1880.12.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

τῆς 12 Δεκεμβρίου 1880.

Ὥρα 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ χήρα Ἐμμανουὴλ Μαραγκάκη, κατοίκου Σίφνου, ἐκ Κρήτης, ζητεῖ μηνιαῖον βοήθημα διὰ τὰς ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της. Θὰ σταλῇ ἡ αἴτησίς της εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ κ. Λεονταρίτης, κάτοικος Καλαμῶν, ζητεῖ ἑρμηνείαν τοῦ νόμου περὶ πληρωμῆς τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου.

§2ΤΖΑΝΕΣ. Δύο λέξεις, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Ὁ κ. Λεονταρίτης ἔμπορος ἐκ Καλαμῶν ἠναγκάσθη νὰ μεταφέρῃ σταφιδοκαρπὸν εἰς Γαλλίαν· ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν ἀπὸ τοῦ λιμένος Καλαμῶν νὰ μεταφέρῃ αὐτὸν ἀπ’ εὐθείας εἰς τοὺς λιμένας ἐκείνους, ἐδέησε νὰ προσεγγίσῃ εἰς ἄλλους τινὰς λιμένας, ὅθεν δι’ ἔλλειψιν τῆς ἀπ’ εὐθείας συγκοινωνίας ἠδύνατο νὰ μεταβιβάσῃ τὸ ἐμπόρευμα εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον. Οἱ ἐπιστάται ὅμως τῶν τελωνείων τῶν λιμένων ἐκείνων ἐζήτησαν νὰ ἐπιβάλωσι φόρον ἀνώτερον τῶν 13 δραχμῶν, ὃν ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὸ παρελθὸν νόμος ἐπέβαλεν, ἤτοι δραχμὰς 2 ἐπὶ πλέον. Φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλή, ψηφίσασα τὸν νόμον τοῦτον, ἐνόμισεν, ὅτι φορολογεῖ τὸ εἶδος, καὶ οὐχὶ αὐτὸ κατὰ τὸν τόπον, ἐξ οὗ ἐξάγεται. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία, νομίζω, νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον κατὰ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ ἀναφερομένου κ. Λεονταρίτου, ἵνα μὴ ἡ παράβασις αὐτοῦ ἐκτελῆται ὑπὸ τῶν ὑφισταμένων καὶ ἁρμοδίων ἀρχῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ἔχῃ δυσκολίαν ἐπὶ τούτῳ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ παραπέμψῃ τὴν ἐν λόγῳ ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς λάβῃ πρόνοιαν, καὶ οὕτω παραγγείλῃ εἰς τοὺς ἐπιστάτας τῶν λιμένων, ἵνα μὴ ἐπιβάλλωσι φόρον ἄδικον καὶ παράνομον.

§3ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Ὁ νόμος, κ. Πρόεδρε, εἶναι λίαν σαφὴς ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον αὐτό· ὑποβάλλει πραγματικῶς τὸν σταφιδόκαρπον ἐπαρχιῶν τινων εἰς φόρον κατώτερον κατὰ δύο δραχμὰς τοῦ φόρου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλεται ὁ σταφιδόκαρπος τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ μόνον ὁπόταν ἡ φόρτωσις γίνεται ἀπὸ τοὺς λιμένας τῶν ἐπαρχιῶν τούτων κατ’ εὐθεῖαν διὰ τὸ ἐξωτερικόν, ἐὰν π.χ. φορτώνηται σταφιδόκαρπος ἀπὸ τὰς Καλάμας, εἴτε ἀπὸ τὴν Ἠλείαν, ἢ τὴν Πυλίαν, κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὑποβάλλεται εἰς φόρον 13 δραχμῶν· ὁσάκις ὅμως ὁ σταφιδόκαρπος φορτώνεται ἀπὸ τὰ μέρη ταῦτα καὶ ἀποστέλλεται ἐπὶ μεταφορᾷ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους, ἐκεῖθεν δὲ διὰ τὸ ἐξωτερικόν, ἐξομοιοῦται πρὸς τὸν σταφιδόκαρπον τῶν μερῶν ἐκείνων, καὶ ἑπομένως ὑποβάλλεται εἰς 15 δραχμάς. Ὥστε, ἐὰν ὁ σταφιδόκαρπος ἐφορτώθη ἀπὸ τὰς Καλάμας διὰ τὸ ἐξωτερικόν, εἶναι ἀδιάφορον ἂν προσήγγισεν εἰς ἄλλους λιμένας τοῦ Βασιλείου, θὰ πληρώσῃ φόρον 13 δραχμῶν· ἂν ὅμως μετεφέρθη εἰς τὰς Πάτρας ἢ τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἐκεῖθεν ἐφορτώθη διὰ τὸ ἐξωτερικόν, θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν φόρον τῶν 15 δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ πᾶσα ἄλλη διασάφησις.

§4ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἡρμήνευσε λίαν καλῶς τὸν νόμον, φρονῶ. Ἀλλ’ ὁ κ. Λεονταρίτης ἐφόρτωσε σταφιδόκαρπον διὰ τοὺς γαλλικοὺς λιμένας. Ἐπειδή, ὡς προελέχθη, δὲν ὑπάρχει ἀπὸ Καλαμῶν ἀπ’ εὐθείας ἡ συγκοινωνία, ἠναγκάσθη ἕνεκα τούτου νὰ φορτώσῃ τὸ ἐμπόρευμα εἰς ἱστιοφόρα καὶ εἰς ἀτμόπλοια, διελευσόμενα ἐκ Σύρου καὶ Πατρῶν· ἑπομένως δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ὁ καρπὸς οὗτος ὑπόκειται εἰς τὴν κατηγορίαν, περὶ ἧς ὁ κ. ὑπουργὸς ἔκαμε λόγον. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα οἱ ἐπιστάται τοῦ τελωνείου Πατρῶν καὶ Σύρου λέγουσιν, ὅτι, ἐπειδὴ προσήγγισαν τὰ πλοῖα, εἶναι ὑπόχρεως εἰς τὴν φορολογίαν τῶν 2 ἐπὶ πλέον δραχμῶν, ὅπερ, καὶ πάλιν ἐπαναλέγω, δὲν εἶναι νόμιμον. Τοῦτο ζητῶ νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. ὑπουργός, ἵνα γράψῃ πρὸς τὰς τελωνιακὰς ἀρχὰς ν’ ἀπέχωσι τοιαύτης φορολογίας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λουδοβῖκος Δροῦκερ, ἀντιπρόσωπος τῶν ἐν Λονδίνῳ κατόχων ἑλληνικῶν χρεωγράφων τοῦ 1824 καὶ 1825, ζητεῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν Ὁλλανδῶν κατόχων, διότι διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1878 ἠδικήθησαν. Θὰ σταλῇ ἡ αἴτησις του εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§6ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπεκτείνεται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Αὐγούστου 1880 Β. Διατάγματος περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως ἐν τῷ στρατῷ κτλ. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις αὐτοῦ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ.

§8ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Δὲν εἶναι τίποτε, εἶναι δύο λέξεις.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἀλλὰ πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ, καὶ αὔριον τίθεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§10ΤΙΝΕΣ. Εἶναι κατεπεῖγον. (Θόρυβος.)

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφέτος καθιερώθη αὐτὴ ἡ τάξις· θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τὴν μεταβάλῃ;

§12ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 30,000, διὰ τροφὴν τῶν ὑποδίκων καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ θεωρήσῃ κατεπεῖγον. Καταθέτω δὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀπεσταλμένου τῆς Κυβερνήσεως εἰς Βαυαρίαν διὰ τὸ βαυαρικὸν δάνειον, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος κ. Δηλιγιάννης χθὲς ἐζήτησε.

§13ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον οἱ βουλευταὶ Ἠλείας καὶ Ὀλυμπίας περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς ἐντὸς τῶν κτημάτων τῶν ἐπαρχιῶν τούτων, ἐτυπώθη πρὸ ἡμερῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ δαπανήσῃ ὀλίγας στιγμὰς πρὸς ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, διότι δὲν προσβάλλει, ἀπεναντίας μάλιστα προστατεύει τὰ δημόσια συμφέροντα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ σημειωθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§16ΜΕΓΑΠΑΝΟΣ. Ἀνετέθη, κύριε πρόεδρε, εἰς τὸν κ. Μποῦτον νὰ φέρῃ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ ἔκθεσιν.

§17ΜΠΟΥΤΟΣ. Αὔριον θὰ τὴν καταθέσω.

§18ΦΙΛΗΜΩΝ. Πολλοὶ συνάδελφοι ὑπέβαλον τροπολογίας εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἀπαλλαγὰς τὰς διαρκεῖς καὶ τὰς προσωρινάς. Ἐπειδὴ αἱ τροπολογίαι αὗται ἦσαν πολλαὶ καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ συζητηθῶσι τακτικῶς, ἡ Βουλὴ ἐν μιᾷ τῶν συνεδριάσεων αὐτῆς ἐπεφόρτισε τὸν κ. Ῥικάκην, τὸν κ. Βαλσαμάκην καὶ ἐμὲ νὰ τὰς συναρμολογήσωμεν. Τοῦτο ἐπράξαμεν. Τὸ δὲ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον συνίσταται ἐξ ἄρθρων δεκαπέντε. Ὀφείλω ὅμως νὰ προειδοποιήσω, ὅτι διὰ τῶν ἀπαλλαγῶν αὐτῶν σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς ἀπαλλάσσεται τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἐξετέλεσα τὴν ἐργασίαν αὐτὴν μηχανικῶς, οὐδεμίαν δ’ ἀναλαμβάνω ὑποστήριξιν τῶν προταθέντων ἢ ὑποστήριξιν αὐτῶν ὡς ἰδίων. Ἐπίσης παρατηρῶ, ὅτι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει πᾶσαι αἱ προτάσεις, οὐδεμία δὲ παρελείφθη.

§19ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἐπιτροπή, ἥτις εἰργάσθη ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τούτων, ἦτο, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ κ. Φιλήμων, ἁπλοῦν χωνευτήριον διαφόρων προτάσεων. Πρέπει λοιπὸν ἡ πρότασις αὐτῆς νὰ θεωρηθῇ ὡς πρότασις νόμου, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τριῶν βουλευτῶν, καὶ νὰ διέλθῃ διὰ τῶν τακτικῶν ἐπιτροπῶν.

§20ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶχεν εἰσαχθῆ τὸ νομοσχέδιον καὶ εἶχον ὑποβληθῆ ἐπ’ αὐτοῦ διάφοροι τροπολογίαι καὶ προτάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο συζήτησις, ἡ δὲ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή, ὅπως λάβῃ ὅλας αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν, τὰς συγχωνεύσῃ, τὰς συναρμολογήσῃ εἰς ἓν νομοσχέδιον καὶ ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς λοιπὸν συνηρμολογήσαμεν ὅλας αὐτὰς τὰς τροπολογίας, διὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν παραγγελίαν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωκεν ἡ Βουλὴ. Ὅθεν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁπλῆ συναρμολόγησις τῶν διαφόρων τροπολογιῶν, εἰς τὰς ἐπιτροπάς, διότι δὲν πρόκειται περὶ νέου νομοσχεδίου. Ἡμεῖς δὲν ἐκάμαμεν νέον νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐξετελέσαμεν τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωκεν ἡ Βουλή. Πρέπει λοιπὸν νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ ἀπ’ εὐθείας, χωρὶς νὰ σταλῶσιν ἐκ νέου εἰς τὰς ἐπιτροπάς, καὶ ὅσας θέλει ἂς παραδεχθῇ, ὅσας θέλει ἂς ἀποῤῥίψῃ. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§21ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε προηγουμένως, ἵνα ὅλαι αἱ τροπολογίαι, περὶ ὧν πρόκειται, ὑποβληθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ συζητηθῶσιν ὡς προτάσεις νομοθετικαί, τηρουμένων τῶν περὶ τούτου διατυπώσεων τοῦ Κανονισμοῦ. Αἱ τροπολογίαι λοιπὸν αὗται, αἱ ὑποβληθεῖσαι τότε καὶ συγχωνευθεῖσαι εἰς ἓν νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς πρὸς τοῦτο ταχθείσης ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, δέον νὰ διέλθωσιν ὅλας τὰς διατυπώσεις τοῦ Κανονισμοῦ· δέον νὰ τυπωθῇ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, νὰ διανεμηθῇ, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν, νὰ συντάξῃ αὕτη τὴν περὶ αὐτοῦ ἔκθεσιν αὐτῆς, πρὶν ἢ ἐπιληφθῇ τῆς ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσεως ἡ Βουλή.

§22ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Αἱ ἐπιτροπαὶ ἔφεραν ἔκθεσιν ἐπ’ αὐτῶν τῶν τροπολογιῶν, καὶ ὅσας ἐνόμισαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δεχθῶσιν, ἐδέχθησαν, τὰς δὲ ἄλλας ἀπέῤῥιψαν· ὥστε τὸ θέμα τοῦτο αἱ ἐπιτροπαὶ τὸ ἐξήτασαν, καὶ εἶναι περιττὸν καὶ μάταιον νὰ παραπεμφθῶσι καὶ πάλιν εἰς αὐτὰς αἱ τροπολογίαι.

§23ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ὑπεβλήθησαν ὅλαι. (Θόρυβος.) Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§24Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως, κ. Πρόεδρε, ὅπως ὁ κ. Μεσσηνέζης, ὅτι φενακίζομεν καὶ φενακιζόμεθα. Πρόκειται περὶ ἀντικειμένου ἐνδιαφέροντος τὸν τόπον· πρόκειται περὶ τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ συνεζητήθησαν, ἡ δὲ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συγχωνευθῶσιν ἁπλῶς εἰς ἓν νομοσχέδιον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ὑποβληθῶσιν ἐκ νέου εἰς τὰς ἐπιτροπάς, διότι ἐπ’ αὐτῶν ἀπεφάνθησαν αἱ ἐπιτροπαί.

§25ΤΙΝΕΣ. Πότε;

§26ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἐννοῶ διατί ἡ τόση σπουδή, ὅπως ἀποῤῥιφθῇ ἐκ προκαταβολῆς τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Πρέπει νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ συζητηθῇ, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει πρῶτον νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἔπειτα δὲ ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει, ἐὰν πρέπῃ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἀλλά, πρὶν ἢ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τοῦτο δὲν εἶναι, νομίζω, ὀρθόν.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο μηχανικόν, νὰ συναρμολογήσῃ τὰς τροπολογίας ἐν νομοσχεδίῳ καὶ νὰ ὑποβάλῃ αὐτάς. Αὐτὸ τὸ εἶπεν ὁ κ. Φιλήμων.

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἀλεύρων καὶ ἐμπορευμάτων ὑπὲρ τοῦ δήμου Λετρίνων, καὶ ἕτερον περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου ὑπὲρ τοῦ δήμου Ἐράνης, πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου.

§30ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Εἰ καὶ δὲν ἀγνοῶ τὸ δύσκολον τῆς ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ ψηφίσεως νομοσχεδίων μὴ συνδεομένων πρὸς τὴν πολεμικὴν παρασκευὴν τοῦ τόπου, ἐν τούτοις νομίζω καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω τινὰ νομοσχέδια, ὅπως βασανισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δημοσιευόμενα, καί, ἂν δοθῇ εὐκαιρία, νὰ συζητηθῶσι καὶ ἐπιψηφισθῶσιν. Ὑποβάλλω δύο νομοσχέδια ἀφορῶντα εἰς τὴν κρείττονα ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μὲν ἓν ἀποβλέπει εἰς μεταῤῥυθμίσεις πολλῶν διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, τὸ δὲ ἄλλο εἰς μεταῤῥυθμίσεις ἐνίων διατάξεων τῆς ποινικῆς δικονομίας. Ὑποβάλλω καὶ τρίτον νομοσχέδιον περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους. Ὑποβάλλω προσέτι καὶ τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπολογιστῶν νομοσχεδίου τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§31ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ διέκοψε, διότι ἤθελον ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ τῶν αἰτήσεων τῶν ἀπαλλαγῶν τῶν ἐπιστράτων.

§32ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ὑπέθεσα, ὅτι ἠθέλετε ὁμιλήσει δι’ ἄλλο ἀντικείμενον.

§33ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ, κ. πρόεδρε, καὶ τῆς πατρίδος ἀπαιτεῖ τὴν ὅσον τάχιον συζήτησιν τῶν προταθεισῶν ἀπαλλαγῶν τῶν ἐπιστράτων, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐκκρεμότης, διότι ἡ ἐκκρεμότης αὕτη καταστρέφει τὴν ἐπιστρατείαν καὶ παραλύει αὐτήν καὶ ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπισπεύδει προβλέπουσα τὸ τοιοῦτον, ὅπερ προέρχεται ἐξ αὐτῆς τῆς ἐκκρεμότητος, νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τοιοῦτον σκάνδαλον. Πολλοὶ τῶν ἐπιστράτων, ἔχοντες τὰς ἰδιότητας, αἵτινες προετάθησαν ὡς λόγοι ἀπαλλαγῆς, δυστροποῦσιν εἰς τὸ νὰ προσέλθωσιν, ἄλλοι δέ, ὑπάρχοντες ἐν τῷ στρατῷ — καὶ γνωρίζω πολλοὺς ἐξ αὐτῶν — ἀποδιδράσκουσι (θόρυβος·) διὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθῇ πλέον αὐτὴ ἡ ἐκκρεμότης διὰ τὴν ἐπιστρατείαν, διότι αὐτὸ τὴν παραλύει, ὡς εἴρηται· προσέτι παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸ ἑξῆς. Ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁμιλῶ, ὁ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψηφισθεὶς νόμος περὶ ἀναθέσεως τῆς ἐκδικάσεως τῶν αἰτήσεων τῶν ἐπιστράτων εἰς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια ἐκυρώθη ἤδη ἢ κυρωθήσεται, ὅσον οὔπω νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ νὰ διατάξῃ τὰ στρατολογικὰ συμβούλια, ὅπως κατὰ προτίμησιν, πρὸ πάσης δηλ. ἄλλης ἀποφάσεώς των, ἀποφανθῶσιν ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τῶν ὑπηρετούντων πρὸ πολλοῦ ἐν τῷ στρατῷ, διότι σημειώσατε, κύριοι, ὅτι πολλοὶ πρεσβύτεροι ὀρφανοί, εἴτε ἄλλως ἀπαλλασσόμενοι κατὰ τὸ διάταγμα τῆς 9 Αὐγούστου, τὸ ὁποῖον ἐπεκύρωσεν ἡ Βουλή, προσῆλθον πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος ἐκείνου καὶ ὑπηρετοῦσιν ἀκόμη εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ 3 καὶ 4 μῆνας· τοῦτο δὲ εἶναι λίαν ἄδικον. Κατὰ συνέπειαν ἡ κυβέρνησις ὀφείλει καὶ ὤφειλε νὰ πράξῃ τοῦτο πρὸ πολλοῦ, νὰ διατάξῃ τὴν κατὰ προτίμησιν ἐκδίκασιν τῶν αἰτήσεών των, διότι, προσελθόντες ἅμα τῇ προσκλήσει των καὶ καταταχθέντες ἐν τῷ στρατῷ, εἶναι μέγα ἄδικον νὰ τιμωρῶνται διὰ τὴν προθυμίαν των αὐτήν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν κυβέρνησιν κατ’ ἐπανάληψιν νὰ διατάξῃ τὰ στρατολογικὰ συμβούλια ν’ ἀποφανθῶσι κατὰ προτίμησιν ἐπὶ τῶν αἰτήσεων αὐτῶν τῶν ὑπηρετούντων ἤδη ἐν τῷ στρατῷ.

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§35ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ ἓν ἰδίως ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς κυβερνήσεως, ἐπὶ τὴν μὴ προσέλευσιν τῶν ἐπιστράτων. Πολλαχόθεν ἐγείρονται παράπονα, καὶ δικαίως, ὅτι οἱ μὲν ἐκ τῶν ἐπιστράτων ὑπηρετοῦσιν, οἱ δὲ χλευάζουσι τούτους περὶ τὰ ἴδια ἀπασχολούμενοι καὶ ἐντὸς αὐτῆς ταύτης τῆς πρωτευούσης. Ἵνα παύσωσι τὰ δίκαια ταῦτα παράπονα, δέον ἡ κυβέρνησις νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν καὶ νὰ μετέλθῃ πᾶσαν αὐστηρότητα, ὅπως οἱ πάντες ὑποκύψωσιν εἰς τὸν νόμον. Ἐπὶ τούτῳ παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ ὅλην αὑτῆς τὴν προσοχήν, ἐπιβάλλουσα τοῖς πᾶσιν ὅ,τι τὸ δίκαιον καὶ αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ἡ πατρίς, ἀπαιτοῦσι.

