1880.04.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 114

τῆς 17 Ἀπριλίου 1880.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 9 π. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἡ πιστὴ ἀφήγησις τῶν λαμβανόντων χώραν ἐν τῇ συζητήσει. Χθὲς ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως περὶ προμηθείας θωρηκτῶν καὶ ναυκλάστρων. Τί δὲ συνέβη; Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐζήτησε νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Ἡ σύμβασις δὲν ἐτυπώθη, οὔτε διενεμήθη, οὔτε ἀνεγνώσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; καὶ καλῶς ἐγένετο τοῦτο, διότι δὲν συνωδεύετο ὑπὸ προτάσεως, ἣν ἀπαιτεῖ καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμός. Καὶ ἐν τούτοις ἐν τοῖς πρακτικοῖς φαίνεται, ὅτι ἀνεγνώσθη. Δεύτερον ἔκαμον τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, ἤτοι ἀποφασίσῃ, ἡ Βουλή, διότι δὲν ὑπάρχει πρότασις ἔγγραφος ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα· ὁ δὲ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπέμενε λέγων, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἐναντίος τῆς συμβάσεως καὶ δὲν δύναται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, οὐδὲ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ἡ Βουλή, καὶ ἐζητήθη ἀτόπως ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Αὐτὰ συνέβησαν, νομίζω, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος καλῶς ἀντελήφθη αὐτά· ὥστε τὰ ἐν τοῖς πρακτικοῖς δὲν ἔχουσι καλῶς.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ μέρος τοῦτο τῶν πρακτικῶν ἔχει ὡς ἑξῆς: Μετὰ ταῦτα ἀνεγνώσθη ἡ ἀπὸ 23 Φεβρουαρίου, 6 Μαρτίου 1880, συνομολογηθεῖσα σύμβασις............ Ἡ δὲ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα δὲν ἐνέκρινε τήν τε σύμβασιν καὶ τὰ παρακολουθοῦντα αὐτῇ συμφωνητικά, καὶ ἠκύρωσε ταῦτα.»

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§4ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι «δὲν ἐνέκρινε», διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἔγγραφος πρότασις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλ’ ἁπλῶς «ἐξεφράσθη». Σύμβασις δὲν ψηφοφορεῖται, ἀλλὰ νομοσχέδιον. Τὴν παρατήρησιν δὲ ταύτην, κ. Πρόεδρε, κάμνω, διότι δὲν πρέπει νὰ καθιερωθῇ αὐτὸ τὸ προηγούμενον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐῤῥέθησαν ὅλα αὐτά, καὶ εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ἐκτίθενται.

§6ΡΟΥΦΟΣ. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρέπει νὰ διατυπωθῶσιν ὅπως συνέβησαν.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ προηγούμενον τοῦτο πρέπει νὰ καθιερωθῇ· ἀλλ’ ἰδίως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνηται πρόνοια παρὰ τῶν Κυβερνήσεων, ὅπως εἰς τὰς συμβάσεις τὰς ἐχούσας ἀνάγκην κυρώσεως τῆς Βουλῆς τίθηται διάταξις, καθ’ ἣν ἡ σύμβασις, ἐὰν δὲν κυρωθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐντὸς τῆς παρούσης ἢ τῆς ἀμέσως προσεχοῦς συνόδου, θέλει θεωρεῖσθαι ἄκυρος, ὅπως μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθημεν χθές, ν’ ἀποφαινώμεθα ἐπὶ συμβάσεως ἄνευ νομοσχεδίου.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΦΙΛΗΜΩΝ. Μία ἀνάγνωσις ἆρά γε ἀπαιτεῖται, κ. Πρόεδρε, πρὸς κύρωσιν μιᾶς συμβάσεως; Ἀπαιτοῦνται τρεῖς (θόρυβος). Δὲν ἔγεινε συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε ὑπεβλήθη νομοσχέδιον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖ, νομίζω, ἡ ἑπομένη διόρθωσις. «Μετὰ ταῦτα ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως....» Τὰ δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην ἐκτίθενται ἐν τοῖς ἐστενογραφημένοις πρακτικοῖς.

§11ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει ἰσχὺν τοῦτο (θόρυβος). Οὐδὲν δικαίωμα γεννᾶται· χρειάζεται νόμος, καὶ πρὸ πάντων κύρωσις τοῦ Βασιλέως.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδέποτε ἀπεῤῥίφθη σύμβασις διὰ νόμου, ἀκυροῦντος τὴν σύμβασιν· ἡ ἀπόῤῥιψις γίνεται διὰ τῆς μὴ παραδοχῆς τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν, ἡ δὲ Βουλὴ χθὲς ἀπεφάσισεν, ὅτι δὲν φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν νόμον τοιοῦτον. Ὥστε ἐγένετο χθὲς ἐκεῖνο, ὅπερ γίνεται πάντοτε· ἡ ἀπόφασις ἐγένετο οὐχὶ διὰ θετικῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, διὰ νόμου κυρουμένου ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ἀλλὰ διὰ τῆς μὴ ἀποδοχῆς τῆς γνώμης, ὅτι δέον νὰ ψηφισθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§13ΦΙΛΗΜΩΝ. Αὐτὴ ἡ ἐξήγησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ γραφῇ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζετε ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ καμμία ἄλλη προσθήκη εἰς τὰ πρακτικά;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ μέρος τοῦτο τῶν πρακτικῶν ἔγεινεν ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα δὲν ἐνέκρινε τήν τε σύμβασιν καὶ τὰ παρακολουθοῦντα αὐτὴν συμφωνητικά, καὶ ἠκύρωσε ταῦτα».

§17ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀρκετὸν τοῦτο;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὸν μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ πρακτικὰ κυροῦνται.

§21Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν ἀκριβῶς συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπί τινας στιγμὰς, διότι πρόκειται περὶ ἀντικειμένου, ἀναγομένου μὲν εἰς ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ σπουδαιοτάτου καὶ μὴ ἀλλοτρίου καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Καθ’ ἃς πληροφορίας ἔλαβον ἐσχάτως ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος μου, τοῦ Αἰγίου, ἀνεφάνη ἐκεῖ σπουδαία νόσος ἐπὶ τῶν ἀμπέλων· μοὶ ἔστειλαν μάλιστα καὶ δεῖγμα τῆς νόσου ταύτης. Οἱ κάτοικοι διατελοῦσιν εὐλόγως ἐν ἀνησυχίᾳ, διὰ τοῦτο καὶ ζητοῦσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποσταλῇ εἰδικὸς ἐπιθεωρητὴς, διὰ νὰ τοῖς δώσῃ ὁδηγίας περὶ τῆς θεραπείας καὶ τῆς καταπολεμήσεως τῆς νόσου. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν ἔλαβε πληροφορίας περὶ τούτου, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ δώσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν τῆς γεωργίας κ. Γεννάδιον, ὅστις, νομίζω, ὅτι εὑρίσκεται ἤδη ἐν Ἠλείᾳ, ἵνα μεταβῇ εἰς Αἴγιον. Καθ’ ὅσον γινώσκω, εἰς Ἠλείαν μετέβη, διότι καὶ ἐκεῖ ἀνεφάνη ἡ αὐτὴ νόσος........

§22Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Καὶ εἰς τὰς Πάτρας.

§23Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἥτις ἔκαμε μεγάλας καταστροφὰς καί περὶ ἧς, ἀναφανείσης πέρυσι καὶ ἐν τῇ πεδιάδι τοῦ Ῥίου παρὰ τὰς Πάτρας, ὁ Κ. Διαμαντόπουλος ἰατρὸς καὶ πρώην Βουλευτὴς ὑπέβαλεν ὑπόμνημα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπερ τῇ ἐγκρίσει αὐτῆς ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ δι’ οὗ ἐπεκαλεῖτο τὴν μέριμναν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προσκληθῇ εἰδικὸς γεωπόνος ἐκ Γαλλίας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μεριμνήσῃ σπουδαίως περὶ τούτου, διότι ἡ νόσος φαίνεται σπουδαία· μοὶ ἐστάλη μάλιστα, ὡς εἶπον, καὶ τὸ προκείμενον δεῖγμα αὐτῆς, ὅπερ δύναται ὁ βουλόμενος νὰ παρατηρήσῃ.

§24ΤΙΝΕΣ. Τί νόσος εἶναι;

§25Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι οἱ κτηματίαι ὑποπτεύουσιν, ὅτι εἶναι εἶδός τι τῆς καταστρεπτικῆς φυλλοξήρας, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρουν ἀκόμη ἀκριβῶς περὶ τίνος πρόκειται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀποστείλῃ τὸν κ. Γεννάδιον καὶ εἰς Αἴγιον. Ἐρωτῶν δὲ αὐτὸν ὁποία εἶναι ἡ ἔκθεσις, ἣν ὁ κ. Γεννάδιος ὑπέβαλε περὶ τῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἄρτης, ὅπου ἐπίτηδες μετέβη, ἀναφανείσης νόσου τῶν ἀμπέλων, παρακαλῶ νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς δημοσιεύσεως τῆς τε ἐκθέσεως ταύτης καὶ οἱασδήποτε ἄλλης περὶ νόσου σταφιδαμπέλων, πρὸς ὁδηγίαν τῶν κτηματιῶν. (Πολλοὶ προσέρχονται εἰς τὸ βῆμα καὶ παρατηροῦσι τὰ ὑπὸ τῆς νόσου προσβεβλημένα φύλλα σταφιδαμπέλων.)

§26Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Ὁ κ. Γεννάδιος ἐπεσκέφθη διάφορα μέρη καὶ οὐδαμοῦ εὗρε τὴν νόσον τῆς φυλλοξήρας, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἄλλο εἶδος ἀσθενείας. Θὰ τὸν στείλω καὶ εἰς Αἴγιον.

§27ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρωθυπουργὲ, νὰ ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς πόσα ἐμπορεύματα εἰσήχθησαν ἐντὸς τοῦ μηνὸς αὐτοῦ μέχρι τέλους τῆς ἑβδομάδος αὐτῆς, πόσα ἔμειναν εἰς τὴν διαμετακόμισιν, πόσα ἐπλήρωσαν δικαιώματα καὶ πόσα ἔμειναν ἐπὶ πιστώσει· διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι οἱ πληρώνοντες ὀλιγώτερα δικαιώματα δὲν ἔχουν πίστωσιν, ἂν καὶ ἔχουσιν ἐγγυητὴν πραγματικόν διὰ τὰ ἐμπορεύματά των, ἐνῷ ἐκεῖνοι, οἵτινες χρεωστοῦν 150 καὶ 180 καὶ 200,000 δραχμῶν δικαιώματα, αὐτοὶ ἔχουν πίστωσιν, καὶ εἷς μάλιστα τούτων, ὅστις ἐχρεωκόπησε δὶς, καὶ ἐλησμόνησα τὸ ὄνομά του, αὐτὸς ἔχει πίστωσιν 180,000 δραχμῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐξετάσῃ περὶ τούτου.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τῆς ἐθνικῆς συνελεύσεως κατηργήθησαν αἱ πιστώσεις τῶν τελωνείων πρὸς τοὺς ἐμπόρους· ἑπομένως, ἐὰν πίστωσις δίδεται παρὰ τοῦ τελώνου Πειραιῶς εἰς τοὺς ἐμπόρους, τοῦτο ἀποτελεῖ παράβασιν τῶν νόμων, καὶ περὶ τῆς παραβάσεως ταύτης, ἐὰν ἀποδειχθῇ ἀληθής, θέλει ληφθῆ πᾶσα πρόνοια.

§29Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι, εἰς τὰ πρακτικὰ ἐγράφησαν λόγια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐῤῥέθησαν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐκυρώθησαν καὶ ἐτελείωσεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. — Οἱ ἐν Νέᾳ Μιζέλῃ πρόσφυγες ἐκ τοῦ Θεσσαλικοῦ χωρίου Πλατάνου παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ πίστωσιν, ὅπως χορηγῆται εἰς αὐτοὺς ἀνάλογον βοήθημα.

§31ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι φιλάνθρωπον αὐτὸ καὶ ἀναγκαιότατον.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν σήμερον θὰ φέρωμεν πρότασιν, ἀνταποκρινομένην πρὸς τὴν αἴτησιν τῶν ἀναφερομένων.

§33Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅλοι ἐπιμένουν νὰ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουσιν ὑποβεβλημένα νομοσχέδια, ἅτινα ἐψηφίσθησαν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν, καὶ ὑπολείπεται ἡ γʹ. αὐτῶν ἀνάγνωσις, καὶ ταῦτα ἀφορῶσι σπουδαῖα συμφέροντα καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ ἡ Ἐπαρχία μου· δὲν ζητῶ δὲ οὔτε προνόμια, οὔτε ἐξαιρετικὰ δικαιώματα, ἀλλὰ ζητῶ τὴν ἐπιψήφισιν νόμου πρὸς φύλαξιν τῆς περιουσίας ἐκείνων, οἵτινες συνεισφέρουσι πολλὰ εἰς τὸ δημόσιον. Παρακαλῶ λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, ἂν θέλῃ ἡ Βουλή, νὰ ψηφισθῶσι καὶ ταῦτα.

§34Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Καὶ τὸ περὶ θητείας, κ. Πρόεδρε.

§35Γ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, κύριοι, τὴν Βουλὴν, ὡς καὶ τὴν Κυβέρνησιν, σχετικῶς μὲ τὴν ἀναφορὰν τῶν Πλατανιωτῶν, ἐπειδὴ ἐπὶ δύο ἔτη ἔκαμα εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ εἶδον τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τῆς γραμμῆς ἐκείνης ἀπὸ τὸ μέρος τὸ βορεινὸν τῆς Θεσσαλίας, ὅσοι εὑρίσκοντο εἰς τὰ χωρία Πορτιὰ καὶ τὰ ἄλλα, καὶ καμμία πρόνοια περὶ αὐτῶν δὲν ἐλήφθη.... Ἡ Κυβέρνησις ἡ παρελθοῦσα, δὲν ἔρχομαι νὰ εἴπω τίποτε κατ’ αὐτῆς, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, ὅπου εἶχον δικαιώματα, δὲν ἔλαβον ποτὲ τίποτε. Συνιστῶ λοιπὸν, κύριοι, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν Βουλήν.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Καλά, καλά.

§37ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὸ δύο μηνῶν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν αἴτησις περὶ χορηγίας πιστώσεως εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1879 διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων εἰς τοὺς ἀποστράτους, τοὺς δικαιωθέντας διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων. Ἡ πίστωσις αὕτη εἰσέτι δὲν συνεζητήθη· ἐν τούτοις αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι στεροῦνται ἐκείνου, τὸ ὁποῖον νομίμως δικαιοῦνται νὰ λάβουν· προτείνω νὰ συζητηθῇ, ἢ κἂν νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν συζητούμενον προϋπολογισμὸν τὸ ποσὸν ἐκεῖνο.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν περιελήφθη αὐτὴ ἡ πίστωσις;

§39ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· εἶναι τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ἀριθ. 208.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν» εἶναι;

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐζητήθη ἡ πίστωσις.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἐκεῖ πίστωσις 110,000 δραχμῶν.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι 242 χιλιάδων ἡ ζητηθεῖσα πίστωσις.

§44ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Περιελήφθησαν ὅλοι ὀνομαστί.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τότε βλέπομεν περὶ αὐτοῦ.

§46ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἁπλῶς ἔδωκα ἀφορμὴν εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς, νὰ τὸ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ αὐτοὶ εἶναι ἁρμόδιοι νὰ πράξωσιν ὅ,τι θέλουν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἐμβαίνομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν «Κεφ. Αʹ. ἄρθρον 1. Προσωπικὸν Ὑπουργείου».

§48ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε. (Θόρυβος.) Ἐνόσῳ φωνάζετε, κύριοι, δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε.

§49ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. ..... (Θόρυβος.)

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρέπει, κύριοι, ὅταν ζητῇ τις τὸν λόγον, νὰ τὸν διακόπτητε.

§51ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν διακόπτομεν, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ παρατηροῦμεν. (Θόρυβος.)

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕκαστος δύναται νὰ εἴπῃ ὅ,τι νομίζει ἀναγκαῖον.

§53ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, οἱ συντάξαντες τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Κράτους ἦσαν πολὺ σοφώτεροι καὶ πρακτικώτεροι ἀπὸ ἡμᾶς. Ὁ πρῶτος ὀργανισμὸς τοῦ Κράτους ἐὰν ἔχῃ ἐλαττώματα τώρα, τοῦτο προῆλθεν ἐκ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν ἡμεῖς κατόπιν εἰς αὐτὸν, καὶ τὸν ὁποῖον ὁλονὲν διὰ τῶν τροπολογιῶν μας καταστρέφομεν. Οἱ συντάξαντες, κύριοι, τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Κράτους, ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 10 ἔτη εἶχον διοικήσει τὸ Κράτος κατὰ τοὺς μεγαλειτέρους κινδύνους τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὴν εἶχον γνωρίσει κατὰ σπιθαμὴν καὶ ἐγνώριζον ὅλας τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν θέσιν τῆς πατρίδος. Λοιπὸν πᾶσα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ τροποποίησις, χωρὶς νὰ ὑπαγορευθῇ σπουδαίως ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι καταστροφὴ τοῦ ἔργου ἐκείνων, οἵτινες κατεσκεύασαν αὐτὸ τὸ ἔθνος. Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Κράτους, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς ὅλων τῶν ἄλλων ὑπουργείων· τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τούτου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔθεσαν ἐπιτηρητὴν πάσης ἄλλης ὑπηρεσίας· καὶ διὰ τοῦτο, ἐὰν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ αὐτῇ δὲν δοθῇ ἡ ἀνήκουσα προσοχὴ, ὥστε ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος τοῦ κλάδου τούτου νὰ ἦναι ἀνάλογος τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, θὰ ἔχητε ἀνάγκην πολλῶν ἄλλων νόμων, οὓς καθ’ ἡμέραν μεταβάλλετε, ἵνα προλάβητε τὴν ἀταξίαν καὶ τὴν κατάχρησιν. Ἐὰν ἔχητε ἕνα καλὸν διοικητικὸν ὑπάλληλον, δὲν ἔχετε ἀνάγκην ἄλλων νόμων· ἡ ἱκανότης αὐτοῦ καὶ ἡ δραστηριότης εἶναι ἱκαναὶ νὰ περιστείλωσι πᾶσαν κατάχρησιν. Ὡς παράδειγμα φέρω, κύριοι, τὸν μακαρίτην Ῥοντόπουλον, ὅστις κατὰ τὰ 1851, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν πρεσβυτῶν Βουλευτῶν τῆς Μεσσήνης, ἂν δὲν εὗρε τὴν Μεσσήνην ἐν ἀναρχίᾳ, τὴν εὗρεν ὅμως ἐν ἀταξίᾳ, καὶ ἐν τούτοις κατώρθωσεν ἐντὸς δύο ἐτῶν οἱ ἁπλοῖ πολῖται νὰ συλλαμβάνουν τοὺς φυγοδίκους καὶ νὰ τοὺς παρουσιάζουν εἰς τὴν ἀρχήν. Αὐτὸ θὰ εἴπῃ ἱκανότης διοικητικοῦ ὑπαλλήλου· καὶ ὅμως σήμερον βλέπω, ὅτι θεωρεῖται ἡ ὑπηρεσία αὕτη ὡς ἁπλῆ μόνον ὑπηρεσία, καὶ ὅτι, ἐὰν καταστραφῇ, οὐδεμίαν θέλει φέρει ζημίαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Χθὲς παρετήρησα, ὅτι ἀφῃρέθησαν οἱ γραμματεῖς τῶν ἐπαρχείων. Νὰ καταργηθῶσι τὰ ἐπαρχεῖα τὸ ἐννοῶ· νὰ γείνῃ διὰ νόμου εἷς νέος ὀργανισμὸς τῆς ὑπηρεσίας ὑπαγορεύων τὴν συνεννόησιν ἀπ’ εὐθείας τοῦ δημάρχου μὲ τὸν Νομάρχην, τὸ καταλαμβάνω· ἀλλὰ νὰ διατηρῆτε τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ν’ ἀφαιρέσητε τὰ ὄργανα αὐτῆς, δὲν τὸ καταλαμβάνω· πῶς θὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ὑπηρεσία αὕτη; Ἡ περίστασις αὕτη μὲ ἐνθυμίζει περίστασιν τοῦ 1842, ὅτε εἷς ὑπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἓξ ταμίαι εἰς ὅλον τὸ Κράτος ἠδύναντο νὰ εἰσπράξωσι τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους, καὶ τότε εὑρέθη εἷς ἱκανὸς ὑπάλληλος (ὁ νῦν ὑποδιοικητὴς τῆς τραπέζης Γεώργιος Βασιλείου) καὶ εἶπεν, ὅτι οἱ εἰσπράκτορες θὰ καταχρασθῶσιν ὅλα τὰ εἰσοδήματα· διότι θὰ λείψῃ ἡ ἐπ’ αὐτῶν ἄμεσος ἐξέλεγξις. Ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κολοβώσῃ τὴν δευτερεύουσαν ὑπηρεσίαν, χωρὶς τουλάχιστον νὰ προνοήσῃ τίς θὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀφῃρέσατε τοὺς γραμματεῖς τῶν ἐπαρχείων· ὁ ἔπαρχος βεβαίως ἄνθρωπος εἶναι, δύναται ν’ ἀσθενήσῃ· ἔχει ὑπηρεσίαν σπουδαίαν· συνέβη εἰς ἕνα δῆμον μία ταραχή, μία ἀντίστασις· πρέπει νὰ ὑπάγῃ ὁ ἴδιος, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκόν του· αὐτὸς ὀφείλει νὰ ὑπάγῃ πρῶτος καὶ νὰ μὴ ἐμπιστευθῇ εἰς κανένα ἄλλον, οὔτε εἰς τὸν ἀνακριτὴν ἢ εἰσαγγελέα· πρέπει νὰ τρέξῃ ὁ ἴδιος φροντίζων ὑπὲρ τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως τῆς ἐπαρχίας, ἣν διοικεῖ, ἐὰν πραγματικῶς ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν σπουδαιότητα τῆς θέσεώς του, καὶ δὲν διωρίσθη διὰ νὰ ψωμοζήσῃ. Λοιπὸν ἐν τῇ ἀπουσίᾳ αὐτὸν τὸν ἔπαρχον τίς θ’ ἀναπληρώσῃ; ἠμπορούσαμεν ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς δημαρχικοὺς παρέδρους τῆς πρωτευούσης, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως ὁ δήμαρχος ζηλοτυπήσῃ καὶ δὲν τοὺς ἀφήσῃ (θόρυβος). Λοιπὸν, κύριοι, πρέπει εἰς τὰ νομοθετήματά μας νὰ σεβώμεθα τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας· εὐτυχῶς εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐάρεστον θέσιν, ὅτι δὲν ἔχω τὸ ἐλάχιστον συμφέρον διὰ τὴν κατάργησιν τῶν γραμματέων τῶν ἐπαρχείων, ἀλλ’ ἐννοῶ, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἡ ὑπηρεσία αὕτη θὰ παραλύσῃ· ἀρκετὰ ἀσθενεῖ, καὶ δὲν μένει παρὰ ἕν ῥάπισμα νὰ λάβῃ καὶ νὰ παραλύσῃ ἐντελῶς. Λοιπὸν προκαλῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις θὰ μὲ συγχωρήσῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι, ὅταν τις ἀναλαμβάνῃ τὴν διοίκησιν ἑνὸς κλάδου, πρέπει νὰ μελετήσῃ πολὺ καλὰ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, καὶ ὄχι ν’ ἀποφασίζῃ ἀνεξετάστως. Τί σημαίνει, λέγουσιν, ὁ γραμματεὺς τοῦ ἐπαρχείου; τὸν ἀναπληροῖ ὁ ἔπαρχος. Μίαν φορὰν ὁ μακαρίτης Ὄθων ἔπαυσεν ἕνα καλὸν ἔπαρχον καὶ διώρισε τὸν Γεροβουλπιώτην, διὰ νὰ τὸν οἰκονομήσῃ ὡς ἀγωνιστὴν, ἔλεγε δὲ, ὅτι δύναται νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εἷς παρ’ αὐτῷ ἱκανὸς γραμματεύς· καὶ μολαταῦτα μετ’ ὀλίγον εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ στείλῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην τὸν Ἀδάμ Δούκαν, τὸν Γερουσιαστὴν, ὡς ἔκτακτον ἀπεσταλμένον, διὰ νὰ ἐκτελέσῃ ὑπηρεσίαν, ἣν ἦτον ἀνίκανος νὰ ἐνεργήσῃ ὁ διορισθεὶς ἀνίκανος ἔπαρχος.

§54ΚΑΡΑΛΗΣ. ........ (θόρυβος).

§55ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Καράλη, ἐγὼ ἀναμιγνύομαι εἰς τὰ πολιτικὰ πρὸ 35 ἐτῶν, ἐνῷ σὺ εἶσαι νέος καὶ πρώτην φορὰν εἰσῆλθες εἰς κοινοβούλιον· ὀφείλεις λοιπὸν νὰ πολιτευθῇς καὶ σὺ ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ νὰ πτωχύνῃς ἐν τοῖς πολιτικοῖς, ὅπως ἐγώ, καὶ τότε νὰ ἔλθῃς ἐδῶ νὰ ὁδηγήσῃς ἡμᾶς (θόρυβος).— Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ συστήσω τὴν προσοχήν σου εἰς τὰς ἐλαττώσεις, ἃς ἔφερες ἐπὶ τοῦ διοικητικοῦ κλάδου, διότι θὰ εὑρεθῇς πολὺ μετανοημένος, καθόσον ἡ ὑπηρεσία θὰ παραλύσῃ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§56ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Ὅταν ἔλθῃ τὸ σχετικὸν κεφάλαιον, τότε γίνεται συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι. Κεφ. Αʹ. ἄρθρον 1. Προσωπικὸν ὑπουργεῖον 92,160· ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπῆλθεν ἡ ἑξῆς ἐλάττωσις.

§58ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Ἀφαιρεῖται, κ. πρόεδρε, μόνον ἡ πίστωσις διὰ τὸν γενικὸν γραμματέα καὶ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν φυλακῶν, ἡ δὲ πίστωσις διὰ τὸν ὑπουργικὸν γραμματέα μένει.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἐλάττωσις δραχμῶν 13,920· τώρα πόσον θὰ μείνῃ, κ. ὑπουργέ.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Τὸ λογαριάζομεν.

