσωμεν οὕτω τὸ μέγιστον ἀληθῶς ἔργον τῆς γερμανικῆς αὐτοκρατορίας, πρέπει νὰ πληρώσωμεν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας ὅ,τι ὀφείλομεν εἰς αὐτό. Ὁ γενικὸς ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ ὁ πρόεδρος τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας μοὶ ἀπηύθυναν προχθὲς ἔγγραφον, ἐν τῷ ὁποίῳ πρὸς τοῖς ἄλλοις ἀναφέροντες, ὅτι ἀπεφάσισεν ἡ ἑταιρία αὕτη ν’ ἀναλάβῃ καὶ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀνασκαφῶν, παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληρώσῃ εἰς αὐτὴν ὅ,τι ὀφείλει ἐκ προηγουμένων προκαταβολῶν, ὅπως ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς δαπάνας τῶν νέων τούτων ἐργασιῶν· ὀφείλομεν δὲ εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν, κατὰ τὸν λογαριασμὸν, τὸν ὁποῖον αὐτὴ ὑπέβαλε, καὶ τὸν ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐξήλεγξε καὶ εὗρεν ἀκριβῆ, 152,468 δραχμὰς μέχρι τέλους Δεκεμβρίου π. ε. Ἐκ τῆς ὀφειλῆς ταύτης περιελήφθη ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρῳ ποσὸν 79,785, ἑπομένως ὑπολείπεται πρὸς συμπλήρωσιν ποσὸν 72,683, τὸ ὁποῖον προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ εἰς τὴν πίστωσιν τοῦ ἄρθρου 12, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ὁλικὸν ποσὸν, τὸ πρὸς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν πληρωτέον, ν’ ἀναβιβασθῇ εἰς 152,468. Ἰδοὺ τὶ γράφει ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ὡς καὶ ὁ ἡμέτερος γενικὸς ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων περὶ τῆς περὶ ἧς πρόκειται ὀφειλῆς. (Ἀναγινώσκεται καὶ κατατίθεται τὸ ἔγγραφον.) Καὶ τὸ μὲν ποσὸν τὸ περιλαμβανόμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐκ δραχμῶν 79,785, ἀναφέρεται ὀνομαστὶ ἐν τῷ 12 ἄρθρῳ τοῦ συζητουμένου 3 Κεφαλαίου, τὸ δὲ ζητούμενον ἤδη νὰ προστεθῇ, ἐκ δραχμῶν 72,683 κατὰ τὴν πρότασιν τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας, δικαιολογεῖται δι’ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τὸν ὁποῖον ἐξήλεγξε τὸ ὑπουργεῖον καὶ εὗρεν ἀκριβῆ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην περὶ πληρωμῆς ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τοῦ ὀφειλομένου εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους. Ἐν τῷ ἰδίῳ δὲ ἄρθρῳ δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν, ἂν κριθῇ τοῦτο ἀναγκαῖον, 15 ἢ 20,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ν’ ἀποδώσωμεν καὶ αὐτὰς εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀνασκαφῶν, ἀφοῦ ἀνέλαβεν αὕτη τὴν φροντίδα ταύτην.

§183ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ λάβητε πρόνοιαν καὶ περὶ τοῦ μωσαϊκοῦ τῶν ἀνακτόρων.

§184ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ καταστήσω τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν προσεκτικὴν καὶ τὸν γενικὸν ἔφορον τῶν ἀρχαιοτήτων ὑπεύθυνον.

§185ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Οὐδέποτε συνεζητήθη προϋπολογισμὸς ὡς συζητεῖται ὁ προκείμενος· τὸ ἔλλειμμα ἀνέρχεται εἰς 60 ἑκατομμύρια. Οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῶν περιστάσεων θ’ αὐξήσωσι τὸ ἔλλειμμα, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ προβαίνομεν εἰς προσθήκας ἐπὶ προσθηκῶν, καὶ εἰς προσθήκας ἀναγομένας εἰς ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα, ἀφοῦ ἐπὶ τόσα ἔτη ἔμενον χωρὶς νὰ λάβωμεν πρόνοιαν Κυβερνητικὴν περὶ αὐτῶν, νομίζω, ὅτι ἠδύναντο νὰ μείνωσιν ἐν τῇ αὐτῇ θέσει. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, καὶ ὁ κόσμος ὁλόκληρος δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ, πῶς εἶναι δυνατὸν βουλευτικὸν σῶμα νὰ ψηφίζῃ προϋπολογισμὸν φέροντα τοιοῦτον ἔλλειμμα, ν’ αὐξάνῃ τὰς δαπάνας, καὶ ἐντούτοις νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καλύψωμεν μέρος τοῦ ἐλλείμματος τούτου. Εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶσθαι, ἂν ἠδυνάμεθα νὰ ἱκανοποιήσωμεν ὅλας τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας· ἀλλ’ ὅταν αἱ περιστάσεις δὲν τὸ ἐπιτρέπωσι, τότε ἓν ἐκ τῶν δύω πράττομεν ψηφίζοντες οὕτω πως· ἢ φενακίζομεν ἡμᾶς καὶ τὸν κόσμον, ἢ θέλομεν νὰ φέρωμεν τὸν τόπον εἰς τὴν θέσιν, ὥστε νὰ μὴ ἦναι δυνατὴ ἡ ἀνόρθωσις τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει χάριν ἐπιδείξεως, ἵνα δείξωμεν, ὅτι ὁ νοῦς ἡμῶν περιλαμβάνει τὰ πάντα καὶ περὶ πάντων προνοεῖ, νὰ ἐπιψηφίζωμεν τοιαύτας δαπάνας, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τὰ μέσα, ὅπως πραγματοποιήσωμεν αὐτὰς, καὶ οὕτω δεινοῦμεν τὰ πράγματα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε αὔριον δάκρυα πικρὰ θὰ χύσωμεν. Ἀρχαιότητας, κύριοι, ἔχομεν πολλὰς καὶ ἱκανὰς, ὅπως σώζηται ἡ ὑπόληψις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπλασαν τὸ ὄνομα χάριν τοῦ ὁποίου ἡμεῖς σήμερον ἀγωνιζόμεθα. Νὰ σώσωμεν τὰς ἀρχαιότητας, ἀλλὰ νὰ σώσωμεν καὶ τὴν νέαν Ἑλλάδα, ὅπως δυνηθῇ νὰ πράξῃ αὕτη ἔργα ἀντάξια ἐκείνων, χάριν τῶν ὁποίων τὴν σήμερον γίνονται τοσαῦται θυσίαι ἐκ μέρους τοῦ κόσμου, ἀλλὰ πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ δώσωμεν ὕπαρξιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅταν δ’ ἀφαιρῶμεν τὰ μέσα ἀπὸ τὴν πολιτείαν, νομίζω, ὅτι καταστρέφομεν τὸ πᾶν, καταστρέφομεν τὸν ἑλληνισμόν. (Ἐπιψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11 μετὰ τῆς προταθείσης προσθήκης 3,000 δραχμῶν.)

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔξοδα ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας 163,856.

§187ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα, ὡς εἶπον, νὰ προστεθῶσι τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν, ἤτοι δραχμαὶ 72.683.

§188Δ. Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Πρὸς τί ἄλλο ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία συλλέγει χρήματα, ἢ ὅπως τὰ δαπανήσῃ πρὸς ὃν τὰ ἐδαπάνησε σκοπόν;

§189ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔξοδα ἐπιβαρύνουσι τὸ δημόσιον, τὰ προκατέβαλε δὲ ἁπλῶς ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία.

