1880.11.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18

τῆς 8 Νοεμβρίου 1880.

Ὥρα 2¼ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξενουδάκης, ὡς πληρεξούσιος τοῦ Δήμου Ἀδάμαντος, ὑποβάλλων ἀντίγραφον ἀναφορᾶς τοῦ δημάρχου Ἀδάμαντος πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ ἐκλογῆς ἰδίου Βουλευτοῦ τοῦ δήμου, ζητεῖ ν’ ἀποφανθῇ περὶ τούτου ἡ Βουλή.

§2ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§3ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῆς μικρᾶς μου πείρας ἐπείσθην, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν (καὶ τοῦτο χωρὶς νὰ ἐννοῶ νὰ ἐπιφέρω ψόγον εἰς οὐδένα) κατ’ οὐδὲν συνετέλεσεν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἐν ἄλλαις λέξεσι δὲν ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν της. Καὶ πέρυσιν ὑπεβλήθησαν πολυάριθμοι ἀναφοραί, ἐξ ὧν τινες καὶ φαινομενικαί, ἤτοι χαρακτηρίζουσαι τὴν ἐποχὴν, πρωτοφανεῖς, καὶ ἐννοῶ τὴν μὲ πολλῶν χιλιάδων ὑπογραφάς· ἄλλαι δὲ καὶ σοβαραὶ λίαν· καὶ ἂν ἐνθυμῆσθε, ἐπέμενα τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς παρελθούσης συνόδου, ὅπως ἐπὶ τούτῳ καὶ μόνῳ τῷ λόγῳ γείνῃ ἔκτακτος σύνοδος, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ διάφοροι αὗται ἀναφοραὶ τῶν πολιτῶν καὶ ὅπως μὴ τὸ ἀναφαίρετον τοῦτο δικαίωμα τῶν πολιτῶν, τὸ τοῦ ἀναφέρεσθαι, μένει ματαιωμένον, διότι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν παρουσιάζει ἕνα τύπον ἀρχειοθήκης ἢ χρονοντούλαπον· οὐδὲν λυσιτελεῖ. Βλέπομεν λοιπὸν ἐντεῦθεν ποῖον εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀναφορῶν καὶ ὅτι καταδικάζεται εἰς ἀπώλειαν ὅ,τι εἰς αὐτὴν παραπεμφθῇ. Ὁ νόμος ἐν τούτοις ὁ θεμελιώδης δὲν ἐνόει τοιοῦτον τὸν προορισμὸν τοῦ ἀναφέρεσθαι παράλογον οὐχ ἧττον περὶ μικρῶν, πολὺ δὲ μᾶλλον, ὅτι τοιαύτη τι... ἀναφορὰ συνδεομένη μὲ τὸ ὑψηλότερον δικαίωμα ἐν τῇ πολιτείᾳ, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς κοινῶς ἀφορμὴ καὶ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἤτοι νὰ ἐκμηδενισθῇ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως αὐτῆς τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ σπουδαιότατον δικαίωμα οὐ μόνον τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς Βουλῆς, καθὸ ἐφαπτόμενον τῆς καταρτίσεως αὐτοῦ τοῦ βουλευτικοῦ Σώματος. Ὀφείλομεν λοιπὸν ν’ ἀποδώσωμεν αὐτῇ τὴν προσήκουσαν σοβαρότητα καὶ νὰ τὴν εἰσαγάγωμεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἀμέσως πρὸς συζήτησιν. Φρονῶ καὶ προτείνω, ὅτι καθῆκόν μας εἶναι ν’ ἀποφασίσωμεν ἵνα τυπωθῇ καὶ νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης.

§4ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Τὸ τοιοῦτον, κ. Πρόεδρε, ἀντιβαίνει εἰς τὸν Κανονισμὸν, καὶ πρέπει ἡ ἀναφορὰ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπήν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλει λοιπὸν ἡ Βουλή;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§8ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς καταθέσῃ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς σημειώσεως τῶν προσελθόντων ἐπιστράτων ἀπὸ τῆς 28 Ὀκτωβρίου μέχρι σήμερον μὲ τὴν αὐτὴν τάξιν, μὲ τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὴν καλωσύνην νὰ τὴν καταθέσῃ τὴν πρώτην φοράν. Τὸν παρακαλῶ δὲ νὰ λάβῃ τὸν κόπον εἰς τὸ ἑξῆς καθ’ ἑκάστην μόνον τοιαύτη σημείωσις νὰ ἔρχηται πρὸς τὴν Βουλήν, διότι τὸ ἀντικείμενον, εἰς τὸ ὁποῖον πρὸ πάντων ἐνδιαφέρεται ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν σύνοδον αὐτὴν, εἶναι τοῦτο. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἔχωμεν σημείωσιν καθημερινῶς τῶν προσερχομένων. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι, ὅταν ἤμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡμεῖς, εἴχομεν διατάξει κάθε ἑσπέραν νὰ μᾶς ἔρχεται σημείωσις.

§9Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ἐξακολουθεῖ αὐτὴ ἡ διαταγή, καὶ τὰ στρατιωτικὰ γραφεῖα καθ’ ἑκάστην ἀναφέρουν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐζητήσατε ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπιστρατείας μέχρι σήμερον νὰ κατατεθῇ ἡ σημείωσις, καὶ ἐπειδὴ διὰ τὴν σύνταξιν τῆς σημειώσεως τῶν εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπῃτήθη μία ὁλόκληρος ἡμέρα, ἐννοεῖτε, ὅτι ἀπαιτεῖται ὑλικὸς χρόνος· νομίζω λοιπόν, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ ἔχητε τὴν σημείωσιν.

§10ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτό, ὅπου εἴπατε, εἶναι διὰ τὰ περασμένα· ἐγὼ λέγω διὰ τὸ ἑξῆς.

§11Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ τὴν ἔχητε διὰ τὸ ἑξῆς.

