1880.03.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 91

τῆς 20 Μαρτίου 1880.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΡΙΚΑΚΗΣ. Προκειμένου, κύριοι, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῆς γῆς, ἐθεώρησα καλὸν πρὸ τῆς συζητήσεως νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν ἐν εἴδει τροπολογίας, ὅπως τυπωθῇ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν. Ἡ πρότασίς μου ἀκολουθεῖ τὸ αὐτὸ σύστημα, καταργεῖ τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν σύστημα καὶ ἐπιβάλλει τὸν φόρον διὰ τοῦ συστήματος τοῦ διανεμητικοῦ, ἐλαττώνουσα τὸ ὑπάρχον ποσὸν τῶν 7% εἰς 5%. Ἡ πρότασις αὕτη παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, ἵνα τὴν λάβουν ὑπ’ ὄψιν οἱ κύριοι Βουλευταί. Κατὰ τὴν συζήτησιν θέλω ἀναπτύξει τοὺς λόγους ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου τῆς τροπολογίας, ἣν ὑποβάλλω.

§2Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ναυτιλιακῶν διπλωμάτων τῶν ἐμπορικῶν πλοίων καὶ ἕτερον περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1880.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῶσιν.

§4ΤΖΑΝΕΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὅσον ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα τὴν Ἐκκλησίαν καὶ τὸν κλῆρον αὐτῆς, ἐπιτελοῦντα τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον ἐντὸς τῶν ὅρων καὶ τῶν κανόνων, τοσαύτην ἀγανάκτησιν πρέπει νὰ αἰσθάνηταί τις ὁπόταν βλέπῃ αὐτὸν παρεκτρεπόμενον τῶν ὑπὸ τῶν κανόνων διαγραφομένων ὁρίων. Θ’ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν πρᾶξίν τινα, ἥτις ἀπὸ πολλοῦ σκάνδαλον ἐγένετο ἐν τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ. Ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι ἐπέμβασις τοῦ ἱεράρχου ἁγίου Οἰτύλου εἰς τὰ δικαιώματα τῆς πολιτικῆς Ἀρχῆς· οὗτος, ὡς ἄλλος Monsegneur, συνέλαβε τὴν ἰδέαν νὰ ἁρπάσῃ μίαν Μονὴν, καὶ ἐπὶ τούτῳ ὑπέβαλε πρότασιν εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, ἥτις δὲν ἠξεύρω πῶς, κύριοι Βουλευταὶ, ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ συνάμα διέταξε νὰ παραδοθῶσι τὰ κλεῖθρα τῆς Μονῆς καὶ τοῦ ναοῦ τῆς Ἁγίας Τριάδος, κειμένης εἰς τὸν δῆμον Καλαμῶν. Τὸ Μονίδριον τοῦτο, κύριοι, εἶναι ἐκ τῶν διαλελυμένων, ἐπωλήθη καὶ ἠγοράσθη ὑφ’ ἑνὸς καλογήρου, καλουμένου Βησαρίωνος Στριφτόμπολα, ὡς Μονίδριον κείμενον εἰς τὸν δῆμον Καλαμῶν. Ὁ ἅγιος Οἰτύλου δὲν ἔχει δικαιοδοσίαν εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν. Ἡ διαταγὴ ἐξετελέσθη, ἀλλ’ ὁ καλόγηρος ὁ ἰδιοκτήτης ἠπειλήθη ἀπὸ τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Γιαννίτσης νὰ μὴ παραδώσῃ τὰ κλεῖθρα, καὶ ἀπέσχε νὰ παραδώσῃ αὐτά. Τὸ χείριστον πάντων εἶναι, κύριοι, ὅτι διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς ἀρνήσεως ὁ δυστυχὴς καλόγηρος πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ ἐπισκοπικὸν δικαστήριον, καὶ νὰ ὑποστῇ καὶ πάλιν τὴν ποινὴν τῆς ἐξορίας, ἀφοῦ τοιαύτην ὑπέστη καὶ ἄλλοτε. Ἐνταῦθα ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος φίλος μου καὶ Βουλευτὴς Πάλης κ. Ἰακωβάτος, εἰπὼν, ὅτι οὐδεὶς ἔχει ἀσφάλειαν ἀπέναντι τοιούτων ἀνθρώπων. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη διατρέχει τὸ δεύτερον αὐτῆς στάδιον ἤδη, καὶ γινώσκω καλῶς, ὅτι τὰ ἔγγραφα πρόκειται νὰ σταλῶσιν ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν· παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι ἂν ὄχι ἄλλο, τολμῶ εἰπεῖν, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος θέλει δυνηθῆ ν’ ἀφαρπάσῃ τὴν περιουσίαν τοῦ πτωχοῦ καλογήρου Βησαρίωνος, καὶ θὰ ἀντιταχθῇ βίᾳ, ὁπόταν ὁ νόμος δὲν ἐπαρκῇ νὰ προστατεύσῃ τὴν τιμὴν καὶ τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν. Ἐπιμένει ὁ ἅγιος ἐπίσκοπος Οἰτύλου ν’ ἀρπάσῃ τὴν Μονὴν ἐκείνην, ἥτις δὲν ἀνήκει εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ἐπισκοπῆς του, διότι, ἐὰν ἀνῆκεν εἰς αὐτὴν, τότε εἶχε δικαίωμα νὰ ἐπιβλέψῃ ἐπὶ τοῦ ναοῦ· ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἀνήκει εἰς αὐτὴν, δὲν θὰ πράξῃ ἢ πρᾶξιν αὐθαίρετον καὶ ἄδικον.

§5ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ ἐπίσκοπος Καλαμῶν τί κάμνει;

§6ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐπίσκοπος.

§7ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὑποβάλλω τροποποίησιν τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου καὶ σχέδιον νόμου περὶ τῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§9Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα συναινέσῃ, καὶ τὴν Βουλὴν ἵνα ἐγκρίνῃ, ὅπως ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον νομοσχέδιον, ὅπερ ἐνδιαφέρει ἐν γένει τὴν κοινωνίαν, προκειμένου περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐψηφίσαμεν ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης δύω ἢ τρεῖς συμβάσεις δι’ ἑταιρίας ἢ ἄτομα ἀναδεχόμενα τοιαῦτα ἔργα, καὶ ἔχομεν πάλιν δύω ἢ τρεῖς ἄλλας συμβάσεις, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον γενικὸν, δι’ οὗ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ παρέχῃ αὐτὴν τὴν εὐκολίαν εἰς οἱανδήποτε ἑταιρίαν ἢ ἄτομον. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἐπιψήφισις τοῦ ὁποίου θέλει οἰκονομήσει καὶ τὸν χρόνον τοῦ Κοινοβουλίου.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, οὐδεμίαν· εἶναι μάλιστα καὶ δύω ἄλλα νομοσχέδια.

§11ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Νὰ ἐγγραφῶσιν ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, καὶ τὰ νομοσχέδια περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δενδροφθορῶν, καὶ περὶ ἐγκρίσεως τῶν θαλασσοπλοϊκῶν συμβάσεων μετὰ τῶν ἑταιριῶν Παπαγιάννη, Πεταλᾶ καὶ Γουδῆ, μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς καὶ μετὰ τοῦ Γιαλούση.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, νὰ τεθῶσιν αὐτὰ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§13ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπεβλήθησαν τρεῖς συμβάσεις, αἵτινες ἀφορῶσιν ὡρισμένων μερῶν τὴν συγκοινωνίαν καὶ πλησίον τοῦ Πειραιῶς. Φρονῶ, ὅτι πρὶν ὑποβληθῇ γενικὴ σύμβασις ἐν γένει περὶ συγκοινωνίας τοῦ Κράτους, δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ τοιαύτη σύμβασις μερικὴ, διότι ἐνδεχόμενον νὰ προσκρούσῃ εἰς τὴν γενικὴν σύμβασιν. Δὲν πρόκειται νὰ ζητήσωμεν σήμερον συγκοινωνίαν δι’ ἑνὸς ἀτμοπλοίου, πρόκειται περὶ τῆς συγκοινωνίας ὅλου τοῦ Κράτους.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν νομοσχεδίων λέγετε ταῦτα.

§15ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Φρονῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ σύμβασις περὶ τῆς ἀτμοπλοΐας τῆς Σύρου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη σύμβασις. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Ϛʹ. τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς δὰ τὸν Εʹ. Βουλευτὴν Σύρου ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, ν’ ἀναγνωσθῇ.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκεται. «Τὸ Ζʹ. Τμῆμα τῆς Βουλῆς Λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ πέμπτου Βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Σύρου ἀφορῶντα ἔγγραφα, Παρατηρεῖ, ὅτι, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν πρακτικῶν καὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, ἡ ἐκλογὴ αὕτη διεξήχθη ἐν τάξει καὶ νομιμότητι, οὐδεμία δ’ ἐπεδόθη κατὰ τοῦ κύρους αὐτῆς ἔνστασις. Διὰ ταῦτα γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως αὐτῆς καὶ τῆς ἀναγνωρίσεως ὡς Βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Σύρου τοῦ πλειονοψηφήσαντος Γεωργίου Μπούμπουλη, ἔχοντος τὰ παρὰ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 18 Μαρτίου 1880.