§190ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Θὰ τὰ λάβῃ ἡ ἑταιρία καὶ θὰ τὰ κάμῃ τί; Θὰ τὰ δαπανήσῃ διὰ τὰς ἀρχαιότητας. Ἀλλὰ διὰ τὰς ἀρχαιότητας ἐδαπανήθησαν καὶ ὅσα ἔδωκεν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι καλῶς ἐδόθησαν καὶ καλῶς ἐδαπανήθησαν.

§191ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἵδρυμα ἰδιωτικὸν, συντηρούμενον διὰ συνδρομῶν καὶ δι’ εἰσπράξεων ἐκ λαχείου. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἐδάνεισεν εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ διαθέτῃ κατ’ ἔτος μεγάλα ποσὰ, ἀτόκως 100,000 δραχμῶν, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ κυβέρνησις νὰ κτίσῃ τὴν δευτέραν πτέρυγα τοῦ Μουσείου, τὸ ὁποῖον αὐτὴ ὤφειλε νὰ ἱδρύσῃ καὶ οὐχὶ ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία, ὑπεσχέθη δὲ ἡ κυβέρνησις ν’ ἀποδίδῃ τὸ ποσὸν ἀτόκως κατὰ δόσεις. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία προκατέβαλεν ὡσαύτως διάφορα ποσὰ ἐκ τῆς ἰδίας περιουσίας δι’ ἀγορὰν γηπέδων ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ὅπως ἐνεργήσῃ ἰδίᾳ δαπάνῃ ἐπ’ αὐτῶν ἀνασκαφὰς, διότι οὕτω πάντοτε γίνεται· τὸν μὲν τόπον ἀγοράζει τὸ δημόσιον διὰ προκαταβολῶν τῆς ἑταιρίας, οὕτω δὲ δὲν ἐπιβαρύνεται διὰ τόκων, ἡ δ’ ἑταιρία δαπανᾷ ἄνευ ἀπολήψεως εἰς ἀνασκαφὰς καὶ ἄλλας ἀρχαιολογικὰς ἐργασίας. Ἐφέτος, κύριοι, ὁ ναὸς τῆς Σουνιάδος Ἀθηνᾶς ἐκινδύνευε νὰ καταῤῥεύσῃ, διότι κατέπεσεν ἐκ λαίλαπος εἷς τῶν κιόνων καὶ μέρος τοῦ ἐπιστυλίου· ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἔσπευσε καὶ ἀνεστήλωσε τὸν πεσόντα κίονα καὶ ἔσωσεν οὕτω τὸν ναὸν, ὅστις ἄλλως ἤθελε κατακρημνισθῆ, καὶ ἤθελεν ἰδεῖ τότε ὁ βουλευτὴς Αἰγιαλείας κατὰ γῆς ἓν ἔτι μνημεῖον ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐφελκύουσιν ἐφ’ ἡμῶν περισσότερον τὴν προσοχὴν τῶν Εὐρωπαίων. Σήμερον δὲ, κύριοι, ἀνεξαρτήτως τῶν προκαταβολῶν, τὰς ὁποίας ἐπὶ ἀπολήψει θέλει δώσει εἰς τὴν κυβέρνησιν τὸ συμβούλιον τῆς ἑταιρίας, ἐψήφισεν 165,000 δρ. δαπανητέων ἄνευ ἀπολήψεως πρὸς ἐνέργειαν ἀνασκαφῶν καὶ ἄλλων ἐργασιῶν, ἀναγομένων εἰς τὰς ἀρχαιότητας.

§192ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἀντιλέγω εἰς τὸ ν’ ἀποδώσῃ τὸ δημόσιον ὅσα ὀφείλει εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν ἢ εἰς ἄλλο πρόσωπον, εἴτε ἠθικὸν εἴτε φυσικὸν, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν προλαλήσαντα νὰ μοὶ εἴπῃ, τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μοὶ ὑποδείξῃ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ πληρώσῃ τὴν ὀφειλήν. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἐδάνεισεν ἐκ τῶν χρημάτων της, διευκολύνουσα οὕτω τὸ δημόσιον, διατί; διότι τὸ δημόσιον δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἤθελε διὰ τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα πορίζεται ἐκ συνεισφορῶν, τὰ ὁποῖα πορίζεται ἐκ τοῦ λαχείου, νὰ πράξῃ ὅ,τι δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ τὸ δημόσιον· ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐδανείσθη ἀτόκως ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, διότι δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ καταβάλῃ αὐτὰ τὰ χρήματα. Ἐρωτῶ τὸν προλαλήσαντα, ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν, ἐρωτῶ τὴν κοινωνίαν, ἐρωτῶ πάντα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔχει συνείδησιν ἐν ἑαυτῶ, νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ἡ κατάστασις τοῦ δημοσίου ἐβελτιώθη σήμερον, καὶ ἂν ἦνε τὸ δημόσιον εἰς κατάστασιν νὰ πράξῃ ὅ,τι δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ πρὸ τοσούτων ἐτῶν. Ἐὰν δὲ βεβαιώσῃ τις καὶ ἀποδείξῃ τὸ τοιοῦτον, τότε ἐγὼ παραιτοῦμαι πάσης ἀντιῤῥήσεως, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι, φέρων ἀντιῤῥήσεις κατὰ τῶν προσθηκῶν, κατέχομαι ὑπὸ μονομανίας. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑποκύψωμεν εἰς τὸ δίκαιον καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπωμεν προσθήκας, εἰμὴ μόνον διὰ τὸν λόγον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ ὕπαρξις ἢ μὴ ὕπαρξις τῆς Ἑλλάδος· δὲν πρέπει νὰ συζητῶμεν μετὰ πείσματος. Ἐγὼ δὲν ἀντιπροσωπεύω ἀτομικὰς ἰδέας, ἀλλ’ ἀγωνίζομαι ὑπὲρ μιᾶς ἰδέας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σεβώμεθα ὅλοι, καὶ νὰ μὴ ἀναπαυώμεθα, πιστεύοντες, ὅτι ἔχομεν δυνάμεις περὶ ἡμᾶς, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀντιπροσωπεύσωσι τὰ συμφέροντα ἡμῶν καὶ θὰ ἐπιβάλωσιν αὐτὰ εἰς τοὺς ἄλλους.

§193ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶνε δυνατὸν ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν τοῦ δημοσίου πρὸς τοὺς δικαιούχους, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν μᾶς ἐπιτρέπει τοῦτο, διότι τότε ἠθέλομεν κηρυχθῆ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, τὸ δὲ δημόσιον οὐδέποτε δύναται νὰ κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν τοιαύτην. Τὸ δημόσιον, κύριοι, ἔχει μέσα ἄπειρα, καὶ μεθ’ ὅλην τὴν ἰσχνότητα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ, νὰ διαθέσῃ πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν του. Τὸ ποσὸν δὲ τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν, εἶνε τόσον ἀσήμαντον, ὥστε δὲν πρέπει νὰ γείνῃ οὔτε κἂν λόγος περὶ αὐτοῦ. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία, ἐκτὸς τῶν ἄλλων καταβολῶν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, κατέβαλεν ἐντὸς τοῦ ἔτους 1880 διὰ τὴν οἰκοδομὴν τοῦ κεντρικοῦ μουσείου δραχμὰς 36,778 καὶ 90 0)0. Πῶς εἶνε λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶμεν χρέος ἀνεγνωρισμένον, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐπιτρέπει τοιαύτην πληρωμήν; αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ, καὶ τὸ ἀποκρούω καὶ ὡς ὑπουργὸς καὶ ὡς βουλευτής· ὀφείλει τὸ δημόσιον νὰ πληρώνῃ τὰ χρέη του, καὶ εἶνε εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσῃ τοιαύτας εὐτελεῖς ὀφειλάς. Ἡ καλὴ πίστις καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβάλλουσιν εἰς ἡμᾶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἤμεθα ἀκριβεῖς εἰς τὰς ὑποχρεώσεις μας, καὶ ἐπιμένω, κύριοι, ἔτι μᾶλλον μετὰ τὰ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Αἰγιαλείας λεχθέντα, ν’ ἀναγραφῇ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὅπως πληρωθῇ τῇ ἀρχαιολογικῇ ἑταιρίᾳ χρέος καθαρὸν καὶ ἀνεγνωρισμένον.