§12ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον πρώην ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν, καθὼς καὶ τὸν νῦν, νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, εἰ δυνατὸν τὴν δευτέραν, εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Κατακώλου. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριοι, εἶναι σπουδαῖον διὰ τὸν τόπον. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐν Εὐρώπῃ ἀπουσίας μου, ἡ πλειοψηφία τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἀπεφάνθη, ὅτι πρέπει ν’ ἀποζημιωθῇ ἡ ἑταιρία. Ὅταν ἐπανῆλθον ἐπληροφορήθην μετὰ λύπης, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐσυκοφαντήθη Ἐκπλαγεὶς ἐπὶ τῷ ἀκούσματι, ἔσπευσα, ἵνα παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον πρώην ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν νὰ μὴ κυρώσῃ τὴν πρᾶξιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπερ καὶ ἔπραξε. Ὅθεν παρακαλῶ, ἵνα ὁ ἀξιότιμος νῦν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη· παρακαλῶ ἐπίσης καὶ τὸν κ. Λομβάρδον νὰ μᾶς πληροφορήσῃ εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις τῶν 800,000 δραχμῶν, αἵτινες καθυστεροῦνται ἀπὸ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, καὶ τί μέτρα ἔλαβε μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν παρῃτήθη. Κύριοι, μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι καὶ ὁ ἐξάδελφός μου, ἑπομένως ἐνδιαφέρομαι, καθότι ἐπιθυμῶ, ἵνα στιγματισθῶσιν οἱ συκοφαντήσαντες τὴν ἐπιτροπήν. Παρακαλῶ δὲ τὸν νῦν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν ὡσαύτως, ἵνα μὴ κυρώσῃ τὴν πρᾶξιν τῆς ἀποζημιώσεως· ἐλπίζω δέ, ὅτι ὁ κ. Λομβάρδος θὰ γνωστοποιήσῃ ἀμέσως πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸν παρεκάλεσα νὰ μὴ κυρώσῃ τὴν πρᾶξιν ταύτην. Ὡσαύτως δὲ παρεκάλεσα καὶ τὸν νῦν ὑπουργὸν διὰ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, καθότι, κύριοι, προτιμῶ νὰ καταστραφῇ τὸ ἔργον ἐξ ὁλοκλήρου, παρὰ νὰ προσβληθῇ ἡ ὑπόληψις τῆς οἰκογενείας Κρεστενίτου.

§13ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ εἰσαγάγῃ νῦν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἠλείας βουλευτής, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ· πάντοτε ἐπερωτήσεις ἀπευθύνονται πρὸς τὴν καθεστηκυῖαν κυβέρνησιν, καὶ ἡ καθεστηκυῖα κυβέρνησις εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληροφορήσῃ εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκετο καὶ ἐπὶ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως τὸ ζήτημα, καὶ εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκεται καὶ τώρα· ἐὰν δέ τις ὑπουργὸς ἤθελε παραμορφώσει κατά τι τὴν γνώμην τοῦ προκατόχου, τότε ὁ προκάτοχος ἔρχεται καὶ ἐκθέτει τὴν ὑπόθεσιν ὅπως ἐπ’ αὐτοῦ εἶχεν.

§14ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Καλαβρύτων, ὅτι ἐγὼ φέρω μάρτυρα τὸν πρώην ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν, ἐὰν δὲν μετέβην καὶ τοῦ εἶπα: ἐπειδὴ διαδίδεται, ὅτι ἐδωροδοκήθη ἡ ἐπιτροπή, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ κυρώσητε τὴν σύμβασιν, διότι τοῦτο προσβάλλει τὴν οἰκογένειαν, τὴν τιμήν μου, καθόσον μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης τυγχάνει ἐξάδελφός μου, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὴν κυβέρνησιν νὰ μὴ κυρώσῃ τὴν πρᾶξιν, διότι προτιμῶ νὰ μὴ προσβληθῇ ἡ ὑπόληψις τῆς οἰκογενείας μου καὶ νὰ καταστραφῇ τὸ ἔργον.

§15ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ 800,000 δραχμ. φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἦμαι φειδωλὸς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπαντήσω, καὶ ἀφίνω κατὰ μέρος τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ ἡ ἐπερώτησις ν’ ἀπευθυνθῇ εἰς τὴν παρελθοῦσαν κυβέρνησιν ἢ εἰς τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν· ὀφείλω λοιπὸν ν’ ἀπαντήσω εὐθύς. Ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, ἦτο ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ ἐργολάβου τοῦ λιμένος Κατακώλου. Οὗτος ἐζητοῦσε, συνεπεία ....αἱ ὁποῖαι εἶχον προηγηθῆ διὰ πρόσθετα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔκαμε, δικαστικῶς ἀποζημίωσιν 700,000 δραχμῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ λιμενικὴ διῃρέθη εἰς δύο· δύο τῶν μελῶν αὐτῆς ἦσαν ὑπὲρ τῆς ἀπαιτήσεως τοῦ ἐργολάβου, καὶ δύο ἦσαν κατὰ τῆς ἀπαιτήσεως· τὴν πλειονοψηφίαν ἀπετέλεσεν ὁ ἔπαρχος, ὅστις ἦτο ὑπὲρ τῆς ἀπαιτήσεως τοῦ ἐργολάβου. Παρεμβαίνει τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Λετρίνων καὶ ζητεῖ νὰ ...... ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐζήτει δὲ νὰ τῷ χορηγηθῶσι καὶ τὰ ἔγγραφα, ὅπως τὰ ἐξετάσῃ· ἀφίνω κατὰ μέρος ἂν εἶχε δικαίωμα ἢ ὄχι. Ἀνηγγέλθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον μετὰ τοῦ ἐργολάβου ἦτο εἰς διαπραγματεύσεις, διὰ νὰ συμφωνήσουν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Κρεστενίτης, ὅτε ἐπανῆλθεν ἀπὸ τὴν Εὐρώπην, ἦλθε νὰ μοῦ συστήσῃ, νὰ μὴν ἐγκρίνω τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§16ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Σᾶς εἶπον καὶ τὸ διατί.