§36ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Σχετικῶς πρὸς τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἐντίμων βουλευτῶν Μαντινείας καὶ Αἰγίου, καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκκρεμότητος τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν περὶ διαφόρων ἀπαλλαγῶν, ὅτι τοῦτο παραλύει τοὺς ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ ὑπηρετοῦντας, δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τοιαύτη τις τάσις μέχρι τοῦδε δὲν ἐξεδηλώθη, ἀλλὰ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπάρχουσιν οἱ πειθαρχικοὶ νόμοι. Δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν ποία πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἀπόφασίς της ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ταχεῖαν κατάταξιν τῶν ἐπιστράτων, ἡ κυβέρνησις ἔκτοτε ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας μέχρι σήμερον ἐξακολουθεῖ δραστηρίως ἐργαζομένη πρὸς τοῦτο. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν, ἐξέδοντο τὰ φύλλα τῆς μηνύσεως τὰ στρατολογικὰ συμβούλια, δι’ ὧν οἱ μὴ ἐμπροθέσμως παρουσιασθέντες παραπέμπονται εἰς τὰ στρατοδικεῖα. Ὄχι μόνον αἱ κατὰ τόπους στρατιωτικαὶ ἀρχαί, ἀλλὰ τελευταῖον ἐτέθησαν καὶ ἀξιωματικοὶ ἐπὶ κεφαλῆς ἀποσπασμάτων πρὸς σύλληψιν αὐτῶν. Ὥστε ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργήσῃ ἡ κυβέρνησις, τὸ ἐνήργησε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ τὸ ἐνεργῇ.

§37ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, κύριε πρόεδρε, δὲν ἔχει ἄδικον, νομίζων, ὅτι ἡ ἐκκρεμότης αὕτη δὲν βλάπτει καὶ δὲν παραλύει τὴν ἐπιστρατείαν, καθόσον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοιοῦτόν τι δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀρυσθῇ. Γνωρίζομεν ἡμεῖς καὶ τὸν διαβεβαιῶ μετ’ εἰλικρινείας, ὅτι ὅ,τι εἶπεν εἶναι ἀληθέστατον. Πολλοὶ δὲν προσῆλθον, δι’ οὓς λόγους εἶπον ἀνωτέρω, καὶ δέον νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τούτου.

§38ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἡμεῖς τοὺς λέγομεν, μὴ ἔρχεσθε· ἡμεῖς τοὺς ὑποκρύπτομεν.

§39ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν φρονῶ, κύριε πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προτάξῃ τοῦτο, ὅπως ἐπιψηφισθῶσιν αἱ τροπολογίαι, ἀλλ’ εἶναι εἰς κατάστασιν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ἓν πέρας εἰς τὰς τοιαύτας προτάσεις, ὑποδεικνύουσα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἄτοπον καὶ ἐπιβλαβὲς τῆς ἐκκρεμότητος τοῦ ζητήματος τούτου, εἴτε ἀποφαινομένη ῥητῶς, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ δεχθῇ οὐδεμίαν τροπολογίαν, καὶ οὕτως ἀπελπισθῶσιν οἱ ἐλπίζοντες εἰς τοῦτο.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ εἶπεν αὐτό.

§41ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν τὸ εἶπε, διατὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μὴ ἀφίνῃ νὰ συζητηθῶσιν αἱ προτάσεις τῶν βουλευτῶν, ἔστω καὶ ἀντικανονικῶς, καὶ οὕτως ἀποῤῥιφθῶσι τὸ ταχύτερον, καὶ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ τοιούτου σκανδάλου.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ προτήτερα περὶ αὐτοῦ.

§43ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, καθ’ ὃ οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμου· εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπ’ ἀριθ. 27.

§44ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πῶς; εἴπομεν νὰ προταχθῇ τὸ περὶ ζωοκλοπῆς!

§45ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἀπαιτεῖ συζήτησιν, ἐνῷ τοῦτο ἔχει ἓν ἄρθρον μοναδικὸν, τὸ ἔφερε δὲ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅλη ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος. Πρέπει, νομίζω, νὰ ψηφισθῇ.

§46Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Καλὸν εἶναι νὰ συζητηθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Διαβεβαιῶ ὅμως τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἅμα ἔλθῃ ἡ ἐκδίκασις τῶν παραπόνων, καὶ ἂν δὲν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἐγὼ δὲν θὰ ἐπιτρέψω εἰς ἐγχώριον ἀξιωματικὸν νὰ ἐκδικάζῃ παράπονα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον λοιπὸν τὸ συζητοῦμεν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τῆς συμβάσεως περὶ τοῦ βαυαρικοῦ δανείου.

§48ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει ἀΐδιον εὐγνωμοσύνην εἰς τὸν ἐν μακαρίᾳ τῇ λήξει ἐστεμμένον ποιητὴν τῆς Βαυαρίας Λουδοβῖκον, ὅστις ὑπηρέτησε τὸν ἑλληνικὸν ἀγῶνα καὶ ὡς ἡγεμὼν, ὑψώσας πρῶτος τὴν φωνήν του ὑπὲρ τῶν ἀγωνιζομένων Ἑλλήνων, καὶ ὡς ποιητὴς ἐξυμνήσας τὴν ἀνδρείαν τῶν Ἑλλήνων διὰ τῆς γλυκερᾶς ᾠδῆς τῆς ἐκ φιλανθρωπίας ἐνθουσιώσης Μούσης του. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι, ὅτε ἐκ τῆς τέφρας τῶν ἑλληνικῶν ὀστέων ἀνεγεννήθη ὡς ἀληθὴς φοῖνιξ ἡ ἑλληνικὴ πολιτεία, ἡ βαυαρικὴ ἀντιβασιλεία, καίτοι ὁμολογουμένως ὑποπεσοῦσα εἰς μέγιστα σφάλματα καὶ πλεῖστα ἀδικήματα, οὐχ ἧττον ἐπροίκισε τὴν Ἑλλάδα διὰ δικαστικῆς νομοθεσίας, ἥτις δὲν δύναται μὲν ἴσως νὰ λειτουργήσῃ κατὰ τὴν πεποίθησίν μου δοκίμως ὑπὸ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, οὐχ ἧττον ὑπερέβαλεν ἐν πολλοῖς τὰς συγχρόνους εὐρωπαϊκὰς νομοθεσίας. Ἀλλ’ ἀκριβῶς νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ προκείμενον εἶναι παντάπασιν ἄσχετον πρὸς τὰς ὑπηρεσίας, εἴτε τοῦ ἀειμνήστου βασιλέως τῆς Βαυαρίας Λουδοβίκου πρὸς τὸν ἑλληνικὸν ἀγῶνα, εἴτε πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τῆς βαυαρικῆς ἀντιβασιλείας, ἢ μᾶλλον τοῦ Μάουρερ. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως, ἥτις συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον, συνάγω, ὅτι ὅ,τι ἔπεισε τὸ Ὑπουργεῖον ὡς καὶ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν νὰ προτείνῃ τὸν συμβιβασμὸν τὸν προτεινόμενον διὰ τῆς συμβάσεως, τῆς ὁποίας ζητεῖται σήμερον ἡ κύρωσις, εἶναι ἡ μελέτη τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀποσταλέντος εἰς Βαυαρίαν ἐπιτρόπου καὶ τῶν συνημμένων δικαιολογητικῶν ἐγγράφων· νομίζω ἑπομένως, ὅτι, ὅπως πεισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ὀρθοῦ τοῦ προτεινομένου συμβιβασμοῦ, πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἕως αὔριον, ὁπότε δυνάμεθα νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῆς κατατεθείσης ἐκθέσεως τοῦ ἐπιτρόπου, διότι πρὸς τί κατατίθεται, ἐὰν πρόκηται νὰ ψηφισθῇ σήμερον τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον; Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἕως αὔριον.

§49ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν διὰ τὴν αὔριον. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ χορηγήσεως ἐπιδόματος εἰς τοὺς ἀρχιμουσικούς, ἀρχιτεχνίτας κλπ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς;

§51ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τούτου ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Συνοδινοῦ καὶ Σκουζέ.

§52ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θέλει εἶσθαι ζηλότυπος τῶν δικαιωμάτων του, ἢ θὰ θελήσῃ νὰ βαδίσῃ παραλλήλως πρὸς ὅλας τὰς εἰσαγομένας βελτιώσεις τῆς καταστάσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, ὅπως εἰσαγάγῃ ταύτας καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι, ὅτι ἐκ τῆς δημοσίας δυνάμεως τῆς πατρίδος· τὸ σπουδαιότερον στοιχεῖον καὶ τὸ μᾶλλον ἐπιδράσαν οὐσιωδῶς εἰς ὅλας τὰς τύχας τὰς ἱστορικὰς τοῦ Ἔθνους εἶναι τὸ τῆς θαλάσσης. Ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων ποτὲ ὑπὸ τὴν μίαν μόνον ἐθνικὴν δύναμιν ἡ πατρὶς δὲν ἔπραξέ τι ἄξιον μνείας ἐν τῇ ἱστορίᾳ· ἀρκεῖ νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ μαντεῖον, ὅταν ἠρωτήθη πῶς δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ σωθῇ ἀπὸ τοὺς κινδύνους τῆς καταστροφῆς τῶν βαρβάρων εἶπε «διὰ τῶν ξυλίνων τειχῶν» καὶ κατὰ τοὺς τελευταίους δὲ χρόνους πάλιν τὰ ξύλινα τείχη μᾶλλον ἔσωσαν τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τῆς καταστροφῆς καὶ ἀπέδωκαν ἀνεξαρτησίαν, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα τὰ παραδείγματα ταῦτα δὲν ἐχρησίμευσαν εἰς ἡμᾶς πρὸς τὴν δέουσαν δηλαδὴ ἀνάπτυξιν τοῦ στόλου. Τίς ἐξ ἡμῶν ἐγκύπτων εἰς τοὺς κατὰ καιρὸν προϋπολογισμούς, δὲν βλέπει τὰ ἑκατομμύρια τὰ διδόμενα εἰς τὸ ἥμισυ, εἰς τὸ χερσαῖον τῆς ἐθνικῆς δυνάμεως, δηλαδὴ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, καὶ δὲν ἔρχεται εἰς τὴν σκέψιν νὰ εἴπῃ ὅτι, ἂν τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα ἤθελαν ἀφεθῆ εἰς ἐξυπηρέτησιν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ζήτημα ἑλληνικὸν δὲν θὰ ὑπῆρχεν, οὐδὲ ζήτημα διαιτησίας, οὐδὲ ζήτημα ἐπαιτείας; Τὸ ζήτημα τὸ ἑλληνικὸν ἤθελεν εἶσθαι λελυμένον καὶ ἤθελεν ἀπὸ καιροῦ, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ ποιητικὴν ἔκφρασιν, κυματίζει ἐπὶ τοῦ τρούλου τῆς Ἁγίας Σοφίας ἡ ἑλληνικὴ σημαία. Τίς ἀγνοεῖ, ὅτι, ἂν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, ὅτε ἀπαιτοῦμεν 60 ἑκατομμύρια διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, ἠθέλομεν ἔχει καὶ 30 ἑκατομμύρια διὰ τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης καὶ δι’ αὐτῶν προσεκτώμεθα καὶ ἠθέλομεν ἔχει ἑπτὰ θωρακωτὰ, τίς ἀγνοεῖ, ὅτι τὰ Δαρδανέλια ἤθελον ἀποκλεισθῆ καὶ ὅτι ὅλαι αἱ ἐντεῦθεν χῶραι τῆς Θρακικῆς ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Ἰονίας ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἦσαν ἑλληνικαὶ μέχρις ἐκεῖ ἔνθα μίαν νύκτα ἤναψε τὸν πυρπολικὸν δαυλὸν ὁ Κανάρης, δηλ. μέχρι τῆς Ἀλεξανδρείας, καὶ θὰ ἦσαν ὅπως ἐπὶ Περικλέους φόρου ὑποτελεῖς εἰς τὸ ἑλληνικὸν Ναυτικόν. Τίς ἐξ ἡμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι, ἂν εἴχομεν θαλασσίαν δύναμιν, δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην οὔτε πρωτοκόλλων Βερολίνου οὔτε Πρεβέζης καὶ συνδιασκέψεων, οὔτε τοῦ δευτέρου ἤδη ζητήματος τῆς διαιτησίας; Λάθος λοιπὸν καὶ λάθος μέγιστον ὑπῆρξεν ἡ παραμέλησις αὐτοῦ τοῦ ἡμίσεως τῆς ἐθνικῆς δυνάμεως, ἥτις εἶναι οὐχὶ τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ τὸ πᾶν· ἀλλὰ τέλος πάντων τὰ γενόμενα οὐκ ἀπογίνονται. Οὐχ ἧττον ὀφείλομεν ἐπὶ τῶν ἐνεστωσῶν περιστάσεων νὰ τείνωμεν χεῖρα ἀρωγὸν καὶ πρὸς τὴν ναυτικὴν δύναμιν, καὶ ὅταν βλέπω ἀπονεμομένας εὐκολίας τινὰς καὶ προνομίας εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, τήκομαι, διότι οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης, καὶ ἐνῷ ἐψηφίσαμεν τόσα νομοσχέδια ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, οὐδὲν ἐψηφίσαμεν ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης. Εἰσάγεται ἤδη νομοσχέδιον πρὸς ἐπιψήφισιν, δι’ οὗ δίδεται ἐπίδομα εἰς τοὺς ἀρχιτεχνίτας καὶ ἀρχιμουσικούς. Ἐν τούτοις, κύριοι, ὑπάρχουσιν ἐργοστασιάρχαι τῶν συνεργείων τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ὑπάρχουν ὑπερεργαστασιάρχαι, πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ 1835 κατετάχθησαν εἰς τὸν λόχον τῶν τεχνιτῶν, ὅτε ἦλθον οἱ Βαυαροὶ, καὶ ὑπηρετοῦσι μέχρι σήμερον καὶ εὑρίσκονται σκελετοὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, διότι δὲν ἐξησφαλίσθη ὁ ἄρτος των. Ὁ ὀργανισμός, κύριοι, αὐτῶν εἶναι καθαρῶς στρατιωτικός, διότι ἐκτὸς τῶν εἰδικῶν περὶ τούτου νομοθετημάτων, ἅτινα ἐπιλείψει με ὁ χρόνος ἀφηγούμενον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ στρατολογικὸς νόμος τοὺς ἀναγράφει ὡς ἀποτελοῦντας μέρος τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἀρκεῖ δὲ, ἵνα μὲ δικαιώσητε, νὰ μάθητε, ὅτι, ἐνῷ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐργάζονται ἐν τοῖς συνεργείοις, τὴν νύκτα φυλάττουσι φρουροί. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἡ ἰσότης μεταξὺ τῶν δύο ἐθνικῶν δυνάμεων ὀφείλει εἰς τὸ ἑξῆς νὰ εἰσαχθῇ· καὶ ἐκ τοιαύτης ἀρχῆς ὁρμώμενος, ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν ταύτην, δι’ ἧς ἀποδίδεται δικαιοσύνη καὶ εἰς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἵτινες ἐπὶ τόσα μακρὰ ἔτη ὑπηρετοῦσι τὴν πολιτείαν οὐχὶ αὐλίζοντες καὶ κιθαρίζοντες ὡς οἱ μουσικοί, ἀλλ’ ἐν τῷ πυρὶ ὡς Ἥφαιστοι καὶ ἐν τοῖς ἐγκάτοις τῶν πλοίων ἐργαζόμενοι καὶ εἰς μυρίους κινδύνους ἐκτιθέμενοι. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θέλει ἐγκρίνει τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ θέλει σπεύσει νὰ δώσῃ δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἀδικουμένους αὐτοὺς ἄνδρας.

§53ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Αἱ παρατηρήσεις τοῦ προαγορεύσαντος εἶναι ὀρθαί. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐργάζεται ἤδη ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ τὰ περὶ τούτου, μέχρις οὗ φέρωμεν νομοσχέδιον.

§54ΡΟΥΚΗΣ. Ποίαν σχέσιν ἔχει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· πρόκειται περὶ ἀρχιτεχνιτῶν καὶ ἀρχιμουσικῶν ... (Θόρυβος)

§55ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν ἐννοῶ πῶς δύναται νομοσχέδιον, ἀφορῶν τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, νὰ τροποποιηθῇ διὰ διατάξεων περὶ τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης· δύναται νὰ ἔλθῃ χωριστὸν νομοσχέδιον.

§56ΡΟΥΚΗΣ. Τὰ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς διέπουσι χωριστοὶ νόμοι. Πῶς θὰ παρεισαχθῇ εἰς τοιοῦτον νομοσχέδιον τροπολογία περὶ τοῦ ναυτικοῦ;

§57ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τῆς προτάσεως, ὅπως ἐξετασθῶσι καὶ τὰ δικαιώματα ὁμοίου κλάδου ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ναυτικοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν ν’ ἀφήσῃ, ὅπως καταρτίσωμεν ἓν νομοσχέδιον.

§58ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει συνάφεια ζητημάτων.

§59ΡΟΥΦΟΣ. Κύριοι, διὰ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ζητεῖται ἡ ματαίωσις τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Καλλίτερον εἶναι νὰ εἴπῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ὅτι δὲν τὸ ἀποδέχεται, παρὰ νὰ ματαιωθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§60Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν φέρει ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν.

§61ΡΟΥΦΟΣ. Ἂν ἀντέβαινεν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ, θὰ ἔφερεν ἀντίῤῥησιν.

§62ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Αἱ προτεινόμεναι ἀντιῤῥήσεις ὑπὸ τῶν κυρίων βουλευτῶν κατὰ τῆς περὶ ἀναβολῆς προτάσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἠδύναντο νὰ ἦναι βάσιμοι, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς προέτεινε ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον· ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν εἶπε. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητεῖται, δὲν ὑπεβλήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀπὸ βουλευτάς· ὡς τροπολογία δὲ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔρχεται πρότασις ἀπὸ ἄλλου βουλευτὴν, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργείου, φαίνεται ἔχουσα σχέσιν τινὰ μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἐζήτησε δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐπιταχύνῃ ἡ Βουλὴ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ μελετήσῃ καὶ τὴν τροπολογίαν ταύτην, καὶ ἂν ἦμαι δυνατὸν νὰ τὴν συγχωνεύσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§63ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ μέχρι τῆς Δευτέρας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν αὔριον νὰ φέρω τὴν τροπολογίαν.

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὰ καθέκαστα τῆς συμβάσεως.

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω νέας πληροφορίας διὰ τὸν κ. Καλλιγᾶν. Ὑποβάλλω κατάλογον τῶν μετόχων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, τὸν ὁποῖον ἔλαβον σήμερον ἀπὸ τὴν ἐνταῦθα ὑποδιεύθυνσιν, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας χθὲς ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, ἐστηρίζοντο εἰς ἔκθεσιν τοῦ 1870. Κατὰ τὰς νέας πληροφορίας, οἱ μέτοχοι τῆς ἑταιρίας εἶναι 701, ἔχοντες μετοχὰς 7,945. Ἐξ αὐτῶν 351 ἔχουσι μετοχὰς 840 ἐν συνόλῳ, ἤτοι ἀπὸ 1–5, καὶ οὗτοι δὲν ἔχουσι δικαίωμα ψήφου, 344 ἔχουσιν ἀπὸ 6–50, εἷς 100 μετοχὰς, ἕτερος 125, ἕτερος 175 καὶ εἷς 400, τὸ ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως κληροδότημα τοῦ ἀειμνήστου Ζάπα 400 καὶ ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις 2,800. Ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔχει προσέτι καὶ 148 τίτλους ἀνωνύμους, ἀντιπροσωπεύοντας μετοχὰς ὁμοῦ 730.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσας ψήφους ἔχει τὸ δημόσιον;

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕξ, νομίζω.

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτω τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Τυπάλδου.

§70ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤρξατο ἡ προκειμένη συζήτησις, ἐζητήθη ἡ προσαγωγὴ τῆς ἐκθέσεως τοῦ τότε παρὰ τοῖς ἐνταῦθα Ἐφέταις Εἰσαγγελέως κ. Τυπάλδου, ὁ ὁποῖος κατ’ ἐντολὴν τοῦ ὑπουργείου εἶχε μεταβῆ εἰς Σῦρον, ἵνα παρασταθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Συνελεύσει τῶν μετόχων, προκειμένου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας. Εἶχον ἀκούσει πολλὰ περὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης, καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Τυπάλδου ἐπληροφορήθην, ὅτι περιέχει πολλὰ λίαν οὐσιώδη, καὶ διὰ τοῦτο, ὅτε ἐζητήθη ἡ προσαγωγὴ τῆς ἐκθέσεως ταύτης, εἶπον, ὅτι καὶ ἐγὼ ἐθεώρουν ἀναγκαίαν τὴν προσαγωγήν της. Σήμερον πρὸ ὀλίγου μόλις τὴν προσήγαγεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀποτελεῖται ἀπὸ 20 σελίδας περίπου· ἐστάθη ἀδύνατον νὰ τὴν ἀναγνώσω ὁλόκληρον. Καὶ ἐκ τῶν ὀλίγων ὅμως σελίδων, τὰς ὁποίας τροχάδην διῆλθον, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι περιέχει λίαν σπουδαίας πληροφορίας καὶ διαχέει ἄπλετον φῶς ἐπὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἡ ἑταιρία διεχειρίσθη τὰς ὑποθέσεις της. Συμφέρον ἔχει τὸ Ἔθνος, καθῆκον ἡ Βουλή, νὰ γνωσθῇ ἡ ἀλήθεια, οὐ μόνον διότι πρόκειται ἐπὶ δωδεκαετίαν νὰ χορηγῶμεν 660,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ἀλλὰ καὶ διότι πρόκειται νὰ δεσμεύσωμεν ἐπὶ 12 ἔτη τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀτμοκινήτου ναυτιλίας, πρὸς ὄφελος τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Ὀφείλει ἡ Βουλὴ μετὰ πάσης αὐστηρότητος νὰ ἐξετάσῃ πῶς διεχειρίσθησαν μέχρι τοῦδε τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου. Ἐνόσῳ ἐστηριζόμεθα ἐπὶ ἐξωδίκων πληροφοριῶν, ἠδύνατο ἴσως ν’ ἀμφισβητηθῇ τὸ ἀκριβὲς αὐτῶν· ὑπαρχούσης ὅμως ἐκθέσεως τοῦ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀποσταλέντος ἀνωτέρου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, ὅπως ἐξετάσῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ τῆς ἑταιρίας, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσῃ, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν ταύτην.

