1880.11.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

τῆς 14 Νοεμβρίου 1880.

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθησαν ἐκθέσεις 1) τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων ά) περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 45,000, βʹ) περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 66,000, καὶ γʹ) περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 4,000, 2) τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Τραπέζης. Θὰ τυπωθῶσιν. Οἱ βουλευταὶ Βονίτσης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου, ὅπως οἱ λησταὶ δικάζωνται ὑπὸ τῶν Ἐφετείων, ὁ κ. Ἀντύπας ἑτέραν, ὅπως ἐπιτρέπηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀπολύῃ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τοὺς συνεπείᾳ γνωμοδοτήσεως τῆς ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπηρετοῦντας εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, καὶ οἱ κκ...ἑτέραν περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς πρὸς ἐπίβλεψιν τῶν δημοσίων ἔργων. Θὰ τυπωθῶσιν. Ἡ Ἀδελαΐς Κανάρη ἐξαιτεῖται νὰ εἰσαχθῇ ὡς ὑπότροφος εἰς τὴν Ῥιζάρειον σχολὴν ὁ εὐδοκιμήσας ἀνεψιός της Νικόλαος Χούλης. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἢ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἵνα συνέλθῃ καὶ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν παραπεμφθεισῶν εἰς αὐτὴν ἀναφορῶν.

§4ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Δὲν ὑπάρχει πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε τὴν συγκαλῶ ἐγώ. Ὁ κ. Χρυσοβέργης, συνταξιοῦχος, παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν, ἣν κατὰ τὸ 1869 ὑπέβαλεν ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ, συστήσασα νὰ τῷ ἀποδοθῇ ὁ βαθμός του.

§6Α. ΡΟΥΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν αἴτησιν τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅστις τοσαύτας, ὡς μὴ ὤφειλεν, ὑπέστη καταδρομὰς ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1862. Ὁ κ. Χρυσοβέργης ἐτιμωρήθη, οὐχὶ διότι ἔπραξε κακόν τι, ἀλλὰ διότι ἐκ κακῆς συνηθείας ἔλεγε πολλὰ ἐναντία εἰς τὰς τότε ἐπαναστατικὰς ἰδέας. Διὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐτιμωρήθη τόσον σκληρῶς, ἐνῷ τὰ κυριώτατα ὄργανα τῆς πεσούσης δυναστείας οὐδὲν ἔπαθον, κατέχουν δὲ σήμερον τοὺς ἀνωτέρους στρατιωτικοὺς βαθμούς· εἶναι λοιπὸν δίκαιον καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τοῦ ἀναξιοπαθοῦντος τούτου ἀξιωματικοῦ, ὅστις ἔχει πολλὰς στρατιωτικὰς ἀρετάς, εἶναι καλὸς ἀξιωματικός· τὸ γνωρίζω, διότι συνυπηρέτησα μετ’ αὐτοῦ ἐν τῷ αὐτῷ συντάγματι.

§7Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ παρακληθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ τούτου, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι ὁλόκληρος διατεθειμένη νὰ τὸ ἐπιψηφίσῃ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει τοῦτο ἡ Βουλή;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐλάβομεν τὴν τιμὴν οἱ βουλευταὶ Ἰθάκης νὰ ὑποβάλωμεν σχέδιον νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῆς ἐπαρχίας μας εἰς τοὺς δήμους αὐτῆς. Βεβαίως, κύριοι, δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀπασχολῇ τις τὴν Βουλὴν οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον, προκειμένου σήμερον νὰ ἐργασθῇ αὕτη περὶ τῶν ὑψίστων συμφερόντων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιόν μας οὔτε τοῦ δημοσίου οὔτε ἄλλης ἐπαρχίας τὰ συμφέροντα θίγει παντάπασιν, ἁπλῶς δὲ ῥυθμίζει ἐγχώρια τῆς νήσου ἡμῶν πράγματα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπιτρέψῃ τὴν ἐγγραφήν του εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἐλπίζω δέ, ὅτι οὐδεμίαν θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§12ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§13ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ὁμοίαν πρότασιν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἐκ Κυθήρων βουλευταί, παρακαλῶ δέ, ἵνα τὸ αὐτὸ ἀποφασισθῇ καὶ περὶ ἐκείνης.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τῶν ἐπιστράτων ἐπιτροπὴ ἐπροτάθη νὰ καταργηθῇ. Εἶναι τόσαι αἰτήσεις ἐκκρεμεῖς, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα τεθῇ τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον διενεμήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα τὸ συζητήσῃ σήμερον εἰς ά ἀνάγνωσιν.

§18ΤΙΝΕΣ. Σήμερον.

§19ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἰσωτερικῶν ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ληστείας. Θὰ τυπωθῇ.

§21ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐπεψηφίσθη νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐμειώθη εἰς 3 μῆνας ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὁπλιτῶν πρὸς προβιβασμὸν εἰς τοὺς βαθμοὺς δεκανέως καὶ λοχίου. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ τί ἐννοεῖ ὁ νόμος: μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τριμήνου προθεσμίας, ἀφ’ ὅτου ὁ ὑπουργὸς τοῦ πολέμου ἐπεκύρωσε τὸν πίνακα τῶν ὑποψηφίων, ἢ ἀφ’ ὅτου προταθῶσιν οὗτοι.

§22Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὡς γνωρίζετε, τὰ σώματα δὲν δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων ἐντὸς τῆς ὀργανικῆς δυνάμεώς των, ἐὰν οἱ ὁπλῖται δὲν φέρωσιν ἕξ μηνῶν πραγματικὴν ὑπηρεσίαν. Ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον, παρήγγειλα τὰ σώματα νὰ προπαρασκευάσωσιν ὁπλίτας διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ δεκανέως, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξάμηνον διάστημα, διότι τοῖς ἔλεγον, ὅτι ὑπέβαλον νομοσχέδιον μειοῦν τὸν χρόνον ἐκεῖνον κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἐννοεῖτε, ὅτι τὰ σώματα θὰ ἐνεργήσωσιν οὕτως, ἀφοῦ δὲ ὑποβληθῶσιν αἱ προτάσεις καὶ ἐπικυρωθῶσιν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, θὰ γίνωνται οἱ προβιβασμοὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τριμήνου ὑπηρεσίας.

§23ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Σᾶς ἠρώτησα, μετὰ τὸν χρόνον τῆς προτάσεως ἢ τῆς ἐπικυρώσεως τοῦ πίνακος;

§24ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Αὐτὸ δὲν ἔχει ἀξίαν, διότι οἱ διανύσαντες τρίμηνον ὑπηρεσίαν ὑπὸ τὰ ὅπλα δικαιοῦνται εἰς προβιβασμόν, ἐὰν τοὺς προτείνουν τὰ σώματά των καὶ κυρωθῇ ὁ πίναξ.

§25ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τότε τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μειώσῃ καὶ τὸ χρόνον διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ.

§26ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Δὲν εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην.

§27ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Διὰ δὲ τοὺς πίνακας τοὺς μέχρι τοῦδε;

§28ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Δὲν ὑπάρχουσι κεκυρωμένοι πίνακες ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰς ἐξετάσεις τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§29ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Αὐτοὶ θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις;

§30ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ἐξέδωκα τὰς ἀναγκαίας διαταγάς.

§31ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ κ. Βαλτινοῦ ἐξετάσθησαν 200 καὶ ἐπεβιβάσθησαν 113· ἐκείνων ὁ κατάλογος τί ἔγεινεν;

§32ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὑπάρχει, ἀλλὰ δὲν εἶναι κεκυρωμένος.

§33ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τὸ παρελθὸν σάββατον ὑπεβλήθη ἀναφορὰ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ἀδάμαντος, διὰ τῆς ὁποίας ὁ δήμαρχος παραπονεῖται, ὅτι, ἐνῷ ὑπάρχουσιν οἱ ὅροι τοῦ νόμου εἰς τὸν συνοικισμὸν τοῦ Ἀδάμαντος πρὸς ἐκλογὴν βουλευτοῦ, δὲν διετάχθη ὅμως μέχρι τοῦδε ἐκλογὴ βουλευτοῦ. Ἡ Βουλὴ ἀναρμοδίως παρέπεμψε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ λύῃ νομικὰ ζητήματα καὶ μάλιστα διακριτικῆς ἐξουσίας ἀνηκούσης εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Καλὸν εἶναι νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις, ἐὰν ἀνεύρῃ, ὅτι ὑπάρχουσιν οἱ ὅροι τοῦ νόμου ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς, δύναται νὰ διατάξῃ τὴν ἐκλογήν. Λοιπὸν παρακαλῶ πρῶτον, ἵνα ἡ Βουλὴ διατάξῃ, ὅπως ἡ ἀναφορὰ ἐκείνη παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός, τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ, ἐὰν ἐθεώρησε τὰ ἔγγραφα αὐτά, νὰ μᾶς εἴπῃ ἀπὸ τοῦδε τὴν γνώμην του, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ὑπάρχουσιν οἱ ὅροι τοῦ νόμου πρὸς ἐκλογὴν βουλευτοῦ, νὰ διατάξῃ τὴν ἐκλογήν, ἐὰν δὲ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα ἀκόμη, τότε παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μαζὴ μὲ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ καὶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ δήμου Ἀδάμαντος, διότι οἱ Κρῆτες παραπονοῦνται, ὅτι ὁ συνοικισμὸς αὐτὸς ἔχει ὅλον τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμόν, διὰ νὰ στείλῃ ἀντιπρόσωπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· εἶναι δὲ ἄδικον αὐτὸ τὸ παράπονον νὰ γίνεται ἀλλεπαλλήλως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ μὴ ἐπέρχηται θεραπεία.

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Δὲν ἔλαβα ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν. Ἐὰν λάβω ἀφορμήν, θὰ ἐνεργήσω ὅ,τι πρέπει καὶ θὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν.

§35ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ νὰ σταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§38ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§40Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ ἐπικούρων ἰατρῶν, φαρμακοποιῶν καὶ νοσοκόμων.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑπέβαλεν ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, πῶς μέχρι τῆς σήμερον δὲν κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργοῦ νομοσχέδιον κανονίζον τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμὸν τῶν ἰατρῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, διότι οἱ ἰατροὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ εἰσάγονται εἰς αὐτὸ ἄνευ κανόνος, μὴ ὑπάρχοντος νόμου περὶ προσόντων· συμβαίνει δέ ποτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ προσλαμβάνῃ ἁπλοῦν ἰατρὸν μόλις ἀποφοιτήσαντα τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ἀπονέμῃ αὐτῷ ἀμέσως βαθμὸν ταγματάρχου, καταπατῶν οὕτω τὰ δικαιώματα τῶν προηγουμένως κατατεταγμένων. Λοιπὸν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη σήμερον, ὅτε ἡ ἐπιστράτευσις θέλει ἀναπτύξει καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου, νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον, καθὼς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλεν ἤδη νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν. Γινώσκετε μὲν πάντες, ὅτι ὑπάρχει διάταγμα τοῦ 1868, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἢ 1869, κατὰ τὸ ὁποῖον κανονίζονται τοιαῦτα προσόντα, ἀλλὰ τὸ διάταγμα τοῦτο δὲν ἐτηρήθη πάντοτε ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν· ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀφοῦ ὑπέβαλε τὸ περὶ οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν νομοσχέδιον, ἀπορῶ πῶς δὲν ὑπέβαλε καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§43ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Εὐχαριστῶ τὸν προλαλήσαντα, διότι μοὶ ἔδωκεν ἀφορμήν. Παρασκευάζεται καὶ θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον· μὲ ἀποθαῤῥύνει ὅμως, ὅτι ἔχω 15 ἔτη καταγινόμενος εἰς τὰ περὶ τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ κλάδου τούτου, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγω εἰς τὴν Βουλὴν καθ’ ἑκάστην Σύνοδον. Ὁ κ. Τρικούπης, ἐνῷ πολλαὶ θέσεις μένουσι κεναὶ εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν, ὅμως δὲν ἐπροχώρησε· καὶ ἐγὼ ἀπὸ εὐλάβειαν δὲν ἐπροχώρησα ἐπίσης. Φροντίζω νὰ πράξω ὅ,τι δύναμαι, ἀλλὰ μὲ ἀποθαῤῥύνει, ὡς εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν προσόντων δὲν ἐπιψηφίζεται.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Βουλευταὶ Κυθήρων ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ διανομῆς τῶν ἐπικοίνων κτημάτων τῆς νήσου Κυθήρων. Θὰ τυπωθῇ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς. Ἄρθρον 1. «Ἀποζημίωσις βουλευτῶν».

§46ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§47Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι, παρατηρῶ εἰς τὸ σχέδιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι χορηγεῖται μισθοδοσία εἰς τοὺς βοηθοὺς τοῦ Γραφείου ἐκ 280 δραχμῶν, ἐνῷ εἰς τὸν συντάκτην τοῦ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν χορηγεῖται μισθοδοσία πολὺ μικροτέρα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἴμεθα ἐκεῖ.

§49ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ. Θεωρῶ καλὸν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, ὅπως ἡ Βουλὴ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ ψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ ἀναβολή;

§51ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς κλπ. ναυτῶν.

§53Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Παρακαλῶ νὰ διορθωθῶσι τὰ ἑξῆς· Εἰς τὴν παράγραφον ά τοῦ ἄρθρου 2 ἡ λέξις «τριετὴς» νὰ γείνῃ «διετής.»

§54ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐννοεῖται μετὰ θαλάσσιον ὑπηρεσίαν ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ οἱ ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ;

§55Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βέβαια, ἀφοῦ θὰ ἦνε ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ μητρῷον. Εἰς τὴν βʹ παράγραφον εἰς τὸ 4 ἄρθρον νὰ γείνῃ «τετραετὴς» τὸ «διετής». Εἰς τὴν παράγραφον έ αἱ λέξεις «τὴν πρώτην διετίαν» νὰ γείνῃ «τὴν πρώτην τετραετίαν»· εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον ἐπίσης τὸ «διετίαν» νὰ γείνῃ «τετραετίαν.»

§56Γ. ΡΟΥΦΟΣ. (Ὅρα παράρτημα.)