§61Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ κάμῃ οἰκονομίας.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ· εἰς τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμὸν ἐπρότεινεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφαιρεθῶσι 13,920 δραχμαὶ διὰ τὰς θέσεις τοῦ γενικοῦ γραμματέως, τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ ἑνὸς γραμματέως Αʹ. τάξεως· τώρα ζητεῖ νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις διὰ τὸν ὑπουργικὸν γραμματέα Αʹ. τάξεως· ἑπομένως, ἀντὶ τοῦ ποσοῦ 78,240, νὰ ψηφισθῇ τὸ ποσὸν 80,520,

§63Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν 2,280. Ἐπειδὴ πρόκειται, κ. πρόεδρε, νὰ γείνῃ ἡ προσθήκη αὕτη, ἣν ἐγὼ δὲν θεωρῶ σπουδαίαν, οὔτε ἀναγκαίαν τὴν ὕπαρξιν τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως, μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις νομίζει τοῦτο καλὸν, ἐγὼ ἀδιαφορῶ· σημειῶ μόνον, ὅτι ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχον ἀπολυθῆ δύο ὑπουργικοὶ γραμματεῖς, ἵνα οἰκονομηθῇ ὁ μισθὸς τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐλυπήθην, διότι ἀπέλυσα τὸν νέον Χρηστακόπουλον ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ καὶ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὅστις εἶναι λίαν ἀναγκαῖος. Ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν μας εἶναι ἐλεεινή· δὲν δυνάμεθα ν’ ἀσκήσωμεν τάξιν εἰς οὐδὲν μέρος· εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναβάλῃ τὴν εἰσαγωγὴν καλοῦ συστήματος, ἐλλείψει καταλλήλου ἀνδρὸς, καὶ εἰς τὴν Αἴγιναν· αἱ φυλακαί μας δὲν εἶναι παρὰ ἄντρα ἀνθρώπων βασάνων καὶ κακοηθείας. Βλέπετε, ὅτι εἴχομεν λάβει τὸ μέτρον νὰ ἐπιφορτίσωμεν ἄνθρωπον ἐπίτηδες, ὁ ὁποῖος ν’ ἀσχολῆται εἰς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, νὰ περιέρχηται τὰς φυλακὰς, ἵνα εἰσαγάγῃ τάξιν τινὰ, διότι ἄλλως, κύριοι, καὶ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο διὰ τὴν Αἴγιναν, εἰς μάτην θὰ γείνουν, ἐὰν δὲν καθιερώσητε ἓν σύστημα, ἵνα οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὰς φυλακὰς δύνανται νὰ βελτιωθῶσιν ἐργαζόμενοι καὶ ἐπιμελούμενοι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τὴν πίστωσιν, διότι, κατ’ ἐμέ, θεωρῶ, ὅτι δὲν εἶναι οἰκονομία αἱ κακαὶ φυλακαί· δι’ αὐτὰς ἐξοδεύομεν περισσότερα ἐπὶ λόγῳ ὑγείας τῶν φυλακισμένων, καὶ διότι αἱ κακαὶ φυλακαὶ αὐξάνουν τὸν ἀριθμὸν τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων.

§64ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅτι αἱ φυλακαὶ εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, εἶναι βέβαιον· ὅτι χρειάζεται νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσίς τις, εἶναι βέβαιον· δὲν πιστεύω ὅμως, ὅτι τοῦτο θὰ κατορθωθῇ διὰ τῆς προσκλήσεως ἐπιθεωρητοῦ. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὰς τοπικὰς διοικήσεις, ὅπως αἱ φυλακαὶ διορθωθῶσι. Τὸ σωφρονιστήριον τῆς Αἰγίνης δὲν πιστεύω νὰ εὑρίσκηται εἰς κακὴν κατάστασιν, διότι προχθὲς μετεφέρθησαν ἐκεῖ οἱ φυλακισμένοι.

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ καταντήσῃ.

§66ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ καταντήσῃ. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι ἡ θέσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ δὲν εἶναι ἀναγκαία, διότι θὰ λαμβάνῃ μόνον τὸν μισθὸν ἄνευ τινὸς ὠφελείας.

§67Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Μεταξὺ τῶν γενομένων δῆθεν οἰκονομιῶν ἐσημειώθησαν καὶ 13,000 δρ. ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶχε σημειωθῆ ἀρχικῶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὡς εἶχεν ὑποβληθῆ ὑπὸ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως. Διὰ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ γενικοῦ γραμματέως, τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν καὶ ἑνὸς ὑπουργικοῦ γραμματέως ά. τάξεως ἐπέρχεται ἡ οἰκονομία αὕτη. Ἀλλ’ ὡς παρετήρησεν καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ἡ οἰκονομία αὕτη δὲν εἶναι πραγματική, διότι ὁ ὑπουργικὸς γραμματεὺς εἶχεν ἀπολυθῆ πρὸ καιροῦ· ὡσαύτως ἡ δαπάνη τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν φυλακῶν ἀνεγράφη ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι ἤθελε ψηφισθῆ ὁ νόμος, ἀλλὰ, μὴ ψηφισθέντος τοῦ νόμου, ἡ δαπάνη δὲν θὰ γείνῃ, καίτοι ἀναγραφεῖσα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Γενικὸς γραμματεὺς δὲ δὲν ὑπῆρχεν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους, οὔτε τις δέχεται τὴν θέσιν ταύτην, ἥτις μὲ πᾶσαν ἀλλαγὴν ὑπουργείου φέρει τὴν ἀπόλυσιν. Ὥστε δὲν ἐγένετο ἡ ἐλαχίστη οἰκονομία, καὶ μάλιστα ἐγένετο αὔξησις, διότι ἡ θέσις τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως, διὰ νεωτέρας δηλώσεως τοῦ ὑπουργοῦ, διετηρήθη ὡς χρήσιμος.

§68ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Χθὲς ἔκαμα παρατήρησιν εἰς τὸν συνάδελφόν μου κ. Ζερβὸν εἰς τὸ ζήτημα περὶ θητείας· σήμερον ἐπῆγε καὶ διέγραψε τὴν παρατήρησίν μου ἀπὸ τὰ πρακτικά, λέγων, ὅτι ἐγὼ ἐπλαστογράφησα τὰ πρακτικά. (Θόρυβος).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ πρακτικῶν δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος τώρα. Συζητοῦμεν προϋπολογισμόν.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐρευνήσῃ, καὶ θέλει ἰδεῖ, ὅτι εἰς ὅλας τὰς φυλακὰς τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχει τοιοῦτος ὑπάλληλος διωρισμένος, καὶ ἂν ὑπάρχῃ τις ἀσχολούμενος ἐνταῦθα περὶ τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑπάρχει νόμος καθιερῶν τὴν θέσιν ταύτην.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει τὸ κονδύλιον κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ὑπουργείου. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 15,740· τὸ ποσὸν τοῦτο ἐλαττοῦται εἰς 13,740. Ἔξοδα εἰς ἐφημερίδας 5,000· ἀπαλείφεται. Συνδρομὴ ξένων ἐφημερίδων 30,000· ἀπαλείφεται.

§73ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὸ κονδύλιον τῶν ἐφημερίδων συμβαίνει ὅ,τι εἶπον καὶ χθές· τὰ ἔξοδα τῶν τριῶν πρώτων μηνῶν ἐπληρώθησαν διὰ τῶν δοθεισῶν πιστώσεων· μεταξὺ τούτων βεβαίως περιλαμβάνεται καὶ ἓν μέρος διὰ συνδρομὰς ἐφημερίδων· ὅταν ἀπαλείψητε ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, πῶς θὰ δικαιολογηθῇ ἡ γενομένη πληρωμή;

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ προστεθῇ ἓν ποσὸν, ἵνα καλυφθῶσιν ὅλαι αὗται αἱ διαφοραί. Ἄν ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεώσεις, ἃς θέσωμεν ἓν ποσὸν 10,000.

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ ἐφημερίδες ἐξακολουθοῦν νὰ ἔρχωνται.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προστίθενται 10 χιλιάδες. Ἔκτακτον προσωπικὸν 6,000· γίνεται 1,500.

§77ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.). Τὸ ἔκτακτον προσωπικὸν ἐπαύθη· ἦσαν 22 ἄτομα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, πολλὰ ὅμως τούτων εἶχον νὰ λάβωσι μισθοὺς, ἄλλα μὲν 2 μηνῶν, ἄλλα ἑνὸς, καὶ ἄλλα 40 ἡμερῶν· τὸ σύνολον τῶν ὀφειλομένων διὰ τὰς προλαβούσας ἐργασίας ἀναβαίνει εἰς 2,224.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὥστε θὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν δήλωσιν ἄλλαι 1000 δραχμαί.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ πίστωσις τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ γίνεται 2,500 δραχ. Ἄρθρον 6. Ἔξοδα ἀπρόβλεπτα 12,000· ἐλαττοῦται εἰς 4,800.

§80ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διατί νὰ κρατηθῇ ἡ περιποίησις διὰ μόνον τὸν νομάρχην Κερκύρας; μήπως ἔχει περισσοτέραν ἐργασίαν, ἢ μήπως τὰ διοριζόμενα ἐκεῖ πρόσωπα ἔχουν καμμίαν ἀξίαν περισσοτέραν; Προτείνω λοιπὸν, ν’ ἀπαλειφθῇ καὶ ἡ διὰ τὸν νομάρχην Κερκύρας πίστωσις.

§81ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, νομίζω, ὅτι, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελοῦσιν οἱ νομάρχαι, πρέπει νὰ μείνῃ αὐτὸ τὸ ἐπίδομα.

§82ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὁ νομάρχης Κυκλάδων ἐν Σύρῳ ὑφίσταται πολλὰς δαπάνας, διότι τὰ ἔξοδα ἐκεῖ εἶναι πολλά.

§83ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου οἱ νομάρχαι ἔχουν διαφόρους μισθούς· εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχουν 20 νομάρχαι, λαμβάνοντες ἕκαστος διαφορετικὸν μισθόν· ἐπειδὴ δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ κάμωμεν νόμον, ἀφοῦ εὕρομεν ἓν καθεστὼς, πρέπει νὰ τὸ διατηρήσωμεν. Εἰς τὴν Φθιώτιδα π. χ. δὲν ἔχει πολλὰ ἔξοδα ὁ νομάρχης· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ θέσις εἶναι σπουδαία, ὀφείλετε νὰ στείλητε νομάρχην μεγάλης σπουδαιότητος, καὶ πρέπει νὰ τοῦ δώσητε κἄτι τι περισσότερον. Αἱ διαφοραὶ πρέπει νὰ ὑπάρχουν, καὶ ἐπειδὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, πρέπει νὰ τὰ παραδεχθῇ ὅλα ὡς ἦτο, διότι γίνεται ἐνταῦθα μία ἐξαίρεσις ἀδικαιολόγητος διὰ τὸν νομάρχην Κερκύρας, διὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῶν 12,000, αἱ ὁποῖαι εἰσὶ σημειωμέναι εἰς τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμὸν, τὸ ὑπουργεῖον προτείνει νὰ μείνουν 4,800, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 2,400 ἐξωδεύθησαν ἤδη, αἱ δὲ λοιπαὶ θὰ μείνουν διὰ τὸν νομάρχην Κερκύρας. Γίνεται πρότασις παρὰ τοῦ κ. Ζηνοπούλου νὰ γείνῃ δεκτὸν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 12,000· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν τῶν 2,400 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· ἑπομένως ἡ πίστωσις διὰ τὸν νομάρχην Κερκύρας ἀπηλείφθη. Κεφάλαιον Βʹ. ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῶν νομαρχιῶν 177,840. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 43,940 περιορίζονται εἰς 33,800. Ἀφῃρέθη ἡ πίστωσις δι’ ἔξοδα περιοδείας νομαρχῶν καὶ ἐνοίκια γραμματέων τινῶν ἐπαρχιῶν.

§85ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ ἐνοίκια, τῶν ὁποίων προτείνει τὴν κατάργησιν τὸ ὑπουργεῖον, δὲν εἶμαι ἐναντίος· ὡς πρὸς δὲ τὰ ἔξοδα περιοδείας τῶν ἐπάρχων, ἔχομεν προτείνει καὶ ἡμεῖς τὴν κατάργησιν αὐτῶν, διότι οἱ ἔπαρχοι δὲν εἶναι ἀκριβῶς διοικητικὴ ἐξουσία, εἶναι μᾶλλον μεταβιβαστικὰ ὄργανα· οἱ νομάρχαι ὅμως, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ διοικοῦντες τὸν λαὸν, ἀνάγκη νὰ ἐπισκέπτωνται τὰς ἐπαρχίας. Καὶ γνωρίζει βεβαίως ὁ κ. πρωθυπουργὸς τὸ ἀξίωμα, ὅτι πρέπει τις νὰ κυβερνᾷ ἐκ τοῦ μακρόθεν, ἀλλὰ νὰ διοικῇ ἐκ τοῦ πλησίον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν περιοδειῶν τῶν νομαρχῶν, αἵτινες χρησιμεύουσιν, ἵνα ἡ διοίκησις ἐξετάζῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰς ἀνάγκας τῶν διοικουμένων καὶ μεριμνᾷ περὶ τῆς θεραπείας αὐτῶν.

§86Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κανεὶς δὲν πηγαίνει εἰς περιοδείαν.

§87ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος διέπει τὰς περιοδείας, δὲν δύναται νὰ πληρωθῇ τὸ ἔξοδον αὐτῶν, εἰμὴ ἐπὶ τῇ βάσει ἡμερολογίου ἀκριβῶς περιγράφοντος τὴν περιοδείαν ἐκθέσεως λεπτομερῶς περιεχούσης τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς.

§88ΡΑΛΛΗΣ. Ὅλα τὰ δρομολόγια, τὰ ὁποῖα οἱ νομάρχαι πέμπουν, εἶναι εἰκονικὰ, ὅλα πίπτουν εἰς βάρος τῶν δημάρχων.

§89ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε νομίζω, ὅτι αἱ 300 δραχμαὶ αἱ διδόμεναι ἐτησίως εἰς τοὺς νομάρχας διὰ τὰς περιοδείας αὐτῶν πρέπει νὰ μὴ ἀφαιρεθῶσιν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζηνόπουλος προτείνει νὰ μὴ ἀφαιρεθῶτι τὰ ἔξοδα τῆς περιοδείας τῶν Νομαρχῶν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν Ἐπαρχείων 262,680· ἐλαττοῦται εἰς 209,400, ἀφῃρέθη ἡ πίστωσις δι’ ἕνα ἔπαρχον μὴ συστηθέντος ἐπαρχείου, καὶ διὰ 40 γραμματεῖς ἐπαρχείων.

§91ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ μερικοὺς γραμματεῖς ἐπαρχείων, διότι ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην αὐτῶν. Εἶναι μερικαὶ Ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦνται ἀπὸ πολλοὺς Δήμους, ὡς εἶναι ἡ Ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων, τῆς Κυνουρίας καὶ ἄλλων· δύναται ὁ ἔπαρχος νὰ ἀσθενήσῃ, ἑπομένως χρειάζεται εἷς ἀναπληρωτής, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεως διὰ 10 γραμματεῖς καὶ νὰ τοὺς διορίσῃ ὅπου θέλει.

§92ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀφαίρεσις αὕτη δὲν εἶναι οἰκονομία, εἶναι μάλιστα σπατάλη. Κατὰ τὸν νόμον περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν, οἱ ἔπαρχοι ἔχουσι σπουδαιότατα καθήκοντα νὰ ἐκπληρώσωσιν· γνωρίζετε δὲ, ὅτι τὰ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν Νόμων τούτων ἔσοδα τοῦ δημοσίου ἀνέρχονται εἰς τέσσαρα περίπου ἑκατομμύρια. Εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἐξέρχωνται συνεχῶς τῆς ἕδρας των πρὸς ἐκτέλεσιν σπουδαίων ὑπηρεσιῶν, πολλάκις δὲ χάριν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ ὅμως δὲν θὰ μένῃ ὁ ἀναπληρώσων αὐτούς. Καταστρέφεται, κύριοι, τὸ σύστημα τῆς διοικήσεως οὕτω πως· ὑπάρχει πλήρης ὀργανισμὸς ἐπαρχείων, πῶς δυνάμεθα νὰ τὸν ἀκρωτηριάσωμεν; Ὁ ἔπαρχος μετὰ τοῦ γραμματέως καὶ τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων ἀποτελεῖ τὸ σύνολον τοῦ ὀργανικοῦ τούτου σώματος· διατί ν’ ἀποκόψωμεν τοὺς πόδας αὐτοῦ; Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἐπάνοδον ὅλων τῶν γραμματέων τῶν ἐπαρχείων. Ἐκτὸς δὲ τούτου παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἦτο τακτικὸν, διὰ νὰ μὴ εἴπω τι πλειότερον, τὸ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ παροῦσα. Εἶναι τοῦτο ἔλλειψις σεβασμοῦ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζηνοπούλου τοῦ νὰ τεθῇ πίστωσις διὰ τοὺς μισθοὺς τῶν γραμματέων......

§94ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐχαριστῶ τὴν ἀντιπολίτευσιν, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ζητεῖ ν’ ἀφαιρέσῃ θέσεις, ἡ ἀντιπολίτευσις μᾶς προσθέτει. (θόρυβος). Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι τὸ σύνολον τῶν γραμματέων εἶναι περιττόν. Ὁ κ. Ζηνόπουλος, ὡς ἀρχαῖος διοικητικὸς ὑπάλληλος, γνωρίζει πολὺ καλὰ, ὅτι ὀλίγοι ἐκ τῶν γραμματέων δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν, ὅτι πράγματι ἐκπληροῦν τὰ χρέη των, ὅπως πρέπει, καὶ ἔχουν ἱκανότητα. Ἕως τώρα, ἐπειδὴ ὑπῆρχον καὶ γραμματεῖς, ὀλίγη προσοχὴ ἐδίδετο εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπάρχων· ἡ ἀφαίρεσις τῶν γραμματέων θὰ κάμῃ προσεκτικωτέραν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπάρχων. Ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο ἡ ἔνστασις πῶς θ’ ἀναπληροῦνται, λέγω, ὅτι θ’ ἀναπληροῦνται ὅπως καὶ μέχρι τοῦδε.

§95ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζηνοπούλου τοῦ νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πίστωσις διὰ τοὺς γραμματεῖς τῶν ἐπαρχείων, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ὥστε μένει τὸ κονδύλιον ὡς ἔχει.

§97ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἔξοδα ὑπηρεσίας ἐπαρχείων.

§98ΚΑΓΚΑΣ. Παρατηρῶ, ὅτι τὰ ἄλλα ἐπαρχεῖα διατηροῦνται καὶ μόνον ἀπαλείφεται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ τῶν Παξῶν. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἀνασύστασις τοῦ ἐπαρχείου Παξῶν εἶναι ἀναγκαία. Ἐὰν ἡ διατήρησις 40 ἐπαρχείων ἐφ’ ὅλον τὸ Κράτος θεωρῆται ἀναγκαία, ἐπὶ μᾶλλον πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἀναγκαία ἡ ἀνασύστασις τοῦ ἐπαρχείου αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ περιφερείας, ἥτις ἕως χθὲς διετέλει εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τοὺς νομοὺς τοῦ Κράτους. Λοιπὸν παρακαλῶ τόσον τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον καὶ τὴν Βουλὴν ὅπως εἰσαχθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ ἡ πίστωσις περὶ τοῦ ἐπαρχείου αὐτοῦ.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κάγκας προτείνει νὰ προστεθῇ πίστωσις διὰ τὴν ἀνασύστασιν τοῦ ἐπαρχείου Παξῶν. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ἑπομένως μένει τὸ ποσὸν ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἐπρότεινε.

§100ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν ἐπαρχείων 40,960, τὸ ὁποῖον ἐλαττοῦται κατὰ 4, 100, ὥστε μένουν 36,860. Ἄρθρον 5. Ἔξοδα μετατιθεμένων καὶ λόγῳ ὑπηρεσίας ὁδοιπορούντων ὑπαλλήλων 10,000, καὶ μετὰ τὴν ἐλάττωσιν μένουν 8,000. Ἄρθρον 6. Θεραπεία ἐκτάκτων ἀναγκῶν τῶν διοικητικῶν γραφείων 3,000. Ἄρθρον 7. Προσωπικὸν Ἀρχειοφυλακείων 23,040. Ἐνταῦθα ὑπάρχει ἐλάττωσις ἐκ 1,710 καὶ μένουν 21,330.

§101ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τί ἀρχειοφυλακεῖα εἶναι αὐτά;

§102ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀρχειοφυλακεῖα τῆς Ἑπτανήσου εἶναι πολύτιμα καθιδρύματα. Θὰ ἦτο εὐτύχημα, ἂν καὶ ἡμεῖς ἠδυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν τοιαῦτα.

§103ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 8. Ἔξοδα ὑπηρεσίας αὐτῶν 1,950· μένουν ὡς ἔχουν. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 3. Δημοσία ἀσφάλεια. Ἄρθρον 1. Γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας 50,000, ἐλαττοῦνται κατὰ 30,000 καὶ μένουν 20,000. Ἄρθρον 2. Προσωπικὸν διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς 268,800· αὗται ἐλαττοῦνται κατὰ 16,860, ὥστε μένουν 251,940.

§104ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐδῶ ἐλαττοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν κλητήρων εἰς 250, σύμφωνα μὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάσαμεν. Νομίζω, ὅτι οἱ 250 κλητῆρες εἶναι ἀρκετοὶ καὶ διὰ τοῦτο ἀφαιροῦμεν 50 κλητῆρας· ἀλλά, καθὼς εἶπε προχθὲς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὑπάρχει ἀνάγκη προσθήκης κλητήρων εἰς τὰ ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην. Ἐπειδὴ λοιπὸν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν κλητῆρας ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν, ἐκτὸς τῶν 250, νὰ θέσωμεν καὶ ἄλλους 10, οἱ ὁποῖοι νὰ χρησιμεύωσιν ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπουργείων.

§105ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν παλαιὸν προϋπολογισμόν;

§106ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ὥστε ἀπὸ 251,940 θὰ μείνωσι 249,600.

§107ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐξ αὐτοῦ ἀποδεικνύεται ἡ ἀνωμαλία, ἥτις ὑπάρχει εἰς τὰς σκέψεις περὶ διοικήσεως καὶ ὑπηρεσίας, διότι, ἐνῷ ὁ νομάρχης τῆς Πρωτευούσης εἶναι ἀνώτερος τοῦ διοικητοῦ τῆς ἀστυνομίας, μολαταῦτα ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ νομάρχου εἶναι κατώτερος τοῦ ἀναπληρωτοῦ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, κατὰ τὸ νέον νομοσχέδιον περὶ ἀστυνομίας τοῦ Ὑπουργείου.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα τί θέλετε;

§109ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀντὶ 250 νὰ ἦναι 260 οἱ κλητῆρες.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ἀπὸ τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμὸν θέλομεν ἀφαιρέσει διὰ 40 κλητῆρας γʹ. τάξεως, ὥστε μένει τὸ ποσὸν 249,600.

§111ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Γραφικὰ ἔξοδα καὶ φωτισμὸς ἀστυνομικῶν καταστημάτων 4,696. Ἄρθρον 4. Ἐνοίκια ἀστυνομικῶν καταστημάτων 28,028. Ἄρθρον 5. Ἐνοίκιον ἁμάξης διευθυντοῦ 4,800. Ἄρθρον 6. Βιβλία, ἔπιπλα κλπ. πρὸς θέρμανσιν ἀστυνομικῶν καταστημάτων 2,300. Ἄρθρον 7. Ἀποπομπὴ ἀέργων 3,000. Ἄρθρον 8. Ἔκτακτος κίνησις ἀστυνομικῶν ὀργάνων 2,000 Ἅρθρον 9. Ἀποζημίωσις φθορῶν οἰκιῶν δι’ ἀστυνομικὰ καταστήματα ἐνῳκιασμένων 2,000. Αὕτη δὲ ἀπαλείφεται.

§112ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὰ συμβόλαια, ἅτινα συνάπτονται, ὑποχρεοῦται τὸ δημόσιον νὰ πληρώνῃ τὰς φθορὰς τὰς ἐκ τῆς κακῆς χρήσεως τῶν καταστημάτων· τοιαῦτα δὲ συμβόλαια εἶναι εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, διὰ τί, ἀφοῦ ὑπάρχει ἔννομος ὑποχρέωσις καὶ συνωμολογημένη, ν’ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσόν;

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα πληρώνονται κατὰ χάριν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον παραβλέπει· τίθεται δὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διὰ νὰ δυνηθῇ ὑπὸ τὸν τύπον τοῦτον νὰ δώσῃ τὰ χρήματα. Νομίζω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον μετ’ αὐστηρὰν ἐξέτασιν θὰ ἀποδειχθῇ μὴ ἔχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ τίποτε.

§114ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 10. Καταστήματα φυλακῶν 27,830 γίνεται 25,820. Ἄρθρον 11. Προσωπικὸν φυλακῶν 95,328. Ἐπ’ αὐτοῦ γίνεται ἐλάττωσις καὶ διάκρισις. Προσωπικὸν φυλακῶν 39,348, γίνεται 33,142. Σωφρονιστήριον Αἰγίνης 7,632, γίνεται 4,632. Κεφάλαιον 4. Ἄρθρον 1. Ἀνατύπωσις ἐκλογικῶν καταλόγων ἀπὸ 30,000 γίνονται 15,000. Εἰς τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 ὁδοιπορικὰ καὶ ἀποζημιώσεις δικαστικῶν καὶ διοικητικῶν ἀντιπροσώπων προστίθεται τὸ ποσὸν 12,000. Ἄρθρον 4 Δικαιώματα δικαστικῶν κλητήρων ἀπὸ 5,000 γίνονται 2,000. Κεφάλαιον 5. Δημόσιος ὑγεία. Ἄρθρον 1. Ἰατροσυνέδριον καὶ δημόσιοι ἰατροὶ 10,380. Ἄρθρον 2. Διατήρησις καὶ διανομὴ δαμαλίδος 1,200. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν μαιευτηρίου 5,400. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα αὐτοῦ 7,000. Ἄρθρον 5. Δημόσια λουτρὰ 1,800. Ἄρθρον 6. Μισθοδοσία ἰατροῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς δημοσίου ὑγείας 4,800. Αὕτη ἡ δαπάνη ἀπαλείφεται ὡς περιττή.