§194ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. ...... (Θόρυβος). Καὶ διατί δὲν ἀνεγνωρίζετε τὰ χρέη τοῦ 1824 καὶ 1825 πρὸ τοσούτων ἐτῶν; Ποῦ εἴμεθα, κύριοι, πῶς ὁμιλεῖτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον;

§195ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Αἱ ἀντιῤῥήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο σήμερον κατὰ τοῦ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρῳ ἐγγεγραμμένου ποσοῦ, ἠδύναντο κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον νὰ προταθῶσι καὶ καθ’ ὅλων τῶν προϋπολογισμῶν τῶν προηγουμένων ἐτῶν, διότι τακτικῶς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου τῆς παιδείας ὑπάρχει σπουδαῖον ποσὸν ὑπὲρ τῶν ἀρχαιοτήτων, καὶ ἀπὸ τινων ἰδίως ἐτῶν πρὸς ἀπόδοσιν εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν τῶν ὑπ’ αὐτῆς προκαταβαλλομένων. Ἐγένετο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Αἰγιαλείας ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἔχει χρήματα καὶ ὅτι ὀφείλει νὰ τὰ δαπανᾷ ὑπὲρ ἀρχαιολογικῶν σκοπῶν χωρὶς νὰ βαρύνῃ τὸ κράτος. Ἡ παρατήρησις θὰ ἦτο ὀρθὴ, ἂν αἱ ἀνασκαφαὶ αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1881 καὶ ἀνθ’ ὧν ἀποδίδονται τῇ ἑταιρίᾳ τὰ δαπανηθέντα, ἦσαν αἱ μόναι αὐτῆς ἐργασίαι. Ἀλλὰ βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἀνέλαβε πλεῖστα καὶ σπουδαῖα ἔργα, ὧν οὐδὲ μνείαν θὰ εὕρητε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Θ’ ἀναφέρω ἰδίως τὰς δαπάνας, ἃς ἀνέλαβεν ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ὑπὲρ δύο σπουδαίων ἀρχαιολογικῶν ἐργασιῶν, δαπάνας, αἵτινες ἐγένοντο ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου αὐτῆς ταμείου. Ἐννοῶ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς στοᾶς τοῦ Ἀττάλου καὶ τὰς λοιπὰς ὑπὸ τὴν Ἀκρόπολιν ἐργασίας καὶ τὴν ἀποβλέπουσαν εἰς τὸν ἐν Χαιρωνείᾳ λέοντα σπουδαιοτάτην ἐργασίαν, ἥτις ἐπεκροτήθη ὑπὸ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Γινώσκετε βεβαίως, ὅτι δι’ ἐνδελεχοῦς ἐργασίας καὶ προσπαθειῶν παντὸς ἐπαίνου ἀξίων ἀνευρέθη τὸ ὑπὸ τὸν λέοντα ἀρχαῖον στρῶμα καὶ τὰ ὀστᾶ τῶν τριακοσίων ἐκείνων ἡρώων, ὧν τὴν μνήμην ἀπεθανάτισεν ἡ ἱστορία. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὰ διεσπαρμένα τοῦ λέοντος τεμάχια συνήχθησαν ἐπὶ ταὐτὸ καὶ προσαρμόζονται πρὸς ἄλληλα, ὥστε νὰ παρουσιασθῇ προσεχῶς πλῆρες καὶ τέλειον ἓν τῶν ἱστορικῶν ἡμῶν μνημείων. Ταῦτα καὶ πολλὰ ἄλλα τοιαῦτα ἀνευρίσκει, βελτιώνει ἢ συμπληροῖ κατ’ ἔτος ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία, τὰ δ’ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειούμενα δὲν ἀποτελοῦσιν ἴσως οὔτε τὸ ¼ τῶν δαπανῶν αὐτῆς· ταῦτα ὅμως προκατεβλήθησαν ἤδη τῷ κράτει ἐπὶ ὑποσχέσει ἀποδόσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἀδύνατον ν’ ἀρνηθῶμεν αὐτά. Ταῦτα εἶχον καθῆκον ἐγὼ νὰ ὑποβάλω ὑμῖν, διότι, ὅτε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἔλαβον συνέντευξιν μετὰ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας καὶ παρεκάλεσα αὐτὰ νὰ συναινέσωσιν, ὅπως ἀποκοπῇ τότε μέρος τῶν εἰς τὴν ἑταιρίαν ὀφειλομένων καὶ ἀναβληθῇ ἡ πληρωμή, ἐνθυμοῦμαι μετὰ πόσης προθυμίας συνῄνεσαν εἰς τὸ νὰ εὐκολύνωσι τὸ δημόσιον, εὑρισκόμενον τότε εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας. Εἶναι οὗτος πρόσθετος λόγος, δι’ ὃν συνηγορῶ ὑπὲρ τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐγγεγραμμένου ποσοῦ. Καίτοι δὲ ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποκόψωμεν πᾶσαν περιττὴν δαπάνην, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ φανῶμεν ἰδίως γλίσχροι ἐνταῦθα, προκειμένου περὶ σπουδαίας καὶ μεγάλης ἑταιρίας, εὐρωπαϊκὴν κεκτημένης ὑπόληψιν, καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν ἱερῶν κειμηλίων, τῶν λειψάνων τῆς ἀρχαίας τέχνης, ἅτινα ἀποτελοῦσι μέρος ἀναπόσπαστον τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν ἱστορίας. (Ἐπιψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12 μετὰ τῆς ἐκ δραχμῶν 72,683 προσθήκης, ἣν ἐπρότεινεν ὁ κ. Ὑπουργός.) Ἄρθρον 13. «Προσωπικὸν Γυμνασίων.»

§196ΡΩΜΑΣ. Ἡ ἔλλειψις διδασκάλου τῆς ἀγγλικῆς ἐν τῷ γυμνασίῳ Ζακύνθου καθίσταται ὁσημέραι ἐπαισθητή. Τὸ γυμνάσιον Ζακύνθου ἦτο τὸ ἐμπορικὸν φυτώριον ὅλων τῶν νέων Ζακυνθίων καὶ Πελοποννησίων· ἐκ τῶν ἐν αὐτῷ φοιτησάντων παρείχοντο ὑπάλληλοι εἰς τὰς ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ ἑστίας τοῦ ἑλληνικοῦ ἐμπορίου. Ἀρτίως δὲ ἡ Ἰονικὴ τράπεζα δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ, καθ’ ἃ μανθάνω, τὸν κατάλληλον ὑπάλληλον, γινώσκοντα καλῶς ὁπωσοῦν τὴν ἀγγλικήν. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ποσόν τι, ὅπως διορισθῇ κατάλληλος διδάσκαλος τῆς ἀγγλικῆς. Θὰ παρακαλέσω προσέτι τὴν Βουλὴν, ὅπως τοῦτο ὑπεστήριξα καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ προσθέσῃ ἐπιμίσθιον 40 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἵνα καθηγητής τις ἀναλάβῃ τὴν διδασκαλίαν τῆς ἐμπορικῆς γεωγραφίας, οὕτω δὲ συμπληρωθῇ ἐν τῷ γυμνασίῳ Ζακύνθου τὸ ἐμπορικὸν τμῆμα, καθόσον ὑπάρχουσι καὶ οἱ βουλόμενοι νὰ διδάξωσι δωρεὰν τὸ Ἐμπορικὸν Δίκαιον. Ἐγὼ λοιπὸν πέποιθα, ὅτι ἕνεκα τοῦ εὐτελοῦς τούτου ποσοῦ ἡ Βουλὴ δὲν θέλει παρεμβάλει πρόσκομμα εἰς τὸ στάδιον πολλῶν ἀπόρων καὶ ἐπιμελῶν νέων.

