1880.11.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

τῆς 15 Νοεμβρίου 1880.

Ὥρᾳ 2¼ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Γρυπάρης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἀπὸ 23 Δεκεμβρίου 1877 περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμου. Θὰ τυπωθῇ. Ὁ Ἀριστείδης Γιαλλούσης, διευθυντὴς τῆς ἐν Πειραιεῖ νέας ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἀνακοινοῖ εἰς τὴν Βουλὴν προτάσεις του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ παρεκτάσεως τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§2ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι. Τὸ ἀντικείμενον ἀνάγεται εἰς τὸν ἐσωτερικὸν κλάδον, καὶ πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν.

§3ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§4ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἡ ἀπόφασις, κ. Πρόεδρε, ἣν ἐλάβετε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην, νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν δι’ ἔλλειψιν ἀπαρτίας, ὑπῆρξε βεβαίως ὑπαγόρευσις ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος καὶ συναισθήσεως, ὅτι πολύτιμοι εἰσὶ κατὰ τοὺς παρόντας καιροὺς αἱ ἡμέραι τῶν συνεδριάσεων τοῦ κοινοβουλίου. Δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν εὑρέθησαν παρόντες προχθὲς τινὲς τῶν συναδέλφων....

§5ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀκούομεν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοντογούρης ἦτο ἀσθενὴς, καὶ διὰ τοῦτο δὲν προσῆλθε προχθές.

§7ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ «Ἐφημερὶς» ἀνέγραψε τὰ ὀνόματα τῶν ἀπουσιασάντων κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, συμπεριελήφθη δὲ καὶ τὸ ὄνομα τὸ ἰδικόν μου, ἡ δὲ τοιαύτη ἀναγραφὴ βεβαίως ἐγένετο μὲ πρόθεσιν μομφῆς ἐπὶ μὴ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντος, ὀφείλω, κ. Πρόεδρε, νὰ δηλώσω, ὅτι ἐγὼ ὑπέκυψα εἰς ἀνωτέραν βίαν, διότι ἀπὸ τὸ μέσον τῆς συνεδριάσεως τῆς Τρίτης ἀπῆλθον τοῦ Κοινοβουλίου ἀσθενής, μόλις δὲ σήμερον ἐξῆλθον. Τὴν δήλωσιν ταύτην ποιοῦμαι, καθόσον συνείθισα πάντοτε μετὰ πίστεως καὶ συνειδήσεως νὰ ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§9ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Οἱ ἐν τοῖς δωματίοις βουλευταὶ θεωροῦνται παρόντες· ἐγὼ δὲ ἤμην προχθὲς ἐδῶ, εἰς τὰ δωμάτια, ἐσημειώθην ὅμως ἀπών. Ἔχω δὲ καὶ τὸ παράπονον, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀπόφασις εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, παράνομος, διότι οὔτε τὸ Προεδρεῖον...

§10ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐκ τῆς φυσιολογικῆς ἰδιοσυγκρασίας μου ἔχω τὸ ἐλάττωμα νὰ ἦμαι ἐνδελεχὴς εἰς πᾶν μου ἔργον. Ἐντεῦθεν ὡς βουλευτὴς ἐτήρησα τὴν ἀναλλοίωτον τακτικὴν νὰ ἔρχωμαι πάντοτε εἰς τὸ βουλευτήριον, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν συναδέλφων, ὅτι οὐδέποτε ἀπουσίασα· πρὸ τῆς ὥρας εἶμαι ἐνταῦθα. Τὴν δὲ ἡμέραν, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ δήλωσις, εἰς ἣν καὶ ἐγὼ εἶμαι σημειωμένος ὡς ἀπουσιάζων, ἤμην ἐντὸς τοῦ δωματίου· ἀρξαμένης τῆς ἐκφωνήσεως τοῦ καταλόγου, ἤμην ἐνταῦθα, ἐξῆλθα δ’ ἐπὶ στιγμὴν εἰς τι δωμάτιον, εἰπὼν εἰς ἕνα τῶν κλητήρων, ὅτι, ἅμα ἔλθῃ ἡ σειρά τοῦ ὀνόματός μου, νὰ μὲ καλέσῃ, ὅπερ ἐγένετο· ἄρα ἡ ἀπουσία μου εἶναι φαινομενική. Κατὰ συνέπειαν διαμαρτύρομαι καὶ ἐγώ, ὅτι ἤμην παρών, καὶ δὲν παρέλειψα τὸ καθῆκόν μου.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κ. Πρόεδρε.

§12Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Δύο νομοσχέδια ἔμειναν ἀπὸ τὴν τελευταίαν σύνοδον, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν τὴν νῆσον Κέρκυραν· τὸ πρῶτον εἶναι περὶ φόρου τῶν δήμων, τὸν ὁποῖον ἀπέτισαν ὅλαι αἱ νῆσοι τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας· αὐτὸν τὸν νόμον ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἡμεῖς νὰ εἰσαχθῇ ἐν Κερκύρᾳ διὰ τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦσιν εἰς τοῦτο.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐπιθυμεῖτε;

§14Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§16Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπεξειργάσθησαν αἱ ἐπιτροπαὶ καὶ τὸ εὗρον κατὰ πάντα σύμφωνον πρὸς τὸ δίκαιον. Τὸ ἄλλο εἶναι ὁ συμβιβασμὸς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὴν ἐγχώριον περιουσίαν Κερκύρας. Αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι πολὺ κατεπείγων, καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§17ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ. Τί λέγει ἡ Κυβέρνησις;

§18ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Νὰ τυπωθοῦν ἐκ νέου καὶ νὰ διανεμηθῶσι.

§19ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἐνδιαφέρει τὸ δημόσιον. Πέρυσιν οἱ βουλευταὶ Κερκύρας ἔφερον πρότασιν περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κερκύρας, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρετήρησεν, ὅτι πολλὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου περιεπλέκοντο εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Κατὰ συνέπειαν ἐξελέχθησαν ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι ἐπεξειργάσθησαν τὸ ζήτημα τοῦτο, μία δὲ τῶν ἐπιτροπῶν τούτων, ἡ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, συνέταξεν ἰδιαίτερον νομοσχέδιον, ἀφορῶν μόνον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου· ἑτέρα δέ, ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐσωτερικῶν, συνέταξε νομοσχέδιον, ἀφορῶν τὴν διανομήν. Τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια συνεχωνεύθησαν εἰς ἕν, ὅπερ εἶναι ἐκκρεμὲς ἐκ τῆς περασμένης συνόδου. Ἐὰν πρόκηται κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἐν συνόλῳ τὰ ζητήματα ταῦτα. Ὥστε ἐγὼ ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἐπεξεργασθῇ, φέρῃ δ’ ἓν νομοσχέδιον, λύον ὅλα τὰ ζητήματα. Ἄλλως εἶναι ἀδύνατον οἱ βουλευταὶ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν λύσιν τοιούτων ζητημάτων ἐπιτυχῶς. Εἶναι δὲ καθαρὰ περιττολογία νὰ ἐρχώμεθα ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ φωνάζωμεν περὶ αὐτῶν.

§20ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου ὑπέβαλον περὶ προσθήκης νέων φόρων, διότι, ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ τοὺς δήμους καὶ τοὺς δημότας, βλάπτει. Πέρυσιν ὑπέβαλον ἴδιον νομοσχέδιον, καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῇ καὶ αὐτὸ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὅπως συζητηθοῦν ἀμφότερα. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κερκύρας· κατ’ ἐμὴν κρίσιν, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον οἱ ἄλλοι, ἐξασφαλίζει ἀτομικὰ συμφέροντα, καὶ ὄχι τὰ τῶν δήμων. Παρακαλῶ δέ, ἐπειδὴ πρόκειται τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια νὰ ἐπανέλθωσιν, ἵνα ἐκλέξωσι τοὺς ἐπόπτας, εἴτε τὰ μέλη καὶ τοὺς ἀναπληρωτὰς αὐτῶν, τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς, ἐπόπται δὲ ἐκλέγονται πάντοτε βουλευταί, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ νόμον, διὰ νὰ μὴ ἐκλέγωνται ἐπόπται οὔτε βουλευταί, οὔτε πρώην βουλευταί, διότι, ἐνόσῳ ἐκλέγονται τοιοῦτοι, οὐδέποτε ἡ διανομὴ τῆς ἐγχωρίου περιουσίας θὰ γείνῃ· ἔχομεν συμφέρον ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ νὰ παρεμβάλλωμεν προσκόμματα, διὰ νὰ μὴ γείνῃ. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§21Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐννοεῖτε, ὅτι κάμνουν προσωπικὰ συμφέροντα οἱ βουλευταί;

§22ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Περὶ τούτου δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε τὴν ἐπαρχίαν μου.

§23ΤΙΝΕΣ. Ποῖοι βουλευταὶ εἶναι ἐπόπται;

§24Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὁ Πολυλᾶς καὶ ὁ Ζερβός· διατί δὲν τὸ λέγεις, κ. Σταμούλη; ἐντρέπεσαι; (Θόρυβος.) Τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου τῶν δήμων ἀφορᾷ ὅλους τοὺς δήμους τῆς νήσους Κερκύρας. Ὅλη ἡ Ἑπτάνησος ἀφωμοιώθη, ἡμεῖς δὲ μόνοι δὲν ἔχομεν ἀφομοίωσιν· ὅλας τὰς προσόδους τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου τὰς λαμβάνει ὁ δῆμος Κερκύρας. Λοιπὸν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ διανεμηθῇ καὶ εἰς τὰς δύο ἐπαρχίας Ὄρους καὶ Μέσης; Διατί νὰ ἀδικώμεθα 17 ἔτη; διατί ἡ Κέρκυρα νὰ τρώγῃ ὅλην τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἐλαίου; διατί ἔγεινεν ἡ ἀφομοίωσις; Ἕνεκα τούτου λοιπόν, διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον διῆλθεν ὅλα τὰ στάδια τοῦ νόμου, ἐπιζητεῖται νὰ γείνῃ ὅ,τι ἔγεινεν εἰς τὰς λοιπὰς νήσους καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν, ἤτοι εἰς τὰς ἐπαρχίας Μέσης καὶ Ὄρους.