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅτι εἶναι ἐξάδελφός σας μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὅστις εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ ἐργολάβου, καὶ εἴπατε νὰ μὴ ἐγκρίνω τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ Ὑπουργεῖον, διότι ἐπερίμενε τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἐργολάβου. Ὡς πρὸς τὰς 800,000 δραχμὰς, διὰ τὰς ὁποίας ἐρωτᾷ ὁ βουλευτὴς Ἠλείας τί γίνεται, ἰδοὺ τί τρέχει. Πράγματι 800,000 δραχμαὶ ἀνήκουσιν εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Κατακώλου· εἶναι κατατεθειμέναι ὄχι εἰς τὰς χεῖρας τῆς ἐπιτροπῆς, ὄχι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἢ εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον κατὰ τὸν νόμον, ἀλλ’ εἶναι κατατεθειμέναι ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν δύο ἰδιωτῶν. Κατὰ τῶν ἀξιοτίμων τούτων ἰδιωτῶν οὐδεμία ὑπόνοια δύναται νὰ ἐγερθῇ περὶ τῆς τιμιότητος καὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν χρημάτων, ἀλλ’ ἐγένετο παρατήρησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τοῦ μὴ νομίμου τοῦ τρόπου, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἠθέλησε νὰ προσκαλέσῃ ἕνα τούτων τῶν ἀξιοτίμων κυρίων, εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων εὑρίσκονται τὰ χρήματα, καὶ νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι δὲν εἶναι σωστὸν καὶ νόμιμον καὶ τακτικὸν τοῦτο, καὶ ὅτι πρέπει νὰ καταθέσῃ τὰ χρήματα εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον, νὰ τὰ κλείσωσιν αὐτοὶ οἱ κκ. εἰς ἓν σιδηροῦν κιβώτιον μὲ τρία κλεῖθρα, ἐκ τῶν ὁποίων ἓν νὰ βαστῶσιν οὗτοι, ἓν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἓν ὁ ταμίας. Μᾶς ἐγένοντο διάφοροι παρατηρήσεις· ἐπὶ τέλους ὁ ἀξιότιμος οὗτος κύριος ἐπείσθη, ὅτι δὲν πρέπει τὰ χρήματα νὰ ἦναι εἰς χεῖράς του. Ταυτοχρόνως ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Κατακώλου παμψηφεὶ ἀπεφάσισεν, ὅπως τὰ χρήματα κατατεθῶσιν εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἔγεινε καὶ ἐγνωποιήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐκοινοποίησε τὴν ἀπόφασιν ταύτην εἰς τοὺς ἀξιοτίμους ἐκείνους κυρίους. Ἐπελθούσης τῆς ὑπουργικῆς μεταβολῆς, δὲν ἐδόθη καιρὸς νὰ λάβω ἀπάντησιν. Ἐκεῖ εὑρίσκονται τὰ πράγματα, ὅσον ἐγὼ γνωρίζω· τί ἐνήργησεν ὁ διάδοχός μου, δὲν γνωρίζω. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Φαρμακόπουλος.)