§197ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν παρατηρῶ, ὅτι ἀπὸ τὸ ἄρθρον 13 ἀφῃρέθη ἡ δαπάνη τοῦ διδασκάλου τῆς ἀγγλικῆς τοῦ ἐν Κεφαλληνίᾳ Γυμνασίου· λόγοι δὲ τῆς ἀφαιρέσεως ταύτης ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν εἶχε διορισθῆ, καὶ ἡ δαπάνη δὲν εἶναι κατεπείγουσα. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι τοιοῦτος νομίζω, ὥστε ὤφειλε νὰ πείσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν μὴ διαγραφὴν τῆς τοιαύτης δαπάνης, διότι ἂν δὲν διωρίσθη μέχρι τοῦδε, καταδεικνύει μόνον τὴν ἀμέλειαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑποχρεώσεώς της. Ὅθεν ὁ μὴ διορισμὸς διδασκάλου, δὲν εἶναι λόγος, ὅπως στερηθῇ ἡ νῆσος Κεφαλληνία διδασκάλου τοιούτου. Ἔχει δὲ τὸ κατεπεῖγον ὁ διορισμὸς τοιούτου διδασκάλου, διότι, ὡς γνωρίζετε, οἱ κάτοικοι τῆς Κεφαλληνίας εἶναι ἔμποροι, ναυτίλοι καὶ κοσμοπολῖται, καὶ ἔχουσι μεγαλειτέραν ἀνάγκην τῶν νεωτέρων γλωσσῶν ἢ τῆς ἀποκτωμένης μαθήσεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ τεθῇ τὸ ποσὸν καὶ κατὰ τὸ παρὸν ἔτος εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ νὰ διορισθῇ ὁ διδάσκαλος· παρακαλῶ δὲ νὰ μὴ ὁρισθῇ εἰδικῶς ἡ δαπάνη διὰ τὴν γλῶσσαν τὴν ἀγγλικὴν, ἀλλὰ διὰ τὴν Ἀγγλικὴν ἢ τὴν Ἰταλικὴν, διότι ἴσως ἀναγκαιότερος εἶναι ὁ διορισμὸς καθηγητοῦ τῆς Ἰταλικῆς, καθότι τὴν Ἰταλικὴν γλῶσσαν ἐλάλουν ἄλλοτε πολλοὶ εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, σήμερον δὲ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἐκλείπει, ἐν ᾧ ἔχομεν μεγίστην ἀνάγκην τῆς ἐκμαθήσεως αὐτῆς, ὡς ἐκ τῆς γειτονίας ἡμῶν μετὰ τοῦ Ἰταλικοῦ ἔθνους, καὶ ὡς ἐκ τῆς διαδόσεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁσημέραι εἰς τὴν Ἀνατολήν· ἀλλὰ καὶ διότι τὰ ἀρχαῖα ἔγγραφα τῆς Ἰονίου πολιτείας εἶναι ὅλα σχεδὸν γεγραμμένα εἰς τὴν Ἰταλικὴν γλῶσσαν, καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ Ἑλληνικὰ ἔγγραφα περιέχουσι τοσούτους ἰταλισμούς, ὥστε ὁ ἀγνοῶν τὴν Ἰταλικὴν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσῃ καλῶς τὰ τοιαῦτα ἔγγραφα. Διὰ τοὺς λόγους τούτους φρονῶ, ὅτι ἡ τοιαύτη δαπάνη θὰ ἦναι ἴσως προτιμότερον νὰ ἀφιερωθῇ εἰς τὴν διδασκαλίαν τῆς Ἰταλικῆς γλώσσης· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας καὶ ἀποφανθῇ ποῖον τὸ προτιμότερον.

§198ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, κύριε Πρόεδρε, ἔλαβε χώραν παρεννόησίς τις, διότι ἐπροτάθη καὶ ἐγὼ ἀπεδέχθην πρῶτον νὰ σημειωθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 12, ἐν ἐδαφίῳ ἰδιαιτέρῳ, ποσὸν 2,500 διὰ τὸ ἐν Σπάρτῃ μωσαϊκόν, καὶ δεύτερον ἐπροτάθη ἐπίσης καὶ ἐγὼ ἀπεδέχθην, νὰ προστεθῶσιν ὡσαύτως ἐν ἰδίῳ ἐδαφίῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 15,000 δραχμαὶ ἀποδοτέαι εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀνασκαφῶν. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει ν’ ἀναβιβασθῇ εἰς 254,039.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον, τῷ ὄντι τὸ ἤκουσα, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὁ συντάκτης τῶν πρακτικῶν ἐκράτησε σημείωσιν· ἀλλὰ τὰς 15,000 εἴπετε νὰ τὰς πληρώσητε ὡς ὀφειλομένας εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν. Ἐγὼ ἐννοῶ ἐκ τῶν 79,000, τὰς ὁποίας ἀποδίδει τὸ δημόσιον, ὅτι ἡ ἑταιρία θὰ δαπανήσῃ ἓν μέρος εἰς ἐξακολούθησιν τῶν ἀνασκαφῶν, καὶ αὐτὸ ἐνόησε καὶ ἡ Βουλή.

§200ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῶν προτάσεων τῶν ἐντίμων βουλευτῶν Ζακύνθου καὶ Κεφαλληνίας δὲν ἔχω νὰ κάμω ἀντίῤῥησίν τινα· ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ τὴν προσθήκην καθηγητῶν ξένων γλωσσῶν ἐν τοῖς γυμνασίοις τῶν ἐπαρχιῶν των, ἃς προτείνωσιν οἱ κ. κ. βουλευταὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον νομίζουν ἀναγκαῖον, καὶ ἂς ἐπιψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Παρατηρῶ ὅμως εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Κεφαλληνίας, ὅτι δὲν συμπεριελήφθη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ δαπάνη διὰ καθηγητὴν τῆς ἀγγλικῆς, διότι ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι μολονότι ὑπῆρχεν ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ πίστωσις αὕτη, οὐδὲν ἧττον δὲν ἐγένετο χρῆσις αὐτῆς, διότι εἴτε δὲν παρουσιάσθη ἀνάγκη, εἴτε δὲν εὑρέθη κατάλληλον πρόσωπον νὰ καθέξῃ τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ. Ἐνόμισα λοιπὸν περιττὸν νὰ ἐγγραφῇ ἡ πίστωσις ἐν τῷ ἐφετεινῷ προϋπολογισμῷ, ἀφοῦ καὶ πέρυσι δὲν ἐγένετο χρῆσις αὐτῆς δι’ ἔλλειψιν καταλλήλου προσώπου.