§25ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ. Ὁ προλαλήσας εἰσῆλθεν εἰς τὴν οὐσίαν. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπέμβω εἰς τὴν οὐσίαν, διότι δὲν πρόκειται σήμερον περὶ αὐτῆς· παρακαλῶ δὲ μόνον τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ἴδιον νομοσχέδιον περὶ τούτου.

§26Θ. ΖΕΡΒΟΣ. 17 ἔτη ἡ ἐγχώριος περιουσία διανέμεται εἰς τοὺς κατοίκους τῆς χώρας. Ἡμεῖς ἀδικούμεθα. Ζητοῦμεν 17 ἔτη βοήθειαν...

§27ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ. Ἀποταθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§28Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔφερε νομοσχέδιον ἀποτελεσματικόν. Πῶς ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὅλων τῶν ἄλλων νήσων; διὰ τοῦτο θέλομεν καὶ ἡμεῖς (θόρυβος). Νὰ φυλαχθῆτε, διότι εἰς τὰς ὁμιλίας ὅπου θὰ ἔλθουν, θὰ σᾶς προτείνω ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς καύσουν καὶ θὰ σᾶς φλογίσουν ὅλους (θόρυβος). Θὰ ἦναι πρὸς ζημίαν ἰδικήν σας, καὶ θὰ τὸ ἀκούσητε (θόρυβος). Ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη ἡ Βουλὴ καὶ αἱ ἐπιτροπαί, νὰ μένῃ ἀκόμη ἔτσι! (θόρυβος).

§29ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μένει, διότι ἔχομεν συμφέρον ἡμεῖς νὰ μὴ γείνῃ ποτέ· πάντες παρεμβάλλομεν προσκόμματα, ἡμεῖς εἴμεθα οἱ αἴτιοι.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθοῦν;

§31ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ μᾶς τιμωρήσῃ, πρέπει νὰ κάμῃ τὴν διανομήν, διότι μεγαλειτέρα τιμωρία διὰ τοὺς βουλευτὰς Κερκύρας εἶναι ἡ διανομὴ τῆς ἐγχωρίου περιουσίας.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις νόμου τοῦ κ. Σταμούλη;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§34ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα, ἵνα ἡ Κυβέρνησις λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλα αὐτὰ καὶ σχηματίσῃ ἐπιτροπὴν ἀπὸ κατάλληλα πρόσωπα, ἥτις νὰ καταρτίσῃ ἓν νομοσχέδιον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§36ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Νὰ μὴ τυπωθῶσιν, ἀλλὰ νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ σταλῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται ὁ ἀπολογισμὸς τῆς παρελθούσης Συνόδου.)

§38ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Κύριοι, δύο τινα μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ἔλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς εἴπω, πρῶτον, διότι ὀφείλω πᾶν ὅ,τι αἰσθάνομαι νὰ τὸ ἐξηγοῦμαι, καὶ δεύτερον, διότι ἔχω ἓν ἄλλο ἐλάττωμα, τὸ ἐλάττωμα πάντοτε νὰ ἔχω τὴν περιέργειαν νὰ μανθάνω. Ἡ ἀποζημίωσις τῶν Βουλευτῶν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν κανονισμόν, ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος τῶν δαπανῶν δὲν φαίνεται τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐπληρώθη, καὶ φαίνεται ὡς καθαρὸν ὑπόλοιπον ἐκ δραχμῶν... ἐνῷ κατὰ τὴν σημείωσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, ἐπληρώθησαν μόνον δραχμαὶ.... ὥστε πρέπει νὰ τεθῇ ὡς καθαρὸν ὑπόλοιπον δραχμαὶ 18,000. Ἡ ἀποζημίωσις τῶν Βουλευτῶν, ὅσοι εἶναι στρατιωτικοὶ, ἐπληρώθη ἀπὸ τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον ὁλόκληρος· ἀλλ’ ὅπως παρετήρησα, ἐγένετο ἡ κράτησις ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὥστε δὲν προέκυψε καμμία ζημία. Ἓν ἄλλο παρετήρησα, τὸ ὁποῖον βεβαίως ὀφείλω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν· ὅτι οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, τὰ μέλη τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, ἔλαβον ὁλόκληρον τὴν ἀποζημίωσίν των, καὶ συγχρόνως ἐπληρώθησαν καὶ ὁλόκληρον τὴν ἀντιμισθίαν των. Εἶναι σωστὸν αὐτό;

§39Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν ἦσαν ὑπουργοὶ ὅταν ἔλαβον τὴν ἀποζημίωσίν των.

§40ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Μέχρι τῆς 17 Ἀπριλίου ἦσαν ὑπουργοί· ἀπὸ τῆς 10 Μαρτίου...... καὶ ὅμως ἔλαβον ὁλόκληρον τὸ ποσόν.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ μίαν ἡμέραν ἐὰν μείνουν ὑπουργοί, πρέπει νὰ τὴν λάβουν.

§42ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ἆ! πολὺ καλά, εἶναι σωστόν; Ἐὰν ἦναι, πολὺ καλά· (θόρυβος.) Εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ Σύνταγμα; (θόρυβος.) Ἂν τὸ θέλετε, πολὺ καλά.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ τὸν διακόπτετε, κύριοι, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§44ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, εἶχον ἀνάγκην νὰ τὸ ἐξετάσω τοῦτο· ἀφοῦ τὸ θέλετε, δὲν ἐπιμένω. Τώρα ἔχομεν ἔξοδα γραφικῆς ὕλης 800 δραχμάς· αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ θεωρῶ ὑπέρογκον πολύ, διότι 800 δραχμαὶ δὲν ἠμποροῦν ποτὲ νὰ ἐξοδευθοῦν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος συζητεῖτε; τοῦ προϋπολογισμοῦ ἢ τοῦ ἀπολογισμοῦ;

§46ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ βέβαια.

§47ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ τ’ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ πέρυσι.

§48ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, δι’ ἀγορὰν καυσίμων ξύλων εἶναι σημειωμένον ἓν ποσὸν ἀρκετὰ ὑπέρογκον (θόρυβος·) τρεῖς φορὰς ἀνάψαμεν φωτιὰ ἐδῶ, καὶ μᾶς ἔπνιξεν ὁ καπνὸς, ναί, ἢ ὄχι; Λοιπὸν ἔγεινεν αὐτὸ τὸ ἔξοδον; τοῦτο θέλω νὰ μάθω· (θόρυβος.) Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ χωρατεύωμεν δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλὰ πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ αὐτὸ εἶναι, τοῦτο εἶναι, διότι τὴν ξένην γυναῖκα καὶ τὴν ξένην σακκοῦλαν εὔκολα τὴν μεταχειρίζεται ὁ ἄλλος (θόρυβος.) Ἐρχόμεθα παρακάτω, φωτισμὸς τοῦ Βουλευτηρίου 2,500· αὐτὰ ἐξωδεύθησαν; Ἐὰν ἐξωδεύθησαν, μάλιστα.

§49ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δὲν ὑπάρχουν δικαιολογητικὰ ἔγγραφα;

§50ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Εἶναι ὅλα· δὲν λέγω, ὅτι ἐγὼ τὰ θεωρῶ πλαστά.

§51ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ νὰ τὰ εἴπητε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν κατόπιν.

§52ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Τὰ λέγω τώρα, διὰ νὰ τὰ εἰπῶ καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν κατόπιν.

§53Α. ΡΟΥΚΗΣ. Θέλει νὰ θέσῃ ἕνα φραγμὸν διὰ τὸ μέλλον.

§54ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Βέβαια, ὅ,τι ἔγεινε πλέον ἔγεινεν. Ἔπειτα εἰς μίαν κατάστασιν βλέπω «ἀπρόβλεπτα ἔξοδα 800 δραχμάς»· δὲν ἠξεύρω τί εἶναι αὐτὰ τὰ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα. Τώρα ἔχομεν 40 δραχμὰς κατὰ μῆνα, διὰ νὰ πληρώνωνται 4 πρόσωπα ὡς καθαρισταί. Ἐγὼ δὲν εἶδα τί καθαριότητα ἔχομεν.

§55ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι περιττὴ ἡ καθαριότης;

§56ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ὄχι, δὲν ἐννοῶ βέβαια τοῦτο· εἶναι ἀναγκαία. Βλέπω ἐδῶ, ὅτι πληρώνονται ἕνας Μπαρμπακώστας, ἕνας ἄλλος...

§57ΤΙΝΕΣ. Τὰ ὅλον ποσόν;

§58ΚΟΤΤΑΡΗΣ. 300 δραχμάς.— Βλέπω καὶ τὸ ἄλλο, κύριοι, τὸ ὁποῖον δὲν βλέπω ἀναγκαῖον, καὶ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, καὶ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκλείψῃ, διότι ἡ γραφικὴ αὐτὴ ὕλη μετέβαλε τὴν αἴθουσαν εἰς ἰδιαίτερα γραφεῖα, καὶ τὰ καθίσματα αὐτὰ πρέπει νὰ ἐκλείψουν. Εἶμαι γνώμης λοιπὸν αὐτὰ νὰ λείψουν.

§59Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ γραφεῖα ἀπ’ ἔξω πρέπει νὰ λείψουν, εἶναι πολὺ κακὸν πρᾶγμα.

§60ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Εἶδα καὶ ἓν ἄλλο, κύριοι, περίεργον, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ εἴπω.

§61ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, νὰ τὸ εἰπῇς.

§62ΚΟΤΤΑΡΗΣ. 15 ὀκάδες μελάνη ἐξωδεύθη! εἶναι σωστὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; (θόρυβος.) Ἀφοῦ 800 δρ. ἐξωδεύσαμεν εἰς τὴν ἐκτύπωσιν τῶν νομοσχεδίων, ἔχομεν καὶ τόσον ἔξοδον διὰ τὸ μελάνι. Ἀλλὰ θὰ παραστήσω καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα, κύριοι, διὰ τὴν περιέργειάν μου· ὁ κ. Βαλτινὸς ἔλαβεν ὁλόκληρον τὴν ἀποζημίωσίν του, ἐπληρώθη δὲ καὶ ὡς ὑπουργός· πληρώνεται 223 δραχμὰς ἀφ’ ἧς ἔληξεν ἡ Σύνοδος καὶ ἐντεῦθεν.