§115ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ κατάστασις τῶν λουτρῶν καὶ ἐν γένει τῶν μεταλλικῶν ὑδάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι σπουδαιότατα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐδικαιολόγησε τὴν θέσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν λουτρῶν. Ἡ θέσις αὕτη ἐνομοθετήθη πέρυσι δι’ ἐπανειλημμένων προτάσεων τοῦ ἰατροσυνεδρίου, καθ’ ὅσον ὑπὸ ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιθεωρῶνται τὰ λουτρά, διότι εἶναι εἷς πλοῦτος διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν· ἑπομένως πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἡ πίστωσις διὰ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν λουτρῶν.

§116ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιθεωρῶνται τὰ λουτρά.

§117ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον δύναμαι νὰ ὁμιλήσω χωρὶς νὰ ἔχω τὸν φόβον ὁ κ. Δημητρακάκης νὰ μοῦ ἀμφισβητήσῃ τὴν εἰδικότητα. Αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον τὸ ἐξήτασα καλῶς καὶ μετὰ τῶν ἐνδιαφερομένων προσώπων, ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μὲ ὅλας τὰς ἐρεύνας εἶναι καθαρῶς προσωπικὴ μισθοδοσία ἐκ 4,600 δραχμῶν εἰς πρόσωπον, εἰς τὸ ὁποῖον προστίθεται καὶ εἷς ἄλλος μισθὸς 6,000 δραχμῶν. Ὡς ἰατρὸς ἐξήτασα καὶ εὗρον, ὅτι ὅλα τὰ ἐλαττώματα ὑπάρχουν εἰσέτι· ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ πληρώνωμεν 4,600 δραχμάς, ἄνευ λόγου, καὶ καθ’ ὅσον ἰατροὶ ὑπάρχουσιν εἰς ὅλα τὰ λουτρά.

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἂν ἦναι εἰς θέσιν, ἐὰν ὑπάρχῃ στατιστική τις πληροφορία ἀπὸ τοὺς ἰατροὺς, οἵτινες διορίζονται εἰς τὰ λουτρά. Αὐτοὶ χρησιμεύουσι διὰ τὰς ἀμέσους ἀνάγκας τῶν λουομένων, καὶ οὐχὶ διὰ τὸν κύριον σκοπὸν, δι’ ὃν διορίζονται, οὔτε γνωρίζουν καλῶς νὰ πληροφορήσουν τὸ ὑπουργεῖον περὶ τῆς φυσικῆς καταστάσεως τῶν ὑδάτων καὶ τῆς χρησιμότητος αὐτῶν· δὲν ἠξεύρουν, οὔτε καταγίνονται εἰς τίποτε. Ἰδοὺ διατὶ ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ θέσις αὕτη τότε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου χρησιμεύει καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας ὁ ἰατρός. Κατὰ δυστυχίαν συχνὰ ἔχομεν ἐπιδημίας, διὰ τὰς ὁποίας ἀποστέλλομεν ἐπίτηδες ἰατροὺς, οἵτινες διέρχονται καὶ φεύγουσιν. Ἐκτὸς λοιπὸν τοῦ ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως τῶν ὑδάτων, θέλει μᾶς χρησιμεύσει ὁ ἰατρός καὶ εἰς τὴν ἑτέραν ἐργασίαν, καὶ διὰ τοῦτο καθιερώσαμεν τὴν θέσιν. Ἐὰν δὲν θεωρῆτε κατάλληλον τὸν ἤδη ὑπάρχοντα, διορίσατε ἄλλον, ὅποιον θέλετε· ἀλλ’ ἡ θέσις μοὶ φαίνεται ἀναγκαιοτάτη.

§119ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μία ἔκθεσις μόνον, τὴν ὁποίαν ἔκαμε διὰ τὰ ὕδατα, ἀξίζει 4,000 δραχμάς;

§120Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλας τὰς πηγὰς τῶν μεταλλικῶν ὑδάτων ὑπάρχει ἰατρός;

§121ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὰ λουτρὰ εἶπον.

§122Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὰ πλεῖστα τῶν αὐτοφυῶν, ἤτοι μεταλλικῶν λουτρῶν, ἐν Ἑλλάδι, καὶ αὐτῶν τῶν συχναζομένων παρὰ πολλῶν ἀσθενῶν, δὲν ὑπάρχει ἰατρός, ἐνῷ θὰ ἦτον εὐκταῖον νὰ ὑπάρχῃ, ὡς τοῦτο συμβαίνει ἁπανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Οὕτω π. χ. εἰς Λουτράκιον, ὅπερ κεῖται εἰς τόσον μικρὰν ἀπόστασιν ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν καὶ παρὰ τοσούτων ἀσθενῶν κατ’ ἔτος συχνάζεται, δὲν ὑπάρχει ἰατρός· ἐπιθεωρητὴς διωρισμένος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ αὐτὸ χωρεῖ καὶ διὰ τὰ πλεῖστα τῶν μερῶν, ὅπου ὑπάρχουσι τοιαῦτα μεταλλικὰ λουτρά. Οἱ εὑρεθέντες εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν ἀτυχίαν νὰ ἐπισκεφθῶσι τὰς μεταλλικὰς ταύτας πηγὰς, δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι πόσον ἐπαισθητὴ εἶναι ἡ ἔλλειψις δημοσίου ἰατροῦ, οὐ μόνον καθοδηγοῦντος, ἀλλὰ καὶ θεραπεύοντος τοὺς ἀῤῥώστους. Ἐν Εὐρώπῃ δὲν ὑπάρχει πηγὴ ὁπωσοῦν γνωστὴ ἰαματικῶν ὑδάτων, ὅπου νὰ μὴ ὑπάρχῃ καὶ δημόσιος ἰατρός. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ περὶ τῆς θέσεως δηλαδὴ ἰατροῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς δημοσίου ὑγείας καὶ τῶν μεταλλικῶν ὑδάτων, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν, ἥτις εἶναι καὶ ἡ σπουδαιοτέρα, αὕτη δὲ εἶναι ἡ περὶ τῆς δημοσίου ὑγείας μέριμνα. Ἡ μέριμνα αὕτη πρέπει νὰ κατέχῃ τὴν αὐτὴν θέσιν, ὡς καὶ ἡ περὶ τῆς δημοσίας τάξεως. Τοῦτο δὲ εἶναι χαρακτηριστικὸν τῶν νεωτέρων πολιτισμένων ἐθνῶν. Ἀληθῶς, ὅσον πολιτισμένον εἶναι ἓν Κράτος, τόσον μεγαλειτέρα εἶναι καὶ ἡ περὶ τῆς δημοσίου ὑγείας μέριμνα· καὶ τ’ ἀνάπαλιν, ὅσον ὀλιγώτερον εἰσέδυσεν ὁ πολιτισμὸς εἰς μίαν χώραν, τόσον ὀλιγώτερον βλέπομεν καὶ τὸν λαὸν τῆς χώρας ταύτης καὶ τὴν Κυβέρνησίν του νὰ μεριμνῶσι περὶ τῆς δημοσίου ὑγείας. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τοῦτο τῆς δημοσίου ὑγείας εἶναι τὸ μόνον, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σκεπτώμεθα πρὸ παντὸς ἄλλου, καὶ ὡς τοιοῦτον θεωρεῖται παρὰ πᾶσι τοῖς πεπολιτισμένοις ἔθνεσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἀρχαῖος καὶ δόκιμος ἐπιστήμων, δὲν ἀγνοεῖ βεβαίως, ὅτι ἀπό τινος χρόνου γίνεται σπουδαία συζήτησις ἐν Γερμανίᾳ ἂν πρέπῃ νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἰδιαίτερον ὑπουργεῖον τῆς δημοσίας ὑγείας. Διὰ τοὺς λόγους τούτους κυρίως, καὶ οὐχὶ δι’ ἄλλους τινὰς θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ διατηρηθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ πρό τινων ἐτῶν νομοθετηθεῖσα θέσις, θέσις ἰατροῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς δημοσίου ὑγείας καὶ τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπάλειψιν τῆς περὶ τούτου μικρᾶς πιστώσεως.

§123ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ συγχύσωμεν τὸν ἐπιθεωρητὴν τῆς δημοσίου ὑγείας μὲ τὸν ἰατρόν τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν λουτρῶν. Δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη σπουδαίας μερίμνης περὶ τῆς δημοσίου ὑγείας· γνωρίζω δὲ, ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη ἐλήφθη σπουδαία πρόνοια καὶ ὅτι ἐγένετο καὶ συζήτησις ἐὰν πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ ὑπουργὸς τῆς δημοσίου ὑγείας. Ἀλλὰ διὰ νὰ γείνῃ τοῦτο καὶ εἰς ἡμᾶς, πρέπει νὰ δώσητε εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως 100,000 καὶ 150,000 δραχμὰς, καὶ τότε δύναται νὰ κατορθωθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖτε. Ἀλλὰ νὰ εἴπητε, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι εἷς ἐπιθεωρητὴς ἐν τῇ πρωτευούσῃ, δὲν κατορθοῦτε τίποτε. Ἡ ἐργασία αὕτη ἀπαιτεῖ σύστασιν ὁλοκλήρου κλάδου, καὶ εἷς μόνος δὲν ὠφελεῖ. Ἐὰν θέλητε νὰ γείνῃ κλάδος ἰδιαίτερος, ψηφίσατε 150,000 δραχμὰς καὶ τότε τὸ κάμνομεν. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξέφρασεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσσήνης, τὸ νὰ γνωμοδοτῇ περὶ μιᾶς ἐπιδημίας, παρατηρῶ, ὅτι παντοῦ ὑπάρχουσιν ἰατροί· εὐτυχῶς δὲ οἱ ἰατροὶ εἶναι ἐπιστήμονες καὶ ἠμποροῦμεν νὰ ζητήσωμεν τὴν γνώμην των καὶ τάχιστα νὰ τὴν ἔχωμεν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν πεποίθησίν μου ὅλον αὐτὸ τὸ ἔξοδον εἶναι μάταιον.

§124ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ θέσις, περὶ ἧς πρόκειται, ἐνομοθετήθη πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους τῇ εἰσηγήσει τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, δηλαδὴ κατὰ τὴν τελευταίαν τακτικὴν σύνοδον τῆς παρελθούσης Βουλῆς· ἐνομοθετήθη δὲ μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ ἰατροσυνεδρίου καὶ μετὰ προηγουμένην συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐνομοθετήθη παρ’ ἡμῶν.

§126ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, εἶναι νομοθετημένη, καὶ ὁ νόμος φέρει ἡμερομηνίαν 7 10βρίου 1878. (Ἀναγινώσκει τὴν γνωμοδότησιν τοῦ ἰατροσυνεδρίου.) Συνεπείᾳ λοιπὸν αὐτῆς τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ ἰατροσυνεδρίου, ἡ Κυβέρνησις ἡ παρελθοῦσα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ συστάσεως τοιαύτης θέσεως, καὶ ἡ Βουλὴ μετὰ προηγουμένην συζήτησιν παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ μολονότι μόλις πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους λειτουργεῖ, ζητοῦν μολαταῦτα ἤδη, μετὰ παρέλευσιν τόσον ὀλίγου καιροῦ, τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως ταύτης. Νομίζω, ὅτι ἡ χρηματικὴ οἰκονομία, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς καταργήσεως, εἶναι ἀσήμαντος ἀπέναντι τῆς ἄλλας ζημίας, ἥτις θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπιστήμονος ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἰαματικῶν ἐκείνων ὑδάτων· ἑπομένως προτείνω νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ πίστωσις τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ.

§127ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν καταργοῦμεν τὸν νόμον, διαγράφομεν τὴν πίστωσιν.

§128ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, δὲν ἔρχομαι νὰ κάμω ζήτημα οἰκονομικὸν, οὔτε νὰ προσθέσω, οὔτε ν’ ἀφαιρέσω ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀφίνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς. Τοῦτο μόνον θέλω ν’ ἀντικρούσω, ἤτοι τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι αἱ ἐπιθεωρήσεις δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, παρὰ ὅταν ἦναι ἓν μέγα ἔξοδον ὑπὲρ τῆς δημοσίου ὑγείας. Εἶμαι ἐναντίος τῆς ἰδέας ταύτης, διότι τὸ σύστημα τῆς ἐπιθεωρήσεως ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας καὶ εἶναι ὠφέλιμον.

§129ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν ὑπάρχουν κλάδοι.

§130ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς ἐπιθεωρήσεις τῶν λουτρῶν οὐδεμία ἐδόθη προσοχὴ καὶ μάλιστα ἐναντίον τῶν κειμένων νόμων. Ἐνθυμοῦμαι ὅταν ἐνομοθετήθη τὸ περὶ ἰατρῶν τῶν λουτρῶν, εἶπον, ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐκεῖ, ἵνα κατ’ ἔτος ὁ ἰατρὸς ἐκθέτῃ τὰ ἀποτελέσματα καὶ τὰ ἐξαγόμενα, καὶ αὐτὰ νὰ δημοσιεύωνται διὰ τῶν ἐφημερίδων, ὥστε νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν οἱ ἰατροί. Ἐγώ, ἐξασκῶν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ, δὲν εἶδον οὐδεμίαν ἔκθεσιν. Ἐκ τούτου δὲ τί προέρχεται; ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας οἱ ἰατροὶ ὅλοι οὐδὲν γινώσκουσι περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν λουτρῶν. Παρατηρῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ἀναγκαῖον. Τώρα, ἐὰν δὲν συμφωνῇ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μείνῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, διότι περὶ αὐτοῦ ἐναπόκειται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κρίνῃ.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ νὰ διατηρηθῇ ἡ θέσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ νὰ ἐγερθῶσι. (Τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον.) Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν διατήρησιν τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.)

§132ΤΙΝΕΣ (Ἐγειρόμενοι.). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διατήρησιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.) Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 121· 42 εἶπον ναί, καὶ 79 ὄχι· ὥστε ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Ἄρθρον 7. Θεραπευτήρια σπυροκωλιώντων.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαλείφεται.

§135ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν δαπάνην τοῦ θεραπευτηρίου τῶν σπυροκωλιώντων ἐν Μεσολογγίῳ, διότι, καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, ἀνεφάνη ἡ νόσος καὶ εἰς σπυροκωλιῶν περιφέρεται μάλιστα εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς πόλεως Αἰτωλικοῦ, προξενῶν τὸν οἶκτον καὶ τὸν τρόμον τῶν κατοίκων.

§136ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι κακῶς ἀπαλείφεται ὁλόκληρος ἡ πίστωσις, ἐνῷ χρεωστοῦνται τὰ ἐνοίκια τῶν 4 μηνῶν· προτείνω ἑπομένως νὰ σημειωθῇ πίστωσις διὰ 4 μῆνας, ἵνα πληρωθῶσι τὰ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν ἤδη νὰ πληρώσωμεν διὰ τὰ τοιαῦτα καταστήματα τῆς ληγούσης μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τετραμηνίας.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ⅓ ἡ προτεινομένη ἐλάττωσις νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 8. Νοσοκομεῖον μεταδοτικῶν νοσημάτων,

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθενται εἰς τὸ ἄρθρον 3,000 δραχμαί, ἤτοι ἀπὸ 15,070 γίνεται 18,070.

§139ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον;

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σύμφωνα μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ θεραπευτηρίου, ὅστις ἀπαιτεῖ τὴν αὔξησιν ταύτην. (Γίνεται δεκτὴ ἡ αὔξησις.) Ἄρθρον 9. Φρενοκομεῖον Κερκύρας 63,120. (Γίνεται δεκτόν.) Ἄρθρον 10. Διατήρησις φρενοβλαβῶν ἐν ταῖς μοναῖς 1,000.

§141ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ ἐγγραφὴ τοιαύτης δαπάνης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νομίζω, ὅτι εἶναι ἄτοπος· νομίζω, ὅτι ἀναγράφομεν τὰ βασανιστήρια, καὶ προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥούφου.) Ἄρθρον 11. Προσωπικὸν ὑγειονομείων.

§142ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ Γραμματέως τοῦ ὑγειονομείου Σύρου.

§143ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁσάκις ὑπάρχει ἐπιζωοτία, καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι δυστυχῶς σύνηθες, ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑγειονομείου Σύρου ἔχει μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς δημοσίας ὑγείας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ ἐπὶ τῆς βιομηχανίας. Γνωρίζετε δὲ πάντες, ὅτι σπουδαιότατος κλάδος τῆς βιομηχανίας τῆς Σύρου εἶναι ὁ τῆς βυρσοδεψικῆς· ἐνθυμοῦμαι, ὅτι πολλάκις ἐπὶ 15 καὶ 20 ὥρας εἰργάζοντο οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑγειονομείου Σύρου, ἵνα κατορθώσωσι νὰ ἐξετάσωσι τὰ ἐρχόμενα δέρματα. Καὶ θέλετε νὰ διεξαγάγῃ δεόντως τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἑκατοντάδραχμος ἰατρός;

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν διατήρησιν τοῦ Γραμματέως τοῦ ὑγειονομείου Σύρου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 12. 4800. (Γίνεται δεκτόν.) Ἄρθρον 13.

§145ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνω καὶ ἐνταῦθα τὴν ἰδίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον καὶ προηγουμένως· αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δικαιοῦνται νὰ πληρωθῶσι διὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπηρέτησαν· ἀπορῶ δὲ διατί ἡ πίστωσις ἀπαλείφεται ὁλόκληρος· αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, οὐδὲ λογικόν, διότι ἡ πληρωμὴ θὰ γείνῃ ἀφεύκτως, εἴτε ὑπάρχει, εἴτε δὲν ὑπάρχει πίστωσις.

§146ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς πρὸς τοὺς 3 μῆνας ὑπάρχουν αἱ ἴδιαι πιστώσεις, καὶ ἐπληρώθησαν οἱ ἰατροί.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ ὅμως συγχωνεύονται.

§148ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν μέρει ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ῥάλλης, ἀλλ’ ἡ πίστωσις πρέπει νὰ μείνῃ ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ἀπορῶ μάλιστα πῶς τὸ ὑπουργεῖον δὲν λαμβάνει τοιαύτην πρόνοιαν, διὰ νὰ μὴ περιπλεχθῇ λογιστικῶς ἡ ὑπηρεσία τουλάχιστον.

§149ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς εἶναι δικαιολογημένος, ὅταν ἔδωκεν ἐντολὴν πρὸς πληρωμὴν, συνεπείᾳ πιστώσεων. (Ἀπαλείφεται.) (Γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 14 καὶ 15.) Ἄρθρον 16. (Γίνεται ἐλάττωσις κατὰ 6,000.) Ἄρθρον 17. (Ἀπαλείφεται.) Κεφάλαιον ΣΤʹ. Ἄρθρον 1. Ἄρθρον 2. Ἄρθρον 3. (Γίνεται ἐλάττωσις εἰς 52,440.) Ἄρθρον 4. Ἄρθρον 5. Ἄρθρον 6. Ἄρθρον 7. (Περιορίζεται τὸ ποσὸν εἰς 8,000.) Ἄρθρον 8. Προμήθεια σπόρων καὶ φυτῶν.— (Ἀπαλείφεται.)

§150ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δήλωσις λέγει, ὅτι ἀπαλείφεται, διότι μετὰ τὸν ψηφισθέντα νόμον ἀπαγορεύεται ἡ εἰσαγωγή· ἀλλὰ δὲν ἀπαγορεύεται γενικῶς ἡ εἰσαγωγὴ ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη, ἀλλ’ ἀπὸ τὰ μέρη, ὅπου, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς, δύνανται νὰ μεταδώσωσι τὴν νόσον.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζηνόπουλος προτείνει νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ ἡ δαπάνη διὰ τοὺς σπόρους. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις.) Ἄρθρον 9. Ἐμψύχωσις βιομηχανίας.

§152ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὑπάρχει συγχώνευσις ἀνομοίων ἐξόδων· ά.) ἔξοδα γραφείου τῆς ἐπὶ τῆς ἐμψυχώσεως τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας ἐπιτροπῆς κτλ. καὶ βʹ.) συλλογὴ στατιστικῶν πληροφοριῶν κτλ. Δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν διὰ τὰ ποσά, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἕκαστον ἐδάφιον ἴδιον ἄρθρον, διότι, καθὼς γνωρίζετε, κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις τοῦ ποσοῦ τῆς μιᾶς ἀνάγκης διὰ τὴν ἄλλην.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ βʹ. ἐδάφιον θ’ ἀποτελέσῃ ἴδιον ἄρθρον εἰς τὸ τέλος τοῦ Κεφαλαίου, ἄρθρον 18.

§154ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν στατιστικὴν πρέπει νὰ τεθοῦν 15,000, καὶ ἕτεραι 15,000 εἰς τὸ ά. ἐδάφιον.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· λοιπὸν προστίθενται 5,000.

§156ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. «Ἄρθρον 10. Ἀνάλυσις μεταλλικῶν ὑδάτων.» Ἀπαλείφεται.) Ἄρθρον 11. Ἀπογραφὴ τῶν κατοίκων, 15,000.

§157ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ δαπάνη εἶναι περιττὴ, διότι ἡ ἐργασία τῆς ἀπογραφῆς ἐπεραιώθη.

§158ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τώρα γίνεται ἡ ἐργασία τῆς συγκεντρώσεως καὶ τῆς καταστρώσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον.) Ἄρθρον 12. Συνδρομὴ θεάτρου 25,000.

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ θεάτρου πρόκειται;

§160ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἄλλοτε ὑπεστήριξα τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως τοῦ θεάτρου. Δυστυχῶς τετράκις ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε διὰ μεγάλης πλειονοψηφίας τὴν πρότασίν μου. Ἤδη δὲν δύναμαι νὰ πράξω ἄλλως ἢ νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστήσεις μου, ὅτι ἐπὶ τέλους εὑρέθη ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπήλειψε τὴν πίστωσιν αὐτήν. Τόσῳ δὲ μᾶλλον χαίρω ἐπὶ τούτῳ, ὅσῳ οἱ κύριοι ὑπουργοί, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ σημερινὸν ὑπουργεῖον, ἦσαν ἐκ τῶν συστηματικῶς καταψηφισάντων τὴν πρότασίν μου. Τοῦτο δίδει μεγαλειτέραν ἀξίαν εἰς τὴν νεωτέραν ἀπόφασίν των. Ἐφέτος ὅμως συμβαίνει τι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔρχομαι νὰ ζητήσω τὴν ἐπιείκειαν τῆς Βουλῆς. Πιστεύων εἰς ἀλλοδαπός, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐφέτος θὰ δείξῃ τὴν αὐτὴν ἐπιείκειαν καὶ τὴν αὐτὴν προθυμίαν, ὅπως ψηφίσῃ τὴν πίστωσιν, ὡς καὶ κατὰ τὰς παρελθούσας συνόδους, ἀνέλαβε νὰ φέρῃ θέατρον, ἐξεπλήρωσε δὲ κατὰ μέγα μέρος τὰς ὑποχρεώσεις αὑτοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔλαβε τὸ ποσὸν, ὅπερ ἐβεβαίωσαν αὐτὸν, ὅτι θὰ λάβῃ, εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ὑφίσταται πολλά. Νομίζω, ὅτι ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ξένου ἀνθρώπου, ὅστις ἐπὶ τέλους ἐπίστευσεν, ὅτι καὶ ἐφέτος θὰ γείνῃ ὅ,τι καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τῷ δοθῶσι 15,000 δραχ. ἐκ τῶν 25,000. Πιστεύω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ, ἐξετάζουσαι τὴν ὑπόθεσιν ὑπὸ ἔποψιν φιλανθρωπίας, θὰ συγκατανεύσωσιν, ὅπως παραχωρηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸν ἀτυχῆ ἐργολάβον. Εὐελπιστῶ δὲ, ὅτι τὸ ἤδη γενόμενον ἔσται καλὸν προηγούμενον, καὶ ὅτι ἐφεξῆς δὲν θὰ ἀναγράφωσιν αἱ Κυβερνήσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους πίστωσιν ὑπὲρ θεάτρου, οἵαν ἀνέγραψαν μέχρι τοῦδε, ἤτοι ὑπὲρ θεάτρου μὴ ἐθνικοῦ.

§161ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τουλάχιστον, ἂν δὲν δώσωμεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, ἂς τοῦ ἐπιστρέψωμεν ὅ,τι εἰσεπράξαμεν συνεπείᾳ τῆς ἐργασίας του. Αὐτὸς συνετέλεσεν ὥστε νὰ λάβωμεν φόρον ἀπὸ τὰ εἰσιτήρια· ἂς τοῦ ἐπιστρέψωμεν τοὐλάχιστον αὐτὰ, διότι εἶναι ἐντροπὴ ἕνας ξένος ἄνθρωπος νὰ κάθηται εἰς τὰς φυλακὰς, διότι ἐπίστευσεν εἰς ὅ,τι συνήθως γίνεται. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ θεάτρου ἐν γένει, διότι νομίζω, ὅτι ὠφελεῖ.

§162ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει βεβαίως ὑποχρέωσιν πρὸς τὸν θεατρώνην· δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἰσχυρισμὸς περὶ ὑποχρεώσεως, πρόκειται περὶ φιλανθρωπίας σήμερον. Ὁ ἄνθρωπος οὗτος, βλέπων πάντοτε τὸ ποσὸν ἐγγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὑπέθεσεν, ὅτι τὸ αὐτὸ θὰ συνέβαινε καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, καὶ ἐκτεθεὶς εἰς δαπάνας, εὑρίσκεται νῦν εἰς τὰς φυλακάς. Πρόκειται λοιπὸν περὶ φυλακισμένου ἀνθρώπου· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὴν ὅλην πίστωσιν, οὐδὲ νὰ τὴν ψηφίσωμεν ὡς πίστωσιν θεάτρου· ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ τὴν ψηφίσωμεν πρὸς περίθαλψιν τοῦ θεατρώνου, εἰς ποσὸν ὅμως μικρότερον καὶ ὄχι εἰς ὅσον εἶναι ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ δὲν πρέπει διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου ν’ ἀποζημιώσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδάνεισαν εἰς τὸν θεατρώνην. Ἠξεύρω, ὅτι ὑπάρχουσι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀνωτάτων κοινωνικῶν τάξεων, οἱ ὁποῖοι ἐδάνεισαν εἰς τὸν θεατρώνην, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι θὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ σύμβασις, καὶ εἶναι δίκαιον οὗτοι νὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τῆς τόλμης των (ἱλαρότης).

§163ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐκ τῶν ἀνωτάτων κοινωνικῶν τάξεων.