Ὁ Προεδρεύων

ΓΕΡ. ΣΕΡΒΟΣ

Ὁ εἰσηγητής Ι. Μαυρομιχάλης. Τὰ μέλη Α. Σιμόπουλος, Π. Ζάνος, Θ. Ἀναστασόπουλος, Κ. Κριεζῆς, Ἰω. Κόταρης, Γ. Κρεστενίτης, Α. Φωτήλας, Γ. Μπούκουρας.» Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Σύρου καὶ νόμιμον Βουλευτὴν τὸν κ. Γ. Μπούμπουλην παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ὁρκίζεται ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. Μπούμπουλης.) Γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1880. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον δι’ ἀναστάσεως, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 1. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 30 Νοεμβρίου 1878 νόμου ΨΙΗʹ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1879 ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ ἔτος 1880. Ἄρθρον 2. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ἀπὸ 13 Δεκεμβρίου 1878 νόμου ΨΜΕʹ προθεσμία πρὸς δήλωσιν τῶν ζώων παρατείνεται μέχρι τῆς 10 Ἀπριλίου ε. ἔτους.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἀναγνωσθῆ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν, ὅπερ συνηρμολογήθη, ἐτυπώθη, καὶ διενεμήθη.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν. Ἄρθρον 1. Μέχρι τῆς ἐκδόσεως τῶν παραχωρητηρίων, οἱ δηλώσαντες γαίας καὶ φυτείας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Νόμων ΥΛΑʹ. καὶ ΤΠϚʹ. ἀπὸ 25 Μαρτίου 1871, τῶν κατόπιν συμπληρωτικῶν καὶ τοῦ παρόντος, ὡς καὶ οἱ ἐκδοχεῖς τῶν δικαιωμάτων των, ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώνωσι τὴν προσωρινὴν ἐτησίαν δόσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνταχθησομένων, μέχρι τῆς δεκάτης πέμπτης Αὐγούστου ἑκάστου ἔτους, πράξεων κατατάξεως, περὶ ὧν διέλαβε τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Νόμου ΨΜΔʹ. ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1878. Διὰ τὰς γαίας καὶ φυτείας ἐκείνας, ὧν ἡ μὲν κατάταξις ἤθελε καθυστερήσει, ἡ δὲ ἐκτίμησις ἐκηρύχθη ὁριστικὴ, δύνανται οἱ δηλώσαντες ἢ οἱ ἐκδοχεῖς αὐτῶν νὰ πληρώσωσι τὴν ἐτησίαν δόσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁριστικῆς ἐκτιμήσεως, ἂν παραδώσωσι πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, μέχρι τῆς διὰ τοῦ ἀνωτέρω ἐδαφίου ὁρισθείσης προθεσμίας, εἰς διπλοῦν δήλωσιν ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ὑπογεγραμμένην παρὰ τοῦ ἐνδιαφερομένου, ἢ ἀγραμμάτου ὄντος, παρ’ ἄλλου τῆς ἐκλογῆς του, ὁρίζουσαν τὴν τοποθεσίαν, ἐν ᾗ περιλαμβάνονται, καὶ τὴν διὰ τῆς ὁριστικῆς ἐκτιμήσεως κανονισθεῖσαν κατὰ στρέμμα τιμήν. Ἡ δήλωσις καταχωρεῖται ἐν βιβλίῳ ἐπὶ τούτῳ κρατουμένῳ, ἐπιστρεφομένου τοῦ ἀποσπάσματος αὐτῆς εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον τεθεωρημένου καὶ ὑπογεγραμμένου ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου. Τὸ βιβλίον κλείεται τὴν ἑσπέραν τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας ὑπὸ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς’ ὅπου δὲ τοιαύτη δὲν ὑπάρχει ἢ κωλύεται, ὑπὸ τοῦ Εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ Ἐφόρου, συντασσομένης ἐπὶ τοῦ βιβλίου τῆς ἀπαιτουμένης πράξεως μετὰ τὴν καταχώρησιν τῆς τελευταίας δηλώσεως. Ἄν ἡ δήλωσις δὲν ἐγένετο ἀκριβὴς καὶ συνεπῶς ἡ ἐτησία δόσις ἐπληρώθη ἐλλιπῶς, ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Νόμου ΨΜΔʹ. Διὰ τὰς γαίας καὶ φυτείας, περὶ ὧν οὔτε κατάταξις οὔτε δήλωσις ἐγένετο, ἡ ἐτησία δόσις καταλογίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΨΜΔʹ. Νόμου. Ἄρθρον 2. Ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πράξεων κατατάξεως, τῶν δηλώσεων τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τῆς ἐκτιμήσεως κατὰ στρέμμα τιμὴν καὶ τῶν βιβλίων τῆς μεταγραφῆς τῶν δηλώσεων διὰ τὰς γαίας καὶ φυτείας τῆς τρίτης κατηγορίας, περὶ ὧν διέλαβε τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, συντάσσει τοὺς χρηματικοὺς πίνακας τῆς προσωρινῆς ἐτησίας δόσεως καὶ ἀποστέλλει αὐτοὺς πρὸς τὸν Ταμίαν πρὸς εἴσπραξιν. Οἱ καθυστερήσαντες τὴν πληρωμὴν, μέχρι τῆς πρώτης Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους, ὑπόκεινται εἰς τὴν ἀπότισιν τοῦ νενομισμένου τόκου ὑπερημερίας. Ἄρθρον 3. Οἱ δηλώσαντες γαίας καὶ φυτείας καὶ οἱ ἐκδοχεῖς τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς τῆς προσωρινῆς ἐτησίας δόσεως, ἂν μέχρι τέλους Ἀπριλίου ε. ε. ἐπιδώσωσι τῷ ἁρμοδίῳ Οἰκονομικῷ Ἐφόρῳ, διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, παραίτησιν τῶν ἐκ τῶν δηλώσεων δικαιωμάτων των· ἥ τε δήλωσις καὶ τὸ ἐπιδοτήριον αὐτῆς συντάσσονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ὁ δὲ κλητὴρ λαμβάνει, ὡς δικαίωμα, λεπτὰ πεντήκοντα παρὰ τοῦ παραιτουμένου. Εἰς τοὺς παραιτηθέντας δηλωτὰς οὔτε ἡ προκαταβολὴ οὔτε αἱ ἐτήσιαι δόσεις, ὅσαι ἐπληρώθησαν, ἐπιστρέφονται· ὑποχρεοῦνται δὲ εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς ἐτησίας δόσεως τοῦ ἔτους 1879. Ἄρθρον 4. Εἰς τοὺς μέχρι τοῦδε δηλώσαντας γαίας καὶ φυτείας ἐπιτρέπεται νὰ δώσωσι μέχρι τέλους Ἰουλίου ε.ε. συμπληρωτικὰς δηλώσεις διὰ τὴν μὴ δηλωθεῖσαν ἔκτασιν, τὴν περιλαμβανομένην ἐν τοῖς ὁρίοις τῆς ἀρχικῆς δηλώσεως, ἂν δὲν ἐδηλώθη πρότερον νομίμως ὑπὸ ἄλλων, ὑποχρέους ὄντας καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς ἐφετεινῆς προσωρινῆς δόσεως. Διὰ τὰς προκειμένας δηλώσεις ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῶν πρώτων Νόμων ΥΛΑʹ. καὶ ΤΠΣΤʹ. Τῶν ἀνωτέρω πλεονασμάτων γαιῶν ἐπιτρέπεται ἡ παραχώρησις καὶ ἂν οἱ κατέχοντες αὐτὰ ἐδήλωσαν προηγουμένως τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἀρχικοῦ ΥΛΑ νόμου περὶ διανομῆς τῶν ἐθνικῶν γαιῶν ὁρισθεῖσαν ἔκτασιν. Ἄρθρον 5. Αἱ μέχρι τοῦδε δοθεῖσαι δηλώσεις περὶ φυτειῶν, γενομένων καὶ μετὰ τὴν ὁρισθεῖσαν προθεσμίαν διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΥΠΑʹ. ἀπὸ 30 Ἰουλίου 1873, θεωροῦνται ἔγκυροι. Ἄρθρον 6. Τὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Νόμων περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν ἐκδιδόμενα παραχωρητήρια ἀποστέλλονται πρὸς τὸν ἁρμόδιον Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ὅστις αὐτὸς ἀπ’ εὐθείας, ἢ διὰ τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς εἰδοποιεῖ, ἐπὶ ἀποδείξει, ἰδίᾳ ἕκαστον δηλωτὴν περὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παραχωρητηρίου. Οἱ εἰδοποιηθέντες καὶ μὴ ἐπιδόσαντες ἐντὸς τριῶν μηνῶν, ἀφ’ ἧς προσεκλήθησαν, πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ἔφορον παραίτησιν, κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ παρόντος, εἰσὶν ὑπόχρεοι νὰ πληρώσωσι τὸ τίμημα κατὰ τοὺς ὅρους τῶν σχετικῶν Νόμων. Ἄρθρον 7. Διὰ τὰ πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον τυχὸν ὑπάρχει ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον δοθῆ συμπληρωτικαὶ δηλώσεις κατὰ τὸ ἄρθρον 4, θέλουσιν ἐνεργηθῆ τὰ ὁριζόμενα ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 τοῦ Νόμου ΨΜΔʹ· δὲν ὑπόκεινται ὅμως εἰς ἀπόδοσιν δικαιώματος ἐπικαρπίας πρὸς τὸ Δημόσιον ἢ τοὺς ἐνοικιαστάς. Ἄρθρον 8. Οἱ δηλώσαντες γαίας καὶ ἀνεγείραντες ἐπ’ αὐτῶν ὑδρομύλους, πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Νόμου ΧΖʹ. ἀπὸ 15 Μαρτίου 1877, ὡς καὶ οἱ ἐκδοχεῖς αὐτῶν, ἔχουσι δικαίωμα ἀποζημιώσεως παρὰ τῶν ἀναδειχθησομένων, μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου, ἀγοραστῶν διά τε τὴν οἰκοδομὴν τοῦ ὑδρομύλου καὶ διὰ τὰς καταβληθείσας πρὸς βελτίωσιν τῶν γαιῶν δαπάνας. Ἐπιτροπὴ συγκροτουμένη παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ἐφόρου, τοῦ Εἰρηνοδίκου, ἢ τούτων κωλυομένων, ὑπὸ τῶν νομίμων ἀναπληρωτῶν των καὶ ἑνὸς πραγματογνώμονος, διοριζομένου ὑπὸ τοῦ ἐνδιαφερομένου, μεταβαίνει ἐπὶ τόπου καὶ προσδιορίζει διὰ πρωτοκόλλου ἠτιολογημένου τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως. Τὸ πρωτόκολλον αὐτὸ θεωρεῖται ἐκτελεστόν, ἂν δὲν ὑπάρξῃ διαφωνία· ἄλλως, ἀποφασίζει ἀνεκκλήτως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸς ὃν ὁ Ἔφορος ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ τὸ πρωτόκολλον, παραδεχόμενος μίαν ἐκ τῶν γνωμῶν, ἢ σχηματίζων ἰδίαν ἐντὸς τῶν ὅρων αὐτῶν. Ἄν ὁ ἐνδιαφερόμενος δὲν διορίσῃ τὸν ἐκ μέρους του πραγματογνώμονα, δὲν ὁρκίσῃ αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδίκου καὶ δὲν ἐγχειρίσῃ τῷ Ἐφόρῳ τὴν ἀπαιτουμένην περὶ διορισμοῦ δήλωσιν μετ’ ἀντιγράφου τῆς ἐκθέσεως τῆς ὁρκοδοσίας, ἐντὸς δέκα ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς ἐπὶ ἀποδείξει προσκληθῇ παρὰ τοῦ Ἐφόρου, προσλαμβάνεται ὁ Πρόεδρος τοῦ ἁρμοδίου Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τούτου δὲ κωλυομένου, ὁ νόμιμος ἀναπληρωτής τὸ αὐτὸ γίνεται, ἂν ὁ πραγματογνώμων δὲν παρευρεθῇ εἰς τὸν τόπον κατὰ τὴν προδιοριστέαν ἡμέραν τῆς ἐκτιμήσεως, ἢ ἀρνηθῇ νὰ ὑπογράψῃ τὸ πρωτόκολλον. Ἄρθρον 9. Αἱ δηλωθεῖσαι καὶ μὴ παραχωρητέαι φυτεῖαι κατὰ τὸ ἐδάφ. 1 τοῦ ἀπὸ 8 Ἰουνίου 1871 Β. Διατάγματος, τοῦ ἐκδοθέντος εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ ΥΛΑʹ. Νόμου περὶ διανομῆς καὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, ὅπερ ἰσχύει καὶ διὰ τὰς φυτείας κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ Νόμου ΦΞΖʹ. ἀπὸ 24 Δεκεμβρίου 1875, καὶ αἱ ἐντὸς τῶν σχεδίων τῶν πόλεων κείμεναι παραχωροῦνται, ἐπὶ τῇ βάσει ἐκτιμήσεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ἐνεργουμένης ἰδίας δι’ ἑκάστην φυτείαν, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς σημερινῆς ἀξίας τῆς γῆς, τὰ δὲ παραχωρητήρια θέλουσιν ἐκδοθῆ μετὰ προηγουμένην καταμέτρησιν. Τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα διὰ τὴν ἐπὶ τόπου μετάβασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ πᾶσα ἑτέρα νόμιμος ἀποζημίωσις διά τε τὴν ἐκτίμησιν καὶ καταμέτρησιν τῶν φυτειῶν καὶ τῶν ὑδρομύλων, ἐκκαθαριζόμενα παρὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, καταλογίζονται εἰς βάρος τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ εἰσπράττονται διοικητικῶς δυνάμει τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων. Οἱ δηλώσαντες γαίας καὶ φυτείας ἐξαιρεθείσας τῆς διανομῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων νόμων καὶ Β. Διαταγμάτων ἐκποιηθείσας δὲ παρὰ τοῦ δημοσίου οὐδὲν ἔχουσι δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Ἄρθρον 10. Εἰς τοὺς κατόχους γαιῶν καὶ φυτειῶν, περὶ ὧν διέλαβον οἱ Νόμοι ΥΛΑʹ. καὶ ΤΠϚʹ. καὶ οἱ κατόπιν συμπληρωτικοὶ, δίδεται νέα πρὸς δήλωσιν προθεσμία, διὰ μὲν τὰς γαίας μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ε. ε. διὰ δὲ τὰς φυτείας, τὰς ἐμφυτευθείσας ἕως τέλους τοῦ 1879, μέχρι τέλους τρέχοντος ἔτους, ἂν δὲν ἐδηλώθησαν πρότερον νομίμως. Ἀπὸ δὲ τῆς 15 Ὀκτωβρίου μέχρι τέλους τρέχοντος ἔτους πάντες οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΥΛΑʹ Νόμου, δύνανται νὰ δηλώσωσι γαίας διαθεσίμους. Διὰ τὰς δηλώσεις ταύτας τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις τῶν προλαβόντων νόμων. Ἄρθρον 11. Αἱ δηλωθησόμεναι γαῖαι καὶ φυτεῖαι ἀπαλλάσσονται διὰ μόνον τὸ τρέχον ἔτος τῆς ἐτησίας δόσεως, ἀλλ’ ὑπόκεινται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας. Ἄρθρον 12. Ἀπαγορεύεται εἰς τὸ μέλλον ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἐξαίρεσις ἀπὸ τῆς διανομῆς δηλωθεισῶν γαιῶν. Ἐὰν δὲ ἐπέλθῃ που ἀνάκλησις διαταχθείσης ἐξαιρέσεως γαιῶν, ἰσχύουσιν αἱ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἐξαιρέσαντος αὐτὰς Β. Διατάγματος γενόμεναι δηλώσεις, ἐὰν δὲν ἐπεστράφησαν αἱ προκαταβολαί. Ἄρθρον 13. Οἱ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1879 ἐγκεντρίσαντες ἀγριελαίας ἐπὶ ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκουσῶν γαιῶν, εἴτε ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπὸ 16 Ὀκτωβρίου 1856 ΤΚΕʹ. Νόμου περὶ ἐγκεντρίσεως ἐθνικῶν ἀγριελαιῶν, εἴτε μὴ, ἀπολαύουσι τῶν εὐεργετημάτων τοῦ Νόμου ΤΠΣΤʹ. καὶ τῶν κατόπιν συμπληρωτικῶν περὶ τῶν γενομένων ἐμφυτεύσεων ἐπὶ ἐθνικῶν καὶ ἄλλων γαιῶν, ἂν δώσωσι δήλωσιν μέχρι τέλους ἑ. ἔτους κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω νόμου καὶ πληρώσωσι χρηματικὴν προκαταβολὴν δύω δραχμῶν δι’ ἕκαστον στρέμμα. Οἱ ἐγκεντρίσαντες ἀγριελαίας κειμένας ἐπὶ γαιῶν, ὧν ἡ κατοχὴ ἢ ἡ κυριότης ἀνήκει εἰς τρίτον, ὀφείλουσιν ἐντὸς τῆς διὰ τοῦ ἀνωτέρω ἐδαφίου ὁρισθείσης προθεσμίας νὰ δώσωσι δήλωσιν, περιλαμβάνουσαν τὴν θέσιν, τὴν ἔκτασιν, τὰ ὅρια καὶ τὸ ὀνοματεπώνυμον τοῦ κατόχου ἢ τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς γῆς καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἐγκεντρισθεισῶν ἀγριελαιῶν, πληρώνοντες ὡς προκαταβολὴν λεπτὰ εἴκοσι καθ’ ἕκαστον ἐλαιόδενδρον. Ἄρθρον 14. Ὁ δηλωτὴς ἐγκεντρισθεισῶν ἀγριελαιῶν τῆς πρώτης κατηγορίας ὀφείλει νὰ πληρώσῃ τὴν ἀξίαν τῆς παραχωρητέας ἐκτάσεως, ὁ δὲ τῆς δευτέρας τὸ ἥμισυ τοῦ τιμήματος τῶν δένδρων, κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ περὶ ἐκποιήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων Νόμου ΙΖ ἀπὸ 20 Δεκεμβρίου 1863. Ἡ ἐκτίμησις καὶ καταμέτρησις ἐνεργεῖται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ παρόντος Νόμου, τὰ δὲ ἔξοδα ἐπιβαρύνουσι τὸν δηλωτήν. Διὰ τὰς ἐγκεντρισθείσας ἀγριελαίας, δι’ ὅσας δὲν ἤθελον δοθῆ δηλώσεις, ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ σχετικοῦ νόμου περὶ ἐγκεντρίσεως ἀγριελαιῶν. Ἄρθρον 15. Ἐπὶ τῶν παραχωρητηρίων, τῶν ἐκδιδομένων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Νόμων περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ παραχωρήσεως τῶν φυτειῶν, ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Ὑπουργοῦ δύναται νὰ τεθῇ καὶ διὰ σφραγιστῆρος· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει προσυπογράφει αὐτὰ καὶ ὁ ἁρμόδιος Τμηματάρχης. Ἄρθρον 16. Τὸ τῆς μεταγραφῆς ἑκάστου παραχωρητηρίου γαιῶν ἢ φυτειῶν δικαίωμα προσδιορίζεται εἰς λεπτὰ πεντήκοντα, εἰς ἴσον δὲ ποσὸν καὶ τὸ τῆς ὑποθήκης. Ἄρθρον 17. Πᾶσα διάταξις, ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον, καταργεῖται.»