§63ΤΙΝΕΣ. Ἔγεινεν ἡ κράτησις.

§64ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ὄχι, δὲν ἔγεινεν. Ἐπῆγα εἰς τὸ ταμεῖον ἐγώ (θόρυβος.) Ἐγὼ, κύριοι, ἔχω ὅλως ἀντίθετον ἰδέαν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ διπλᾶ (θόρυβος.) Τέλος πάντων, κύριοι, αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ φέρω ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τῶν 18,737 μετενεχθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἤθελον, κύριοι, νὰ κάμω καὶ τὴν ἀνάπτυξιν διὰ τὸ κονδύλιον «ἀγορὰ καὶ δετικὰ βιβλίων,» ἀλλὰ ἔγεινεν ὅ,τι ἔγεινεν· ἐπιφυλάσσομαι νὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις μου εἰς τὸν ὑποβληθησόμενον προϋπολογισμόν.

§65ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, λαμβάνω τὸν λόγον οὐχὶ ὡς ὑπουργὸς, ἀλλ’ ὡς πρόεδρος τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον ἔχων ὑπογεγραμμένον καὶ ἐπικεκυρωμένον τὸν ἀπολογισμὸν, τοῦ ὁποίου κονδύλια τινὰ ἐπέκρινε μετὰ τοσαύτης αὐστηρότητος ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι τὰ μικρὰ κονδύλια, περὶ τῶν ὁποίων τόσον λόγον ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Δωρίδος, διαχειρίζεται ὁ Διευθυντὴς καὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Γραφείου, ἀλλ’ ὁ Πρόεδρος ἑκάστοτε ἐπιθεωρεῖ καὶ ἐξελέγχει τὰς παρουσιαζομένας ἀποδείξεις. Εὔκολον εἶναι εἰς πάντα, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ καθέκαστα, δὲν ἐμελέτησε τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται εἰς τὸ Βουλευτήριον, νὰ κρίνῃ καὶ νὰ ἐπικρίνῃ τὰ γενόμενα κατὰ τὸ δοκοῦν, ἀλλ’ ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἤμην εἰς καθημερινὴν συνάφειαν μὲ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐπαρουσίαζον ἑκάστοτε τοὺς λογαρισμοὺς καὶ τὰς ἀποδείξεις τῶν γενομένων ἐξόδων, ὁ ὁποῖος εἶχον καθῆκον νὰ ἐρευνῶ μ’ ὅλην τὴν ἀκρίβειαν τὰ πράγματα, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἀκρίβειαν, μὲ τὴ μεγαλειτέραν φειδὼ καὶ μὲ τὴν μεγαλειτέραν οἰκονομίαν, καὶ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι μὲ τόσην αὐστηρότητα ἐπικρίνονται, ἐκπληροῦν καὶ ὡς πρὸς τοῦτο μ’ ὅλην τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀκρίβειαν τὸ καθῆκόν των. Τί χρειάζονται, λέγουν, τ’ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα; Παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει πολλὰς ἐπιτροπὰς, ὅτι πολλάκις προσέρχονται τὰ περισσότερα μέλη τῶν ἐπιτροπῶν καὶ ἀπαρτία δὲν γίνεται, μανθάνουν δὲ ὅτι ἄλλα μέλη, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ προσέλθουν εἴτε διότι πάσχουν, εἴτε διότι ὑπάρχει χειμὼν βαρύς· ὅθεν, διὰ νὰ μὴ σταματήσῃ ἡ ἐργασία, γίνεται ἡ ἀσήμαντος δαπάνη διὰ μίαν ἅμαξαν· ἄλλοτε, κύριοι, παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη φωτισμοῦ, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ ἐργάζονται τὴν νύκτα.

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι περιττά, κύριε ὑπουργέ, αὐτά.

§67Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν τὰ ἐθεώρησε κανεὶς σπουδαῖα (θόρυβος).

§68ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν γραφικὴν ὕλην καὶ τὸν χάρτην, μὴ λησμονῆτε, κύριοι, τὴν σωρείαν τῶν νομοσχεδίων.

§69ΦΙΛΗΜΩΝ. Δύο λόγους, κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς εἴπω καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν νομοσχεδίων, μολονότι δὲν ἀνήκει εἰς τὴν δικαιοδοσίαν μου. Πέρυσιν ὑπεβλήθησαν διακόσια πεντήκοντα νομοσχέδια καὶ προτάσεις εἰς τὴν Βουλὴν· τυποῦνται ἑκάστου νομοσχεδίου πεντακόσια ἀντίτυπα· ἑκάστη δεσμὶς χάρτου περιέχει τετρακόσια φύλλα χάρτου, τιμᾶται δὲ πρὸς δραχμὰς τέσσαρας ἑκάστη. Ὑπολογίσατε ἤδη ὑμεῖς αὐτοί, ἐὰν διακόσιαι δεσμίδες χάρτου πρὸς τέσσαρας δραχμὰς δὲν φέρουν δαπάνην ὀκτακοσίων δραχμῶν. (Θόρυβος.) (Ἐπιψηφίζεται δι’ ἀναστάσεως ὁ ἀπολογισμός.)

§70ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, κύριοι, εἶδον ἐν τῇ πατρίδι μου ἡμέραν τινὰ κίνησιν μεγάλην ἐνόπλου δυνάμεως, ἔτρεχον τῇδε κἀκεῖσε χωροφύλακες, ὑπομοίραρχος, ἔφορος κτλ. καὶ ὑπέθεσα, ὅτι περὶ σοβαροῦ τινος κατὰ τῆς δημοσίας τάξεως ἐγκλήματος ἐπρόκειτο· πόσον ὅμως συνεκινήθην, ὅτε μετ’ ὀλίγον βλέπω καὶ παρουσιάζουν ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀγορᾶς τοῦ Πόρου τρεῖς σάκκους ξυλανθράκων· ἦτο τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος. Ἔγκλημα φοβερὸν, πῶς ὑλοτόμησες ἄνευ ἀδείας καὶ ἐζημίωσες τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἔλεγον εἰς τὸν ἔχοντα. Ἐκ τῶν τοιούτων ἐπαρχιακῶν ἐντυπώσεων ὡρμήθη βεβαίως καὶ ὁ κ. Κότταρης εἰς τὸ νὰ ἐξελέγχῃ μετὰ φειδοῦς τὴν διαχείρισιν τοῦ ἐθνικοῦ χρήματος, εἶναι δὲ ἀξιέπαινος, διότι ἐπιτηρεῖ τὸν δημόσιον πλοῦτον· ἀλλὰ τὰ πράγματα, ὡς ἐξετέθησαν ὑπὸ τοῦ πρώην κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀπέδειξαν, ὅτι ὀρθῶς ἔχει ὁ ἀπολογισμὸς καὶ ὅτι αἱ δαπάναι εἶναι δεδικαιολογημέναι.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐτελείωσε.

§72ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τέλος πάντων ἂς συμπληρώσω τὴν ἰδέαν μου· τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον κατοικεῖ εἰς τὸν κ. Κότταρην, εἴθε νὰ ἦναι εἰς πάντας ἡμᾶς (Θόρυβος) ζωηρόν. Ἐγὼ ὅμως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, θὰ ἦμαι πάντοτε ὄχι λίαν αὐστηρός, καθὰ ὑπολογίζων, ὅτι εἶναι ἐλαχίστη ἀπέναντι ὅσων δαπανᾷ μία ἄλλη ἐξουσία· εἶναι μηδέν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. (Ἐπιψηφίζεται τὸ Κεφάλαιον Αʹ.) Κεφ. Βʹ. Ὁ Συντάκτης τῶν πρακτικῶν παραπονεῖται, ὅτι ἡ μισθοδοσία του εἶναι μικρὰ καὶ ζητεῖ αὔξησιν, τὸ αὐτὸ δὲ ζητεῖ καὶ ὁ γραφεὺς τῆς Βουλῆς Ξενοφῶν Γραμματικόπουλος, ὅστις εἶναι ἐργατικώτατος· οὗτος λαμβάνει 150 δραχμάς.

§74ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Νὰ λάβῃ 200.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§76ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος, ἂν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ ν’ αὐξήσῃ τὸν μισθὸν τῶν ὑπαλλήλων, φρονῶ ὅμως, ὅτι τοῦτο δὲν γίνεται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ διὰ τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ὁ Κανονισμὸς προσδιορίζει καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν μισθοδοσίαν· ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γείνῃ καμμία μεταβολὴ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἂν προηγουμένως δὲν γείνῃ μεταβολὴ εἰς τὸν Κανονισμόν.

§77ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ δεχθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον, διότι θὰ ἔχωμεν παράπονα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, τέσσαρες στενογράφοι λαμβάνουσι 280 δραχμάς, εἷς δὲ 200. Ἡ λογιστικὴ ἐπιτροπὴ προσέθηκε καὶ εἰς τὸν μισθὸν τούτου 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἀλλὰ, κατὰ τὴν ἐκφρασθεῖσαν γνώμην, θὰ μένῃ καὶ αὐτὸς μὲ τὸν μισθὸν, ὃν λαμβάνει.

§79ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Διατί δὲν λαμβάνει αὐτὸς ὅσον μισθὸν καὶ οἱ ἄλλοι;

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς οὕτω λέγει. (Θόρυβος.)

§81ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς καθήσωσι, κ. Πρόεδρε, οἱ ἱστάμενοι, ὅπως ἀκούσωμεν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι.