§164ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἑπομένως συναινῶ, ἵνα περιλάβωμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσιν πρὸς περίθαλψιν τοῦ θεατρώνου, ἐκ 10,000 δραχμῶν.

§165ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§166ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀντίῤῥησιν· δὲν ἐννοῶ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἠμπορεῖ νὰ περιλάβῃ προσωπικὰς περιθάλψεις.

§167ΡΟΥΦΟΣ. Εἶμαι ὅλως διόλου ἀντίθετος εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Φιλήμων, καὶ πάντοτε, ὁσάκις ὑπῆρξα βουλευτὴς, ἐψηφοφόρησα ὑπὲρ τοῦ θεάτρου, διότι νομίζω, ὅτι ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ὑπάρχῃ θέατρον, διὰ τοὺς ξένους τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδὲν ἄλλον μέσον διασκεδάσεως. Ἐγὼ δὲν φοιτῶ εἰς τὸ θέατρον, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ θέατρον ἐν Ἀθήναις.

§168ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς προτείνει νὰ ἐγγραφῇ ἡ ἐξοικονόμησις τοῦ Μορὼ· καὶ ἐν τούτοις πρὸ τῶν θυρῶν εὑρίσκονται ὅλαι αἱ Πλατανιώτισαι, ἐκόψαμεν δὲ καὶ ἀπὸ τὰς συνήθεις συνδρομὰς τοῦ Πάσχα. Δὲν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη τοῦ θεατρώνου.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥάλλη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρα ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὰς 10,000 δραχμάς. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12 καὶ ¼. Ἐπανάληψις τῆς συνεδριάσεως. Ὥρᾳ 3. Μ. Μ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται, κύριοι, ἡ συνεδρίασις.— «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, Κεφ. 6, ἄρθρον 13, συνδρομὴ εἰς τὸν μουσικὸν, δραματικὸν καὶ τὸν τοῦ Παρνασοῦ σύλλογον, 10,000».

§171Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὰς ἀπόρους γυναῖκας εἴχομεν ὑποσχεθῆ νὰ δώσωμεν συνδρομήν τινα, νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καλὸν καὶ ὠφέλιμον νὰ δοθῇ βοήθειά τις εἰς τὰς ἀπόρους γυναῖκας· ἐπίσης καὶ εἰς τὸν σύλλογον Παρνασὸν εἴχομεν εἰπεῖ νὰ δοθῶσιν 8,000, διότι καὶ οὗτος χρησιμεύει εἰς πολλὰ πράγματα ὠφέλιμα.

§172ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ἐργαστήριον τῶν ἀπόρων γυναικῶν νομίζω, ὅτι ὠφελίμως δύνανται νὰ δοθῶσι 5,000 κατ’ ἔτος· γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι οὐδὲν κατάστημα παρέχει τόσας ὠφελείας, ὄχι μόνον φιλανθρωπικὰς, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας τῆς οἰκογενειακῆς. Ἐπίσης καὶ ὁ σύλλογος Παρνασὸς ἀπεδείχθη ἄριστον κατάστημα, καὶ νομίζω, ὅτι δύναται ν’ αὐξηθῇ τὸ χορήγημα κατὰ 3,000 δραχμάς. Προτείνω λοιπὸν, ἵνα δοθῶσιν 8,000 εἰς τὸν σύλλογον Παρνασὸν, ἀντὶ τῶν 5000, 5,000 εἰς τὸ ἐργαστήριον τῶν ἀπόρων γυναικῶν, καὶ 5,000 εἰς τὸν δραματικὸν καὶ μουσικὸν σύλλογον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὅλον λοιπὸν θὰ γείνῃ 18,000. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 14. Ἐθνικὴ τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, 4,800. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§174Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, εἴμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς δευτέρας ἡμέρας, καθ’ ἣν ἀναγινώσκομεν τὸν προϋπολογισμόν· δὲν τὸν συζητοῦμεν, διότι, ἐὰν τὸν ἐσυζητοῦμεν, ἤθελε παρέλθει πολὺς καιρὸς καὶ ἤθελε παρέλθει ὁ χρόνος, τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν. Ἡ Σύνοδος αὔριον τελειώνει, καὶ ἐκ τούτου ἤθελε γεννηθῆ κρίσις καὶ δυσκολία, ἥτις ἴσως πράγματι συμφέρει εἰς ἡμᾶς κομματικῶς, κρίσις ὑπουργικὴ, ἀλλ’ ἡ κρίσις αὕτη ἴσως ἤθελε βλάψει τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος τὰ πολιτικὰ καὶ οἰκονομικὰ, ἤθελε δώσει χώραν εἰς συκοφαντίας. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς, κύριοι, ὑποβάλλοντες καὶ τὰ συμφέροντά μας καὶ τὰς ἀντιπαθείας μας εἰς τὸ γενικὸν συμφέρον τοῦ τόπου, ἀπεφασίσαμεν, παραβιάζοντες, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπηται ἡ ἔκφρασις αὕτη, καὶ τὸ καθῆκόν μας, νὰ μὴ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν προϋπολογισμόν, οὐδεμίαν δὲ νὰ παρουσιάσωμεν δυσκολίαν, διότι ἐπιθυμοῦμεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὰ μέσα νὰ ζήσῃ καὶ νὰ βαδίσῃ, καὶ διότι ἡμεῖς δὲν δεχόμεθα ποτὲ νὰ πολεμήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ πλαγίων καὶ ὄχι δι’ ἀμέσων μέσων· θὰ πολεμήσωμεν ἐν καιρῷ κοινοβουλευτικῶς καὶ διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς τὴν Κυβέρνησιν· ἤδη, ἐὰν ἠθέλαμεν, ἠδυνάμεθα νομίμως ν’ ἀρνηθῶμεν τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ δὲν εἶνε γενναῖον καὶ εὐθύ. Διὰ τοῦτο, κύριοι, παύομεν, καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. Βουλευτάς, ἐπειδὴ ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν ἐξακολουθοῦμεν, δὲν ἔχει καμμίαν σπουδαιότητα, δὲν εἶναι συντελεστικὴ καθ’ ἑκάστην, καὶ ἐξοδεύομεν μόνον τὸν καιρόν μας εἰς μάτην καὶ ἄνευ σκοποῦ καὶ ἀποτελέσματος· ἀφοῦ ἀπεφασίσαμεν, ἐπαναλέγω, νὰ δώσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, παρακαλῶ τοὺς κ. Βουλευτάς, τοὺς φίλους μου τοὐλάχιστον, νὰ παραιτηθῶσι τῶν τοιούτων συζητήσεων, καὶ παρατηρῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις τῆς πατρίδος, νὰ προσέχωσιν, ἵνα μὴ ἐπαναληφθῇ τοῦτο, καὶ νὰ φροντίζωσιν, ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς νὰ συζητῆται ἐγκαίρως. Καὶ κατὰ τὸ σύνταγμα καὶ κατὰ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ συζητῆται εὐρέως καὶ ἐγκαίρως· ὅταν ἡ συζήτησις γίνεται εἰς τὰς τελευταίας συνεδριάσεις, τότε ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸν καιρὸν νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ συζητήσῃ, καὶ ἡ θ’ ἀναγκασθῇ νὰ σιωπήσῃ, ὅπως συμβαίνει τώρα, ἢ, ἂν δὲν θέλῃ, θὰ προκαλέσῃ κρίσιν, ὅπερ εἶνε κάκιστον. Ἐλπίζω καὶ ἐπιθυμῶ, ὥστε ὅ,τι συμβαίνει σήμερον νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἄλλοτε, διότι ὅ,τι γίνεται δὲν εἶνε συζήτησις προϋπολογισμοῦ. Τελευταῖον, κύριοι, κάμνω μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ πιστεύω, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ θέλουν τὴν ἐκτιμήσει ὁποία ἀληθῶς εἶναι. Παρακαλῶ τοὺς κ. ὑπουργοὺς, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν ὅ,τι συμβαίνει ἤδη εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅ,τι γνωρίζομεν, ὅτι συμβαίνει εἰς τὴν Ἀνατολὴν, νὰ μὴ σπεύσουν νὰ διαλύσουν, διότι, κατ’ ἐμὲ, εἶναι διάλυσις, ἢ νὰ περιορίσουν τὸν στρατὸν, ἐφαρμόζοντες τὸν ὀργανισμόν των, νὰ μὴ σπεύσουν νὰ ἐξαντλήσωσι τὰ βαλάντια τῆς Ἑλλάδος εἰς ἄλλας ἀνάγκας, νὰ μὴ ξηράνωσι τοὺς πόρους, ἀλλὰ νὰ φυλάξωσι τὰ δύο ταῦτα κεφάλαια, διότι ἴσως εἰς τὸ μετ’ ὀλίγον μέλλον μᾶς χρησιμεύσωσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη παρατήρησις, ἣν κάμνω μετὰ πεποιθήσεως εἰς τὴν Βουλὴν· ἐπιθυμῶ νὰ τηρήσωμεν τὰ δύο αὐτὰ κεφάλαια καὶ νὰ μὴ ἀπογυμνωθῶμεν, διότι δὲν ἠξεύρομεν ποῦ θέλομεν εὑρεθῆ.

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἰδέα τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ Μεσσήνης, ὡς πρὸς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἡ Βουλὴ δύναται λυσιτελέστερον ἤδη νὰ διατάξῃ τὴν ἐργασίαν της ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ὀρθοτάτη, διότι στηρίζεται ἐπὶ τῆς εἰλικρινείας. Ἀφοῦ καιρὸς δὲν ὑπολείπεται, ἵνα συζητήσωμεν εὐρέως τὸν προϋπολογισμὸν, ἡ εἰκονικὴ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται ἐντὸς τοῦ χρόνου τοῦ τοσοῦτον περιωρισμένου, μᾶλλον βλάπτει ἢ ὠφελεῖ. Εἶναι ὀρθότερον οἱ ἔχοντες ἀντιῤῥήσεις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ἐπιῤῥίψωσι τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι τοιοῦτον παρουσιάζει τὸν προϋπολογισμὸν, τουτέστιν ἀντίθετον πρὸς τὴν γνώμην ἐκείνων, καὶ νὰ ἐπιτρέψωσιν, ὅπως ἐντὸς τοῦ ὀλίγου χρόνου, ὁ ὁποῖος ὑπολείπεται, διεξαχθῇ ὁπωσδήποτε ὁ προϋπολογισμός. Δὲν θέλω δὲ νὰ φέρω παρατήρησίν τινα ἐπὶ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὡς πρὸς τὴν εὐθύνην, ἐπὶ τῇ τοσοῦτον βραδείᾳ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι πρόδηλον, ὅτι ὁ μὲν κ. Κουμουνδοῦρος φρονεῖ, ὅτι ἡμεῖς φέρομεν τὴν εὐθύνην, ὅπως καὶ ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι τὴν εὐθύνην φέρουσιν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος καὶ οἱ περὶ αὐτόν. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ συζητήσωμεν ἐν πάσῃ εὐρύτητι κατὰ τὴν δευτέραν Σύνοδον τῆς Περιόδου ταύτης. Τότε ἐπίσης θὰ συζητήσωμεν καὶ τὰ περὶ τῶν μέτρων ἡμῶν τῶν στρατιωτικῶν καὶ τὰ περὶ τῶν μέτρων τῶν οἰκονομικῶν, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος προώρως ἔκρινε περὶ αὐτῶν.

§176ΤΙΝΕΣ. Παρατήρησιν ἔκαμε.

§177ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί· ἀλλὰ λέγω, ὅτι προώρως ἐξήνεγκε τὰς παρατηρήσεις, διότι ἡμεῖς ἔχομεν σκοπὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἁπάσας τὰς ἰδέας ἡμῶν καὶ ὡς πρὸς τὰ στρατιωτικὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ οἰκονομικά. Ἔχομεν σκοπὸν νὰ τὰς ἐφαρμόσωμεν, διότι φρονοῦμεν, ὅτι οὕτω παρασκευαζόμεθα πρὸς τὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς περιστοιχίζουσι· τὰ πράγματα δὲ θέλουσιν ἀποδείξει, ἐὰν διὰ τῶν μέτρων τούτων θὰ εὑρεθῶμεν παρεσκευασμένοι ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς ἀνάγκης, ἢ ἐὰν ἐβλάψαμεν. Μέχρι τῆς προσεχοῦς Συνόδου πιθανώτατα δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς χρήσεως τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν δυνάμεων· ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς Συνόδου ἐκείνης ἂν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῶν μέτρων ἡμῶν θὰ εὑρεθῶμεν ἰσχυρότεροι, ἵν’ ἀπαντήσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας ταύτας, ἢ ὅ,τι θὰ ἤμεθα, ἐὰν ἐξηκολουθοῦμεν πολιτευόμενοι κατὰ τὰς ἰδέας τὰς τέως ἐπικρατούσας.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 16, συνδρομὴ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν διὰ τὸ ἔτος 1880, δρ. 280,000.»

§179ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. (Θόρυβος.) Δὲν προτίθεμαι, κύριοι, νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν οὔτε ἐπὶ πέντε λεπτὰ τῆς ὥρας, διότι γνωρίζω τὸ στενὸν τοῦ χρόνου. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἄλλοτε περὶ συγκοινωνίας εἶπον, καὶ ὅσα πλεῖστοι ἄλλοι ἐξ ὑμῶν ἐν ἐκτάσει ἀνέφεραν· πρόκειται μόνον νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ ψηφίσῃ μίαν σύμβασιν γενικὴν περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας τοῦ Κράτους, νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐλάχιστον ποσὸν ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας τῆς νήσου Ἀμοργοῦ· ἡ νῆσος Ἀμοργὸς, κύριοι, κατοικεῖται ὑπὸ 5,000 ψυχῶν καὶ ἀποφέρει εἰς τὸ δημόσιον εἰσόδημα 30–40 χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως, τὸ δὲ δημόσιον δὲν δαπανᾷ ἢ δραχμὰς 3,000 ἐτησίως, διὰ μισθοὺς τῶν ἐπὶ τοῦ τόπου ὑπαλλήλων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 280,000 δραχ., αἵτινες δίδονται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, δραχ. 1,500, διὰ τὴν προσέγγισιν τοῦ ἀτμοπλοίου καὶ εἰς τὴν Ἀμοργόν, ἵνα συγκοινωνήσῃ τέλος καὶ ἡ νῆσος αὕτη μετὰ τοῦ λοιποῦ Κράτους· παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸ δεχθῇ.

§180ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ γείνῃ, εἶναι δίκαιον.

§181ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἐὰν δύνηται νὰ ἐκτελέσῃ τὴν προσέγγισιν εἰς τὴν Ἀμοργὸν, θέλει τὴν ἐκτελέσει καὶ ἄνευ τῆς προσθήκης τῶν 1,500 δραχμῶν· δὲν εἶναι δὲ ὁ λόγος οὗτος, ὅστις ἐμποδίζει τὴν ἑταιρίαν νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν προσέγγισιν ταύτην εἰς τὴν Ἀμοργὸν, ἀλλ’ εἶναι τὸ δρομολόγιον, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἔχει ἱκανὰ ἀτμόπλοια, ἵν’ αὐξήσῃ τὰ δρομολόγια τῶν ἀτμοπλοίων. Ἐὰν ὅμως ἦναι δυνατὸν νὰ τὸ πράξῃ, δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία θέλει τὸ πράξει καὶ ἄνευ τῶν 1,500 δραχμῶν, ὅπως θὰ τὸ ἔπραττε καὶ προτιθεμένων τῶν 1500 δραχμῶν· ὥστε δὲν θεωρῶ ἀναγκαῖον, ἵνα ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν προσθήκην ταύτην, ἀναλαμβάνω δ’ ἐγὼ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως συστήσω θερμῶς εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν τὴν προσέγγισιν ταύτην.

§182ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ κονδύλιον μένει ὡς ἔχει. «Ἄρθρον 16, συνδρομὴ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων, διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ φωτισμοῦ τῆς πόλεως, δραχμαὶ 15,000.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 17. Πραγματοποίησις συνοικισμῶν δραχμαὶ 30, 000.» Τὸ ποσὸν τοῦτο ἀπαλείφεται.

§184ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰ περὶ συνοικισμῶν παρατηρῶ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσσήνης εἶπεν ἄλλοτε, ὅτι θὰ ἦναι καλὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ περὶ συνοικισμοῦ τῶν προσφύγων Ἠπειρωτῶν. Ἡμεῖς εἴχομεν διαγράψει τὴν πίστωσιν ταύτην, ὡς ἀφορῶσαν εἰς τοὺς ἤδη γενομένους συνοικισμούς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ συνοικισμός τις Ἠπειρωτῶν καὶ ἄλλων προσφύγων θὰ ἦναι καλὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ τῶν 30,000 δραχμῶν, ὅπερ ὑπῆρχε, δηλαδὴ 15,000 δραχμάς.

§185ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§186ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σκοπός, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἱερός· πρόκειται περὶ συνοικισμοῦ προσφύγων, οἵτινες πλανῶνται ἐδῶ καὶ ἐκεῖ· ἑπομένως δίκαιον καὶ ὀρθὸν εἶναι νὰ μείνῃ ὁλόκληρος ἡ πίστωσις, ἵνα χρησιμεύσῃ διὰ τοὺς συνοικισθησομένους.

§187ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τοὺς πρόσφυγας ἐν γένει θὰ φέρωμεν πρότασιν περὶ αὐξήσεως, καὶ περὶ αὐξήσεως ἐπαρκοῦς· θὰ ἐξετάσωμεν ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι, καὶ ἐπὶ ἀκριβοῦς ὑπολογισμοῦ, θὰ φέρωμεν πρότασιν ἀναλόγου πιστώσεως εἰς τὴν Βουλήν. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ συνοικισμῶν, οὐδόλως δὲ εἶναι βέβαιον ἂν οἱ πρόσφυγες οὗτοι δύνωνται νὰ συνοικισθῶσι, διότι πάντες ἐπιθυμοῦσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των· δὲν νομίζω δὲ, ὅτι θὰ γείνωσι συνοικισμοὶ εἰς τὸ διάστημα τοῦτο τοιοῦτοι, ὥστε ν’ ἀπαιτῶνται πλείονες τῶν 15,000 δραχμῶν.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ποσὸν ἐλαττοῦται εἰς 15,000. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνει νὰ προστεθῇ εἰς ἰδιαίτερον ἄρθρον ποσὸν ἐκ 15,000 δραχμῶν, πρὸς μετακόμισιν μαρμάρων διὰ τὸ μνημεῖον τοῦ Βύρωνος.

§189ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, νὰ προστεθῇ· δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθεται λοιπὸν εἰς τὸ τέλος τοῦ Κεφαλαίου 6, ὡς τελευταῖον ἄρθρον. «Κεφ. 7. ταχυδρομικὴ συγκοινωνία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων 42,360.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἄρθρον 2 ἔξοδα γενικῆς διευθύνσεως 3,840. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἄρθρον 3. Γενικὰ ἔξοδα ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας δραχμὰς 15,390.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἄρθρον 4. Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων.

§191ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι......... δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ζητοῦσι τὴν σύστασιν γραφείου ταχυδρομικοῦ. Τὸ χωρίον τοῦτο ἔχει 800 οἰκογενείας, ἔχει ἐμπόριον, καὶ δὲν δύναται παρὰ νὰ ἔχῃ ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν· διὰ νὰ στείλῃ τις ἀπ’ ἐκεῖ ἕν γράμμα, πρέπει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Δραχμάνι ἢ εἰς τὴν Λεβαδείαν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔθεσε 10 δραχμὰς, ποσὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξαρκεῖ οὔτε δι’ ἕνα ὑπηρέτην. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἓν ποσὸν, ὥστε νὰ ἔχῃ 30 δραχμὰς κατὰ μῆνα ὁ ἐπιστάτης.

§192Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Καὶ ὑμεῖς, κ. πρόεδρε, καὶ πάντες οἱ βουλευταὶ τῆς Ἠλείας καὶ οἱ βουλευταὶ τῶν Πατρῶν γνωρίζουσιν, ὅτι μία ἀπὸ τὰς πρώτας κωμοπόλεις τῆς Πελοποννήσου εἶναι ἡ ἐν Δύμῃ «Κάτω Ἀχαΐα.» Ἐν αὐτῇ κατοικεῖ πληθυσμὸς συμπεπυκνωμένος πολλῶν οἰκογενειῶν· ἐν τῷ δήμῳ αὐτῷ ὑπάρχει μεγάλη κίνησις ἐμπορίου καὶ μεγάλη παραγωγὴ προϊόντων. Νομίζω, ὅτι εἶναι δικαιότατον ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ νὰ συστηθῇ ταχυδρομικὸν γραφεῖον, διότι παρατηρῶ, ὅτι εἰς ἄλλους δήμους, οἵτινες δὲν συνεισφέρουν εἰμὴ ἐλάχιστα ποσὰ εἰς τὸ δημόσιον, ὑπάρχουσι συστημένα ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ γραφεῖα, λόγῳ τῆς ὑποστηρίξεως, ἣν λαμβάνουσιν ἀπὸ τοὺς ἑκάστοτε βουλευτὰς, αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις· νομίζω, ὅτι καὶ εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον πρέπει νὰ συστηθῇ ταχυδρομικὸν γραφεῖον, καὶ τηλεγραφικὸν μάλιστα, διότι καὶ ἡ συγκοινωνία εἶναι δύσκολος, καὶ παραβλάπτονται σπουδαῖα ἐμπορικὰ συμφέροντα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν τὴν παρατήρησίν μου αὐτὴν, διότι θεωρῶ, ὅτι εἶναι χρησιμοτάτη ἡ ταχεῖα συγκοινωνία εἰς τόπους ἐμπορικοὺς, συντρέχοντας δι’ ἁδρῶν πόρων τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἕν, κύριοι, ἀπὸ τὰ πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχει πρώτιστον καθῆκον νὰ φροντίζῃ πᾶσα Κυβέρνησις, εἶναι ἡ ἀσφαλὴς καὶ ταχεῖα ἀνταπόκρισις.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ὁ κ. Τσαμόπουλος προτείνει νὰ προστεθῶσι 240 δραχμαὶ πρὸς αὔξησιν τοῦ ἐπιδόματος διὰ τὸν ταχυδρομικὸν ἐπιστάτην............ Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ὁ κ. Ῥοῦφος προτείνει νὰ προστεθῇ ἕν ποσόν...

§194ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγὼ ἁπλῶς ἔκαμα μίαν παρατήρησιν, κ. πρόεδρε· δὲν ἔκαμα πρότασιν, διὰ νὰ ψηφισθῇ. Ἀφοῦ ἔγειναν μάλιστα αἱ παρατηρήσεις αὐταὶ προηγουμένως ἐκ μέρους τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, φρονῶ, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου δὲν θὰ γείνῃ δεκτή. Ἀλλ’ ἐγὼ ὤφειλον νὰ κάμω αὐτὴν, ἐκ καθήκοντος πρὸς τὸν τόπον μου.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον μένει ὡς ἔχει. «Ἄρθρον 5. Ἔξοδα ὑπηρεσίας αὐτῶν 26,640.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 6. Προσωπικὸν ταχυδρομικῶν γραφείων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ 11,040.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 7. Ἔξοδα ὑπηρεσίας αὐτῶν 7,680.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 8. Μετακομιδὴ γραμμάτων 196,312». Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 9 Ἀπόδοσις διεθνῶν ταχυδρομικῶν τελῶν 25,000». Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 10. Ἀγορὰ ταχυδρομικοῦ καταστήματος ἐν Πάτραις 3,554.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Κεφ. 8. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν διευθύνσεως 6,840». Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐλαττοῦται εἰς 5,760. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τηλεγραφικῆς 42,000». Τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ γείνῃ 40,000.

§196ΡΟΥΦΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος ὑπολογισμοῦ, κ. πρόεδρε, μετεβλήθη τὸ κονδύλιον τοῦτο ἀπὸ 42,000 εἰς 40,000; Πᾶς δύναται νὰ μεταβάλῃ τοὺς ἀριθμούς· ἀλλὰ κυβέρνησις σοβαρῶς φερομένη, ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῶν ἀπαραιτήτων ἀναγκῶν, δύναται νὰ φέρῃ μεταβολάς.

§197ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς 40,000.

§198ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Κατ’ ἀρχὰς εἴχομεν ἀφαιρέσει 12,000 δραχμάς· ἀλλὰ κατόπιν ἐπληροφορήθημεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνῃ, καὶ τὸ ἐκάμαμεν 40,000.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει 40,000. «Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τηλεγραφικοῦ ἐργοστασίου 4,000.»

§200ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.). Εἰς τὸ τμῆμα τὸ τηλεγραφικὸν, κ. πρόεδρε, νὰ προστεθῇ εἷς γραφεὺς ά. τάξεως.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὁδοιπορούντων τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων 13,500.» Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐλαττοῦται εἰς 7,500. «Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν τηλεγραφείων 396,120.» Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐλαττοῦται εἰς δραχμὰς 342,120. «Ἄρθρον 6. Ἔξοδα ὑπηρεσία τηλεγραφείων 66,500.» Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐλαττοῦται εἰς δραχμὰς 61,500. Πάντα ταῦτα τ’ ἄρθρα ἐπιψηφίζονται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. «Ἄρθρον 7. Φύλαξις καὶ συντήρησις τηλεγραφικῶν γραμμῶν 165,000.» Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐλαττοῦται εἰς δραχμὰς 150,000.

§202Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Διατί, κύριε πρόεδρε, ἠλαττώθη τὸ ποσὸν τοῦτο; δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, ὅστις ὑπηγόρευσε τὴν ἐλάττωσιν ταύτην, διότι, ἵνα ἐπέλθῃ μία μεταβολὴ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος προϋπολογισμοῦ, πρέπει νὰ ἐπέλθῃ μετὰ μελέτην. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὕτη ἐγένετο ἄνευ σκέψεως καὶ μόνον διὰ νὰ φανῇ οἰκονομία. Ἐπιψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 8. Σύστασις νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν 15,000.» Τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀπαλείφεται. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 9. Ἀπόδοσις διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν 500,000.» Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐλαττοῦται κατὰ 120,000. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Κεφάλαιον 9. Δημόσια ἔργα.»