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὴ ἐγένετο πρὸ 11 ἐτῶν.

§72ΣΑΡΑΒΑΣ. Οὐχί· αὕτη ἐγένετο τὸ ἔτος 1872. Ἀλλὰ τί πρὸς τοῦτο; Ἐὰν ἰσχυρίζησθε, ὅτι ἡ διαχείρισις τῆς ἑταιρίας ἐβελτιώθη ἔκτοτε, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ πάροδος τοῦ χρόνου ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον ἔχει. Ἠκούσατε σήμερον τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ πληροφορήσαντος τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι κάτοχον 2,800 ἀρχικῶν μετοχῶν καὶ 400 παρὰ τοῦ Ζάπα κληροδοτηθεισῶν, ἑπομένως εἶναι κάτοχος σχεδὸν τοῦ ἡμίσεως τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου· καὶ ὅμως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ εἰμὴ μόνον ἓξ ψήφους. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1869, ὅτε εἶχεν ἐκπνεύσει τὸ προνόμιον τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ ἐπρόκειτο ν’ ἀνανεωθῇ, εἶχε γείνει διαπραγμάτευσις μὲ τὴν τότε Κυβέρνησιν. Αὕτη οὐδὲν ἄλλο ἀπῄτει εἰμὴ νὰ μεταβληθῇ τὸ καταστατικὸν, ἵνα δύνηται καὶ τὸ δημόσιον ἀναλόγως τῶν μετοχῶν, τὰς ὁποίας εἶχε, νὰ ἔχῃ καὶ ἀνάλογον ἀριθμὸν ψήφων, πρὸς βελτίωσιν δὲ τῶν τῆς διοικήσεως νὰ ὑπάρχῃ εἷς διοικητής, ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τῶν μετόχων ἐκλεγόμενος ἐπὶ ἑπταετίαν, ὅπως ὁ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀλλ’ αὐτὸ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ τὸ παραδεχθῶσιν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ τότε συναδέλφου καὶ νῦν προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Αὐγερινοῦ, καὶ τὸν προκαλῶ νὰ βεβαιώσῃ ἂν δὲν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ ὑπὸ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ἀποσταλέντες, ἵνα διαπραγματευθῶσι μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1869 νέαν σύμβασιν, ἀποκρούοντες τοὺς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης προτεινομένους ὅρους, ἔλεγον: «Θὰ ἔλθῃ ἰδική μας Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ μᾶς κάμῃ τὴν σύμβασιν.» Καὶ ἀληθῶς ἦλθεν ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν σύμβασιν τοῦ 1871, ἥτις, μὴ δημοσιευθεῖσα ἐγκαίρως, ἐθεωρήθη ἄκυρος. Ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ τὴν παραδεχθῇ ἐν πλήρει γνώσει τῶν ἀφορώντων τὰ τῆς διαχειρίσεώς της. Προτείνω λοιπὸν νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις, καὶ αὔριον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐν λόγῳ ἔκθεσιν.

§73ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἔμβω εἰς συζήτησιν περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ διαγωνισμοῦ, περὶ τῆς ὁποίας ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς προλαβόντας. Μόνον σήμερον θέλω νὰ κάμω λόγον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκθεσιν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ πρὸ μικροῦ καταβὰς τὸ βῆμα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, νομίζω τοῦ 1872, ἐστάλη ὁ κ. Τυπάλδος, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ τῆς διοικήσεως τῆς ἑταιρίας καὶ ὁ κ. Τυπάλδος ἐπὶ 48 ὥρας παραμείνας εἰς Σύρον, ἠδυνήθη νὰ ἀποδείξῃ ὅλα τὰ ἐλαττώματα τῆς ἑταιρίας καὶ νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν σήμερον ὁ κ. Σαράβας φέρει ἐνώπιόν σας, καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως. Πρέπει νὰ πιστεύσητε, κύριοι, ὅτι, ἐπειδὴ πολλὰ κατὰ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς ἐῤῥέθησαν, καὶ ἀπειράκις ἡ διοίκησις ἐσυκοφαντήθη, ὅλαι αἱ κυβερνήσεις, καὶ κυβερνήσεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι οὐχὶ βεβαίως ἀπὸ καταφορὰν κατὰ τῆς ἑταιρίας, ἀλλ’ ἀπὸ ὑπέρμετρον ζῆλον, ἠθέλησαν νὰ ἐξετάσωσι τὰ κατ’ αὐτὴν καθαρώτερον, ἐφρόντισαν, ὥστε νὰ λάβωσιν ἀκριβεῖς πληροφορίας, περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἑταιρίας καὶ περὶ τῆς διοικήσεως αὐτῆς. Πρέπει νὰ βεβαιωθῆτε, κύριοι, ἐπειδὴ παρατηρῶ, ὅτι κάπως οὐχὶ τόσον εὐνοϊκῶς ὑπηνίχθη ὁ προλαλήσας τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ γνωρίσητε, ὅτι καὶ ὁ μακαρίτης Ζαΐμης ὡς πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης, ἐπίσης ὡς πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατέβαλον πολλὴν προσοχὴν περὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν κατὰ τὴν ἑταιρίαν αὐτήν, καὶ ἐπείσθησαν ἐκ τῆς ἀκριβοῦς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, ὅτι ἦσαν συκοφαντίαι ὅλα, ὅσα ἐνώπιόν των ἐφέροντο ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες εἶχον τὸ συμφέρον ἢ νὰ μεταφέρωσιν τὴν ἕδραν τῆς διευθύνσεως εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἢ νὰ διευθύνωσι τὴν ἑταιρίαν. Ὁ κ. Δεληγεώργης ἔστειλεν ἐπιτροπὴν εἰς Σύρον, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς διοικήσεως μετὰ τὴν ἀποστολὴν τοῦ κ. Τυπάλδου, ὅστις ἠδυνήθη ἐπὶ 48 ὥρας νὰ συντάξῃ τὴν μεροληπτικωτάτην αὐτοῦ ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔφερον ἐνώπιόν σας. Ἔστειλεν ἐπιτροπὴν ἀπὸ ποίους; ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον τὰ τῆς ἑταιρίας ἐκ τοῦ σύνεγγυς· ἔστειλε τὸν κ. Ταταράκην, τὸν Τομπάζην, τὸν Λεβίδην καὶ τὸν Τρικαλιώτην, τὸν τελευταῖον, ἵνα ἐκτιμήσῃ τὴν ποιότητα τῶν σκαφῶν, καὶ ἐκεῖ παραμείναντες ἐκεῖνοι ἐπὶ πολὺ καὶ ἐξετάσαντες ὅλα ἀκριβέστατα, συνέταξαν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νὰ φέρῃ ἐνώπιόν σας, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας θὰ πεισθῆτε ἂν ἡ διοίκησις ὑπῆρξε καλὴ ἢ κακή, καὶ ἐὰν τὰ σκάφη αὐτῆς ὑπῆρξαν παληοκάραβα, καθὼς τὰ ὠνόμασαν. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Τυπάλδου εἶναι μηδέν, διότι ἐκ πάθους καὶ μεροληπτικῶς συνετάχθη.

§74ΣΑΡΑΒΑΣ. Ποῦ στηρίζεσθε, κύριοι, ὁμιλοῦντες οὕτω καθ’ ἑνὸς δικαστικοῦ προσώπου;

§75ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐὰν ἰδῆτε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Τυπάλδου, καὶ ἐὰν παραβάλητε αὐτὴν πρὸς τὴν τοῦ Ταταράκη, τοῦ Λεβίδη καὶ τοῦ Τομπάζη, θὰ εὕρητε, κύριοι, τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ὅταν τις τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν ἐζήτει νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ Τυπάλδου, δὲν ὡμίλουν, διότι ἤθελον νὰ ἔλθῃ, διὰ νὰ εἴπω τίνι τρόπῳ συνετάχθη· καὶ ἤθελον νὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις καὶ ἐκείνων τῶν ἄλλων, τοὺς ὁποίους ἔστειλεν ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης, ὁ ὁποῖος, γνωρίζετε, πόσον ἐπεδίωκε τὴν βελτίωσιν τῆς ἑταιρίας, καὶ ὁ ὁποῖος τέλος ἐπείσθη ἐκ τῶν πραγμάτων, διότι ἔστειλεν ἀνθρώπους ἀποκλειστικῶς ἰδικούς του, καὶ ἔμειναν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας καὶ ἐξήτασαν τὰ πράγματα ἀκριβέστατα, καὶ οὐχὶ ἐπὶ 48 ὥρας.

§76ΣΑΡΑΒΑΣ. Νὰ κατατεθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις.

§77ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ πιστεύσητε, ὅτι ἂν δὲν γνωρίζω ἀντικείμενόν τι καλῶς, οὐδέποτε ὁμιλῶ ἐνώπιόν σας· ὥστε δὲν ὑπάρχει, κύριοι, οὐδεμία ἀφορμή, διὰ νὰ ἀναβάλητε τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως, διότι σᾶς εἶπον, ὅτι ἔκθεσις μεταγενεστέρα ἀποδεικνύει ὅλως τὸ ἐναντίον. Σᾶς διηγοῦμαι μάλιστα ἓν περιστατικόν, τὸ ὁποῖον συνέβη, ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μετέβη εἰς τὴν Σῦρον καὶ ἐζήτησε νὰ ἐξετάσῃ ἓν πρὸς ἓν τὰ κατὰ τὴν ἑταιρίαν, ἀφοῦ τὰ πάντα παρεδόθησαν εἰς τὰς χεῖράς της. Ὁ κ. Τομπάζης εὗρε μίαν ἔλλειψιν, διὰ τὴν ὁποίαν οὗτος εἰς ὁμιλίαν ἐρχόμενος, πάντοτε ἔλεγεν, ὅτι κατὰ τοῦτο τῷ ἐφαίνετο, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀκρίβεια, ὅτι δηλαδὴ ἐγίνετο δαπάνη μεγαλειτέρα γαιανθράκων τὴν παρατήρησιν αὐτὴν ἔκαμεν ἐνώπιον τῆς διευθύνσεως, καὶ τὸ συμβούλιον τὸ διοικητικὸν ἐκάλεσε τὸν μηχανικὸν κ. Σμίθ, διὰ νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτὴν τοῦ Τομπάζη. Ὁ κ. Σμὶθ, ἀκούσας τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Τομπάζη, τῷ ἐξήγησεν, ὅτι ἐλησμόνησε νὰ ἀριθμήσῃ τὴν δαπάνην, τουτέστι τῶν ἀνθράκων κατὰ τὰς ὥρας τὰς πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ ἀτμοπλοίου, ἤτοι ἐπὶ δύο ὥρας τῆς ἐξατμίσεως, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατὰ τὰς διαφόρους προσεγγίσεις κλπ., καὶ τότε εἰς ἀπάντησιν ὁ κ. Τομπάζης εἶπεν: ἀναγνωρίζω, ὅτι σᾶς ἠδίκησα, διότι οὐδέποτε πραγματικῶς ἐσκέφθην περὶ αὐτῆς τῆς δαπάνης. Βλέπετε λοιπὸν πῶς ἠθέλησαν νὰ σᾶς παραστήσουν τὰ πράγματα, διὰ τῆς μιᾶς ἐκθέσεως τῆς ὑπὸ ἑνὸς ἀτόμου συνταχθείσης καὶ ἐπὶ 48 ὥρας παραμείναντος εἰς τὴν Σῦρον.

§78ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας προήδρευεν ὁ κ. Τομπάζης, πόσας ἡμέρας ἔμεινεν;

§79ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πολλὰς ἡμέρας.

§80ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ δὲ κ. Τυπάλδος;

§81ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. 48 ὥρας.

§82ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές· ὁ κ. Τυπάλδος ἔμεινεν ἐκεῖ πολλὰς ἡμέρας καὶ ἔλαβε μέρος εἰς τὴν γενικὴν συνέλευσιν· ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν Βαφιαδάκην, ἐξήλεγξε τὴν μὴ τιμίαν διαχείρισιν τοῦ Κεχαγιᾶ κλπ. Εἶναι αὐταὶ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας δύναταί τις νὰ λάβῃ ἐντὸς 48 ὡρῶν; εἶναι πληροφορίαι, τὰς ὁποίας δὲν δύνασθε νὰ διαψεύσητε σεῖς, οὔτε ἡ ἑταιρία· καὶ νομίζω, ὅτι, ὅταν ἔχητε ἐδῶ μίαν ἔκθεσιν ἑνὸς ἐπισήμου ὑπαλλήλου, σταλέντος ἐπίτηδες πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐξελέγξεως, διὰ τῆς ὁποίας μία ἑταιρία κατηγορεῖται, ὅτι εἰς τίποτε ἄλλο δὲν καταγίνονται παρὰ νὰ κατανοσφίζωνται τὸν δημόσιον πλοῦτον, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, οὔτε τὸ συμφέρον νὰ κατηγορῆτε ὡς ψευδῆ τὴν ἔκθεσιν.

§83ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ ἤθελον σᾶς εὐχηθῆ νὰ ἔχητε βίον ἀκηλίδωτον, οἷος ὁ τοῦ Κεχαγιᾶ, κ. Ῥάλλη.

§84ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Σᾶς λέγω εἰς ἀπάντησιν, ὅτι παρὰ πάντα ἄλλον μεγαλείτερον συμφέρον ἔχουσιν οἱ μέτοχοι νὰ ἐξετάσωσι τὰ τῆς διευθύνσεως καὶ ἐν γένει τὰ τῆς ἑταιρίας, δηλ. ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι τὸ ἄμεσον συμφέρον. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν ἔχει συμφέρον νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ δὲν παρέλειψε ποτὲ τὸ καθῆκόν της. Οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἡ Κυβέρνησις, κατὰ πᾶσαν συνέλευσιν, ὅτε δίδεται ἰσολογισμὸς, διορίζεται ἐλεγκτὴς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ δύο ἄλλοι ἐλεγκταὶ παρὰ τῆς γενικῆς συνελεύσεως, καὶ ἐκεῖνοι ἐξελέγχουσι τοὺς λογαριασμοὺς, καὶ βλέπουσιν ἂν ἡ διοίκησις γίνεται καλῶς ἢ κακῶς. Καὶ ἂν τοῦτο, κ. Ῥάλλη, τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς ἢ ἡ ἔκθεσις, ἦτο ἀληθὲς, δὲν ἤθελον οἱ μέτοχοι, 600 ἄνθρωποι, δὲν ἤθελον ἐπὶ τόσα ἔτη ἐμπιστεύεσθαι τὴν ἑταιρίαν εἰς τὰ ἴδια πρόσωπα. Τί δὲ σημαίνει ἐπὶ εἰκοσιπενταετίαν νὰ ἐκλέγωνται τὰ αὐτὰ πρόσωπα; σημαίνει, ὅτι ἡ διοίκησις εἶναι καλὴ καὶ ἀκριβεστάτη.

§85ΡΑΛΛΗΣ. Ὅρα Παράρτημα.

§86ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι τὸ καταστατικὸν τῆς ἑταιρίας συνετάχθη ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τοῦ 1856, ὅτε συνεστήθη ἡ ἑταιρία, τὸ καταστατικὸν δὲ αὐτὸ περιέχει διάταξιν, καθ’ ἣν ὅσος δήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ ἀριθμὸς τῶν μετοχῶν ἑκάστου μετόχου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ πλέον τῶν ἓξ ψήφων. Ἀλλὰ μήπως ἡ διάταξις αὕτη εὑρίσκεται μόνον εἰς τὸ καταστατικὸν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας; Τὸ καταστατικὸν τῆς ἐθνικῆς τραπέζης περιέχει τὴν αὐτὴν περίπου, καθόσον πλέον τῶν 10 ψήφων δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδεὶς μέτοχος, ὅσαςδήποτε μετοχὰς καὶ ἂν ἔχῃ· διατί; διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύναται νὰ συμβιβασθῇ ἡ πλουτοκρατία κατὰ τῆς ὀλιγοπλουτίας ἐπὶ τὸ δημοκρατικώτερον· ἄλλως, κύριοι, ἐὰν κατὰ λόγον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μετοχῶν ἑνὸς ἑκάστου μετόχου ἐχορηγεῖτο τὸ δικαίωμα καὶ ἀναλόγου ἀριθμοῦ ψήφων, τότε μόνον οἱ ἔχοντες περισσοτέρας μετοχὰς ἤθελον διοικεῖ τὰ τῆς ἑταιρίας. Νομίζω, ὅτι τὸ καταστατικὸν εἶναι λογικὸν τόσον τῆς ἑταιρίας ταύτης, καθὼς καὶ τῆς τραπέζης καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἀνωνύμων ἑταιριῶν· ἄλλως, ὡς σᾶς εἶπον, οἱ πλούσιοι θὰ ἐπέβαλλον τὴν θέλησίν των εἰς τοὺς μικροτέρους μετόχους, καὶ θὰ ἔπνιγον τὴν φωνήν των.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠκούσατε ἐπαναλαμβανόμενον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ ἑταιρία ἀπέτυχεν, ὁσάκις πατριῶται Ὑπουργοὶ ἐδιοίκησαν τὰ τῆς πατρίδος, ὅτι περιμένει νὰ ἔλθουν Ὑπουργοὶ ὡς ἡμεῖς, διὰ νὰ κατορθώσῃ τοὺς σκοπούς της. Κύριοι, νομίζετε, ὅτι θὰ ὑπερασπίσω ἐμαυτὸν ἐπὶ τῇ ὕβρει ταύτῃ; βεβαίως ὄχι· κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὁμολογῶ, ὅτι ὁ πατριωτισμὸς ὁ ἰδικός μας δὲν δύναται κατ’ οὐδένα λόγον βεβαίως νὰ συμπαραβληθῇ πρὸς τὸν πατριωτισμὸν τῶν προαγορευσάντων μεγάλων ἀνδρῶν. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἐπὶ πατριωτισμῷ δὲν δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτῶν, καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι καθυστεροῦμεν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴπωσι τοῦτο, ἔπρεπε νὰ ἀποδείξουν οἱ κύριοι κατὰ τί εὑρίσκετο ἐλλιπὴς ἡ ἑταιρία, καὶ ἐκαλύψαμεν ἡμεῖς τὰς ἐλλείψεις αὐτῆς, τὰς ὁποίας αὐτοὶ δὲν ἤθελον καλύψει. Ἠκούσατε, κύριοι, μίαν ἔκθεσιν, καὶ δὲν ἀνελογίσθητε τὴν ἐπιμονὴν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀπῃτήθη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔκθεσις αὕτη. Πρὸ 9 χρόνων στέλλεται εἷς ἔντιμος ὑπάλληλος εἰς Σύρον, καὶ ἐκεῖ λαμβάνει πληροφορίας ἀπὸ τὸν μὲν καὶ τὸν δὲ, ἐξετάζει τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς κάμνει τὴν ἔκθεσίν του.

§88ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ τὸν Βαφιαδάκην.

§89ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὴ διαστρέφετε· λέγει τὸ ἐναντίον.