§83ΑΡΙΣΤ. ΡΟΥΚΗΣ. Ἤθελον νὰ μάθω, κ. Πρόεδρε, οἱ στενογράφοι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου τί ὑπηρεσίαν κάμνουν; Βλέπω ἐδῶ ἓν κονδύλιον ἐκ δραχμῶν 16,800· πῶς δικαιολογεῖται; (Θόρυβος.) Ἔχομεν ἕδραν διδασκάλου τῆς στενογραφίας ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ ἐπὶ ἐπιμισθίῳ, καὶ βεβαίως ἡ διδασκαλία του ἀπέφερε καρπούς, ὥστε νὰ δυνάμεθα ν’ ἀντικαταστήσωμεν ἐκείνους ἐκ τῶν στενογράφων, οἵτινες δὲν θέλουν τυχὸν νὰ ὑπηρετήσωσιν.

§84Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐννοῶ τὸν ζῆλον τῶν προτεινόντων οἰκονομίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ οἱ τοσοῦτον θερμῶς ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου συνηγοροῦντες ἐνέκυψαν ἆρά γε εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ὑπηρεσίας; Ἂν περισσότερον ἐνέκυπτον, θὰ ἦσαν ἐν γνώσει τῶν δυσχερειῶν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ βεβαίως δὲν θὰ ἐπρότεινον τοιαύτας μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ βλάψωσι τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐθεώρησεν ὡς τι ἐπιβλαβὲς τὴν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος μισθοδότησιν τῶν στενογράφων τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ οἱ στενογράφοι ἐσπούδασαν αὐτὸ τὸ ἔργον, ἵνα ζήσωσι, δὲν δύνανται δὲ νὰ συντηρῶνται διὰ τοῦ μισθοῦ τῶν ἕξ μόνον μηνῶν, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἦναι διαρκὴς ὁ μισθός των, ὡς καὶ τόσων ἄλλων ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ μάλιστα προτείνω νὰ συμπεριληφθῶσι μεταξὺ τῶν διαρκῶν ὑπαλλήλων καὶ οἱ δύω βοηθοὶ τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, οἵτινες εἶναι ἄνθρωποι λόγιοι, καὶ πρέπει νὰ ἔχωσιν, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, διαρκῆ μισθόν. Γνωρίζετε πόσον ἀνεπτύχθη ἡ ὑπηρεσία τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, καὶ ὅμως οὐδέποτε ἠθελήσαμεν νὰ ἐννοήσωμεν τὴν σπουδαιότητα τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Προτείνω, ἵνα προστεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀνάλογος πίστωσις, ὅπως μισθοδοτῶνται ἐφ’ ὅλον τὸ ἔτος καὶ οἱ βοηθοὶ τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου.

§85Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας μὲ παρεξήγησεν Ἐγὼ δὲν κατώρθωσα ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου νὰ ἦμαι ἐνήμερος τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ διὰ τοῦτο ἠρώτησα ποίαν ὑπηρεσίαν κάμνουν οἱ στενογράφοι κατὰ τὰς διακοπάς. Ἐπειδὴ εἶπεν ὁ κ. Στάϊκος, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις, ἐγὼ λέγω, ὅτι ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι γινώσκουν τὴν στενογραφίαν.

§86ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Στάϊκος, προσθέτω καὶ ἐγὼ τὰ ἑξῆς. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἐννοήσωμεν τὴν πάλην μεταξὺ κεφαλαίων καὶ ἐργασίας· ἡ ἐργασία δὲν ἀμείβεται δεόντως, διότι εὑρίσκονται ἄνθρωποι, οἵτινες περὶ τὰ τέλη τοῦ βίου των δὲν ἔχουν νὰ ζήσωσι. Δὲν πρέπει λοιπὸν κανεὶς νὰ ὑπολογίζῃ τὴν ἀξίαν τῆς ἐργασίας μὲ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖται ἐντὸς τῆς ἡμέρας· ὁ ἐργάτης πρέπει νὰ ἔχῃ ἀποκατάστασιν. Πρόκειται περὶ τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ ἔργον τοῦ στενογράφου· νομίζω, ὅτι ὀλίγα τοῖς δίδομεν, διότι πρέπει νὰ φροντίσωμεν καὶ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ μέλλοντος αὐτῶν· εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον δύναται μετ’ ὀλίγα ἔτη νὰ τοὺς καταστήσῃ τυφλούς· ἡ ἐργασία των δὲν πληρώνεται ἀρκούντως.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀντὶ 24,960 ἐλαττοῦται εἰς 24,000, ἀφαιρουμένων 960 δραχμῶν, ἤτοι τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ ἑνὸς στενογράφου. (Ἐπιψηφίζεται τὸ Κεφ. Γʹ). Κεφ. Δʹ. Ἄρθρον 1.

§88ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Κύριοι, ὁ μισθὸς τοῦ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου πρὸς δραχμὰς 300 κατὰ μῆνα, τὸ ὅλον 3,600, προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ, ὡς ἐπίσης καὶ ὁ μισθὸς βοηθοῦ πρὸς σύνταξιν τοῦ καταλόγου τῆς βιβλιοθήκης πρὸς δραχμὰς 120, τὸ ὅλον 1440, προτείνω ἐπίσης ν’ ἀπαλειφθῇ, διότι δὲν εἴμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν νὰ δαπανῶμεν αὐτὰ τὰ ποσὰ δι’ ἀγορὰν βιβλίων, διότι ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀγοράσωμεν λόγχας.

§89Τ. ΦΙΛΗΜΩΝ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ εἴπω. Ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς σήμερον ἀριθμεῖ ὑπὲρ τὰς ὀγδοήκοντα χιλιάδας τόμους, ὧν ἡ ἀξία ὑπερβαίνει τὸ ἑκατομμύριον. Ἡ περιουσία αὕτη ἢ θὰ καταστραφῇ ἢ θὰ κατασταθῇ ἄχρηστος, ἂν μὴ σπεύσωμεν νὰ συντάξωμεν τὸν ἀπαιτούμενον κατάλογον. Ἀπευθύνομαι πρὸς ἐκείνους τῶν Βουλευτῶν, οἵτινες ἔχουσιν ἔστω καὶ μικρὰς βιβλιοθήκας, ἐὰν δύνανται εὐκόλως νὰ εὑρίσκωσιν ὅ,τι ἂν θέλωσι βιβλίον, κατάλογον μὴ ἔχοντες τακτικόν. Διὰ τοῦ καταλόγου δύναται πᾶς τις νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν βιβλίων, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἰδιῶται καὶ οἱ πτωχοὶ μαθηταὶ πρὸ πάντων, οἵτινες δὲν δύνανται ν’ ἀγοράσωσι τὰ βιβλία, ἅτινα σήμερον κατήντησαν βαρύτιμα. Διὰ τοῦτο εἰς ὅλα τὰ ἔθνη τὰ πολιτισμένα, ἅτινα γνωρίζουσι τὴν ἀξίαν τῆς διανοητικῆς ἀναπτύξεως, ἱδρύονται βιβλιοθῆκαι μέχρι τῶν ἐσχάτων χωρίων. Μὲ μόνον τὰ τουφέκια οὔτε δημιουργοῦνται τὰ ἔθνη, οὔτε προοδεύουσιν. Ἐκεῖνος δὲ, ὅστις μέλλει νὰ καταλάβῃ τὴν προτεινομένην θέσιν, εἶναι πρόσωπον, ὅπερ ἐσπούδασεν εἰδικῶς τὸ ἔργον, εἶναι συγγραφεὺς γνωστὸς ἐν Εὐρώπῃ, εἷς δὲ τῶν ὑποτροφίᾳ τῆς Κυβερνήσεως εὐδοκιμησάντων, εἶναι ὁ Νικόλαος Πολίτης. Οὗτος συνέταξε καὶ τὸν κατάλογον τῆς βιβλιοθήκης τῆς Χίου. Ἐντὸς ἑνὸς ἔτους θὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον αὐτό, οὕτω δὲ διὰ δαπάνης τετρακισχιλίων δραχ. θὰ σώσωμεν περιουσίαν ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον καὶ θὰ μάθωμεν τί ἔχομεν. Ἀπευθύνομαι πάλιν εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς, οἵτινες γνωρίζουσι τὴν ἀξίαν τῆς βιβλιοθήκης καὶ ποίας ὑπηρεσίας προσφέρει· λέγω δὲ, ὅτι, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια, θὰ συμβῇ ὅ,τι συνέβη καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, ἀφ’ ἧς ἀφῃρέθησαν 45,000 τόμοι, ἐννοεῖται δὲ οἱ πολυτιμότεροι καὶ οἱ σπανιώτεροι. Δὲν πρέπει ἡ Βουλή, χάριν οἰκονομίας εὐτελοῦς ποσοῦ νὰ ἀφήσῃ ἔκθετον ἐθνικὸν ἵδρυμα μεγάλης ἀξίας.

§90ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, ἐπειδὴ εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν τὸ θέλω, διότι αὐτὴ ἡ ἐποχή, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, δὲν εἶναι ν’ ἀγοράζωμεν γράμματα, διότι τὰ γράμματα κατήντησαν μία πεντάρα. Ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀγοράσωμεν ὅπλα καὶ πολεμοφόδια. Προτείνω λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ καὶ αὐτὸ τὸ κονδύλιον τῶν 30 χιλιάδων δραχμῶν δι’ ἀγορὰν βιβλίων καὶ δετικά. Ὅταν ἔχωμεν ἀνάγκην ν’ ἀγοράσωμεν, τότε πρέπει νὰ τὰ ἐξετάζωμεν πρῶτον καὶ ἔπειτα νὰ τὰ ἀγοράζωμεν. Ὁ κ. Φιλήμων μᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην ἔχουν βιβλιοθήκας· ἐγὼ δὲν ἤκουσα νὰ λογαριάζουν τόσας βιβλιοθήκας ἔχει ἡ Ῥωσσία, τόσας βιβλιοθήκας ἡ Γαλλία· ἤκουσα ὅμως νὰ λέγουν πόσον στρατὸν ἔχουν καὶ ὄχι βιβλία, διότι αὐτὰ δὲν τὰ θεωροῦν κατάλληλα, διὰ νὰ πολεμήσωσι τὸν ἐχθρόν. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς ὅσα εἶπον.