§22ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ ἄρθρῳ, μετὰ τὰς λέξεις «τὰ ὁριζόμενα ἐν τῷ ἄρθρῳ», νὰ προστεθῇ «τετάρτῳ τοῦ νόμου ΨΜΔʹ.»

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, προστίθεται.

§24ΚΑΡΑΒΑΣ. Καθὼς εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα, κ. Πρόεδρε, γίνεται λόγος περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν, οὕτω καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 12 πρέπει μετὰ τὴν λέξιν «γαιῶν» νὰ προστεθῇ «καὶ φυτειῶν.»

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φυτεῖαι δὲν ἐξῃρέθησαν, ἀλλὰ μόνον γαῖαι.

§26ΚΑΡΑΒΑΣ. Τὸ λέγει ὁ νόμος, ὅτι ὅπου ἐξαιροῦνται γαῖαι, ἐκεῖ ἐξαιροῦνται καὶ φυτεῖαι.

§27ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐξαίρεσις ἰσχύει μόνον διὰ τὰς γαίας.

§28ΚΑΡΑΒΑΣ. Τότε νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ διασάφησις.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν χρειάζεται ἡ διασάφησις.

§30ΚΑΡΑΒΑΣ. Ὁ νόμος λέγει περὶ ἐξαιρέσεως καὶ φυτειῶν.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεὶς νόμος τὸ λέγει.

§32ΚΑΡΑΒΑΣ. Λοιπὸν αἱ φυτεῖαι δὲν ἐξαιροῦνται, ἀλλὰ μόνον αἱ γαῖαι.

§33ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἡ ἐξαίρεσις ἀφορᾷ μόνον τὰς γαίας.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις ἄλλος τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου;

§35ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν τὴν γʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κοινοτικῶν καὶ ἐθνικῶν λειβαδίων.

§37ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, καὶ ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ προκατόχου ὑπουργείου εἶχον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς μίαν ἔκνομον πρᾶξιν, λαβοῦσαν χώραν πρό τινος καιροῦ, καὶ ἥτις ἔφερεν εἰς διάστασιν συμφερόντων δύω μερίδας πολιτῶν, τὴν τῶν νομάδων ποιμένων καὶ τὴν τῶν ἐνοικιαστῶν βοσκησίμων γαιῶν, διότι τὸ δημόσιον προέβη εἰς ἐνοικίασιν βοσκῶν, αἵτινες κατὰ τὸν νόμον δὲν δύνανται νὰ ἐνοικιασθῶσιν. Ἐπεκαλέσθην τότε τῆς Βουλῆς τὴν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν μισθώσεων αὐτῶν. Ἤδη, προκειμένου περὶ σχετικοῦ ζητήματος ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, λαμβάνω τὸν λόγον, ὅπως συστήσω καὶ αὖθις τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ἵνα μὴ τὰ ἀντικρουόμενα συμφέροντα, περὶ ὧν θέλω ποιήσει λόγον, ἐπενέγκωσιν ἀνωμαλίαν, ἥτις θέλει ἀνελιχθῆ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ ἥτις ἴσως θέλει ἔχει διαστάσεις ἀκόμη πλέον ὀδυνηράς. Καθ’ ὅλην τὴν Πελοπόννησον, κύριοι, ὑπῆρχε κατάστασις πραγμάτων, ὁποία καὶ καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ τουρκοκρατίας καὶ μέχρι τοῦ 1833· ἅπαντες οἱ βοσκήσιμοι τόποι μέχρι τοῦ 1833 εὑρίσκοντο ἐκτεθειμένοι εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ποιμένων, τῶν κτηνοτρόφων, καὶ οὗτοι εἶχον πατροπαραδότους εἰς διάφορα μέρη τοῦ Κράτους χειμερινὰς καὶ θερινὰς βοσκάς. Κατὰ τὸ 1833, ἡ ὑπηρεσία ἀπὸ ταμιευτικὸν πνεῦμα προέβη εἰς ἐνοικίασιν τινῶν βοσκησίμων γαιῶν καὶ λειβαδίων, καὶ ἐπῆλθεν αὐτὸ τοῦτο, ὅπερ καὶ σήμερον παρουσιάζεται· ἑπομένως ἐξεδόθη τὸ διάταγμα τῆς 3 Δεκεμβρίου 1833, δι’ οὗ κατηργήθησαν αἱ ἐνοικιάσεις, αἵτινες ἀπὸ τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο τὸ ταμιευτικὸν προέκυψαν, καὶ ἑπομένως ἐπανῆλθεν ἅπασα ἡ βοσκήσιμος χώρα εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκετο πρὸ τῆς ἐνοικιάσεως· κατὰ συνέπειαν πάντες οἱ κτηνοτρόφοι παρεχείμαζον εἰς ὡρισμένην θέσιν, ἣν πατροπαραδότως εἶχον, παρεθέριζον δὲ (κατὰ τὴν λέξιν τὴν καθιερωθεῖσαν) εἰς ἄλλους τόπους, ἔχοντες τὰ ποιμνιοστάσιά των, τὰς μάνδρας, τὰς καλύβας των. Τὸ διάταγμα τοῦ 1833 προὐπέδειχνεν ἕνα κανονισμὸν περὶ τοῦ πράγματος τούτου, ἀλλ’ οὐδὲν ἐπῆλθε, παρὰ κατὰ τὸ 1864 ὁ νόμος ΚΘ, ὅστις ἐκανόνισεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπὶ δύω νομῶν καὶ δύω ἐπαρχιῶν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, δηλ. τῆς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος καὶ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, περὶ τῶν ὁποίων μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀποκλειστικῶς ἀφορᾷ καὶ ὁ ὑπὸ συζήτησιν σημερινὸς νόμος· ἑπομένως μέχρι τοῦ 1864 εὑρισκόμεθα πάλιν ὑπὸ τὸ κοινὸν δίκαιον, ἤτοι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ διατάγματος τοῦ 1833. Κατόπιν εἰς τὸ 1871 διὰ τοῦ ΥΠΓ νόμου, ὅστις εἰσήγαγε τὴν διάθεσιν τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἐξῃρέθησαν καὶ αὖθις αἱ γαῖαι αὗται ὡς βοσκήσιμοι, καὶ οὐδαμῶς προσετέθη περιορισμὸς εἰς τοὺς κτηνοτρόφους. Μάλιστα ἡ ἔκθεσις ἡ συνοδεύουσα τὸν νόμον αὐτὸν ῥητῶς δίδει τὸν λόγον τῆς τοιαύτης ἐξαιρέσεως, διαλαμβάνουσα, ὅτι «νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ μέτρον τῆς παραχωρήσεως αἱ γαῖαι, αἵτινες χρησιμεύουσι διὰ ποιμνιοστάσια ἢ καλύβας τῶν ποιμένων καὶ καθεξῆς.» Μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 ὅλοι οἱ ἐφεξῆς τοῦ 1877 καὶ 1878 νόμοι οὐδόλως ἐκαινοτόμησαν ἐπὶ τῆς καταστάσεως ταύτης· κατὰ συνέπειαν οἱ ποιμένες τὸν χειμῶνα ἐκ τῶν ὑψηλοτέρων μερῶν τῆς Πελοποννήσου κατήρχοντο εἰς τὰ χειμερινὰ καὶ παρεχείμαζον καὶ εἶχον τὰ ποιμνιοστάσια ἕτοιμα, τὰς μάνδρας, τὰς καλύβας των, τὸ δὲ θέρος ἐπανήρχοντο εἰς τὰ ὑψηλότερα. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1879 ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῶν βοσκησίμων αὐτῶν γαιῶν, τῶν λειβαδίων λεγομένων, καὶ τοιουτοτρόπως, ἐνῷ οἱ ποιμένες κατήρχοντο........