§57ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Ὅλαι αἱ ἀναπτυχθεῖσαι θεωρίαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι ἄσχετοι μὲ τὸ ἀντικείμενον, περὶ οὗ πρόκειται. Ὅλα αὐτὰ εἶναι καλά, ἀλλ’ ἀνάγονται εἰς τὸν ὀργανισμὸν περὶ φάρων καὶ φανῶν. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἄλλον σκοπόν, ἢ νὰ ὁρίσῃ ἁπλῶς καὶ καθαρῶς τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων τῶν φυλάκων τῶν φάρων καὶ φανῶν, καὶ διὰ ποῖον λόγον; Διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι μέχρι τοῦδε οἱ φύλακες αὐτοὶ καὶ οἱ λιμενοφύλακες ἀνάγονται εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης. Νομίζω ἐγώ, ὅτι, ὡς ἔχουσι, δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ νόμου, καὶ ὅτι διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου αἴρεται ἡ δυσκολία αὐτὴ, καὶ νομιμοποιεῖται ὅ,τι τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον προσωρινῶς ἐκανόνισε διὰ διατάγματος, ἐπιφυλαχθὲν κατόπιν νὰ τὸ νομιμοποιήσῃ. Ἐγὼ ἀναγνοὺς τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, καὶ ὅπως ἐγὼ τὸν ἐξηγῶ, νομίζω, ὅτι οἱ ναῦται τῶν φάρων καὶ φανῶν, καθὼς καὶ τῶν λιμεναρχείων, ὀφείλουσι νὰ ὦσιν ἐκ τῆς δυνάμεως, ἥτις συγκροτεῖται δυνάμει τοῦ στρατολογικοῦ νόμου· καὶ ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι ἄτοπον, καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου δὲν ἦτο νὰ ἐπικυρώσῃ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, δηλαδὴ νὰ φέρῃ εἰς τὴν στρατολογίαν ναυτικούς, οὓς ἔχει προωρισμένους διὰ τὴν πολεμικὴν τέχνην, καὶ νὰ τοὺς κάμῃ φύλακας τῶν λιμεναρχείων καὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν, διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι τὸ διάταγμα, ὅπερ ἐπροκάλεσεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, εἶναι κοινὸν καὶ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς περιστάσεις, καθόσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν τῶν ναυτῶν ὡς φυλάκων τῶν λιμεναρχείων καὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν. Οὐδεμίαν λοιπὸν σχέσιν ἔχουσι τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ῥούφου ἐνταῦθα ἀναπτυχθέντα, οὔτε τὰ τοῦ πλοίου ἔχουσι σχέσιν, οὔτε καθόσον ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν τῶν ἀποθηκῶν, ἐν αἷς φυλάττεται τὸ ὑλικὸν τοῦ πολέμου ἐν Πειραιεῖ, καὶ τοσούτῳ μάλιστα, καθ’ ὅσον εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δώσω ἐξηγήσεις. Ἡ κατασκευὴ αὐτῆς τῆς ἀποθήκης ἐγένετο καθ’ ὅλους τοὺς τύπους, τοὺς ὡρισμένους ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων, ἐσχεδιάσθη ὅμως ὑπὸ μηχανικοῦ· ἐγένετο τακτικὸς ὁ ὑπολογισμὸς τῶν ἐξόδων, ἐγένετο καὶ δημοπρασία· ὅθεν δὲν ἔγεινέ τι, ὅπερ ἀντίκειται εἰς τοὺς νόμους, ἑπομένως τὸ ἀφίνω τοῦτο. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος πῶς συγκροτεῖται ὁ κατὰ θάλασσαν στρατός. (Ἀναγινώσκει.) Κατὰ τὸ διάταγμα λοιπὸν οἱ σήμερον φύλακες τῶν φάρων καὶ φανῶν δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες προβλέπονται ὑπὸ τοῦ νόμου· ἑπομένως σήμερον πρέπει νὰ χωρίσωμεν διὰ τοῦ νόμου ἐκ τῆς ναυτικῆς πραγματικῆς δυνάμεως, διὰ νὰ ἔχωμέν τι νόμιμον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φάρων καὶ φανῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς νομικόν, ὡς δὲ ἔχει σήμερον, εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου, καὶ ἐγένετο, διότι ἦτο ἀνάγκη ἀναπόδραστος· ἑπομένως σήμερον τὸ ἄτοπον τοῦτο πρέπει νὰ διορθωθῇ διὰ τοῦ νόμου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ἀντικείμενα περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν φάρων καὶ φανῶν, συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅτι τὰ τῶν φάρων καὶ φανῶν δὲν ἔχουσι καλῶς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀντικείμενον τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν, ἀλλὰ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δώσῃ τὰ μέσα καὶ φροντίσῃ περὶ ὅλων τούτων. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν ἔχει ἁπλῶς τὴν συντήρησιν τῶν φάρων καὶ φανῶν, καὶ οὐδὲν πλέον. Τοῦτο λοιπὸν ἀνάγεται εἰς τὰ δημόσια ἔργα. Ἂν τὸ δημόσιον ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ δαπανήσῃ, ὁ ἐπὶ τῶν δημοσίων ἔργων θὰ φροντίσῃ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιλάβῃ διατάξεις, ἀφορώσας ὑπηρεσίαν ξένην πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰς μικρὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν.

§58Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ συγχαρῶ τὸν βουλευτὴν Πατρῶν διὰ τὸ βῆμα, ὅπερ ἔκαμε, πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διότι πράγματι τὸ νομοσχέδιον ὑπῆρξε δι’ αὐτὸν ἕν βῆμα. Προσέτι τὸν συγχαίρω καὶ τὸν εὐχαριστῶ ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ, διότι συμπάσχει μὲ τὸ Σῶμα τοῦ ναυτικοῦ. Παρακαλῶ, διότι εἶπε ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ ά. ἄρθρου ἡ λέξις ναῦται, νὰ μοὶ ὑποδείξῃ τί ἐπάγγελμα πρέπει νὰ τεθῇ. Πρόκειται περὶ τῶν ναυτῶν τοῦ πλοίου, οἵτινες κάμνουν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φάρων καὶ φανῶν· τοὺς λέγει φαροκόρους. Τὸν ἐρωτῶ, τῆς μπούμαις τότε τίς θὰ συλλάβῃ; Ἡ «Αὔρα» ἔχει μόνον ἓξ ναύτας, οἵτινες ἀποτελοῦν τὸ πλήρωμα, χρησιμεύοντες ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἱστιοφορίαν. Ὅταν ἐξ αὐτῶν τῶν ἓξ οἱ 3 ἦναι σιδηρουργοὶ καὶ οἱ ἄλλοι τρεῖς ναῦται, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι αὐτοὶ οἱ τρεῖς ναῦται, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ἐπαρκῶς εἰς τὸ πλοῖον, πρέπει νὰ ἦναι ἐξόχως ἔκτακτοι.

§59ΡΟΥΚΗΣ. Εἰς ὅλα τὰ πολεμικὰ πλοῖα ὑπάρχουσι καὶ σιδηρουργοί.

§60Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ αʹ. ἄρθρου ὁ κ. Ῥοῦφος προτείνει τὴν διαγραφὴν τῆς λέξεως «ναυτῶν».

§62Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐφάνη περίεργον τοῦτο· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου φαίνεται ἡ λέξις ναῦται. Τί χρησιμεύει ἡ λέξις, ὅταν ὅλους τοὺς μὴ ναύτας τοὺς ὀνομάζετε οὕτω;

§63Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὀλίγιστοι εἶναι οἱ μὴ ὑπηρετήσαντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Τοῦτο ἐζήτησα, καὶ εἶχον καθῆκον νὰ ζητήσω ἰδίως διὰ τὴν Ἑπτάνησον, καθόσον ἡ διετὴς εἶναι ἀρκοῦσα νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἰδιότητα τοῦ ναύτου. Διὰ νὰ μὴ ῥίψω δὲ εἰς τοὺς δρόμους τοὺς ὑπηρετήσαντας εἰς τοὺς φάρους τῆς Ἑπτανήσου, ἔλαβον αὐτὴν τὴν πρόνοιαν.

§64ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ λέξις ναῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δέον ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως φύλακες οἷοι πράγματι εἶναι. Ὠνομάζοντο μέχρι τοῦδε ναῦται τοῦ λιμεναρχείου μόνον οἱ φύλακες, καὶ οὐχὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν, διότι προσεκολλῶντο εἰς τὰ λιμεναρχεῖα ναῦται τοῦ ναυστάθμου, ἀποσπώμενοι ἐκεῖθεν καὶ διοριζόμενοι εἰς τὰ λιμεναρχεῖα ὡς ναῦται αʹ καὶ βʹ τάξεως. Ἤδη, ὅτε διὰ νόμου πρόκειται νὰ κανονισθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν λιμεναρχείων, πρέπει νὰ ἔχῃ φύλακας, διὰ τοὺς ὁποίους ὡς προσὸν ἀναγκαῖον θεωρεῖται ἡ προηγουμένη θαλάσσιος ὑπηρεσία, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον λέγει κατωτέρω ἐν § 5 «οἱ φύλακες τῶν λιμεναρχείων καὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν κλπ.» Ἀπαραίτητον δὲ εἶναι οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ λιμεναρχεῖα νὰ ἔχωσι πεῖραν ναυτικήν, διότι μεταξὺ τῶν καθηκόντων τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν εἶναι καὶ ἡ ἀστυνομικὴ ὑπηρεσία εἰς τοὺς λιμένας, καὶ ὁ φύλαξ ἐκεῖνος τοῦ λιμεναρχείου πρέπει νὰ γνωρίζῃ καὶ ναυτικήν, διότι ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ τοῦ παρουσιασθῇ νὰ λύσῃ μίαν ἔριδα μεταξὺ ναυτῶν ἑνὸς ἢ πολλῶν πλοίων· κατὰ συνέπειαν δὲν βλάπτεται οὔτε ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε ὁ σκοπὸς αὐτοῦ, ἂν εἴπωμεν εἰς τὸ 1ον ἄρθρον «οἱ φύλακες, διοριζόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν λιμεναρχείων καὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν κλπ. (κατὰ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου). Διὰ ταῦτα, συμμεριζόμενος τὰς ὀρθὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Ῥούφου, φρονῶ καλὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ ἡ περίστασις τοῦ νὰ διορίζωνται, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καὶ οἱ ναῦται τοῦ χρησιμεύοντος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φάρων καὶ φανῶν πλοίου. Κατόπιν δὲ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου θέλω ὑποστηρίξει ἐπίσης τὴν γνώμην τοῦ κ. Ῥούφου, καθ’ ἣν πρέπει νὰ ἦναι ναῦται ἐν τῷ πλοίῳ γνωρίζοντες τὴν ξυλουργικὴν καὶ τὰς ἁπλουστέρας ἐργασίας πρὸς διόρθωσιν τῶν φάρων, καὶ εὐχερῶς εὑρίσκονται τοιοῦτοι.

§65ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Δὲν ἠμποροῦν νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν, διότι τὸ πλοῖον ἀνήκει εἰς τὴν δύναμιν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Διὰ νὰ γείνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ γείνῃ ἰδιαίτερος νόμος.

§66ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ λέξις ναῦται εἶναι ἀναγκαία, διότι αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς τοὺς νόμους περὶ ναυτικῶν συντάξεων κατὰ ἓν ἕτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§67ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Βαλσαμάκη ἀποδεικνύει, ὅτι αἱ παρατηρήσεις περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν ἦσαν ὀρθόταται.

§68ΡΟΥΚΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι ναῦται, ἔχει τὴν λέξιν τὸ νομοσχέδιον.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς λέξεως ναῦται παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη.

§70ΤΙΝΕΣ. Παρεδέχθη.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥούφου ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Δὲν παρεδέχθη.

§72ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν.). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§73ΣΚΟΥΖΕΣ. Μὰ εἶναι γελοῖον νὰ κάμωμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. (Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.)

§74ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἐπαρχία μου δὲν μ’ ἔστειλε νὰ ψηφίζω διὰ μασκαραλίκια, καὶ ἀρνοῦμαι ψῆφον. (Θόρυβος.)

§75ΠΟΛΛΟΙ. (ἐξ ἀριστερῶν.) Νὰ ἀνακαλέσῃ, κ. πρόεδρε.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε.

§77ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν ἐσκόπευον νὰ προσβάλω οὐδένα, καὶ ἑπομένως ἀνακαλῶ τὴν λέξιν μασκαραλίκια, διότι ἐνόουν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι σπουδαῖα. Δὲν ψηφοφορῶ, διότι εὑρίσκω, ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις νὰ ψηφοφορῶμεν περὶ ἀπαλείψεως μιᾶς λέξεως, ὡς ἄλλοι βυζαντινοί, δὲν εἶναι ἁρμόζον......(Θόρυβος.)

§78ΡΟΥΚΗΣ. Μήπως μᾶς ἔφερε κανὲν σπουδαιότερον ὁ κ. Σκουζές; (Θόρυβος.)

§79ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. .... (Δὲν ἀκούεται.)

§80ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. βουλευτὴς Ζακύνθου.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἤκουσα τί εἶπε.

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Σκουζὲς σήμερον, ὅτι εἰς ἄλλα ἔπρεπε νὰ καταγινώμεθα, παρὰ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καταγινόμεθα, ἔπρεπε νὰ αἰσθανθῇ πρὸ 30 ἡμερῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ὅλας δὲν καταγινόμεθα εἰς ἄλλο, παρὰ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς εἶπεν, ὅτι εἶναι μασκαραλίκια. (Θόρυβος.)