§18ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν ἐπεμβαίνω, κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος, διότι, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς καὶ ὅπως ἠκούσατε ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου, τὸ ζήτημα μένει ἀκόμη ἐκκρεμές· ἐλπίζω δέ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν καὶ θέλει ἀποφασίσει οὐχὶ πρὸς καταστροφὴν τῆς ἑταιρίας. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τοῦτο δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἡ Βουλή· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν, θέλει ἐκφέρει γνώμην δικαίαν καὶ θέλει ὑποβάλει ἓν νομοσχέδιον περὶ τούτου. Ἔρχομαι ὅμως εἰς ἕτερον ζήτημα. Ὁ κ. Γιαννόπουλος καὶ ἐγὼ εἴμεθα ἀντιπρόσωποι τοῦ Δήμου πρὸ 20 περίπου ἐτῶν, νομίζω, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς· ὁ κ. Γιαννόπουλος εἶναι ἐντιμότατος πολίτης καὶ εἰργάσθη μετὰ μεγάλου ζήλου, μετὰ μεγίστης προθυμίας ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου ἐκείνου. Παρελάβομεν τότε ἀπὸ τὴν Τράπεζαν καὶ ἀπὸ τὸ Δημόσιον 300 ἢ 340 χιλιάδας δραχμῶν, δὲν ἐνθυμοῦμαι τώρα ἀκριβῶς, περίπου ὅμως τόσον, τὸ ὁποῖον ποσὸν ἔμενεν ἀνέκαθεν ἄνευ τόκου· ἔχοντες δὲ καὶ τὴν ἐντελῆ πληρεξουσιότητα ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λιμένος, διεχειρίσθημεν αὐτὸ τὸ ποσὸν δι’ ἐντόκων γραμματίων, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 340 χιλιάδων δραχμῶν ἀφότου ἡμεῖς τὸ ἐλάβομεν εἰς χεῖράς μας, νομίζω, ὅτι σήμερον ἀναβαίνει εἰς 800 χιλιάδας δραχμὰς περίπου, διὰ τοῦ ἀνατοκισμοῦ· δὲν εἶναι χρήματα, εἶναι ἔντοκα γραμμάτια, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἡμεῖς οἱ δύο, ὁ κ. Γιαννόπουλος καὶ ἐγώ. Δυνάμει πληρεξουσιότητος τῆς ἐπιτροπῆς, ἠγοράσαμεν κιβώτιον σιδηροῦν, ἔχομεν τὰ γραμμάτια ἐντὸς αὐτοῦ, τὰ ἀλλάσσομεν εἰς τὴν λῆξίν των, καὶ ἔχομεν σήμερον πολλὰς χιλιάδας ὁμολογίας τῶν διαφόρων δανείων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἦλθεν εἰς τὴν Βουλήν, ὀφείλω, χάριν τῆς τιμῆς πρὸ πάντων τοῦ συναδέλφου μου κυρίου Γιαννοπούλου, — διότι ἰδίως αὐτὸς διαχειρίζεται τὰ χρήματα, ἐγὼ δὲ ἔχω πλήρη τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτὸν καὶ ὑπογράφω τυφλοῖς ὄμμασιν εἰς πᾶν ὅ,τι μοὶ παρουσιάσῃ—, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ ἀπὸ 340 χιλιάδων ἔφθασαν εἰς τὰς 800 χιλιάδας, οὐ μόνον διὰ τοῦ ἀνατοκισμοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς καλῆς διαχειρίσεως· καὶ δὲν εἶναι ἐγωϊσμὸς τοῦτο. Ἡ ἐπιτροπὴ τελευταῖον ἀπεφάνθη, ὅτι νομίζει καλλίτερον τὰ χρήματα ταῦτα, τὰ ἔντοκα αὐτὰ γραμμάτια καὶ αἱ ὁμολογίαι, νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον ἢ εἰς μίαν Τράπεζαν. Τὸ τῆς Τραπέζης, ἐννοεῖται, ἤθελεν εἶσθαι ἔωλον, δὲν ἤθελεν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι δὲν ἠμπορεῖ ἡ Τράπεζα νὰ διαχειρίζηται αὐτὰ τὰ χρήματα, τὸ δὲ ὑπουργεῖον ἀπεφάσισε διὰ τῆς ἐπιτροπῆς τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον. Ὁ συνάδελφός μου τὸ ἐθεώρησε τοῦτο ὡς μίαν προσβολήν· ἐγὼ τῷ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι προσβολή. «Ἐγὼ παραιτοῦμαι, δὲν θέλω πλέον διαχείρισιν,» ἔλεγεν ὁ κ. Γιαννόπουλος· ἀλλ’ ἐγὼ τῷ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν προσβάλλεται ἡ φιλοτιμία μας, διότι γνωστὸν εἶναι ὁποία εἶναι ἡ διαχείρισίς μας. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως, πρὶν φθάσωμεν εἰς μίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν ὡς πρὸς τὴν παραδοχὴν ἢ μὴ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ἡ ἐπιτροπή, συνέπεσε ν’ ἀναχωρήσῃ ὁ κ. Γιαννόπουλος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πάλιν σᾶς λέγω, ὅτι ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. Γιαννόπουλον, καὶ ἂν τύχῃ ὁ κ. Γιαννόπουλος νὰ τὰ καύσῃ τὰ χαρτιὰ αὐτὰ ἢ νὰ τὰ πετάξῃ ἢ νὰ τὰ σφετερισθῇ, ὅπερ εἶναι ἀδύνατον, διότι ἄνευ τῆς ἰδικῆς μου ὑπογραφῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ καμμία πρᾶξις. Ἔγραψα λοιπὸν εἰς τὸν ἔπαρχον Ἠλείας, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ κ. Γιαννόπουλος ἀνεχώρησε διὰ τὴν ἀλλοδαπήν, παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ περιμένῃ μέχρι τῆς ἐπιστροφῆς του, ὅτε ἔχομεν ὁριστικὴν ἀπόφασιν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὴν ὁποίαν ἐνέκρινε τὸ ὑπουργεῖον. Ἐγὼ θέλω ἀφήσει ἀμέσως τὴν ἕδραν εἰς τὸν ἀντιπρόεδρον καὶ θέλω μεταβῆ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Γιαννοπούλου, καὶ ἂν ὁ κ. Γιαννόπουλος ἀφῆκε τὰς κλεῖδας τοῦ κιβωτίου εἰς τὴν κυρίαν του, θὰ ἀνοίξω αὐτὸ καὶ θὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔντοκα γραμμάτια καὶ τὰς ὁμολογίας, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ διαχείρισις ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ αἱ 300 αὐταὶ χιλιάδες δραχμαὶ ἀνῆλθον διὰ τοῦ ἀνατοκισμοῦ καὶ τῆς καλῆς διαχειρίσεως εἰς 800 χιλιάδας περίπου. Αὐτὰ εἶναι τ’ ἀφορῶντα τὴν διαχείρισιν τοῦ κ. Γιαννοπούλου καὶ ἐμοῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὰ τοῦ λιμένος, ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰ ἐξετάσῃ λεπτομερῶς, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ἔργον πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ, διότι ὁ τόπος ἐδαπάνησε μέχρι τοῦδε πολλὰ ἑκατομμύρια, καὶ ἂν σταματήσῃ τὸ ἔργον, ἀλλοίμονον εἰς τὸν τόπον, διότι πλέον τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων ἐδαπανήθησαν, καὶ δὲν ὑπολείπεται εἰμὴ ἓν ἑκατομμύριον, διὰ νὰ φθάσῃ τὸ ἔργον εἰς πέρας. Τὸ ἔργον εἶναι εὐρωπαϊκόν· δὲν ἤμην δὲ σύμφωνος, ὅτι ἡ προηγουμένη ἀπαίτησις τῆς ἑταιρίας πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, καὶ πρὸς τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Τρικούπην, ἵνα μελετήσῃ σπουδαίως τὴν ὑπόθεσιν, ὅπως μὴ σταματήσῃ τὸ ἔργον, νὰ μὴ δώσῃ δὲ προσοχὴν εἰς τὰς ἐξωγκωμένας ἀπαιτήσεις τῆς ἑταιρίας. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ μιᾶς λογικῆς καὶ ὀρθῆς ἀποζημιώσεως, διὰ νὰ μὴ σταματήσῃ τὸ ἔργον, τὸ τόσον σπουδαῖον καὶ ὠφέλιμον διὰ τὸν τόπον, διότι, ἂς ὁμολογήσωμεν, τοιαῦτα ἔργα δὲν δύνανται νὰ περατωθῶσι διὰ φορτηγίδων, ὡς τοῦτο ἐγίνετο κατ’ ἀρχάς.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω δήλωσιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ προστεθῇ εἰς τὰς ἤδη ὑποβληθείσας πιστώσεις τὸ ποσὸν 308 χιλιάδων, διὰ μισθοὺς ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων. Διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προσθήκης ταύτης θέλει δοθῆ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἡ εὐκολία νὰ πληρώσῃ θέσεις τινὰς βαθμοφόρων πρὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους καὶ πρὶν ἢ ἐπιψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἑπομένου ἔτους, καὶ τοῦτο διὰ τὴν ταχυτέραν καὶ τελειοτέραν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Ὑποβάλλω ἑτέραν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ προστεθῇ εἰς τὰς ὑποβληθείσας ἐκτάκτους πιστώσεις ποσὸν 1,700,000, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν τορπιλλοφόρων. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ παραπέμψῃ ἀμφοτέρας τὰς δηλώσεις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθησαν αἱ ζητηθεῖσαι πιστώσεις, διὰ νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεώς της.