§201ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Βεβαίως δὲν ἤθελον τολμήσει νὰ προτείνω αὔξησιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρατηρῶ, ὅτι, ἐπιψηφιζομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ Κυβέρνησις προτείνει αὐξήσεις καὶ προσθήκας, διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐγγράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν μικρὸν ποσὸν ὡς συνδρομὴν τῶν γυμνασίων Πύργου, Αἰγίου καὶ Πειραιῶς· ἡ συνδρομὴ δὲ αὕτη ἀνέρχεται εἰς 12,000 δραχμῶν. Τὰ γυμνάσια ταῦτα δὲν εἶναι ἐπαρχιακὰ, ἀλλ’ ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὰ γυμνάσια τῶν νομῶν, διότι εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦ Πύργου φοιτῶσι πλέον τῶν 150 μαθητῶν, ὡς καὶ εἰς τὰ γυμνάσια Αἰγίου καὶ Πειραιῶς.

§202ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι διετέλουν ὑπὸ πλάνην· ἐνόμιζον, ὅτι τὸ δημόσιον εὑρίσκεται εἰς δυσχερεῖς οἰκονομικὰς περιστάσεις. Ἀλλ’ αἱ ἐν τῷ κοινοβουλίῳ τούτῳ συζητήσεις καὶ αἱ ἐπελθοῦσαι ἀλλεπάλληλοι γενναῖαι ἀποφάσεις ἐξήγαγόν με ἐκ τῆς πλάνης ταύτης καὶ ἔπεισάν με, ὅτι διαθέτομεν πλοῦτον βαθύν. Ἐν τοιαύτῃ εὐτυχῶς περιπτώσει ἐπιτραπήτω μοι, ἵνα ζητήσω δικαιοσύνην ὑπὲρ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, παρακαλῶν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἔλθωσιν εἰς ἀρωγὴν τοῦ ἐν Αἰγίῳ γυμνασίου. Τὸ γυμνάσιον τοῦτο εἶναι γυμνάσιον, εἰς ὃ φοιτῶσιν οἱ νέοι οὐχὶ μόνον τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ἀλλὰ καὶ τῶν Καλαβρύτων καὶ τῆς Δωρίδος καὶ τῆς Ναυπάκτου· ἱκανοποιεῖ, ἐν ἄλλαις λέξεσι, τὰς ἀνάγκας καὶ τριῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἄρα δίκαιον ἵνα προέλθῃ εἰς ἀρωγὴν αὐτοῦ τὸ δημόσιον, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ὁ δῆμος τῶν Αἰγιέων, ὡς εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἀνέφερον, περιῆλθεν εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, ὑποχρεωθεὶς αὐτὸς μόνος νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ δημόσιον τὸ ἐκ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προερχόμενον χρέος, ἀνερχόμενον εἰς δραχμὰς 30,000. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ, ἵνα τεθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὸν 3,000 ὑπὲρ τοῦ γυμνασίου Αἰγίου.

§203ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ πράξῃ εὐπρεπῶς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προτείνουσιν οἱ ἔντιμοι προαγορεύσαντες, διότι δὲν παρῆλθε πολὺς καιρὸς, ἀφ’ ὅτου αὐτὴ ἡ ἰδία Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ διαγράφῃ τὸ ποσὸν τοῦτο ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Οἱ λόγοι, ἐφ’ ὧν οἱ κ. προαγορεύσαντες στηρίζουσι τὴν πρότασίν των, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Οὐδεμία δαπάνη, κύριοι, προσετέθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, οὔτε κατὰ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ, οὔτε κατὰ τὴ συζήτησιν, περιττὴ καὶ ἀδικαιολόγητος. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Αἰγιαλείας ἐνόμισεν, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἀποδεχθεῖσα τὴν πρότασίν μου περὶ πληρωμῆς εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτὴν, ὅτι σπαταλᾷ τὸ δημόσιον χρῆμα, καὶ ὠφελούμενος ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης, θέλει νὰ μεθέξῃ καὶ ἡ ἐπαρχία του εἰς τὴν σπατάλην ταύτην. Ἀλλ’ αὐτὸ, κύριοι, δὲν εἶναι ἀκριβές· ὀφείλομεν εἰς τὴν ἑταιρίαν, καὶ ἔπρεπε νὰ πληρώσωμεν. Τὸ δημόσιον πληρώνει τὰς δαπάνας τὰς ἀπαιτουμένας διὰ τὰ γυμνάσια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἱδρυμένα ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν, ἂν δ’ ἐπαρχίαι τινὲς θέλωσι νὰ διατηρήσωσιν ἴδια γυμνάσια, ἡ δαπάνη τῆς διατηρήσεως αὐτῶν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνῃ αὐτὰς ταύτας τὰς ἐπαρχίας, διότι ἄλλως ἀδικοῦνται αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι· ἢ πρέπει νὰ ἱδρύσωμεν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοιαῦτα γυμνάσια, ἢ πρέπει νὰ ἐμμείνωμε εἰς τὰ κείμενα, δηλαδὴ εἰς τὴν διατήρησιν τῶν γυμνασίων τῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν ὑπαρχόντων. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασιν τῶν βουλευτῶν κυρίων Κρεστενίτου καὶ Μεσσηνέζη, διότι, ἂν ἀπεδέχετο αὐτὴν ἡ Βουλὴ, ἤθελε δώσει ἀφορμὰς εἰς δεδικαιολογημένα παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν· ἄλλως δὲν εἶναι κατάλληλος ὁ παρὼν χρόνος διὰ τοιαύτας προσθήκας δαπανῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, δαπανῶν ὑπ’ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης ἐπειγούσης ὑπαγορευομένων.