§83ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ζακύνθου ἐξομοιοῖ τὴν σημερινὴν συζήτησιν μὲ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, ἥτις ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἐπὶ δεκαπέντε ὁλοκλήρους ἡμέρας, καὶ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπροκάλεσεν ἡ μερὶς αὕτη, ἀλλὰ ἡ μερὶς ἐκείνη, διότι εὗρεν, ὅτι εἶναι σπουδαία συζήτησις, καὶ ἀπορῶ, πῶς μέλος διακρινόμενον τῆς μερίδος ἐκείνης, ἀπὸ τοῦ βήματος ἀποκαλεῖ τὴν συζήτησιν ἐκείνην μὲ τὴν λέξιν «μασκαραλίκια». Ἡ μερὶς αὕτη εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην ἔδωκε τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ δώσῃ· ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι χαίρω, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος μέλος διακεκριμένον τῆς μερίδος ἐκείνης ἔρχεται καὶ πιστοποιεῖ, ὅτι ὅλαι ἐκεῖναι αἱ συζητήσεις ἐγένοντο ἁπλῶς ἐπὶ τῷ θεαθῆναι, καὶ ὅπως ἀπασχολήσωσι ματαίως τὴν Βουλὴν καὶ ὅτι ἦτο τοιαύτη, οἵα καὶ ἡ σημερινὴ συζήτησις, καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεκάλεσεν ὁ κύριος Σκουζὲς μασκαραλίκια, μὴ θέλων διὰ τούτου νὰ προσβάλῃ κανένα, ἀλλ’ ἁπλῶς θέλων νὰ δώσῃ νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι τὴν ἀπώλειαν τοῦ καιροῦ θεωρεῖ μασκαραλίκια, καὶ οὐχὶ νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς τὴν μερίδα ἐκείνην τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ ζητήματα καὶ νὰ προκαλῇ καὶ ψηφορίας, ὅπως φρονεῖ καὶ θέλει.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος βουλευτὴς Κραναίας αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσῃ τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ἡ ἰδία του ὑπογραφή. Ὁ κύριος βουλευτὴς Κραναίας ἔθεσε τὴν ὑπογραφήν του εἰς ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο ἐν σιωπῇ ν’ ἀνεχθῇ ἡ μερίς, τὴν ὁποίαν σήμερον κατακρίνει· ὁ δὲ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον προσφερόμεθα μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, ὑπῆρξε τοιοῦτος, ὥστε νομίζω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς Κραναίας καὶ ἡ μερίς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, ὤφειλον πάντῃ διαφόρως νὰ ἐκφράζωνται, ἢ ὅπως ἐκφράζονται περὶ τῆς μερίδος ἡμῶν. Θὰ εἴχομεν δίκαιον ἡμεῖς νὰ ἐργασθῶμεν πολὺ διαφόρως, ἢ ὅπως ἐργαζόμεθα, ἐὰν δὲν εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν τὸ μέγα συμφέρον τοῦ ἔθνους, ὅπως διατελῶμεν ἐν ὁμονοίᾳ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπεζητήσαμεν τὴν διάῤῥηξιν τῆς ἁρμονικῆς ἐνεργείας. Ἐκεῖνοι ἐπεζήτησαν αὐτήν, οἱ ὁποῖοι, ὡς ὁ κύριος βουλευτὴς Κραναίας, ὑπέγραψαν τὸ ἔγγραφον, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ ἐγγράφου· ἀλλ’ ἡμεῖς διὰ τῆς ἀνοχῆς μας ἔχομεν τὴν συνείδησιν ἡμῶν ἥσυχον, ὅτι τωόντι ἐξυπηρετοῦμεν τὰ συμφέροντα τῆς πολιτείας. Ὅ,τι ὅμως δικαίως προεκάλεσε παρατηρήσεις, εἶναι τὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων κατατριβόμεθα ἤδη, καὶ εἶναι παράδοξον νὰ ἐγείρωνται φωναὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ὅτι ἡ ἀπώλεια αὕτη τοῦ χρόνου ὀφείλεται εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε ὑψηλότατα καθήκοντα κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην τῆς Βουλῆς· παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀνέμενε τὸ Ἔθνος νὰ ἴδῃ ὑποβαλλόμενα εἰς τὴν Βουλὴν μέτρα σχετιζόμενα πρὸς τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν ἔργα. Καὶ τί βλέπει ἀντὶ τούτων; βλέπει προτεινόμενα μέτρα, ὧν ἡ ἁπλῆ ψήφισις προκαλεῖ ἐκ ταύτης τῆς μερίδος παρατηρήσεις, ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἠκούσαμεν καὶ περὶ ὧν εἷς τῶν ἐντεῦθεν βουλευτῶν ἐξήνεγκε χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον προσεκλήθη ν’ ἀνακαλέσῃ. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλήν; Κατὰ τίνα τρόπον ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἰσηγήσατο, ἀπέδειξεν, ὅτι αἰσθάνεται τὸ μέγεθος τῶν περιστάσεων, ἐν ταῖς ὁποίαις εὑρισκόμεθα; Διὰ ποίων μέτρων, εἰσαχθέντων εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπετράπη εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Ἔθνους; Συζητοῦμεν χθὲς καὶ προχθὲς καὶ σήμερον μέτρα, εἰς τὰ ὁποῖα μόνον ἐν ὁμαλωτάταις περιστάσεσιν, ὅταν ἡ Βουλὴ οὐδὲν θὰ εἶχεν ἐπεῖγον καὶ σπουδαῖον εἰς ὃ νὰ ἐνασχοληθῇ, θὰ ἐπετρέπετο νὰ καταναλώσωμεν τὰς ὥρας ἡμῶν. Καὶ διατί τοῦτο; διότι οὐδὲν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῶσιν, ὑπεβλήθη μέχρι τοῦδε, καὶ ὅμως πρὸ ἑνὸς μηνὸς συζητοῦμεν καὶ πρὸ ἑνὸς μηνὸς κάθηνται οἱ κκ. ὑπουργοὶ εἰς τὰς ἕδρας ταύτας.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Τρικούπην, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι πλήρης ὀργῆς καὶ ἀγανακτήσεως, εἶμαι ἥσυχος. Τὰ μέτρα ἡμῶν κεῖνται ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, θὰ συζητηθῶσιν ὅλα καὶ τότε θὰ ἐκτιμηθῶσιν. Ἀλλ’ ὅ,τι ἦλθον νὰ σᾶς παρακαλέσω, εἶναι νὰ παύσητε τὴν συζήτησιν· θεωρῶ ματαίας τὰς τοιαύτας συζητήσεις. Ἐνδέχεται βεβαίως ἐκ στόματός τινος ἐξ ἡμῶν νὰ ἐκφύγῃ λόγος τις· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς αἰτία εἰς τὸ νὰ διαπληκτιζώμεθα εἰς τοιαύτας μάλιστα περιστάσεις καὶ εἰς τοιούτους καιρούς· οὔτε ὁ κ. Σκουζές, οὔτε ὁ κ. Λομβάρδος εἶχον, πιστεύω, τὴν ἰδέαν νὰ προσβάλωσι τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἀνωτέρα ὅλων ἡμῶν καὶ αἱ προσβολαὶ τῶν ἀτόμων τῶν κ. βουλευτῶν δὲν φθάνουσι μέχρι τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι εἰς μάτην κατατρίβομεν τῳόντι τὸν καιρόν μας, συζητοῦντες ὅ,τι συζητοῦμεν. Ἂς προχωρήσωμεν λοιπὸν εἰς τὰ ἔργα μας, ἂς ἤμεθα μετριώτεροι· ἡμεῖς τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι δὲν πληρούμεθα ὀργῆς, θέλομεν προσπαθήσει νὰ ἤμεθα μετριώτεροι. Ὅταν δὲ τὰ ζητήματα τεθῶσιν ὑπ’ ὄψιν σας, τότε ἐξετάζομεν μετὰ τοῦ κ. Τρικούπη ἡσύχως καὶ καλῶς τί ἐπράξαμεν ἡμεῖς· ἐὰν ὅ,τι ἐπράξαμεν ἀξίζῃ τὸν κόπον, οὐχὶ βεβαίως συγκριτικῶς μὲ τὰ τοῦ κ. Τρικούπη, διότι δὲν ἔχομεν τίποτε ἐκ μέρους αὐτοῦ νὰ συγκρίνωμεν πρὸς τὰ ἔργα μας, τότε ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει ἐὰν καλῶς πράττωμεν ἢ κακῶς, καὶ τὸ ζήτημα λύεται εὐκόλως.

§86ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν ἐνόησα νὰ εἴπω τι περὶ τῶν μέτρων, ἀλλ’ εἶπον, νὰ συζητῶμεν περὶ τῆς ἀπαλείψεως ἢ μὴ τῆς λέξεως «ναῦται», δὲν τὸ θεωρῶ σπουδαῖον ἐν τοιαύταις στιγμαῖς.

§87Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθ’ ὅλου δὲν ὡμίλησε μετ’ ἀγανακτήσεως ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Τρικούπης, ἂν καὶ εἶχεν ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ σφοδρᾶς ἀγανακτήσεως. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ περὶ φάρων καὶ φανῶν καὶ τὰ λοιπὰ τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι νομοσχέδια ἀνάξια τῶν ἐποχῶν, καὶ ἡ συζήτησις ἀκόμη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν ἐγένετο μεταξὺ συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως, καὶ τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα ἠμφισβήτησαν τὴν κακὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον τροπολογίας, δὲν ἀνήκουσι βεβαίως εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, καὶ δὲν εἶχε κανὲν δικαίωμα ὁ κ. Σκουζὲς, νέος ἀνὴρ, ἀνατραφεὶς εἰς τὴν Εὐρώπην, νὰ μεταχειρισθῇ λέξιν τοιαύτην.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀνεκάλεσε πλέον.

§89Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἤκουσα πολὺ καλά, ὅτι ἀνεκάλεσεν· ἀλλ’ ἡ λέξις ἐκείνη ἐγέννησε τὸ παρεμπίπτον, ἀφοῦ μάλιστα ἤρξατο ἡ ψηφοφορία, καὶ ἡ ἀνάκλησις τῆς λέξεως πολλάκις δὲν ἐπαναφέρει τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν ἁρμονίαν. Λέγω λοιπόν, ὅτι παραίτιοι αὐτῆς τῆς καταστάσεως καὶ αὐτῆς τῆς συζητήσεως βεβαίως δὲν εἶναι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, καὶ ἔχουν ἄδικον νὰ αἰτιῶνται, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις προεκάλεσεν αὐτήν.

§90ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀποσύρω τὰς τροπολογίας μου ὅλας, ἃς ἔφερον μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ συμφέροντος τῆς ὑπηρεσίας, ἤθελε συζητήσει. Δὲν τὰς ἔφερον, διὰ νὰ γίνωνται σκάνδαλα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ματαιοῦται ἡ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2.

§92ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ παράγραφος «μετὰ παρέλευσιν τριετίας κτλ.» εἶπον νὰ ἐξαλειφθῇ.

§93ΖΕΡΒΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, διὰ νὰ ἦναί τις καλὸς φύλαξ καὶ νὰ γνωρίζῃ τὰ περὶ ἀγκυροβολήσεως πλοίων, χρειάζονται βεβαίως περισσότερα προσόντα, καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠλάττωσε τὸν χρόνον τῆς θαλασσίου ὑπηρεσίας. Ἐγὼ μάλιστα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ εἰς πενταετίαν, νὰ προστεθῇ δὲ καὶ παράγραφος, ὅτι προτιμῶνται οἱ ἔχοντες βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ ναύτου, διότι δυστυχῶς, εἰς ἣν κατάστασιν κατήντησεν ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, καὶ κυβερνῆται ἐμπορικῶν πλοίων τώρα προσφέρονται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τοιαύτας θέσεις.

§94Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει καλῶς. Τὸ προσὸν αὐτὸ εἶναι ὁ ἐλάχιστος ὅρος· βεβαίως, ὅταν παρουσιασθῇ πλοίαρχος, θὰ προτιμηθῇ. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ περὶ ἀγγελίας, αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὸν διευθύνοντα τὸ λιμεναρχεῖον· κατεβίβασα δὲ τὴν τριετίαν εἰς διετίαν, διότι ἀνεβίβασα τὴν θητείαν εἰς 4 ἔτη.

§95ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπειδὴ θλιβερὰ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι αἱ προτιμήσεις, ὅταν δὲν ἐπιβάλλωνται ὑπὸ τοῦ νόμου, δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον.

§96ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὰ δὲν τίθενται εἰς τὸν νόμον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ τὰ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.) Τὸ νομοσχέδιον περὶ ληστείας ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον, ὅπως τυπωθῇ ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν τεθέντων εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ΧΟΔ νόμου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή.) Ἄρθρον 1.

§98Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δυνάμει τοῦ ἐκτάκτου νόμου τοῦ 1878 ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν. Νομίζω, ὅτι ἠδύνατο νὰ κατασταθῇ γενικώτερον καὶ νὰ περιλάβῃ καὶ ἀξιωματικούς, ἀποστρατευθέντας δυνάμει προηγουμένων νόμων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπίσης τὰ δικαστήρια ἀνεγνώρισαν καὶ ἀπέδωκαν τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργείας. Τοιοῦτον γνωρίζω τινὰ ἐργαζόμενον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν Καργιοτόγλουν. Οὗτος εἶχε τεθῆ εἰς ἀποστρατείαν κατὰ διαστροφὴν τοῦ νόμον τοῦ 1871, ἀλλ’ ἔκτοτε ἐδικαιώθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἥτις ἐπεδίκασεν αὐτῷ τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργείας τοῦ βαθμοῦ του, οἱ δὲ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τὰ 77 τὸν ἐχρησιμοποίησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Καθόσον λοιπὸν ὑπάρχουσι τοιαῦται ἀποφάσεις, εἶναι δίκαιον, νομίζω, νὰ ἀποδοθῇ ὁ βαθμὸς καὶ εἰς τοὺς ἀποστράτους ἐκείνους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀπεστρατεύθησαν δυνάμει προηγουμένων νόμων, καὶ καλὸν περὶ τούτων νὰ προστεθῇ ἓν ἄρθρον.

§99ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτου, κύριε Ῥάλλη, ὁ κ. Φιλήμων καὶ ἐγὼ ὑπεβάλαμεν τροπολογίαν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ γίνεται παρατήρησις ἐκ τοῦ γραφείου, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐσυζητήθη τρὶς εἰς τὰ δύο πρῶτα ἄρθρα.

§101ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν βλάπτει νὰ ἐπαναληφθῇ. (Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§102ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐνδιαφερόμενος ἐμμέσως πως εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον περὶ τεθέντων ἀξιωματικῶν εἰς ἀποστρατείαν δυνάμει τοῦ Νόμου ΧΟΔ, ἤθελον ἀποδειλιάσει νὰ λάβω τὸν λόγον, ἂν δὲν εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὑπὲρ τῆς γνώμης μου συνηγοροῦσιν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ τὸ δίκαιον. Δύο κατηγορίαι ὑπάρχουν ἀξιωματικῶν τεθέντων εἰς ἀποστρατείαν δυνάμει τοῦ Νόμου ΧΟΔ. Ἡ μία περιλαμβάνει δέκα ἄτομα, τὰ ὁποῖα στερούμενα δεκαετοῦς ὑπηρεσίας ἐν τῷ βαθμῷ, ὃν κατεῖχον, ἐδέησεν, ἵνα προηγουμένως προβιβασθῶσι δι’ εἰδικοῦ Β. Διατάγματος κατ’ ἐκλογὴν πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν μὲ σύνταξιν ἀνωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν τοῖς ἐχορήγει ὁ πρὸ τοῦ προβιβασμοῦ των βαθμός των, οἱ δὲ λοιποὶ ἄλλοι ἕξ, ὡς νομίζω, ἐπειδὴ εἶχον συμπεπληρωμένην δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ, ὃν εἶχον, προεβιβάσθησαν συγχρόνως μὲ τὸ περὶ ἀποστρατείας των Β. Διάταγμα. Τὰ δικαστήρια, εἰς τὰ ὁποῖα ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις αὕτη συνεπεία ἀγωγῶν τῶν ἐνδιαφερομένων, ἰδίως τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ Ἐφετεῖα Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν ἐδικαίωσαν ἀνεξαιρέτως ἀμφοτέρας τὰς κατηγορίας ταύτας ἐπίσης, ἀναγνωρίσαντα αὐτοῖς ἀπολαυάς, ἀντιστοιχούσας πρὸς τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον ἔχουσι προβιβασθέντες. Ἀλλ’ ὁ Ἄρειος Πάγος ἔκρινεν ἄλλως πως, ἀποφασίσας, ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες δι’ εἰδικοῦ διατάγματος ἐπροβιβάσθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν, πρέπει αὐτοδικαίως νὰ λάβουν τὸν μισθὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔλαβον προβιβασθέντες, οἱ δὲ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον δεκαετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἐπροβιβάσθησαν συγχρόνως μὲ τὸ περὶ ἀποστρατείας των Β. Διάταγμα, δικαιοῦνται εἰς τὸν μισθὸν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἶχον πρὸ τοῦ προβιβασμοῦ των. Συνεπῶς πρὸς τὴν ἀπόφασιν ταύτην, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον διακρίνει δύο τάξεις φέρει εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τοὺς μὲν προβιβασθέντας κατ’ ἐκλογὴν καὶ μὴ ἔχοντας δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον ἔλαβον προβιβασθέντες, τοὺς δὲ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εἶχον δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, φέρει μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον κατεῖχον πρὸ τῆς εἰς ἀποστρατείαν μεταθέσεώς των. Ἐννοεῖτε, κύριοι, ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως γίνεται πρὸς τοὺς τελευταίους μέγα ἀδίκημα. Διότι ἡ ἀρχαιότης, ἡ πολυετὴς ὑπηρεσία, ἥτις εἶναι ἓν ἐκ τῶν προσόντων εἰς προβιβασμόν, στρέφεται κατ’ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Ἡ Βουλή, ἐρχομένη νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου, φρονῶ, ὅτι ἤθελε πράξει δικαιοσύνην, ἂν ἐπαναφέρῃ καὶ αὐτοὺς εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπανέφερε τοὺς προβιβασθέντας κατ’ ἐκλογὴν καὶ μὴ ἔχοντας δεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Ἡ Βουλή, ἡ ὁποία νῦν καλεῖται διὰ νόμου νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν, φρονῶ, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ συνᾷδον ἔτι πρὸς τὸ συμφέρον τῆ ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους νὰ μὴ φέρῃ τὴν διάκρισιν, ἣν ποιεῖ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ φέρῃ καὶ τοὺς τῆς τελευταίας κατηγορίας πέντε ἕξ ἀξιωματικούς εἰς ἴσην πρὸς τοὺς ἄλλους ἐπίσης ἀποστρατευθέντας κακῶς διὰ τοῦ νόμου ΧΟΔʹ ἀξιωματικούς. Δὲν εἶναι δὲ δίκαιον νὰ χειροτερεύσῃ ἔτι μᾶλλον τὴν θέσιν των, ψηφίζουσα τὴν διάταξιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν ὑπῆρχον διάφοροι μεταξὺ τῶν δύο τούτων κατηγοριῶν περιστάσεις, τότε βεβαίως ὤφειλον νὰ σιωπήσω. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει σχεδὸν ταυτότης περιστάσεων, ἡ δὲ ἐπανόρθωσις τοῦ ἀδικήματος ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλήν, καλουμένην νὰ ψηφίσῃ, ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ προφανοῦς ἀδικήματος, καὶ συνιστῶ τὴν προστασίαν τοῦ δικαίου, ὅπερ εἶναι ἡ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐπάνοδος καὶ τῶν τῆς δευτέρας κατηγορίας ἀξιωματικῶν μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔλαβον προβιβασθέντες. Τοῦτο συνιστῶ ὑμῖν τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουσιν ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι καὶ ἱκανότητα καὶ παιδείαν καὶ ὑπηρεσίαν ἔντιμον. Προτείνω ἑπομένως, ἵνα ἡ Βουλὴ, ἂν ἐγκρίνῃ, ἐμβλέψῃ εἰς τὸ ἀναντίῤῥητον δίκαιον καὶ τροποποιήσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἑξῆς: «Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐπανέρχονται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μὲ τὸν ὁποῖον ἔχουν νῦν βαθμὸν, τηροῦντες τὴν σχετικὴν μεταξὺ τῶν συναδέλφων των τάξιν, ἀρχαιότητος καὶ βαθμολογίας, τὴν ὁποίαν εἶχον πρὸ τῆς εἰς ἀποστρατείαν ἢ ἀργίαν μεταθέσεώς των».