§20ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἀπευθύνω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἑξῆς παράκλησιν. Πρὸ δύο περίπου μηνῶν ἐνεργεῖται ἐν τῷ δήμῳ Μυκόνου κατὰ προαπόφασιν καὶ ἔγκρισιν τῆς Νομαρχίας Κυκλάδων δημοπρασία τῶν καλλιεργησίμων γαιῶν. Πρό, κατὰ καὶ μετὰ τὴν δημοπρασίαν μερὶς ἀντίθετος εἰς τὴν δημοτικὴν μερίδα ἐνήργησε βιαιοπραγίαν κατὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς· μολονότι αἱ πράξεις αὗται, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ἀντικειμένου καὶ τῆς φύσεως αὐτῶν, φέρουσι τὸν χαρακτῆρα τῆς εἰς τὴν ἀρχὴν ἀντιστάσεως, ἐν τούτοις ἡ Εἰσαγγελία Σύρου οὐδὲν ἐπ’ αὐτοῦ ἐνήργησε. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, ἂν πράγματι ἐδόθησαν μηνύσεις καὶ τί παρ’ αὐτῆς ἐνηργήθη.

§21ΖΕΡΒΑΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιόν τι, κατ’ ἐμὲ δικαιότατον, ἀναγόμενον εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίσθη εἰς πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν· δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ἔχῃ ἤδη ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ νὰ εἰσαχθῇ καὶ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπερ θέλει ἀφαιρέσει ἀνωμαλίαν ὑπάρχουσαν εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὴν πατρίδα, καὶ τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ περὶ συντάξεως νόμου, διότι τοῖς ἐγένετο κράτησις ἐκ τοῦ μισθοῦ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν καὶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐγγράψητε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατὰ τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν εἶχε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον.

§22Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διενεμήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἡ σύμβασις, ἥτις συνωμολογήθη μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὴν 8 Ὀκτωβρίου περὶ δανείου 52,000,000. Ἡ σύμβασις αὕτη μνημονεύει ἄλλης τινὸς συμβάσεως, ἡ ὁποία συνωμολογήθη κατὰ μῆνα Μάϊον, πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ δανείου 21 ἑκατομμυρίων. Τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως ἐκείνης εἶναι ἄγνωστον εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπίσης παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας, αἵτινες ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ χρησιμεύσωσι κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῆς συμβάσεως τῆς 8ης Ὀκτωβρίου καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῆς συζήτησιν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τοὺς νόμους περὶ δανείων τῶν 23,000,000, τῶν 26,000,000, τῶν 10,000,000 καὶ τῶν 4,000,000, αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις, αἱ πρὸς ἐγγύησιν καὶ ἀσφάλειαν τῶν δανείων τούτων προσδιωρισμέναι, κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ δι’ αὐτῶν πληρόνονται οἱ ἑξαμηνιαῖοι τόκοι. Ἡ Τράπεζα ὑποχρεοῦται, κατὰ τὰς συμβάσεις ἐκείνας, νὰ πληρόνῃ ὡρισμένον ποσὸν τόκου εἰς τὸ δημόσιον διὰ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ εἰσπράξεις αὗται μένουσι κατατεθειμέναι ἐν τοῖς ταμείοις τῆς Τραπέζης. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τῆς πρὸς συζήτησιν συμβάσεως, τὸ ποσὸν τοῦ τόκου τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι συνωμολογημένον δι’ ἑκάστου τῶν νόμων ἐκείνων, ἐλαττοῦται εἰς 1%. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς στείλῃ σημείωσιν τοῦ μέσου ὅρου τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν πληρωθέντων παρὰ τῆς Τραπέζης, κατὰ τὰ εἰρημένα, ἀντὶ τόκου εἰς τὸ Δημόσιον. Καλὸν εἶναι νὰ προσθέσῃ καὶ τὸ ποσὸν τοῦ συμπεφωνημένου τόκου δι’ ἕκαστον τῶν μνημονευθέντων δανείων, κατὰ τὸν περὶ ἑκάστου τούτων νόμον. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖος εἶναι ὁ μέσος ὅρος τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν γενομένων παρὰ τῇ Τραπέζῃ καθ’ ἕκαστον τῶν τελευταίων τριῶν ἐτῶν ἀτόκων καταθέσεων· διότι τοῦτο χρησιμεύει εἰς τὸν ὑπολογισμόν, ὅστις, κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τῆς μετὰ τῆς Τραπέζης πρὸς συζήτησιν συμβάσεως, πρέπει νὰ γίνεται πρὸς ἐξεύρεσιν καὶ κανονισμὸν τοῦ ποσοῦ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, τὰ ὁποῖα ἡ Τράπεζα δύναται νὰ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν. Εἶναι δὲ τοῦτο εὔκολον νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῶν ἑξαμηνιαίων καταθέσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐπίσης εἶναι ἀναγκαῖον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόσα κατ’ ἔτος ἐπληρώθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καθ’ ἕκαστον τῶν τελευταίων τριῶν ἐτῶν ἀντὶ δικαιώματος προμηθείας διὰ τὴν διὰ τῶν ὑποκαταστημάτων αὐτῆς καὶ διὰ τοῦ κεντρικοῦ καταστήματός της μεταφορὰν χρημάτων τοῦ δημοσίου ταμείου ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, διότι ἡ Τράπεζα διὰ τῆς πρὸς συζήτησιν συμβάσεως ἀναλαμβάνει νὰ μεταβιβάζῃ τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου ἀπὸ τόπου εἰς τόπον ἄνευ πληρωμῆς προμηθείας. Ἑπομένως διὰ τῆς πληροφορίας ταύτης θέλει μάθει ἡ Βουλὴ πόσου ποσοῦ τὴν δαπάνην θέλει ἀποφύγει εἰς τὸ μέλλον τὸ δημόσιον. Ὡσαύτως νὰ μᾶς πληροφορήσῃ εἰς πόσον ποσὸν ἀναβιβάζονται τὰ παρὰ τῆς ἐθνικῆς Τραπέζης κατὰ τὸ 1880 πληρωθησόμενα ἐν ὅλῳ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀντὶ φόρου, προστιθεμένου βεβαίως καὶ τοῦ ὑπολογισθησομένου ὡς πληρωτέου ἐπὶ τοῦ πιθανοῦ μερίσματος τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας, εἴτε ἀντὶ φόρου ἐπιβληθέντος εἰς τὴν Τράπεζαν ὡς φόρου ἐπιτηδεύματος, εἴτε ἀντὶ φόρου ἐπιβληθέντος ἐπὶ τῶν κερδῶν αὐτῆς. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τοῦ ἑξῆς. Μέχρι τῆς συνόδου ἐν Βερολίνῳ, τῆς συνελθούσης τὸν Ἰούνιον 1878, πάντα τὰ ἀνταλλαγέντα διπλωματικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν ὑπόθεσιν, ἐδημοσιεύθησαν, καὶ τὸ περιέχον ταῦτα φυλλάδιον κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς παρελθούσης περιόδου. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ χρόνου ἐκείνου μέχρι τῆς ἐν Βερολίνῳ κατὰ τὸν τελευταῖον Ἰούνιον συνελθούσης Συνδιασκέψεως, τῆς ἀσκησάσης τὴν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας μεσολάβησιν, κατὰ τὸ 24 ἄρθρον τῆς Βερολινείου συνθήκης, ἀντηλλάγησαν ὡσαύτως ἔγγραφα διπλωματικά, καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι εἶχεν ἀρχίσει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ παρασκευάζηται ἡ δημοσίευσις τῶν ἐγγράφων τούτων. Ἀλλ’ ἐπελθούσης κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ παρόντος ἔτους τῆς ὑπουργικῆς μεταβολῆς δὲν γνωρίζω τί πλέον ἐγένετο. Δὲν ἠξεύρω ἂν μετὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1880 ἐγένετο ἐργασία τις πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς παρασκευῆς πρὸς δημοσίευσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐνδέχεται νὰ μὴ ἔγεινε τοιαύτη, ἢ ἡ γενομένη νὰ μὴ ἔφθασεν εἰς ἀποτέλεσμα, παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα φροντίσῃ νὰ συλλεχθῶσι καὶ δημοσιευθῶσιν ἐν φυλλαδίῳ, κατατεθησομένῳ ἐν τῇ Βουλῇ, τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Τὸ στάδιον τοῦτο τῶν διπλωματικῶν ἐνεργειῶν ἔληξε, καὶ εἶχεν ἤδη τὸ πέρας αὐτοῦ ἐν τῇ κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1880 συνελθούσῃ ἐν Βερολίνῳ συνδιασκέψει. «Ὁ λόγος λοιπὸν τῆς ἐκκρεμότητος τοῦ ζητήματος δὲν πιστεύω νὰ παρακωλύῃ τὸν κύριον ὑπουργὸν ἀπὸ τῆς ζητουμένης καταθέσεως τῶν διπλωματικῶν τούτων ἐγγράφων.