§90ΡΑΛΛΗΣ. Λέγει καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δέ· ὅ,τι τῷ εἶπον, ἔγραψε· δὲν εἶναι ἰδικόν του.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἑτέραν ἔκθεσιν, διότι δὲν ἔχω πράγματα σπουδαῖα ἐνώπιόν μου ν’ ἀναιρέσω· εἷς ἐλεγκτὴς ἀποστέλλεται, περιέρχεται τὴν Σύρον καὶ λαμβάνει πληροφορίας ἀπὸ διαφόρους· μανθάνει, ὅτι ὁ κ. Κεχαγιᾶς εἶχε περισσοτέρας μετοχὰς καὶ συνάγει ἐκ τούτου τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ διοίκησις τῆς ἑταιρίας αὐτῆς εἶναι κακὴ, ὅτι καταχρήσεις καὶ ἐγκλήματα λαμβάνουσι χώραν, καὶ καταντοῦν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι εὑρέθη Κυβέρνησις ὅλα αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα νὰ τὰ καλύψῃ, διότι καθυστερεῖ κατὰ τὸν πατριωτισμόν. Λυποῦμαι διότι δυστυχῶς δὲν ζῇ ὁ μακαρίτης Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος ἐνήργησεν αὐτὰς τὰς ἐρεύνας, διὰ νὰ ἀκούσητε ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ ὁποίαν ὑπόληψιν ἀπέδιδεν εἰς τὰς πληροφορίας αὐτὰς, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ μακαρίτης Ζαΐμης ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε ἡ νέα σύμβασις ὑπεβλήθη ἐνώπιόν της, δὲν κατεβιβάσθη μέχρι τοιούτου βαθμοῦ, ὥστε νὰ φέρῃ ἀπὸ τοῦ βήματος ἐρεσχελίας καὶ ὕβρεις, ἀλλ’ ἐπροστάτευσε καὶ ὑπεστήριξε τὴν σύμβασιν, διότι τὰ πράγματα ἦσαν ὑπὲρ αὐτῆς, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἐξ ἐντίμων καὶ ἐπισήμων ἀνθρώπων, ἀπεδείκνυον, ὅτι ἡ διοίκησις τῆς ἑταιρίας γίνεται οὐχὶ ἀπταίστως βεβαίως, διότι οὐδεὶς εἶναι ἀλάνθαστος, ἀλλ’ ὅσον τὸ δυνατὸν καλή. Ἡ διοίκησις ἦτο καὶ εἶναι ἐμπεπιστευμένη εἰς χεῖρας, αἱ ὁποῖαι ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῆς Σύρου καὶ ἐν τῷ ἐμπορικῷ κόσμῳ ἐθεωρήθησαν πάντοτε ὡς χεῖρες ἁγναὶ καὶ τίμιαι· δὲν ἐπιτρέπεται δὲ, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεων τοιούτων, νὰ προσβάλληται ὑπόληψις ἀνθρώπων, ἐγγηρασάντων ἐν τιμιότητι καὶ ὑπολήψει. Τὸ ἀνεύθυνον τοῦ βήματος τούτου, κύριοι, δὲν ἐπιτρέπει νὰ διασύρωμεν καὶ νὰ δολοφονῶμεν τὴν τιμὴν τοῦ πολίτου (εὖγε, εὖγε), ἂν δὲν ἔχωμεν ἀποδεδειγμένα καὶ βέβαια περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα δικαιολογοῦν τὴν κατ’ αὐτοῦ καταφοράν. Ὁ Ἠλίας Κεχαγιᾶς, ἐν τῇ ἀγορᾷ Σύρου καὶ ὅπου ἔχει τὴν τύχην νὰ γνωρίζηται, θεωρεῖται ὡς ἄνθρωπος τίμιος καὶ ἀνώτερος τοιούτων συκοφαντιῶν. Τώρα, κύριοι, ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων λόγων, ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων πληροφοριῶν, ζητοῦν νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῆς συμβάσεως, καὶ διὰ τί; διὰ νὰ ἰδῆτε ὅ, τι σᾶς εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος. Εἶναι, κύριοι, ἱκανὰ αὐτὰ νὰ μεταβάλουν τὴν ἀπόφασίν σας; ἢ ἔχετε ἀνάγκην αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε, νὰ μελετήσητε καὶ ἰδιαιτέρως; Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ ἑξαήμερον συζήτησιν θὰ ἀποφασίσῃ τέλος πάντων νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα· ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ τὴν σύμβασιν καὶ τὴν ἑταιρίαν, ἂς ἀποφανθῇ, νὰ τελειώσωμεν. Ἡ ἑταιρία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν εἰ μὴ κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ὡς ἐτροποποιήθη. Τὸ δέχεσθε; καλῶς· ἄλλως, ἀποῤῥίψατέ την, καὶ μὴ τὴν ὑβρίζητε.

§92ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Δύο λέξεις πρὸς καθησύχασιν τῶν κυρίων. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Τυπάζη, τοῦ Λεβίδου καὶ τοῦ Ταταράκη....

§93ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ θέσις σας σᾶς ὑποχρεοῖ νὰ μὴ λάβητε μέρος.

§94ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λαμβάνω μέρος, διότι κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὑποστηρίζει καταχραστὰς, καὶ ἔχομεν καθῆκον νὰ ἀποδείξωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν ὁποίους ἀνθρώπους ὑποστηρίζομεν. Ἰδοὺ τί λέγει ἐπίσημος ἔκθεσις μετὰ τὴν ἀποστολὴν τοῦ κυρίου περὶ οὗ ὁ λόγος. (Ἀναγινώσκει.) Αὐτά, νομίζω, εἶναι ἀρκετὰ περὶ τῆς ὑπολήψεως τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων καὶ τῆς κυβερνήσεως, ἥτις συνεβλήθη μετ’ αὐτῶν.

§95ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§96ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω ἄνευ παρατηρήσεως ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐσιώπησα, κύριοι, κατὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας· ἐσιώπησα, διότι δὲν εἶχόν τι πλέον νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπον οἱ ἀγορεύσαντες πρὸ πάντων κατὰ τῆς συμβάσεως· ἐσιώπησα, διότι συνήθως, ὅταν ὁμιλῶ, θέλω νὰ στηρίζωμαι ἐπὶ γεγονότων ἀσφαλῶν καὶ ἀκριβῶν. Ἐνόμισα ὅμως, ὅτι δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ σιωπήσω, ὅταν μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἀπαιτήσεις νὰ προσαχθῇ ἔγγραφον σπουδαιότατον καὶ λίαν οὐσιῶδες, ἡ Κυβέρνησις μόλις τὴν τελευταίαν ὥραν τὸ προσήγαγεν· εἰς δὲ τὴν ἁπλουστάτην αἴτησιν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ὅπως ἡ Βουλὴ λάβῃ γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἐξανέστη καὶ εἶπεν, ὅτι δι’ ἄλλον λόγον ζητεῖται ἡ ἀναβολή, διὰ τὴν παράτασιν τῆς συζητήσεως. Ὅταν τις τὰ συμπεράσματα καὶ τοὺς συλλογισμούς του τοὺς στηρίζῃ ἐπὶ ἐγγράφων δημοσίων ὑπαλλήλων, δικαστικῶν πρὸ πάντων ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων ὅλος ὁ βίος μαρτυρεῖ εὐσυνείδητον ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπομακρυνθέντες τῆς ὑπηρεσίας ἀπεκομίσαντο τὸν γενικὸν σεβασμόν, ἦτον ἐπιτετραμμένον ἴσως εἰς τὸν κ. Καραλίβανον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐπικαλεσθῇ τὰ συνήθη τῶν κατηγορουμένων ἐπιχειρήματα κατὰ τῶν ἐξελεγχόντων αὐτοὺς μαρτύρων, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπερίμενα ν’ ἀκούσω τὰ αὐτὰ ἐπαναλαμβανόμενα ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ποῦ δύναται νὰ στηριχθῇ, κύριοι, ποτὲ τὸ Κοινοβούλιον, ἵνα σχηματίσῃ μίαν τινὰ ἰδέαν περὶ πραγμάτων τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ, ὅταν, εἰς κενοὺς στηριζόμενοι λόγους, ἀφαιρῶμεν τὸ κῦρος τῶν ἐπισήμων ἐκθέσεων; καὶ τὸ ἀφαιροῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκ καθήκοντος καὶ ἐκ τῆς θέσεως, ἣν ὁποίαν κατέχουσιν, ὤφειλον ν’ ἀποδίδωσι μεῖζον κῦρος εἰς τὰς πληροφορίας τῶν ἀρχῶν. Δὲν ἦτον ἐπιτετραμμένον, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁμιλήσῃ ὅπως ὡμίλησε περὶ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως εἶναι ἀναγκαῖον, ὅπως φωτισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν διεχειρίσθησαν αἱ ὑποθέσεις τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας· δὲν ἦτον ἐπιτετραμμένον ἀκόμη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου βεβαιοῖ θετικὸν γεγονὸς καὶ ἐπικαλῆται τὴν μαρτυρίαν προσώπου παρόντος ἐν τῇ Βουλῇ, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ τὸν διαψεύσῃ, ἐὰν ἐβεβαίου πράγματα μὴ ἀκριβῆ, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡμεῖς, ἐπικαλούμενοι μαρτυρίας τόσῳ ἐπισήμους, προσβάλλομεν ἀναιτίως πρόσωπα, θεωρούμενα παρ’ αὐτοῦ πάσης μομφῆς ὑπέρτερα. Ἐβεβαίωσα πρότερον καὶ ἐπιμένω βεβαιῶν, ὅτι, ὅτε ἐστάλη ἀπὸ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας ἐπιτροπή, ἥτις νὰ διαπραγματευθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1869 περὶ τῆς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως, ἐπροτάθησαν ὅροι τινὲς ἁπλούστατοι, ἤτοι νὰ τροποποιηθῇ τὸ καταστατικὸν αὐτῆς, ὥστε τὸ Δημόσιον νὰ μὴ ἔχῃ τόσῳ δυσανάλογον πρὸς τὰς μετοχάς του ἀριθμὸν ψήφων, νὰ ἐκλεχθῇ ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τῶν μετόχων εἷς διοικητὴς ἐπὶ 7 ἔτη, νὰ ὑπάρχῃ βασιλικὸς ἐπίτροπος, τὸ δὲ ζήτημα τῆς μεταθέσεως τῆς ἕδρας νὰ μένῃ ὡς εἶχεν. Ἀλλ’ εἰς τὰς δικαιοτάτας ταύτας ἀξιώσεις τῆς Κυβερνήσεως—ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ προκαλέσω καὶ πάλιν τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διαψεύσῃ τοῦτο, ἐὰν δὲν ἦναι ἀληθὲς—οἱ ἐπιτετραμμένοι τὰ τῆς διαπραγματεύσεως ἀπήντησαν «δὲν κάμνομεν τίποτε, θὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας καὶ θὰ τὸ κάμῃ.» Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη τοῦ 1869, ὡς καὶ ἡ προκάτοχος τῆς παρούσης, δὲν εἶχον ἴσως τόσῳ μεγάλην ἰδέαν περὶ τῶν μεγάλων ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἡ ἐνίσχυσις τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας· ἠμπορεῖ νὰ νομίζῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐνόμιζε καὶ κατὰ τὸ 1871, ὅτι ἡ ἐνίσχυσις τῆς Ἑταιρίας εἶναι ἐνίσχυσις μιᾶς ἐθνικῆς δυνάμεως· τοῦτο καὶ ἐγὼ τὸ ἐπίστευον κατὰ τὸ 1869, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ πράγματα μὲ διέψευσαν. Ἐνδεχόμενον, ἐπαναλαμβάνω, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι προστατεύεται μία μεγάλη ἐθνικὴ δύναμις, χορηγουμένης πάσης συνδρομῆς εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχει δυσκολίαν νὰ παράσχῃ ὅ,τι ἐζήτησεν ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία· καὶ ὄχι μόνον ὅ,τι εἶναι ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν ἄλλων ἑταιριῶν. Ἀλλὰ θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς ἄλλους, μὴ ὁδηγουμένους ὑπὸ οἵων αὐτὸς ὁδηγεῖται σκέψεων, νὰ σκέπτωνται πολὺ διαφορετικὰ παρ’ ὅ,τι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ νομίζωσιν, ὅτι, ὅταν πρόκηται τὸ Ἔθνος νὰ δαπανήσῃ, ἵνα προστατεύσῃ μίαν οἱανδήποτε ἐγχώριον βιομηχανίαν, τὴν ἀνάπτυξιν οἵας δήποτε ἐθνικῆς δυνάμεως, ἐὰν μὲν ἡ ζητοῦσα τὴν προστασίαν ἐπιχείρησις δὲν ἔχῃ παρελθὸν, εἶναι συγγνωστὴ ἡ πλάνη· ἐὰν ὅμως ἔχῃ εἰκοσαετὲς παρελθὸν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ παρασύρηταί τις ἀπὸ ἰδέας, τὰς ὁποίας τὸ παρελθὸν διαῤῥήδην διέψευσεν. Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον, ὅσον καὶ ἂν θέλῃ νὰ παραπονῆται ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἂν θέλῃ νὰ χαρακτηρίζῃ ἀνοικείως, ἵνα μή τι βαρύτερον εἴπω, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐναντίας ἰδέας πρὸς τὰς ἰδικάς του, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε διαχείρισις τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας καὶ τὰ ἐντεῦθεν προκύψαντα ἀποτελέσματα δὲν κατέστησαν αὐτὴν ἀξίαν τῆς ζητουμένης προστασίας. Ἀναντίῤῥητον εἶναι, ὅτι ἐφάνη εὐνούστατος εἰς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν, ἀναντίῤῥητον εἶναι, ὅτι τὴν αὐτὴν εὔνοιαν δὲν ἔδειξεν οὔτε ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1869, οὔτε ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης, οὔτε ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Πατρῶν νὰ εἴπῃ πρότερον τί σχέσιν πρὸς τὴν σύμβασιν ἔχει ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν κ. Τυπάλδου; Τὸ ζήτημα κατὰ τίνα τρόπον διεχειρίσθη τὰς ὑποθέσεις της ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία ἔχει ἄμεσον καὶ ἀναγκαίαν σχέσιν πρὸς τὴν σύμβασιν, διότι ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν διεχειρίσθη καλῶς τὰς ὑποθέσεις της, ἵνα κρίνωμεν ἐὰν ἦναι ἀξία τῆς ἐξαιρετικῆς στοργῆς, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἀπὸ τὸ Ἔθνος. Ζητεῖ ἵνα δώσῃ τὸ Ἔθνος διὰ 12 ἔτη ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου τίποτε ὀλιγώτερον ἢ 660 χιλ. κατ’ ἔτος, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ν’ ἀπαλλοτριωθῇ τῆς κυριαρχικῆς ἐνεργείας του. Τὸ δημόσιον εἶναι συμμέτοχον κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ πῶς διεχειρίσθη μέχρι τοῦδε τὸ ἑταιρικὸν τοῦτο κεφάλαιον ἡ Ἑταιρία, διὰ νὰ ἴδῃ ἐὰν τῳόντι ἦναι ἀξία τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν εἰσέτι ζητεῖ; Χάριν τῆς Ἑταιρίας αὐτῆς παραβιάζομεν τὴν μεγάλην ἀρχὴν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀτμόσφαιρα, ἐντὸς τῆς ὁποίας ζῇ ὁ νεώτερος πολιτισμὸς, τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθέρας αὐτενεργείας, ἀσφαλιζομένης διὰ τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ, καὶ μᾶς ἀρνοῦνται τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσωμεν πῶς διῳκήθησαν τὰ τῆς ἑταιρίας; Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, πολὺ νεώτερος, ἐνεφορεῖτο ἀπὸ ἰδέας ὑπὲρ τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας τοῦ συναγωνισμοῦ, καὶ ὑπεστήριξε τὴν κατάργησιν τῆς κινητῆς κλίμακος· ἤδη παραβιάζει τὰς περὶ τῆς ἐλευθέρας συναλλαγῆς ἀρχὰς, ὑπὲρ τῶν ὁποίων πρὸ εἰκοσαετίας ἐνθέρμως συνηγόρησε. Καὶ ὁ κ. Κεχαγιᾶς εἶχε συνηγορήσει κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὑπὲρ τῶν αὐτῶν ἰδεῶν, καὶ εἶχε συντελέσει καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς κινητῆς κλίμακος. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος τῷ 1859 ἦτο ὁ ἔνθερμος ὑπερασπιστὴς τῆς ἐλευθερίας τῶν συναλλαγῶν καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ὁ ἀξιότιμος κ. Κεχαγιᾶς, ὁ ὁποῖος τότε ὑπεστήριζε δι’ ἐπιχειρημάτων ἀκαταμαχήτων τὸ γνωστὸν ἐκεῖνο Laissez aller, laissez faire, σήμερον μᾶς λέγουσι νὰ ὀπισθοδρομήσωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ προστατευτικὸν σύστημα, διότι ἀκριβῶς τοῦτο αὐτὸ καθιεροῖ ἡ σύμβασις. Καὶ δὲν τολμῶσι νὰ τὸ εἴπωσι παῤῥησίᾳ· ἐπροσπάθησαν νὰ συμβιβάσωσι δύο πράγματα φύσει ἀσυμβίβαστα, τὸ προστατευτικὸν σύστημα καὶ τὴν ἐλευθέραν συναλλαγήν. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἐξ ἑνὸς μέρους παρέχουσιν εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν χορήγημα 660 χιλιάδας δραχ. καὶ ἀσφαλίζουν αὐτὸ διὰ 12 ἔτη, ἐνῷ χορηγοῦν τόσας ἄλλας εὐκολίας, δὲν ἀπαγορεύουσι τὴν ἀκτοπλοΐαν εἰς τὴν λοιπὴν ἀτμοκίνησιν ναυτιλίαν, ἀλλὰ τὴν παραχωροῦσιν ὑπὸ περιορισμοὺς, οἵτινες οὐδετεροῦσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἠναγκάσθην νὰ παρέλθω, κύριοι, ἵνα δικαιολογήσω τὸν ἰσχυρισμὸν, τὸν ὁποῖον ἀπ’ ἀρχῆς προέταξα, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ ζήτημα κατὰ τίνα τρόπον διεχειρίσθησαν τὰ τῆς ἑταιρίας· διότι, ἐὰν ἡ διαχείρισις ἦτο κακὴ, θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἑταιρία δὲν ὑπόσχεται πρόοδον, καὶ ὅταν δὲν ὑπόσχηται πρόοδον, αἱ εἰς αὐτὴν παραχωρήσεις πρέπει νὰ περιορισθῶσι μόνον καθ’ ὅσον εἶναι ἀνάγκη νὰ διατηρηθῇ ἡ συγκοινωνία εἰς τὰς ἀγόνους γραμμάς. Τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρέπει νὰ τεθῇ καθαρῶς. Εἰ μὲν πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία ὑπόσχεται πρόοδον, ἡ ὁποία ὑπόσχεται νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἀτμοκίνητον ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, ἐννοεῖται, πᾶσα θυσία, ἡ ὁποία γίνεται ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου, εἶναι θυσία, τὴν ὁποίαν ἀσμένως ἤθελον παραδεχθῆ καὶ ὑποστηρίξει. Ἐὰν ὅμως ἡ ἑταιρία ἐξ ὅλων τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων καταδεικνύηται οὐχὶ βιώσιμος, καχεκτικὴ, ὅπως εἶπον ἄλλοι, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ μὴ ἀσφαλίσῃ εἰς αὐτὴν ὕπαρξιν δωδεκαετῆ, ἀλλὰ ἐπί τινα μόνον χρόνον καὶ μέχρις οὗ παρουσιασθῶσιν ἄλλαι ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι νὰ παρουσιάζωσι περισσότερα στοιχεῖα βιωσίμου. Ταῦτα ἐθεώρησα ἀναγκαῖον ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος καὶ πρὸς δικαιολόγησιν τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα, ὅτι ἡ Βουλὴ, προτοῦ προβῇ εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῆς προκειμένης συμβάσεως, εἶναι καλὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τόσον τὴν ἔκθεσιν τοῦ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέως κυρίου Τυπάλδου, καθὼς καὶ τὰς λοιπὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας παρουσίασεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, εἶναι κυρία νὰ τὸ πράξῃ· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι ἐν γνώσει, διὰ νὰ δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐξεπλήρωσεν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκον της.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἄνευ ἀναβολῆς δύναται νὰ κατορθωθῇ τοῦτο, διότι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἄρθρων, νὰ ἀναβληθῇ δὲ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου διὰ τὴν αὔριον, ὅτε θὰ δυνηθῶσιν οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ ἦναι ἐν γνώσει τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῇ ἐκθέσει, καὶ τότε κατὰ τὴν πεποίθησιν, ἣν θέλουσι σχηματίσει, νὰ ὑπερψηφίσωσιν ἢ καταψηφίσωσι τὸ σύνολον· νὰ τυπωθῇ δὲ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§98ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος οὔτε νὰ τυπωθῇ, οὔτε νὰ διανεμηθῇ.