§103ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον εἶχον ἀποστρατευθέντες.

§104ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ νομίζω, ὅτι οὕτω πως θ’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην.

§105Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι εἰς τὴν φύσιν του δύσκολον, καὶ ἀπόδειξις, ὅτι πρὸ δύο ὁλοκλήρων ἐτῶν ὑφίσταται, κατεστάθη δὲ δυσκολώτερον, ἀφοῦ οἱ ὁπωσδήποτε ἀδικηθέντες καὶ προσφυγόντες εἰς τὰ δικαστήρια, δὲν ἔτυχον ἴσως δικαιοσύνης, ἀφοῦ κατ’ οὐσίαν ἦτο ἡ αὐτὴ ὑπόθεσις. Ἐκ τούτου εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δύναταί τις νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὑπὲρ καὶ κατὰ ἐπιτυχῶς. Ἀλλὰ, κύριοι, τοιούτου ὄντος, προσκαλούμεθα νὰ λύσωμεν αὐτό. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ ἡ πρὸ αὐτῆς ἀπεδέχθησαν ἓν σύστημα λύσεως, τὸ ὁποῖον ἐβάσισαν ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων. Ἐγὼ, κύριοι, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐθεώρησα τὴν ἐκδίκασιν τῶν στρατιωτικῶν ὑποθέσεων ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων ὡς ζήτημα ἀντιπειθαρχικόν, ἀλλὰ σήμερον δύναμαι νὰ τὸ χαρακτηρίσω καὶ ὡς ζήτημα σπατάλης διὰ τὸν δημόσιον θησαυρόν, διότι ἀφ’ ἧς ἐποχῆς τὰ δικαστήρια ἐκδικάζουσι τὰς στρατιωτικὰς ὑποθέσεις, ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ ἐπαισθητῶς ἐχαλαρώθη, καὶ ὁ δημόσιος θησαυρὸς ὑπέστη σπουδαίαν ἀφαίμαξιν. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1865 ἐζήτησα τὴν ἄρσιν τῆς τοιαύτης καταστάσεως, ἀλλὰ τότε, ἴσως δὲ καὶ σήμερον, ἂν θελήσῃ τις νὰ φέρῃ πρότασιν νόμου, διὰ νὰ ὑπαγάγῃ τὴν ἐκδίκασιν τῶν στρατιωτικῶν ὑποθέσεων εἰς εἰδικὴν διαδικασίαν, ἴσως παρουσιασθῇ ἡ ἔνστασις, ὅτι ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ αὐτὸ μοὶ εἶπεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὰ 1865, ὅτε ὑπέβαλα τὴν τοιαύτην πρότασιν. Τὸ περὶ οὗ πρόκειται ζήτημα εἶναι λίαν περιπεπλεγμένον. Ἐὰν θελήσητε, κύριοι, νὰ τροπολογήσητε τὰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, θὰ περιπλέξητε περισσότερον τὸ ζήτημα, καὶ δὲν εἶναι παράδοξον νὰ δημιουργήσητε νέας ἀγωγάς. Ὅ,τι ὁ ἔντιμος προλαλήσας εἶπε περὶ ἀρχαιότητος, εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ ἡ ἀρχαιότης συνήθως ἐπιβαρύνεται ἀπὸ τὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ χρόνου καὶ μέχρις ἡλικίας τινὸς εἶναι ἀνεκτὴ καὶ σεβαστὴ, πέραν ὅμως ἑνὸς ὁρίου καθίσταται ὡς νεκρά, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τοὺς εὐρωπαϊκοὺς στρατοὺς ὑπάρχει ὁ νόμος τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀνώτερος ἀξιωματικός, ἅμα φθάσῃ τὴν ἡλικίαν τῶν 65 ἐτῶν, κηρύσσεται ἄχρηστος διὰ τὸν ἐνεργὸν στρατόν, καίτοι φέρων πληγὰς ἐκ τῶν πολέμων ἢ συγγράψας ὁλόκληρον βιβλιοθήκην. Ἡ ἀρχαιότης λοιπὸν ἔχει πολλάκις ὡς συνέπειαν τὴν ὑπερηλικιότητα, ἥτις καθιστᾷ τὸν ἀξιωματικὸν ἄχρηστον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Λέγων ταῦτα δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιβαρύνω ἐκείνους, εἰς οὓς αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων δὲν ἐπεδίκασαν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, νομίζω ὅμως, ὅτι φρονήσεως ἔργον ἤθελεν εἶσθαι, ἂν θελήσωμεν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη ἀπὸ πολλὰς κυβερνήσεις, ὅπως μὴ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς μακρὰς συζητήσεις ἢ δημιουργήσωμεν νέας δυσχερείας.

§106Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἀντικρούσας με εἶπεν, ὅτι ἡ ἀρχαιότης δὲν εἶναι δικαίωμα εἰς προβιβασμόν. Ἀναγνωρίζω πληρέστατα, ὅτι κατὰ τὸν νόμον ἡ ἀρχαιότης χορηγεῖ δικαίωμα εἰς προβιβασμὸν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Ταγματάρχου, ἀπὸ δὲ τοῦ βαθμοῦ τούτου καὶ ἀνωτέρω οὐδὲν χορηγεῖ δικαίωμα, ἀλλὰ τὴν ἀρχαιότητα τῶν διὰ Β. Διατάγματος ἀποστρατευθέντων δυνάμει τοῦ νόμου ΧΟΔʹ καὶ συγχρόνως δι’ αὐτοῦ προβιβασθέντων προέταξα ὡς προσόν εἰς προβιβασμὸν μεταξὺ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ὀφείλουσι νὰ ἔχωσιν οἱ προβιβασθέντες. Διότι ἡ ἀρχαιότης συντελεῖ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἰδιοτήτων τῶν καθιστωσῶν αὐτοὺς ἀξίους προβιβασμοῦ. Εἶναι ἄδικος ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι οἱ μὴ ἔχοντες κεκτημένην δεκαετίαν καὶ προβιβασθέντες πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ τεθῶσιν ἀμέσως εἰς ἀποστρατείαν, ἵνα ἔχωσι πλείονα σύνταξιν, δικαιοῦνται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μὲ τὸν τελευταῖον τοῦτον βαθμόν των, οἱ δὲ ἔχοντες δεκαετίαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ τεθέντες εἰς ἀποστρατείαν συγχρόνως μὲ τὸν προβιβασμόν των, ὀφείλουσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον εἶχον πρὸ τοῦ προβιβασμοῦ των, ἤτοι μὲ βαθμὸν κατώτερον. Ἐκτὸς τούτου κατὰ τὸν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμον ὁ βαθμὸς εἶναι ἀναφαίρετος, τοὺς δὲ βαθμοὺς ἀπονέμει ὁ Βασιλεύς. Ποία δικαιοσύνη ὑπαγορεύει νῦν ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους τοὺς βαθμούς, τοὺς ὁποίους Β. Διάταγμα τοῖς ἔδωκεν; Ἡ ἀποστρατεία των ἔπεσεν, ὡς μὴ ἰσχύοντος τοῦ ΧΟΔʹ νόμου, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀπεφασίσθη αὕτη. Ὁ προβιβασμός των ὅμως ἐγένετο διὰ Β. Διατάγματος, τὸ δὲ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ εἶναι ἐκ τῶν προνομίων τοῦ στέμματος. Ἑπομένως ὁ προβιβασμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, γενόμενος ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἔχοντος τὴν προνομίαν ταύτην, εἶναι ὅλως ἄσχετος τῆς ἀποστρατείας στηριζομένης εἰς εἰδικὸν νόμον, ἡ δὲ ἀκύρωσις τῆς ἀποστρατείας δὲν ἐπάγει καὶ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ βαθμοῦ, ἥτις εἶναι ποινή, ἐπιβαλλομένη τῷ ἀξιωματικῷ. Πολλὰ θέλουσιν εἶσθαι τὰ ἀτοπήματα καὶ τὰ ἀδικήματα, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν φέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν διὰ τοῦ νόμου.

§107ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τότε τῶν Στρατιωτικῶν ὠνόμασε ταγματάρχας ἢ συνταγματάρχας τινὰς διὰ τοῦ εἰδικοῦ Β. Διατάγματος, διότι σκοπὸν εἶχε νὰ τοὺς θέσῃ εἰς ἀποστρατείαν.

§108Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ σήμερον οὗτοι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπανέρχονται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μὲ τοὺς βαθμοὺς τούτους, ἐν ᾧ πρὸς τοὺς λοιποὺς πέντε, ἕξ, δὲν δίδει τὸ νομοσχέδιον τὸ πλεονέκτημα τοῦτο, ἀλλὰ τοὺς ὑποβιβάζει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι τὰ δικαστήρια ἀπεφάσισαν οὕτως, καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰ ἀποφασισθέντα πρὸς ἀποφυγὴν περιπλοκῶν. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ὁλοσχερῶς ἀλλ’ ἐν μέρει ἀκριβές, διότι τὰ ἐφετεῖα Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν ἐδικαίωσαν καὶ τοὺς τῆς δευτέρας κατηγορίας ἐπιδικάσαντα αὐτοῖς ἀπολαυὰς ἀντιστοιχούσας πρὸς τοὺς βαθμούς, τοὺς ὁποίους νῦν ἔχουσιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι τὰ δικαστήρια ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ των οὕτως ἀπεφάσισαν, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ νομοθετικῶς ἐπανόρθωσις τοῦ ἀδικήματος· διότι ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Βασιλεὺς ἐκ συμφώνου ἔχουσι τὴν ἁρμοδιότητα νὰ θεραπεύωσι τὰ τοιαῦτα ἀδικήματα διὰ νομοθετημάτων δικαίων καὶ ἐστηριγμένων ἐπὶ τοῦ ὀρθοῦ λόγου. Εἶναι κωμικόν, κύριοι, νὰ δίδηται ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ἐξουσίαν βαθμὸς καὶ ν’ ἀφαιρῆται ἑπομένως ἄνευ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως. Τοιαύτης κωμῳδίας δὲν πρέπει νὰ ἀνέχωνται αἱ Βουλαί, ἀλλὰ διὰ σοφῶν καὶ δικαίων νομοθετημάτων πρέπει νὰ προλαμβάνωσι ταῦτα ἢ νὰ τὰ θεραπεύωσι γινόμενα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, κύριοι, τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου. «Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐπανέρχονται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μὲ τὸν ὁποῖον ἔχουσι νῦν βαθμόν, τηροῦντες τὴν σχετικὴν μεταξὺ τῶν συναδέλφων των τάξιν ἀρχαιότητος καὶ βαθμοῦ, τὰς ὁποίας εἶχον πρὸ τῆς εἰς ἀποστρατείαν ἢ ἀργίαν μεταθέσεώς των.»

§110Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Κατὰ τὴν τροπολογίαν τὴν ὑποβαλλομένην δὲν ἤρκει, φαίνεται, τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ὑφίστατο, τὸ τῆς ἐκδικάσεως στρατιωτικῶν ὑποθέσεων ὑπὸ τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ πρόκειται τὰ δικαστήρια ἢ ἡ Βουλὴ νὰ δώσωσι καὶ βαθμούς, ὡς ἐπιδικάζοντα ἀποδοχάς. Ἀλλ’ ἐννοεῖτε εἰς ποῖον ἄτοπον μᾶς φέρει ἡ τυχὸν τοιαύτη ἀπόφασις ἐκ μέρους ἡμῶν; συγχίζοντες ἐπὶ τοσοῦτον τὴν νομοθετικὴν πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν καὶ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, σφετεριζόμεθα προνόμια τοῦ στέμματος, ὅταν τὰ μὲν δικαστήρια ἐπιδικάζωσι μισθόν, ἡ δὲ Βουλὴ νομοθετῇ τὸν ἀντιστοιχοῦντα εἰς τὴν μισθοδοσίαν βαθμόν. Ἀπόφασις τοιαύτη θὰ ἔχῃ τὰς καταστρεπτικωτέρας συνεπείας διὰ τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ εἰς ἐποχὴν μάλιστα, καθ’ ἣν στρατὸς εἶναι τὸ ἔνοπλον ἔθνος. Αἱ τοιαῦται ἰδέαι ἴσως εἰς τὴν βάσιν των ἔχουσί τι τὸ δίκαιον, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις, εἴτε ἐν γνώσει, εἴτε ἐν ἀγνοίᾳ, ὑπέπεσαν εἰς σφάλματα. Ἀλλὰ τὰ λάθη ταῦτα εἶχον μόνην συνέπειαν νὰ ζημιώσωσι τὸν δημόσιον θησαυρόν· δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως, νομίζω, εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως, καταστρεφούσης ὁλοσχερῶς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, νὰ μειώσῃ συνάμα δικαιώματα ἀναγεγραμμένα εἰς τὸ Σύνταγμα.

§111ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πρόκειται νὰ δώσητε βαθμοὺς ἢ ν’ ἀφαιρέσητε, διότι αὐτοὶ ἔχουν τὸν βαθμόν των ὡς ἀπόστρατοι. Ἠπόρησα ὅταν εἴπετε, ὅτι πρόκειται τὰ δικαστήρια νὰ δώσουν βαθμούς, δὲν ἐδείξατε ποῦ κυρίως εἶναι τὸ ζήτημα· τὰ δικαστήρια δὲν ἔδωσαν βαθμούς· διατί ἀποδίδετε εἰς αὐτὰ τοιαύτην μομφήν; (Θόρυβος.)