§204Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ συζητηθῇ ποτὲ προϋπολογισμὸς καὶ νὰ μὴν ἐξέλθῃ μετὰ τὴν συζήτησιν μὲ αὔξησιν 1,500,000, 2,000,000· αὐτὸ εἶναι ἱστορικόν. Προέρχεται δὲ ἡ κατάστασις αὕτη, πρῶτον ἐκ τοῦ ὅτι τὰ Ὑπουργεῖα συντάττουσι προϋπολογισμούς, οὓς οἱ ὑπουργοὶ ἀγνοοῦσιν, ἐν τῇ Βουλῇ δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν προσπαθοῦσι μὲ πᾶσαν στενοχωρίαν νὰ τὸν συντάξωσι· δεύτερον, διότι ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ εἶναι ὅ,τι περιττὸν, διὰ τοῦτο δὲ διαμαρτύρομαι, διότι τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἐρχόμενον εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς ἄξιον περιφρονήσεως, ἀποῤῥίπτεται. Ἀφοῦ λοιπὸν σχέδιον εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ὑπάρχει, ἀφοῦ αἱ γνῶμαι τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἀκούονται, ἑπόμενον εἶναι νὰ γίνηται αὐτὴ ἡ σύγχυσις κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Μετὰ ταῦτα παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποῤῥοφηθῇ ὅλη ἡ γενομένη δαπάνη τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν μερικῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες τῳόντι εἶναι προνομιοῦχοι, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐδίστασε νὰ μᾶς τὸ κτυπήσῃ κατὰ μέτωπον, ὅτι ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ μάθωμεν γράμματα, ὅτι πρέπει διὰ τοῦτο νὰ μεταβῶμεν εἰς Πάτρας καὶ δὲν ἠξεύρει, ὅτι, διὰ νὰ μεταβῶμεν εἰς Πάτρας, ἐξομολογούμεθα προηγουμένως καὶ συντάττομεν τὰς διαθήκας μας, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως δρόμου. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ μάθωσιν οἱ Ζακύνθιοι ἀγγλικὰ, οὔτε οἱ Κεφαλλῆνες ῥωσσικὰ (ἐλαρύτης) ἀλλ’ οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, 70,00) τὸν πληθυσμὸν, δὲν ἔχουσι διδασκάλους οὔτε δι’ ἑλληνικά. Καὶ ἀφοῦ πληρώνομεν πλέον τῶν 2,000,000 φόρους, δὲν ἔχομεν οὐδὲν δικαίωμα εἰς αὐτὸν τὸν τόπον; οὐδὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν ἀπὸ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους; Λοιπὸν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ἄλλως. Ὁ δῆμος τῶν Πατρῶν, ὁ Πύργος, τὸ Αἴγιον εἶναι πλούσιοι δῆμοι, ἀλλὰ τὰ χρήματα ταῦτα ἡμεῖς τὰ πληρώνομεν· ἡμεῖς καταβάλλομεν τοὺς φόρους καὶ αὐξάνομεν ἐκεῖνα τὰ δημοτικὰ ταμεῖα, καὶ εἰς ἡμᾶς δὲν μένει τίποτε, διότι, ἅμα ἀφαιρέσητε τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς ἀπὸ τῆς Κορινθίας μέχρις Αἰγίου, εἰς τὰ Καλάβρυτα δὲν μένει τίποτε ἄλλο, παρὰ ἔλατα καὶ κουκουνάρια. Γνωρίζω, ὅτι ὅσα λέγω δὲν θ’ ἀκουσθοῦν, διότι βλέπω, ὅτι ἡ κυριαρχία τῆς Βουλῆς δὲν ἠξεύρω πῶς εἶναι διατεθειμένη, καὶ ἂν δὲν ἔχῃ τις ἕνα πρωθυπουργὸν φίλον, δὲν κάμνει τίποτε. Ἐπειδὴ δὲ ἡμεῖς οἱ Καλαβρυτινοὶ δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ἔχωμεν φίλον πρωθυπουργὸν, παρακαλοῦμεν ὑμᾶς τοὺς βουλευτὰς νὰ μᾶς δώσητε τὴν εὔνοιάν σας, νὰ κάμωμεν ἓν γυμνάσιον εἰς τὰ Καλάβρυτα. Διατί, κύριοι, τὰ μεσόγεια μέρη νὰ ἦναι ὑποβεβλημένα εἰς τὴν διαρκῆ αὐτὴν τυραννίαν; οὔτε ὁδοὺς, οὔτε σχολεῖα, οὔτε γυμνάσια ἔχουν, ἐνῷ τὰ παράλια ἀνθοῦν. Πηγαίνετε εἰς τὴν Κυπαρισσίαν νὰ ἰδῆτε τί ἔκαμεν ἐκεῖ ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅστις εἶναι ὑπουργὸς καὶ ἐπιτήδειος ἄνθρωπος.

§205ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Διὰ τὰ Καλάβρυτα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εἰπῆτε αὐτὸ, διότι ἔδωκε καὶ ὑπουργοὺς καὶ πρωθυπουργοὺς πολλάκις.

§206Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν ἐγὼ, κύριοι, συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποφασίσῃ νὰ σκεφθῇ δικαιότερον καὶ πρακτικώτερον, καὶ νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δαπάνην δι’ ἓν γυμνάσιον εἰς τὰ Καλάβρυτα.

§207ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι τί νὰ γείνουν;

§208ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ γυμνάσιον τῆς Ἠλείας συνεστήθη δυνάμει νόμου. Τὰ λιμενικὰ ταμεῖα τῆς ἐπαρχίας, ἤτοι τὸ τοῦ Κατακώλου καὶ τῆς Κυλλήνης, εἶχον ἀναλάβει νὰ χορηγοῦν τὰ ⅔ τῆς δαπάνης πρὸς συντήρησιν τοῦ γυμνασίου· τὸ δημόσιον ὑπεσχέθη διὰ νόμου νὰ χορηγῇ 4,000 δραχμῶν, λόγῳ βοηθείας, διὰ τὸ γυμνάσιον τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, ἀλλὰ πέρυσιν ἡ κυβέρνησις διὰ λόγους οἰκονομίας καὶ ἡ Βουλὴ ἀπήλειψαν τὸ ποσὸν, καὶ πραγματικῶς ἠδίκησαν τὸν τόπον. Ἠνάγκασαν λοιπὸν τὰ δύω λιμενικὰ ταμεῖα νὰ ἀναλάβουν εἰς βάρος των ὁλόκληρον τὸ ποσὸν πρὸς συντήρησιν τοῦ γυμνασίου· ἀλλὰ τὰ λιμενικὰ ταμεῖα εἶναι βεβαρυμένα μὲ ἔργα πολὺ σπουδαῖα· τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Κατακώλου σχηματίζει λιμένα πρώτης τάξεως, ὅμοιον τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει ἀλλαχοῦ. Διὰ τὸν λιμένα αὐτὸν δαπανᾷ ὁ τόπος, ἐνῷ πληρώνει πάντοτε εἰς τὸ δημόσιον καὶ τοὺς φόρους του ἐτησίως· ἐδαπάνησε πλέον τῶν 2,000,000, καὶ ὁλονὲν ἐξακολουθεῖ τὴν ἐργασίαν, καὶ ἴσως ὁ λιμὴν αὐτὸς θὰ κοστίσῃ περὶ τὰ 10,000,000, καὶ οὐδὲ ἓν λεπτὸν τὸ δημόσιον ἐβοήθησεν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, ὅπερ βαρύνει τοὺς κατοίκους Ἠλείας· ὡσαύτως καὶ εἰς Κυλλήνην. Πᾶν δὲ ὅ,τι γίνεται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἠλείας, γίνεται δαπάνῃ τῶν κατοίκων τοῦ τόπου· καὶ αὐτὴ ἡ ὁδὸς ἀπὸ Κατακώλου μέχρι τῶν Ὀλυμπίων κατεσκευάσθη δι’ ἐξόδων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου. Ἐγένετο παρὰ τοῦ δημοσίου μία κἂν γέφυρα ἐν Ἠλείᾳ; οὐδαμοῦ. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ δημόσιον ἐπῆρε καὶ τὰ χρήματά μας, διότι ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας χρήματα καὶ τὰ ἐξώδευσεν ἀλλοῦ, καὶ δὲν ἔχομεν ὁδοὺς νὰ συγκοινωνήσωμεν μὲ τοὺς ἔξω δήμους, καὶ ὁσάκις βρέχει, διακόπτεται ἡ συγκοινωνία, ἄδικον εἶναι νὰ μὴ δίδῃ ἓν μικρὸν ποσὸν 4,000, τὸ ὁποῖον διὰ νόμου εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ δαπανᾶται εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν, ἡ ὁποία παράγει, ἐκτὸς τῶν ἄλλων προϊόντων, καὶ 50,000,000 σταφιδοκάρπου, καὶ δίδει ἐτησίως εἰς τὸ δημόσιον 750,000 δραχμῶν. Ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ προστεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν χάριν τοῦ τόπου, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὠφελεῖται μυριοπλασίως.

§209Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πέρυσιν, ὅτε κατηργεῖτο καὶ ἠδύνασθε νὰ εἰσακουσθῆτε, διατί δὲν τὰ ἐλέγετε;

§210ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πέρυσι συνετάξαμεν οἰκονομικὸν προϋπολογισμόν· πέρυσιν ἀπηλείφθησαν καὶ οἱ γραμματεῖς ἐπαρχείων, σήμερον δὲ προσετέθησαν.