§99ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν πνεῦμα πρακτικὸν διέπῃ τὰς συζητήσεις τοῦ Σώματος τούτου, ἐὰν αἱ διατυπώσεις τοῦ κανονισμοῦ ἔχωσι λόγον καὶ σκοπὸν, νομίζω, ὅτι μετὰ συζήτησιν διαρκέσασαν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, 8 ἢ 9 ἡμέρας, καὶ ἀφοῦ μετὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν γενομένην ἐπ’ αὐτῆς τῆς τρίτης ἀναγνώσεως συζήτησιν, ἐκηρύχθη ἡ συζήτησις περατωμένη, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποβάλλωνται προτάσεις περὶ ἀναβολῆς· δὲν ἀμφισβητῶ οὐχ ἧττον τὴν σπουδαιότητα τῆς προτάσεως τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ κ. Σαράβα. Ὁ κ. Σαράβας φρονεῖ, ὅτι ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν σήμερον ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς, δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰς πεποιθήσεις, ἐὰν τυχὸν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, καὶ ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ ταύτῃ ζητεῖ τὴν ἀναβολήν. Τοῦτο ὅμως δὲν δύναται, ἐπαναλέγω, νὰ γείνῃ, διότι μεταβάλλομεν οὕτω τὸν κανονισμόν. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ καταδικάσῃ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπαναλάβῃ πᾶσαν τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία κατηνάλωσε τὸν πολυτιμότερον χρόνον ἐπὶ 9, ἐπαναλαμβάνω, ἡμέρας. Δυνάμεθα, κύριοι, νὰ συμβιβάσωμεν τὸν κανονισμὸν πρὸς τὸ καθῆκον ἡμῶν, ὅπως ἐν ἐπιγνώσει τῶν πραγμάτων φέρωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν, καὶ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Νὰ προβῶμεν, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν διαφόρων προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, πρὶν δὲ ἐπιψηφισθῇ τὸ σύνολον, νὰ τυπωθῇ τοῦτο καὶ διανεμηθῇ, καὶ αὔριον νὰ ψηφισθῇ, ἀφοῦ προηγουμένως λάβωσι γνῶσιν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ τῆς ἄνω μνημονευθείσης ἐκθέσεως. Καὶ οὕτως οἱ κ. Βουλευταὶ, λαβόντες ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως, διότι, ἀφοῦ ἐπὶ 9 ἡμέρας ἐξητάσθησαν ὅλα τὰ ζητήματα, δὲν πρέπει πάλιν νὰ ἐπαναληφθῶσι, νὰ ἀποφανθῶσιν ἐὰν παραδέχωνται τὸ σύνολον ἢ ὄχι. Ἐπιτραπήτω μοι, κ. Πρόεδρε, ἀφοῦ ἅπαξ ἔλαβον τὸν λόγον, νὰ ὑποβάλω παρατήρησίν τινα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Κύριοι, δὲν λανθάνει ὑμᾶς, ὅτι αἱ συμβάσεις κατὰ γενικὸν κανόνα ἢ ψηφίζονται ἐν συνόλῳ ἢ ἀποῤῥίπτονται. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὅ τε ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυρίσθησαν, ὅτι πολλάκις αἱ συμβάσεις τροποποιοῦνται διὰ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος δίδει κῦρος εἰς αὐτὰς, κατόπιν δὲ γίνεται δεκτὴ ἡ σύμβασις ἢ ὄχι παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων. Τὸ τοιοῦτον, κύριοι, τὸ παραδέχομαι. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀφοῦ ἐγένοντο τροπολογίαι καὶ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὑπὸ βουλευτῶν, τινὲς δὲ καὶ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀφοῦ τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη, ἡ Βουλὴ δὲ πρόκειται νὰ ἐρωτηθῇ ἂν ὑπὸ τὰς τροποποιήσεις αὐτὰς παραδέχηται τὴν σύμβασιν ἢ ἀποῤῥίπτῃ αὐτὴν, ἀφοῦ ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν ὅλαι αἱ προτάσεις, ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα προκύπτουσιν ἐκ τῆς συζητήσεως, ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν παραδοχὴν ἢ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς συμβάσεως κατὰ τὰς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δεκτὰς γενομένας τροποποιήσεις, τὸ ζήτημα τοῦτο δέον νὰ λυθῇ κατὰ τὸν ἑπόμενον τρόπον. Νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις ὁποίας ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν παρὰ τε τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῶν κ. κ. βουλευτῶν παραδέχεται, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν παραδέχηται τὴν σύμβασιν τοιουτοτρόπως τροποποιημένην, ναὶ ἢ ὄχι, καὶ νὰ δοθῇ οὕτω πέρας εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν, κύριοι, νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν ἐφ’ ὅλων τῶν τροπολογιῶν, φοβοῦμαι, ὅτι οὔτε ἡ σήμερον, οὔτε ἡ αὔριον, οὔτε ἡ μεθαύριον θέλουσιν ἐπαρκέσει, ὅπως φέρωμεν εἰς πέρας τὸ ἔργον τοῦτο. Μετὰ τὰς γενομένας παρατηρήσεις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἴπῃ τί παραδέχεται καὶ τί δὲν παραδέχεται, καὶ ἐπὶ τοῦ ἐκ τῆς δηλώσεως ταύτης προκύπτοντος θὰ ἀποφανθῶμεν. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι πᾶσα περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας εἶναι καθαρὰ παραβίασις τῶν διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ, μόνον δὲ ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος ἐπιτρέπεται συζήτησις.

§100ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Βεβαιῶ τὸν κ. Σαράβαν, ὅτι, ἐὰν ὑπῆρξε Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μεθ’ ὅλης τῆς ἀκριβείας, τῆς λεπτομερείας καὶ τῆς αὐστηρότητος ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ συνάψῃ σύμβασιν μετὰ τῆς ἑταιρίας; εἶναι καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κουμουνδούρου’ καὶ ἐὰν ἔζη σήμερον ὁ κ. Ζαΐμης, ἤθελεν εἶσθαι ἡ σύμβασις αὕτη ἤδη ἐψηφισμένη. Παρατηρῶ δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν, ὅτι, ἐὰν τὸ συμβούλιον δὲν ἐδέχθη τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, νομίζω, προεδρεύετο ἀπὸ τὸν μακαρίτην Ζαΐμην καὶ τῆς ὁποίας μέλος ἦτο καὶ ὁ κ. Σαράβας, δὲν τὴν ἐδέχετο, διότι ἐλαττωματικῶς διοικοῦνται αἱ ἑταιρίαι ὑπὸ ἑνὸς διευθυντοῦ, ὡς περὶ τούτου ἐπείσθη ἄλλοτε ἡ ἑταιρία τοῦ Λόϋδ, καὶ τὸ ὁποῖον πείραμα τὸ ἔλαβεν αὐτὴ ἡ ἑταιρία τοῦ Λόϋδ. Δὲν εἶναι ἔλλειψις τῆς διευθύνσεως ἐὰν ἐν αὐτῇ δὲν ὑπῆρξε βασιλικὸς ἐπίτροπος, διότι ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας μέλος ἦτο καὶ ὁ κ. Σαράβας, καὶ αὐτὴ ἀπέῤῥιψε νὰ διορίσῃ βασιλικὸν ἐπίτροπον.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Σαράβας δὲν ἐπιμένει εἰς τὴν ἀναβολήν.

§102ΣΑΡΑΒΑΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἀναβάλλοντες τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου δι’ αὔριον.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐκθέσεις θὰ μείνουν εἰς τὸ γραφεῖον, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ τυπωθῶσιν. Ὑπάρχουν 13 τροπολογίαι σχέσιν ἔχουσαι μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῆς συγκοινωνίας.

§104ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀφοῦ πρόκειται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα, θὰ ἐξετάσωμεν πᾶσαν τροπολογίαν καὶ θὰ τὴν συζητήσωμεν. Ἤδη ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐπεκτάσεως τῶν προσεγγίσεων. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου ὑπάρχουν 13 τροπολογίαι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, δι’ ὧν ζητεῖται ἡ ἐπέκτασις τῶν προσεγγίσεων. Ἐγὼ ὤφειλον νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῆς διοικήσεως τῆς ἑταιρίας, διὰ νὰ μάθω ποίας ἐκ τῶν προτάσεων τούτων δέχεται, διότι τί ὠφελεῖ νὰ τὰς θέσωμεν εἰς τὸν νόμον, καὶ ἡ ἑταιρία νὰ μὴ τὰς ἀποδεχθῇ; ἐκτὸς ἐὰν ἐννοῶμεν νὰ ματαιώσωμεν ὅλην τὴν σύμβασιν. Ἀλλ’ ἡμεῖς τοιοῦτον σκοπὸν δὲν ἔχομεν διότι ἔχομεν τὸ καθῆκον, ὡς πολλάκις ἐλέχθη, νὰ διατηρήσωμεν, νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν συγκοινωνίαν τοῦ τόπου. Ἡ ἑταιρία ἀπήντησεν, ὅτι ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ ὡς πρὸς τὰς προσεγγίσεις, τὸ ἔκαμεν, ὅτι δὲν ἔχει ἤδη καιρὸν νὰ σκεφθῇ περὶ νέων προσεγγίσεων, ἀλλ’ ὅτι εἶναι πρόθυμος κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νέου δρομολογίου νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις ταύτας καὶ νὰ ἀναγράψῃ ἐν αὐτῷ ὅσας ἐξ αὐτῶν δυνηθῇ νὰ ἀποδεχθῇ. Ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχεται τὴν γνώμην ταύτην, καὶ ἑπομένως ὑποστηρίζει τὴν σύμβασιν ὡς ἔχει μὲ τὰς προσθέτους προσεγγίσεις, τὰς περιεχομένας ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου.

§105ΛΑΠΠΑΣ. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κάμωμεν τροπολογίας ἢ ὄχι; Ἐὰν δὲν ἔχωμεν, τότε νὰ μὴ χάνωμεν καιρόν.

§106ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ κ. Λάππας ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐὰν δὲν παραδέχηται τὴν σύμβασιν, διότι δὲν γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασίς του, νὰ εἴπῃ ὄχι. Ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἡ ὁποία εἶναι συμβαλλόμενον μετὰ τῆς πολιτείας μέρος, πρότασιν, τὴν ὁποίαν αὕτη δὲν θέλει νὰ παραδεχθῇ.

§107ΛΑΠΠΑΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλα πρότασιν, ἡ ὁποία εἶναι καὶ σύμφωνος μὲ τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας· ἐπρότεινα, ὅτι ἡ ἑταιρία θὰ ὠφεληθῇ, ἐὰν τὸ ἀτμόπλοιον θὰ προσεγγίζῃ εἰς Ἀντίκυραν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, τὴν παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου· ἄλλως νὰ μὴ τὴν παραδεχθῇ.

§108Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὀλίγον παράδοξος ἡ θεωρία ἡ ἐκφρασθεῖσα, ὅτι δὲν ἔχουσι δικαίωμα οἱ φρονοῦντες, ὅτι δύναται καὶ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ τροποποίησις εἴς τινα ἄρθρα τῆς συμβάσεως νὰ προτείνωσι τοιαύτην τινὰ τροποποίησιν. Ἐγὼ φρονῶ τὸ ἐναντίον, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις, ἐὰν ὡς ἀποτέλεσμα εἶχε νὰ ἐπέλθωσι τροποποιήσεις εἴς τινα τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως, τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας παρεδέχθησαν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἐχρησίμευσεν οὐκ ὀλίγον, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἡ θέσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦτο λίαν καλή, διότι τῳόντι θεωρῶ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς θέσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν κοινοβουλευτικοῖς Κράτεσι, νὰ χρησιμεύῃ δηλαδὴ οὐχὶ μόνον εἰς τὸ νὰ ῥίπτῃ τὰ ὑπουργεῖα, οὐχὶ μόνον εἰς τὸ ν’ ἀντιπολιτεύηται φανατικῶς αὐτά, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ νὰ συντελῇ εἰς τὴν διόρθωσιν καὶ τὴν βελτίωσιν τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις εἰσάγει εἰς τὸ κοινοβούλιον, καὶ διὰ τοῦτο οἱ Ἄγγλοι ἔχουσι μίαν ὀρθὴν ἔκφρασιν, λέγοντες «ἡ Κυβέρνησις τῆς Αὐτῆς Μεγαλειότητος» καὶ «ἡ Ἀντιπολίτευσις τῆς Αὐτῆς Μεγαλειότητος. (Her Majesty’ s government καὶ Her Majesty’ s Opposition)» διότι θεωροῦσιν, ὅτι ὑπάρχει ἑνιαῖον ἐν τῇ Κυβερνήσει τῆς χώρας, καὶ διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργείου καὶ διὰ τῆς ἀντενεργείας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐξασκούσης τὸν προσήκοντα ἔλεγχον. Αὕτη εἶναι ἡ θεωρία τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔχω περὶ τῆς λειτουργίας τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, καὶ ἡ θεωρία αὕτη δὲν εἶναι βεβαίως πρωτότυπος. Δὲν τὴν ἐκφράζω ἐγώ· ἐκφράζεται παρ’ ἐκείνων, οἵτινες μᾶς ἐχρησίμευσαν καὶ μᾶς χρησιμεύουσιν ὡς διδάσκαλοι καὶ ἐν τοῖς βιβλίοις καὶ ἐν τῇ πρακτικῇ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ δόγμα, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα. Ἐπίσης νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἐκφρασθεῖσα θεωρία, ὅτι πᾶσα οἱαδήποτε σύμβασις, ὑποβαλλομένη εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὴ διορθώσεως, ὅτι πρέπει ἢ νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει ἢ ν’ ἀποῤῥιφθῇ. Αὐτὸ ἀναγνωρίζω μόνον διὰ τὰς συμβάσεις τὰς μετὰ ξένων ἐθνῶν, περὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀναγκαία ἡ ἔγκρισις τῆς Βουλῆς, τὰς ἐμπορικὰς, φέρ’ εἰπεῖν, συνθήκας ἢ ἄλλας τοιαύτας διεθνεῖς συμβάσεις· διότι τότε βεβαίως θὰ ἦτο ἀπρεπὲς νὰ προταθῶσιν ἢ ἀποφασισθῶσι τροποποιήσεις παρὰ τοῦ ἑνὸς τῶν συμβαλλομένων, ἢ μᾶλλον συμβληθέντων Κρατῶν, καὶ νὰ προσκληθῇ τὸ ἕτερον νὰ τὰς παραδεχθῇ. Αὐτὸς εἶναι κανὼν παραδεδεγμένος γενικῶς μεταξὺ τῶν νεωτέρων ἐθνῶν, καὶ τὸν κανόνα τοῦτον ἠκολούθησαν ὅλαι αἱ ἑλληνικαὶ Βουλαὶ, ὥστε, ὁσάκις πρόκειται περὶ συζητήσεως τοιούτων συμβάσεων, πρέπει αὗται νὰ γίνωνται δεκταὶ, ἢ νὰ ἀποῤῥίπτωνται. Αὐτὰ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ εἴπω, ἀπαντῶν εἰς τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ ἐκφρασθέντα ἐν εἴδει γενικῶν θεωριῶν. Τώρα ἔρχομαι νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν, ἢ μᾶλλον τὴν συμπλήρωσιν, τὴν ὁποίαν χθές, κωλυόμενος ἕνεκα τοῦ κακοῦ καιροῦ καὶ τῆς ὑγείας μου νὰ ἔλθω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νομίζων, ὅτι ἔμελλε νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἡ μετὰ τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας σύμβασις, παρεκάλεσα δι’ ἐπιστολῆς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ σᾶς ὑποβάλῃ. Δὲν θὰ προέβαινον εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ δὲν θὰ ἀπησχόλουν τὴν Βουλὴν εἰς τοιαύτας περιστάσεις, μετὰ τόσον μακρὰν συζήτησιν, διὰ προτάσεως σκοπὸν ἐχούσης τὴν ἀποκλειστικὴν ὠφέλειαν τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, ἐὰν δὲν ἐνόμιζον, ὅτι ὑπάρχει μία παράλειψις ἐν τῇ συμβάσει. Καθὼς παρετηρήσατε, ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ, διὰ τοῦ 2 ἄρθρου, ὁρίζονται οἱ κατὰ πᾶσαν ἑβδομάδα πλόες, καὶ ἡ συγκοινωνία αὕτη εἶναι σχεδὸν αὐτὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε διὰ τὰ παράλια τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου· προσετέθησαν μόνον, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, δύο ἢ τρία μέρη, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν γραμμὴν τοῦ περίπλου τῆς Πελοποννήσου ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Κορίνθου. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἔχει ἐν ἐνεργείᾳ γραμμὴν διὰ προσεγγίσεως εἰς τὸ Αἴγιον, τὴν ὁποίαν παρέλειψε νὰ σημειώσῃ ἐν τῇ συμβάσει. Ἐφέτος ἡ ἑταιρία, ἀποβλέπουσα οὐχὶ κυρίως εἰς τὸ συμφέρον τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, ἀλλ’ εἰς τὸ ἴδιον συμφέρον, διέταξε νὰ προσορμίζηται τὸ ἀτμόπλοιον τῆς Κυριακῆς, τὸ ταχυδρομικὸν δηλαδὴ ἀτμόπλοιον, τὸ ἀποπλέον καθ’ ἑκάστην Κυριακὴν ἐκ Πειραιῶς, ἢ μᾶλλον ἐκ Κορίνθου, διὰ Πάτρας καὶ Κέρκυραν, νὰ προσορμίζηται, λέγω, κατὰ τὴν ἄνοδον καὶ εἰς Αἴγιον, καὶ ἐξακολουθεῖ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μηνὸς τακτικῶς ἡ προσέγγισις αὕτη. Πολλάκις εἶχον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων τῆς ἑταιρίας ὑπαλλήλων ἐπὶ τῆς τοιαύτης προσεγγίσεως, ὑποδείξας τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ παρεῖχεν. Ἡ ἑταιρία τὸ ἀπεφάσισε μόνον ἐφέτος διὰ τὴν ἄνοδον, ὡς εἴρηται· κατὰ τὴν κάθοδον δὲν προσορμίζεται τακτικῶς, μόνον καὶ μόνον δι’ ἔλλειψιν τυχαίαν, διότι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ, ἢ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ τοῦ Αἰγίου, δὲν ἐφρόντισε νὰ τοποθετήσῃ τὸν ἀπαιτούμενον φανὸν ἐν τῷ λιμένι, καθόσον τὸ ἐκ Κερκύρας καὶ Πατρῶν προερχόμενον ἀτμόπλοιον προσορμίζεται τὴν νύκτα. Κρίνω λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ ῥητῶς καὶ ἡ γραμμὴ, ἢ μᾶλλον ἡ προσέγγισις αὕτη, ἐν τῇ συμβάσει, διότι, ἐὰν παραλειφθῇ, θὰ ἐξακολουθῇ ἴσως ἐκτελουμένη, ἀλλ’ ἐπὶ ἀποζημιώσει πέντε δραχμῶν κατὰ μίλιον παρὰ τοῦ Δημοσίου, κατὰ τὸ 3 ἄρθρον τῆς συμβάσεως, ὅπερ ὁρίζει, ὅτι «αἰτήσει τῆς Κυβερνήσεως ἡ συγκοινωνία δύναται νὰ γείνῃ πυκνοτέρα, ἢ νὰ προστεθῶσι καὶ ἑτέρων ἐσωτερικῶν λιμένων προσεγγίσεις, ἐπὶ προσθέτῳ ἀποζημιώσει δραχμῶν 5 κατὰ πᾶν διανυθησόμενον ναυτικὸν μίλιον πλέον τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ὁριζομένου δρομολογίου.» Ἐκ τῶν εἰρημένων συνάγεται, ὅτι ἡ πρότασίς μου δὲν ἀποβλέπει μόνον εἰς συμφέρον τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, ἀλλὰ καὶ εἰς συμφέρον τοῦ δημοσίου, διότι σήμερον ἡ ἑταιρία, μὴ οὖσα ὑποχρεωμένη εἰς αὐτὴν τὴν προσέγγισιν, δύναται νὰ τὴν παύσῃ, καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις τῇ εἴπῃ νὰ συστηθῇ πάλιν, τότε νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν δραχμῶν 5 κατὰ μίλιον. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἄξιον τῆς ὑμετέρας προσοχῆς, ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ συμφέροντος τοῦ ἐπαρχιακοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι μέγα, διότι τὸ Αἴγιον, πόλις ἐμπορικὴ ἀξία λόγου, ἔχει μεγάλην καὶ πολλαπλῆν συγκοινωνίαν μετὰ τῶν Πατρῶν καὶ αὐτῆς τῆς ἀλλοδαπῆς, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου, διὰ νὰ μὴ ὑποχρεωθῇ τοῦτο εἰς ἀποζημίωσιν διὰ γραμμὴν ὑπάρχουσαν, ἐξ ἧς ἄλλως τε ὠφελεῖται ὁ μόνον ἡ ἐπαρχία τῆς Αἰγιαλείας, ἀλλὰ καὶ ἡ τῶν Καλαβρύτων, τῆς ὁποίας τὸ Αἴγιον εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, τὸ ἐπίνειον, καὶ ἡ τῶν Πατρῶν καὶ ἡ τῆς Κορίνθου. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν μακρὰν συζήτησιν, μεταξὺ τῶν δικαιολογημάτων καὶ ἐπιχειρημάτων των πρὸς ὑποστήριξιν τῆς συμβάσεως, εἶπον, ὅτι, δίδοντες τὰ ἐν αὐτῇ διάφορα πλεονεκτήματα εἰς τὴν ἑταιρίαν, δίδοντες τὴν ἁδρὰν ἀποζημίωσιν τῶν 660 χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος, ποσὸν, ὅπερ ἀντιστοιχεῖ πρὸς τόκον κεφαλαίου 7,000,000 καὶ ἐπέκεινα, λαμβάνομεν ὡς ἀντάλλαγμα, ἐκτὸς τῶν ἄλλων πλεονεκτημάτων, καὶ τὴν πυκνότητα τῶν γραμμῶν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι πολλαπλοῦν συμφέρον συνηγορεῖ ὑπὲρ αὐτῆς τῆς προτάσεως, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι γραμμὴ ὑπάρχουσα, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ παραλειφθῇ.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω, κύριοι, ὅτι δὲν θὰ τελειώσωμεν, ἐὰν δὲν ψηφοφορήσωμεν ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τῶν τροπολογιῶν.

§110ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ παραιτοῦμαι τῆς ἰδικῆς μου προτάσεως.

§111ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἅμα καθιερώθη ἡ ἀρχὴ τῆς ψηφίσεως τροπολογιῶν, δὲν δύναται νὰ περιορισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τὴν ψήφισιν· εἶναι δὲ κυρία ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία νὰ μὴ παραδεχθῇ αὐτάς.

§112ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σπουδαιολογῶμεν. Ἢ θέλομεν τὴν σύμβασιν, ἢ δὲν τὴν θέλομεν. Αἱ τροπολογίαι ὑπεβλήθησαν χθὲς, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συνεννοηθῇ μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας· ἐὰν δὲ ψηφίσωμεν τροπολογίας, ἃς ἡ ἑταιρία αὕτη δὲν δύναται νὰ δεχθῇ, μάτην θὰ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀνακοινώσω πάσας τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας, περὶ ἑκάστης δὲ αὐτῶν ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται.) Πρώτη τροπολογία εἶναι ἡ τῶν κυρίων Ἰακωβάτων...