§112ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὕψωσε πολὺ τὸ ζήτημα, καὶ ἀδίκως. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προσωρινοῦ νόμου, εἰς τρεῖς κατηγορίας διῃρέθησαν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐνομίσθη καλὸν ν’ ἀποστρατευθῶσι. Τινὲς αὐτῶν ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον εἶχον· ἄλλοι, καὶ εἶναι οἱ παραπονούμενοι, ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος περὶ ἀποστρατείας νόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον, ἂν εἶχον ὑπηρετήσει ἐπὶ δεκαετίαν εἰς βαθμόν τινα, λαμβάνουν τὴν ἀποστρατείαν μὲ βαθμὸν ἀνώτερον. Ἡ ἄλλη κατηγορία εἶναι, ὅτι ἐτέθησαν ἀξιωματικοὶ εἰς ἀποστρατείαν, λαβόντες βαθμὸν ἀνώτερον, χωρὶς νὰ βοηθῶνται εἰς τοῦτο ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ ἀποστράτων, ἐτέθησαν, λέγω, εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῆς ἀποστρατείας προβιβασθέντες κατὰ τύπον, κατ’ ἐκλογήν. Τώρα πρόκειται περὶ τῶν τῆς δευτέρας κατηγορίας, περὶ ὧν ὁ λόγος, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ὁμιλία μου, ὅτι ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἔχουσι δίκαιον, ἂν καὶ βλάπτωνται τὰ συμφέροντά μου, διότι συνηγορῶ ὑπὲρ ἀτόμων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν καὶ θὰ ἦναι ἀνώτεροί μου, καὶ ὅμως εἶμαι ὑπὲρ αὐτῶν, καθ’ ὅσον, ἐὰν οἱ τῆς δευτέρας κατηγορίας, περὶ ὧν ὁ λόγος, δὲν ἀπεστρατεύοντο, θὰ ἦσαν τινὲς αὐτῶν ἀνώτεροί μου. Ἀπαντῶν δὲ εἰς τινα, ὅστις μοῦ εἶπεν, ὅτι τοῦτο δὲν τὸ ἠξεύρει, λέγω, ὅτι δὲν δίδω μεγάλην ἀξίαν εἰς ἡμᾶς, ὥστε νὰ ἠδυνάμεθα νὰ τοὺς ὑπερπηδήσωμεν διὰ τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ. Λοιπὸν θὰ ἦσαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μὲ τὸ βαθμόν, τὸν ὁποῖον ἤδη φέρουσιν ὡς ἀπόστρατοι. Πέρυσι, κύριε πρόεδρε, πιθανὸν νὰ εἶχεν ἀξίαν τινὰ ἡ συζήτησις, κατ’ ἐμὴν γνώμην ὅμως, ἐφέτος δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, διότι ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ ἔλθουν εἰς ὑπηρεσίαν δι’ ἑτέρου νόμου ὅλοι οἱ ἀπόστρατοι. Ἑπομένως, ἂν δὲν θέλωσί τινες νὰ ἴδωσιν ἐπανερχομένους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, μὲ ὃν σήμερον ἔχουσι βαθμόν, τοὺς περὶ ὧν ἡ συζήτησις σήμερον διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν νομοσχεδίου, θὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ τοὺς ἴδωσιν ὡς ἀποστράτους ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ σύροντας τὸ ξίφος μὲ ὃν σήμερον ὡς ἀπόστρατοι φέρουσι βαθμόν. Κατὰ συνέπειαν, φρονῶ, ὅτι εἶναι καλὸν ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου τόσον δὲ περισσότερον, καθ’ ὅσον τὸ ὑπουργεῖον, ἐὰν θέλῃ νὰ δικαιώσῃ αὐτούς, δύναται πολὺ καλὰ νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν των. Δύναται νὰ καταργήσῃ τὰς δίκας, διότι ὁ εἷς ἐδικαιώθη καὶ ἠμπορεῖ ὅλοι νὰ δικαιωθοῦν, ἅμα ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπεφάνθη περὶ τοῦ ἑνός. Δύνανται λοιπὸν νὰ καταργηθῶσιν αἱ δίκαι καὶ νὰ ἔλθουν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι αὐτοδικαίως εἰς τὰς θέσεις των μὲ οὓς σήμερον ἔχουσι βαθμοὺς ὡς ἀπόστρατοι.

§113Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶχε γείνει ἄλλοτε, γίνεται δὲ καὶ νῦν πολὺς λόγος περὶ τῶν κατὰ τὸ 1878 ἀποστρατευθέντων ἀξιωματικῶν· παρατηρῶ ὅμως, ὅτι οἱ συζητοῦντες ἢ θέλουν νὰ διαστρέψωσι τὰ πράγματα, ἢ δὲν τὰ ἐνόησαν, ἢ δὲν ἐμελέτησαν, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ ἀποστρατευθέντες ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλει ὁ περὶ ἐκτάκτων στρατιωτικῶν μέτρων Νόμος. Τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νομίζω, φέρει ἡμερομηνίαν 27 τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1878. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ πρακτικὸν αὐτὸ διὰ τοῦ ἀπαιτουμένου ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος, ἠρώτησα τὸ γραφεῖον, ἂν ἐδημοσιεύθη ὁ Νόμος περὶ ἐκτάκτων στρατιωτικῶν μέτρων, τὸ δὲ γραφεῖον μοὶ ἀνέφερεν, ὅτι ἐδημοσιεύθη. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῶν ἀντιπροσώπων πρέπει νὰ λέγηται ἡ ἀλήθεια, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἦναι ἐπιβλαβὴς εἰς ἐμὲ, ἐὰν ὑπέκυψα εἰς λάθος. Ὁ Νόμος εἶχε δημοσιευθῆ διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», ἀλλ’ αἱ τρεῖς ἡμέραι, αἱ προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, δὲν εἶχον παρέλθει. Τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, μὴ λαμβάνον ποτὲ εἰδοποίησιν ὑπὸ τοῦ Νομάρχου περὶ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Νόμου, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, δὲν ἐγνώριζε τίποτε περὶ τούτου. Καὶ ἐγὼ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἔλλειψις αὕτη δὲν μοὶ ἐπῆλθεν εἰς τὸν νοῦν· διὰ τοῦτο ἐπίστευσα εἰς τὸ γραφεῖον, καὶ τὸ γραφεῖον μοὶ εἶπε τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ὁ νόμος ἐδημοσιεύθη, ἀλλ’ ἐπλανήθη, ὅσον ἀπέβλεπε τὴν ἀπαιτουμένην τριήμερον προθεσμίαν· διότι, ὡς προεῖπον, ὁ Νομάρχης, εἴτε ἐξ ἀμελείας, εἴτε ἐκ προθέσεως, δὲν εἰδοποίησε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· διότι λέγουσιν, ὅτι ὁ Νομάρχης εἰδοποιεῖ μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης περὶ τῆς δημοσιεύσεως τῶν νόμων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Δύναταί τις, κύριοι, νὰ εἴπῃ νῦν, ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ περιπέσωμεν εἰς ἓν τοιοῦτον λάθος, ὅταν μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἰδοποιῇ ὁ Νομάρχης περὶ τῆς δημοσιεύσεως τῶν νόμων; Κύριοι, δὲν προτίθεμαι νὰ ἐπικρίνω τὰς πράξεις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, διότι τοιοῦτον ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαίωμα, ὅπως καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπικρίνῃ τὰς πράξεις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς· ἐὰν ἡ Βουλὴ ὑπόκηται εἰς ἀποπλανήσεις, ἐὰν ὁλόκληρος ἡ κοινωνία ὑποπίπτῃ ἀκουσίως εἰς λάθη, εἶναι συγχωρημένον καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι καὶ τὰ δικαστήρια δύνανται νὰ ὑποπέσωσιν εἰς παραπλανήσεις. Καὶ μήπως δὲν ἔχωμεν τὰς ἀποδείξεις καθ’ ἑκάστην, ἀφοῦ αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων ἀνατρέπονται καθ’ ἑκάστην ὑπὸ ἄλλων ἀποφάσεων τῶν ἀνωτέρων δικαστηρίων. Κύριοι, ὅταν οἱ ἀπόστρατοι κατέφυγον ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, ὡς εἶχον δικαίωμα, ὁ Ἄρειος Πάγος διὰ τῆς ἀνεκκλήτου αὐτοῦ ἀποφάσεως ἀπεφάνθη, ὅτι τὸ πρακτικὸν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ἀπεφασίσθη ἡ ἀποστράτευσις, ὑπεγράφη τὴν 27 Ἰανουαρίου, ἐνῷ τὴν 27 ἔληγεν ἡ τρίτη ἡμέρα τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Νόμου. Ταύτην μόνον τὴν ἔλλειψιν εὗρεν ὁ Ἄρειος Πάγος, καὶ οὐδεμίαν ἄλλην. Ταύτην ἄρα τὴν ἑρμηνείαν ἔδωκεν εἰς τὸν νόμον ἡ δικαστικὴ ἐξουσία. Ἐγὼ δὲν προτίθεμαι νὰ κατηγορήσω τὰς σκέψεις ἢ τὴν ἀπόφασιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, δύναμαι ὅμως μεθ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν, ὃν ὀφείλω πρὸς αὐτὴν, νὰ ἀμφιβάλλω, ἐὰν ἡ ἑρμηνεία τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ὑπῆρξε σύμφωνος πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, καὶ ἔτι μᾶλλον σύμφωνος πρὸς τὸν ὀρθὸν λόγον, διότι τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι ἁπλῶς πρᾶξις προπαρασκευαστικὴ πρὸς σύνταξιν τοῦ περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος. Ἐὰν δὲ τὴν αὐτὴν ἑρμηνείαν ἐπεκτείνῃ εἰς ὅλας τὰς προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας τοῦ ὑπουργείου ἡ δικαιοσύνη, βεβαίως θέλει ἀκυρώσει ὅλας τὰς πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν νόμων προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας τοῦ ὑπουργείου, ἑπομένως καὶ πάντα τὰ ἐκτελεστικὰ Διατάγματα. Ἰδοὺ διατὶ νομίζω, καὶ νομίζω καλῶς, ὅτι, παραπλανηθεῖσα ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, προέβη εἰς ἀποφάσεις προφανῶς ἀντικειμένας εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Νομοθεσίας. Πλὴν ταῦτα λέγων, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι σέβομαι τὴν Δικαιοσύνην τῆς πατρίδος μου καὶ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς. Ἂν καὶ πάλιν λέγω, ὅτι ἀμφιβάλλω ἂν ἡρμήνευσα δικαίως τὸν νόμον, συγχωρήσατέ μοι, ἐὰν σφάλλω, διότι δὲν εἶμαι νομικὸς, μολονότι οἱ νομικοὶ εἶναι κυρίως οἱ μοχλοὶ, οἵτινες ἀνατρέπουσι πολλάκις τοὺς νόμους. Κύριοι, ἐπὶ πολλῶν ἀνοσίως ἐσυκοφάντησαν τὰς πράξεις μου, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐτόλμησε μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ ἕνεκα προσωπικῶν λόγων ἔθεσα εἰς ἀποστρατείαν πλέον τῶν 50 ἀξιωματικῶν, διότι μόνη ἡ ἀνάγνωσις τοῦ Διατάγματος ἔπεισεν ἕκαστον, ὅτι μακρὰν παντὸς πάθους, ἢ κομματικοῦ λόγου, ἐγένετο ὅ,τι ἐγένετο διὰ τοὺς ἀποστρατευθέντας. Ἐὰν δὲ ἐγένετο λάθος τι, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ μόνης προελθὸν, λέγω, ὁ ἀναμάρτητος βαλέτω λίθον· διότι ἐντὸς πέντε ἡμερῶν καὶ ὁ ἱκανώτατος τῶν ὑπουργῶν δὲν ἤθελε δυνηθῆ διὰ τῶν ἰδίων ὀφθαλμῶν νὰ ἐξακριβώσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα. Τὸ διάταγμα περὶ ἐκτελέσεως τοῦ περὶ ἐκτάκτων στρατιωτικῶν μέτρων νόμου ἐδημοσιεύθη τὴν 7 Φεβρουαρίου, δηλ. 6 ἢ 7 ἡμέρας μετὰ τὴν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ἀστικοῦ Νόμου δημοσίευσιν τοῦ νόμου περὶ ἐκτάκτων στρατιωτικῶν μέτρων. Ἰδοὺ διατὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἐγὼ ἀκριβῶς συνεμορφώθην μὲ τὸν νόμον, καὶ ὅτι ἡ ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας δοθεῖσα ἑρμηνεία εἰς τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ οὐχὶ τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος, ὑπῆρξεν ἀκριβῶς παραπλάνησις. Ὅταν, κύριοι, ἔλαβον ἀνὰ χεῖρας τὸν κατάλογον, ὃν μοὶ ὑπέβαλεν ἡ ὑπηρεσία, καὶ εἶδον, ὅτι ἔμελλον νὰ θέσω εἰς ἀποστρατείαν 53 ἀξιωματικούς, ἐνόησα τὴν εὐθύνην καὶ τὴν κατακραυγὴν, ἅτινα ἤθελον ἐπισύρει κατ’ ἐμοῦ, διότι 53 ἀξιωματικοὶ, πολλοὶ τῶν ὁποίων εἶχον ἀπείρους συγγενικὰς καὶ πολιτικὰς σχέσεις, ὡς ἀνήκοντες εἰς τὰς πρώτας οἰκογενείας, ἠδύναντο νὰ ἐξεγείρωσι τὸ ἥμισυ τοῦ τόπου ἐναντίον μου, ἐνεθυμήθην, ὅτι ἐπεχείρουν νὰ ἐκτελέσω ὅ,τι δὲν ἐτόλμησεν ἡ Ἀντιβασιλεία τοῦ Ὄθωνος, καὶ ὅμως τὸ ἀπεφάσισα καὶ τὸ ἔπραξα οὐχὶ λόγῳ πολιτικῶν συμφερόντων, οὐδὲ προσωπικῶν ἀντιπαθειῶν, ἀλλὰ χάριν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ Κράτους, διότι ἔκρινα, ὅτι ἔπρεπεν ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ θραύσω τὰ ἐμπόδια, ἅτινα ἡ ἐπιῤῥοὴ τῶν προσώπων παρενέβαλεν εἰς τὴν ἀνακαίνισιν τοῦ στρατοῦ, καὶ νὰ θέσω τὸν πρῶτον θεμέλιον λίθον τῆς ἀναπτύξεως αὐτοῦ. Ὑπέφερα ἀπείρους μελετημένας συκοφαντίας ὑπὸ τῶν ἀποστράτων καὶ τῶν φίλων αὐτῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἡ πρᾶξίς μου εἰσῆλθεν, ἂν καὶ ἀργὰ, εἰς τὴν συνείδησιν πάντων, ἡ δὲ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία κατέκτησεν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν νόμιμον ὁδὸν πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ στρατοῦ ὅπως τοῦτο γίνεται εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη.

§114ΤΙΝΕΣ. Εἰς ἐφεδρείαν.

§115ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§116Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἀκούσατε καὶ ἄλλον λόγον, ὁ ὁποῖος μοὶ ὑπηγόρευσε τὸ μέτρον τῆς εἰς ἀποστρατείαν μεταθέσεως τῶν ἕνεκα φυσικῶν ἐλλείψεων ἢ ἀνικάνων ἐκ τῆς ἡλικίας πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, ἅς τινας ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις, ἥτις τότε ἠπείλει τὴν Πατρίδα ἡμῶν ἕνεκα τοῦ ἐπαναστατικοῦ ὀργασμοῦ, ὅστις δικαίως τότε κατεῖχε τὸν Ἑλληνισμὸν ἐκ τοῦ ῥωσσοτουρκικοῦ πολέμου. Αἱ μετὰ τῆς Τουρκίας σχέσεις ἡμῶν, αἵτινες ἦσαν λίαν τεταμέναι, μ’ ἐφόβιζαν, ὅτι ὁ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας πόλεμος ἠδύνατο νὰ καταστῇ ἀναπόφευκτος ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, διότι τὰ πράγματα, φύσει ἰσχυρότερα τῆς θελήσεως ἀνθρώπων καὶ ἐθνῶν, εἶναι ἀκατάσχετα, ἐν δὲ τῇ ὁρμῇ αὐτῶν τὰ πάντα δύνανται νὰ παρασύρωσι· καὶ ἀληθῶς τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις, ὅτε ὁ ῥωσσοτουρκικὸς πόλεμος καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Ἁγίου Στεφάνου ἐκυροῦτο. Ἐπίστευον μάλιστα, κύριοι, ὅτι καὶ ἐὰν δὲν ἐφθάνομεν ἀμέσως εἰς πόλεμον μετὰ τῆς Τουρκίας, ἠθέλομεν φθάσει μετὰ δύο ἔτη· καὶ διὰ τοῦτο ἀνεβίβασα τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ εἰς 40 χιλιάδας καὶ ὠργάνωσα αὐτοὺς καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς πολεμικῆς τέχνης. Ἐὰν δὲ εἴχομεν σήμερον τὸν στρατὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἤθελεν εἶσθαι καθ’ ὅλα τελειοποιημένος, τί δὲν ἠδυνάμεθα πέριξ τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ νὰ πράξωμεν σήμερον; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἠθέλαμεν δαπανήσει πέραν τοῦ προϋπολογισμοῦ 30 ἑκατομμύρια, καὶ ὅμως πλησιάζομεν νὰ ἐξοδεύσωμεν σήμερον 100 ἑκατομμύρια, καὶ ἐν τούτοις εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἄλφα τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τοῦ τόπου. Ἀκούω λόγους κενοὺς καὶ ἄνευ σημασίας, τοιαῦται ὅμως κεναὶ ἀντιῤῥήσεις δὲν μεταβάλλουσι τὰ πράγματα, περὶ ὧν θὰ κρίνωσιν οἱ δυνάμενοι καὶ ἁρμόδιοι, καὶ οὐχὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐννοοῦν οὔτε τὴν λέξιν «στρατὸς», ἀφοῦ νομίζουσιν, ὅτι ἡ λέξις στρατὸς σημαίνει σύναξιν ἀνθρώπων μὲ τουφέκια ἀνὰ χεῖρας καὶ στρατιωτικὴν στολήν. Κύριοι, κατὰ τὰς ὡς ἀνωτέρω σκέψεις καὶ κρίσεις μου ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ θεμελιωθῇ ἡ στρατιωτικὴ τάξις, νὰ ἐξέλθωσιν οἱ ἀνίκανοι ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ν’ ἀντικαταστήσουν δὲ αὐτοὺς προαγόμενοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἂν καὶ δὲν ἦσαν ἱκανώτεροι κατὰ τὰ φῶτα, εἶχον τοὐλάχιστον τὴν σωματικὴν δύναμιν, τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν ἐνέργειαν, προσόντα τὰ ὁποῖα πολλάκις εἰς τὰς ἐκστρατείας καὶ μάχας δεικνύονται ὑπέρτερα ἀπέναντι τῶν πλέον διακεκριμένων κατὰ τὰ φῶτα, ἀλλ’ ἀνικάνων σωματικῶς....