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ποίων λειβαδίων ὁμιλεῖτε;

§39ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐν γένει περὶ βοσκησίμων γαιῶν, ποία ἦτο ἡ κατάστασις πρὸ τοῦ 1833.

§40Α. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διαφέρουν τὰ κοινοτικὰ λειβάδια.

§41ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καὶ καθὼς ἐπληροφορήθην, εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου συμβαίνει τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ.

§42ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδαμοῦ.

§43Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν.........

§44ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, καὶ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει.

§45ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς τὰ ἰδικά μας τὰ μέρη (θόρυβος) ὑπάρχουν τέσσαρα μέρη (θόρυβος).

§46ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κατόπιν τὰ λέγετε αὐτὰ, κ. Γεροθανάση. Διὰ δὲ τὴν νομὴν ταύτην τῶν κτηνοτρόφων καὶ οἱονεὶ φαινομένην δωρεὰν ὅτι ἐξασκεῖται, ἐπεβλήθη εἷς φόρος, ὅστις κατόπιν συνεχωνεύθη μὲ τὸν ποιμνιακὸν, καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ κτηνοτρόφοι βόσκουσι δωρεὰν τὰς γαίας ταύτας, καὶ ὅτι κατέχουσι τὰ ποιμνιοστάσια δωρεάν· καθὼς σᾶς εἶπον, ἐπεβλήθη εἷς φόρος κατὰ κεφαλὴν, ὅστις συνεχωνεύθη μὲ τὸν ποιμνιακὸν φόρον, καὶ ὅστις ἀντιπροσωπεῖ καὶ τῆς βοσκῆς ἔκτισιν.

§47ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἀνώτερος τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον εἰς τὰ λοιπὰ κράτη πληρόνουν;

§48ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀνώτερος.— Οἱ κτηνοτρόφοι λοιπόν, κατελθόντες ἵνα παραχειμάσωσιν εἰς τὰ μέρη καθὼς πατροπαραδότως εἶχον τὸ δικαίωμα, ἀπεκρούσθησαν ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστὰς, καὶ συνέβη ἐνταὐτῷ καὶ ἄλλο ἄδικον, ὅτι εἰς τὰ πέριξ, τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ βοσκήσιμα, οἱ ἴδιοι κτηνοτρόφοι ἐδήλωσαν γαίας, σχετίζοντες ταύτας μὲ τὸ δικαίωμα ὅπερ εἶχον, τῶν ποιμνιοστασίων, ἤδη δὲ ἀποβάλλουσι τὴν ὠφέλειαν ἔκ τε τῶν γαιῶν τῶν δηλωθεισῶν καὶ τῶν ποιμνιοστασίων, ἀποβάλλουσι τουτέστι καὶ τὴν χρησιμοποίησίν των. Κατὰ συνέπειαν, ἐπειδὴ κατὰ τὸν νόμον οὐδὲν ἔχει δικαίωμα τὸ δημόσιον, ἵνα ἐνοικιάζῃ τὰ ποιμνιοστάσια καὶ τὰς γαίας αὐτὰς τὰς βοσκησίμους, διότι τὸ δικαίωμα τῆς νομῆς τὸ εἰσπράττει διὰ τοῦ φόρου, ὅστις συνεχωνεύθη μὲ τὸν ποιμνιακὸν, 5 λεπτὰ δι’ ἕκαστον μικρὸν ζῶον καὶ 8 διὰ τὰ μεγάλα, ἐπειδὴ εἰσπράττει τὸ δημόσιον τὸν φόρον τοῦτον, εἶναι καὶ δίκαιον καὶ νόμιμον ὅπως καταλυθῇ, ἡ ἐνεργηθεῖσα ἐνοικίασις, καὶ διατηρηθῇ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων ὁποία ὑφίστατο μέχρι τοῦδε. Σχετικῶς λοιπὸν μὲ τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλεται, φρονῶ, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ γείνῃ μνεία, ἵνα σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς καταλύσεως τῆς ἐνοικιάσεως τῶν βοσκησίμων αὐτῶν γαιῶν καὶ τῆς διατηρήσεως τῶν δικαιωμάτων τῶν κτηνοτρόφων, ὁποῖα ὑπῆρχον πρὸ τῆς καινοτομίας τῆς κατὰ τὸ 1879 λαβούσης χώραν. Αἱ δὲ βοσκαὶ αἱ ἄλλαι τῆς Καρυστίας, περὶ ὧν ὁ κ. Παπαγεωργίου ἐναβρυνόμενος ἠρώτησεν, αὐταὶ ἀνήκουν εἰς τὰς κοινότητας καὶ αὗται ἀπολαμβάνουσι τῶν πλεονεκτημάτων τῶν λειβαδίων, ἐνοικιαζομένου μόνου τοῦ προστίμου ἐκ παραβάσεων.

§49ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἔκαμον διάκρισιν τοιαύτην.

§50ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἤδη δὲ ζητεῖται παρ’ ὑμῶν, κύριε Παπαγεωργίου, νὰ ἐπιτύχητε διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὥστε οὐδὲ ἡ ἐνοικίασις αὕτη νὰ μὴ γίνεται, ἀλλὰ νὰ εἰσπράττεται αὐτὸ ὑπὲρ τῆς κοινότητος. Βλέπετε, ὅτι ὑπάρχει μία ἰδιοποίησις τῆς κοινοτικῆς περιουσίας ὑπὲρ ὡρισμένων ἐπαρχιῶν, ἐνῷ εἰς τὴν Τροιζηνίαν οὐδεμίαν ὠφέλειαν λαμβάνουν ἐκ κοινοτικῶν κτημάτων. Κατὰ συνέπειαν λοιπὸν ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κατάλυσιν τοῦ μέτρου τῶν ἐνοικιάσεων, ὅπως διατηρηθῇ ἡ ὑφισταμένη κατάστασις.

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί σχέσιν ἔχει;

§52ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὀφείλετε νὰ ἦσθε δίκαιοι, διότι βλέπω, ὅτι, ἐνῷ σεῖς ἀπολαμβάνετε κοινοτικὸν ὠφέλημα τὰς γαίας αὐτάς, οἱ ἄλλοι ἔρχονται εἰς ῥῆξιν ἔνοπλον, οἱ κατέχοντες πατροπαραδότως αὐτά. Μίαν σύστασιν λοιπὸν ὤφειλον νὰ κάμω εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ, κύριοι, εἰς τὴν ὑπόθεσιν, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Τροιζηνίας, πρὸ ὀλίγου ἐνήργησα ὡς ὑπουργὸς, νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν περὶ αὐτῆς. Καὶ πρῶτον παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τροιζηνίας ἀνακριβῶς ἐξέθηκε τὰ πράγματα, ἴσως δὲ συνέβη τοῦτο, διότι δὲν τὰ ἐγνώριζεν. Οὐδεμία ἐνοικίασις ἐθνικῶν ἢ κοινοτικῶν λειβαδίων ἐγένετο ἐν Πελοποννήσῳ, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν κατὰ τὸν νόμον νὰ ἐνεργηθῇ τοιαύτη. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ὡρισμένης ἐκτάσεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τροιζηνίας, καὶ περὶ αὐτῆς βεβαίως θὰ ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὑπῆρχε, κύριοι, ἐπίδικος θέσις καὶ ἔκτασις ἐν Πόρῳ, ἥτις τελευταῖον ἐπεδικάσθη εἰς τὸ δημόσιον διὰ τελεσιδίκου δικαστικῆς ἀποφάσεως· αὐτὴ λοιπὸν ἡ ἔκτασις ἡ ἐπιδικασθεῖσα εἰς τὸ δημόσιον ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν πρὸς πενταετῆ ἐνοικίασιν, καὶ ἐνοικιάσθη ἀντὶ δραχμῶν 10,000 καὶ ἐπέκεινα, διότι τὸ δημόσιον εἶχε καὶ ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα· οὔτε λειβάδιον ὑπῆρχεν ἐκεῖ, οὔτε ποιμένες εἶχον δικαίωμα ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἐκτάσεως, ἀφοῦ ἦτο ἐπίδικος, οὔτε κἂν ἄλλο ἀδίκημα ἔλαβε χώραν διὰ τῆς τοιαύτης ἐνοικιάσεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τροιζηνίας. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς βεβαίως θὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἴσως φέρῃ ἀκριβεστέρας καὶ πληρεστέρας πληροφορίας· ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ ἐνήργησα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ μὴ ὑποθέσῃ τις, ὅτι τὸ δημόσιον προέβη εἰς ἐνοικίασιν λειβαδίου ἐθνικοῦ ἢ κοινοτικοῦ, ἐν Πελοποννήσῳ κειμένου, ἐναντίον τοῦ Νόμου. Νομίζω δὲ ὅ,τι ἔπραξε τὸ δημόσιον ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, τὸ ἔπραξεν ἐντὸς τοῦ δικαιώματός του καὶ τῶν κειμένων νόμων. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἄρθρον 1.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ 1. ἄρθρον ὑπάρχει τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ καλλιεργοῦντες γαίας εἰς ἑτέρας περιφερείας κοινοτικὰς καὶ μένοντες τὸ πλεῖστον ἐκεῖ, οὗτοι νὰ δύνανται νὰ ἔχωσι δικαίωμα βοσκῆς.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη δύναται νὰ ἔχῃ καλῶς· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν σχετίζεται ἀμέσως πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ πρὸς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τροποποιεῖ. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μὴ περιλάβωμεν τὴν προσθήκην ταύτην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Κατὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον, ὑπάγονται εἰς ἀποζημίωσιν ὡς βόσκοντες παρανόμως τὰ ποίμνια αὐτῶν ἐν τῇ κοινότητι, πάντες οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς τὴν κοινότητα· κατὰ δὲ τὴν τροπολογίαν ἀφομοιοῦνται πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς κοινότητος, ὡς ἔχοντες νόμιμον δικαίωμα βοσκῆς ἐν τῇ κοινότητι καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς ἄλλας κοινότητας, ἀλλὰ κατοικοῦσιν ἐπί τινα χρόνον ἐν τῷ χωρίῳ.

§56ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διαρκῶς μένουν ἐκεῖ.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προδήλως δὲν ἔχουσι διαρκῆ τὴν κατοικίαν, διὰ νὰ ἦναι ἀναγκαία ἡ τροπολογία. Ἴσως δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἡ τροπολογία διὰ τοὺς κατοικοῦντας ἐκεῖ καὶ μὴ φροντίζοντας νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ τοῦ χωρίου, ἀλλ’ ἐκ τούτου δύναται νὰ ἐπέλθῃ κατάχρησις, διότι αὐτὸ τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ χωρίῳ κατοικεῖ συνεχῶς, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ ἐν τῷ ἑτέρῳ χωρίῳ, ἔνθα εἶναι ἐγγεγραμμένον, ἑπομένως θὰ ἔχῃ διπλοῦν δικαίωμα· τοῦτο δὲ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν ἠδύνατο ἐν ἰδίῳ νομοσχεδίῳ νὰ ἐξευρεθῇ κανονισμός τις ἐπιεικὴς, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ἐνταῦθα δὲν δύναται νὰ προστεθῇ.

§58ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μεγάλη ἀνάγκη νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν προσθήκην, διότι εἷς δῆμος τῆς ἐπαρχίας μας στερεῖται βοσκῆς καὶ οἱ κάτοικοι πηγαίνουν εἰς διάφορα μέρη τῶν Θηβῶν καὶ τῆς Λεβαδείας. Εἰς τὸ χωρίον Μαρτίνι εἶναι τινὲς κάτοικοι τοῦ χωρίου Λότσι· λοιπὸν αὐτοὶ δὲν δύνανται ἀλλοῦ νὰ καλλιεργοῦν τὰς γαίας των καὶ ἀλλοῦ νὰ ἔχουν τὰ ποίμνιά των. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον νὰ παραδεχθῆτε αὐτὸ, διότι μένουσιν ἐκεῖ διαρκῶς.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ μόνον εἰς αὐτὰ τὰ χωρία, καὶ θὰ βλάψῃ, διότι θὰ ἐφαρμοσθῇ παντοῦ.