§114Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν, ὅτι ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία δὲν συναινεῖ νὰ μεταβάλῃ παντάπασι τὸ δρομολόγιον, τὸ ὁποῖον προσδιωρίσθη διὰ τῆς συμβάσεως, ἐφ’ ὅσον ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ νέου νομοσχεδίου, μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν τροπολογίαι μεταβάλλουσαι κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἠθέλετε θέσει εἰς ψηφοφορίαν τροπολογίαν τινά, τὴν τροπολογίαν, φέρ’ εἰπεῖν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Αἰγίου, καὶ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποδεχθῆ τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ ἤθελε προσθέσει τὴν γραμμὴν αὐτὴν, ἡ δὲ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία δὲν δέχεται αὐτὴν, ὡς ἐδήλωσε, τί ἕπεται; ὅτι ἡ σύμβασις δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ. Ἑπομένως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐγένοντο δεκταί, ἔχουσιν ἄλλο δικαίωμα, τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσωσι κατὰ τῆς συμβάσεως, ὄχι ὅμως νὰ ἐπιμένωσι νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν αἱ τροπολογίαι των, διότι θέλομεν φθάσει ἐμμέσως εἰς τὴν ματαίωσιν τῆς συμβάσεως.

§115ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἂν ἦτο πραγματικὸν, ὅτι ἡ ἑταιρία ἠρνεῖτο νὰ δεχθῇ τὰς τροπολογίας περὶ προσεγγίσεων, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται ἐκ τούτου νὰ δεσμευθῇ, ἀφοῦ ὁ τύπος, ὑπὸ τὸν ὁποῖον παρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον, εἶναι ἄλλος. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀρχικήν της ἰδέαν καὶ εἴπῃ, ὅτι πρόκειται περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἀνεπιδέκτου τροποποιήσεως, καὶ τότε ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποφανθῆ εἴτε ὑπὲρ εἴτε κατὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς συμβάσεως. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως μετὰ τὴν πρώτην γενικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρεδέχθη ἄλλο σύστημα· τὸ παρεδέχθη ὑπὲρ ἑαυτῆς, εἰσάγουσα τροποποιήσεις, βεβαίως δὲ τὸ παρεδέχθη καὶ ὑπὲρ τῆς Βουλῆς, ἤτοι ὑπὲρ παντὸς Βουλευτοῦ, ὅστις φέρει τροποποιήσεις. Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ τούτου· διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπατᾶται λέγων, ὅτι ἡ ἑταιρία ἀρνεῖται τὰς τροποποιήσεις περὶ προσεγγίσεων, καὶ ἀπόδειξιν, ὅτι ἀπατᾶται, ἔχομεν τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «Αἰτήσει τῆς Ἑλληνικῆς κυβερνήσεως ἡ συγκοινωνία τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένων μερῶν δύναται νὰ γείνῃ πυκνοτέρα, ἢ νὰ προστεθῶσι καὶ ἑτέρων ἐσωτερικῶν λιμένων προσεγγίσεις....»

§116ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά;

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. — ἀλλὰ ἐπὶ προσθέτῳ ἀποζημιώσει 5 δραχμῶν κατὰ πᾶν μίλιον, ἐὰν ὑπάρχῃ αὔξησις τῶν κατὰ τὸ δρομολόγιον διανυθησομένων μιλίων.» Ἐπὶ ἀποζημιώσει ἄρα ὀφείλει ἡ ἑταιρία νὰ δεχθῇ πᾶσαν τὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπαίτησιν προσεγγίσεως, ἄνευ δ’ ἀποζημιώσεως τὰς προσθέτους προσεγγίσεις, αἵτινες δὲν συνεπάγονται αὔξησιν τῶν μιλίων τοῦ δρομολογίου, εἰς τοιαύτην δὲ ἀφορᾷ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Αἰγίου. Ὁ κ. βουλευτὴς Αἰγίου ζητεῖ, ὅπως ἐπὶ τῆς γραμμῆς ἀπὸ Κορίνθου μέχρι Κερκύρας προστεθῇ μία ἔτι προσέγγισις. Τὸ ἀτμόπλοιον διέρχεται πρὸ τοῦ Αἰγίου, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι, ἐνῷ τὸ τοῦ περίπλου τῆς Πελοποννήσου, διερχόμενον τὴν Τετάρτην, στέκεται, τὸ ἀπὸ Κορίνθου εἰς Κέρκυραν, διερχόμενον τὴν Κυριακὴν, δὲν στέκεται. Ζητεῖται λοιπὸν ὅπως γίνηται αὐτόθι προσέγγισις ἄνευ οὐδεμιᾶς προσθήκης εἰς τὰ διανυόμενα μίλια. Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι ἡ ἑταιρία δὲν δέχεται τὴν προσθήκην· ἐγὼ ὅμως ἀπαντῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ μὴ τὴν δεχθῇ, ἀφοῦ ἐδέχθη τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως, καθ’ ὃ προστίθεται πᾶσα προσέγγισις, ἣν ἡ Κυβέρνησις ἀπαιτήσει.

§118ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ ἀποζημιώσει.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ ἀποζημιώσει, ὁσάκις ὑπάρχει προσθήκη μιλίων. Τὸ ζήτημα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι χρηματικὸν, ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, λαμβάνουσα ἀποζημίωσιν 660,000 δραχμῶν, δὲν δύναται νὰ φέρῃ ἀντίῤῥησιν χάριν χιλιάδων τινῶν δραχμῶν. Ἄλλως, ἐκ τῶν τροποποιήσεων τῶν ὑποβληθεισῶν αἱ πλεῖσται δὲν ἐπάγονται αὔξησιν μιλίων.

§120ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ ἑταιρία ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ προσεγγίζῃ εἰς Αἴγιον καὶ τὴν Τετάρτην, ἀλλ’ ἀπῄτησε νὰ κατασκευασθῇ φάρος, διότι ἡ προσέγγισις δύναται νὰ γείνῃ ἐν ὥρᾳ χειμῶνος καὶ τὴν νύκτα, καὶ τὰ ἀτμόπλοια δύνανται νὰ διακινδυνεύσωσιν.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ ὀλίγων χρημάτων. Τὸ δρομολόγιον τῆς ἑταιρίας εἶναι κανονισμένον καὶ μέλλει νὰ κανονισθῇ καὶ διὰ τὸ μέλλον πρὸς εὐκολίαν τῆς συγκοινωνίας καὶ πρὸς ἔγκαιρον ἄφιξιν καὶ ἄνεσιν τῶν ἐπιβατῶν· τὸ δρομολόγιον, συντάσσεται, ὥστε τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ὥραν νὰ ἦναι εἰς τὰς Πάτρας, π. χ., ἢ ἡμέραν ἢ νύκτα, ὑπάρχουσι δὲ καὶ λόγοι ἀσφαλείας, διότι ἂν αὐθαιρέτως ἐδῶ κανονίσωμεν τὸ δρομολόγιον, καὶ δὲν πρόκειται νὰ κερδίσῃ ἢ ἀπολέσῃ ἡ ἑταιρία ὀλίγα χρήματα, ἀλλὰ νὰ δύναται νὰ κατορθώσῃ τὴν συγκοινωνίαν καὶ ἐγκαίρως καὶ τακτικῶς καὶ ἀσφαλῶς, ὑπόκειται εἰς εὐθύνας καὶ εἰς ζημίας διὰ πᾶσαν παράβασιν. Διὰ τοῦτο πρέπει ν’ ἀφήσητε ἐλευθερίαν εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας καὶ περιστάσεις, καὶ ἐξετάσωσιν ὁποίας εὐκολίας περισσότερον δύνανται νὰ δώσωσι, διότι, κύριοι, ἡ ἑταιρία σᾶς λέγει: δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν προσέγγισιν εἰς τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα, διότι διατρέχω κινδύνους, καὶ θὰ ὑπηρετήσω κακῶς, καὶ θ’ ἀπολέσω τὰ κέρδη, θὰ ὑποβληθῶ εἰς ζημίας· ὑπόσχεται δὲ νὰ δώσῃ πᾶσαν εὐκολίαν. Χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πολλάκις, γενομένης αἰτήσεως νὰ προσεγγίσωσιν εἰς πολλὰ μέρη, τὸ ἔπραξεν, ἐὰν ἠδύνατο Ἀφήσατε λοιπὸν νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, νὰ ἴδῃ ἡ ἑταιρία ἐκ τῶν πραγμάτων τί δύναται νὰ πράξῃ, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θέλει τὸ πράξει. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, πρέπει ν’ ἀκούσῃ καὶ τὰς παρατηρήσεις αὐτῆς.

§122Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ μία διασάφησις, τὴν ὁποίαν νομίζω ἀναγκαίαν. Ὑπεβλήθησαν πολλαὶ τροπολογίαι, μία π. χ. εἶναι ἡ τῶν βουλευτῶν Κέας, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἀτμόπλοιον ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Σῦρον, καὶ ἀπὸ Σύρου εἰς Πειραιᾶ, θέλει προσεγγίζει πάντοτε εἰς Κύθνον καὶ Κέαν, καὶ θέλει μένει ἐν ἑκατέρᾳ τῶν νήσων ἡμίσειαν ὥραν. Ἐγὼ ὁμολογῶ τὴν ὀρθότητα τῆς προτάσεως ταύτης· ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς μέλλει νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ματαίωσιν τῆς συμβάσεως, δὲν δύναμαι νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς τροπολογίας. Ὅθεν παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ ἂν ἡ ἑταιρία ἦναι διατεθειμένη νὰ κάμῃ ἄλλην μεταβολὴν ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἀπεδέξατο ἤδη, διότι ἄλλως εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίζωμεν τροπολογίας.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἑταιρία δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ καμμίαν ἄλλην μεταβολήν. Παρατηρῶ δὲ εἰς τὸν κ. Τρικούπην, ὅτι ἐδέχθημεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐδέχθημεν, διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι οὕτω ἠδυνάμεθα νὰ καλλιτερεύσωμεν τὴν σύμβασιν, ὅπως φέρωμεν τὰς δυνατὰς βελτιώσεις· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν τὰ ὅρια καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀδύνατον. Λέγω λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ τροποποιοῦν τὴν σύμβασιν, δὲν δύναται νὰ δεχθῇ καμμίαν ἄλλην τροπολογίαν, διότι ἡ ἑταιρία ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν δέχεται καμμίαν.

§124ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν παρουσιάσθησαν τροπολογίαι περὶ αὐξήσεως τῶν προσεγγίσεων, παραίτιος εἶναι ἡ Κυβέρνησις, διότι διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν, ὑπέβαλε τροπολογίας· ἐνθυμεῖσθε δὲ, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χθὲς μᾶς εἶπον, ὅτι «τέλος πάντων αὐταὶ αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν.» Λέγω λοιπόν, ὅτι, ὅταν ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον σήμερον ὑποστηρίζουσι, τότε χθὲς ἔπαιζον, καὶ ταῦτα δὲν τὸ ὑποθέτω. Καὶ βλέπετε ἀκόμη, ὅτι ὅ,τι ἐπιψηφίζομεν, εἶναι νομοσχέδιον καὶ ὄχι σύμβασις· τοῦτο δὲ παρουσιάζει, ὡς σᾶς εἶπον καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν, ἕνα χαρακτῆρα πρωτοφανῆ, καὶ διὰ τοῦτο ἔῤῥιψε καὶ τὴν Βουλὴν εἰς αὐτὴν τὴν ἀδιέξοδον συζήτησιν καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἀδιεξόδους τροπολογίας. Τί εὑρίσκετε λοιπὸν ἐν αὐτῷ εἰς τὴν έ παράγραφον; «Ἡ παροῦσα σύμβασις κυρωθήσεται διὰ νόμου.» Τοῦτο δ’ ἐτέθη ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου, ὡσὰν τοῦτο νὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ κυρωθῇ δι’ ἄλλου νόμου· τοιοῦτον νομοσχέδιον οὐδέποτε εἶδον ἐνόσῳ εἶμαι βουλευτής. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. Τρικούπης εἶναι ὀρθότατον, διότι δυνάμει τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν συνωμολογήσατε, ὅταν δίδητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα διὰ τοῦ ἄρθρου 3 νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν συγκοινωνίαν τῶν γραμμῶν, καὶ σήμερον ἰσχυρίζεσθε, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ γείνῃ, τότε θὰ εἰπῇ, ὅτι αὐτὸ τὸ ἄρθρον τὸ ἐθέσατε κατ’ ἐπίφασιν, κατὰ τὴν φράσιν τοῦ μακαρίτου Ζαΐμη, καὶ ὅ,τι ὑποστηρίζετε σήμερον, ἔρχεσθε καὶ τὸ πολεμεῖτε αὔριον δι’ ἄλλων ἐπιχειρημάμων αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον, αὐτὴ εἶναι ἡ σύμβασις. Ἀλλ’ ἐγώ, κύριοι, ἂν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἀνῆλθον διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὸ ἄρθρον, διότι ἂν αὔριον δὲν ὑπάρχῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἀλλ’ ἄλλη, δύναται νὰ προσκαλέσῃ τὴν ἑταιρίαν καὶ νὰ τῆς εἴπῃ: πήγαινε εἰς τὰ Ἀντίκυρα, ὅπου ζητεῖ ὁ κ. Λάπας, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ ἑταιρία ν’ ἀρνηθῇ; ὄχι. Πλὴν, καὶ ἂν ἀρνηθῇ, ὁ ὑπουργὸς θὰ εἴπῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν: σοὶ δίδω 660 χιλιάδας δραχμὰς, καὶ εἶσαι διὰ τῆς συμβάσεως ὑποχρεωμένη, ἀφοῦ λαμβάνεις καὶ 5 δραχμὰς κατὰ μίλιον καὶ σοὶ ἐχορήγησα καὶ τόσας ἄλλας εὐκολίας δυνάμει τῆς συμβάσεως, ὀφείλεις λοιπὸν ν’ ἀκολουθήσῃς τὴν διαταγήν· καὶ ἂν ἡ ἑταιρία δὲν ὑπακούσῃ, τὸ συμβόλαιον εἶναι ἀφ’ ἑαυτοῦ ἄκυρον. Τί πταίομεν λοιπὸν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἰσχυριζόμεθα, ὅτι αἱ τροπολογίαι αὐταὶ ἦλθον δικαίως ἀπὸ τοὺς κ. κ. βουλευτάς, διότι σεῖς πρῶτοι ἐφέρατε τροπολογίαν καὶ ἐθέσατε ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου τοιαύτας ῥήτρας; Μετὰ τοῦτο, κύριοι, ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου ἐπὶ τῆς 5 παραγράφου· ἡ τροπολογία μου εἶνε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἡ ἑξῆς· «Ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ τούτου δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ ἀγωγὴ κατὰ τοῦ δημοσίου.» Ὑποθέτω δὲ, ὅτι καὶ τὸ ὑπουργεῖον θέλει παραδεχθῆ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ ἡ Βουλὴ, διότι δὲν ἔχει σκοπὸν ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς συγκοινωνίας. Ἡ τροπολογία μου σκοπὸν ἔχει νὰ προφυλάξῃ τὸ δημόσιον ἀπὸ ἐνδεχομένας ἀποζημιώσεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποβληθῇ βεβαίως, διότι σήμερον πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἶνε πολὺ εὔκολον νὰ κινήσῃ τις ἀγωγὴν καὶ νὰ εὕρῃ τὴν κατάλληλον περίστασιν, εἴτε νὰ συμβιβασθῇ εἴτε νὰ τὴν κερδίσῃ. Θέλω νὰ προφυλάξω τὸ δημόσιον ἀπὸ ἐνδεχομένην, καὶ οὐχὶ ἐνδεχομένην, ἀλλὰ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα βεβαίαν φλεβοτομίαν, τὴν ὁποίαν ἐνδεχόμενον νὰ πάθῃ κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ συναγωνισμοῦ. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ τροπολογία μου φέρει εἰς τὴν ἑταιρίαν ἐμπόδιον, ἵνα μὴ φθάσῃ εἰς τοὺς διαφόρους σταθμοὺς, εἰς τοὺς ὁποίους προσεδιώρισε, καὶ διὰ νὰ μὴ γείνῃ ἡ τροπολογία μου δεκτὴ, θὰ εἰπῇ, ὅτι δὲν σκέπτεσθε ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων.

§125ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν δυσκολίαν.

§126Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε καταπαύω τὸν λόγον.

§127Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας ἡ κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι εἶνε διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ μετὰ τῆς ἑταιρίας σήμερον τὰς τροπολογίας τὰς ὑποβληθείσας· ὡς ἐκ τούτου δὲ καὶ ἐγὼ εἰσήγαγον τοιαύτην, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Ἀλλ’ ὅπως τίθεται τὸ ζήτημα σήμερον, ὅτι δηλαδὴ ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν τροπολογιῶν εἶναι πολὺ πιθανὸν αὐτὴ ἡ σύμβασις νὰ ματαιωθῇ, καὶ ἐπειδὴ ἀνήκω εἰς τόπον νησιωτικὸν, ὁ ὁποῖος μόνην συγκοινωνίαν ἔχει τὴν διὰ θαλάσσης, διὰ τοῦτο ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν μου.

§128ΚΡΙΣΠΗΣ. Μετὰ τὴν ἐξήγησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ ἑταιρία δύναται ἐν τῷ δρομολογίῳ της νὰ φέρῃ μεταβολάς, καὶ ἐπειδὴ ἡ πρότασίς μου εἶνε πρὸς τὸ συμφέρον της, διὰ τοῦτο εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ φέρῃ τὴν δέουσαν τροποποίησιν, καὶ ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§129ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν τόσας ἡμέρας, ὀρθῶς καὶ δικαίως καὶ συνταγματικῶς, καὶ βουλευτικῶς ἀκόμη, συζητεῖται, διότι ἀφορᾶ οὐσιώδη συμφέροντα τοῦ τόπου. Ἡ συγκοινωνία ἐνδιαφέρει καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὴν ἑταιρίαν, καὶ τὰς παρχίας· ἕκαστον τῶν τριῶν τούτων μερῶν γνωρίζει τὰ συμφέροντά του· καὶ ἡ μὲν Κυβέρνησις φροντίζει ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, οὖσα πεφωτισμένη περὶ αὐτῶν μᾶλλον ἢ ἕκαστος ἐκ τῶν βουλευτῶν· ἡ ἑταιρία ἀφ’ ἑτέρου γνωρίζει τὰ συμφέροντά της, συμφέροντα ἐμπορικά, ἡ δὲ ἀρχὴ ἡ κανονίζουσα τὸ ἐμπόριον εἶναι νὰ ἐξοδεύῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα καὶ νὰ εἰσπράττῃ περισσότερα· ἡ δὲ Βουλή, δηλ. οἱ βουλευταὶ γνωρίζουσι τὸ συμφέρον τῶν ἐπαρχιῶν των κάλλιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, καὶ διὰ τοῦτο εἴδετε, ὅτι, εἴτε μὲ τὴν παραδοχήν, εἴτε μὴ, τῆς Κυβερνήσεως, ἕκαστος βουλευτὴς συνῃσθάνθη τὴν ἀνάγκην συγκοινωνίας τῆς ἐπαρχίας του ἢ τῆς νήσου του μετὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο προέτεινε διαφόρους τροπολογίας περὶ προσεγγίσεως, καὶ πολὺ δικαίως· πρέπει δὲ νὰ δώσητε πλήρη πίστιν εἰς τὰς τροπολογίας αὐτὰς, διότι ἕκαστος τῶν βουλευτῶν γνωρίζει κάλλιστα τὴν ἐπαρχίαν του, ἑπομένως τὸ συμφέρον τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι, ὥστε αἱ προτάσεις περὶ προσεγγίσεως τῶν ἀτμοπλοίων νὰ γείνωσι παραδεκταί. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι ἡ ἑταιρία ζητεῖ νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις ὡς ἔχει, ἄλλως δὲν δέχεται· ἐγὼ δὲ λέγω, τοιαύτη πρότασις ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας ὀρθῶς γίνεται εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅπως ἡ ἑταιρία φροντίζει περὶ τῶν συμφερόντων της, οὕτω καὶ ἕκαστος τῶν βουλευτῶν ἔχει οὐ μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον νὰ ὑπερασπίζῃ τὰ δικαιώματα τῶν ἐπαρχιῶν· ἀλλὰ μὲ τοῦτο ἆρά γε θὰ πάθῃ τι τὸ Κράτος, ἢ αἱ ἐπαρχίαι, ἢ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία; Ὄχι! Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἂν ψηφισθῶσιν ὅλαι αἱ τροπολογίαι, ἡ ἑταιρία πιθανὸν νὰ μὴ τὰς δεχθῇ, ἀλλὰ τὴν ἐπιοῦσαν θὰ κάμῃ τοὺς ὑπολογισμούς της, εὑρίσκουσα, ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἕκαστος τῶν βουλευτῶν ἐζήτησε, καὶ θὰ προκαλέσῃ νέαν σύμβασιν, παραδεχομένη, ἂν ὄχι ὅλας, τὸ πλεῖστον ὅμως τῶν προτάσεων. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δεχθῇ ὅλας αὐτὰς τὰς προτάσεις, διότι, ἐὰν ἐξετάσητε ἑκάστην τούτων, θέλετε πεισθῆ περὶ τῆς ὀρθότητός της. Εἶναι τῳόντι λυπηρὸν νὰ διαβαίνωσι τὰ ἀτμόπλοια ἔξωθεν τοῦ Αἰγίου, καὶ νὰ μὴ σταματῶσιν εἰς τὸν ἀτμόν! Εἶναι λυπηρὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ συγκοινωνία τῆς Βοιωτίας μὲ τὴν Πελοπόννησον διὰ τῆς Ἀντικύρας. Εἶναι λυπηρὸν ἡ ἐπαρχία τῆς Σάμης νὰ μὴ ἔχῃ συγκοινωνίαν μὲ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ Κράτους, διὰ τῶν ἀτμοπλοίων! Διὰ τοῦτο, κύριοι, προτείνω νὰ τεθῶσι συγχρόνως εἰς ψηφοφορίαν ὅλαι αἱ περὶ προσεγγίσεως προτάσεις, οὐχὶ δὲ μία ἑκάστη, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ἡ δὲ ἑταιρία θὰ ἔλθῃ νὰ ζητήσῃ νέαν σύμβασιν, ἔστω καὶ μὲ αὔξησίν τινα τοῦ χορηγήματος, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον της.