§211Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τῶν ἐντίμων συναδέλφων μου κ.κ. Μεσσηνέζη, Κρεστενίτου καὶ Στεφανοπούλου, καὶ ἀνακαλῶ εἰς τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς, ὅτι καὶ πέρυσιν ἐξήγησα τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐνόμισα καὶ ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λείψῃ ἡ μικρὰ συνδρομὴ τῶν 12,000, ἡ χορηγουμένη εἰς τὰ τρία γυμνάσια Πύργου, Αἰγίου καὶ Πειραιῶς. Δὲν ἔπρεπε νὰ λείψῃ δὲ διὰ διττὸν λόγον, πρῶτον διὰ λόγον γενικὸν, διότι δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς οἰκονομίας, προκειμένης τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, καὶ δεύτερον διὰ λόγον εἰδικὸν, σχετιζόμενον πρὸς τὰς ἰδιαιτέρας ἀνάγκας καὶ τὰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις μιᾶς ἑκάστης τῶν κοινοτήτων τούτων, καὶ δι’ ὅσα δηλ. ἐξήγησεν ὁ κ. Στεφανόπουλος ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην περὶ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, καὶ δι’ ἄλλα, πρὸ πάντων δὲ, διότι δὲν ἐγένετο οὐδεμία δαπάνη τοῦ δημοσίου πρὸς σύστασιν αὐτῶν τῶν γυμνασίων. Ἀληθῶς τὰ γυμνάσια ταῦτα συνεστήθησαν δαπάνῃ τῶν ἰδίων κατοίκων καὶ τῶν ἰδίων δήμων. Εἰδικῶς δὲ, ὅσον ἀφορᾶ τὸ Αἴγιον, ἐχρησίμευον τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον δοθῆ, ὡς ἠξεύρετε, διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα οἱ παθόντες συμπολῖταί μου φιλοτίμως παρεχώρησαν εἰς σύστασιν γυμνασίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τὰ γυμνάσια ταῦτα, εὐδοκίμως ἀπὸ ἐτῶν ἤδη λειτουργοῦντα καὶ πλήρη ὄντα καὶ πολυαριθμοτέρους μαθητὰς ἔχοντα ἢ πολλὰ ἄλλα γυμνάσια ἐκ τῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις νομῶν δαπάνῃ τοῦ δημοσίου συντηρουμένων, οὐ μόνον ἀνταποκρίνονται εἰς σπουδαίαν κοινωνικὴν ἀνάγκην τῶν κατοίκων τῶν τριῶν πόλεων, ἀλλὰ χρησιμεύουσι καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν πλησιοχώρων ἐπαρχιῶν, ἰδίως δὲ τὸ τοῦ Αἰγίου καὶ τὸ τοῦ Πύργου. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀντιπαρατηρήσεως παρατήρησίν τινα, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι, ἐὰν ἀναγραφῇ ἡ μικρὰ αὕτη συνδρομὴ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, θὰ ἐγερθῶσι παράπονα ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι τοιαῦτα παράπονα, διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ χορηγηθῇ, δὲν θὰ χορηγηθῇ οὔτε πρὸς σύστασιν, οὔτε πρὸς συντήρησιν τῶν γυμνασίων, ἀλλὰ μόνον θὰ χρησιμεύσῃ ὡς μικρά τις συνδρομὴ εἰς τὴν συντήρησιν αὐτῶν. Ἐὰν δύνανται καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι νὰ συστήσωσι γυμνάσια, ἂς τὸ πράξωσι, καὶ δύναται καὶ ὀφείλει τότε τὸ Κράτος νὰ δώσῃ ἐπίσης τὴν συνδρομὴν καὶ εἰς αὐτὰ, διότι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, προκειμένου τοῦ λόγου περὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει, τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ φαίνηται λίαν φειδωλὸν, ἐνῷ ὑπάρχουσι τόσα ἄλλα ἀντικείμενα, εἰς ἃ δύναται νὰ ἦναι φειδωλόν.

§212ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν καὶ νὰ παρακαλέσω νὰ δοθῇ τέλος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ ἐφαρμοζόμενον πρὸς αὔξησιν τῶν ἐξόδων. Τὸ Σύνταγμα, κ. πρόεδρε, ἔθεσε διάταξιν ἀπαραίτητον καὶ ἀπῄτησε τὰ ἔξοδα νὰ ψηφίζωνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς· τοῦτο δὲ τὸ ἔκαμε, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶνε ἡ μόνη ἁρμοδία νὰ κανονίζῃ καὶ περιορίζῃ τὰς δαπάνας, ἐπιβάλλουσα τὴν ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐξόδων πρὸς τὰ ἔσοδα. Δὲν ὑπέθεσα ποτὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἐπιλαμβανομένη τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ δημιουργῇ ἀνάγκας, χωρὶς νὰ σκέπτηται περὶ τῶν ἐσόδων· ὥστε ἡ Βουλὴ σήμερον ἀντιστρατεύεται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἀπῄτησεν ἀναποφεύκτως τὴν ψῆφον αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἐξόδων. Ἔγεινε κακὴ ἀρχὴ, τὸ ὁμολογῶ, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὑποτίθεται, ὅτι προηγουμένως μελετᾷ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ γνωρίζει ὅλας τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, καὶ ἥτις ἐπροσπάθησε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς μᾶλλον κατεπειγούσας, προσπαθήσασα νὰ προσεγγίσῃ ὅσον οἷόν τε τὰ ἔσοδα πρὸς τὰς δαπάνας, αἵτινες ἀφίνουσιν ἔλλειμμα 60 ἑκατομμυρίων, ἐφάνη ἤδη εὔκολος εἰς τὴν θεραπείαν καὶ ἄλλων ἀναγκῶν. Πρέπει, κ. πρόεδρε, νὰ ληφθῇ ὡς ἀρχὴ, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων, πρὸ πάντων ἐφέτος, ἀντιστρατεύεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου.

§213ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐν τῷ χωρίῳ, κ. πρόεδρε, Καστελλάνων τοῦ δήμου Μεσοχωριτῶν, τῆς ἐπαρχίας Μέσης, ὑπάρχει σχολαρχεῖον ἀτελέστατον, ἕνεκα τῆς ἀτελείας τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι ἀναγκάζονται νὰ μὴν ἀποστέλλωσι τὰ τέκνα των, ἵνα ἐκπαιδεύωνται ἐν αὐτῷ, διὸ καὶ ὀλιγίστους μαθητὰς ἀριθμεῖ. Παρακαλῶ λοιπὸν τήν τε Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἀναγράψωσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ κονδύλιον περὶ προσθήκης δύο ἔτι ἑλληνοδιδασκάλων· ἔχω δὲ ἐνδόμυχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἥ τε Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλουσι προθύμως ἀναγράψει τὸ κονδύλιον τοῦτο, ἀφοῦ ἀφ’ ἑνὸς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μέσης οὐδέποτε ξενικὸς ποὺς ἐπάτησε, καὶ κατοικεῖται ἀπὸ ὅλως ἀμιγῆ ἑλληνισμὸν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐπαρχίαν ἡ ἐπαρχία Μέσης συνεισφέρει εἰς τὸ Κράτος.