§60Γ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι πᾶσα διασάφησις εἶναι περιττὴ, διότι ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι αἱ ὀρειναὶ τῆς Εὐρυτανίας καὶ τῆς Ναυπακτίας, ὅσοι δύνανται νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Αἰτωλοακαρνανίας, ἐννέα μῆνας κατέρχονται εἰς τὰ πεδινὰ μέρη, καὶ ἐκεῖ τέλος πάντων ζοῦν τὸν περισσότερον καιρόν· ὥστε πᾶσα διασάφησις θεωρεῖται περιττή.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσαμοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§62ΡΟΥΚΗΣ. Ἐρωτήσατε τὸ ἀνάπαλιν, κ. Πρόεδρε.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλει τὸ προεδρεῖον. Ἐὰν θέλητε, διατυπώσατε ἓν ἄρθρον χωριστὸν, καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ Νόμου νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 2. Ἄρθρον 3.

§64ΑΝΔΡΙΤΣΟΣ. Ἄν καὶ, ὡς φρονῶ, τὸ ἄρθρον τρίτον πρέπῃ ν’ ἀπαλειφθῇ ὡς ὅλως περιττὸν καὶ μᾶλλον ἐπιβλαβὲς εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ τῶν κοινοτήτων ἀπέναντι τῶν ἰδιωτῶν, διότι θέτει εἰς ἀμφιβολίαν τὴν κατοχὴν τοῦ δημοσίου καὶ τῶν κοινοτήτων, τὴν ὁποίαν ἀποχρώντως ἐξησφάλισεν ὁ νόμος ΚΘʹ τοῦ 1864, διὰ τῶν ἄρθρων 1, 2 καὶ 9, ὡς ἀκολούθως θέλω ἀναπτύξει τοῦτο, οὐχὶ διὰ τὸν λόγον τῶν ἐκκρεμῶν δικῶν, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Μεγαρίδος, διότι οἱ νόμοι δὲν ἔχουσιν ὀπισθενεργὸν δύναμιν, διὰ νὰ δεσμεύσωσι τὰ δικαστήρια εἰς τὰς ἀποφάσεις των, μήτε καὶ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἕτεροι προλαλήσαντες ὑπεστήριξαν, στηριχθέντες εἰς τὸν πάγιον φορολογικὸν νόμον τοῦ 1855, ὅτι τὸ δημόσιον ἐπεφυλάξατο τὴν κατοχὴν, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος καθαρῶς ἐν ἄρθρῳ 60, νομίζω, ἀφορᾷ τὸν φόρον ἐπικαρπίας ἐκ δημητριακῶν καρπῶν, ἀλλὰ διότι διὰ τοῦ νόμου, κύριοι, τοῦ 1864 περὶ βοσκησίμων γαιῶν τὸ δημόσιον ἀφ’ ἑνὸς ἐπεφυλάξατο τὴν κατοχὴν τοῦ ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν βοσκημάτων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διεκρίθησαν τὰ ἐθνικὰ βοσκήματα ἀπὸ τὰς περιφερείας τῶν κοινοτήτων τῶν κεφαλαιοχωρίων, καταργηθέντος τοῦ διατάγματος τοῦ 1833. Καὶ διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου, ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τ’ ἄρθρα 1, 2 καὶ 9 τοῦ νόμου τούτου. Πρὸς τί λοιπὸν νέον νομοθέτημα περὶ τῆς κατοχῆς τοῦ δημοσίου καὶ τῶν κοινοτήτων σήμερον, τὸ ὁποῖον κατ’ ὀρθὸν λόγον θέτει, ὡς εἴρηται, εἰς ἀμφιβολίαν τὴν κατοχήν των, προϋποθέτον τὴν μὴ ὕπαρξιν τοιούτου νομοθετήματος, καὶ ἐπειδὴ τὸ νέον τοῦτο νομοθέτημα δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν, βεβαίως θὰ ἔχῃ ἐπιβλαβῆ ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ δημόσιον καὶ τὰς κοινότητας ὑπὲρ τῶν καταλαβόντων προγενεστέρως ἐθνικὰ ἢ κοινοτικὰ βοσκήματα ἰδιωτῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους καὶ μόνους ὑποστηρίζω τὴν ἀπάλειψιν. Ἀλλ’ ἂν τυχὸν ἡ Βουλὴ δὲν παραδεχθῇ τοῦτο, τότε πρέπει νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν λέξιν 1864 «καὶ ὅπως διεκρίθησαν διὰ τῶν ἄρθρων 1, 2 καὶ 9 τοῦ νόμου ΚΘʹ.», πρὸς ἀποφυγὴν διενέξεων μεταξὺ δημοσίου καὶ κοινοτήτων· διότι αἱ τοποθετήσεις τῶν ποιμνίων πρὸ τοῦ 1864 ἐνεργοῦντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τοῦ 1833 καὶ τοῦ νόμου τοῦ 1847, τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρει, εἰς ὅλας τὰς κοινοτικὰς περιφερείας τῶν κεφαλαιοχωρίων, διὰ τοῦτο καὶ ἐπῆλθεν ἡ ἀνάγκη τοῦ νόμου τοῦ 1864, ὅστις ἐπέφερε τὴν διάκρισιν τῶν ἐθνικῶν καὶ κοινοτικῶν βοσκημάτων.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνδρίτσος προτείνει μετὰ τὸ «1864» νὰ προστεθῇ «καὶ ὅπως διεκρίθησαν διὰ τῶν ἄρθρων 1, 2 καὶ 9 τοῦ νόμου ΚΘ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 μὲ τὴν προσθήκην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Τσαμόπουλος ἀποσύρει τὴν τροπολογίαν του, τὸ δὲ «πᾶσα διάταξις» θὰ γείνῃ 4 ἄρθρον.

§66ΚΟΤΑΡΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ αὐτὸ τὸ ἄρθρον: «Οἱ κύριοι καὶ κάτοχοι γαιῶν ἐντὸς ἐθνικῶν λειβαδίων ἔλαττον τῶν 500 στρεμμάτων, καὶ τούτων συγκεντρωμένων, δὲν ἔχουσι δικαίωμα χορτονομῆς καὶ ἐκμισθώσεως αὐτῆς» Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, ἐκμεταλλευθέντες τὸν νόμον, ἐδήλωσαν γαίας ἀγόνους, διὰ νὰ παρεμβάλουν προσκόμματα, καὶ βλάπτουν τοὺς χωρικούς.

§67ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸν νόμον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Κόταρης, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον δι’ ἀναστάσεως. (Ἐπιψηφίζονται ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως καὶ τὰ νομοσχέδια περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ χαρτοσήμου ΧΙΔ νόμου καὶ περὶ κυρώσεως τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ὧν ὑπεβλήθησαν εἰς φόρον τὰ ἐν αὐτοῖς ἀναφερόμενα ἐπιτηδεύματα.) Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΧΚΗ καὶ ΧΠϚ περὶ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἄρθρον 1. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3. Ἄρθρον 4.

§69ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 εἶναι ὀρθοτάτη. Πραγματικῶς διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1877 οὐδὲν ἔνδικον μέσον ἐδίδετο εἰς τοὺς πραγματικῶς ἀδικουμένους. Ἐκ πείρας δὲ γνωρίζω, καθὸ ὡς Πρόεδρος τοῦ Δημ. Συμβουλίου μετέχων τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐκδικάσεως τῶν παραπόνων, ὅτι ἐβιάσθημεν δικάζοντες νὰ ἀποφανθῶμεν, ὅτι ναὶ μὲν κατ’ οὐσίαν εἶχε δίκαιον ὁ ἐνιστάμενος, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐμπροθέσμως δὲν ὑπέβαλε τὴν ἔνστασίν του, ἦτον αὕτη ἀπαράδεκτος. Τοιουτοτρόπως συμβαίνει ἄνθρωποι, οἵτινες δὲν μετέρχονται ἐπάγγελμα, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς φορολογίαν. Βεβαίως ἐντεῦθεν ἡ διάταξις αὕτη εἶναι λίαν ὀρθή. Ἀλλὰ νομίζω, διὰ νὰ συμπληρωθῇ ἡ εὐεργετικὴ διάταξις τοῦ νόμου, ἀπαιτεῖται νὰ τεθῇ καὶ ἑτέρα, δι’ ἧς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκκρεμεῖς ἔτι ἐνστάσεις, νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐπ’ αὐτῶν. Προτείνω συνεπῶς νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς παράγραφος εἰς τὸ ἄρθρον: «Τὸ δικαίωμα τῆς τοιαύτης προσφυγῆς κέκτηνται καὶ οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς ὡς ἀνωτέρω δύω κατηγορίας ἐπιτηδευματιῶν εἰς τὸ 1879 ὡς καὶ οἱ ὑποβαλόντες τὰς ἐνστάσεις αὐτὰς μετὰ τὴν λῆξιν τῆς νομίμου προθεσμίας κατὰ τὸν νόμον ΧΚΗʹ τοῦ ἔτους 1877». Διὰ τῆς ἀναδρομικῆς διατάξεως αὐτῆς, ἀποδίδεται πλήρης δικαιοσύνη καὶ συμπληροῦται ὁλόκληρος ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἐπλήρωσαν;

§71ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐννοῶ διὰ τὰς ἐκκρεμεῖς ἀκόμη ἐνστάσεις, αἵτινες εἶναι αἱ τοῦ ἔτους 1879.

§72ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκκρεμεῖς ἐνστάσεις ἐπιτηδευματιῶν ὑπάρχουσι καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Φιλήμων, ὅπερ εἶναι δικαιότατον, πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας.

§73ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ διάταξις εἶναι γενικὴ, δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν πρωτεύουσαν, ἀλλὰ πάντας τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν. Καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ μὴ ἦναι γενική.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλήμονος παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἶτα γίνεται τὸ ἄρθρον 4 δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη, ὁμοίως τὸ ἄρθρον 5 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§75ΛΑΠΑΣ. Μία ἀνισότης παρουσιάζεται εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος· ἓν κλωστήριον, τὸ ὁποῖον ἔχει 300 ἀδράκτια, πληρώνει ἐπιτήδευμα 150 δραχμάς· 150 δραχμὰς πληρώνει καὶ τὸ κλωστήριον τὸ ὁποῖον ἔχει 600, 1000, 2000, 6000 ἀδράκτια. Νομίζω, ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ἀπαιτεῖ τὸ ἐπιτήδευμα νὰ αὐξάνῃ ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀδρακτίων. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου, διότι εἶναι δικαία.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν χωρεῖ εἰς αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἡ πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ περὶ ἑνιαίου τῆς ψήφου.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὶν ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ, ὅπερ θὰ προκαλέσῃ συζητήσεις, θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἀναγνώσωμεν ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι πιθανὸν, ὅτι θὰ γεννηθοῦν συζητήσεις.

§79ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων. Νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον.

§80ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ καθαρισθῇ ἡ κατάστασις. Ὑποθέτω, ὅτι ἀρχίζει ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐξακολουθεῖ σήμερον καὶ αὔριον· πότε θ’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τῶν σπουδαίων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις; Ἂν ἀπόψε δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀρχίσωμεν, αὔριον πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν.

§82ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ ἦναι πλήρης καὶ τελεία ἡ συζήτησις, παρακαλῶ νὰ ἐπισπευσθῇ καὶ ἡ τύπωσις τῶν μεταβολῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Οὕτω θὰ ἔχωμεν πλῆρες τὸ σύστημα.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁλοὲν τυποῦνται.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἀρχίζομεν αὔριον ὁπωσδήποτε.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Φρονῶ, ὅτι οἱ γενικοὶ πίνακες δύνανται νὰ ὑποβληθοῦν καὶ αὔριον· ἀλλ’ οἱ πίνακες τῶν λεπτομερειῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.........

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ ἦναι αὔριον ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἡ συζήτησις τῶν ὑποβληθέντων Νομοσχεδίων;

§88ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν τελωνιακῶν διατάξεων.