§130ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως, κύριοι, εἶναι τοιοῦτον τὸ ζήτημα· ἀλλ’ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν γίνεται ἡ συζήτησις, μοὶ φαίνεται ὅλως διόλου παράδοξος καὶ πρωτοφανής. Ἡμεῖς ὑπεβάλομεν τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν συνωμολογήσαμεν μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς· ἠκούσαμεν κατὰ τὴν πρώτην αὐτῆς συζήτησιν διαφόρους παρατηρήσεις, δὲν εἴμεθα δὲ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσι τὰς πράξεις των ἀναμαρτήτους· ἠθελήσαμεν ἑπομένως νὰ ἐπωφεληθῶμεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν, τὴν λαβοῦσαν χώραν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἐνταῦθα, καὶ διὰ τοῦτο ἐσπεύσαμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς νέαν συνεννόησιν μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας· εὑρέθημεν ἐν πολλοῖς σύμφωνοι μετ’ αὐτῆς καὶ ἐδέχθημεν ἀμφότεροι πολλὰς ἐξ ἐκείνων τῶν παρατηρήσεων, αἵτινες ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἀντὶ νὰ κάμωμεν νέον σχέδιον συμβάσεως, ὡς ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν, καὶ νὰ τὸ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς ἀντὶ τοῦ πρώτου, ἐμείναμεν σύμφωνοι μετὰ τῆς ἑταιρίας τὰς τροποποιήσεις ταύτας νὰ τὰς φέρωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, μὲ τὴν ῥητὴν ὑπόσχεσιν καὶ ὑποχρέωσιν αὐτῆς νὰ τὰς ἀποδεχθῇ, καὶ ὑπὸ τοιοῦτον ὅρον νὰ κυρωθῇ ὁ νόμος ὁ κυρῶν τὴν σύμβασιν. Τώρα ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν της εἰμὴ κείμενον συμβάσεως, τροποποιηθὲν ὡς ἐτροποποιήθη, τῇ ἀμοιβαίᾳ συγκαταθέσει τῶν συμβληθέντων μερῶν· ἔχει δὲ καθῆκον ἡ Βουλὴ ἢ νὰ παραδεχθῇ ἢ νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν σύμβασιν. Χωρίζω τὸ ζήτημα τῶν αὐτοτελῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, αἵτινες δὲν σχετίζονται μὲ τὴν σύμβασιν, διότι τὰς διατάξεις ταύτας δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν, νὰ τροποποιήσωμεν, νὰ μεταβάλωμεν, νὰ παραδεχθῶμεν ἢ νὰ ἀποῤῥίψωμεν· ἀλλὰ τὴν σύμβασιν, ὡς εἶπον καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν καὶ ἀπεδέχθη, πολὺ ὀρθῶς ποιῶν, ὁ κύριος Τρικούπης, ἀναντιῤῥήτως νὰ τὴν παραδεχθῶμεν ὡς ἔχει, ἢ νὰ τὴν ἀποῤῥίψωμεν ἐν συνόλῳ. Ἄλλος τρόπος συζητήσεως εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀπαράδεκτος καὶ διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον ἀντικαθιστᾷ ἄρθρα τινὰ τῆς συμβάσεως, μεταξὺ δὲ τῶν ἄρθρων τούτων εἶναι καὶ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τὸ τελευταῖον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου περιέχεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ νὰ κυρωθῇ ἡ σύμβασις ὑπὸ τῆς Βουλῆς κτλ., ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Πετιμεζᾶς, νομίζων, ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον εἰς νέαν κύρωσιν, ὡς νὰ ἦτο δηλ. αὐτοτελὴς διάταξις τοῦ νομοσχεδίου τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, μᾶς κατέκρινε καὶ διὰ τοῦτο, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ εἴπω, ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι παράδοξος καὶ πρωτότυπος. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 28 τῆς συμβάσεως περιέχεται ἡ διάταξις, ὅτι αὕτη θὰ κυρωθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς κτλ. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι κείμενον ἀναγόμενον εἰς τὴν σύμβασιν, δὲν εἶναι κείμενον τοῦ νομοσχεδίου. Ἑπομένως ἀδίκως μᾶς ἤλεγξεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι δὲν ἠξεύρομεν τί κάμνομεν, καὶ ὅτι ζητοῦμεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς νέαν κύρωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§131Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγετε... (Ἀναγινώσκει.) Ἡ παροῦσα σύμβασις κυρωθήσεται διὰ νόμου, δηλ. εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἐπεψηφίσαμεν τὸ ἄρθρον πρῶτον· αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος. Μήπως λέγετε τοὐλάχιστον κυροῦται διὰ τοῦ παρόντος νόμου· λέγετε κυρωθήσεται.

§132ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ οὕτω ἔπρεπε νὰ λεχθῇ· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πάλιν λέγω. Ἀποδέχομαι ἐν τούτοις τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλετε, τοῦ νὰ ἦναι τὸ δημόσιον ἐκτὸς πάσης εὐθύνης πρὸς ἀποζημίωσιν ὡς ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος μέλλει νὰ γείνῃ, ἂν παρουσιασθῇ ἑταιρία τις. Ἐνῷ λοιπὸν λέγω, ὅτι ἡ πρώτη παρατήρησίς σας δὲν ἦτον ἀκριβὴς, ἰδοὺ, ὅτι εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν δευτέραν πρότασιν ἡμῶν, καίτοι ἄλλως περιττὴν παρ’ ἡμῶν θεωρουμένην, διότι τὸ δημόσιον βεβαίως οὐδεμίαν εὐθύνην ἀναλαμβάνει διὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ συναγωνισμοῦ· καθ’ ἡμέραν γίνονται τοιοῦτοι συναγωνισμοὶ περὶ κατασκευῆς λιμένων, προκυμαιῶν καὶ ἄλλων καταστημάτων, προμηθειῶν κλπ., ἀλλ’ οὐδέποτε παρουσιάσθη ἀφορμὴ, ἵνα προκύψῃ εὐθύνη τοῦ δημοσίου πρὸς ἀποζημίωσιν.

§133ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ σμύριδος;

§134ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τέλος δέχομαι τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, καὶ οὕτω συμψηφίζομεν. Τὸ κύριον ζήτημα, κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν προσεγγίσεων, καὶ βεβαίως θὰ ἦτον εὐχῆς ἔργον, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ προσεγγίζωσι τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας εἰς τοὺς ὅρμους καὶ λιμενίσκους, ὅπου προσεγγίζουσι πλοιάρια ἱστιοφόρα, διότι ἡ συγκοινωνία ἤθελε μεγάλως διευκολυνθῆ καὶ κατὰ πολὺ περισσότερον παρ’ ὅ,τι σήμερον διὰ τῶν προσεγγίσεων, τὰς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκτελῇ ἡ ἑταιρία· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προσετέθη ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Ὁ κ. βουλευτὴς Πάλης εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ δημόσιον συμφέρον, καὶ ἔχει δίκαιον, ἡ ἑταιρία γνωρίζει ὅ,τι ἀφορᾷ αὐτὴν, καὶ εἰς τοῦτο ἔχει ἐπίσης δίκαιον, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ γνωρίζει ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν τόπον, καὶ εἰς αὐτὸ ἔχει δίκαιον, ἀλλ’ οὐχὶ ἀπολύτως· ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἔχει ἄδικον· ἡ ἑταιρία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν συγκοινωνίαν διὰ τῶν ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα σήμερον ἔχει, καὶ διὰ τῆς προσθήκης τριῶν ἔτι τοιούτων, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ προμηθευθῇ ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως. Δι’ αὐτῶν λοιπὸν τῶν μέσων, δι’ ὧν προσφέρεται νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν συγκοινωνίαν, καὶ ἀντὶ τῶν ὁποίων λαμβάνει τὸ ἀντάλλαγμα τῆς ἀποζημιώσεως, ἐκρίθη ὡς δυνατὸν νὰ προσεγγίζῃ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἡ σύμβασις· τώρα πᾶσα ἄλλη προσθήκη ματαιοῖ αὐτὴν τὴν σύμβασιν, διότι ἡ ἑταιρία μᾶς λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἄλλο τι ἢ ὅ,τι ἀναφέρει ἡ σύμβασις.

§135ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ ἡμεῖς δὲν τὸ πιστεύομεν.

§136ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα ἡ ἑταιρία, κατὰ τὴν συνεννόησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε μετ’ ἐμοῦ, εἶπεν, ὅτι δὲν ἀναδέχεται μὲν τὴν ὑποχρέωσιν διὰ τῆς συμβάσεως νέων προσεγγίσεων, ἀλλὰ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ δρομολογίου αὐτῆς θὰ κάμῃ ὅ,τι δύναται, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς διαφόρους προτάσεις τῶν κυρίων βουλευτῶν, ὅπως προσεγγίζῃ καὶ εἴς τινα ἐκ τῶν μερῶν, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν προτάσεων τούτων προτείνονται· εὗρε δὲ κἄπως ὀρθὴν καὶ λογικὴν τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Νάξου κ. Κρίσπη καὶ τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Κέας κ. Ἱερομνήμονος, καὶ ἄλλας τινὰς προτάσεις παραπλησίας, αἱ ὁποῖαι δὲν προσθέτουν οὐδεμίαν γραμμὴν νέαν, οὔτε δυσκολίας εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ πλοῦ τοῦ ἀτμοπλοίου, χωρὶς νὰ καθυστερήσῃ δηλ. εἰς τὰς προσδιωρισμένας ὥρας, καθ’ ἃς ὀφείλει νὰ προσεγγίζῃ εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς γραμμῆς. Εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην δύναται νὰ ὑπαχθῇ καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μελετοπούλου· ἀλλ’ ἡ ἑταιρία δὲν δέχεται νὰ ἀναλάβῃ ἄλλας νέας ὑποχρεώσεις, διότι τὰς θεωρεῖ ἀνωτέρας τῶν δυνάμεών της. Διὰ τοῦτο εἴπομεν, ὅτι τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως κατηρτίσθη ὡς κατηρτίσθη διὰ τῶν ἐπενεχθεισῶν τροποποιήσεων, αἵτινες ἐκτίθενται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ αἵτινες ἀποτελοῦσι μέρος αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Ἑπομένως εἴτε δεχθῆτε εἴτε ὄχι τὰς προτάσεις, εἶναι ἀδιάφορον εἰς τὴν ἑταιρίαν, διότι ἡ ἑταιρία δὲν ἔχει ἄλλην ὑποχρέωσιν ἀπέναντι ἡμῶν ἀναλάβει· ἡ παραδοχὴ δὲ ἄλλων προτάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς συμβάσεως. Διὰ τοῦτο συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Γόρτυνος, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξε ταύτην τὴν γνώμην. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει ν’ ἀποφανθῇ, ἂν δέχηται ἢ ὄχι τὴν σύμβασιν ὡς κατηρτίσθη διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§137ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ἐμφοροῦμαι ὑπὸ τῆς ἰδέας, ὅτι ὅσα μέχρι τοῦδε ἐλέχθησαν, ἦσαν περιττά, διότι κατ’ ἐμὲ τόσον ἡ σύμβασις, περὶ τῆς ὁποίας ἐπὶ 8 ἡμέρας συζητοῦμεν, ὅσον καὶ ὁλόκληρος ἡ νομοθεσία μας δὲν θὰ λειτουργήσῃ ἐπὶ πολὺν χρόνον ὡς ἔχει, διότι ὑποθέτω, ὅτι ὑπογείως ἐνταῦθα φλέγεται ἡφαίστειον, ἀπὸ τὴν ἔκρηξιν τοῦ ὁποίου εἶναι ζήτημα ἂν θὰ δυνηθῶμεν νὰ συγκρατηθῶμεν, ἢ θὰ διασπαρῶμεν τῇδε κᾀκεῖσε. Ἂν, κύριοι, ἦναι τυχηρὸν νὰ γείνῃ ἡ προσάρτησις, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν καὶ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος, φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸ ἄλφα· ἐὰν τοὐναντίον, ἀμφιβάλλω ἂν θὰ ἔχωμεν ὄρεξιν ἢ διάθεσιν νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ καὶ νὰ ματαιοπονῶμεν καὶ περιττολογῶμεν.....

§138ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§139ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Καὶ νὰ ὑβριζώμεθα μεταξύ μας ἄνευ λόγου. Παρακαλῶ λοιπὸν ὑμᾶς, καὶ ἰδίως τὸ ἔξοχον μέρος τῆς Βουλῆς, νὰ σκεφθῇ ὡρίμως διὰ τὸ συμφέρον καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος, διότι ἄλλως ὅλαι αἱ συζητήσεις εἶναι περιτταὶ καὶ μάταιαι.

§140ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβερὰ ἡ θέσις τῷ ὄντι παντὸς βουλευτοῦ. Πιστεύω, ὅτι πάντες οἱ βουλευταὶ ἐπείσθητε ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἔπρεπε νὰ πράξητε ἕκαστος πρὸς ἀσφάλειαν τῶν δικαιωμάτων του ὅ,τι εἶπεν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι τὰς αἰτήσεις τῶν βουλευτῶν τὰς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της ἡ ἑταιρία, καὶ ἡ ἑταιρία παρεδέχθη ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἤθελε, δηλ. τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους διαθέτει ἡ ἑταιρία. Εἰς ἐμὲ, κύριοι, ἐπῆλθε κατὰ νοῦν, ὅτε ἤκουσα πρὸ πέντε λεπτῶν, ἀφ’ οὗ χρόνου ἤκουσα τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὁμιλήσαντος οὕτω, ἀπό τινος βουλευτοῦ, πῶς δὲν ἐπῆγες καὶ σὺ εἰς τὸ πρακτορεῖον τῆς ἑταιρίας, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος βουλευτὴς ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν προσέγγισιν τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τοὺς Μύλους, καὶ νὰ συνεννοηθῇς περὶ τούτου, ὅπερ ἀφεύκτως ἤθελεν οὕτω παραδεχθῆ αὕτη τὴν πρότασίν σας; Καὶ εἶχε πλῆρες δίκαιον ἐκεῖνος ὁ συνάδελφος, καὶ ἵνα ἀποδείξω, ὅτι εἶχε πλῆρες δίκαιον καὶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν θέλει, ἵνα πᾶς βουλευτὴς ἀπευθύνῃ τὴν αἴτησίν του εἰς τὴν ἑταιρίαν, διότι εἰς μόνην ἐκείνην ἀνετέθη ἡ ἐξέτασις καὶ χορήγησις τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα πᾶς βουλευτὴς ἔχει νὰ ἐξασκήσῃ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι πάντες οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωσερικῶν, ὅτι δηλαδὴ δὲν δύναται νὰ δεχθῇ προτάσεις ἑτέρων προσεγγίσεων, εἶναι ἀνυπόστατοι καὶ ἀδικαιολόγητοι. Ὅτι ἠδύνατο ἀξιόλογα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀκούσῃ τὰς αἰτήσεις τῶν βουλευτῶν περὶ προσεγγίσεων καὶ νὰ ῥυθμίσῃ αὐτὰς πρὸς τὸ συμφέρον τῆς συγκοινωνίας τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἑταιρίας καὶ ν’ ἀποφασίσῃ, ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων Α. Πετιμεζᾶς κατέδειξε σαφέστατα· διότι διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει) «Αἰτήσει τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἡ συγκοινωνία τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένων μερῶν δύναται νὰ γείνῃ πυκνοτέρα ἢ νὰ προστεθῶσι καὶ ἕτεραι ἐσωτερικαὶ λεγόμεναι προσεγγίσεις ἐπὶ προσθέτῳ ἀποζημιώσει δραχμῶν 5 κατὰ πᾶν ναυτικὸν μίλιον,» ῥητῶς ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τοῦτο καὶ εἰς τὸ μέλλον, πολὺ δὲ περισσότερον ἤδη. Ἀλλὰ εἰς τί ἀποβλέπει, κύριοι, νομίζετε ἡ ἐπιμονὴ αὕτη ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν; βεβαίως εἰς τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας καὶ εἰς οὐδὲν ἄλλο· ἀποβλέπει εἰς τοῦτο καὶ μόνον, εἰς τὴν ὠφέλειαν τῆς ἑταιρίας, λέγω, διότι θέλει νὰ μὴ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐκ τῶν προτέρων τοῦτο, ἀρνουμένη τὰ δικαιώματά της αὐτά, ἀλλὰ νὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν διάθεσιν τῆς ἑταιρίας εἰς τὸ μέλλον πρὸς τὸ συμφέρον της· θέλει νὰ μείνῃ ἐλευθέρα ἡ ἑταιρία καὶ ἡ Κυβέρνησις κατόπιν (καὶ χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ, δὲν ἐννοῶ βεβαίως τὴν σημερινήν, ἀλλὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν) νὰ κάμῃ προσεγγίσεις, ἀλλὰ νὰ λάβῃ ἡ ἑταιρία ὡς ἀποζημίωσιν 5 δραχμὰς δι’ ἕκαστον μίλιον, ὡσὰν νὰ μὴ ἤρκει ἡ χορήγησις 660,000 δραχμῶν.

§141ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνευ τοιαύτης ἀποζημιώσεως.

§142ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο λέγω δὲν στέργει νὰ δεχθῇ οὐδεμίαν προσέγγισιν ἡ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ τὴν λογικωτέραν, ἀναγκαιοτέραν καὶ συμφερωτέραν· διότι κατόπιν θὰ ἴδητε, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀνάγκην πολλῶν προσεγγίσεων καὶ ἡ ἑταιρία τὴν ὠφέλειάν της ἐκ τῶν τοιούτων προσεγγίσεων, ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ τὸ κάμῃ ἀπὸ τοῦδε, διὰ νὰ προσπορισθῇ καὶ ἕτερον κέρδος δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3 τῆς συμβάσεως. Ἀφοῦ, κύριοι, τοῦτο συμβαίνει, καὶ πιστεύω ἀκραδάντως περὶ τούτου, προτείνω, ἀφοῦ δὲν δέχεται τὰς προτάσεις μας ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ παραλείψωμεν ἡμεῖς τὰ δικαιώματά μας καὶ νὰ ἐξαρτήσωμεν ταῦτα ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, μᾶς εἶναι ἀξιοπρεπέστερον νὰ παραχωρήσωμεν ἔτι μίαν δεκάδα χιλιάδων δραχμῶν πρὸς ἀποζημίωσίν της καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὰ δικαιώματά μας νὰ παραβιάζωνται καὶ νὰ περιορίζωνται τοιουτοτρόπως. Εἶναι δικαίωμά μας, κύριοι, νὰ ψηφίσωμεν κατὰ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ ἰδιαιτέρως τῶν συμπολιτῶν μας· εἰς δὲ τὴν ἑταιρίαν ἀπόκειται νὰ ἐκλέξῃ ἢ τὴν παραδοχὴν τοῦ τοιούτου νόμου καὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ἢ νὰ πράξῃ τὸ ἐναντίον. Διαμαρτύρομαι, κύριοι κατὰ ἐναντίας ἀποφάσεως καὶ ἀποτεινόμενος πρὸς πάντας τοὺς ἐκ τῆς Πελοποννήσου βουλευτάς, παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ὑποστήριξιν καὶ ὑπεράσπισιν τοῦ δικαιώματός μας, τὸ νὰ τεθῇ δηλαδὴ ἐν τῇ συμβάσει καὶ ἡ προσέγγισις τῶν ἀτμοπλοίων εἰς Μύλους, ἀφοῦ τοσαῦτα, ὡς γινώσκετε, ὑφιστάμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ συμπολῖταί μας, ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἐλλείψεως· ἄλλως, κύριοι, ἕκαστος ἐξ ἡμῶν δέον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι φέρει σπουδαίαν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν ταλαιπωρουμένων διὰ τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν συμπολιτῶν του, ὡς παραγνωρίσας τὴν ἐντολήν, ἣν τῷ ἀνέθηκαν ἐκεῖνοι. Προτείνω λοιπόν, ὅπως ἐξέλθωμεν ἀξιοπρεπέστερον ἐκ τοῦ τοιούτου ζητήματος, νὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν 660 χιλιάδων δραχμῶν ἀποζημίωσιν τῆς ἑταιρίας καὶ ἕτεραι 2 χιλιάδες, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ γείνωσιν αἱ παρὰ τῶν βουλευτῶν προταθεῖσαι προσεγγίσεις.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τί ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἰακωβάτος· θὰ ψηφοφορηθῶσιν αἱ τροπολογίαι περὶ προσεγγίσεων ἐν συνόλῳ.