§23ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν νομοσχέδιον περὶ ζωοκλοπῆς, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη δίς· πρόκειται νὰ συζητηθῇ διὰ τρίτην φοράν. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι ὁ τόπος καὶ ἡ ἐπαρχία ἡ ἰδική μου ἰδίως ὑποφέρει παρὰ πολὺ ἀπὸ τὴν ζωοκλοπήν. Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν.

§24ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Πολὺ καλῶς ἠρξάμεθα συνεχίζοντες τὸ διακοπὲν μὲ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου νομοθετικὸν ἔργον, ἐπιλαμβανόμενοι καὶ αὖθις τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῶν προϋποβεβλημένων νομοσχεδίων, ἥτις θέλει γίνει εὐρεῖα, ἤδη μάλιστα, ὅτε κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν πολλαὶ ἐργασίαι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ μοῦ φαίνεται, ὅτι συμφώνως μὲ τὸν κανονισμὸν δύνανται ἅπαντα ταῦτα τὰ περὶ ὧν ἐγένετο λόγος νομοσχέδια, οἷον καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ζέρβα ὑπομνησθὲν καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Μυκωνίου, οἷον εἶναι τὸ παρ’ ἐμοῦ χθὲς περὶ ἑνιαίου τῆς ψήφου, νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ ἔλθωσιν εἰς συζήτησιν ἤδη, ὅτε δὲν βαρύνει πολλὴ ἐργασία τὴν Βουλήν.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ἔχομεν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ τὰ προτάξῃ παντὸς ἄλλου, ὡς ἀφορῶντα τὴν θεραπείαν ἀναγκῶν τῆς παρούσης περιστάσεως.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑμετέραν πρότασιν, κ. Δουζίνα, ὅταν ἐγκρίνῃ ἡ βουλὴ, δὲν εἶναι οὐδεμία δυσκολία νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ κυβερνητικὰ νομοσχέδια, ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπε τί φρονεῖ περὶ τούτων.

§27ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐγγραφῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περὶ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ;

§29ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθη.

§31ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νὰ προταχθῶσι πρότερον τὰ νομοσχέδια, ὅσα θεωρεῖ κατεπείγοντα ἡ Κυβέρνησις, καὶ κατόπιν νὰ συζητήσωμεν ὅσα ὑπελείφθησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν νὰ ὑποβάλωσιν ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὑπὸ συζήτησιν, διότι ἄλλως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ τὰ συζητήσῃ ἄνευ ἐκθέσεων. Πρὶν ὅμως τούτου παρακαλοῦμεν ἐπιμόνως τὰς ἐπιτροπὰς νὰ ὑποβάλουν τὰς ἐκθέσεις των.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος.)

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον; (Οὐδείς.) Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐκλογὴν Γόρτυνος ὡς ἔγκυρον νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἐκλογὴν ὡς ἔγκυρον· ἀνακηρύσσεται ὡς νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Εὐθύμιος Δεληγιάννης. (Γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ προβιβασμοῦ δεκανέων καὶ λοχιῶν.)

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιστρατεύσεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ.