§204Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κατ’ ἐπανάληψιν, κύριοι, ἦλθε δι’ ἐπερωτήσεως τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι ἡμέτεροι συνάδελφοι ὑπέβαλον τοῦτο· τελευταῖον δὲ ὡρισμένως εἶχον ζητήσει νὰ πληροφορηθῶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις περὶ τοῦ σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πάτρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τὰς προτάσεις, αἵτινες τῷ ἐγένοντο περὶ αὐτοῦ, καὶ ἕτερόν τι ἔγγραφον, δι’ οὗ ἐξουσιοδοτεῖτο ἀπὸ Ἀγγλικὴν ἑταιρίαν συνάδελφός τις ἡμῶν, ὅπως διαπραγματευθῇ διὰ σιδηροδρόμους ἐν Ἑλλάδι. Εἴς τινα κατόπιν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Πατρινὸς ὑπέβαλε ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Πατρέων, διὰ τοῦ ὁποίου παρεκαλεῖτο ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβουν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέραν πρόνοιαν περὶ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου· ἀναφοραὶ δὲ πλεῖσται ὑπεγράφησαν ὑπὸ ἀπείρων πολιτῶν καὶ ἀπεστάλησαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ὧν ἐζητεῖτο ἡ πραγματοποίησις τοῦ ἔργου τούτου, καὶ εὐχαρίστως ἀπεδέχοντο οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν τούτων πᾶν βάρος, ὅπερ ἤθελε τοῖς ἐπιβληθῆ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων. Δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἀλλ’ ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδήλωσεν, ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ὁρισθῇ ποσόν τι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπερ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς μελέτην τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. Μ’ ὅλον ὅτι δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιχειρήσῃ τὴν μελέτην τῶν ἔργων αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς ἓν αἴσιον πέρας, ὡς ἐκ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ τὰ χρηματικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της, εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν ἐπιτρέπουν δυστυχῶς μελέτην· καὶ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω, διότι ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι δὲν παρέλειψα νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου τοῦτο οὔτε ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἤμην φίλος, ὀφείλω νὰ τὸ ἐπαναλάβω καὶ ἤδη, ὅτι τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, μία δὲ ἀπὸ τὰς πρωτίστας ἀνάγκας τοῦ τόπου εἶναι ἡ συγκοινωνία.

§205ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις· ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶπε πρὶν (θόρυβος)......

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόψητε τὸν ἀγορεύοντα.

§207ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶπεν, ὅτι εἶναι περιτταὶ αἱ συζητήσεις· τώρα τόσοι παρουσιάζονται εἰς ἡμᾶς (Θόρυβος.) ...

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ποῖος σᾶς ἔδωκε τὴν ἄδειαν νὰ ὁμιλήσητε (κρούει τὸν κώδωνα ἐπανειλημμένως)· ἀφήσατε τὰς διακοπάς.

§209ΡΟΥΦΟΣ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Δουζίναν, ὅτι δὲν θεωρῶ, ὅτι κινδυνεύουν τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας, ἐὰν μακρηγορήσωμεν κατά τι διὰ πράγματα μεγάλως ἐνδιαφέροντα τὸν τόπον. Ἐὰν ὁ κ. Δουζίνας ἀδιαφορῇ διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ναυστάθμου, διὰ τὰ ζητήματα τὰ ναυτικὰ, διὰ τὰ ζητήματα τὰ ἔχοντα σχέσιν μὲ τὴν ἐπαρχίαν του, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ μὴ ἀδιαφορήσω δι’ ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρεται ἡ ἐπαρχία μου, οὔτε εἶμαι εὐδιάθετος χάριν ἄλλου νὰ σιωπήσω. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας τὸ θεωρῶ ζωτικὸν διὰ τὸν τόπον· τοσοῦτον δὲ περισσότερον ὀφείλω νὰ ἐνδιατρίψω εἰς αὐτὸ, διότι ἀνήκω εἰς ἐπαρχίαν καὶ εἶμαι ἀντιπρόσωπος πόλεως, ἥτις ἔχει μέγιστον συμφέρον ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὸ μέλλον της. Ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν δήλωσιν ἣν ἔκαμε, νὰ λάβῃ δ’ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψῃ εἰς τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει σήμερον, ἵνα πραγματοποιήσῃ αὐτὴν τὴν μελέτην. Ἐψηφίσαμεν, κύριοι, τὸν νόμον περὶ πολιτικῶν μηχανικῶν· βεβαίως, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτὸς, ἐγὼ δὲν ἤμην ὑπὲρ αὐτοῦ· τὸν ἐψηφίσαμεν δὲ ὑπὸ αἵρεσιν νὰ φέρωμεν ξένους μηχανικοὺς ἐν Ἑλλάδι, διότι παρετηρήσαμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, καίτοι δαπανήσασα σημαντικώτατα ποσὰ, δὲν κατώρθωσε νὰ πραγματοποιήσῃ κανὲν δημόσιον ἔργον. Ἡ πρόσοδος καὶ ἡ εὐημερία τοῦ τόπου ἐξ αὐτῶν ἐξαρτᾶται. Εἶναι ἀνάγκη δημοσίων ἔργων, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην πρέπει νὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος, διότι ὀφείλει νὰ προνοήσῃ μίαν ὥραν τὸ ταχύτερον, πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ χορηγήσῃ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνα τὰ μέσα, ἅτινα ὀφείλει νὰ ἔχῃ πᾶς πολιτισμένος λαός.

§210ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀρχικὸς προϋπολογισμὸς, ἐν ἄρθρῳ 3 τοῦ Κεφαλαίου 9, περιέχει πίστωσιν 40,000 δραχμῶν, διὰ πρόσκλησιν ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοσίων ἔργων ἀλλοδαποῦ, καὶ 20,000, διὰ πρόσκλησιν δύο ἐργοδηγῶν. Ἤδη προτείνομεν, ὅπως ἡ πίστωσις αὕτη αὐξήσῃ μέχρις 100,000 δραχ. διὰ τὸ προσωπικὸν, καὶ προστεθῶσι προσέτι καὶ ἕτεραι 100,000 δραχμαὶ, διὰ τὰς μελέτας τοῦ σιδηροδρόμου, τὰ ἐργαλεῖα, τὰ ὑλικὰ, ὁδοιπορικὰ κτλ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν θὰ ἦτο ἐπαρκὲς, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου ὁλόκληρος ἡ ἐργασία πρὸς τοιαύτας μελέτας· ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ ἔλθῃ ὁ μηχανικὸς οὗτος εἰμὴ μετὰ 2 ἢ 3 μῆνας, ὥστε τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 200,000 δραχ. εἶναι ἐπαρκὲς, καὶ βεβαίως ἐπὶ τοῦ ἔτους 1881 θὰ λάβωμεν πίστωσιν ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἄρθρων, ἡ ὁποία θὰ συμπληρώσῃ ὅ,τι ἡ παροῦσα δὲν ἔχει ἐπαρκές.

§211ΡΟΥΦΟΣ. Μὲ ἀπελπίζετε, ὅτι δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν οὔτε εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον νὰ ὑποβληθῇ μέτρον περὶ συγκοινωνίας.

§212ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν λέγω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι τελεία ἡ μελέτη, ἐννοῶ, ὅτι δὲν θὰ ἦναι μεμελετημέναι ὅλαι αἱ σιδηραῖ ὁδοὶ, οὐδὲ ὅλα τὰ δημόσια ἔργα, περὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προβῶμεν εἰς μελέτην διὰ τῶν ξένων τούτων προσώπων· διότι πρόκειται νὰ μελετηθῇ ἡ σιδηρᾶ ὁδὸς Πατρῶν, ἡ σιδηρᾶ ὁδὸς μέχρι λαμίας καὶ ἡ ὁδὸς ἡ διασχίζουσα τὴν Πελοπόννησον. Ταῦτα δὲ βεβαίως δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐντὸς τοῦ ἔτους 1880.

§213ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἔμαθον, ὅτι εἰς τὰς προτάσεις διὰ τὸν σιδηρόδρομον Λαμίας ἔκαμε τὴν ἑξῆς πρότασιν ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία· ἐὰν μετὰ τὰς μελέτας μείνῃ σύμφωνος μὲ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ κάμῃ τὸ ἔργον· ἄλλως, νὰ τὰς παραδώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ πληρωθῇ. Ὅλαι αἱ ἑταιρίαι τὴν πρότασιν ταύτην κάμνουσι, διότι εἶναι εὐεργετικωτάτη διὰ τὰς ἑταιρίας· ἀλλ’ εἶναι ἐπιζήμιος διὰ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ τὰς μελέτας δι’ ἰδίων αὑτοῦ ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀποβλέπουν εἰς τὸ συμφέρον μόνον τοῦ Κράτους, διότι αἱ ἑταιρίαι θέλουν οὕτω πως χαράξει τὰς γραμμὰς καὶ κανονίσει τὰ κατ’ αὐτὰς, ὥστε ἐν τῷ συναγωνισμῷ μετ’ ἄλλων ἑταιριῶν νὰ ἦναι εἰς βελτίονα θέσιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων καὶ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως.

§214ΡΟΥΦΟΣ. Αἱ μελέται αἱ γενόμεναι ἀπὸ τὸ Δημόσιον εἶναι πολυτελέστεραι· καὶ δαπανηρότεραι, αἱ δὲ γινόμεναι παρ’ ἑταιριῶν εἶναι οἰκονομικώτεραι. Περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις ὥστε πᾶσα μελέτη γινομένη ἀπὸ μηχανικοὺς, ἀνήκοντας εἰς τὸ Δημόσιον θὰ ἐπιφέρῃ μεγαλειτέρας δαπάνας.

§215Ι. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία ἐπρότεινε νὰ κάμῃ μελέτας καὶ νὰ πληρωθῇ δι’ αὐτάς.

§216ΡΟΥΦΟΣ. Μόνον πληρεξούσιον κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν.

§217ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θ’ ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν, καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 12 θὰ τεθῶσι 2 ἐδάφια, περὶ προσωπικοῦ, καὶ περὶ ὑλικοῦ.

§218ΡΟΥΦΟΣ. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ διασαφήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐὰν ἐννοῇ, ὅτι θὰ γείνῃ καὶ ἡ μελέτη τοῦ σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πάτρας.

§219ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. Κεφάλαιον 9. Δημόσια ἔργα. (Ἐπιψηφίζονται τ’ ἄρθρα 1–8 κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ὑπουργείου. Ἄρθρον 9.

§220ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε περὶ τοῦ Βουλευτηρίου τὴν γνώμην ἐπισήμου μηχανικοῦ Γάλλου, ὅστις εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἴδῃ ἐκ τοῦ πλησίον, καὶ μὲ 500 λίρας ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ. Φρονῶ λοιπὸν, νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ προσκληθῇ, διότι τὸ κατάστημα αὐτὸ εἶναι ἄχρηστον.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμολογουμένως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸ Βουλευτήριον, διότι δὲν εἶναι κατάστημα.

§222ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γάλλου μηχανικοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη ἐζητήθη, ἐδημοσιεύθη ἔν τινι τῶν ἐφημερίδων τῶν Ἀθηνῶν, φαίνεται δὲ ἀξία μελέτης. Ἀλλ’ ἤδη δὲν βλέπω τί δυνάμεθα νὰ καταχωρίσωμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἐὰν πρόκηται νὰ καταχωρίσωμεν πίστωσιν, ὅπως ἐκτελεσθῶσιν ὅσα ἐκεῖνος προτείνει, ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει νὰ καταχωρίσωμεν πολλὰ, καὶ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ. Ἐὰν πρόκηται νὰ καταχωρίσωμεν ποσόν τι, ἵνα ἔλθῃ ἐνταῦθα ὁ μηχανικὸς καὶ γνωμοδοτήσῃ ἐν πλήρει γνώσει τοῦ ἀντικειμένου, δυνάμεθα νὰ καταχωρίσωμεν ποσόν τοιοῦτον.

§223ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. 14,000 δραχ. ἄλλως δὲν θὰ εὑρίσκῃ ἡ Βουλὴ πρόεδρον, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ τηρήσῃ τάξιν.

§224ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς θέσωμεν 15,000 δραχ.

§225ΡΙΚΑΚΗΣ. Μὲ ὅσα θὰ δαπανήσωμεν διὰ τοὺς μηχανικοὺς, θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ κάμωμεν μίαν αἴθουσαν ἐκεῖ ὅπου εἶναι ὁ κῆπος.

§226Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ προστεθοῦν 100,000 εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ δουλειὰ ἔξω ἐκεῖ.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αἱ 10,000 γίνονται 25,000.

§228ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι 25,000. Τὸ ὑπουργεῖον εἶχεν ἐλαττώσει τὰς 10 εἰς 5· ὥστε, ἐὰν πρόκηται νὰ προσθέσωμέν τι, θὰ ἦναι 15,000 δραχ., ἐν ὅλῳ 20,000. Δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τοῦτο, ἐὰν ἦναι ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ, νὰ δαπανήσωμεν 15,000 δραχ. εἰς μελέτας, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔχωσιν ἀποτέλεσμα, εἶναι βαρεῖα δαπάνη, διότι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης ἐγὼ μᾶλλον ἐπείσθην, ὅτι πρέπει νὰ οἰκοδομήσωμεν ἄλλην αἴθουσαν.

§229Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον, διότι ἐδῶ οὔτε συζήτησις ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ, οὔτε ἡ ὑγεία, οὔτε ἡ ζωὴ εἶναι ἀσφαλής.

§230ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὀρθὸν εἶναι, νομίζω, νὰ καταρτισθῇ προηγουμένως σχέδιον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου νὰ ψηφισθῇ πίστωσις κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ;

§232ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μετὰ τὴν προσάρτησιν.

§233Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ ὑπάγωμεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένουν 5,000. Ἄρθρα 11 καὶ 12.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ 12 ἄρθρον ἡ πίστωσις γίνεται 200,000 διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργός. Ἄρθρον 13.

§236ΡΟΥΦΟΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως εἶχε σημειωθῆ ἓν κονδύλιον 50,000 δραχ. διὰ διευθέτησιν ποταμῶν καὶ χειμάῤῥων. Παρατηρῶ, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἠλαττώθη εἰς 10,000 δραχ. Ἄλλοτε, κ. Πρόεδρε, ὅταν παρουσιάσθη τὸ ζήτημα τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων, εἶχε παρασταθῆ, ὅτι ἡ ὁδὸς αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ χειμάῤῥου Γλεύκας ἢ Λεύκας. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, προκειμένου περὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης, νὰ λάβῃ ἐγκαίρως πρόνοιαν, ὥστε νὰ τακτοποιηθῇ ὁ χείμαῤῥος οὗτος, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἡ ὁδὸς αὕτη, διὰ τὴν ὁποίαν δαπανῶνται πολλὰ καὶ ἐδαπανήθησαν ἄπειρα.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον διὰ δηλώσεως ἀφίνει τὸ ποσὸν εἰς 40,000 δραχ. Ἄρθρον 14.

§238ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριοι, καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς παρελθούσης περιόδου ἐλάλησα περὶ μιᾶς ἀπολύτου ἀνάγκης τῆς ναυτιλίας, ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἐν τῇ πατρίδι μου, καὶ ἰδίως ἐν τῷ δήμῳ, εἰς ὃν ἀνήκω, ὅπου εἶναι ὁ μόνος λιμὴν ὁ ὑπάρχων εἰς τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου, αἵτινες δέχονται τὰ ἐκ βοῤῥᾶ προερχόμννα πλοῖα. Ἡ Τῆνος εἶναι εἰς παράλληλον γραμμὴν πρὸς τὸ βόρειον μέρος τῶν Κυκλάδων· μεταξὺ Ἄνδρου καὶ Μυκώνου δὲν ὑπάρχει ἄλλος λιμὴν παρὰ μόνον ὁ τοῦ Πανόρμου. Αὐτὸς ἔχει μεγάλην χωρητικότητα, ἐν καιρῷ δὲ τρικυμίας τὰ πλοῖα τὰ κατερχόμενα ἀπὸ τὰ βόρεια μέρη τῶν κόλπων εἰς τὴν Χαλκιδαϊκὴν χερσόνησον, δὲν ἔχουν ἄλλο ὁρμητήριον παρὰ τὸν λιμένα αὐτόν. Ἡ ἔλλειψις ὅμως φάρου ἐπιφέρει μεγάλα δυστυχήματα, καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη κατὰ τὰς τελευταίας τρικυμίας, ὅπου τὰ παράλια τῆς νήσου ἐγέμισαν ἀπὸ ναυάγια. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ἂν οὐχὶ φάρος μεγάλης τάξεως ἀλλὰ τοὐλάχιστον μικρᾶς νὰ ἀνυψωθῇ ἐπὶ τοῦ νησυδρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὸ στόμιον τοῦ λιμένος· εἶναι ἀδύνατον τὰ πλοῖα νὰ σώζωνται ἐν καιρῷ τρικυμίας. Ἡ δαπάνη ἡ ἀπαιτουμένη, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, δὲν ὑπερβαίνει τὰς 12, 000· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάρχει κονδύλιον 100,000· νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι μέγα ποσὸν νὰ γείνῃ 112,000, ὅπως θεραπεύσωμεν μίαν ἀπόλυτον ἀνάγκην νησιωτικὴν καὶ ναυτιλιακήν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει ἡ δήλωσις τοῦ Ὑπουργείου. Ἄρθρον 15. Λιμένες 62,880· ἐλαττοῦται εἰς 32,880. Ἄρθρον 16. Ἐκτέλεσις σχεδίου πόλεως Ἀθηνῶν 2,400. Ἄρθρον 17. Καλλωπισμὸς πρωτευούσης 30,000· ἐλαττοῦται εἰς 15,000.

§240ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀπαλειφθῶσι καὶ αἱ 15,000 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ὥστε μένει τὸ ποσόν. Ἄρθρον 18. Ἐκτέλεσις σχεδίων ἄλλων πόλεων 15,000· ἐλαττοῦται εἰς 7,500. Ἄρθρον 19. Συνδρομὴ εἰς δήμους δι’ ὑδραγωγεῖα 10,000 ἀπαλείφεται.

§242ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐν τούτοις ἐπληρώθησαν 1,500 δραχ. διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον Πελλάνης καὶ Καστορίου, ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς ἀπὸ τὴν πίστωσιν τοῦ δωδεκατημορίου· τί θὰ γείνῃ περὶ τούτου; (Θόρυβος.)

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφ. 10. Βοήθειαι. Ἄρθρον 1. Ἰδιαίτεραι 131,000· ἐλαττοῦται εἰς 105,000.

§244ΡΟΥΦΟΣ. Εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Σαράβας καὶ ἄλλοι ὑπεστήριξαν ἐκθύμως, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ κονδύλιον αὐτὸ, διότι δὲν ἀνταποκρίνεται ἐπαρκῶς εἰς τὸν σκοπόν του, καὶ δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ ἐνθυμηθῶσι τὰς ζωηρὰς παρατηρήσεις καὶ δηλώσεις των καὶ ἀπαιτήσωσι τὴν ἐξάλειψιν τοῦ κονδυλίου, καὶ τὸν διὰ νόμου κανονισμὸν συντάξεων ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν, δι’ ἃς ὀφείλει νὰ προνοήσῃ ἡ ἐπικράτεια.

§245ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ ζητήσω τὴν ἐπανόρθωσιν ἑνὸς ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ λάθος· κατὰ τὸ 1877 εἶχε γείνει δεκτὴ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ χορηγηθῇ τακτικὴ μηνιαία περίθαλψις εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ κ. Ῥαπτάκη· ἡ περίθαλψις αὕτη ἐδίδετο κατὰ τὰ ἔτη 1877 καὶ 1878, ἀλλὰ κατὰ τὰ 1879 ἐλησμονήθη νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν πίστωσιν τοῦ ἔτους ἐκείνου. Τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα ὑπάρχουν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ χορήγησις τοῦ βοηθήματος. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ νὰ προστεθῇ ποσὸν 2,400 διὰ τὴν περίθαλψιν τῆς οἰκογενείας αὐτῆς.

§246ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅτε ἀπέθανεν ὁ μακαρίτης Ῥαπτάκης εἶχεν ἐξαντληθῆ ἡ πίστωσις, καὶ ἐζητήθη νέα ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἥτις καὶ ἐνεκρίθη καὶ ἐδόθη διὰ τὸ 1877 καὶ 1878· ἀλλ’ ἐλησμονήθη διὰ τὸ 1879 ἀληθῶς.

§247ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ σημειωθῇ ἀνάλογος πίστωσις, κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διὰ τὴν οἰκογένειαν αὐτὴν, μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου.

§248ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι διόλου ἐναντίος νὰ δίδωνται βοηθήματα εἰς οἰκογενείας ἀγωνιστῶν. Ὁ κατάλογος τῶν βοηθημάτων, τὸν ὁποῖον ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ὁ ὁποῖος ἐτυπώθη καὶ ὑπάρχει εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, περιέχει μέν τινα ὀνόματα ἀγωνιστῶν, ἀλλὰ περιέχει καί τινα ὀνόματα οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι οὐδόλως ἐδικαιοῦντο νὰ λάβωσι βοήθειαν. Ἕν, κύριοι, τῶν μεγίστων ἀδικημάτων γίνεται εἰς τὴν χώραν τοῦ ἀγωνιστοῦ Κωνστ. Ἀνδραβιδιώτη· ἄγει τὸ 80 ἔτος τῆς ἡλικίας της, πλησιάζει εἰς τὸν τάφον, καὶ δὲν ἔλαβεν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον οὔτε λεπτὸν, ὁ δὲ σύζυγός της μόλις ἔλαβε κατὰ τὸ ἔτος 1847 τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου τῆς φάλαγγος, ἀλλὰ δὲν ἔλαβε οὔτε ἓν στρέμμα γῆς, οὔτε λεπτὸν ἀπέναντι τοῦ βαθμοῦ του· ἐδόθησαν καὶ ἀναφοραὶ περὶ τούτου, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη πρόνοια. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διορθώσῃ αὐτὸ τὸ μέγα ἀδίκημα, νὰ ἀπονείμῃ εἰς τὴν οἰκογένειαν τὴν ἀμοιβὴν τοῦ σταθμοῦ καὶ σύνταξιν εἰς τὴν ἐπιζῶσαν χήραν.

§249ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ὡμίλησε διὰ μίαν χήραν ἀγωνιστοῦ· δὲν ἀρνεῖται κανεὶς τὰ δικαιώματά της, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω περὶ τοῦ Σκαρβέλη. Ὁ Σκαρβέλης κατὰ τὰ 1825 ἦτο ταγματάρχης, ἦτο δ’ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν 3 Σεπτεβρίου, τὸ τέκνον του ἐφονεύθη εἰς Κύθνον κατὰ τὸ 1862 διὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου, ἄφησε δὲ μόνον ἓν κοράσιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει σύνταξιν 45 δραχ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ τέκνον αὐτὸ, ὅπως δώσῃ μικράν τινα περίθαλψιν.

§250ΣΑΡΑΒΑΣ. Μοὶ εἶπον, διότι δὲν ἤμην παρών, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν ἐπεκαλέσθη τὴν συνδρομήν μου, ἵνα ὑποστηρίξω αὐτὸν εἰς τὸ ζήτημα τῶν βοηθημάτων. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ὁ καιρὸς ἐπείγει, μάλιστα μετὰ τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπ’ ἐμοῦ εἰς προηγουμένην τινὰ συνεδρίασιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐδόθη ἀφορμὴ, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ ὑποστηρίξω καὶ πάλιν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ διετύπωσα. Τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, κύριοι, ἐὰν ἔχῃ ἀξίαν τινὰ, τὴν ἔχει πρὸ πάντων, ὡς ἐγὼ φρονῶ, διότι δὲν ἐπιτρέπει νὰ δαπανᾶται οὐδὲ ἓν λεπτὸν ἄνευ τῆς γνώμης τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος πάσης δαπάνης, ἡ ὁποία ῥητῶς δὲν προβλέπεται ἀπὸ τὸν νόμον, ἀλλ’ ἀφίεται εἰς τὴν διακριτικὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι τοῦτο δίδει ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις καὶ γεννᾷ δίκαια παράπονα ἐπὶ μεροληψίᾳ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νὰ ἔλθῃ τὸ ἔθνος εἰς βοήθειαν προσώπων ἀξίων τῆς μερίμνης του, ἀλλὰ θέλω νὰ δίδηται αὕτη τῇ θελήσει τοῦ ἔθνους ἀντιπροσωπευομένου διὰ τῆς Βουλῆς. Ἐκ τῶν δημοσιευθέντων ἤδη καταλόγων τῶν τακτικῶν λεγομένων βοηθημάτων εἴδομεν, καὶ ἀπέχω ν’ ἀναφέρω ὡρισμένα πρόσωπα, ὅτι δίδονται βοήθειαι εἰς πρόσωπα μὴ ἔχοντα κανὲν δικαίωμα. Ἡ κατάχρησις αὕτη δέον νὰ παύσῃ, καὶ δὲν θὰ παύσῃ, εἰμὴ ἐὰν ἀποφασίσωμεν, ὅτι τοῦ λοιποῦ τὰ βοηθήματα πρέπει νὰ χορηγῶνται μόνον διὰ νόμου, διότι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, αἱ ὑπὸ τὸ ὄνομα «βοηθήματα» διδόμεναι διαρκῶς χρηματικαὶ χορηγίαι οὐδὲν ἄλλο εἰσὶν ἢ συντάξεις, καί, ὡς γνωρίζετε, τὸ σύνταγμα ῥητῶς ἀπαγορεύει νὰ δίδωνται αἱ συντάξεις ἄλλως ἢ διὰ νόμου.

§251ΡΟΥΦΟΣ. Ἐπροκάλεσα τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Οἰτύλου νὰ μὲ ὑποστηρίξῃ, διότι πρότασις προερχομένη ἀπὸ ἐμὲ καὶ πολεμουμένη ἑπομένως ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἦτο ἀδύνατον νὰ γείνῃ δεκτή· ἡ δὲ συνδρομὴ τοῦ κ. συναδέλφου δύναται νὰ ἐξασκήσῃ παρὰ τῇ Κυβερνήσει μεγίστην ἠθικὴν ἐπιῤῥοὴν, ἥτις νὰ τὴν ἀναγκάσῃ εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς γνώμης μου.

§252ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὡς πρὸς τὸν Ῥαπτάκην ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς καὶ ἐξετελέσθη αὕτη κατὰ τὸ 1877 καὶ 1878, ἀλλὰ διὰ τὸ 1879 κατὰ λάθος δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὴν πίστωσιν, τὸ δὲ λάθος τοῦτο μετὰ παῤῥησίας ὡμολόγησεν ὁ τοῦτο διαπράξας ὑπουργὸς καὶ πρωθυπουργὸς τότε. Πρόκειται δὲ τώρα νὰ διορθωθῇ τὸ λάθος.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις τῆς Βουλῆς. Ἄρθρον 2. Συνδρομαὶ εἰς πρόσφυγας 155,000.