§144ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Κατόπιν τῶν ἐξηγήσεων, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐκείνων ἅς μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξηγήσεων πηγαζουσῶν ἐκ τῆς διαβεβαιώσεως τῆς διευθύνσεως τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ὅτι θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν προσθήκην μου εἰς τὸ συνταχθησόμενον δρομολόγιον ὡς δικαίαν, ἐξηγήσεων, ἃς καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος τῆς ἑταιρίας διευθυντής, δὲν ζητῶ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεώς μου.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι ἐν συνόλῳ τὰς τροπολογίας νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.) Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Ἔχομεν ἤδη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τρικούπη.

§146ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῶν τροπολογιῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ νομοσχεδίου, πρέπει δὲ νὰ προβῶμεν κατ’ ἐδάφιον. Ἤδη ἐψηφίσθη τὸ πρῶτον ἐδάφιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς προσεγγίσεις· κατόπιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔρχεται τὸ ἐδάφιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς χρηματικῆς χορηγήσεως. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ἐδάφιον τοῦτο εἶναι δεύτερον, τροπολογεῖ δὲ τὸ ἄρθρον 11 τῆς συμβάσεως, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸ χορήγημα. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν προτείνει τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 4 τῆς συμβάσεως, ἑπομένως αὕτη προηγεῖται· μετ’ αὐτὴν θὰ ψηφισθῶσιν αἱ τροπολογίαι τῶν ἄρθρων 11 καὶ 14, καὶ μετ’ αὐτὰς ἔρχεται ἡ σειρὰ τῆς ἰδικῆς μου τροπολογίας, ἀφορώσης εἰς τὸ ἄρθρον 18 τῆς συμβάσεως.

§147ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§148ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ἐνόησα καλῶς, ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 εἶναι ἡ προσθέτουσα δεύτερον ἐδάφιον περιέχον κύρωσιν τῆς συμβάσεως.

§149ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§150ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει προηγεῖται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καλλιγᾶ, ἥτις εἶναι ἀπωτέρα.

§151ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Σεῖς ἔχετε πρόστιμον, ἐγὼ ἔχω διάλυσιν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καλλιγᾶ ἔχει ὡς ἑξῆς· (Ἀναγινώσκεται.)

§153ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς, κύριοι, δὲν δεχόμεθα τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καλλιγᾶ, διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ δώσωμεν τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἐὰν ἴδῃ μετὰ ἓν ἔτος, ὅτι τὰ συμφέροντά της δὲν ἐξυπηρετοῦνται ἐπαρκῶς, νὰ παραβιάσῃ ὅρον τινὰ τῆς συμβάσεως, καὶ ἑπομένως νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀκύρωσιν αὐτῆς. Διὰ τοῦτο εἰς πάντα οὐσιώδη ὅρον τῆς συμβάσεως ἐπεβάλομεν ἰδίαν κύρωσιν, καὶ ἑπομένως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, τοῦ ἐπιβάλλοντος τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ κατασκευάσῃ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους τρία νέα ἀτμόπλοια, ἐπεβάλομεν ὡς κύρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἑταιρίας τοῦ νὰ καταβάλῃ ἡμερήσιον πρόστιμον 200 δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι αὐστηροτέραν κύρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν. (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καλλιγᾶ.)

§154ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀντὶ 200 δραχμῶν, νὰ τεθῇ 300.

§155ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δέχομαι.

§156ΚΑΛΛΙΓΑΣ. 400 νὰ γείνῃ.

§157ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς γείνῃ 400, χάριν τοῦ κ. Καλλιγᾶ, διὰ νὰ παραδεχθῶμεν καὶ μίαν τροπολογίαν αὐτοῦ.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ τεθῇ «400 δραχμάς» (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη.)

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὴν τροπολογίαν μου, ἡ § βʹ τοῦ ἄρθρου 7 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Ἐπὶ τοῦ τιμολογίου τούτου ἡ Ἑταιρία δὲν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ αὔξησιν ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Δύναται ὅμως νὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν, ἀλλὰ τὸν ἠλαττωμένον ναῦλον δὲν δύναται ν’ αὐξήσῃ ἄνευ ἀδείας τοῦ Ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν.»

§160ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετέθησαν οἱ λόγοι ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου ὑπὲρ τῆς παρ’ αὐτοῦ προταθείσης τροπολογίας· ἐξετέθησαν καὶ παρ’ ἐμοῦ οἱ κατ’ αὐτῆς λόγοι, καὶ κρίνω περιττὴν τὴν ἐπανάληψιν αὐτῶν, ἀρκούμενος νὰ εἴπω μόνον, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν. (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τρικούπη.)

§161ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 τῆς συμβάσεως ἐν τῇ 2 παραγράφῳ λέγει τὰ ἑξῆς «Ἐπὶ τοῦ τιμολογίου τούτου ἡ ἑταιρία δὲν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ αὔξησιν.....» (Ἀναγινώσκει ὅλην τὴν παράγραφον.) Ἐλέχθη δὲ ἐνταῦθα, ὅτι ἡ ἑταιρία, θέλουσα νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς ἰσχύος της κατὰ τοῦ μετ’ αὐτῆς συναγωνισμοῦ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν, ἐδέχθη τὴν αὐξομείωσιν τῶν ναύλων. Ἀλλ’ ἐγώ, διὰ ν’ ἀφαιρέσω ἀπὸ αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν ταύτην, προσέθηκα, ὅτι τότε μόνον δύναται νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ναῦλον, ὅταν πρώτη ἄλλη τις ἑταιρία ἐπιφέρῃ τοιαύτην ἐλάττωσιν ἐπὶ ἀτμοπλοίου τοὐλάχιστον 350 τόνων.

§162Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τί εἴδους τόνοι εἶναι;

§163Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀναγνωρίζει ὁ νόμος.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Εὐθ. Δεληγιάννη, Σακελλαροπούλου κλπ. (Ἀναγινώσκει.) «Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας κλπ. τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς· «Ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας θέλει συντάξει καὶ ὑποβάλλει εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ σήμερον νέον τιμολόγιον τῶν ναύλων τῶν ἐπιβατῶν, βάσιν ἔχον τὸ κατὰ τὸ ἔτος 1863 συνταχθὲν καὶ τεθὲν εἰς ἐνέργειαν, μὲ ἔκπτωσιν 25%.»

§165ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἀνώτερος ὅρος ναύλου τάσσεται ἐν τῇ συμβάσει, κατώτερος δὲν τάσσεται· ἑπομένως ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσῃ τὸν ναῦλον ὅπως ἂν αὐτὸς κρίνῃ ὀρθότερον.

§166ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λόγοι ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως· ά. ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν ἤδη κατὰ τὸ 1880 εἰς τὸ 1863, δηλ. πρὸ δύο αἰώνων, ὅτε τὰ ἀτμόπλοια εἶχον δαπάνας ὀλιγωτέρας, δι’ οὓς λόγους ἐξήτασαν πολλοὶ προλαλήσαντες· βʹ διὰ νὰ μὴ τύχῃ καὶ ὑπάρξῃ ἰδιότροπός τις ὑπουργὸς, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν χθές, καὶ συμφωνήσῃ μετὰ τῆς ἑταιρίας ὡς ἀνώτερον ὅρον ναύλου τὸν τοῦ 1863, ὅστις ἔσεται λίαν ἐπιζήμιος εἰς τοὺς ἐπιβάτας.

§167Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἑταιρία ὁρίζει τὸν ναῦλον.

§168ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ἐπροτείναμεν τὴν ἔκπτωσιν κατὰ 25% ἀπὸ ἐκείνην τοῦ ἔτους 1863, καὶ ἐπιμένομεν εἰς τὸ νὰ ψηφοφορηθῇ. (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία.)

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλη πρότασις, εἰς μίλια νὰ ὁρίσωμεν τὴν τιμήν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 7 τῆς συμβάσεως νὰ προστεθῇ κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν «Τὸ ἀτμόπλοιον ἄλλης ἑταιρίας ἢ ἰδιοκτήτου ἀπαιτεῖται νὰ ἦναι χωρητικότητος τόνων 350 τοὐλάχιστον, ὅπως ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου ἐδαφίου.»

§171ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ἐψηφίσθη.

§172Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποίους τόνους ἐννοεῖτε;

§173ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς χωρητικότητος.

§174ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ σημειωθῇ αὐτὸ εἰς τὰ πρακτικά.

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει νόμος περὶ καταμετρήσεως τῶν πλοίων, καὶ ἑπομένως εἰς τὸν νόμον τοῦτον παραπέμπει τὸ ἄρθρον περὶ καταμετρήσεως.

§176ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§177Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτοὶ λέγονται τόνοι καταμετρήσεως, καὶ ὄχι χωρητικότητος.

§178ΡΑΛΛΗΣ. Εἴμεθα εἰς τὸ 7 ἄρθρον. Μέχρι τοῦδε ἐψηφίσθησαν αἱ τροπολογίαι εἴτε τοῦ ὑπουργοῦ, εἴτε τῶν βουλευτῶν. Ἤδη πρέπει νὰ ἐρωτήσητε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε μὲ τὴν προσθήκην, ἥτις ἐγένετο.

§180ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ ὅλων τῶν τροπολογιῶν ἔχω νὰ προτείνω μίαν νέαν τροπολογίαν· εἶναι δὲ ἐκείνη, περὶ ἧς χθὲς ἐλάλησα, καὶ ἥτις προκύπτει ἐκ τῆς παραβολῆς τοῦ ἄρθρου 7 τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου.

§181ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «ἐμπορεύματα,» διότι δὲν εἶναι δυνατόν, καθὼς μοὶ εἶπον, νὰ κανονισθῇ τιμολόγιον ὡς πρὸς τὰ ἐμπορεύματα.

§182ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι εἶναι δυνατόν. Ὁ ἰσχύων κανονισμὸς τῶν ἀτμοπλοίων διαιρεῖ τὰ διάφορα ἐμπορεύματα εἰς κλάσεις. Διατί νὰ μὴν ὑποβάλητε εἰς ἐκεῖνον τὸν κανονισμὸν ὅλα τὰ ἐμπορεύματα; Ἤδη ἀφίνετε τὴν ἑταιρίαν ἐλευθέραν νὰ ὑψώσῃ τοὺς ναύλους καὶ ὑπὲρ τὸ μέτρον τῆς συμβάσεως τοῦ 1863. Προτείνω μετὰ τὴν λέξιν «ἐπιβατῶν» νὰ προστεθῶσι καὶ αἱ λέξεις «ἐμπορεύματα» εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 7 τῆς συμβάσεως.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τί ἐπρότεινεν ὁ κ. Ῥάλλης.

§184ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ τιμολόγιον, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε διὰ κανονισμοῦ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς καὶ ἐπὶ τῶν θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρχε. (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ῥάλλη. Θόρυβος.) (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἐδάφιον 2.)

§185ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ψηφισθῇ πρῶτον τὸ ἐδάφιον 3 ὅπως ἔχει, ὡς οὔσης ἀπαλειπτέας τῆς παραγράφου βʹ. τοῦ ἄρθρου 14, ἔπειτα τὸ ἐδάφιον 4 ὅπως ἐτροποποιήθη, καθ’ 8 «τὸ ἄρθρον 18 ἀπαλείφεται», καὶ κατόπιν ἔρχεται ἡ εἰς τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι γινομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας μου, καθ’ ἣν ἀπαλείφεται τὸ ἄρθρον 18, ἀντικαθίσταται δι’ αὐτῆς ὁλόκληρον τὸ ἐδάφιον 4, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τῆς προτάσεώς μου ἀποτελεῖ ἴδιον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§186ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχομαι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 18 ἄρθρου τῆς συμβάσεως· καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τὴν νέαν τοῦ κ. Τρικούπη, θὰ τὴν συζητήσωμεν ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἐδάφιον 8.)

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς προτείνει νὰ προστεθῇ ἡ ἑπομένη παράγραφος: «Ἐκ δὲ τοῦ συναγωνισμοῦ τούτου δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ ἀγωγὴ κατὰ τοῦ δημοσίου.»

§188ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, τὸ δέχομαι.

§189ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§190ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅταν ὁ Ὑπουργὸς, ἀντὶ νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὸν ἕνα, παραχωρήσῃ εἰς τὸν ἄλλον...;

§191ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πηγαίνει εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον.

§192ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρατήρησίν τινα φέρω. Τὸ Ὑπουργεῖον παρεδέχθη καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ προταθεῖσαν προσθήκην τῶν λέξεων «ἐκ δὲ τοῦ συναγωνισμοῦ τούτου δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ ἀγωγὴ κατὰ τοῦ δημοσίου». Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι καὶ ἐν ἄλλῳ νόμῳ ὑπῆρχε τοιαύτη φράσις, ὅτε δ’ ἐνόμισέ τις, ὅτι ἠδικήθη, ἐπειδὴ κατὰ τοῦ δημοσίου δὲν ἠδύνατο νὰ ἐγείρῃ ἀγωγήν, τὴν ἤγειρε κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐννοεῖται, ὅτι τοιαῦται ἀγωγαὶ θὰ ἀποῤῥιφθῶσιν· ἀλλὰ καλὸν νὰ ἐξηγηθῇ, ὅτι ἡ στέρησις ἀγωγῆς κατὰ τοῦ δημοσίου εἶναι καὶ στέρησις ἀγωγῆς κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ. Σᾶς λέγω δὲ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐκινήθη ἀγωγὴ, εἶμαι ἐγώ.

§193ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§194ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ εἴπωμεν ἀπολύτως, ὅτι δὲν ἔχουσι δικαίωμα ἀγωγῆς.

§195ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν βλάπτει καὶ ὡς ἔχει, ἀφοῦ ἐξηγήθημεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη.) Ἄρθρον 2.

§196ΤΙΝΕΣ. Ἐτελείωσεν ἡ σύμβασις.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ὑφίσταταί τι ἐκκρεμὲς, κ. Ὑπουργὲ, διότι τὸ ἄρθρον 18 τῆς συμβάσεως εἴπατε, ὅτι ἀπαλείφεται.

§198ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ὑπάρχει τροπολογία, τὴν ὁποίαν θὰ δεχθῶμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἴμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 2.

§200ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τούτου τοῦ ἄρθρου προτείνω τὴν ἀπάλειψιν, διότι διὰ τῆς ἀπαλείψεως τὸ δημόσιον ταμεῖον θέλει ἀναλάβει πᾶσαν τὴν χορηγουμένην ἀποζημίωσιν τῶν 660 χιλ. δραχμῶν, ἐνῷ ἄλλως πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον μόνον μὲ 290 χιλ., τῶν 370 χιλιάδων λαμβανομένων ἐκ τῶν πόρων τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ πρότασις ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον εἶναι σχεδὸν χρεωκοπημένον καὶ τὸ ὁποῖον, ἀπαλειφομένου τοῦ ἄρθρου, θέλει τύχει τινὸς συνδρομῆς ἤδη, ὅτε ὑπέρποτε χρῄζει αὐτῆς, προσπαθοῦν νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ εἰς τὰς ἐπιβαρυνούσας αὐτὸ ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων ἐκτάκτους ἀνάγκας.

§201ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου πρόκειται νὰ δοθῇ μία προίκισις, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου. Βεβαίως κανεὶς δὲν εἶναι ἐναντίος εἰς τοῦτο· ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται σήμερον τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν θυσίαν; (Θόρυβος.) Ἄλλως τε, ἐὰν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἴδωμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ οἰκονομήσωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ, τότε δυνάμεθα νὰ δώσωμεν οὐχὶ μόνον 300 χιλ. δραχμὰς, ἀλλὰ καὶ ἓν ἑκατομμύριον, ἐὰν δυνηθῶμεν. Ἕως τώρα οὕτω γίνεται, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ συνετάχθη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν.

§202ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἤλπιζον ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐναντιωθῇ εἰς ὅ,τι ἐπρότεινεν ὁ κ. Τρικούπης. Τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας δὲν εἶναι οὐσιωδῶς χωριστὸν ἀπὸ τὸ δημόσιον· τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας χωριστὸν θεωρεῖται ὡς ἐκ τούτου, ὅτι εἶναι ἱερώτερα τὰ ἔξοδα αὐτοῦ παρὰ τὰ ἄλλα ἔξοδα τοῦ Κράτους. Μὴ λησμονήσωμεν δὲ τὴν μεγάλην ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ τόπος πρὸς ἀπόκτησιν συγκοινωνίας. 370 χιλ. δραχμ. νὰ ἀφιερωθῶσι κατ’ ἔτος εἰς τὴν ὁδοποιΐαν εἶναι κἄτι τι. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εὑρεθῇ εἰς κατάστασιν νὰ ἐλαττώσῃ κατὰ 370 χιλ. δραχμὰς ἀπὸ τὰ ἄλλα ἔξοδα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θὰ εὕρωμεν πολὺ περισσότερα ἀπὸ αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ ἐλαττώσωμεν.

§203Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκεῖ νὰ γείνῃ.

§204ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διατί ὄχι ἀπὸ τοῦδε; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι μία εὐκολία ν’ ἀφαιρέσωμεν αὐτὸ τὸ ἄρθρον, διὰ νὰ τὸ δώσῃ ὅλον τὸ ποσὸν τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ νὰ μὴ τὸ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει προστατεύσει αὐτὴν τὴν πρότασιν, ὅπως διορθωθῇ ἔλλειψις, διὰ τὴν ὁποίαν μᾶς κατακρίνουσιν ἑκάστοτε οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὸν τόπον μας ξένοι.

§205ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο. Δὲν ἀφαιροῦμεν τίποτε ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας· τὰ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ὀφείλει, δυνάμει νόμου ὑπάρχοντος, νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὴν κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίαν. Εἰς τὰς νήσους, ὡς γνωστόν, δὲν ὑπάρχει ἐθνικὴ ὁδοποιΐα, μόνον μέσον συγκοινωνίας εἶναι ὁ ἀτμός· ἑπομένως εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, τὴν διευκολύνουσαν τὴν τοιαύτην συγκοινωνίαν τῶν νήσων, τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας χορηγεῖ αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ ὀφείλει νὰ τὸ χορηγῇ. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Τρικούπη περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου 2.)

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τρικούπης προτείνει ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκει.)

§207ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ δεχόμεθα. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτόν.)

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὸ 3 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον γίνεται 4.

§209ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Νὰ διαγραφῇ τὸ «ἐμπορεύματα.»

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κασιμάτης ἔχει τροπολογίαν.

§211ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τὴν ἀποσύρω. Ἀλλὰ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι δὲν ἔχει ἄλλην ὑποχρέωσιν ἢ νὰ ὑποβάλῃ δήλωσιν ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.

§212ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὴν ἔκφρασιν τοῦ ἄρθρου. Πρέπει νὰ τεθῇ πλέον τῶν 350 τόνων, διότι ἄλλως, ὡς ἔχει, γραμματικῶς ἐκφράζει ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον.

§213ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοοῦμεν νὰ μὴ ἦναι μικρότερον τῶν 350 τόνων.

§214ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 παρετήρησα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν ἀτμοπλοίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μετέρχονται τακτικὴν ἀτμοπλοΐαν· ὅτι εἰς τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι τοῖς ἐγένοντο περὶ ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα τυχαίως εὑρίσκονται εἴς τινα λιμένα, ἐρχόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ πρὶν ἀναχωρήσωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἤθελον μεταβῆ εἰς ἄλλον λιμένα ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ λάβει ἐπιβάτας, εἶπον οἱ κ. Ὑπουργοὶ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν. Ἐὰν λοιπὸν δὲν πρόκηται περὶ αὐτῶν, νομίζω καλὸν νὰ τὸ εἴπωμεν, προσθέτοντες ἐν ἄρθροις 3 καὶ 4 τὰς λέξεις «μετερχόμενον τακτικὴν ἐν τῷ Κράτει ἀτμοπλοΐαν.»

§215ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· αὐτὸ ἐννοοῦμεν, καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§216ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς ἐκφράσεως ἐννοεῖται, ὅτι ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἔχουν χωρητικότητα κάτω τῶν 350 τόνων, δὲν ὑποβάλλονται εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν.

§217ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν ὑποβάλλονται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη.) Ἄρθρον 4. (5.)

§218ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι καὶ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἀτμοπλοίων χωρητικότητος ἀνωτέρας τῶν 350 τόνων, τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνεται ὡς ἐκ περισσοῦ, διότι ἐξάγεται ἐκ τῶν ἀνωτέρω.

§219ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐξάγεται, καὶ πρέπει νὰ τεθῇ ὅπως εἶναι καὶ εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ αὐτό;

§221ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 μετὰ τῆς γενομένης προσθήκης, εἶτα δὲ καὶ τὰ ἑπόμενα 6–8.)

§222ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἄρθρον 9, ὁρίζον: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος παραχωρῇ καὶ εἰς ἄλλα ἀτμόπλοια, μετερχόμενα τακτικὴν ἐν τῷ Κράτει ἀκτοπλοΐαν, πάντα τὰ ἐν ἄρθρῳ 19 τῆς συμβάσεως δικαιώματα ἢ τινὰ ἐξ αὐτῶν. Ἡ παραχώρησις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ διάρκειαν ἐπέκεινα τριετίας, ἀλλὰ δύναται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ν’ ἀνανεωθῇ, ἐπὶ τῇ αὐτῇ ἑκάστοτε διορίᾳ»

§223ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἐπιψηφίζεται δι’ ἀναστάσεως.)

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον θὰ συναρμολογηθῇ καὶ θὰ ψηφισθῇ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7¾.