§214ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες, ὡς ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ὡμίλησαν, ἐφάνησαν, ὅτι ἠθέλησαν νὰ ἐπιῤῥίψωσι μομφὴν εἰς τὴν κυβέρνησιν περὶ τοῦ ζητήματος, περὶ οὗ πρόκειται· ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος μου Πατρῶν. Ὁ κ. Βαλσαμάκης ἐζήτησε νὰ διορισθῇ καθηγητὴς τῆς Ἰταλικῆς ἢ τῆς Ἀγγλικῆς εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Ἐὰν ὁ κ. Βαλσαμάκης ἔχῃ δίκαιον, τόσον περισσότερον ἔχω ἐγὼ, πιστεύω δὲ, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει, ὅτι εἰς τὰς Πάτρας ὑπάρχουν τέσσαρες χιλιάδες κάτοικοι Ἰταλοὶ, μεθ’ ὧν εἴμεθα εἰς μεγίστην συνάφειαν· ὥστε, ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βαλσαμάκη διὰ τὴν Κεφαλληνίαν, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ γείνῃ διὰ τὰς Πάτρας.

§215ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅστις, ἀντικρούων με, εἶπεν, ὅτι δὲν ἐγένετο οὐδεμία προσθήκη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἐνῷ ἔγεινεν αὔξησις τὸ ὅλον 200 χιλ. δραχμῶν· καὶ ἐνῷ ἔγεινε μεγάλη αὔξησις τῶν ἐξόδων, δὲν θέλει νὰ χορηγήσῃ μικρὰν συνδρομὴν διὰ τρία γυμνάσια. Τοῦτο βεβαίως εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ τὸ νὰ λέγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν ἐγένετο προσθήκη, δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι ἐγένετο προσθήκη 200 χιλ. δραχμῶν.

§216ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι δὲν ἐγένετο προσθήκη δαπανῶν, ἀλλ’ ἰσχυρίσθην καὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι οὐδεμιᾶς δαπάνης ἀδικαιολογήτου ἐγένετο προσθήκη, καὶ ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ χορηγῇ προνομιακῶς εἴς τινας μόνον ἐπαρχίας τὰ μέσα πρὸς διατήρησιν γυμνασίων καὶ εἰς τὰς λοιπὰς νὰ μὴ χορηγῇ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐπιμένω, ὅτι οὐδεμίαν περιττὴν δαπάνην προσεθέσαμεν, ἀλλ’ ὅτι αἱ γενόμεναι προσθῆκαι ἦσαν ἀπαραίτητοι καὶ δικαιολογημέναι.

§217ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κακῶς ἐξέλαβον, ὅτι ἐγὼ ὑπέβαλον πρότασιν περὶ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἤτοι πρότασιν περὶ νέας δαπάνης. Ἁπλῶς παράπονον ὑπέβαλον· ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν διατί ν’ ἀφαιρέσῃ μικρὰν δαπάνην, ἡ ὁποία εἶχε ψηφισθῆ ἄλλοτε δι’ ἕνα διδάσκαλον τῆς Ἀγγλικῆς. Σημειώσατε δὲ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ οἰκονομίας, καθόσον εἰς τὸ ἄρθρον 13 ὑπάρχει αὔξησις ἐπὶ πλέον 8,290 δραχμῶν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν κακῶς παραπονεῖται, λέγων, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν γείνει δεκτὴ ἡ πρότασίς μου, πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ καὶ ἡ ἰδική του· διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται περὶ προσθήκης, ἀλλ’ ἁπλῶς περὶ παραπόνου διατί ἀφῃρέθη τὸ κονδύλιον, ἐνῷ εἰς τὸ ἄρθρον 13 δὲν παρατηρεῖται τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας, ἡ δὲ αὔξησις ἐγένετο κυρίως ὑπὲρ τοῦ γυμνασίου τῶν Πατρῶν. Ἐπαναλέγω, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. ὑπουργὸς ὡς κύριον λόγον λέγει τὰ ἑξῆς....(ἀναγινώσκει.) Ἐν ἄλλαις λέξεσι, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ διορίσῃ τὸν διδάσκαλον, τὸν ὁποῖον εἶχε θεωρήσει ἀναγκαῖον ἡ Βουλή, διὰ τοῦτο διαγράφεται ἡ δαπάνη. Ἀλλ’ ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀρχὴν ταύτην γενικῶς, ἕπεται, ὅτι, ὁσάκις δὲν διορίζεται καθηγητής τις εἰς γυμνάσιόν τι, πρέπει ν’ ἀφαιρῆται ἡ δαπάνη ὡς περιττὴ, καὶ τότε ἐννοεῖτε, κ. Πρόεδρε, ποῦ θὰ φθάσωμεν. Δὲν εἶναι λοιπὸν λόγος εὐλογοφανὴς, καὶ ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ τὴν δικαίαν πρότασίν μου. Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἡ Κεφαλληνία, ἡ ὁποία ἔχει διδάσκαλον τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα γυμνάσια τοῦ Κράτους. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ συγχύσῃ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου μετὰ τῶν ἄλλων προτάσεων καὶ νὰ τὴν ἐκτιμήσῃ ὅπως πρέπει.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει....

§219ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ παραδεχθῇ ἢ ὄχι τὴν πρότασιν.

§220ΜΙΛΗΣΗΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ὁσάκις πρόκειται περὶ προσθήκης δαπανῶν, ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν· ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα ἐπὶ τούτου.

§221ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, ὑπέβαλον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται ν’ ἀναπληρωθῇ ἡ ὑπὸ τοῦ δημοσίου μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους καταβαλλομένη συνδρομὴ ἐκ δραχμῶν 6,000 διὰ χρημάτων τῶν λιμενικῶν ταμείων Κατακώλου καὶ Κυλλήνης, ἀναβιβαζομένης τῆς συνεισφορᾶς αὐτῶν ἀπὸ δραχμῶν 14,000 εἰς δραχμὰς 20,000.

§222ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὰ λιμενικὰ ταμεῖα νὰ πληρώνωσι δι’ ὅλα!!!

§223ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα πρόκειται νὰ συζητήσωμεν περὶ σιδηροδρόμων· καὶ αὐτοὺς θὰ τοὺς ἀναθέσητε εἰς τὰ λιμενικὰ ταμεῖα;

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τίνος νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν;

§225ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρέπῃ νὰ προστεθῶσι 12 χιλιάδες δραχμαὶ διὰ συνδρομὴν τῶν γυμνασίων Πειραιῶς, Πύργου καὶ Αἰγίου. Ἔπειτα ὁ κ. Βαλσαμάκης ζητεῖ νὰ προστεθῇ δαπάνη, δι’ ἕνα καθηγητὴν ἐν Ἀργοστολίῳ διὰ 10 μῆνας, 2½ χιλιάδες· ἐπίσης ὁ κ. Ῥώμας, δι’ ἕτερον καθηγητὴν ἐν Ζακύνθῳ, δραχμαὶ 2,500· ἐπίσης ὁ κ. Ῥοῦφος 2½ χιλιάδες, δι’ ἕτερον καθηγητὴν ἐν Πάτραις· τὸ ὅλον δραχμ. 7,500.

§226ΛΑΠΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡμεῖς δὲν θὰ παραδεχθῶμεν καμμίαν πρότασιν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. βουλευταὶ Ἠλείας καὶ Αἰγιαλείας προτείνουσιν, ὅπως ἠκούσατε, νὰ συμπεριληφθῶσι 12 χιλιάδες δραχμαὶ διὰ συνδρομὴν τῶν 3 γυμνασίων Πύργου, Πειραιῶς καὶ Αἰγίου. (Ἀποῤῥίπτονται δι’ ἀναστάσεως πᾶσαι αἱ γενόμεναι προτάσεις, ἐπιψηφίζεται δὲ τὸ ἄρθρον 13, κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐκ δραχμῶν 425,700.)

§228ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7½.