§117ΛΑΠΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§118Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγε.

§119ΛΑΠΑΣ. Πῶς ἀξιωματικοὺς ἀνωτέρους καὶ ἱκανοὺς τοὺς ἐθεώρησες ἀνικάνους καὶ πῶς ἄλλους ἱκανωτέρους τοὺς ἔθεσες εἰς ἀποστρατείαν; πῶς τὸν Ἀθανάσιον Πετιμεζᾶν, ὅστις εἶναι διοικητὴς καὶ ὅστις εἶναι καλλίτερος παντὸς ἄλλου, τὸν ἔθεσες εἰς ἀποστρατείαν; Εἶναι ἱκανώτερος ὁ ἐξάδελφός σου ἀπὸ τὸν Ἀθανάσιον;

§120Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς ταῦτα εἶναι περιττὴ πᾶσα ἀπάντησις, διότι εἰς ἓν μόνον λάθος ὑπέπεσα, ὅτι ἀντὶ 50 δὲν ἔθεσα 150 εἰς ἀποστρατείαν. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι ἡ ὑπηρεσία θέλει φθάσει ἐκεῖ, διότι σήμερον οἱ πάντες ἀναγνωρίζουν τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν καὶ αὐτοὶ οἱ ἐχθροί μου μοὶ ἀποδίδουσι δίκαιον.

§121ΛΑΠΑΣ. ... (Θόρυβος.)

§122Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω νὰ μὴ ὑπερασπισθῇς τὰ δικαιώματά σου.

§123ΛΑΠΑΣ. Κατεπάτησαν τὸ δικαίωμά μου, τὴν ἀρχαιότητά μου.

§124Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν ἤμην ὑπουργὸς, ἤθελα σὲ μεταθέσει ἀμέσως εἰς ἀποστρατείαν.

§125ΛΑΠΑΣ. Ἔχω δικαίωμα καὶ ἐγώ.... (Θόρυβος.)

§126Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχεις δικαίωμα νὰ γείνῃς συνταγματάρχης· ζήτησε λοιπὸν νὰ τεθῇς εἰς ἀποστρατείαν, καὶ τότε θὰ ἴδῃς, ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης αὔριον θέλει σὲ ὀνομάσει συνταγματάρχην ἀπόστρατον. Κύριοι, ἐπανέρχομαι. Εἶχον λοιπὸν ταῦτα ὑπ’ ὄψιν μου ὅτε ἀπεφάσισα νὰ θέσω εἰς ἀποστρατείαν τοὺς 53 ἀξιωματικοὺς, τοὺς ἐν τῷ καταλόγῳ· ὅπως δὲ μὴ ὑποπέσω εἰς λάθος τι, ἀφ’ οὗ τὸν κατάλογον συνέταξεν ἡ ὑπηρεσία, διότι ἐγὼ οὔτε ἐνέγραψα οὔτε διέγραψα κανένα, ὡς ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ καταλόγου, ὃν κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοῦ ὁποίου λιθογραφημένα ἀντίγραφα κρατεῖτε ἀνὰ χεῖρας, ἐκάλεσα παρ’ ἐμοὶ τὸν στρατηγὸν κ. Σμολένσκην καὶ τὸν μακαρίτην Ζυμβρακάκην καὶ παρεκάλεσα αὐτοὺς νὰ μελετήσωσι τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας καὶ γνωμοδοτήσουν ἐπ’ αὐτῶν. Οὗτοι ἐπεθεώρησαν τὸν κατάλογον, διέγραψαν ἐξ αὐτοῦ τὸν ἐπίτροπον Ὀρστάϊν, ἐνέγραψαν δὲ τὸν Ἀντωνόπουλον ἀντισυνταγματάρχην τῶν γεν. ἐπιτελῶν ἀδελφὸν τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ἀφοῦ δὲ οἱ ἀνώτεροι οὗτοι ἀξιωματικοί, οἵτινες ἐχρημάτισαν καὶ πολλάκις ὑπουργοὶ, ἐνέκριναν τὰς μεταβολὰς καὶ ὑπέγραψαν αὐτὰς, ὡς ἐμφαίνεται τοῦτο καθαρῶς εἰς τὸν κατάλογον, προέβην εἰς τὴν ἐκτέλεσιν.

§127ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔπραξε τοῦτο ὁ κ. Σμολένσκης, διότι ἐνθυμήθη, ὅτι εἰς τὰ 1850 τὸν ὕβρισεν, ὅταν ἦτο ὑπουργός.

§128Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐγνώριζα ταῦτα.

§129ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἄδικον νὰ λέγητε αὐτό.

§130Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶναι ἀσέβεια νὰ ἐποδίδηται μομφὴ τόσον ἀναξία εἰς στρατηγὸν οἷος ὁ κ. Σμολένσκης.

§131Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ κ. Σμολένσκης εἶναι ἀνεγνωρισμένης τιμῆς καὶ ὑπολήψεως, καὶ δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Δημητρακάκης νὰ λέγῃ τὰ τοιαῦτα, κρυπτόμενος ὄπισθεν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. Ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπῃ ὡς ἄτομον, οὐχὶ ὡς βουλευτής.

§132ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κ. Σμολένσκης διακρίνεται διὰ τὴν εὐθύτητα τοῦ χαρακτῆρος καὶ εἶναι ἀνάξιος πάσης ὑπονοίας.

§133ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἰδέαν σας. (Θόρυβος.)

§134Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ ὁ κατάλογος ὑπεγράφη παρὰ τῶν δύω τούτων ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτρεφον μάλιστα πρὸς ἐμὲ οὐδεμίαν συμπάθειαν, διότι, ὡς πάντες γνωρίζετε, πρὸ πολλοῦ χρόνου διακείμεθα ἐχθρικῶς, εἰς ἐμὲ δὲν ἔμενεν ἄλλο καθῆκον εἰμὴ τὸ τῆς ἐκτελέσεως. Ἔκρινα ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔπρεπε νὰ σκεφθῶ οὐχὶ μόνον ὡς ὑπουργὸς, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος, μετὰ δικαιοσύνης βεβαίως, ἀλλὰ καὶ μετὰ φιλανθρωπίας· τούτου ἕνεκα προέβην εἰς διακρίσεις ὑπὲρ τῶν ἀποστρατευομένων, καὶ ναὶ μὲν πάντες ἐκρίθησαν ὡς ἀνίκανοι, ἀλλὰ καὶ πάντες δὲν εἶχον τὰ αὐτὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δικαιώματα· διὰ τοῦτο κατέταξα αὐτοὺς εἰς τρεῖς διαφόρους τάξεις, ἐξ ὧν τοὺς καταταχθέντας εἰς τὴν ά τάξιν προεβίβασα κατ’ ἐκλογήν.

§135ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπροβιβάσατε τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, διότι εἴχατε σκοπὸν νὰ τοὺς θέσητε εἰς ἀποστρατείαν.