§91ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐγὼ τοῦ λογιστικοῦ. Αὐτὸ τὸ κονδύλιον ἐπροτάθη καὶ παμψηφεὶ ἐνεκρίθη· ἦτο δὲ καὶ ὁ κ. Κότταρης σύμφωνος.

§92ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§93ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πῶς δυνάμεθα νὰ ἠξεύρωμεν τί βιβλία ἔχομεν, ἐὰν δὲν ἔχωμεν κατάλογον; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ βιβλιοθήκη ἄνευ καταλόγου, δὲν πρέπει δὲ διὰ 4,000 δραχμὰς νὰ γίνεται τόσος πάταγος, προκειμένου περὶ τοιαύτης βιβλιοθήκης.

§94ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βλέπω ὑπογεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν κ. Μυκώνιον μὲ τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι θεωρεῖ διαγραπτέαν πᾶσαν δαπάνην, ἥτις δὲν προβλέπεται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Ἐδῶ ἄλλα μᾶς λέγει.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κότταρης προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ τῶν 3,600 δραχ. διὰ τὸν μισθὸν τοῦ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου, ἐπίσης καὶ τὸ ποσὸν 1,440, διὰ τὸν μισθὸν τοῦ βοηθοῦ, τουτέστι 5.040. (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ πρότασις αὕτη.)

§96ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ἐπιμένω ν’ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς τὸ κονδύλιον περὶ ἀγορᾶς βιβλίων.

§97ΦΙΛΗΜΩΝ. Αἱ δαπάναι ἐφέτος εἶναι κατὰ 11,000 ὀλιγώτεραι. (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἀπάλειψις, γίνεται δὲ δεκτὸν τὸ Κεφ. Δʹ, εἶτα δὲ τὸ Κεφ. Εʹ καὶ τὸ σύνολον τοῦ προϋπολογισμοῦ.)

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν τεθέντων εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, χθὲς ἐμείναμεν εἰς τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Φιλήμονος καὶ Ζηνοπούλου καὶ τὴν ὑποτροπολογίαν τοῦ κ. Ῥάλλη. Ἐπειδὴ δὲ τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει καὶ εἰς τὸν συνταγματάρχην Τασούλαν Πλέσσαν, οὗτος ἀπηύθυνεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφοράν. (Ἀναγινώσκεται.) «Πρὸς τὴν Βουλὴν Ἐκ τῶν σήμερον δημοσιευθέντων πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς Συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς ἐπληροφορήθην, ὅτι συζητεῖται ἐν αὐτῷ νομοσχέδιον ἀφορῶν εἴς τε τοὺς δυνάμει τοῦ ΧΟΔʹ νόμου τεθέντας εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικούς, τοὺς ὑπὸ τῶν δικαστηρίων δικαιωθέντας, καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς νῦν διατελοῦντας ἐν ἄλλῃ καταστάσει ἐκείνης, ἐφ’ ᾖ δι’ ὁριστικῶν καὶ ἀμετακλήτων δικαστικῶν ἀποφάσεων ἐδικαιώθησαν. Διατελῶν εἰς τὴν δευτέραν ταύτην κατηγορίαν καὶ ἐκ τούτου εὐλόγως ὑποθέτων, ὅτι ἡ γιγνομένη συζήτησις ἀφορᾷ καὶ εἰς ἐμέ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ ἀναγγείλητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἐπ’ ἐμοί, καίπερ εὐγνωμονῶν ἐπὶ τῇ μελετωμένῃ νομοθετικῇ προνοίᾳ, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ παραιτηθῶ τῆς ἐκ ταύτης ὠφελείας. Τοῦτο δὲ πράττω, διότι ἀδιστάκτως φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα περὶ οὗ πρόκειται ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ Βασιλέως, παρ’ οὗ προσδοκῶ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ προσγενομένου μοι ἀδικήματος, πεποιθὼς εἰς τὴν εὐθυδικίαν καὶ τὴν γενναιοφροσύνην τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 15 Νοεμβρίου 1880. Εὐπειθέστατος

§99Τ. ΠΛΕΣΣΑΣ. Συνταγματάρχης.»

§100ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐπειδὴ ὁ λόγος, ὅστις ὑπηγόρευσε τὴν ὑποβολὴν τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ζηνοπούλου καὶ ἐμοῦ, εἶναι ὁ τῆς ἐπανορθώσεως τοῦ ἀδικήματος, ὅπερ ἐγένετο εἰς τὸν ἀναφερόμενον στρατιωτικόν, καὶ ἐπειδὴ αὐτὸς κρίνει, ὅτι δι’ ἄλλης ὁδοῦ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ θεραπεία, ἀποσύρομεν τὴν τροπολογίαν, ἣν ὑπεβάλομεν· πεποίθαμεν δὲ, ὅτι θέλει ἐπέλθει ἡ ἐπανόρθωσις τοῦ ἀδικήματος. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις γινώσκει καλῶς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν συναδέλφων, καὶ ἰδίως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικοῦ, θέλει πράξει ὅ,τι δύναμις αὐτῷ, ὅπως, ἰδίως κατὰ τὰς κρισίμους ταύτας ἐθνικὰς περιστάσεις ἐξαλείψῃ καὶ τὰ τελευταῖα ἴχνη ἀδικήματος παρελθόντος.

§101ΡΟΥΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν ἰδέαν αὐτὴν τοῦ κ. Φιλήμονος, ἀλλὰ πολὺ ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ ὑπάρχουν εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν καὶ ἄλλοι· ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποσύρῃ τὴν τροπολογίαν ὁ κ. Φιλήμων· ἐὰν δὲ τὴν ἀποσύρῃ, τὴν υἱοθετῶ ἐγώ.

§102ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν, ἐὰν ἦναι καὶ ἄλλοι, νὰ δικαιωθῶσιν.

§103ΡΟΥΚΗΣ. Γενικῶς.

§104ΦΙΛΗΜΩΝ. Βεβαίως γενικῶς ὅλοι πρέπει νὰ δικαιωθῶσιν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀποσύρετε τὴν τροπολογίαν;

§106ΦΙΛΗΜΩΝ. Μὲ τὴν σύστασιν ὄχι μόνον δι’ αὐτόν, ἀλλὰ δι’ ὅλους.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Χθὲς, κύριοι, τινὲς τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἐζήτησαν νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρότασις νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς μάλιστα εἶπεν, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ προηγηθῇ.

§108ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κυρωθῇ, περὶ ἐξαιρέσεων. Παρακαλοῦμεν νὰ συζητηθῶσιν αἱ ἐξαιρέσεις.

§109ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῶν προτάσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Φρονῶ, ὅτι σύμπασα ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ νὰ προταχθῇ πάσης ἄλλης συζητήσεως αὐτό, καθόσον μετ’ αὐτοῦ συνδέονται καὶ ἄλλαι τροπολογίαι.

§110Α. ΖΕΡΒΟΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὑπεβάλομεν, ἐπῆλθε μία τροπολογία. Νὰ συζητηθῶσι συγχρόνως.

§111ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν νὰ προβῶμεν σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου περὶ ἀπαλλαγῶν, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ὑπάρχει διάταγμα, καθ’ ὃ τὰ δικαστήρια ἀποφαίνονται ἐπὶ τῶν αἰτήσεων περὶ ἀνικανότητος τῶν γονέων, ὧν οἱ ὑπὲρ τὸ 21ον τῆς ἡλικίας υἱοὶ καλοῦνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Γνωστὸν δέ, ὅτι τὰ δικαστήρια ἄλλα μὲν ἐδέχθησαν, καὶ ἄλλα δὲν ἐδέχθησαν νὰ δικάσωσιν ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τούτων, λόγῳ, ὅτι δὲν ὑποχρεοῦνται ὑπὸ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ἀλλὰ σήμερον, ὅτε πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τῶν διαφόρων ἀπαλλαγῶν τῶν ἄνω τοῦ 21 ἔτους ἡλικιῶν, νομίζω ἄτοπον νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦτο τὸ διάταγμα ἢ μᾶλλον ἐγκύκλιος διαταγή, ἧς τὸ περιεχόμενον ἔδει νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§112ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ διατάγματος τοῦ φέροντος τὸν ἀριθ. 1 εἰς τὸν κατάλογον τῶν νομοσχεδίων, καὶ τὸν ἀριθμὸν 11 εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τῷ ὄντι, εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δύνανται νὰ γείνωσι τροπολογίαι, δὲν ἔχουν δὲ καμμίαν σχέσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεγαρίδος εἶπε, διότι τὰ δικαστήρια δυνάμει τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας κρίνουσι καὶ ἐξετάζουσιν, ἐὰν οἱ γονεῖς ὑπερέβησαν τὰ 70 ἔτη. Ἐξεδόθη ὅμως καὶ ἕτερον διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλησαν νὰ δώσωσιν εἰς τὰ δικαστήρια ἁρμοδιότητα, ἵν’ ἀποφανθῶσι καὶ περὶ τῆς ἀνικανότητος τῶν προσώπων. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν νομοθετικὴν κύρωσιν.

§113ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον διάταγμα, διαταγὴ ὑπάρχει.

§114ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι τοῦτο γίνεται διὰ μόνους τοὺς ἔχοντας ἡλικίαν 21 ἔτους· ἀλλὰ κατόπιν ἐγεννήθη ζήτημα διὰ τοὺς ἐπιστράτους τοὺς ἔχοντας γονεῖς ἀνικάνους. Τότε τὸ ὑπουργεῖον ἐνόμισεν, ὅτι καταλληλοτέρα τῶν δικαστηρίων ἀρχὴ πρὸς ἐξέλεγξιν τοῦ λόγου τῆς ἀνικανότητος, οὐδεμία ἄλλη ὑπάρχει, καὶ ἐξέδωκεν ἐγκύκλιον, δι’ ἧς, ἐξ ἀναλογίας τῶν διὰ τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 ἔτους ἐν τῷ νόμῳ ὁριζομένων, παρεπέμπετο εἰς τὰ δικαστήρια ἡ βεβαίωσις τῆς ἀνικανότητος τοῦ πατρὸς καὶ ἐπὶ τῶν ἀνωτέρων ἡλικιῶν. Νῦν δὲ, ὅτε νομοθετοῦμεν περὶ τῶν ἀπαλλαγῶν τῶν ἡλικιῶν τούτων, πῶς δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ὁρίσωμεν ποία θέλει εἶναι ἡ ἁρμοδία πρὸς ἐκτίμησιν τῶν λόγων αὐτῶν ἀρχή;

§115ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ στρατολογικὰ συμβούλια εἶναι ἁρμόδια.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ἀπαλλαγῶν, ἤτοι περὶ ἐξετάσεως παρὰ τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων τῶν αἰτήσεων καὶ τῶν περιστάσεων τῶν εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 6, 33, 35, 36 καὶ 70 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ὑπαγομένων στρατευσίμων ἐν γένει.