§254ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Μεσσήνης εἶπεν, ὅτι ἡ αὔξησις κατὰ 45 χιλιάδας δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, διότι ἀπὸ πρώτης Ἰανουαρίου μέχρι 10 Μαρτίου ἐδαπανήθησαν 38,444· ὥστε μένει ὑπόλοιπον 116,000. (Θόρυβος.)

§255ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτοὶ οἱ πρόσφυγες μᾶς ἐστενοχώρησαν πολὺ πέρυσιν, εἴχομεν δὲ ὡς ἐπίκουρον τὸν ἐρυθρὸν σταυρὸν καὶ ἐξωδεύσαμεν περὶ τὰς 400 χιλ. δραχ. δὲν θὰ σᾶς φθάσῃ τὸ ποσὸν καὶ πρέπει νὰ προσθέσητε ἀκόμη.

§256ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἔχωμεν καὶ πάλιν ἐπίκουρον τὸν ἐρυθρὸν σταυρόν. (Θόρυβος.)

§257ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ καὶ διὰ τὸν πρόσφυγα καὶ ἀρχηγὸν Σπυρίδωνα Καμπούσην, ἀγωνισθέντα πάντοτε ἀφιλοκερδῶς ὑπὲρ τῆς πατρίδος, καταστραφείσης καὶ τῆς ἰδίας καὶ τῆς πατρικῆς του περιουσίας. Ὁλόκληρος ἡ οἰκογένειά του εἶναι ἐξόριστος εἰς Κέρκυραν, καὶ ὑποφέρει στερήσεις.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ κονδύλιον αὐτὸ προσετέθησαν 75,000 δραχμαί, ὥστε ἔγειναν 230,000. Ἄρθρον 3. Μεγαλοδωρίαι 28,500. Κεφάλ. 11. Ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων. Ἄρθρον 1. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων 67,334, ἐνταῦθα προστίθεται............

§259ΡΟΥΦΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὰ ἔξοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων πολλὰ κονδύλια ἀποβλέποντα εἰς ἀποζημιώσεις δικηγόρων παρασταθέντων ὑπὲρ τοῦ δημοσίου καὶ κατὰ τοῦ δημοσίου εἰς ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, καὶ ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἵνα καταστήσω προσεκτικοὺς τοὺς ἑκάστοτε ὑπουργούς. Κατὰ τὸν περὶ πεζοδρομίων, ὀχετῶν κτλ. νόμον, καὶ συμφώνως πρὸς τὰς διατυπώσεις αὐτοῦ, ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν ἡ κατασκευὴ τῶν πεζοδρομίων τῆς ὁδοῦ Μαιζῶνος, καὶ κατεκυρώθη εἰς ἐργολάβον, ὅστις μετέφερεν ἐπὶ τόπου καὶ τὸ ὑλικὸν, ὅτε τὸ δημόσιον ἐσταμάτησε τὸν ἐργολάβον, ὅστις ἤγειρεν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ δημοσίου, τὸ ὁποῖον κατεδικάσθη οὐ μόνον εἰς ἀποζημίωσιν τοῦ ἐργολάβου, ἀλλὰ καὶ εἰς πληρωμὴν, ὡς βλέπετε, δικηγορικῶν δικαιωμάτων καὶ διὰ ἑαυτὸ καὶ διὰ τοὺς ἀντιδίκους. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν ὑπουργῶν, διότι τὸ δημόσιον ἐπλήρωσε πεζοδρόμια χωρὶς νὰ κατασκευασθῶσι, καὶ δικαστικὰ ἔξοδα ἄνευ λόγου.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἔξοδα διεγεγραμμένων χρήσεων 8,804:42, γίνεται 8, 539:85. Ἐνταῦθα προστίθεται κεφάλαιον 12 κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου 25,000.

§261ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν. Κεφ. 1. Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν Ὑπουργείου 46,920· ἐλαττοῦται εἰς 44,400. Ἄρθρ. 2. Ἐνοίκιον καταστήματος 4,600. Ἄρθρ. 3. Γραφικὴ ὕλη 1,500. Ἄρθρ. 4. Μίσθωμα ἁμάξης 5,280· ἐλαττοῦται εἰς 4,800. Ἄρθρ. 5. Συνδρομαὶ Ἐφημερίδων 1,200· ἀπαλείφεται. Ἄρθρ. 6. Ἄλλα ἔξοδα 4,220· ἐλαττοῦται εἰς 3,620. Κεφ. 2. Κλῆρος. Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν ἱερᾶς Συνόδου 30,720. Ἄρθρ. 2. Ἔξοδα 8,900· ἐλαττοῦται εἰς 7,400. Ἄρθρ. 3. Ἐπίδομα Ἐπισκόπων 135,000· ἐλαττοῦται εἰς 75,000. Ἄρθρ. 4. Μισθοὶ ἱεροκηρύκων 32,400. Ἄρθρ. 5. Ἐκκλησιαστικαὶ καὶ ἐξωτερικαὶ δαπάναι 114,830 γίνεται 35,830. Ἄρθρ. 6. Ἐκκλησιαστικαὶ ἐσωτερικαὶ δαπάναι......

§263ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐνταῦθα πρέπει νὰ προστεθῶσι 2,000 δρ. (θόρυβος), διότι.......

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται λοιπὸν 6,600. Κεφ. 3. Ἀνωτέρα καὶ μέση ἐκπαίδευσις. Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν καθηγητῶν Πανεπιστημίου 293,400— ἐλαττοῦται εἰς 286,200.

§265ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν μέχρι τῆς προσεχοῦς Συνόδου νὰ λάβῃ σπουδαίαν πρόνοιαν περὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Τὸ Πανεπιστήμιον πρέπει τοῦ λοιποῦ νὰ διατηρῆται διὰ τῶν ἰδίων του ἐξόδων· τὸ δὲ ποσὸν τὸ χορηγούμενον εἰς τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν νὰ δοθῇ εἰς τὴν δημοτικήν. Θὰ παρακαλέσω δὲ ὡσαύτως τὴν Κυβέρνησιν νὰ ῥίψῃ βλέμμα ἐπισκοπῆς καὶ ἐπὶ τῆς Ῥιζαρείου σχολῆς, διότι ὀλίγους ἀπέφερε καρποὺς (θόρυβος.)

§266ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔχω πληροφορίας θετικάς, ὅτι πολλοὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου δὲν παραδίδουν ποσῶς τὸ μάθημά των, καὶ πολλοὶ φοιτηταὶ ἐξητάσθησαν εἰς μάθημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἤκουσαν. Ὑπάρχουσι δὲ διὰ τὸ αὐτὸ μάθημα 3, 4 καὶ 7 καθηγηταί. Ταῦτα πάντα πρέπει νὰ λείψουν. Δεύτερον τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Πανεπιστημίου πρέπει νὰ πληρώνηται ἀπὸ τὴν περιουσίαν τοῦ Πανεπιστημίου, ἥτις εἶναι πολὺ μεγάλη, καὶ δύναται νὰ διατηρήσῃ τὸ προσωπικόν.

§267ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.) Τὸ Πανεπιστήμιον ἀληθῶς ἔχει μεγάλην περιουσίαν, ἀλλὰ δαπανᾷ εἰς τὰ διάφορα Μουσεῖα, τὰ ὁποῖα διατηρεῖ· μ’ ὅλα ταῦτα τῇ συνεννοήσει μου μετὰ τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου ἐπετεύχθη, ὥστε εἰς βάρος τοῦ Πανεπιστημίου νὰ ἦναι ἡ πληρωμὴ τοῦ κλητῆρος, τοῦ προπαρασκευαστοῦ τῆς ἀνατομίας, τὸ ἐνοίκιον τῆς ἀστυκλινικῆς, καί, πλὴν τοῦ γραμματέως τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ λοιπὸν προσωπικόν.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ, ὅπως εἶναι εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ ἠλαττωμένη.

§269ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἅρθρον 2. Προσωπικὸν γραφείου 17,760 ἐλαττοῦται εἰς 14,400. Ἅρθρον 3. Προσωπικὸν ἀστυκλινικῆς 9,720. Ἅρθρον 4. Ἔξοδα Πανεπιστημίου 12,800· ἐλαττοῦται εἰς 5,000. Ἅρθρον 5. Προσωπικὸν βιβλιοθηκῶν 25,200· ἐλαττοῦται εἰς 23,490. Ἅρθρον 6. Ἔξοδα 9,800· ἐλαττοῦται εἰς 7,300.

§270ΦΙΛΗΜΩΝ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐλαττώσῃ τὸ ποσὸν διὰ τὴν βιβλιοθήκην, τὸ ὁποῖον εἶναι 2,000, διότι εἶναι ἀναγκαῖον τὸ ποσὸν, καὶ διότι ἐξ αὐτοῦ δὲν προέρχεται σπουδαία οἰκονομία.

§271ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἠρώτησα περὶ τούτου τὸν ἔφορον, ὅστις μοὶ εἶπεν, ὅτι δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ μὲ αὐτὸ τὸ ποσόν.

§272ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν 6 ἐλαττοῦται εἰς 7,300 Ἅρθρον 7. Προσωπικὸν Ἀστεροσκοπείου 4,320. Ἅρθρον 8. Ἔξοδα Ἀστεροσκοπείου 800. Ἅρθρον 9. Προσωπικὸν Βοτανικοῦ κήπου 1,800. Ἅρθρον 10. Ἔξοδα Βοτανικοῦ κήπου 2,960· ἐλαττοῦται εἰς 2,600. Ἅρθρον 11. Προσωπικὸν ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας 18,360. Ἅρθρον 12. Ἔξοδα ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας 155,135· ἐλαττοῦται εἰς 104,659. Ἅρθρον 13. Προσωπικὸν γυμνασίων 436,860· ἐλαττοῦται εἰς 417,410.

§273ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πληρώνει τὸ δημόσιον διὰ τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς;

§274Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ περὶ τῶν γυμνασίων τοῦ Κράτους κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ὑπουργείου, ἐξ οὗ κεφαλαίου προτείνεται, λόγῳ οἰκονομίας, παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀπάλειψις τῆς παρὰ τοῦ δημοσίου χορηγουμένης μικρᾶς συνδρομῆς ἐκ δραχ. 12,000 εἰς τὰ τρία γυμνάσια Πειραιῶς, Αἰγίου καὶ Πύργου, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ κατάργησις τῆς μικρᾶς ταύτης συνδρομῆς δὲν εἶναι οὔτε ὀρθή, οὔτε δικαία, καθὸ ἀντιβαίνουσα ὄχι μόνον πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τῶν τριῶν τούτων πόλεων, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας. Ἡ σύστασις τῶν τριῶν τούτων γυμνασίων δὲν ἦτο μέτρον ληφθὲν ἐπιδείξεως ἢ πολυτελείας χάριν, ἀλλ’ ἐπῆλθεν εἰς θεραπείαν μιᾶς κοινωνικῆς ἀνάγκης, ἥτις εἶχε καταστῆ ἐπαισθητὴ καὶ εἰς τὰς τρεῖς ταύτας πόλεις, αἵτινες εἶναι κέντρα πληθυσμοῦ λίαν ἀνεπτυγμένου ἠθικῶς τε καὶ ὑλικῶς. Περιττὸν κρίνω νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὴν ἀπόδειξιν τῆς βεβαιώσεώς μου ταύτης, διότι εἶναι γνωστὸν ὁποίαν ἐπίδοσιν ἔλαβον ὑπὸ τὴν διττὴν ταύτην ἔποψιν καὶ αἱ τρεῖς αὗται πόλεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μὲν πρώτη εἶναι τὰ προπύλαια, οὕτως εἰπεῖν, τῆς πρωτευούσης τοῦ Βασιλείου, ἔχουσα πληθυσμὸν ὅσον καὶ μία ἐπαρχία ὁλόκληρος, αἱ δὲ δύο τελευταῖαι εἶναι πόλεις ἐμπορικαὶ καὶ πρωτεύουσαι ἐπαρχιῶν, αἵτινες πληρώνουσι κατ’ ἔτος ἑκατομμύρια εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἰς φόρους ἐγγείους, τελωνιακοὺς καὶ ἄλλους. Αἱ τρεῖς αὗται σπουδαῖαι κοινότητες εἶναι ἄξιαι ἐπαίνου, διότι ἐπρονόησαν περὶ τῆς θεραπείας μιᾶς κοινωνικῆς ἀνάγκης, ἥτις εἶχε κατασταθῆ ἐπαισθητὴ ἐν αὐταῖς, καὶ ὑπεβλήθησαν προθύμως εἰς τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην πρὸς σύστασιν ἐκπαιδευτικῶν καθιδρυμάτων, συντεινόντων εἰς τὴν πρόοδον τῆς τόσον σπουδαίας καὶ τόσον ἀναγκαίας μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ἔπαινος ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἦλθεν εἰς ἐπικουρίαν αὐτῶν, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἄνευ τῆς ἐπικουρίας ταύτης θὰ ἦναι ἴσως προβληματικὴ καὶ ἡ σύστασις καὶ ἡ συντήρησις τῶν ἐκπαιδευτικῶν τούτων καθιδρυμάτων. Ἀλλ’ ἡ πόλις Αἰγίου ἰδίως ὑπεβλήθη προθύμως εἰς θυσίας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, διότι οἱ συμπολῖταί μου Αἰγιεῖς πάνυ φιλοτίμως ἔστερξαν καὶ ἐζήτησαν, ὅπως ποσὸν οὐχὶ εὐκαταφρόνητον, 90 ἢ 100 χιλιάδων δραχ., ὅπερ εἶχε συλλεγῆ ἐκ τῶν γενομένων ἔκ τε τῆς ἡμεδαπῆς καὶ τῆς ἀλλοδαπῆς συνδρομῶν ὑπὲρ αὐτῶν παθόντων ἐκ τοῦ καταστρεπτικοῦ σεισμοῦ τοῦ 1861, χρησιμεύσῃ εἰς σύστασιν γυμνασίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ τόκος τοῦ ποσοῦ τούτου δὲν ἤρκει, ἐπροτάθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἐψηφίσθη δὲ παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα δοθῇ συνδρομή τις καὶ παρὰ τοῦ δημοσίου. Ἡ συνδρομὴ αὕτη εἶναι βεβαίως μικρὰ, καὶ δικαιότατον θὰ ἦτον, ἐὰν ηὐξάνετο, ἀλλ’ ἤδη, ἀντὶ αὐξήσεως, προτείνεται ἡ παντελὴς κατάργησις αὐτῆς τε καὶ τῆς εἰς τὰ δύο ἕτερα δημοσυντήρητα γυμνάσια χορηγουμένης. Ἡ κατάργησις αὕτη, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, δὲν εἶναι οὔτε δικαία, οὔτε ὀρθή, καθ’ ὅσον, ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων, συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς συνδρομῆς καὶ αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰς τὰ τρία γυμνάσια φοιτώντων μαθητῶν, οἵτινες εἶναι πλέον τῶν 100 δι’ ἕκαστον, ἐνῷ εἰς ἄλλα γυμνάσια, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ὑπαρχόντων ἐν πρωτευούσαις νομῶν, ὁ ἀριθμὸς οὗτος εἶναι πολὺ μικρότερος. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ ἰδίως εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦ Αἰγίου ἡ συντήρησις αὐτοῦ δὲν θεραπεύει μόνον τὰς πνευματικὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων τῆς πόλεως ταύτης ἢ τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, ἀλλὰ καὶ τὰς τῶν πλησιοχώρων ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Στερεᾶς. Οὕτως εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦ Αἰγίου ἐκπαιδεύονται ἱκανοὶ μαθηταὶ ἔκ τε τῆς γείτονος καὶ ἐκτενοῦς ἐπαρχίης τῶν Καλαβρύτων, διὰ τὴν ὁποίαν τὸ Αἴγιον χρησιμεύει, οὕτως εἰπεῖν, ὡς ἐπίνειον καὶ ἐκ τῶν ἀπέναντι ἐπαρχιῶν τῆς Στερεᾶς, ἤτοι τῆς Ναυπακτίας, τῆς Ἀμφίσσης, τῆς Δωρίδος, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Κορινθίας, καίτοι ἐν ταῖς πρωτευούσαις αὐτῶν ὑπάρχουν γυμνάσια. Ἄλλως τε ἡ μὲν προτεινομένη οἰκονομία τῶν 12,000 δραχ. εἶναι ἀσήμαντος, οἰκονομίαι δὲ ἐν παντὶ μὲν ἄλλῳ κλάδῳ δυνατὸν νὰ ᾖναι χρήσιμοι καὶ ἀναγκαῖαι, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐν τῷ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐλπίζω, ὅτι ἡ μὲν Βουλὴ δὲν θὰ ψηφίσῃ τὴν προτεινομένην κατάργησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς αὐτὴν, ἔστω καὶ ἂν τὴν θεωρῇ ὡς μέτρον προσωρινόν.

§275ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι λίαν ἄδικον, αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τὸ παράδειγμα τοῦ νὰ συντηρῶσιν οἱ δῆμοι γυμνάσια, νὰ στερηθῶσι καὶ αὐτῆς τῆς ἐλαχίστης συνδρομῆς. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς γενικῆς ὑποστηρίξεως ὅλων τῶν γυμνασίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συντηρῶσιν οἱ δῆμοι, καὶ δὲν ἐννοῶ πῶς γίνεται ἐξαίρεσις διὰ τὸ γυμνάσιον τῆς Λευκάδος.

§276ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὅπως εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς, οὕτω καὶ εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦ Αἰγίου εἶναι 110 μαθηταί.

§277ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τῆς Λευκάδος εἶναι μόνον 34.

§278ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ γυμνάσια εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους.

§279ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἦτο σημειωμένον ἓν ποσὸν ἐκ 12,000 δραχμῶν πρὸς συνδρομὴν γυμνασίων, 6,000 διὰ τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς, 4,000 διὰ τὸ γυμνάσιον τοῦ Πύργου καὶ 2,000 διὰ τὸ γυμνάσιον Αἰγίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ δῆμοι οὗτοι εἶναι εὔποροι καὶ δύνανται νὰ συντηρήσωσι τὰ γυμνάσια, προσθέτοντες καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν εἶναι πλέον ἀνάγκη νὰ ἔρχηται εἰς συνδρομὴν τὸ δημόσιον καὶ μάλιστα εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχήν.

§280ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα παράρτημα.)

§281Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν, κύριοι, ν’ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν κατ’ ἐξοχὴν ναυτικὴν καὶ ἐμπορικήν. Αἱ στατιστικαὶ τῶν ὑπουργείων τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν δύνανται νὰ μαρτυρήσωσιν ὁποίαν μεταξὺ τῶν ναυτικῶν τόπων τοῦ Βασιλείου κατέχει θέσιν ἡ Ἰθάκη, καὶ οἵους ἀντιπροσώπους κέκτηται ἐν τῷ ἐμπορικῷ κόσμῳ τῆς Ἀνατολῆς ἰδίᾳ ἡ Ἑλλὰς διὰ τῶν Ἰθακησίων ἐμπόρων. Γινώσκετε δὲ πάντες, ὅτι καὶ εἰς τὴν ναυτιλίαν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον εἶναι ἀπαραίτητος καὶ ξένη τις γλῶσσα. Ἐπειδὴ ὅμως γνωρίζω τὰς οἰκονομικὰς περιστάσεις τῆς χώρας, δὲν ἀξιῶ καὶ ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας μου μεγάλα πράγματα. Παρακαλῶ λοιπὸν τήν τε Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκρίνωσι τὴν ἀναγραφὴν 60 ἢ 50 δραχμῶν κατὰ μῆνα, δι’ ὧν θὰ κατασταθῇ δυνατὸν εἰς τοὺς νέους τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Ἰθάκης ν’ ἀποκτῶσι τοὐλάχιστον τὰς προκαταρκτικὰς γνώσεις τῆς τε Ἀγγλικῆς καὶ τῆς Ἰταλικῆς, τὰς ὁποίας ἐπὶ τῇ εὐτελεῖ ταύτῃ ἀντιμισθίᾳ προσφέρεται νὰ διδάξῃ ἐν τῷ ῥηθέντι σχολείῳ ἀνὴρ κάτοχος ἀμφοτέρων τῶν γλωσσῶν αὐτῶν.

§282ΣΕΡΒΟΣ. Δὲν ἔχω οὔτε τὴν ἐλαχίστην ἀντίῤῥησιν νὰ γείνῃ ἡ ἐλαχίστη συνδρομὴ εἰς οἱονδήποτε γυμνάσιον, ἑπομένως δὲν ἀντιτείνω αἱ συνδρομαὶ αὗται νὰ δοθῶσιν εἰς πᾶν ἄλλο γυμνάσιον. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ γυμνάσιον Λευκάδος, σᾶς λέγω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν περιωρίσθη ἕνεκα τῶν περιπετειῶν τῶν ἐσχάτως ἐπελθουσῶν, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἐν Πρεβέζῃ, διότι πλεῖστοι μαθηταὶ ἤρχοντο ἐκ τῆς Στερεᾶς. Τὸ γυμνάσιον τῆς Λευκάδος εἶχε πρότερον ἀρκετὸν ἀριθμὸν, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν συμβάντων περιωρίσθη· τὸ γυμνάσιον τοῦτο δὲν χρησιμεύει μόνον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν μαθητῶν τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐκ τοῦ Ὀθωμανικοῦ, ὥστε εἶναι λίαν ἀναγκαία ἡ ὕπαρξίς του.

§283ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Φιλήμονα, ὅτι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ δῆμος εὐπορεῖ καὶ δύναται νὰ συντηρῇ τὸ γυμνάσιον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καὶ ἀναγκαῖον, διότι ὁ Πειραιεὺς ἀπέχει δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας ἀπὸ τῆς πρωτευούσης, ἀφοῦ ὑπάρχει σιδηρόδρομος. Λοιπὸν ὑποστηρίζω, ὅτι, ἂν πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ γυμνάσιον, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ ὅπου εἶναι μακρὰν τῆς ἕδρας τοῦ Νομοῦ, καὶ ὄχι εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὁ ὁποῖος ὀλίγον ἀπέχει τῶν Ἀθηνῶν.

§284ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (θόρυβος.). Δὲν πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὰ γυμνάσια, διότι συντελοῦν πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ· ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται νὰ καταργηθῇ ἡ συνδρομὴ διὰ τὰ γυμνάσια, πρέπει νὰ καταργηθῇ παντοῦ, καὶ ἐκτὸς τῶν ὅσων παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου περὶ τῆς ἀδικίας, τῆς γενομένης εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας, ἥτις συμμετέχει τῶν κοινῶν βαρῶν πλειότερον πάσης ἄλλης, ἀντιστρατεύεται καὶ πρὸς τὴν ἰσότητα, ἀφοῦ διατηροῦνται τὰ γυμνάσια Λευκάδος καὶ Κορινθίας ὀλιγώτερον χρήσιμα, ὡς ἀποδεικνύει ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν. Εὐελπιστῶ ἐν τούτοις μετὰ τὰ λεχθέντα καὶ παρὰ τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν Αἰγιαλείας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ἀδίκημα τοῦτο διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως νῦν πρὸ πάντων, ὁπόταν καὶ ἡ Ἠλεία καὶ ἡ Αἰγιαλεία ἐβαρύνθησαν μὲ προσθέτους φόρους ἑκατοστυῶν χιλιάδων δραχμῶν.

§285ΦΩΤΗΛΑΣ. Διὰ τὸ γυμνάσιον τοῦ Αἰγίου ἡ Κυβέρνησις ἔδιδε μόνον 2000 δραχμάς, ἐνῷ εἰς τὸ γυμνάσιον ἐκεῖνο φοιτῶσιν 115 μαθηταί· ἐκεῖ δὲ φοιτῶσι καὶ ἐκ τῶν Καλαβρύτων. Δίκαιον λοιπὸν εἶναι ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ ἡ συνδρομὴ, ἀλλὰ νὰ λαμβάνῃ αὐτὸ ὅσον καὶ τὰ λοιπά.

§286ΡΟΥΦΟΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι πρὸς συντήρησιν τῶν γυμνασίων Πύργου, Αἰγίου καὶ Πειραιῶς, εἶναι ὀρθόταται, καὶ συμβιβάζονται μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα. Διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν στατιστικὴν τῶν γυμνασίων, θὰ ἴδωμεν, ὅτι εἰς αὐτὰ τὰ τρία γυμνάσια φοιτῶσι περισσότεροι, παρὰ εἰς τὰ γυμνάσια τὰ εἰς τὸ λοιπὸν Κράτος, ἐκτὸς ὀλιγίστων ἐξαιρέσεων. Δὲν ζητῶ τίποτε, κύριε πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας μου· διότι ἐν τῷ γυμνασίῳ τῆς ἐπαρχίας μου φοιτῶσι 380 μαθηταὶ, καὶ ὑπάρχουν τόσοι καθηγηταὶ, ὅσοι ὑπάρχουν εἰς τὰ γυμνάσια ὅπου δὲν ὑπάρχουν παρὰ 50 καὶ 60 μαθηταί. Εἶναι λοιπὸν ἄδικον ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ν’ ἀπαλείψῃ τὴν δαπάνην αὐτὴν, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ μέτρον δὲν τὸ ἐφήρμοσε γενικῶς.

§287ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Δὲν πιστεύω, κύριοι, νὰ νομίζητε, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἄλλοι δὲν θέλομεν νὰ ἔχωμεν σχολεῖα· ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὸ μέτρον ἐν γνώσει τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου, ἔπρεπε νὰ παραιτηθῶμεν καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς ἀποτέλεσμα· ἄλλως τε, ἐὰν θέλωμεν νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ λόγου χωρὶς σκοπὸν, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἐπαρχία μου ἔχει 20,000 στρατιωτικοὺς ἄνδρας. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συστήσωμεν μίαν στρατιωτικὴν σχολὴν, διὰ νὰ ἐκπαιδεύσωμεν αὐτοὺς, ὅπως χρησιμεύσουν ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Λοιπὸν ἀφήσατε νὰ τελειώσωμεν.

§288ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα παράρτημα.)

§289ΨΥΛΛΑΣ. Κύριε πρόεδρε....