§36ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ τοῦ νόμου περὶ ἐπιστρατεύσεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Ἐκ συστήματος καὶ κατ’ ἀρχὴν, εἶμαι ἐναντίος ὅλων αὐτῶν τῶν γενικῶν στρατολογιῶν, διότι ἐκ τῶν πορισμάτων τῆς ἐπιστήμης ὁδηγούμενος, προβλέπω εἰς ἓν μέλλον μᾶλλον ἢ ἧττον προσεχὲς, ἢ ἀπώτερον, μίαν κατάπτωσιν τῶν ἐθνῶν ἐκ τῶν τοιούτων μέτρων, καὶ ἑπομένως ὑπ’ αὐτῶν τῶν γενικῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νῦν νὰ θεωρῶνται ἁπλῶς ἀφῃρημέναι, ἀλλ’ οὐχ ἧττον θέλουσιν ἔχει ὀλεθρίας συνεπείας, ὁρμώμενος, ἀποκρούω κατ’ ἀρχὴν τὰ τοιαῦτα νομοσχέδια. Ἔρχομαι ὅμως νὰ ἐξετάσω τὸ προκείμενον, οἷον παρουσιάζεται· καὶ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἀπόῤῥοιαν τῶν ἑτέρων νόμων περὶ στρατολογίας, ἰδίως δὲ τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸν στρατολογικὸν, θεωρῶ ἀντισυνταγματικόν. Δύνασθε βέβαια σήμερον νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν δυνάμεθα ἐπανορθῶσαι τὰ γενόμενα, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὀφείλει νὰ ῥηθῇ ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικός· καὶ εἶναι τοιοῦτος, διότι περιέχει διάταξιν, ὅτι αἱ περὶ ἐθνοφυλακῆς διατάξεις καταργοῦνται, καὶ ἐν τούτοις ἐν τῷ Συντάγματι ὁρίζεται, ὅτι αἱ περὶ ἐθνοφυλακῆς διατάξεις μένουσιν ἐν ἰσχύϊ.

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καθιερώθη ὅμως ἡ Ἐθνοφρουρά.

§38ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Φρονῶ, ὅτι ἅμα ἐν τῷ Συντάγματι ὑπάρχει ὁ ὅρος, ὁ ὁποῖος χαρακτηρίζει μίαν κατάστασιν πραγμάτων, δὲν δυνάμεθα δι’ ἄλλης ὀνομασίας νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα ἔχομεν· πρέπει καὶ τὸ ὄνομα καὶ τὸ πρᾶγμα νὰ ἦναι τὸ αὐτό, καὶ δὲν εἶναι κατ’ οὐσίαν τὸ αὐτὸ πρᾶγμα ἡ ἐθνοφρουρὰ καὶ ἡ ἐθνοφυλακή· ἡ ἐθνοφυλακὴ ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία τῷ ὄντι συνεβιβάζετο μὲ ὅλα τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, διότι ἡ ἐθνοφυλακὴ, ἐὰν ἤθελεν ἐφαρμοσθῆ, ὅπως τὸ Σύνταγμα ὥρισεν ἀπὸ τὸ 1865 ἄχρι σήμερον, ἤθελε παρουσιάζει ἡ Ἑλλὰς 300,000 ὁπλίτας, καὶ δὲν ἤθελεν ἐπέλθει αὕτη ἡ πυρετώδης καὶ σπασμωδικὴ συγκίνησις τοῦ ἔθνους· ἄρα ἡ παρανομία ἐκείνη ἔφερεν αὐτὴν τὴν τιμωρίαν εἰς τὸ ἔθνος. Ἂν λοιπὸν εὑρίσκηται σήμερον ἡ Ἑλλὰς εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν τὴν σπασμωδικήν, τοῦτο εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς μὴ τηρήσεως τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τοῦ 1865. Ἤδη λοιπόν, ὡς ἀπόῤῥοιαν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ, θεωρῶ καὶ αὐτό, ὡς μὴ προσηκόντως δυνάμενον νὰ εἰσαχθῇ. Ἀλλ’ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸν νόμον αὐτὸν ὅπως ἔχει. Φρονῶ πρῶτον, ὅτι ὑπάρχει ἐξαιρετικὴ κατάστασις τοῦ ναυτικοῦ ἐν παραλληλισμῷ πρὸς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, διότι ἡ γενικὴ στρατολογία ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς δὲν φέρει τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα φέρει εἰς τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης, διότι ὁ κατὰ ξηρὰν στρατευόμενος ἔχει ἀκίνητόν τι, τὸ ὁποῖον καὶ ἀμελούμενον φέρει πρόσοδον, εἴτε δύναται νὰ ἐπιμεληθῇ καὶ παρ’ ἄλλου, τῇ ἐπιμελείᾳ τῆς συζύγου, τοῦ πατρός, ἢ ἐπιτρόπου, ἀλλ’ ὁ ἐργάτης τῆς θαλάσσης, ὅστις ἀποζῇ ἐκ τῆς προσωπικῆς αὑτοῦ ἐργασίας, ὅστις ἐφ’ ὅσον διασχίζει τὴν θάλασσαν, κερδίζει τὸν ἄρτον του, πῶς δύναται νὰ διατηρήσῃ τὴν οἰκογένειάν του, ὅταν ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὴν θάλασσαν, ἥτις θάλασσα ἐφ’ ἑαυτῆς καὶ μόνης δὲν δύναται νὰ παραγάγῃ τίποτε; Ἑπομένως ἡ στρατολογία ἡ γενικὴ ὅλων αὐτῶν τῶν ἡλικιῶν εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς θαλάσσης θέλει ἐπιφέρει ἀκαταλόγιστον ζημίαν εἰς τὰ ναυτικὰ μέρη, καὶ ἀκόμη θέλει κάμει ὥστε ν’ ἀποδημήσουν εἰς μακρυνὰ μέρη οἱ ἐργάται τῆς θαλάσσης, καὶ τοιουτοτρόπως ἀραιοῦται ὁ πληθυσμὸς ὁ ἐγχώριος. Ἤθελον λοιπὸν τοὐλάχιστον προτείνει, ὅπως περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν καλουμένων ἡλικιῶν μέχρι τοῦ 23 ἔτους. Ἐπὶ τέλους, διὰ νὰ μὴ ὑποπέσωμεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατεκρίναμεν πρὸ ὀλίγου, παρατηρῶ, ὅτι τὸ διάταγμα τῆς ἐπιστρατείας δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ, εἰμὴ ἀφοῦ συγκληθῇ ἡ Βουλή.

§39ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν νὰ κάμωμεν ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§40ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐγὼ ὅ,τι εἶχον νὰ εἴπω, τὸ εἶπα.