§117ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπεβλήθησαν πολλαὶ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνατρέπουν ὅλας τὰς διατάξεις. Σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναγνωσθῶσιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν βʹ. καὶ γʹ. συζήτησιν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ πρότασις νόμου.

§119ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς τροπολογία. Ἄρθρον 1.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐδῶ φέρω μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν. Ἐπειδὴ κυροῦται διάταγμα, τὸ ὁποῖον καὶ τροποποιεῖται, δὲν πρέπει ὁ νόμος νὰ λέγῃ: κυροῦται ὑπὸ τὰς τροποποιήσεις. Τὸ διάταγμα κυροῦται ἀνεπιφυλάκτως, διὰ δὲ τῶν ἄλλων ἄρθρων, ἀφορώντων εἰς τὸ μέλλον, τροποποιεῖται. Ἐὰν μείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, ὅ,τι μέχρι τοῦδε κατὰ τὸ διάταγμα ἐγένετο, κακῶς ἐγένετο, ἐνῷ οὗτος δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐννοεῖ, ὅτι διὰ τὸ μέλλον μόνον γίνονται αἱ τροποποιήσεις. Ἑπομένως τὸ πρῶτον ἄρθρον δέον νὰ λέγῃ ἁπλῶς, ὅτι κυροῦται τὸ διάταγμα, καὶ κατόπιν τ’ ἄλλα ἄρθρα νὰ καθιερῶσι διὰ τὸ μέλλον τὰς τροποποιήσεις.

§121ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βέβαια κυροῦται ὅπως ἔχει, γίνονται δὲ προσθῆκαί τινὲς διὰ τὸ μέλλον. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ τέταρτον.)

§122ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχουσιν αἰτήσεις, αἵτινες ἤδη ἐξεδικάσθησαν. Ὅθεν ἡ λέξις γενόμεναι πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως ἐκκρεμεῖς, διότι μόναι αἱ μὴ μέχρι τοῦδε ἐκδικασθεῖσαι ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν παραπέμπονται εἰς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια.

§123ΤΙΝΕΣ. Εἶναι 6 χιλιάδες.

§124ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, ἐπειδή, ἂν ἀποσταλῶσιν εἰς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια καὶ κάμωσι ὅλον αὐτὸν τὸν γύρον, θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός, καλὸν εἶναι νὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἄλλα μέλη.

§125ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Τὴν θεραπείαν τῆς ἀνάγκης, ἣν παρέστησεν ὁ κ. Δουζίνας, προεῖδεν ἡ ἐπιτροπή, ἥτις ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπρότεινε τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ 10 ἄρθρου αὐτοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου)

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας. Ἐνταῦθα εἶναι ἡ τροπολογία τῶν Βουλευτῶν Βονίτσης.

§127ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§128ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔχομεν δεδομένον, ὅτι τὰ κακουργιοδικεῖα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ληστείας φέρονται ἀπό τινος καιροῦ αὐστηρότατα, ἡ δὲ ἀφαίρεσις ἀπὸ τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν τῆς ἐκδικάσεως τῆς ληστείας εἶναι μία μομφὴ πρὸς αὐτά. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἄλλοτε ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία ἀφεῖλεν ἀπὸ τὰ κακουργιοδικεῖα τὴν ἐκδίκασιν τῆς ναυταπάτης.

§129ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1844 τὸ ἐπέτρεψε.

§130ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διότι τότε ἐγένοντο πολλὰ σκάνδαλα, καὶ μάλιστα ἡ ἀθώωσις ἐν Σύρῳ ἐσκανδάλισε τόσον πολύ, ὥστε ἔβλαψε τὸ ναυτικὸν τῆς Ἑλλάδος. Εἰς ἄλλα ἐγκλήματα πιθανὸν οἱ ἔνορκοι νὰ παρεκτρέπωνται, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἐκδικάσεως τοῦ ἐγκλήματος τῆς ληστείας δὲν παρεξετράπησαν ποτέ, ἀλλ’ ἐδείχθησαν αὐστηρότατοι, καὶ τοῦτο, διότι δὲν γίνεται καμμία ἐνέργεια, οὐδὲ τολμᾷ τις νὰ ἐνεργήσῃ τόσον, ὅσον εἰς ἄλλα ἐγκλήματα κοινά. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τῶν Βουλευτῶν Βονίτσης δὲν ὑποστηρίζεται.

§131ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Οἰτύλου κ. Σαράβας ἄλλοτέ ποτε, εἴτε ὡς ὑπουργός, εἴτε ὡς βουλευτής, εἰσήγαγε πρότασιν, δι’ ἧς ἐζήτησε νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὰ δικαστήρια τὰ ὁρκωτὰ ἡ ἐκδίκασις οὐ μόνον τῆς ληστείας, ἀλλὰ καὶ ἄλλων ἐγκλημάτων. Ἐγὼ δὲ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἑπόμενος εἰς τὰς ἰδέας τοῦ κ. Σαράβα, τὰς ὁποίας ἀείποτε ἐσεβάσθην, διότι ἔχω πεποίθησιν εἰς τὰς σκέψεις του καὶ τὰς κρίσεις του, εἰσήγαγον πρότασιν, δι’ ἧς ἐζήτησα νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὰ κακουργιοδικεῖα ἡ ἐκδίκασις οὐ μόνον τοῦ ἐγκλήματος τῆς ληστείας, ἀλλὰ καὶ ἄλλων ἐγκλημάτων, περὶ ὧν ἀνέφερον ἐν τῇ προτάσει, ἣν εἰσήγαγον δι’ ἐκθέσεως λίαν ἐμπεριστατωμένης. Ἡ Βουλὴ ἐξανέστη κατ’ ἐμοῦ, διότι εἰσήγαγον πρότασιν τοιαύτην, ἐζήτησα δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου τοῦ Κράτους, δὲν ἐνθυμοῦμαι δὲ τί τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἔπραξεν ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, τοῦ νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου ἡ πρότασις αὕτη. Ὁ προλαλήσας, εὐλαβὴς πρὸς τὸ Σύνταγμα, λέγει, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§132ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§133ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ἀντίκειται εἰς τὴν ὑπόληψιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη νὰ κυλίηται εἰς τὰς ὁδούς; Δὲν ἀντίκειται εἰς τοὺς νόμους τῆς πατρίδος, ὁπόταν πληροῦνται αἱ φυλακαὶ καὶ κενοῦνται ἀναλόγως τῆς ὕλης, ἥτις προσφέρεται εἰς τοὺς ὁρκωτοὺς δικαστάς; Νομίζω, ὅτι οὐδαμῶς θίγομεν τὸ πολίτευμα, διότι ἐν τούτῳ ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον, ὅτι τὸ ὁρκωτὸν σύστημα ὑφίσταται. Ἐὰν ἀφήσωμεν εἰς τοὺς ὁρκωτοὺς δικαστάς, τοὺς κακῇ μοίρᾳ ὀνομαζομένους τοιούτους, τὴν ἐκδίκασιν μόνον τῆς ἀποπείρας ἀναιρέσεως καὶ φόνου, μοὶ φαίνεται, ὅτι σώζομεν τὸ πολίτευμα καὶ συνάμα τὴν κοινωνίαν· σωζόμεθα ἀπὸ ἓν αἶσχος, ὅπερ ἐπιβαρύνει τὴν συνείδησιν ἑκάστου, ὅστις καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ ἐγεύθη ἑνὸς κανόνος τοῦ δικαίου καὶ ὅστις ἐγνώρισε τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν ἢ νὰ σκεφθῶμεν σπουδαίως νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὴν τοιαύτην κακοδαιμονίαν, ἥτις ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ὄχι μόνον τὴν δικαιοσύνην ἐξευτελίζει, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν καταστρέφει.