§90ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πῶς κανονίζονται ἐδῶ ζητήματα, χωρὶς νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὸν Κανονισμόν; Πρέπει πρῶτον νὰ ἀποφασισθῇ ἂν τὰ νομοσχέδια ταῦτα θὰ ὑποστῶσι τὴν βάσανον τῶν ἐπιτροπῶν, ἐκτὸς ἂν ἡ Κυβέρνησις τὰ ζητῇ ὡς κατεπείγοντα.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως τὰ ζητεῖ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ καὶ ἀπεφάσισε. Λοιπὸν ἔχομεν τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν τελωνιακῶν διατάξεων. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ δι’ ἀναστάσεως. Ἄρθρον 1.

§93ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς διατάξεως ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ συναδέλφου ἡμῶν κυρίου Φλογαΐτου ἀναφορὰ πολλῶν ἐμπόρων τοῦ Πειραιῶς, ἥτις ἐτυπώθη. Οἱ ἀναφερόμενοι παραπονοῦνται κατὰ τῶν τοιούτων διατάξεων, διότι τείνουσιν αὗται νὰ καταστήσωσι μίαν ὀλιγαρχίαν ἐμπόρων καὶ νὰ μεταβάλωσι τοὺς μικροτέρους ἐμπόρους εἰς ὑποχειρίους αὐτῆς. Ἰδίως ἡ διάταξις, δι’ ἧς ἀπαιτεῖται νὰ παρέχηται ἑκάστοτε ἐγγυητὴς, θὰ παραβλάψῃ τὸ ἐμπόριον, δύναται δὲ νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς καταπιέσεις ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ ἐγγύησις αὕτη εἶναι ἀναγκαία· μίαν μόνην τροπολογίαν θεωρῶ ἀναγκαίαν, τουτέστι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 3. Ὡς πρὸς τ’ ἄλλα νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖαι αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις, διότι τὰ ἐμπορεύματα, δὲν ἀποθηκεύονται ἐντὸς τοῦ καταστήματος τῆς διαμετακομίσεως, καὶ δίδεται ἡ μεγάλη εὐκολία νὰ μετατρέπηται πᾶσα ἰδιωτικὴ ἀποθήκη εἰς κατάστημα διαμετακομίσεως. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀσφαλίσωμεν τὸ δημόσιον. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Μποῦτος. Γίνεται δεκτὸν τὸ 1. καὶ 2. ἄρθρον, ἀπαλείφεται δὲ τὸ 3. ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4, 5, 6 καὶ 7.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα ἄρθρον, ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ θέσιν 7. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται.)

§96ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐνταῦθα ἀναφερόμενος ὀργανισμὸς τῶν Τελωνείων εἶναι ὁ τοῦ 43. Δι’ ἐκείνου ἐκανονίσθησαν ἀποταμιευτικὰ δικαιώματα ἐξ ἑνὸς καὶ δύω τοῖς ἑκατόν· ταῦτα δὲ ἠλαττώθησαν διὰ τοῦ μεταγενεστέρου νόμου εἰς τὸ ἥμισυ, καὶ ὁ νόμος τοῦ 1867 ἐδέχθη τὴν ἐλάττωσιν ταύτην. Διὰ τοῦτο πρέπει, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ παρερμηνεία, νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «Τὰ ἰσχύοντα νῦν ἐναποταμιευτικὰ δικαιώματα.» Πλὴν τούτου εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ καί τι ἄλλο πρὸς διασάφησιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Κατὰ τὸ ἄρθρον, ὡς εἶναι διατετυπωμένον, τὰ δικαιώματα θέλουν εἰσπράττεσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἀλλὰ τοῦτο, ὡς ἔχει ἐν τῷ δασμολογίῳ, δὲν ἔχει πάντοτε τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν σχετικῶς πρὸς τὴν ἀξίαν, κατὰ τὸν τελευταῖον δὲ ὀργανισμὸν πρέπει νὰ ἐπιβάλληται ἐπὶ τῆς ἀξίας· διὰ τοῦτο προτείνω ἐνταῦθα νὰ προστεθῇ «ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, λογιζομένου ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὡς τοῦ δεκάτου ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐμπορευμάτων».

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται, κύριοι, ἡ ἑξῆς τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀποδέχεται καὶ τὸ Ὑπουργεῖον «τὰ ἰσχύοντα νῦν ἐναποταμιευτικὰ δικαιώματα θέλουν ὑπολογίζεσθαι καὶ εἰσπράττεσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, λογιζομένου ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὡς τοῦ δεκάτου τῆς ἀξίας τῶν ἐμπορευμάτων.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 8 ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9, 10, 11, 12 καὶ 13 καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. (Ἀναγινώσκεται εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ διορισμοῦ ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων περὶ διανομῆς.) Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται.) Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 2 ἔχει τροπολογίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἑξῆς.... (ἀναγινώσκεται).

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 κατὰ τὴν τροπολογίαν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Νομοσχέδιον ἔχει καὶ ἄρθρον 3 καὶ 4, τῶν ὁποίων προτείνεται ἡ διαγραφὴ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ.

§100ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§101ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ΞΗ Νόμου περὶ δημοτικῶν φόρων.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἄλλα εἰς δευτέραν συζήτησιν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν δευτέραν συζήτησιν περὶ τοῦ λιμένος Ζέας.

§104ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν εἶμαι, κύριοι, ἐναντίον τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ θὰ ζητήσω πληροφορίας τινὰς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν· 1 ἂν ἐννοῇ, ὅτι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ἢ ὁ λιμὴν δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος, καὶ ἂν καταρτίζῃ ἴδιον πρόσωπον, καὶ 2 ἐὰν ἀνήκωσιν εἰς τὸν λιμένα Ζέας ἐκτὸς τῆς γῆς, ἣν θὰ καλύψῃ ὁ λιμὴν, ἂν θὰ ἀνήκωσι καὶ κτήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὰς ὄχθας τῆς λίμνης, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὸν λιμένα καὶ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα τυχὸν καταλάβωσι τὰ παραρτήματα, καὶ πρέπει νὰ δοθῇ ἐξήγησις, ποῖα εἶναι τὰ παραρτήματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ κάμῃ τὴν δέουσαν ἀνάπτυξιν· μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις εἶναι ἀτελὴς, δὲν φωτίζει εἰς τίποτε. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἐστάλη τὸ Νομοσχέδιον.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλη, διότι ὑπάρχει ἔκθεσις.

§106ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Περὶ τὸν λιμένα τῆς Ζέας θέλει τεθῆ ὁ σταθμὸς τοῦ σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πάτρας καὶ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Λαμίαν· ἡ γῆ λοιπὸν θὰ κατασταθῇ πολύτιμος, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν ἀγοράσωμεν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν. Διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν ἐρώτησιν ἂν ἀνήκῃ εἰς τὸ Κράτος ὁ λιμὴν ἢ εἰς σωματεῖον.

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει λιμὴν δημοτικὸς, διὰ νὰ ἔχητε ἀμφιβολίαν;

§108ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὡς εἶναι τὸ Νομοσχέδιον, μοῦ φαίνεται, ὅτι ἀνήκει εἰς ἄλλο πρόσωπον· ἐγὼ δίδω νύξιν διὰ τῶν παρατηρήσεών μου, ὅπως σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀνακρίνῃ τὸ Νομοσχέδιον.

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀναντίῤῥητον εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν ὑπάρχουν λιμενικὰ ταμεῖα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττουν, ἔχουσι δικαιώματα καὶ δύνανται νὰ ἔχουν καὶ ἄλλην περιουσίαν. Ἀλλ’ ἡ περιουσία αὐτῶν εἶναι διακεκριμένη ἀπὸ τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου; Ὄχι· διότι δὲν ὑπάρχει τρίτος, ὁ ὁποῖος νὰ παρουσιασθῇ ὡς ἔχων τὸ δικαίωμα τοῦτο. Τὸ Κράτος χάριν ἑαυτοῦ ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ χωρίσῃ τὴν περιουσίαν τοῦ Δημοσίου κατ’ ἴδιον τρόπον ὡς πρὸς τὰ λιμενικά. Ἐὰν θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τοῦτο, δύναται· ἐνόσῳ ὅμως ὑφίσταται, τὸ λιμενικὸν ταμεῖον θὰ διαχειρίζηται τὰ χορηγηθησόμενα εἰς αὐτὸ χρήματα, ἑπομένως κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πειραιῶς ἀποκτᾷ δικαιώματα ἐπὶ τῶν γαιῶν, τῶν παραχωρουμένων οὐ μόνον ἐπὶ τῶν γαιῶν, τὰς ὁποίας θέλει καταλάβει ἡ θάλασσα ὡς ἐκ τῶν λιμενικῶν ἐργασιῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν παραρτημάτων.

§110ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ποῖα εἶναι τὰ παραρτήματα;

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατετέθησαν εἰς τὸ γραφεῖον τὰ διαγράμματα, καὶ ἐκεῖ θὰ τὰ ἴδητε.

§112ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶδον τὸ διάγραμμα, καὶ οὐδὲν ἐνόησα.

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ τὸ παραβάλητε μὲ τὴν τοπογραφίαν τοῦ Πειραιῶς· τὸν τόπον δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἐδῶ.

§114ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μᾶς φωτίσῃ ποῖα εἶναι τὰ παραρτήματα τοῦ λιμένος Ζέας.

§115ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ διάγραμμα εἶναι ἀρκετὰ εὐκρινές· ἄλλως λέγω, ὅ,τι δίδομεν εἰς τὸν λιμένα, δίδομεν εἰς τὸ Δημόσιον, διότι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον τοῦ Πειραιῶς εἶναι παράρτημα τοῦ Δημοσίου ταμείου, καὶ θὰ ὑφίσταται ὡς τοιοῦτον ἐνόσῳ νομίζει τὸ Κράτος, ὅτι εἶναι συμφέρον νὰ τὸ διατηρῇ ὑπὸ τοιοῦτον τύπον.

§116ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εὐτυχῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐνδιαφέρεται ὅλον τὸ ἀρχοντολόγι τοῦ Πειραιῶς, καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὰ ἀρχοντολόγια τῆς Βουλῆς ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τοῦ Νομοσχεδίου. Πρόκειται, κύριοι, νὰ χαρίσωμεν εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον οἰκόπεδα μεγάλης ἀξίας. Ποῦ εἶναι τὰ οἰκόπεδα τοῦ Δημοσίου; ὅλα κατεπατήθησαν. Πρέπει, κύριοι, τὰ ἐκτὸς τοῦ λιμένος οἰκόπεδα νὰ μείνωσιν εἰς τὸ Δημόσιον· διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐγὼ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ μᾶς εἴπωσι τί ἐννοοῦσι μὲ τὰ παραρτήματα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ῥοντήρης, καὶ δεύτερον νὰ μᾶς εἴπουν συγκεκριμένως τί ἐννοοῦν κτήματα, διατὶ ἔχουν τὴν λέξιν κτήματα, καὶ ὄχι γαίας. Ἐγὼ, κύριοι, ἀφ’ ἧς ἡμέρας τὸ Νομοσχέδιον ἐπεσπεύθη μὲ κάποιαν λαθροχειρίαν, πάντοτε ἐσχημάτισα ὑπόνοιαν περὶ τῆς εἰλικρινείας ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ.