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε πλέον· τὰ εἶπαν οἱ ἄλλοι. Προτείνεται καὶ ὑποστηρίζεται νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις τῶν 12,000 δραχμῶν, ἡ ὁποία χρησιμεύει εἰς τὰ τρία γυμνάσια, τοῦ Πειραιῶς, τοῦ Πύργου καὶ τοῦ Αἰγίου. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ διατηρηθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ πίστωσις τῶν 12,000 δραχ. πρὸς συνδρομὴν εἰς τὰ τρία γυμνάσια παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη (Θόρυβος.)

§291ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἴπομεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἐπαρχίαι προνομιοῦχοι. Ἡ ἐπαρχία Ἠλείας εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας ἐπαρχίας καὶ συνεισφέρει εἰς τὸ δημόσιον πλείονα πάσης ἄλλης, καὶ ἔπρεπε νὰ ἦναι πρωτεύουσα νομοῦ ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας, καὶ ὄχι νὰ περιφρονῆται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὥστε νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ διὰ τὸ γυμνάσιον Λευκάδος.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν τῆς πιστώσεως κατὰ 6,000 δραχμάς, διὰ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ χορηγουμένη συνδρομὴ διὰ τὸ γυμνάσιον Λευκάδος, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§293ΠΟΛΛΟΙ. Προχωροῦμεν.

§294ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 14. Δι’ ἔπιπλα κλπ. 17,000. ἐλαττοῦνται κατὰ 7,000 καὶ μένουν 10,000. Ἄρθρον 15. Διάφορα ἄλλα ἔξοδα 54,240. Ἄρθρον 16. Προσωπικὸν Ἑλληνικῶν σχολείων 604,715. ἐλαττοῦνται κατὰ 43,811 καὶ μένουν 560,904. Ἄρθρον 17. Ἔξοδα 89,220· ἐλαττοῦνται κατὰ 1560 καὶ μένουν 87,660. Ἄρθρον 18. Ἀγορὰ βιβλίων 6,900· ἐλαττοῦνται κατὰ 1900 καὶ μένουν 5,000. Ἄρθρον 19. Συνδρομὴ εἰς τὴν Φιλεκπαιδευτικὴν ἑταιρίαν 10,000.

§295ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ παραρτήματος τῆς φιλεκπαιδευτικῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία εἶναι προικοδοτημένη καὶ ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ὁποία χρηματολογεῖ εἰς βάρος τῶν κορασίων τῶν πτωχῶν. Προτείνω ἑπομένως τὴν ἀπάλειψιν.

§296ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κατὰ τὸ 1869 ἐν Κερκύρᾳ ἐζητήθη ἐπανειλημμένως νὰ συστηθῇ ἕν παρθεναγωγεῖον, διότι δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτον σχολεῖον, ὅπως ἐν αὐτῷ ἀνατρέφωνται αἱ ἐν Κερκύρᾳ Ἑλληνίδες ἑλληνοπρεπῶς· ἡ φιλεκπαιδευτικὴ ἑταιρία ἀνεδέχθη νὰ συστήσῃ· ἠναγκάσθη ὅμως, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἐπίμονον ἐκείνην αἴτησιν, ἡ ὁποία ἐπεκαλέσθη τὴν σύστασιν, νὰ θέσῃ πολὺ εὐθηνὰ τὰ δίδακτρα· καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ.

§297ΡΑΛΛΗΣ. Προτείνω τὴν ἀπάλειψιν. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥάλλη.) Ἄρθρον 20. γίνεται δεκτόν. Ἄρθρον 21. Συνδρομὴ δημωδῶν ᾀσμάτων.

§298ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πέρυσι προσδιωρίσθη ἓν ποσὸν πρὸς διάσωσιν τῶν δημωδῶν ᾀσμάτων· ἡ θυσία, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμε πέρυσι διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, θὰ ματαιωθῇ, ἂν δὲν τεθῇ δαπάνη πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς ἐργασίας. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν πολιτείαν καὶ τὴν παιδείαν, ἂν ἀφήσῃ τὴν πίστωσιν. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Δημητριάδου.) Κεφάλαιον 4. Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δημοτικῶν σχολείων 174,000. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα δημοτικῶν σχολείων 8,440.

§299ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ κονδυλίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τοὺς ἀπόρους δήμους πρὸς σύστασιν δημοτικῶν σχολείων κατὰ 50,000. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ.)

§300ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν διδασκαλείων 30,920. (Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου περιορίζεται εἰς 29,040.) (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἐλάττωσις.) Ἄρθρον 4. Ἔξοδα διδασκαλείων 15,390. (Γίνεται δεκτὴ ἡ παρὰ τοῦ ὑπουργείου προταθεῖσα ἐλάττωσις κατὰ 300 δραχμάς.) Κεφάλαιον 5. Βοηθήματα 13,300. (Περιορίζεται κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου εἰς 6900.) Κεφάλαιον 6. Ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων. Ἄρθρον 1. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων 28,563. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων 12,960.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθενται καὶ 144 εἰς τὰ ἔξοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων· δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§302ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Εἶναι μία δήλωσις ἀπὸ 700 δραχμάς.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδώκατε σημείωσιν;

§304ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν τὸ ποσὸν τῶν πιστώσεων διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀναβαίνει εἰς 2,152,841. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§306ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κατὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως κ. Κουμουνδοῦρος ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· ἂν ἤθελον κάμει παρατηρήσεις, ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἀδίκως ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν πλέον τῶν 800,000 δραχμῶν, ἐξεταζομένου τοῦ ὀργανισμοῦ συγκριτικῶς πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Παραιτοῦμαι παντὸς ἄλλου λόγου· περιορίζομαι μόνον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν εὐαρεστῆται εἰς τὸ κονδύλιον περὶ ἀποστολῆς ἀξιωματικῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ κονδύλιον, εἰς τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἐγγράψει ἡμεῖς, ἤτοι 60,000, ὅπερ ἤδη περιορίζεται εἰς 10,000. Ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία μᾶς ἔκαμε νὰ ἐγγράψωμεν τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, ἦτο ν’ ἀποστέλλωνται κατ’ ἔτος πολλοὶ ἀξιωματικοὶ οὐχὶ πρὸς σπουδήν, ἀλλ’ ὅπως λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ οἱασδήποτε δυνάμεως, παρακολουθῶσι ὅλως τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία γίνεται κατ’ ἔτος, καὶ κυρίως μετάσχωσι τῶν μεγάλων ἀσκήσεων, εἰς τὰς ὁποίας ἀτυχῶς οὐδέποτε ἐστάλη ἀξιωματικὸς Ἕλλην. Τὴν ἰδέαν αὐτὴν τὴν εἶχον τόσον, ὥστε πέρυσιν, ἅμα ὠνομάσθην ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ἀμέσως ἐτηλεγράφησα εἰς τὴν ἐν Παρισίοις ἑλληνικὴν πρεσβείαν νὰ ἐρωτήσῃ πότε θὰ γείνουν τὰ μεγάλα γυμνάσια· ἀτυχῶς δὲν εἴχομεν καιρὸν νὰ πέμψωμεν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ λοιπά, νομίζω, ὅτι διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος στηρίζεται καθαρῶς ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ, δὲν πρέπει νὰ γείνῃ παρατήρησις.

§307ΡΟΥΦΟΣ. Ἄλλοτε εἶχον ἐρωτήσει τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν τί θὰ γείνωσιν οἱ ὑπαξιωματικοί, περὶ τῶν ὁποίων δὲν λαμβάνεται πρόνοια ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· διότι, ἐνῷ οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἶναι 3,148 εἰς τὰ διάφορα σώματα, ὁ προϋπολογισμὸς ἀναφέρει μόνον 2,804· περὶ 344 ὑπαξιωματικῶν καὶ 64 μουσικῶν δὲν λαμβάνεται οὐδεμία πρόνοια.

§308ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Περὶ ὅλων τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐλήφθη πρόνοια ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ μόνον ἡ δήλωσις τοῦ ὑπουργείου. Κεφάλαιον 13. Ἄρθρον 1. Διαγεγραμμέναι χρήσεις.

§310ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὅταν ἡ Βουλὴ ἠκύρωσε τὴν ἐκλογήν μου, διότι δὲν ἔλαβον ἄδειαν, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν μὲ ἔθεσεν εἰς διαθεσιμότητα· εἶναι ἄδικον ν’ ἀπολέσω 700 δραχμάς· νὰ προστεθῶσι, παρακαλῶ.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει δήλωσιν ὁ ὑπουργὸς περὶ τούτου;

§312Σ. ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗΣ. Ὄχι. (Ἐπιψηφίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὰς γενομένας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δηλώσεις, ἐκ δραχμῶν 11,100,586 ἐν ὅλῳ.) Προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Κεφάλαιον Αʹ.

§313ΚΡΙΕΖΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ διαγράψῃ τὸν ὑπογραμματέα τοῦ ναυτοδικείου, διότι εἶναι χρησιμώτατος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀποῤῥίπτεται ἡ περὶ μὴ διαγραφῆς πρότασις.

§314ΡΙΚΑΚΗΣ. Τί σχολεῖον ναυκλάστρων εἶναι αὐτὸ, τί μασκαραλίκια εἶναι αὐτά; πρὸ ὀλίγου κατηργήσαμεν ἓν γυμνάσιον διὰ 4,000 δραχμὰς, καὶ τώρα δίδομεν 25,000 διὰ σχολὴν ναυκλάστρων· τί εἶναι αὐτά; Προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσόν. Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις.

§315ΚΡΙΕΖΗΣ. Εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ σημειοῦνται 50 περίπου ἀξιωματικοί, τεθέντες εἰς ἀργίαν· κατάστασις διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀργίας δὲν ὑπάρχει· κατὰ συνέπειαν θὰ παρακαλέσω νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ σῶμα καὶ νὰ ἐργάζωνται εἰς τὸν ναύσταθμον, διότι εἶναι ἄδικον, καὶ δύνανται δικαστικῶς νὰ ζητήσωσι τὴν θέσιν των. Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου.

Κεφάλαιον Βʹ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ. Ναύσταθμος.

ἀπαλείφεται. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δʹ. Ναυπηγία. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Εʹ. Καταστήματα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ϛʹ. Διάφορα ἔξοδα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζʹ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ηʹ.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕως νὰ συγκεφαλαιωθοῦν τὰ ποσά, θὰ περάσωμεν τὰς πιστώσεις καὶ ἔπειτα τὸν νόμον.

§318ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐπειδὴ ὁ προϋπολογισμὸς, ὡς ἅπαντες καλῶς παρεδέχθησαν, ὤφειλε νὰ συζητηθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἐσυζητήθη, δὲν ἐπέμεινα εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξ ἀρχῆς ἐθεώρουν, ὅτι ὤφειλον νὰ πραγματοποιηθοῦν. Εὔχομαι δὲ καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἰς τὸν προσεχῆ προϋπολογισμὸν ἔχωμεν τὰς οἰκονομίας ἐκείνας, ὡς ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος· μετὰ λύπης δὲ εἶδον ἀναγεγραμμένην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσιν 40,000 δραχ. κατὰ μῆνα, ἥτις ἐπιβαρύνει τὸ ἔθνος διὰ τὴν διατήρησιν τῆς ἐλεεινῆς καταστάσεως τοῦ ναυστάθμου ἐν Σαλαμῖνι. Ὑπάρχει ἔκθεσις ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι 300,000 δρχ. ζημιοῦται τὸ ἔθνος ἐκεῖ, ἕτεραι δὲ 500,000 δαπανῶνται εἰς τὴν διασπορὰν τοῦ ὑλικοῦ. Συνιστῶ λοιπὸν, ὅπως κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἀπουσίας τοῦ κοινοβουλίου ληφθῇ πρόνοια καὶ εὕρωμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένην πίστωσιν......

§319ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἔχω, κύριε πρόεδρε, τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ συνάδελφός μας περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι καλῶς ἐπράξαμεν, ὅπως ἐπράξαμεν· ἐξ ἐναντίας ἐπράξαμεν κάλιστα.

§320ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀνάγκᾳ καὶ θεοὶ πείθονται.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ νομοσχέδια. Πρῶτον τὰ περὶ πιστώσεων.

§322ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τῶν πιστώσεων εἶχον δηλώσει, ὅτι θὰ φέρω ἀντίῤῥησιν, διότι νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων δὲν ἔπρεπε ν’ ἀφεθῇ τὴν τελευταίαν ὥραν, διότι εἶναι σπουδαῖον. Ἄλλως τε αἱ πιστώσεις αὗται ἀναβαίνουν εἰς πλέον τῶν 3,000,000, αἵτινες εἶναι σχεδὸν τὸ 1|12 τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ φέρω προσκόμματα, παραιτοῦμαι πάσης συζητήσεως.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 568,680 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1879. Γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν.

§324ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι, πολλὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ περὶ τῶν προκειμένων πιστώσεων, ἀλλ’ ὁ χρόνος ἀτυχῶς δὲν τὸ ἐπιτρέπει. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἤθελον εὐχηθῆ, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι τηρῆται εὐλαβέστερον ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκτάκτους καὶ ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις, τοὐλάχιστον τυπικῶς, κατὰ τὸν ὁποῖον ὅλαι αὗται αἱ πιστώσεις, συγκεφαλαιούμεναι εἰς ἓν νομοσχέδιον, ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλῃ τὸν προϋπολεγισμὸν τῶν δαπανῶν, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων ἡ Βουλὴ καὶ ποίας ἄλλας προσθέτους πιστώσεις ἔχει νὰ ψηφίσῃ, καὶ νὰ δίδηται αὐτῇ ὁ ἀνάλογος πρὸς ἐξέτασιν αὐτῶν χρόνος. Οὐδὲ τοῦτο ἐγένετο ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ εὔχομαι, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι, ὡς εἶπον, μὴ ἐπαναληφθῇ.

§325ΡΟΥΦΟΣ. Αὐτὸ εἶναι γενικὴ εὐχή. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἑξῆς νομοσχέδια εἰς γʹ. συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. 1) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δραχ. 289, 769:30 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1879. 2) Περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐκ δραχ. 163,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1878. 3) Περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι πιστώσεις ἐκ δραχ. 624,736:74 τῆς χρήσεως 1878. 4) Περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐκ δρ. 582,000 τῆς χρήσεως 1879. 5) Περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι πιστώσεις ἐκ δραχ. 1,774,146:08 τῆς χρήσεως 1879. 6) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δρ. 49,311:75 τῆς χρήσεως 1879. 7) Περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1878, 9 Μαΐου 1879 καὶ 27 Ἰουνίου 1879 Β. Διαταγμάτων, ἀφορώντων εἰς μεταβολὴν τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ἄλλο τίποτε νὰ συζητήσωμεν;

§327ΤΙΝΕΣ. Περὶ ἀποστράτων.

§328ΕΤΕΡΟΙ. Περὶ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας.

§329ΑΛΛΟΙ. Περὶ θητείας.

§330ΖΑΝΟΣ. Περὶ θηραϊκῆς γῆς.

§331ΠΟΛΛΟΙ. Κατὰ σειράν.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι· κατὰ σειράν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν προσθήκην καὶ ἄλλων Ἑλληνικῶν λιμένων εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς διευθύνσεως τῶν Αἰγυπτιακῶν ἀτμοπλοίων.

§333ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κάμνω ὅμως ἁπλῶς τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Εἶναι τῳόντι ὀρθὸν νὰ δώσωμεν τοιαύτην ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συμβάλληται μὲ ξένας ἑταιρίας ἄνευ τῆς ἰδιαιτέρας γνώσεως τῆς Βουλῆς;

§334ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπολύτου ἀδείας. Εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν ἑταιρίαν ἐδόθη τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας κατὰ τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν Στερεὰν, παρελείφθησαν δ’ αἱ Κυκλάδες, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ προστεθῶσιν.

§335ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ τὸ ὁρίσωμεν.

§336ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· εἶναι καλὸν ν’ ἀφεθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ κάμῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς ἑταιρίας.

§337ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀρχῆς. Πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, ὥστε νὰ δίδωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα ἀπολύτως νὰ κάμνῃ μὲ τὰς ἑταιρίας τοιαύτας συμβάσεις ἢ προσθήκας, χωρὶς νὰ ὑποβάλλῃ αὐτὰς εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς;

§338ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ λυθῇ ἀπολύτως. Ἐὰν προσεδόκα τὸ Κράτος μεγάλην ὠφέλειαν, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀφήσωμεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅταν ὅμως προσδοκᾷ μόνον μικρὰ πράγματα, τότε δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ περὶ τούτου. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία παραχωρεῖ διὰ τούτου τὴν ἀκτοπλοΐαν κατὰ τὰς Κυκλάδας νήσους εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀλλὰ δὲν δίδει ὁριστικῶς τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἑταιρίαν· ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὕτη κάμῃ σύμβασιν καὶ κατορθώσῃ οὕτω νὰ καταστήσῃ ὑποχρεωτικὰς εἰς τὴν ἑταιρίαν τὰς προσεγγίσεις, διότι ἡ κυρία διάταξις, τὴν ὁποίαν θέλομεν ζητήσει παρ’ αὐτῆς εἶναι μόνον τὸ ν’ ἀναλάβῃ ὡς ὑποχρέωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος παρεχώρησεν εἰς αὐτὴν ὡς δικαίωμα.

§339ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἐξήγησις αὕτη νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§340ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Παρακαλῶ, εἰς τὴν συγκοινωνίαν αὐτὴν νὰ περιλάβῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τὴν Κάρυστον. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Αὐτὸ μένει. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν τεθέντων εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν.

§342ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Τὸν λόγον. (Θόρυβος.)

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσωμεν;

§344ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§345ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου. Αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ὅλως περιττὸς καὶ ἄσκοπος, διότι ἕν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον δὲν στηρίζεται εἰς νόμον, κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἐξεδόθη καὶ ἔθεσεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους εἰς ἀποστρατείαν· καὶ δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ ἄλλο Διάταγμα νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ, καὶ ὅτι εἶναι παράνομον τὸ διάταγμα, τὸ εἶπον τὰ δικαστήρια. Τώρα δὲ νομιμοποιεῖτε διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, νομιμοποιεῖτε δηλαδὴ τὴν παρανομίαν. Εἰς δὲ τὸ τρίτον ἄρθρον τί λέγει τὸ νομοσχέδιον; Χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους ἔθεσεν εἰς ἀποστρατείαν, τοὺς φέρει εἰς τὴν θέσιν νὰ ἐξετασθῶσιν ἐνώπιον τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἄρα ἐμμέσως ἀναγνωρίζει, ὅτι τὸ Διάταγμα αὐτὸ νομίμως τοὺς ἔθεσεν εἰς ἀποστρατείαν. Εἶναι τοῦτο σύμφωνον πρὸς τὸν νόμον περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν; Ὀφείλει προηγουμένως νὰ ὑπάρξῃ ἔκθεσις τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἔκθεσις τοῦ Σώματος, πρὶν γείνῃ αὐτὴ ἡ διαδικασία. Πῶς θέλετε διὰ μιᾶς ἀποφάσεώς σας, τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε νόμον τὴν τελευταίαν ἡμέραν, νὰ εἴπητε νὰ μετατεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν; Δὲν ἀρνοῦμαι νὰ μετατεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν, ἀλλὰ διὰ Διατάγματος. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ τύχη αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἐὰν μεταβῶσιν εἰς ἐνέργειαν; Ἀναγνώσατε τὸ 5 ἄρθρον, καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐξαρτῶνται ἀπὸ μόνην τὴν θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁ νόμος εἶναι μάταιος καὶ ἄσκοπος, καὶ εἶμαι καὶ κατὰ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ. Σεῖς κάμετε ὅ,τι θέλετε. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἄρθρον 1.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει προσθήκη τοῦ κ. Βαλτινοῦ, ὅτι «ἡ διάταξις τῆς προηγουμένης παραγράφου ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ὅσοι ἐζήτησαν νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν ἐντὸς τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου 1878.»

§347Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλοι;

§348ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἷς εἶναι μόνον.

§349ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Τότε ὅλοι οἱ ἀπόστρατοι θὰ ζητήσωσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις των.

§350Α. ΡΟΥΚΗΣ. Τινὲς, ὡς ὁ ἀξιότιμος κ. Γενίσαρλης, ἠναγκάσθη παρὰ τὴν θέλησίν του, ἵνα ζητήσῃ νὰ τεθῇ εἰς ἀποστρατείαν. Εἶναι ἄδικον νὰ λείπωσι τοιοῦτοι βαθμοφόροι ἀπὸ τὸν στρατόν. (Θόρυβος.)

§351ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἀδίκως ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν ὁ Ἠπίτης, εἷς τῶν καλλιτέρων ἀξιωματικῶν. Ὁ Γενίσαρλης ἐζήτησε τὴν ἀποστρατείαν του, διότι ἠδικήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§352ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βαλτινοῦ ἀποβλέπει εἰς ἕνα ἀξιωματικόν. (Θόρυβος.)

§353Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ τὴν τροπολογῶ· λέγω, ὅτι ὅλοι πρέπει νὰ ἐπανέλθουν.

§354ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ἐὰν ἀνοίξητε αὐτὴν τὴν θύραν, στρατὸν δὲν ἔχετε. (Θόρυβος.) (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βαλτινοῦ, γίνεται δὲ δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1.) Ἄρθρον 2.

§355ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἔχει ὡς βάσιν, ὅτι ἡ πρᾶξις, διὰ τῆς ὁποίας ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ, δὲν ἦτο νόμιμος, ἑπομένως οὔτε ἀφῄρεσεν, οὔτε ἔδωκε δικαιώματα. Σήμερον λοιπὸν πρέπει, ἐπαναφέροντες αὐτοὺς, νὰ τοὺς ἐπαναφέρωμεν μὲ ὅσα δικαιώματα τότε εἶχον, τὸ μεγαλείτερον δὲ δικαιώμά των ἦτο ἡ ἀρχαιότης· ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο στεροῦνται τῆς ἀρχαιότητός των, ὅπερ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον.

§356ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν ἐνόησε καλῶς τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ νόμος ΧΟΔʹ ὁ ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου θεωρηθεὶς ὡς μὴ ἰσχύων, διότι δὲν εἶχε δημοσιευθῆ ἐγκαίρως, θεωρεῖται καὶ παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς μὴ ἰσχύων, καὶ ἑπομένως ἐφαρμόζεται τὸ νομοσχέδιον πρὸς πάντας, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀποφάσεις, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπετάθησαν εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπετάθησαν, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδικαιώθησαν, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ λόγους τυπικοὺς εἶδον ἀποῤῥιπτομένας τὰς ἀγωγάς των· διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς δικαιοσύνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ΧΟΔʹ νόμος δὲν ἦτο δημοσιευμένος, ὅτε πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν. Ἰδοὺ ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς ἀναγνωρίσεως ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ὅτι ὁ νόμος ΧΟΔʹ δὲν ἰσχύει διὰ τοὺς ἀποστράτους· αἱ συνέπειαι εἶναι, ὅτι πρέπει πάντες νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν κατάστασιν, ἣν εἶχον, ὅτε ὁ νόμος οὗτος δὲν ὑφίστατο. Κατὰ τὸν νόμον τὸν κείμενον, ὁ ἀξιωματικὸς ἀποστρατευόμενος, ἐὰν ἔχῃ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, προβιβάζεται, καὶ τοιοῦτον προβιβασμὸν ἔλαβον πάντες ὅσοι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ΧΟΔʹ νόμου ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν ἐκ τῶν ἐχόντων δεκαετῆ ὑπηρεσίαν· οὗτοι ἐπανέρχονται εἰς τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον πρὶν ἢ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν· καὶ ἕως ἐδῶ ἔχει καλῶς. Ἀλλ’ ὑπάρχει τι, ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον συμβαίνει σημαντικὸν ἀδίκημα· ὅσοι μὴ ἔχοντες δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, ἐτέθησαν δυνάμει τοῦ νόμου ΧΟΔʹ εἰς ἀποστρατείαν, ἐπροβιβάσθησαν διὰ Βασιλ. Διατάγματος πρὶν τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν· ἐνῷ δὲ ἤδη ἐπανέρχονται εἰς τὴν ἐνέργειαν, ἐπανέρχονται εἰς τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἀπέκτησαν διὰ τοῦ Βασιλ. Διατάγματος. Συμβαίνει ἄρα τὸ ἄτοπον, ὅτι ὅσοι εἶχον ὑπηρεσίαν ἀνωτέραν τῆς δεκαετοῦς ἐπανέρχονται εἰς βαθμὸν κατώτερον, ἐνῷ οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν κατωτέραν τῆς δεκαετοῦς, ἐπανέρχονται εἰς βαθμὸν ἀνώτερον.

§357Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐδόθη ὁ λόγος τούτου· ἐτέθησαν εἰς τὸν βαθμὸν αὐτὸν, διότι ἐπρόκειτο νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν. Ὑπάρχει ἔκθεσις.

§358ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ διάταγμα περιέχει τὴν ἐξήγησιν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, διότι δὲν ἔχει νόμιμον κῦρος· εἶναι ὁ λόγος τοῦ προβιβασμοῦ. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν ἤθελε νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν τοῦτο, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἄλλως, ἢ νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ ἀποστρατευθέντες καὶ ὅσοι εἶχον κατωτέραν τῆς δεκαετοῦς ὑπηρεσίαν ἐπανέρχονται εἰς τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον πρὸ τῆς ἀποστρατείας (θόρυβος)· ἡ θεραπεία δὲ εὕρηται ἐν ἑτέρᾳ διατάξει τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐπανερχόμενοι εἰς τὸν κατώτερον βαθμὸν διατηροῦσι πάντα τὰ δικαιώματα τῆς ἀρχαιότητος αὑτῶν, τὰ ὁποῖα θέλουσι καταστῆ ἐνεργὰ ὅταν προβιβασθῶσιν. Ἑπομένως ὑφίσταται ἓν ἄδικον προσωρινόν, ἤτοι εὑρίσκονται εἰς τὸν βαθμὸν τὸν κατώτερον ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νεώτεροί των ἐπροβιβάσθησαν· ἀλλ’ εὐθὺς ὡς προβιβασθῶσι, θέλουσι λάβει τὴν θέσιν τῆς ἀρχαιότητος ἀπέναντι πάντων, τὴν ὁποίαν εἶχον πρὶν ἢ ἀποστρατευθῶσι, καὶ ἑπομένως, ὅταν ἐπέλθῃ ὁ προβιβασμὸς, οὐδὲν ὑφίσταται ἀδίκημα, διότι, ὡς ἐκ τῆς οἰκονομίας τοῦ νόμου, τὸ ἀδίκημα κατέστη προσωρινόν.