§134ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Πρῶτον, κύριοι, παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρὸ πολλοῦ εὐτυχῶς ἐξέλιπεν ἡ ληστεία ἀπὸ τὴν Πατρίδα ἡμῶν· ἑπομένως οὐδεὶς κίνδυνος ἀπειλεῖ τὸν τόπον ἀπὸ τὸ μόλυσμα αὐτό. Τὸ μέτρον τοῦτο, ὅπερ προτείνομεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου, λαμβάνεται ὡς μέτρον προληπτικόν, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, ἐν αἷς διατελοῦμεν. Οὐδεὶς λόγος λοιπὸν συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς λήψεως ἐκτάκτων μέτρων, ὁποῖα μέχρι τοῦδε δὲν ἐψηφίσθησαν, ἐν ᾧ μάλιστα εἰς ἄλλην ἐποχὴν ἡ κεφαλὴ τῆς ληστείας ἦτο λίαν ὑψωμένη. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἡ τροπολογία αὕτη δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ συζητηθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, διότι ἀφορᾷ ὄχι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τροπολογίαν τῶν διατάξεων τῆς ποινικῆς Δικονομίας, καὶ πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ὡς αὐτοτελὴς πρότασις, τροποποιοῦσα τὸν νόμον ἐκεῖνον, καθ’ ὃν τὰ ἐγκλήματα τῆς ληστείας δικάζονται ἀπὸ τὰ κακουργιοδικεῖα. Τρίτην παρατήρησιν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν κκ. Γεροθανάση καὶ Κατσικογιάννη ἀντίκειται προφανῶς εἰς τὸ Σύνταγμα, καθ’ ὃ τὸ ὁρκωτικὸν σύστημα διατηρεῖται. Μέχρι δὲ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν τὸ Σύνταγμα συνετάχθη, ἦτο γνωστὸν ποῖα ἐγκλήματα ὑπήγοντο εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, καὶ ἑπομένως ὁ νομοθέτης τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ συντακτικὴ δηλαδὴ συνέλευσις, ἡ συντάξασα τὸ Σύνταγμα, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ποῖα ἐγκλήματα ἦσαν ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ὁρκωτῶν, καὶ ψήφισασα τὴν διάταξιν ταύτην, ἐνόει ὡς ὑπαγόμενον εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια καὶ τὸ ἔγκλημα τῆς ληστείας· ῥητὴ διάταξις ἐν τῷ Συντάγματι, ἀναγεγραμμένη ἐν ἄρθρ. 97, ἀναφέρει κατ’ ἐξαίρεσιν, ὅτι τὰ περὶ στρατοδικείων, ναυτοδικείων, πειρατείας καὶ ναυταπάτης κανονίζονται δι’ εἰδικῶν νόμων· ἑπομένως τὰ τῆς ληστείας, περὶ ὧν δὲν ἐπρονόησεν ἄλλως τὸ Σύνταγμα, ἔμειναν ὅπως εἶχον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τουτέστιν ὡς ὑποκείμενα εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ τροπολογία ἢ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν ἤδη, καὶ διότι περιπλέον ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Εὐτυχῶς ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε νὰ σκεπτώμεθα περὶ ἐκτάκτων μέτρων κατὰ τῆς ληστείας, διότι τοιαύτη δὲν ὑπάρχει· τὸ μέτρον εἶναι, ὡς προεῖπον, καθαρῶς προληπτικόν.

§135ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μεθ’ ὅσα ἐξέθεσεν ὁ κ. ὑπουργός, δὲν ὑπολείπεται οὐδὲν πλέον νὰ προστεθῇ. Ἂν τῷ ὄντι ἀφαιρῶμεν ἀπὸ τὰς ἀσχολίας τῶν ἐνόρκων πότε τὸ ἓν καὶ πότε τὸ ἄλλο, τὸ σύστημα τὸ ὁρκωτικὸν θ’ ἀποβῇ κενὸς τύπος· ἄλλως τε καὶ εἰδικὸν δικαστήριον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἱδρυθῇ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Καλλιγᾶς καὶ ὁ κ. Δραγούμης.

§136ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ ἔντιμος φίλος μου κ. Τζάνες ἴσως δὲν ἐνθυμεῖται ἀκριβῶς τί διέτρεξε, καὶ εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ὑπέβαλον πρότασιν, δι’ ἧς τὸ ἔγκλημα τῆς ληστείας ὑπήγετο εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Τὴν ἰδέαν ταύτην εἶχον τῷ ὄντι ἐν τῇ Ἐθνικῇ συνελεύσει τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ εἶχον διατυπώσει μάλιστα καὶ νομοσχέδιον περὶ τούτου περιλαμβάνον καὶ τὰ τῶν ἀνθρωποκτονιῶν, ὅπερ ὅμως δὲν ὑπέβαλον τότε. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἐν τῇ Ἐθνικῇ συνελεύσει ἠδύναντο νὰ ὑποβληθῶσι τοιαῦτα νομοσχέδια, διότι ἡ Ἐθνικὴ συνέλευσις, κληθεῖσα νὰ συντάξῃ τὰ τῆς πολιτείας, ἠδύνατο νὰ ὑπαγάγῃ τὸ ἔγκλημα αὐτὸ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ὡς ἔπραξε διὰ τὰ ἐγκλήματα τῆς πειρατείας καὶ ναυταπάτης. Ἀνακινεῖται καὶ πάλιν σήμερον τὸ ζήτημα περὶ συνταγματικότητος τῆς προτάσεως, δι’ ἧς τὸ ἔγκλημα τῆς λῃστείας ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ὁρκωτῶν καὶ παραπέμπεται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, καὶ ἐπειδὴ ἤκουσα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τόσον ἀποφθεγματικῶν ν’ ἀποφαίνηται, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα....

§137ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Κατὰ τὴν γνώμην μου.

§138ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ εἴπετε ἄνευ τινὸς δισταγμοῦ. — Ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀπετέλουν μέρος τῆς Βουλῆς τοῦ 1869, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο οὔτε πρώτην φορὰν ἔρχεται εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, περὶ ὧν δύναται ἀποφθεγματικῶς νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἀφορᾷ εἰς πρότασιν ἐναντίαν εἰς τὸ πολίτευμα. Τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ συντάγματος λέγει, ὅτι διατηρεῖται τὸ ὁρκωτικὸν σύστημα, προσθέτει δέ, ὅτι τὰ πολιτικὰ ἐγκλήματα καὶ τὰ τοῦ τύπου ὑπάγονται εἰς τοὺς ὁρκωτούς. Ἐντεῦθεν ἠδύνατό τις νὰ ἐξαγάγῃ, ὅτι τὰ πολιτικὰ ἐγκλήματα καὶ τὰ τοῦ τύπου, εἴτε πλημμελήματα, εἴτε κακουργήματα εἶναι, οὐδέποτε δύνανται νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ὁρκωτῶν καὶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπηγορευμένον, ὁσάκις ἓν ἔγκλημα πλεονάζει, τὰ δὲ συνήθη περιστατικὰ μέσα ἐφάνησαν μὴ ἐπαρκοῦντα, νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι, ὡς ἐλέχθη ὑπό τινων, εἰδικὰ δικαστήρια. Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο, ὅτι ἡ πρότασις πρέπει νὰ γείνῃ δεκτή, οὔτε θέλω νὰ ὑποστηρίξω ἀπολύτως τὸ συνταγματικὸν τῆς προτάσεως. Λέγω ὅμως, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοσοῦτον ἀναμφισβήτητον καὶ δὲν ἔχει μίαν μόνον λύσιν, ὡς θέλουν τινὲς νὰ ὑποστηρίξουν. Ἔτι δὲ μᾶλλον θέλουσι περὶ τούτου πεισθῆ οἱ φρονοῦντες, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀντισυνταγματικὴ ἡ πρότασις τοῦ ἐκ Καλαμῶν βουλευτοῦ, ὅταν ἀκούσωσιν, ὅτι κατὰ τὸ 1869 εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἶχε προτείνει μετὰ τῶν λοιπῶν μέτρων, ἅτινα ἐθεώρει ἀναγκαῖα νὰ ληφθῶσι κατὰ τῆς ληστείας, καὶ τὴν παραπομπὴν τοῦ ἐγκλήματος τούτου εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἐγεννήθησαν καὶ τότε δισταγμοὶ περὶ τῆς συνταγματικότητος τῆς τοιαύτης παραπομπῆς, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα μὴ προκαλέσῃ ψήφισιν νόμου, ὅστις ἐνδεχόμενον ἦτο νὰ προὐκάλει σύγκρουσιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πρὸς τὴν δικαστικήν, παρέπεμψε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἰς τὰ ἀνώτερα δικαστήρια, ἵνα γνωμοδοτήσωσιν. Ἐπιτροπὴ δὲ συνελθοῦσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀποτελουμένη ὑπὸ τοῦ τότε προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου μακαρίτου Μωραϊτίνη, ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ κ. Βασιλείου Οἰκονομίδου, ὑπὸ τοῦ κ. Κρασσᾶ καὶ τοῦ μακαρίτου Κοκκίνου, συνεζήτησεν ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ μακρῶν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ δὲν εὑρέθη σύμφωνος, τῶν μὲν ὑποστηριζόντων, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, ἄλλων δὲ τὸ ἐναντίον. Ἐν αὐτῇ τῇ ἀμφιβολίᾳ εὑρεθὲν τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, ἐγκατέλιπεν, ὡς ἦν ἑπόμενον, τὴν πρότασιν. Οὐχὶ λοιπὸν διότι τὸ ζήτημα εἶναι ἀναμφισβήτητον, οὐχὶ διότι ἡ προτεινομένη καινοτομία φέρει ὁρατὸν τὸν τύπον τῆς ἀντισυνταγματικότητος ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ διότι ὑπάρχουσιν αἱ ἀμφιβολίαι, περὶ ὧν προανέφερον, νομίζω, ὅτι θὰ κάμωμεν καλὰ νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένουν οἱ προτείνοντες;

§140ΤΙΝΕΣ. Ὄχι. (Ἐπιψηφίζεται εἰς τρίτην συζήτησιν καὶ τὸ σύνολον.)

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλον τὴν ἔκθεσίν των ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναστολῆς διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ λογιστικοῦ τοῦ στρατοῦ. (Ψηφίζεται εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἑκουσίας μεταθέσεως εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν.) (Ὁμοίως εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ περὶ διορισμοῦ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν.)

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις νόμου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ χρόνου τῶν παρὰ ξένῳ στρατῷ ἀδείᾳ τοῦ Βασιλέως ὑπηρετούντων.

§143ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τί λέγει ὁ κ. Ὑπουργός;

§144Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅ,τι εἶπον, ὅταν ἦλθεν ὡς τροπολογία νόμου, ἐν ᾧ δὲν εἶχε θέσιν. Ἤδη δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ ψηφισθῇ ὡς ἰδία πρότασις. (Γίνεται δεκτὸν εἰς ά συζήτησιν.)

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις νόμου περὶ ἑρμηνείας τῶν περὶ ἀποτάξεως διατάξεων τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου τοῦ 1851.

§146Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς εἰσαγαγόντας τὴν πρότασιν νὰ τὴν ἀναπτύξουν, διότι δὲν συνωδεύθη ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως.

§147ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσις τυπωμένη.

§148ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δυστυχῶς δὲν τὴν ἔχω· ἄλλως, καὶ ὑπαρχούσης τοιαύτης ἐκθέσεως, νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀναπτυχθῇ.