§117ΨΥΛΛΑΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω, διὰ νὰ φωτισθῇ ὁ κ. Ῥοντήρης περὶ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐζήτησε, καὶ νὰ πεισθῇ ὁ κ. Δημητρακάκης, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία λαθροχειρία, καὶ ὅτι ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι ἀρχοντολόγι, ἐνδιαφέρομαι μεγάλως περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ὅπερ ἐνδιαφέρει οὐ μόνον τὸν δῆμον Πειραιῶς, ἀλλ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ὁ λιμὴν Πειραιῶς δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι δημόσιος, ὡς εἶναι ἅπαντες οἱ λιμένες τοῦ Κράτους, αἱ δὲ πέριξ τῆς λίμνης τῆς Ζέας γαῖαι, ὅσαι εἶναι δημόσιαι, θὰ χρησιμεύσωσι, καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τὰ κρηπιδώματα καὶ τὰς ὁδοὺς, αἵτινες φυσικῶς θέλουσι κατασκευασθῆ περὶ τὸν λιμένα, πλὴν τῶν γαιῶν ἐκείνων, αἵτινες, καταχωσθεῖσαι πρὸ πολλοῦ, θέλουσιν ἀνασκαφῆ πρὸς εὔρυνσιν τοῦ λιμένος. Τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς καταλαμβανόμενα κτήματα δὲν εἶναι μόνον δημόσια, ἀλλὰ καὶ ἰδιωτικὰ, οἷον ἀποθῆκαί τινες, ὄπισθεν, μοὶ φαίνεται, τοῦ ἄλλοτε ξενοδοχείου Τσελέπη ὀνομαζομένου. Τοιαῦται εἶναι αἱ πληροφορίαι, αἱ δοθεῖσαί μοι ὑπὸ τῶν εἰδότων. Κύριοι, δὲν πρόκειται, ὡς φαίνεσθε νομίζοντες, νὰ ὠφεληθῇ ἀποκλειστικῶς ὁ δῆμος Πειραιῶς, ἀλλὰ θὰ ὠφελήσωμεν τὸ δημόσιον ἐν γένει καὶ τὴν ἐγχώριον καὶ τὴν ξένην ναυτιλίαν, χορηγοῦντες τόπον ἀνέσεως εἰς τὰ πλοῖα πάσης ἐθνικότητος. Τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τῶν λιμενικῶν τελῶν χρήματα θὰ διαχειρίζηται κατὰ τοὺς νόμους ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ, χωρὶς νὰ παραβλαφθῇ ἐκ τούτου συμφέρον τι· ὅσαι δὲ γαῖαι ὑπολειφθῶσι μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, αὐταὶ θ’ ἀνήκωσιν εἰς τὸ δημόσιον. Ὡς πρὸς δὲ τὰς καταπατηθείσας γαίας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Δημητρακάκης, λέγω, ὅτι τοιαύτας γαίας παρὰ τὴν Ζέαν διεκδικεῖ μόνον ὁ κ. Μελετόπουλος, ἡ δὲ περὶ αὐτῶν δίκη μετὰ τοῦ Δημοσίου εἶναι ἐκκρεμὴς, καὶ προσέτι ἄλλη τις ἑταιρία, ἣν ἀντιπροσωπεύει, μοὶ φαίνεται, ὁ κ. Τσαγκαρόλας. Ἀλλὰ περὶ τῶν γαιῶν τούτων προβλέπει τὸ ἄρθρον 4, ὥστε, ἂν κερδίσωσι τὰς γαίας οἱ διεκδικοῦντες αὐτὰς, θέλουσιν ἀποζημιωθῆ ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς· ἐὰν δὲ κερδίσῃ τὸ Δημόσιον, θέλουσιν ἀνήκει εἰς τὸ μέλλον εἰς αὐτὸ πλὴν ἐκείνων, αἵτινες θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὰ λιμενικὰ ἔργα.

§118ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ποῖα εἶναι τὰ παραρτήματα;

§119ΨΥΛΛΑΣ. Φαίνονται εἰς τὸ διάγραμμα.

§120ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ βεβαιώσῃ τοῦτο.

§121ΨΥΛΛΑΣ. Σᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρόκειται περὶ κρηπιδωμάτων.

§122Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας τοῦ κυρίου Δημητρακάκη· ἀπεναντίας δὲ λέγω, ὅτι καὶ οἰκόπεδα ἐὰν ἦσαν, ἔπρεπε νὰ παραχωρηθοῦν, ἀλλὰ συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Ἄλλοτε ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ προεδρεύετο ἀπὸ τὸν λιμενάρχην, δὲν ἠξεύρω δὲ τίνι τρόπῳ, ῥουσφετικῷ φαίνεται, κατὰ τὰ 1868 ἢ 1869 ἔμεινε μονομερὴς ἡ ἐπιτροπή.

§123ΡΑΛΛΗΣ. Προεδρεύεται ἀπὸ τὸν δήμαρχον Πειραιῶς, ὅστις γνωρίζετε ποῖος εἶναι.

§124Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, διότι ἐγὼ κατοικῶ εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ ἀναγνωρίζω τὴν ἱκανότητά του καὶ πολὺ τὸν ἐκτιμῶ, ἀλλὰ λέγω, ὅτι αὐτὸ τὸ μέτρον δὲν εἶναι διόλου ὀρθόν. Ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς εἶναι μᾶλλον πολεμικὸς λιμήν, καὶ ἐννοεῖται ὅτι ἀπαιτοῦνται γενικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μόνον ὁ λιμενάρχης εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζῃ, ὅστις εἶναι ἐκ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν. Προχθὲς μὲ τὴν τελευταίαν τρικυμίαν καὶ τὸ Ἀγγλικὸν τὸ μέγα καὶ τὸ Γαλλικὸν κατέλαβον τὴν προκυμαίαν, τὰ δὲ πλοῖα τὰ ἐμπορικὰ ὅλα ὑπέστησαν ζημίαν ἀνεξαιρέτως. Ὁ λιμενάρχης παρέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην, ὅτι πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λιμένος νὰ προεδρεύηται ἀπὸ τὸν λιμενάρχην, διὰ νὰ παριστᾷ ποίου ἔργου ἔχει ἀνάγκην ὁ λιμήν, ἀλλὰ δὲν ἐδόθη οὐδεμία ἀπάντησις· οὗτος παρέστησεν, ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν πληρώνει 250,000, καὶ ὅμως οὐδὲν ἔργον γίνεται, τὸ δεύτερον δὲ, τὸ ὁποῖον λέγει, εἶναι, ὅτι ὁ μηχανικὸς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ πολὺ μικρὰ πλοῖα. Δι’ αὐτὸ ἤθελα παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ λιμένος Πειραιῶς.

§125ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνταῦθα προσκαλεῖται νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν ἦναι ὠφέλιμον τὸ ἔργον ἢ οὔ. Τί σᾶς λέγει ἡ ἐπιτροπή; Ὁ λιμὴν εἶναι μικρὸς καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτυχθῇ, ὁ χῶρος δὲ εὑρίσκεται· δύναται νὰ καθαρισθῇ, ὥστε νὰ πηγαίνουν ἐκεῖ τὰ πλοῖα, διότι, καθὼς σᾶς εἶπε καὶ ὁ προλαλήσας, ὅταν συμβῇ μικρὰ τρικυμία, πολλάκις τὰ μεγάλα πλοῖα καταλαμβάνουν τὸ στόμιον τοῦ λιμένος καὶ τὰ μικρὰ δὲν δύνανται νὰ ἐξέλθουν. Τί ζημιοῦται ἐκ τούτου τὸ δημόσιον; ἀπ’ ἐναντίας εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προτιμηθῇ.

§126ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἡ συζήτησις ἦτο ἀναγκαία, διότι πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν εὐσυνειδήτως. Ἐγὼ, ὅστις ἐμελέτησα καλῶς τὸ ζήτημα καὶ ἤκουσα καὶ τοὺς ἀγορεύσαντας, δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐννοήσω τὰ παραρτήματα καὶ ποία εἶναι ἡ ἔκτασις τῆς γῆς ἡ παρεχομένη, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ψηφίσω. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τ’ ἄρθρα 1–4. Ἄρθρον 5.

§127ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ Νομοσχέδιον παραπέμπει εἰς τὸν νόμον ΠΘʹ, ἀλλὰ νόμος τοιοῦτος δὲν ὑπάρχει.

§128ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος, διότι εἰς τὸ πρωτότυπον εἶναι ΠΟΘʹ.

§129ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος οὗτος δὲν λέγει τίποτε ἄλλο παρὰ παραπέμπει εἰς τὸν νόμον τοῦ 1848. Τί λέγει ὁ νόμος αὐτός; Ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἐπιβολὴ φόρου 5% ἐπὶ τοῦ πληρωνομένου τέλους, ἐν ἄλλαις λέξεσιν ½% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων. Πόσα νομίζετε ἤδη, ὅτι ἀναβαίνουν κατ’ ἔτος τὰ εἰσπραττόμενα; δεκατέσσαρες χιλιάδες τὸν μῆνα, ὥστε ἔχομεν 168 χιλιάδας. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τοῦτο. Ὁ νόμος τοῦ 1848 ὥρισε τρεῖς περιστάσεις δι’ αὐτὴν τὴν φορολογίαν αʹ) πρὸς εὕρεσιν ποσίμου ὕδατος, βʹ) διὰ τὴν κατασκευὴν ὑπονόμων πρὸς ἐκροὴν τῶν βροχίμων ὑδάτων καὶ γʹ) διὰ τὴν προκυμαίαν κλπ. Ἀλλὰ τὸ ἤδη Νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος· ὅθεν ὑποθέτω πῶς εἶναι κἄποιά τις ἀντινομία. Τότε ὁ νόμος ὥριζεν οὕτω τὴν ἐπιτροπὴν, δύο μέλη νὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, τὸ δὲ τρίτον νὰ διορίζεται παρὰ τοῦ ὑπουργείου. Ἐὰν τοῦτο ἐπράττετο τότε, περισσότερον πρέπει νὰ γείνῃ τώρα, διότι ἐὰν παραδεχθῶμεν κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὴν παράτασιν ἐπὶ τὰ 20 ἔτη, θὰ εἰσπραχθῶσι 4,000,000 περίπου, ἐπειδὴ δὲ, καθὼς ὅλοι οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς εἶπον, εἶναι ἔργον δημόσιον, πρέπει τὴν ἐπιτήρησιν νὰ τὴν ἔχῃ τὸ δημόσιον, ὥστε κατ’ ἔτος νὰ δίδουν λόγον, ὡς ὥρισεν ὁ νόμος τοῦ 1861. Ὅθεν δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιτήρησιν μόνη ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, ὡς ὥρισεν ὁ Νόμος τοῦ 1848, διότι δὲν εἶναι δημοτικὸν ἔργον. Ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ προεδρεύηται τοὐλάχιστον ἀπὸ μέλος, τὸ ὁποῖον νὰ διορίζῃ ὁ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ σχετικοῦ νόμου τοῦ 1861, ὁρίσαντος ἀκριβέστερον τὰ τῆς λογοδοσίας, καὶ ἑπομένως τὸ ἐν λόγῳ 5 ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου πρέπει νὰ παραπέμπῃ εἰς τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 τοῦ Νόμου τοῦ 1861.

§130ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε, θὰ φέρωμεν καὶ τὸν νόμον. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη εἰς ά συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τυποκλοπίας.

§132ΤΙΝΕΣ. Νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ δημοτικῶν φόρων.

§133Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Καὶ κατόπιν, κ. Πρόεδρε, νὰ προβῶμεν εἰς τὸ περὶ ἑνιαίου τῆς ψήφου.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ΞΗ νόμου περὶ δημοτικῶν φόρων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον.)

§135Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ περὶ ἑνιαίου τώρα, κ. πρόεδρε (θόρυβος).

§136ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ νομοσχέδια, περὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις.

§137ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ Βουλὴ δι’ ἀποφάσεώς της εἶχε δώσει ἐντολὴν εἰς τὸν Πρόεδρον νὰ διορίσῃ ἐπιτροπὴν, ἥτις ν’ ἀσχοληθῇ καὶ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου προσεκλήθη ἡ ἐπιτροπὴ, λέγει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὀφείλει ν’ ἀποφασίσῃ περὶ 3 ζητημάτων, 1) ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, 2) ὡς πρὸς τοὺς σφαιριδιοδότας καὶ 3) ὡς πρὸς τὸ ἑνιαῖον. Ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε, καὶ ὡς πρὸς τὸ ἑνιαῖον διεφώνησεν, ὁ δὲ εἰσηγητὴς, ἐνῷ ἤμεθα ὅλοι σύμφωνοι νὰ κάμωμεν μίαν ἔκθεσιν, συντάττει μίαν τοιαύτην περὶ τοῦ ἑνιαίου· δι’ αὐτὸ εἶναι κατ’ ἀνάγκην ἀπαραίτητον ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ συνταχθῇ νομοσχέδιον πλῆρες.