§359Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι σωστὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός· οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ προβιβάζονται κατ’ ἐκλογήν.

§360ΣΠΗΛ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέπτυξε τὸ προσγενόμενον ἀδίκημα εἰς τοὺς κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1878 προβιβασθέντας ἑπτὰ, ὀκτὼ ἀποστράτους ἀξιωματικούς, συνεπείᾳ πεπληρωμένης δεκαετίας ἀπὸ τοῦ τελευταίου βαθμοῦ των, καὶ τοὺς λόγους, δι’ οὓς τὸ ἐνεστὼς ὑπουργεῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπανορθώσῃ διοικητικῶς τὸ ἀδίκημα τοῦτο. Δέκα τῶν τεθέντων εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν, μὴ ἔχοντες συμπεπληρωμένην δεκαετίαν ἀπὸ τοῦ τελευταίου βαθμοῦ των, προεβιβάσθησαν κατ’ ἐκλογὴν, ἡ δὲ συνοδεύουσα τὸν τοιοῦτον προβιβασμόν των δικαιολογητικὴ ἔκθεσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δημοσιευθεῖσα καὶ διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφέρει, ὅτι προκαλεῖται ὁ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμός των πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ταχθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν μὲ βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ ὁποίου μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἔφερον. Πράγματι τὴν αὐτὴν τοῦ προβιβασμοῦ των ἡμέραν, ἤτοι τὴν 7 Φεβρουαρίου 1878, ἐτέθησαν κατὰ τὸν περὶ ἐκτάκτων στρατιωτικῶν μέτρων νόμον τοῦ Ἰανουαρίου 1877 εἰς ἀποστρατείαν καὶ οὗτοι, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ, οἵτινες, ἔχοντες πλήρη δεκαετίαν ἀπὸ τοῦ τελευταίου βαθμοῦ των, προεβιβάσθησαν καλῶς δυνάμει τοῦ δικαιώματος, ὅπερ διὰ τῆς ἀρχαιότητός των εἶχον κεκτημένον εἰς προβιβασμόν. Ἐννοεῖται ἐκ τῶν ὀλίγων τούτων ἐκτεθέντων, ὅτι πρὸ τοῦ τοιούτου μέτρου, ἡ θέσις τῶν ἐχόντων συμπεπληρωμένην δεκαετίαν, ἦτο κρείττων τῆς τῶν ἄλλων. Τίς ὅμως ἤθελε ποτὲ πιστεύσει, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἀναντίῤῥητον δικαίωμά των, τὸ ἐκ τῆς ἀρχαιότητός των πηγάζον, ἤθελον ἀποβῆ κατ’ αὐτῶν; τίς ἤθελε πιστεύσει, ὅτι οὗτοι ἐκ τούτου ἤθελον ἀδικηθῆ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ περιέλθωσιν εἰς θέσιν χείρονα τῶν συναδέλφων των, οἵτινες προεβιβάσθησαν ἐπίσης καὶ ἐτέθησαν δυνάμει τοῦ περὶ ἐκτάκτων μέτρων νόμου εἰς ἀποστρατείαν, ἀλλὰ δὲν εἶχον ἐν τῷ προηγουμένῳ βαθμῷ τὴν ἀρχαιότητα τῆς δεκαετίας, τὴν ὁποίαν εἶχον οὗτοι; Ἐξηγοῦμαι. Τὸ ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, ἐπιδικάζον τὰς ἀντιστοιχούσας ἀποδοχὰς εἰς τοὺς παρανόμως τεθέντας εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικούς, ἀπεφάσισεν ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας του δι’ ἐπανειλημμένων ἀποφάσεών του ἄνευ διακρίσεως κατηγοριῶν, ὅτι παρὰ τὰ νενομισμένα ἐτέθησαν οὗτοι εἰς ἀποστρατείαν, καὶ ὅτι δικαιοῦνται ἅπαντες ἀνεξαιρέτως οἱ κινήσαντες ἀγωγὰς νὰ λάβωσιν ἀποδοχὰς ἀντιστοιχούσας εἰς τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔλαβον, ὅτε ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν. Δυστυχῶς ὅμως τὸ ὑπουργεῖον, ἄλλως σκεφθὲν, διέκρινε τούτους εἰς δύω κατηγορίας· καὶ τοὺς μὲν προβιβασθέντας οὐχὶ δυνάμει ἀρχαιότητος, ἀλλὰ κατ’ ἐκλογὴν, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν, ἐδικαίωσε, συμφώνως πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ ἐφετείου, καταργῆσαν ὡς πρὸς αὐτοὺς τὰς δίκας· τοὺς δὲ προβιβασθέντας δυνάμει ἀρχαιότητος παρέπεμψεν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἰσχυριζόμενον, ὅτι οὗτοι δὲν δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἀποδοχὰς ἀντιστοιχούσας εἰς τὸν ἐνεστῶτα βαθμόν των, ἀλλὰ εἰς τὸν ὁποῖον εἶχον πρὶν ἢ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν. Δὲν κατακρίνω τὸ ληφθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέτρον τῆς καταργήσεως τῆς δίκης ὡς πρὸς τοὺς τῆς ά. κατηγορίας ἀποστράτους, διότι ἀπεδόθη δικαιοσύνη πρὸς αὐτοὺς, ἀναγνωρισθεισῶν τῶν ὑπὸ τοῦ ἐφετείου ἀποφασισθεισῶν ἐντὸς τοῦ δικαίου ἀποδοχῶν των, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τὸ αὐστηρὸν δίκαιον ἀπῄτει νὰ ἐπεκταθῇ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ ὡς πρὸς τοὺς τῆς βʹ. κατηγορίας ἀποστράτους, τοὺς προβιβασθέντας δυνάμει τῆς ἀρχαιότητός των, καὶ ὄντας εἰς κρείττονα τῶν τῆς ά. κατηγορίας θέσιν. Ἕνεκα τούτου προκαλουμένη ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα νομοθετικῶς καὶ ψηφίσῃ τὴν ἐπάνοδον τῶν τοιούτων ἀποστράτων εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ στρατοῦ, εἶναι δίκαιον νὰ λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν καὶ κάμῃ γενικὴν ἐπανόρθωσιν. Ἤθελεν εἶσθαι μεῖζον ἀδίκημα, ἐὰν γενῇ δεκτὴ ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι οἱ ἔχοντες τὸ προσὸν τῆς ἀρχαιότητος εἰς προβιβασμὸν, καὶ προβιβασθέντες δυνάμει τοῦ νόμου, δὲν δικαιοῦνται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχουσι, συνεπείᾳ τοῦ προβιβασμοῦ των, ἀλλὰ μὲ τὸν ὁποῖον εἶχον πρὸ τοῦ προβιβασμοῦ των· οἱ δὲ μὴ ἔχοντες δεκαετίαν ἐν τῷ πρώτῳ βαθμῷ καὶ προβιβασθέντες πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν, θέλουσιν ἐπανέλθει μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔλαβον προβιβασθέντες. Τοιοῦτόν τι εἶναι ἀδίκημα προφανέστατον, γινόμενον πρὸς ἀξιωματικοὺς ἐντίμως ὑπηρετήσαντας τὴν πατρίδα, καὶ ἀποκτήσαντας τοὺς βαθμούς των διὰ τῆς ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων των, διὰ τῆς ἀκηλιδώτου ὑπηρεσίας των, διὰ τῶν ἐπιστημονικῶν γνώσεών των καὶ λοιπῶν ἐξαιρετικῶν προσόντων των. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις εἶναι ὁ αἴτιος τῆς καταστάσεως ταύτης διὰ τῆς παρανόμου πράξεώς του, καὶ ὅστις δικαίως δὲν ἔπρεπε νὰ παρακάθηται ἐνταῦθα, ἀλλὰ νὰ ἦναι ἀλλαχοῦ διὰ λόγους πασιδήλους, εἶπεν, ὅτι οἱ προβιβασμοὶ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν γίνονται κατ’ ἐκλογὴν καὶ οὐχὶ κατ’ ἀρχαιότητα. Ἀναγνωρίζω τοῦτο, ἀλλ’ ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ περὶ προβιβασμοῦ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ Β. Διάταγμα, θέλετε ἴδει, ὅτι οὗτος, ὡς τοῦτο ῥητῶς ἀναφέρει, προεβιβάσθη κατ’ ἀρχαιότητα, διότι καὶ τὸ θράσος ἔχει ὅρια· ἑπομένως, ὅσον καὶ ἂν εἶχε θράσος, δὲν ἠδύνατο νὰ προβιβάσῃ ἑαυτὸν κατ’ ἐκλογὴν, ἀπέναντι τοῦ ἀδελφοῦ μου, ὄντος οὐ μόνον ἀρχαιοτέρου του, ἀλλὰ καὶ ἐπιστημονικῶς ἀνωτέρου του, ὡς τελειοποιήσαντος ἐν Γαλλίᾳ τὰς σπουδὰς του, μετ’ ἐπαίνων τῶν καθηγητῶν του καὶ στρατιωτικῶν διοικητῶν τῶν ἐκεῖ ἐκπαιδευτικῶν καταστημάτων, καὶ τέλος ὑπηρετήσαντος ἐντιμότατα καὶ ἀκριβέστατα εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, αἵτινες τῷ ἀνετέθησαν. Ὁ λόγος τῆς ἀρχαιότητος ἀπέναντι τοῦ κ. Πετιμεζᾶ εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις ἔφερε τὸν ἀδελφόν μου εἰς τὴν ἀποστρατείαν, διὰ νὰ διευκολύνῃ τὸν κ. Πετιμεζᾶν εἰς τὸν κατ’ ἀρχαιότητα προβιβασμόν του. Διότι ὁμολογουμένως μετὰ τὸν ἀδελφόν μου ἤρχετο ἐν τῷ σώματι τῶν Γεν. ἐπιτελῶν τὴν σειρὰν ἀρχαιότερος ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅστις προεβιβάσθη ἑπομένως δυνάμει ἀρχαιότητος, κατὰ τὴν ῥητὴν φράσιν τοῦ περὶ τοῦ προβιβασμοῦ του Β. Διατάγματος τῆς 7 Φεβρουαρίου 1878. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς διεφιλονείκει τὴν ἀρχαιότητα τοῦ ἀδελφοῦ μου ἀπὸ τῆς Ὑπουργείας τοῦ μακαρίτου Βότσαρη. Ἐπανειλημμένως, κατ’ αἴτησιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, συνεστήθησαν ἀπὸ δωδεκαετίας ἐπιτροπαὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τούτου. Πᾶσαι δ’ αὗται ἀπεφάνθησαν, ὅτι ὁ ἀδελφός μου εἶναι ἀρχαιότερος, καὶ δικαίως φέρεται ὡς τοιοῦτος εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἐλέγχους. Ὁ ἀδελφός μου πρὸς τούτοις καὶ ὁμολογουμένης ἱκανότητος εἶναι, καὶ πολλοὶ ἀξιωματικοὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων διαπρέποντες διετέλεσαν μαθηταί του, ὡς καθηγητοῦ ἐν τῇ στρατιωτικῇ σχολῇ. Διατελῶν ὑποδιοικητὴς τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς ὁ ἀδελφός μου, ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του εὐσυνειδήτως, παρακολουθῶν ἐπιμελῶς τὴν ἐκπαίδευσιν τᾶν μαθητῶν καὶ πράττων ὅ,τι πρόσφορον καὶ ἔννομον· ὁ δὲ κ. Χ. Ζυμβρακάκης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὸν σχηματισμὸν τῶν ἀρχηγείων τὸ 1877 ἐκτιμῶν τὰς γνώσεις, ἱκανότητα καὶ ζῆλον τοῦ ἀδελφοῦ μου, ἔκρινεν, ὅτι διὰ τὰς περιστάσεις τὰς τότε ἤθελεν εἶσθαι ἐπωφελέστερος εἰς ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν ἐνεργητικήν. Ἕνεκα τούτου προεκάλεσε τὸν διορισμόν του ὡς ἀρχηγοῦ τοῦ ἐπιτελείου τοῦ ἀρχηγείου τοῦ στρατοῦ τῆς δυτικῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν δὲν ἦτο ἱκανὸς διὰ τὴν ἐνεργητικὴν τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίαν, πῶς ὁ κ. Χ. Ζυμβρακάκης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ἀπέστειλεν ἀρχηγὸν τοῦ ἐπιτελείου; Τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι καὶ ἱκανὸς ἦτο καὶ τὸ καθῆκόν του κάλλιστα ἐξεπλήρου, παρακολουθῶν ἐν ὥρᾳ σφοδροτάτου χειμῶνος τὸν προϊστάμενόν του ἀρχηγὸν τοῦ στρατοῦ τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος εἰς τὰ διάφορα μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἀπῄτει τὴν ἐκ διαλειμμάτων μετάβασίν του, καὶ μὴ διαμένων εἰς ἓν μόνον μέρος, ἀλλὰ μεταβὰς καὶ εἰς Πάτρας, καὶ εἰς Μεσολόγγιον, καὶ εἰς Καρπενήσιον, καὶ εἰς Βραχώριον καὶ τέλος εἰς τὸ ἐν Ἀράπῃ συγκεντρωμένον στρατόπεδον καὶ καὶ οὐδαμῶς καθυστερήσας. Ἀπέναντι τοιαύτης ἐντίμου διαγωγῆς προκαλούσης ἔπαινον, ἠμείφθη διὰ τῆς εἰς ἀποστρατείαν μεταθέσεώς του πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἄρῃ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Πετιμεζᾶς ἐκ τοῦ μέσου αὐτὸν, ὡς ἀρχαιότερόν του. Διότι δὲν ἠδύνατο νὰ προβιβασθῇ κατ’ ἐκλογὴν, ὡς μὴ ἔχων τοιαῦτα προσόντα ἀνώτερα τοῦ ἀδελφοῦ μου, ἀλλὰ πολλῷ ὑποδεέστερα. Σημειωτέον, ὅτι καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος δι’ ἡμερησίας διαταγῆς του, κοινοποιῶν τῷ ὑπ’ αὐτὸν στρατῷ κατὰ τοὺς κανονισμοὺς τὴν εἰς ἀποστρατείαν μετάθεσιν τοῦ ἀδελφοῦ μου, τῷ ἐξέφραζεν ἐπαίνους καὶ τὴν εὐαρέσκειάν του διὰ τὴν μετὰ ζήλου καὶ ἀκριβείας ἐκπλήρωσιν τῆς ἀνατεθειμένης αὐτῷ ὑπηρεσίας. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1878 ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ σπουδαῖον τῶν τότε περιστάσεων, ἔκρινε δέον νὰ περιβάλῃ τὴν τότε Κυβέρνησιν μὲ ἔκτακτον ἰσχύν. Ὅθεν ἐπεψήφισε τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτων στρατιωτικῶν μέτρων, καὶ ἔδωκε τῇ Κυβερνήσει πλήρη ἐμπιστοσύνην, πεποιθυῖα, ὅτι αὕτη ἤθελε πράξει ὅ,τι αἱ ἔκτακτοι σπουδαῖαι τῆς πατρίδος περιστάσεις ἤθελον ἀπαιτήσει πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ. Ὁ νόμος οὗτος, δίδων μεγάλην τῇ Κυβερνήσει ἐμπιστοσύνην, ἦτον ἀληθῶς δρακόντιος, ἀλλ’ ὑπέθετε καὶ συνείδησιν ἐκ μέρους ταύτης. Οἱ νόμοι, ὅσον καὶ ἂν ἦναι αὐστηροὶ, ὑποθέτουσι πάντοτε εὐσυνειδησίαν ἐκ μέρους τῶν ἐκτελεστῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσίν των. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι τρεῖς τῶν τότε κυρίων Ὑπουργῶν, ὁ τότε Πρωθοπουργὸς, ὁ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ ὁ τῶν Οἰκονομικῶν, ἅμα λαβόντες γνῶσιν τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κυρίου Πετιμεζᾶ καταλόγου τῶν ἀποστρατευτέων ἀξιωματικῶν, δυνάμει τοῦ περὶ ἐκτάκτων μέτρων στρατιωτικοῦ νόμου, ἀντέτεινον προτείναντες, ὅτι πολλοὺς τῶν σημειουμένων ὡς ἀποστρατευτέων γνωρίζουσιν ἱκανούς, καί τινας ἱκανωτάτους διὰ καθηγεσίας, φρουραρχικὰς καὶ ἄλλας στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, ἐὰν παραδεχθῇ τις, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοὶ διὰ τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν. Ὁ ὑπουργὸς ὅμως τῶν Στρατιωτικῶν κ. Πετιμεζᾶς, ἐμμένων εἰς τὴν πρότασίν του καὶ κατορθώσας νὰ καταρτίσῃ πλειονοψηφίαν διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν δύο προσληφθέντων ἀξιωματικῶν, ἠδίκησεν ἱκανοὺς καὶ ἐντίμους ἀξιωματικοὺς διὰ τῆς εἰς ἀποστρατείαν μεταθέσεώς των, διεκδικῶν ἴδια πάθη, ἢ ἐπωφελούμενος αὐτὸς οὗτος, ὡς ἐξέθηκα, ἐκ τῆς εἰς ἀποστρατείαν μεταθέσεώς τινων. Ἐπειδὴ ἡ ὥρα ἐπείγει καταπαύω, παρατηρῶν, ὅτι καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ ὁ ὀρθὸς λόγος ἀπαιτεῖ νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ ἀδίκημα γενικῶς ὡς πρὸς ὅλους τοὺς ἀποστρατευθέντας· ἐπὶ τούτῳ δὲ προτείνω νὰ τροποποιηθῇ τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 2ον. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐπανέρχονται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, διατηροῦντες μεταξὺ τῶν συναδέλφων των τὴν σχετικὴν ἀρχαιότητος καὶ βαθμολογίας τάξιν, ἣν εἶχον πρὸ τῆς εἰς ἀποστρατείαν ἢ ἀργίαν μεταθέσεώς των.»

§361Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν, ἐνεγράφησαν εἰς τὸν κατάλογον.... (Θόρυβος.)

§362ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Τοὺς ἠδίκησες.

§363Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν δὲ κατάλογον τὸν ὑπέγραψεν ὁ στρατηγὸς Σμολένσκης....(Θόρυβος.)

§364ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ ἑτοιμασθῶσι τὰ πρακτικά, κύριε Πρόεδρε.

§365Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ζητῶ τὴν ἀναβολήν. (Θόρυβος.)

§366ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι πρόδηλον, ὅτι αὔριον δὲν θὰ γείνῃ συνεδρίασις· παρακαλῶ ἑπομένως, ἵν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§367ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§368ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Προτείνω, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀπονείμῃ τὰς εὐχαριστίας αὑτῆς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον.

§369ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν τρία νομοσχέδια περὶ ποιμνιοβοσκῆς.

§371ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§372ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, καὶ πρέπει ν’ ἀναγνωσθῶσι.

§373ΤΙΝΕΣ. Μόνον τῆς Ἰθάκης.

§374ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ τῆς Ζακύνθου τότε.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸν νόμον τῶν ἐξόδων. (Ἐπιψηφίζεται δι’ ἀναστάσεως. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκταὶ εἰς γʹ συζήτησιν αἱ προτάσεις νόμων περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ποιμνιοβοσκῆς ά) ἐν Ζακύνθῳ καὶ βʹ ἐν Ἰθάκῃ.)

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ποιμνιοβοσκῆς ἐν τῇ νήσῳ Κεφαλληνίᾳ. (Θόρυβος.)

§377Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ οἱ Βουλευταὶ Κεφαλληνίας οἱ προτείναντες. (Θόρυβος.) Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ ποιμνιοβοσκῆς τῆς Κεφαλληνίας, πρῶτον, διότι οἱ προτείναντες δὲν εἶναι ἐδῶ, δεύτερον, διότι οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν Κεφαλληνίας δὲν εἶναι παρόντες ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ τρίτον, διότι εἶναι τρία διάφορα νομοσχέδια περὶ τοιούτου ἀντικειμένου. Εἶμαι ἐναντίος αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, διότι παραβλάπτει τὴν δημοτικὴν ἰδιοκτησίαν καὶ ἐπέρχεται σύγχυσις μεταξὺ τῶν νόμων, καὶ θὰ γείνῃ ἕνας τραγέλαφος.

§378ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναβληθῇ. (Θόρυβος.)

§379ΑΝΤΥΠΑΣ. Τότε ἂς ἀναβληθῇ.

§380Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Κεφαλληνίας.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τότε ἀναβάλλεται. (Θόρυβος.)

§382Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, σύμφωνα πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν εἴχαμεν δώσει κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς παρούσης συνόδου.... (Θόρυβος.)

§383ΤΙΝΕΣ. Τὸ νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε.

§384Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Πάλιν ὀπίσω; (Θόρυβος.) Θέλετε νὰ κάμετε ἓν πρᾶγμα ἐναντίον τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, ἐναντίον τῆς δημοτικῆς περιουσίας, καὶ θὰ κάμετε τραγέλαφον. Ἐὰν θέλετε νὰ δυσφημισθῇ ἡ Βουλή, κάμετέ το.

§385ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ γείνῃ. (Θόρυβος.) (Ἐπιψηφίζεται ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ποιμνιοβοσκῆς ἐν τῇ νήσῳ Κεφαλληνίᾳ.)

§386ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Πάντες ἐταξειδεύσατε μὲ ἀτμόπλοια, καὶ ὅταν τὸ θέρος ἵστασθε ἐπὶ τοῦ καταστρώματος, ἀναπνέετε τὴν αὔραν, καὶ εὐχαριστεῖσθε· ἀλλὰ βλέπετε ἀνερχομένους ὡς ἐκ τοῦ ᾅδου ἓν εἶδος ἡφαιστείων ἀνδρῶν, ἐῤῥυπωμένων ὑπὸ τῶν γαιανθράκων, οἵτινες σᾶς ἐμπνέουν ἓν εἶδος φρίκης. Τίνες εἶναι οὗτοι; εἶναι νεοσύλλεκτοι. Ὁ νόμος περὶ νεοσυλλεξίας θέλει ὑπαγάγει εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν νέους, ἄγοντας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ποῖος λοιπὸν εἶναι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν τῶν κληρωτῶν θέλετε προσδιορίσει τοὺς μὲν νὰ ἐκτελῶσιν αὐτὴν τὴν ἡφαίστειον ὑπηρεσίαν, τοὺς δὲ νὰ ὁρίσητε διὰ τὰ ἄρμενα; Ἐν μὲν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς ἔχετε τὸ ἀνάστημα· ἀλλ’ ἐν τῷ ναυτικῷ πῶς θέλετε κατατάξει τούτους; Περὶ τούτου προνοεῖ ὁ νόμος περὶ συστάσεως μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Κυρίως ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἀφορᾷ εἰμὴ εἰς τὴν κατάταξιν ἐθελοντῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τὴν ἡφαίστειον, οἵτινες, ἕνεκα τῆς πολυχρονίου διαμονῆς, νὰ δύνανται μίαν τυχὸν παράλειψιν τοῦ μηχανικοῦ νὰ τὴν ἀναπληρώσωσιν. Ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι λίαν συμφέρον, καὶ εἶναι εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ νὰ ἐπιψηφισθῇ.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή;

§388ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§389ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§390ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἄλλη ἐργασία. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφθάσαμεν σὺν θεῷ εἰς τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν μας. Πρὶν ἀποχωρισθῶμεν, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ σᾶς ἐκφράσω τὴν ζωηρὰν εὐγνωμοσύνην μου, διὰ τὴν εἰλικρινῆ ὑποστήριξιν, ἧς παρ’ ἑνὸς ἑκάστου καὶ παρ’ ὅλων ὁμοῦ ἔτυχον καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Συνόδου, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῆς ὑψηλῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐνεπιστεύθητε Ἐκ τῶν πολυαρίθμων νομοσχεδίων καὶ προτάσεων, ἅτινα εἰσήχθησαν ἐπὶ τῆς Συνόδου ταύτης, ὀλίγα ἔτυχον ὁριστικῆς ἐπιψηφίσεως, τὰ δὲ πλειότερα ἔμειναν ἐκκρεμῆ, διότι αἱ συζητήσεις, ἐμβριθεῖς καὶ σπουδαῖαι, ὑπῆρξαν λίαν μακραὶ καὶ παρατεταμέναι· ἀλλ’ ἐὰν ἐκ τῶν τοιούτων συζητήσεων παρεκωλύθη ἐν μέρει ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τοῦ Σώματος, διεφωτίσθησαν ὅμως ἀφ’ ἑτέρου πλείονα ὅσα πολιτικὰ καὶ κοινωνικὰ ζητήματα, τοῦτο δὲ, οὐδόλως ἀμφιβάλλω, θέλει διευκολύνει τὰ μέγιστα τὴν Βουλὴν, ὅπως κατὰ τὰς ἑπομένους Συνόδους ἐπιψηφίσῃ πολλὰ οὐσιώδη καὶ ἀναγκαῖα διὰ τὴν πρόοδον καὶ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἔθνους νομοθετήματα. Ἀποχαιρετῶν ὑμᾶς, φίλοι συνάδελφοι, εὔχομαι νὰ ἰδωθῶμεν καὶ πάλιν ἐν ὑγείᾳ εἰς τὸν ἐθνικὸν τοῦτον περίβολον. (Χειροκροτήματα ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις.)

§391ΦΙΛΗΜΩΝ. Πιστεύω, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν γνώμην ὅλων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, προτείνων, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὰς εὐχαριστίας της πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον, διὰ τοὺς κόπους, τοὺς ὁποίους κατέβαλε, καὶ διὰ τὴν ἄκραν ἀμεροληψίαν, μεθ’ ἧς ἐξεπλήρωσε τὰ προεδρικὰ αὑτοῦ καθήκοντα. Προσέτι πρὸς τοὺς ἀντιπροέδρους καὶ γραμματεῖς τὰς αὐτὰς εὐχαριστίας.

§392ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά.)

§393ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀναγινώσκει:

«ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, κηρύττομεν τῆς λῆξιν τῆς Αʹ. Συνόδου τῆς Ηʹ. Βουλευτικῆς Περιόδου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ συμβουλίου, Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, προσωρινῶς δὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, θέλει κοινοποιήσει τὸ παρὸν Διάταγμα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 17 Ἀπριλίου 1880.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ.»

Χειροκροτήματα ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις. Οἱ κ. κ. Βουλευταὶ ἀπέρχονται. (Ὥρα 7½ μ. μ.)