§136Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναί, πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀκριβῶς. Ἐπροβίβασα ἔπειτα τοὺς καταταχθέντας εἰς τὴν δευτέραν τάξιν, διότι οὗτοι εἶχον ἀποκτήσει τοιοῦτον δικαίωμα κατὰ τὸν νόμον, ὡς διαμείναντες εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐπὶ δεκαετίαν ἢ διότι ἔλειπεν ἀπό τινα ὀλίγον χρονικὸν διάστημα πρὸς συμπλήρωσιν τῆς δεκαετίας, καὶ οὔτε ἔπρεπεν, οὔτε ἠδυνάμην νὰ πράξω ἄλλως. Οἱ προβιβασμοὶ λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς ἐδόθησαν ἐπίσης πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀποστρατεύσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι, καλῆς πίστεως ἄνθρωποι περὶ ὅσων λέγω νὰ ἀμφιβάλλωσι, διότι αἱ ἐργασίαι τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἐγίνοντο δημοσίως ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων γραφείων. Ἐγὼ δὲ δὲν ἀπέκρουον τὰς ἐργασίας καὶ συμβουλὰς ἀκόμη τῶν ἁρμοδίων ἀξιωματικῶν, ἐκτὸς ἂν αὗται ἀντέκειντο εἰς τὸν νόμον, τὸν ὀρθὸν λόγον, ἢ εἰς ὁριστικὰς ἀποφάσεις, διότι ἐνόμιζα καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀκούῃ τις γνώμας καὶ συμβουλὰς, ὅτε αὗται δύνανται ν’ ἀπομακρύνωσι πλάνην τινὰ λανθάνουσαν. Εὔχομαι δὲ εἰς πάντα Ὑπουργὸν καὶ εἰς πάντα πολιτευόμενον νὰ τυγχάνῃ συμβούλων δυναμένων νὰ φωτίζωσιν αὐτὸν καὶ προλαμβάνωσι λάθη, ἢ ἀποπλανήσεις, ἀναπόσπαστα ἀπὸ τὰς ἀνθρωπίνους ἀδυναμίας. Καὶ ταῦτα ἐπράχθησαν νομίμως περὶ τῶν ἐπιστρατευθέντων. Θέλετε ὅμως νὰ ἐπαναφέρητε τοὺς ἀποστράτους τούτους ἐκ νέου εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν, δίδοντες αὐτοῖς μάλιστα ἀκόμη καὶ ἕνα βαθμόν; ἐγὼ ἀδιαφορῶ, διότι ἡ εὐθύνη ὑμᾶς θέλει ἐπιβαρύνει. Ἐγὼ ὅμως ἐνόμισα, ὅτι, ὡς ὑπουργὸς, ἐχρεώστουν νὰ σκεφθῶ, ὅπως ἐσκέφθην, δηλ. ὅτι ὤφειλον νὰ καταστρέψω τὰ ἐμπόδια ὅσα ἀντέκειντο εἰς τὴν ἀναμόρφωσιν τοῦ στρατοῦ, καὶ ν’ ἀνοίξω τὴν θύραν, ἐκ τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἐξέρχωνται τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ πάντες οἱ ἀνίκανοι πρὸς ὑπηρεσίαν, γινώσκων, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ ἐκ τῆς αὐτῆς θύρας θέλω ἐξέλθει καὶ ἐγὼ καὶ πάντες οἱ φίλοι μου, διότι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, ὡς ὄντα πεπερασμένα, βαίνουσιν ἡσύχως ἀπὸ τὴν ἀνικανότητα εἰς τὴν αἰωνίαν ἀνάπαυσιν, διὰ τοῦτο δὲ καὶ πάντα τὰ ἔθνη ἀπὸ τοὺς ἀρχαιοτάτους χρόνους μέχρι σήμερον ἐψήφισαν τοὺς περὶ ἀποστρατείας νόμους. Ἀλλὰ καὶ τί κακὸν ἐγένετο π. χ. εἰς τὸν κ. Φλέγγαν, μετατεθέντα εἰς ἀποστρατείαν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου καὶ μὲ 410 δραχ. μηνιαίαν σύνταξιν; καὶ ἔτυχον ποτὲ ὁ Κολοκοτρώνης καὶ πάντες οἱ στρατηγοὶ τοῦ ἀγῶνος τοιαύτης συντάξεως; Ἐγὼ τίποτε περισσότερον δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀποκτήσω καὶ σήμερον ἀκόμη. Ἐὰν ἐτύγχανον τοιαύτης συντάξεως, εὐχαρίστως ἤθελον τὴν δεχθῆ. Ἐγὼ, κύριοι, ἐσκέφθην καὶ ἐξετέλεσα ὅσα σᾶς εἶπον, διότι ταῦτα ἐνόμιζον καὶ νομίζω συμφέροντα εἰς τὸ Κράτος· ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ σκέπτηται διαφορετικὰ, ἂς δώσῃ ἄλλην λύσιν οἵαν ἂν ἐγκρίνῃ συμφέρουσαν. Κύριοι, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον Νόμου, δι’ οὗ χορηγεῖται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὸ δικαίωμα νὰ καλέσῃ ἐκ τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν ὅσους κρίνει ἀξίους ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς παθητικὰς καὶ προσκαίρους τῆς ὑπηρεσίας ἀνάγκας, ἐφ’ ὅσον διαρκέσει ἡ ἐπιστράτευσις. Κύριοι, τὸ μέτρον δὲν εἶναι πρωτοφανές· εἰς τοιαῦτα μέτρα κατέφυγον ὅλα σχεδὸν τὰ ἔθνη, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν, ὅτι σήμερον ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤρχισεν ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου τὰ ἄλλα ἔθνη εἰς ὁμοίας περιστάσεις ἐτελείωσαν, διότι φρονῶ, ὅτι κατὰ πρῶτον ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς περὶ ἐκείνων, οἵτινες θὰ λάβωσι μέρος ἐντὸς τῶν τάξεων τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ὅστις συντάσσεται ὅπως ἀρχίσῃ καὶ περατώσῃ τὸν πόλεμον, περὶ δὲ τῶν ἀποστράτων τὰ ἔθνη σκέπτονται, ὅταν δυστυχήσῃ ὁ ἐνεργὸς στρατὸς, ὡς τοῦτο πρὸ μικροῦ συνέβη εἰς τὴν Γαλλίαν κατὰ τὸν τελευταῖον γαλλογερμανικὸν πόλεμον· διότι, ὡς πάντες γνωρίζετε, ὁ γαλλικὸς στρατὸς τῆς πρώτης γραμμῆς κατεστράφη εἰς ἀλληλοδιαδόχους ἀτυχεῖς μάχας, μετὰ τὰς ὁποίας ᾐχμαλωτίσθη καὶ ἀπεστάλη εἰς τὰ παρὰ τὸν Ῥῆνον γερμανικὰ φρούρια. Ἡ Γαλλία, ἀπωλέσασα τοὺς ἑαυτῆς ἀξιωματικοὺς τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἀνεκάλεσε τοὺς δυναμένους ὅπως δήποτε ἐκ τῶν ἀποστράτων αὐτῆς ἀξιωματατικοὺς διὰ τὴν σύνταξιν νέων στρατειῶν, ἀνεκήρυξε τὴν δικτατορίαν, ἀνέθεσεν αὐτὴν εἰς τὸν Γαμβέταν, ὅστις ἔλαβε πᾶσαν ἐξουσίαν, οὐ μόνον νὰ συγκροτῇ στρατοὺς, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀπονέμῃ βαθμοὺς μέχρι στρατηγοῦ· ὁ Γαμβέτας ἀνταπεκρίθη ἐπαξίως εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Γαλλίας, συνέταξε νέους καὶ πολυαρίθμους στρατοὺς, καὶ τότε ἐκάλεσεν εἰς ἐνέργειαν τοὺς ἀποστράτους ἀξιωματικοὺς, θέσας πλησίον αὐτῶν ἀπείρους νέους ἀξιωματικοὺς, βαθμολογηθέντας ἀμέσως ὑπ’ αὐτοῦ ἐξ ὅλων τῶν τάξεων καὶ ἐπαγγελμάτων τοῦ γαλλικοῦ ἔθνους· γνωρίζετε δὲ πάντες, ὁποῖαι δυσχέρειαι ἀνεφάνησαν μετὰ τὴν εἰρήνην πρὸς τακτοποίησιν τῶν ἀπαιτήσεων, τῶν ἔξω αἰχμαλωσίας ἐπανελθόντων ἀξιωματικῶν καὶ τῶν νέων ἀξιωματικῶν, οὓς ἐβαθμολόγησεν ἡ δικτατορία τοῦ κ. Γαμβέτα. Εἰς τοιαύτας περιστάσεις, κύριοι, αἱ Κυβερνήσεις καταφεύγουσιν εἰς τὰ μέτρα ὅσα νῦν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προτείνει· σήμερον ἀληθῶς αἱ προτάσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ οὐδόλως βλάπτουσι τὴν ὑπηρεσίαν· εἶναι μάλιστα προϊὸν τῆς καλωσύνης αὐτοῦ. Ὁ στρατὸς ὅμως τῆς πρώτης γραμμῆς, κύριοι, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διὰ τὴν Κυβέρνησιν τὸ κύριον μέλημα αὐτῆς, διότι ὁ στρατὸς τῆς πρώτης γραμμῆς εἶναι ὁ στρατὸς, ὅστις πρόκειται νὰ διορθώσῃ τὰ σφάλματα τῆς πολιτικῆς διὰ τῶν ὅπλων αὐτοῦ. Ἐλπίζω δὲ καὶ εὔχομαι ὅπως ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κουμουνδούρου στρέψῃ ὅλην τὴν προσοχήν της εἰς τὴν σπουδαίαν σύνταξιν τοῦ στρατοῦ τῆς πρώτης γραμμῆς· μὴ δὲ πλανηθῆτε εἰς τὰς ἐλπίδας τῶν ἐφεδρειῶν καὶ τῶν ἐθνοφυλάκων, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν Landwehre, Landsturm (τὴν Λάνδεβρ καὶ Λενστούρμ) τῆς γερμανικῆς αὐτοκρατορίας, διότι, ἐὰν ἡ πρώτη γραμμὴ τοῦ γερμανικοῦ στρατοῦ ἤθελε νικηθῆ εἰς τὰς παρὰ τὸν Ῥῆνον μάχας κατὰ τὸν γαλλογερμανικὸν πόλεμον, αἱ ἐφεδρεῖαι αὐτοῦ ἤθελον καταστραφῆ καὶ συλληφθῆ μέχρις αὐτοῦ τοῦ Βερολίνου. Κύριοι, θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ ἐπικειμένου πολέμου μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Τουρκίας, καὶ τοῦτο διότι φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει εἰς τὰς περιστάσεις ταύτας νὰ ἀνέρχωμαι συνεχῶς εἰς τὸ βῆμα· ἄλλως τε ἔχω τὴν ἰδιοτροπίαν νὰ ἐπιμένω εἰς ὅ,τι ἔκρινα ὀρθὸν θρησκευτικῶς· ἑπομένως εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλαμβάνω τὰς αὐτὰς σκέψεις. Εἶναι δὲ ὑμῖν γνωστὸν, ὅτι τούτου ἕνεκα ὁσάκις δὲν συνταυτίζονται αἱ πεποιθήσεις μου μετ’ ἄλλων, εὐθὺς ἀφίνω αὐτοῖς τὸ στάδιον ἐλεύθερον καὶ ἀποσύρομαι. Κύριοι, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ φρονῶ, ὅτι, ἐὰν σοβαρῶς σκεπτώμεθα ν’ ἀναλάβωμεν τὰ ὅπλα, ὅπως ἐκτελέσωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐν Βερολίνῳ Συνδιασκέψεως, καὶ ὄχι μόνον ἂν σκεπτώμεθα, ἀλλ’ ἂν ἀπεφασίσαμεν νὰ πολεμήσωμεν, πρέπει αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους νὰ ὦσι μεμετρημέναι καὶ σοβαραί· τὰς δὲ ἀποφάσεις ἡμῶν νὰ παρακολουθῇ ἡ ἐκτέλεσις διὰ πράξεων ἀναλόγου δραστηριότητος καὶ σπουδαιότητος. Ὁ χρόνος δὲν ἐπιτρέπει ὑμῖν ἀναβολὰς καὶ μικρολόγους συζητήσεις, οὐδὲ ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀντιλαμβάνηται δευτερεύοντα ζητήματα· πάντων ἡ προσοχὴ πρέπει νὰ στραφῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ στρατοῦ, ἡ δὲ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ πείσῃ τὸ ἔθνος, ὅτι αὕτη καλῶς ἐνόησεν, ὅτι δὲν ἐκλήθη ὑπὸ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους, ὅπως κυβερνήσῃ ὡς ἐν εἰρήνῃ τὰ δημόσια, ἀλλ’ ὅτι ἐκλήθη νὰ κυβερνήσῃ τὸν πόλεμον· εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ πάντες ἐννοοῦσι τὴν μεγίστην εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἀνέλαβεν, ἀλλὰ καὶ πάντες πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν τὴν ἡμετέραν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν μεγάλων κινδύνων, εἰς οὓς ἐσπρώχθη τὸ ἔθνος. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος αἰσθάνεται τὴν εὐθύνην αὑτοῦ, ὡς ἤθελεν αἰσθανθῆ αὐτὴν καὶ πᾶς ἄλλος, ἐὰν ἐκυβέρνα σήμερον τὸν τόπον. Δὲν ἀμφιβάλλω ἐπίσης, κύριοι, ὅτι καὶ σεῖς, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, αἰσθάνεσθε σήμερον τὴν εὐθύνην τῶν ἀποφάσεών σας. Διὰ τοῦτο μάλιστα ὀφείλετε νὰ σκεφθῆτε σοβαρῶς, μὴ δὲ δελεασθῆτε, ὅτι ἀρκεῖ ἡμῖν 50 ἢ 60 χιλ. στρατοῦ, διότι ἡ σκέψις αὕτη εἶναι παιδαριώδης, ὡς εἶναι ἐπίσης παιδαριῶδες νὰ φρονῆτε, ὅτι 50 ἢ 60 ἑκατομμύρια θὰ ἐπαρκέσωσι διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ πολέμου· διότι ἑκάστη κυβέρνησις ἠξεύρει πότε θέλει ἀρχίσει τὸν πόλεμον, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρει πότε καὶ πῶς θὰ τελειώσῃ οὗτος. Ἐνθυμεῖσθε δὲ, ὅτι, ὅταν ὁ Πάλμερστων καὶ Ναπολέων Γʹ ἀπεφάσισαν τὴν Κριμαϊκὴν ἐκστρατείαν, προσδιώρισαν εἰς ἔξοδα αὐτῆς 750 ἑκατομμύρια φράγκων πέραν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ· ὁ πόλεμος ἀπροσδοκήτως παρετάθη, ὁ δὲ ἀπολογισμὸς ἀπέδειξεν, ὅτι ἀντὶ 750 ἑκατομμυρίων, ἐχρειάσθησαν 11,700,000,000 φρ. καὶ ἀντὶ 150 χιλ. στρατοῦ, ἐδέησε νὰ παρατάξουν πλέον τῶν 300 χιλ. Ἰδοὺ, κύριοι, πῶς πρέπει νὰ σκεφθῆτε περὶ τοῦ πολέμου, νὰ σκεφθῆτε δὲ σοβαρῶς καὶ μετὰ τῆς δεούσης περισκέψεως τόσον περὶ τῶν ἀποφάσεων, ὅσον καὶ περὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν, διότι ὁδὸς ὑποχωρήσεως δὲν ἀπέμεινεν εἰς ἡμᾶς, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν καλῶς, ὅτι καὶ τὸ αἷμα καὶ ὁλόκληρος ἡ περιουσία ἡμῶν πρέπει νὰ προσφερθῇ εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος, πᾶσα δὲ ἄλλη σκέψις θέλει μᾶς φέρει εἰς βέβαιον ὄλεθρον. Ἡ τιμὴ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὑπαγορεύουσιν ἡμῖν τὴν πορείαν αὐτήν. Ἔχοντες δὲ ἐπίκουρον τὴν δικαιοσύνην τῆς Εὐρώπης καὶ τὴν συνδρομὴν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, εὐελπίζομαι, ὅτι θέλομεν ἐπιτύχει, διότι τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος μόνον διὰ τῆς ἀπεγνωσμένης τόλμης ἐπέτυχεν εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον. Ἰδοὺ διατὶ λέγω, ὅτι σοβαρῶς πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὡς ἐμπρέπει εἰς ἄνδρας ἀποφασισμένους νὰ ἀποθάνωσιν ὑπὲρ πατρίδος (εὖγε, εὖγε). Ἡ πατροπαράδοτος καὶ οἰκογενειακὴ πολιτικὴ ἐμοῦ εἶναι πόλεμος αἰώνιος κατὰ τῶν Τούρκων. Διὰ τοῦτο εἶπον εἰς τὸν κ. πρωθυπουργὸν, ὅτι, ἅμα ὁ στρατὸς κινηθῇ, θέλω ὡς ἀντισυνταγματάρχης νὰ ἀναλάβω τὴν διοίκησιν οὐχὶ ἑνὸς τάγματος, ἀλλὰ καὶ ἡμίσεως καὶ ἑνὸς ἀκόμη λόχου, διὰ νὰ ὁδηγήσω αὐτὸν εἰς τὰς κατὰ τῶν ἐχθρῶν μάχας, ἐλπίζων ὅτι ἐκτελῶν τὸ καθῆκόν μου, θέλω ἐπιτύχει νὰ ἐπαινεθῶ ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν μου εἴτε ἐπιζήσω εἴτε ἀποθάνω. Φρονῶ δὲ ἀδιστάκτως, ὅτι πάντες σκέπτονται οὕτως, ἀφ’ οὗ πρόκειται νὰ ἀποδυθῶμεν εἰς ἔντιμον μὲν, πεισματωδέστατον δὲ ἀγῶνα, χωρὶς νὰ ἐλπίζωμεν πολὺ ἀπὸ τὴν διπλωματικὴν συνδρομὴν τῆς Εὐρώπης, διότι φρονῶ, ὅτι τοιαύτην μᾶς ὑπαγορεύουν σύνεσιν τὰ πράγματα. Κύριοι, πιστεύω, ὅτι, διὰ νὰ καταλάβωμεν τὰς νέας ἐπαρχίας, ἃς ἐπεδίκασεν ἡμῖν ἡ Εὐρώπη, θέλομεν ἀπαντήσει μεγάλας δυσκολίας, διὰ τοῦτο δὲ λέγω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ συντάξωμεν τὸν στρατὸν κατὰ τοὺς κανόνας τῆς πολεμικῆς τέχνης, διότι στρατὸς τακτικὸς κατὰ τοὺς κανόνας τούτους σημαίνει δύναμιν ἱκανὴν νὰ λύσῃ ὅλα τὰ προβλήματα ὅσα ἤθελε παρουσιάσει ὁ πόλεμος, οἱ δὲ κανόνες τῆς πολεμικῆς εἰς τοῦτο καὶ μόνον ἀποβλέπουσι· μόνον δὲ στρατὸς τοιοῦτος δύναται νὰ λύσῃ προβλήματα σοβαρὰ, ἅτινα γεννῶνται ἐν τῷ μέσῳ αὐτοῦ τοῦ πολέμου πολλάκις, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῶν λόγων μου σᾶς ἐνθυμίζω τὸν στρατηγὸν Ὀσμὰν πασσᾶν. Ὁ Τοῦρκος οὗτος, ὁδηγούμενος ἐκ τῶν σφαλμάτων τοῦ ῥωσσικοῦ στρατοῦ, ἐξέρχεται ἐκ τοῦ Βιδινίου μετὰ 25 χιλ. ἀνδρῶν, καὶ διὰ συντόνου καὶ μυστικῆς πορείας εἰσέρχεται εἰς τὸ κέντρον τῆς Βουλγαρίας, συντρίβει τὸν ἐν Πλεύνᾳ εἰσελάσαντα ῥωσσικὸν στρατὸν, καταλαμβάνει τὴν Πλεύναν, καὶ μετά τινας ἡμέρας μεταβάλλει αὐτὴν εἰς μέγα ὀχυρωμένον στρατόπεδον, καὶ δι’ αὐτοῦ ἐπὶ 4 μῆνας σταματᾷ τὸν κολοσσὸν τῆς Ῥωσσίας. Ἀλλ’ ἐστὲ ὑπερήφανοι· ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἱστορίαν ἐνδοξοτέραν, ὑπερβαίνουσαν τὴν Πλεύναν. Τὸ Μεσολόγγιον ἐπὶ 11 μῆνας πολιορκούμενον ὑπὸ μυριάδων στρατοῦ, ἐσταμάτησε τὸν κολοσσὸν οὐχὶ τῆς σημερινῆς Τουρκίας, ἀλλὰ τῆς τότε μεγάλης τῶν Ὀθωμανῶν αὐτοκρατορίας, ἡ ὁποία ἐξουσίαζε τρεῖς ἠπείρους καὶ δύο μεγάλας θαλάσσας. Ἐστὲ λοιπὸν ὑπερήφανοι, ἀλλὰ μάθετε νὰ ἦσθε συνετοὶ καὶ ἑτοιμάσατε σπουδαίως ὅ,τι ἀναγκαιοῖ διὰ πόλεμον, ὅστις θέλει ἀποφασίσει περὶ τῶν συμφερόντων καὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἑλληνισμοῦ· ἀλλ’ ὅπως ἐπιτύχωμεν τὸν σκοπὸν τοῦτον, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ πᾶσα ἀντιπολίτευσις, νὰ χορηγήσωμεν ὁμοφώνως εἰς τὴν Κυβέρνησιν πᾶσαν συνδρομήν· διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθ’ ἑαυτῆς τὴν μεγαλειτέραν ἀντιπολίτευσιν, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐκ τῶν πραγμάτων δυσχέρεια, ἃς εὐχηθῶμεν εἰς δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑπερνικήσῃ αὐτὴν τὴν ἀντιπολίτευσιν τῶν πραγμάτων πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους· ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ γείνῃ συμπολίτευσις, χορηγοῦσα τὴν συνδρομὴν αὐτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὁλόκληρος ἀντιπολίτευσις, ἐπιτηροῦσα τὰς πράξεις αὐτῆς, ὡς πρὸς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν λοιπῶν παρασκευῶν, ὅπως βεβαιούμεθα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σπουδαίως ἐκτελεῖ τὸ ἑαυτῆς καθῆκον ἢ πλανᾶται, καὶ τότε νὰ τὴν ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Κύριοι, διὰ τὴν ἑτοιμασίαν στρατοῦ ἐξ 60 ἢ 70 χιλ. ἀνδρῶν δὲν χρησιμεύουσιν εἰς τίποτε οἱ κενοὶ ἐν τῇ Βουλῇ λόγοι, ἢ τὰ κομματικὰ δελτία τῶν ἐφημερίδων, ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι οὐδὲ εἶναι, οὐδὲ λέγεται στρατὸς, πλῆθος λαοῦ ἐξωπλισμένου μὲν, ἀλλ’ ἀσυντάκτου καὶ διεσπαρμένου εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τοῦ Κράτους. Ὁ στρατὸς πρέπει νὰ συνταχθῇ, πρὸ πάντων δὲ νὰ ἐκπαιδευθῇ εἰς τὴν τακτικὴν τῶν τριῶν ὅπλων, τῆς ὁποίας θὰ κάμνῃ χρῆσιν καθεκάστην εἰς τὸν πόλεμον· ἄνευ τούτου εἰς τίποτε δὲν θέλει χρησιμεύσει ἡ μεμονωμένη ἐξάσκησις ἑκάστου ὅπλου, διότι κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς μάχης δὲν θὰ δύναται τὸ ἓν σῶμα νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἕτερον· ἄλλως τε διὰ τοῦ τρόπου τούτου θέλομεν ἡμεῖς μὲν ἀναγνωρίσει τὰς ἐλλείψεις τοῦ στρατοῦ, ὁ δὲ στρατὸς θέλει διδαχθῆ πῶς πρέπει νὰ στρατοπεδεύσῃ, διὰ νὰ φυλάσσητε, πῶς πρέπει νὰ ὁδοιπορῇ, πῶς θὰ διαιρῆται, διὰ νὰ συντηρῆται εὐκόλως, καὶ πῶς θὰ ἑνοῦται διὰ νὰ μάχηται, πῶς θὰ διατηρῇ τὰς συγκοινωνίας αὐτοῦ καὶ πῶς καὶ ποῦ θὰ κανονίσῃ τὴν γραμμὴν τῶν πολεμικῶν αὐτοῦ ἐπιχειρήσεων, καὶ πολλὰ ἄλλα, ὅσα δὲν δύνανται νὰ λεχθῶσιν ἐκ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ταῦτα δὲ πάντα θέλει βεβαίως ἐπιτύχει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἡμεῖς μὲν χορηγήσωμεν εἰς αὐτὴν τὰ μέσα, ἐκείνη δὲ ἐργασθῇ δραστηρίως καὶ σπουδαίως ὡς ἐμπρέπει εἰς Κυβέρνησιν κληθεῖσαν διὰ νὰ κυβερνήσῃ μέγαν πόλεμον. Συνιστῶ πολὺ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ταγμάτων καὶ πρὸ πάντων τὴν διοίκησιν αὐτῶν. Ἂς ἐνθυμηθῇ ὁ κ. Μαυρομιχάλης τὸν πεισματώδη καὶ αἱματηρὸν Ναυπλιακὸν πόλεμον, ἂς ἐνθυμηθῇ τὴν γενικὴν προσβολὴν τῆς 1 Μαρτίου 1862 καὶ ἂς ἐνθυμηθῇ ὅ,τι μὲ τοὺς ἰδίους του ὀφθαλμοὺς εἶδεν, ἂς ἐνθυμηθῇ, ὅτι τάγματα τινὰ, λόχοι τινὲς ἔχασαν τοὺς διοικητὰς αὐτῶν, διότι δὲ ἠδυνήθησαν οὗτοι νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν προσβολὴν εἰς ἀπόστασιν δέκα λεπτῶν τῆς ὥρας· ὁ κύριος Μαυρομιχάλης ἐνθυμεῖται βεβαίως, ὅτι, ἐὰν δὲν ἀπετύγχανεν ἡ περιστολὴ τοῦ κ. Κορωναίου ἕνεκα τῆς δραστηριότητος ὀλίγων ἀξιωματικῶν, πιθανὸν ἦτο, ὅτι ὁ κ. Κορωναῖος ἀντὶ νὰ πέσῃ πληγωμένος καὶ αἰχμάλωτος εἰς χεῖρας ἡμῶν, ἠδύνατο ν’ ἀναδειχθῇ νικητής. Ταῦτα ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἀπαύστως ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ νομίσῃ ὡς μικρόν τι τὴν διοίκησιν τῶν ταγμάτων καὶ ἐν γένει τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν δὲ ἠξεύρῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κυβερνήσῃ τὸν πόλεμον καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπὸν ὃν ἐπιδιώκει τὸ ἔθνος, ὀφείλει νὰ καθαρίσῃ βαθύτερα τὸν στρατὸν καὶ οὐχὶ νὰ σκέπτηται περὶ ἀποστράτων, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς δέον νὰ αὐξήσῃ μᾶλλον. Ἡ Κυβέρνησις ἂς συλλογισθῇ καλῶς, ὅτι πρέπει διὰ πάσης θυσίας νὰ σωθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἡ τιμὴ τῶν ἑλληνικῶν ὅπλων. Αὐτὸ, κύριοι, εἶχον νὰ σᾶς εἴπω, καὶ αἰτῶ συγγνώμην, διότι σᾶς ἀπησχόλησα οὕτω πολύ.