§41ΛΑΠΠΑΣ. Ἡμεῖς, κ. πρόεδρε, ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἤμεθα ὅλοι ἴσοι, οἱ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης.

§42ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Δὲν ἤξευρον, ὅτι θὰ γείνῃ συζήτησις, καὶ δὲν ἔφερον τὴν τροπολογίαν μου ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν θέλω ὑποβάλει αὔριον.

§43ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Κύριοι, πᾶσαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως ἀφορῶσαν τὴν αὔξησιν καὶ τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν, τὴν θεωρῶ ἁγίαν, σωτήριον. Πᾶσαν σκέψιν θέλουσαν νὰ σχολιάσῃ ὡς συνταγματικὴν τὴν πρᾶξιν, δὲν τὴν θεωρῶ σκέψιν ὀρθήν. Ἐλυπήθην ἀπὸ χθὲς, κύριοι, διὰ τὸ ἑξῆς περιστατικόν, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὡς μίαν καθαρὰν παρεξήγησιν. Χθὲς κατὰ τὴν κλήρωσιν τῆς πρεσβείας ὁ ἀξιότιμος κ. Πετσάλης ἐδήλωσεν, ὅτι, καὶ ἂν κληρωθῇ, δὲν θὰ δεχθῇ· κατόπιν δὲ ἠρνήθησαν καὶ οἱ ἄλλοι τῆς μερίδος ἐκείνης. Τοῦτο δὲ μὲ ἐλύπησε σπουδαίως, διότι ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδεμίαν μομφὴν ἠμπορεῖ νὰ ὑποπτευθῇ, ὅπως ἡ πτέρυξ ἐκείνη τὸ ἐξέλαβε, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω. (Θόρυβος.)

§44ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶναι περιττόν.

§45ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι περιττόν, διότι αὐτὴ ἡ ἰδέα πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον, διότι πρέπει νὰ λείψῃ μία ἀναβραζομένη διχόνοια, καὶ ἂν ἡ πτέρυξ ἐκείνη λέγῃ, ὅτι εἶναι συκοφαντία, δὲν ἔχει δίκαιον· ἐὰν δὲ ἡ ἄλλη λέγῃ, ὅτι ἔδωσε μομφήν, δὲν ἔχει ἐπίσης δίκαιον, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω. Ἠξεύρετε, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες φέρομεν ὡς ἐπανωφόριον τὸ Σύνταγμα· ὑποθέσατε, ὅτι ἐγὼ ἔχω αὐτὸ τὸ ἐπανωφόριον, τὸ ὁποῖον εἶναι σύνταγμα· ἔρχεται αἴφνης ὁ κ. Τρικούπης καὶ λέγει: θὰ σοῦ τὸ πάρω καὶ θὰ σοῦ φτιάσω μία γοῦνα. Πολὺ καλά, πάρε το. Ἐγὼ ἀπὸ ἐδῶ θὰ ὑπάγω εἰς τὸ καφενεῖον τοῦ Γιαννοπούλου, καὶ θὰ μὲ ἰδοῦν μὲ ἕνα μανίκι. Ἐὰν λοιπὸν ἐγὼ εἴπω, ὅτι δὲν τὸ ἐπῆρεν ὁ κ. Τρικούπης, θὰ μὲ ὑποθέσουν ἢ τρελλὸν ἢ μεθυσμένον. Ἀλλ’ ὁ κ. Τρικούπης δὲν ἐπῆρε τὸ πρᾶγμα αὐτὸ διὰ νὰ μοῦ τὸ ὑστερήσῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ φτιάσῃ γούνα. Ὅταν λοιπὸν ὁ κ. Τρικούπης ἐπῆρεν αὐτὸ, διὰ νὰ δώσῃ ἀξίαν περισσοτέραν εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ νὰ τὸ βελτιώσῃ, ἐγκλημάτησεν ὁ κ. Τρικούπης; ὄχι. Εἶναι μομφὴ αὐτή; τὸ ἐπῆρεν, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦσα καὶ νὰ τὸ κρύψω, ὅτι τὸ ἐπῆρεν· ὥστε οὔτε ὁ κ. Τρικούπης πρέπει νὰ θεωρῇ, ὅτι εἴχομεν τὴν πρόθεσιν νὰ τὸν μεμφθῶμεν, οὔτε ἡμεῖς πρέπει νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἀπεδόθη μομφὴ εἰς ἐκείνην τὴν πτέρυγα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐκλείψῃ αὐτὴ ἡ διχόνοια διότι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν εἶναι προδοσία. Ἐρχόμενος λοιπὸν εἰς τὴν οὐσίαν, παρακαλῶ ὅλους τοὺς βουλευτὰς νὰ παραιτηθῶμεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν σκέψιν, νὰ θεωρῶμεν τὰς πράξεις καὶ τῆς παρελθούσης καὶ τῆς νῦν Κυβερνήσεως τὰς ἀφορώσας τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ ὡς ἀντισυνταγματικάς, διότι ἁμαρτάνομεν καὶ διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε, καὶ δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, ὅσον οὔπω θὰ ἔχωμεν κίνημα ἔνδοξον, ἐνδοξότατον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ λιμενικῶν ἀρχῶν.)

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθησαν αἱ ἐκθέσεις περὶ μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ καὶ περὶ λῃστείας. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν;

§47ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§48Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὴν τὴν φορὰν ἂς ἦναι· ἄλλοτε ὅμως νὰ μὴ συζητῶνται νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως· ἀλλὰ τώρα, ἐπειδὴ ἐτελείωσεν ἡ ἡμερησία διάταξις, ἠρώτησα τὴν Βουλήν.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς νὰ μὴ γίνεται εἰς τὸ ἑξῆς.

§51ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὅταν ἡ Βουλὴ ἦναι σύμφωνος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἀντίῤῥησις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ εἰς αʹ συζήτησιν.)

§52ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Ὑποβάλλω νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς τὴν ἀκριβεστέραν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, δὲν ἔχομεν ἄλλην ἐργασίαν. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς μεθαύριον εἶναι τὰ νομοσχέδια τὰ συζητηθέντα εἰς αʹ καὶ βʹ συζήτησιν, καὶ τὸ περὶ λῃστείας. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 4½.