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προσθέτω, ὅτι ἑρμηνευτικὸν νόμον, ἀνατρέχοντα εἰς μικρὸν παρελθόν, δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν, διότι δὲν γνωρίζομεν τὰς συνεπείας.

§150ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ ἑρμηνευτικὸς νόμος θὰ ἰσχύῃ καὶ διὰ τὰς μέχρι τοῦδε πράξεις· ἑπομένως πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς ἓν χάος.

§151ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§152ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ διαγραφῇ.

§153ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Βεβαίως, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ νόμος ἑρμηνευτικὸς ἀναγόμενος μέχρι τοῦ 1851.

§154ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ διαγραφῇ.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διαγράφεται.—Νομοσχέδιον περὶ ὁριστικῆς κατατάξεως ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὡς ταγματάρχου τοῦ Ἐμὶν Κορτζὶν Ἀλβανοῦ.

§156ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, παρακαλῶ, νὰ μὴ ἤθελον φανῆ, ἂν ὄχι παντάπασι, τοὐλάχιστον ὄχι πολὺ παραδοξολόγος δι’ ὅσα ἐν ὀλίγοις θέλω ἀφηγηθῆ περὶ τοῦ ὑψηλοῦ προορισμοῦ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Λέγω λοιπόν, ὅτι συγχαίρω ἀπὸ καρδίας κατὰ πρῶτον ἤδη τὴν Βουλήν, διότι ἔτεινε χεῖρα ἀδελφοῦ ἢ μᾶλλον τέκνου πρὸς τὴν μητέρα. Ἡ Ἀλβανία εἶναι ἡ μήτηρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἔχω λόγους καὶ γλωσσολογικοὺς καὶ ἱστοριολογικοὺς ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἡ Ἀλβανικὴ γλῶσσα εἶναι ἡ μήτηρ τῆς Ἑλληνικῆς (ἱλαρότης)· τὸ προέλαβον, ὅτι θέλω φανεῖ παραδοξολόγος, ἀλλὰ παρακαλῶ, εἰς τοὺς μὴ ἐγκύψαντας εἰς τὴν γλωσσολογίαν ἐπιβάλλεται ἀσθενὴς τοὐλάχιστον πίστις εἰς ὅσα τις βεβαιοῖ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα· καὶ ὅπως ἐν μικρῷ τινὶ μέτρῳ δώσω νύξιν εἰς τὰ περὶ τούτου, ἐρχόμενος νὰ ἀποδείξω τὴν μητρότητα, οὕτως εἰπεῖν, τῆς Ἀλβανίας πρὸς τὴν ἐνεστῶσαν Ἑλλάδα, ἄρχομαι ἀπὸ μικροῦ τινος τεκμηρίου γλωσσολογικοῦ. Ἅπαντες οἱ φιλόλογοι καὶ ἐτυμολόγοι τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἂς προκληθῶσι νὰ σᾶς δώσουν τὴν ἐτυμολογίαν τῆς λέξεως Θεός. Οὐδεὶς δύναται νὰ δώσῃ ἐπαρκῆ ἐτυμολογίαν, σᾶς τὸ παράγουν ἔνθεν μὲν ἐκ τοῦ θέος καὶ ἐκεῖθεν ἀλλαχόθεν· ἀλλ’ ὅταν καταφύγητε εἰς τὴν μητέρα τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, τὴν Ἀλβανικήν, καὶ θέλετε νὰ εὕρητε τὴν ἐτυμολογίαν τῆς λέξεως Θεὸς, τί θὰ ἀπαντήσητε; τὴν λέξιν Θεὸς ἐμφαίνουσαν τὸ βάθος τοῦ ὑψίστου. Θέου ἀλβανιστὶ σημαίνει καὶ τὰ πράγματα καὶ τὴν διάνοιαν ἀχανῆ, βαθέα. Θεός! ποῦ εἶναι ὁ Θεός; εἰς τὸ βάθος τοῦ οὐρανοῦ ὑψηλά, εἰς τὸ ὕψος, καὶ τοπικῶς καὶ νοερῶς.

§157ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸ ὕψος ἢ εἰς τὸ βάθος;

§158ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ βάθος τοῦ οὐρανοῦ εἶναι ὕψος. Τοῦτο κατὰ παρέκβασιν τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων ἀνέφερον ὅπως ἐν μικρῷ ἀποδείξω ὅτι δὲν λέγω πράγματα ἀδέσποτα Διὰ τοῦτο λοιπὸν λέγω, ὅτι χρέος εἶχεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀδελφοποιηθῇ μετὰ τῆς Ἀλβανίας, καὶ τοῦτο ἔπραξεν εἰς τὰ 1821. Τὸ Σοῦλι καὶ αἱ κατόπιν ἀνδραγαθίαι, αἵτινες διεξήχθησαν κατὰ θάλασσαν καὶ κατὰ ξηρὰν, ἂν οὐχὶ κατὰ τὸ πλεῖστον, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἥμισυ ὀφείλονται εἰς τὴν μητέρα Ἀλβανίαν. Ἀλλ’ ἔκτοτε, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν τὴν ἁμαρτίαν, ἤρχισαν ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ νὰ περιφρονοῦν τὴν γλῶσσαν αὐτὴν, καὶ τὴν καταγωγὴν, καὶ ἐθεωρεῖτο βάρβαρος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὡμίλει Ἀλβανιστί, δηλ. ἤλθομεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκοντο οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον, ὅτι εἶναι βάρβαροι οἱ Μακεδόνες καὶ ὁ Φίλιππος, καὶ ἑπομένως μὴ Ἕλληνες· ἡμεῖς ὅμως κατόπιν ἐννοήσαντες, ὅτι εἶχεν ἄδικον ὁ Δημοσθένης ν’ ἀντιτάσσηται κατ’ αὐτῶν, εἴπομεν, ὅτι εἶναι ἑλληνικότατοι οἱ Μακεδόνες, οἱ Ἠπειρῶται καὶ οἱ Θεσσαλοί· διὰ τοῦτο διαπράξαντες τὸ λάθος ν’ ἀπομακρύνωμεν τὴν Ἀλβανίαν, περιήλθομεν εἰς τὸ σημεῖον τὸ δυσχερές, εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον εὑρισκόμεθα, νὰ θεωρώμεθα ὡς δύω ἀντίζηλοι ὡς πρὸς τὸν κοινωνικὸν καὶ τὸν πολιτικὸν βίον. Κατὰ συνέπειαν πρῶτον βῆμα εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸς ἔντασιν τῆς χειρὸς εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Ἐγὼ δὲ θέλω νὰ γενικευθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ δοθῇ γενικὴ ἰσοπολιτεία καὶ αὐτόματος πολιτογράφησις πρὸς ἅπαντας τοὺς Ἀλβανούς, τοὺς ἐρχομένους εἰς τὴν Ἑλλάδα!

§159ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἔχουν.

§160ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δεύτερον νὰ γενικευθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς πρὸς ἅπαντας τοὺς ἔχοντας βαθμοὺς στρατιωτικοὺς καὶ νὰ θεσπισθῇ, ὅτι πᾶς Ἀλβανός, ἐρχόμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα, κατατάσσεται μὲ ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὑπὸ ἄλλην ὑπηρεσίαν· πᾶς δὲ Ἀλβανός, ἐρχόμενος ἐν Ἑλλάδι καὶ θέλων τὸ στρατιωτικὸν στάδιον, νὰ κατατάσσηται μὲ βαθμὸν ἀνθυπασπιστοῦ. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θέλομεν ἱκανοποιήσει αὐτοὺς καὶ ἀδελφοποιηθῆ μετ’ αὐτῶν, καὶ θέλομεν τοὺς ἀποσπάσει ἀπὸ τὰς παγίδας καὶ τὰς πλεκτάνας, τὰς ὁποίας ἔχουν ὑπεντείνει ἄλλοι, ὅπως σαγηνεύσωσιν αὐτούς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.) Ἄρθρον 1.

§161ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐννοοῦμεν ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ προσωρινόν.

§162ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ 2 ἄρθρον καταργεῖ τὴν προσωρινότητα. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου θέλω κάμει παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός. Νομίζω, ὅτι δὲν ἀνήκει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ν’ ἀπονέμῃ βαθμούς· τοῦτο ἀνήκει ἀναντιῤῥήτως εἰς τὴν ἐκτελεστικήν· ἑπομένως τὸ 2 ἄρθρον, τὸ ὁποῖον μετατρέπει προσωρινὸν διορισμὸν εἰς ὁριστικὸν, πρέπει νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν μετατροπὴν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ οὐχὶ ἀμέσως νὰ χορηγῇ τὴν ὁριστικότητα τοῦ βαθμοῦ. Προσέτι νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις τινὲς περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ νόμου περὶ συντάξεως ὡς πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, διότι ἄλλως...

§163ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα, νομίζω, ὅτι εἰς τὸ 2 ἄρθρον περιλαμβάνεται τοιαύτη διάταξις.

§164ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί· ἀλλ’ αὐτὸς ἤδη ἐρχόμενος ἐν τῷ στρατῷ, ἐὰν ἀποχωρήσῃ μετὰ 20 ἔτη, δὲν θὰ ἔχῃ σύνταξιν, διότι χρειάζονται πρὸς τοῦτο 25 ἔτη. Εἰς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἡμεῖς παρασκευάσει, περιελήφθησαν διατάξεις περὶ τούτου. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον σχετίζεται πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἡμεῖς παρασκευάσει, ἀλλ’ ἀγνοῶ διατί δὲν περιελήφθησαν καὶ αἱ ἄλλαι διατάξεις. Προκαλῶ ἁπλῶς εἰς ταῦτα τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅστις δύναται νὰ εὕρῃ τὸ σχέδιον ἐκεῖνο ἐν τῷ γραφείῳ.

§165ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.)

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοσχέδιον περὶ ζωοκλοπῆς καὶ ζωοκτονίας.

§167ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθησαν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ἐπιτροπῶν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αʹ περὶ συμβάσεως μετὰ τῆς Τραπέζης, βʹ περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 45,000 καὶ γʹ περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 66,089:20. Θὰ ἐγγραφῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 5½.