§137ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε, εὖγε.

§138Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἄλλος ἱκανώτερος ἐμοῦ........

§139Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, διότι ἡ ά καὶ ἡ βʹ ἐγένοντο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον· κατὰ δὲ τὰ ἐπίσημα πρακτικά, τ’ ἄρθρα 1 καὶ 2 ἐγένοντο καὶ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν δεκτὰ ὡς εἶχον. Ἄρα οὐδεμία τροπολογία δύναται νὰ γείνῃ ἐπ’ αὐτῶν, ἐκτὸς ἂν ἐννοῇ ἡ Βουλὴ ν’ ἀρχίσῃ ἐκ νέου τὴν συζήτησιν ἀπὸ τὴν ά ἀνάγνωσιν.

§140ΣΠΗΛΙΟΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον ἂν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ εἴτε οὕτω, εἴτε ἄλλως. Πράγματι βλέπω καὶ ἐγὼ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὸ 2 ἄρθρον, τὸ πρᾶγμα ὅμως δὲν ἔχει οὕτω, καὶ μὲ συγχωρεῖτε νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς ὅ,τι ἐγένετο πέρυσιν. Ὡμίλησα κατὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐγώ, μετ’ ἐμὲ δὲ ἀνῆλθε τὸ βῆμα ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς νὰ μὲ ἀντικρούσῃ. Ἀλλ’ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κύριος Τρικούπης ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν, καὶ ἔπαυσεν ἀμέσως ἡ συζήτησις, χωρὶς νὰ γείνῃ ψηφοφορία. Μετὰ τοῦτο προέβη ἡ Βουλὴ εἰς συζήτησιν ἄλλου νομοσχεδίου, ὥστε δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ πρακτικά· ἐκτὸς τούτου ὅμως παρατηρῶ, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς ά ἀνάγνωσιν, δύναται νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν συζήτησιν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν ὁλοσχερῶς. Τοῦτο δὲ ἔπραξεν ἡ Βουλή, ἀποφασίσασα σήμερον νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ συζήτησιν ἀπὸ τοῦ πρώτου ἄρθρου, καὶ οὐχὶ ἀπὸ τοῦ μέσου τοῦ νομοσχεδίου.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον, ἐνέκρινε δὲ αὐτὸ ἡ Βουλή. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου).

§142ΜΙΛΗΣΗΣ. Προετάθη τὸ ἀπαράδεκτον.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς τὸ ἐπρότεινε;

§144Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ τὸ ἐπρότεινα· δὲν δύνασθε δὲ οὔτε ὑμεῖς νὰ θέσητε τοιοῦτον θέμα, οὔτε ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ν’ ἀποφασίσῃ.

§145ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀντωνόπουλος ἔχει δίκαιον· ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ λέγουν, ὅτι ἐπεψηφίσθησαν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὰ ἄρθρα αὐτά.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, κατὰ τὸν κανονισμόν, πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦ 3 ἄρθρου, καὶ τοῦτο εἶπον ἐγώ, ἀλλὰ πολλοὶ τῶν κ.κ. Βουλευτῶν ἐπέμειναν νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ γʹ ἀνάγνωσις τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2. Ἤδη προχωροῦμεν εἰς τὸ 3 ἄρθρον. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–6.) Ἄρθρον 7.

§147ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τῆς ἐνιαυσίας παραγραφῆς, ἧς μνημονεύει τὸ 7 ἄρθρον, διότι ὑπάρχουν ἀποφάσεις ἀντιφατικαὶ τῶν δικαστηρίων· ἄλλαι μὲν θεωροῦν, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1878 τὴν παραγραφὴν τὴν ἐπεκτείνει καὶ εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἀγωγῆς, καὶ ἄλλαι εἰς μόνον τὰς μηνιαίας δόσεις. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχῃ πρόχειρον τὸ ζήτημα, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ ἀναπτύξω.

§148ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§149ΡΑΛΛΗΣ. (Ἀπὸ τοῦ βήματος.) Κύριοι, μέχρι τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΧΑʹ νόμου τοῦ κατὰ τὸ 1878 ψηφισθέντος, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ μηνιαίων δόσεων, τὰ δικαστήρια ἀπεφαίνοντο, ὅτι δὲν παραγράφεται αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ τόσαι δόσεις, ὡς πρὸς ὅσας εἶχε παρέλθει ὁ χρόνος, τὸν ὁποῖον ἔτασσεν ὁ νόμος διὰ τὴν παραγραφήν. Ἀλλ’ ἐπῆλθε ὁ ΧΛʹ νόμος ὁ ὑποβληθεὶς παρὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν κ. Δεληγεώργη, οὗτος δ’ ὥρισεν, ὅτι παραγράφονται πάντα τὰ δικαιώματα τὰ ἐκ συντάξεων ἢ μισθοδοσίας ἀξιωματικῶν ἐντὸς ἔτους. Ἐγεννήθη δὲ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τὸ ἑξῆς ζήτημα· ἐνόει ἡ διάταξις αὕτη, ὅτι παραγράφεται διὰ παντὸς αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐγείρῃ ὁ ἀδικηθεὶς ἀγωγήν, ἢ ἐκ τῆς παραμελήσεως τοῦ νὰ ἐγείρῃ τὴν ἀγωγήν του ἐντὸς ἔτους, ἀπώλεσε μόνον τὸ δικαίωμα ἐπὶ τὰς μηνιαίας δόσεις, ὡς πρὸς ἃς εἶχε παρέλθει τὸ ἔτος. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, καλὸν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ ῥητῶς μνημονεύεται ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ΧΛʹ νόμου ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 τοῦ νομοσχεδίου, νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως ταύτης.

§150Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Πράγματι ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης ἔφερε νόμον περὶ παραγραφῆς, ἐπὶ τῇ ἐπιμόνῳ δὲ παρακλήσει μου ἐδέχθη τὴν ἐνιαύσιον παραγραφήν. Τώρα εἶμαι ἐντελῶς ἀναρμόδιος νὰ εἴπω ἐὰν διὰ τῆς ἐνιαυσίας παραγραφῆς καταργῆται καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀγωγῆς· ἀλλ’ ἡ πρόθεσίς μου, ὅταν ἐζήτησα τότε νὰ περιορίσῃ τὴν διετῆ εἰς ἐνιαύσιον παραγραφήν, ἦτο νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀγωγῆς, ἰδοὺ διατί. Ἐκ πείρας ἀνεγνώρισα, ὅτι, ὁσάκις ὁ δῆθεν ἀδικηθεὶς ἀναβάλλει νὰ ἐγείρῃ ἀγωγήν, σκοπὸν ἔχει νὰ καταδολιευθῇ τὸ δημόσιον. Ἐγώ, λόγου χάριν, σήμερον δῆθεν ἀδικοῦμαι, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου· ἂν σήμερον ἐναγάγω τὸ δημόσιον, εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχοντος τοῦ ὑπουργοῦ, ὅστις δῆθεν μὲ ἠδίκησεν, ἡ ἀγωγή μου θέλει ἀποῤῥιφθῆ· ὅθεν βραδύνω νὰ ἐγείρω ἀγωγήν, ἵνα ἐπιτύχω εὐκαιρίαν κατάλληλον κατὰ τὸ διάστημα τῶν 2 ἐτῶν, ἤτοι τὸν κατάλληλον ὑπουργόν. Τότε μάλιστα ἐζήτησα, ὥστε ἡ παραγραφὴ ν’ ἄρχεται μετὰ ἕξ μῆνας, καὶ τότε ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης ἐδέχθη τὴν ἐνιαύσιον παραγραφήν, ἵνα δοθῇ ἀνάλογος προθεσμία εἰς τοὺς τυχὸν διαμένοντας ἐκτὸς τοῦ Κράτους. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἑρμηνείαν ἔδωκεν ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις εἰς τοῦτο· ἐγὼ ὅμως, ὅστις ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν κατὰ τὸ 1878, ἐνόουν νὰ καταργήσω τὸ δικαίωμα τῆς ἀγωγῆς.

§151ΡΑΛΛΗΣ. Τότε δὲν ἐννοῶ τὴν διάταξιν τοῦ 7 ἄρθρου, διότι, ἂν ἀπεσβέσθη τὸ δικαίωμα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως τὸ 7 ἄρθρον, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἔκαμνε καλλίτερον νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ μᾶς φέρῃ ὡρισμένην γνώμην.

§152ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 7 ἐτέθη ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἠθέλησαν οἱ προτείναντες νὰ λύσουν τὸ ζήτημα ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν, εἴτε θεωρηθῇ, ὅτι παραγράφονται μόνον αἱ ἀπαιτήσεις αἱ μηνιαῖαι, εἴτε θεωρηθῇ, ὅτι παραγράφεται αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Τὸ ἄρθρον 7 λέγει, ὅτι οἱ ἀπολέσαντες εἴτε τὰ δικαιώματά των εἴτε τὰς μηνιαίας ἀπαιτήσεις ἐκ παραγραφῆς, ἔχουσι τὰ αὐτὰ ἐκ τοῦ νόμου τούτου πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ οἱ ἄλλοι οἱ εὑρισκόμενοι κατὰ τ’ ἄλλα εἰς ὁμοίαν πρὸς αὐτοὺς κατηγορίαν. Οὗτος ἦτο ὁ σκοπός, δι’ ὃν περιελήφθη τὸ ἄρθρον 7. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ἄρα τοῦ ἄρθρου θὰ ἦναι ἐντελῶς ἀδιάφορον τὸ ζήτημα, ἐὰν παρεγράφοντο μόνον αἱ μηνιαῖαι ἀπαιτήσεις ἢ ἐὰν παρεγράφετο καὶ τὸ δικαίωμα, διότι πάντες θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν κατὰ τὸν νόμον τοῦτον κατάστασιν, ἐὰν μὲν ἐξεδόθη δικαστικὴ ἀπόφασις ἀμέσως, ἐὰν ἄλλως, ἐντὸς 30 ἡμερῶν, ἀφοῦ ὑποβάλωσι τὴν ἀγωγήν.

§153ΡΑΛΛΗΣ. Παραδέχεται αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ὁ κ. ὑπουργός;

§154ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα δὲν εἶναι ζήτημα, ἀφοῦ εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὸ 7 ἄρθρον.

§155ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ καταργήσῃ τὸ δικαίωμα διὰ τὴν εἰδικὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν;

§156ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§157ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διότι, ὡς γνωρίζω, ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης ἐπεζήτησε νὰ κανονίσῃ τὴν παραγραφὴν ὡς ἀρχομένην ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἑκάστης χρήσεως, δεύτερον νὰ ἐλαττώσῃ τὸν χρόνον τῆς παραγραφῆς εἰς 2 ἔτη ἢ εἰς ἓν ἔτος. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7). Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία μετὰ τῆς προσθήκης τοῦ κ. Ῥάλλη.)

§158ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν αὐτὸ τὸ ζήτημα ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§159ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἰδίως εἰς τὰς πρώτας λέξεις τοῦ προσθέτου ἄρθρου, διότι διὰ τῆς ἐκφράσεως αὐτῆς καλοῦνται εἰς ἐνέργειαν ὄχι πλέον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἀποστρατείαν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἀπόταξιν.

§161ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ προσθέτω, ὅτι, ἐὰν εὑρεθῶσιν ἀξιωματικοὶ εἰς τοιαύτην κατάστασιν διὰ πράξεις ἀτιμωτικάς, δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν στρατόν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον θὰ προστεθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ πρότασις νόμου περὶ τροπολογίας ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου.

§163ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Τραπέζης τί γίνεται;

§164ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὥστε ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν αὔριον.

§165Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει ἡ ἔκθεσις νὰ διανεμηθῇ πρὸ 24 ὡρῶν. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 5½ μ. μ.