§138ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ σύλληψις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὀφείλεται εἰς τὴν αἴσθησιν μιᾶς ἀνάγκης πολιτικῆς· ὡμολόγηται παρὰ πᾶσι τοῖς ἐνταῦθα πολιτευομένοις, ὅτι, ὅπως ἕως τώρα καταρτίζεται ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους, παρουσιάζει μίαν χωλότητα κατὰ τὸν καταρτισμὸν, καὶ ἑπομένως ὀφείλει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως διὰ νόμου ἐκλείψῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀνυψώσῃ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν ὑψηλὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ κατέχῃ, εἶναι τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου, δι’ οὗ θὰ κατορθωθῇ, ὅπως ἀπαλλαγῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι ἀπὸ ὅλας τὰς προσκομματικὰς δυσκολίας, καὶ ἀποκτήσωμεν ἀντιπροσωπείαν ἀξίαν τοῦ ὀνόματός της. Ὀφείλομεν πᾶσαν προσπάθειαν νὰ καταβάλωμεν, ὅπως χωρισθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν καὶ χειραφετηθῇ ἐκείνη ἀπὸ τὰ σωματεῖα τὰ ἐκλογικά· ὁ χειραφετισμὸς δὲ οὗτος τοῦ νομοθετικοῦ σώματος ἀπὸ τῶν ἐκλογικῶν σωματείων καὶ ἀπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, διὰ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, ἐὰν κατορθωθῇ, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ ἀντιπροσωπία τοῦ ἔθνους θέλει καταλάβει τὴν προσήκουσαν αὐτῇ θέσιν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι. Διὰ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου κατορθοῦμεν καὶ τὸν χωρισμὸν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου φρονῶ, ὅτι τὰ ῥοσφέτια θέλουσιν ἐκλείψει ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς, ὡς καὶ κατόπιν ἐκ τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καὶ οἱ ὑπάλληλοι αὐτῆς δὲν θέλουσιν εἶσθαι ὄργανα τῶν πολιτευομένων, ἀλλ’ ἐν τῷ νόμῳ θέλουσι πάντες εὑρίσκει τὸ δίκαιον αὐτῶν. Ταῦτα δὲ λέγων, κύριοι, θέλω νὰ καταδείξω τὴν ἀνάγκην τὴν ἀναπόδραστον, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ θεραπεύσωμεν, αὕτη δὲ διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου θέλει θεραπευθῆ, ἐὰν κατορθώσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, ὅπως ἀπαλλάξωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τῆς ἀλληλεπιδράσεως μετὰ τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ τῶν ἐκλογικῶν σωματείων.

§139Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ὅ,τι ὁ κ. Ῥικάκης εἶπε περὶ τῆς ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς διορισθείσης ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀληθῶς ἐπιτροπὴ τοιαύτη διωρίσθη ὑπὸ τοῦ Προέδρου, διὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κυρίως δύο ζητήματα, τὸ περὶ ἑνιαίου τῆς ψήφου καὶ τὸ περὶ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις ἐβασάνισε πρῶτον τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, διῃρέθη· ἡ πλειονοψηφία ἐκηρύχθη ὑπὲρ τοῦ καθεστῶτος, τρία δὲ μέλη, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἤμην καὶ ἐγὼ, ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου. Ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλῃ οὐδεμίαν ἔκθεσιν, διότι ἦτο ὑπὲρ τοῦ καθεστῶτος· ἡμεῖς δὲ ὠφείλαμεν νὰ ὑποβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἀφήσαμεν δὲ νὰ ὑποβάλωμεν μεταγενεστέρως πρότασιν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν, διότι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐφαίνετο, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἁρμονία τις μεταξὺ τῆς πλειονοψηφίας καὶ μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Εἶναι δὲ, κύριοι, ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἐὰν ἡ πρότασις τοῦ νόμου πηγάζῃ ἐκ τῆς μειονοψηφίας καὶ τῆς πλειονοψηφίας, ἢ καὶ ἐκ μειονοψηφίας· ἡ πρότασις αὕτη δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὡς πρότασις Βουλευτοῦ ἢ Βουλευτῶν, οἵτινες ἔχουν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀποῤῥέει ἐκ τοῦ Συντάγματος, τῆς προτάσεως τῶν νόμων. Ὥστε ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ῥικάκη δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἐργασίας, ἤτοι εἰς τὴν ά συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Βουλὴ ὄχι μόνον ἐξεδήλωσεν εἰς προγενεστέραν συζήτησιν τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἴδῃ τὸ σύστημα τοῦτο καθιερούμενον, ἀλλὰ πολλοὶ ἐκ τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, τοὺς ὁποίους ἤδη δὲν βλέπω, ἐπανειλημμένως ἀπέτεινον πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπερωτήσεις καὶ ἐπέπληξαν αὐτὴν διὰ τίνα λόγον βραδύνει τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι εἶναι λίαν παράδοξον σήμερον, ὅτε ἡ πρότασις ἐτέθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ, ἥτις ἔδειξε τόσην ἐπιθυμίαν καὶ τόσον ζῆλον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ ἀναβάλῃ ἐπ’ ἀορίστῳ αὐτὸ, ὅπως εἶπέ τις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ὁ κ. Κρεστενίτης. Εἶναι, κύριοι, ἐντελῶς παράδοξον Βουλή τις νὰ προβῇ εἰς σύστασιν ἐπιτροπῆς, νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῆς περὶ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, καὶ ὅταν ἡ πρότασις αὕτη φέρηται ἐνώπιον αὐτῆς, νὰ λέγῃ, τὴν ἀναβάλλω ἐπ’ ἀόριστον. Νομίζω, ὅτι εἶναι προσῆκον καὶ ἀναγκαῖον, διὰ νὰ φανῇ ἡ Βουλὴ ὅτι σκέπτεται σοβαρῶς, ὅπως προβῇ εἰς τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου· ἐὰν δὲ, ἕνεκα τῆς προκειμένης αὔριον συζητήσεως, ἀναβληθῇ ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τοῦ Νομοσχεδίου, ἡ βʹ ἀνάγνωσις δύναται νὰ γείνῃ μετὰ ταῦτα. Τὸ κατ’ ἐμὲ, κύριοι, ἐπιμένω εἰς τοῦτο. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον ὁ κ. Τρικούπης, ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ ἐγὼ ἠγωνίσθημεν ὑπὲρ τῆς καθιερώσεως τοῦ συστήματος τούτου. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν εἴμεθα λίαν ἀτυχεῖς, διότι ὑπὲρ τῆς προτάσεως συνεκεντρώσαμεν ἐλαχίστους ψήφους. Εἶπον δὲ τότε, ὅτι ἡ ἰδέα θὰ ὡριμάσῃ καὶ θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ, ὅτε τὸ σύστημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον θεωρῶ σωτήριον διὰ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους, θέλει καθιερωθῆ. Καὶ τῷ ὄντι μία Σύνοδος παρῆλθε, καὶ ἡ πρότασις αὕτη ἔλαβε τόσας ψήφους, ὥστε μόνον 12 ἢ 13 ψῆφοι ἔλλειψαν, ἵνα καταρτισθῇ πλειοψηφία. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι καὶ ὁ κ. Τρικούπης, ὅστις ὡς βουλευτὴς ὑπεστήριξε τὸ Νομοσχέδιον, θέλει τὸ ὑποστηρίξει καὶ ὡς Πρωθυπουργός. Εἶναι πιθανὸν, κύριοι, ἡ πρότασις νὰ πέσῃ, ἀλλ’ ἀδιάφορον· αὐτὴ ἡ ἰδέα θὰ καλλιεργηθῇ καὶ θὰ βλαστήσῃ, διότι ἡ ἀλήθεια πάντοτε ὑπερισχύει.

§140ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι δὲ πρωτοφανὲς νὰ παρουσιάζηται ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας.

§141Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν νομοσχέδιον, καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐκλάβητε ὡς πρότασιν νόμου.

§142ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ἐντολὴν, καὶ ἡ ἐντολὴ αὐτῆς εἰσέτι δὲν ἐξετελέσθη. Ὁ νόμος, ὅπως εἰσάγεται, εἶναι τῆς μειονοψηφίας, ἡ δὲ πλειονοψηφία εἶναι κατά. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀντικοινοβουλευτικὸν καὶ παρὰ τὰ εἰθισμένα νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν πρὶν ἡ πλειονοψηφία φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της. Βλέπετε, ὅτι ἔχει τι ἀνώμαλον τὸ πρᾶγμα, διότι ἐνῷ ἡ μειονοψηφία εἰσάγει ἔκθεσιν σήμερον, διὰ νὰ παρουσιασθῇ εὐπρόσωπος ἡ ἀπάντησις, λέγει ὁ κύριος Ζαΐμης, ὅτι εἶναι πρότασις Βουλευτῶν. Τί δὲ ἔγεινε, κ. Ζαΐμης, ἡ ἐντολὴ, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ἀπὸ τὴν Βουλήν; Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐξετάσωμεν τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶπον καὶ κάτι τι περὶ αὐτῆς, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη συνελήφθη ἐν ἄλλοις καιροῖς, ὅταν ἐνόμισάν τινες ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ τι ἔκτακτον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς ψήφου καὶ κατὰ τῶν ἐπεμβάσεων. Εὐτυχῶς ἔχομεν δύω ἐκλογὰς, τοῦ 1873 καὶ 1879, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνώτεραι πασῶν. Νομίζω, ὅτι ὁ νόμος ὁ νέος, ὁ ὁποῖος γίνεται καὶ θέλει νὰ καθιερώσῃ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου, εἶναι περιττὸς, καὶ ὅτι, ἐὰν εἰσαχθῇ ὁ νεωτερισμὸς, θέλουσι συμβῆ πολλὰ παρατράγωδα. Τὸ κατ’ ἐμὲ σᾶς λέγω, ὅτι τρὶς ἢ τετράκις μετέβαλον γνώμην· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι τὸ σωτήριον, τὸ ἀλάθητον μέτρον τοῦ νὰ βελτιωθῇ τὸ κοινοβούλιον, νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα διαφθορὰ καὶ τὰ ῥοσφέτια; Τώρα ἐνδέχεται καὶ πάλιν νὰ μεταβάλω γνώμην, ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι, ὅτι δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ πρὶν νὰ ἐργασθῇ καὶ ἡ πλειονοψηφία καὶ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Δὲν ἔχομεν καιρὸν, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ κλείσωμεν τὰ ὄμματα καὶ νὰ εἴπωμεν: κάτω τὸ καθεστὼς, τὸ ὁποῖον εἰς τρεῖς ἐκλογὰς τοὐλάχιστον δὲν φέρει ἐλαττώματα μεγάλα; Ὅτι, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἔχει ἐλαττώματα καὶ ἐφεξῆς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ, προέρχεται, διότι ὁ νόμος τὸ τελευταῖον ἐβελτιώθη, διότι ἔλαβε πολλὰ μέτρα, ἐπῆλθεν ἡ δικαστικὴ ἐπιτήρησις πρὸ πάντων, ἐπῆλθε καὶ ὁ διορισμὸς τοῦ σφαιριδιοδότου ὑπὸ τοῦ ἐνδιαφερομένου. Λοιπὸν εἶμαι ὑπὲρ τῆς προτάσεως νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρις οὗ ἡ ἐπιτροπὴ φέρῃ καὶ αὐτὴ τὴν ἔκθεσίν της.

§143ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν ἡ πρότασις, τῆς ὁποίας ἡ συζήτησις ζητεῖται, καθιεροῖ ἀρχὴν ἀλάθητον, βεβαίως δὲν δυνάμεθα ἐκ τῶν προτέρων καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως αὐτῆς νὰ τὸ παραδεχθῶμεν’ δὲν βλέπω ὅμως διατί, ἐνῷ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἡ Βουλὴ ἔσπευδεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, σήμερον ἐντελῶς ἀδιαφορεῖ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ νὰ ἐμποδίσῃ τὰς ἐπεμβάσεις, ἀλλὰ περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐσκόπει καὶ σκοπεῖ νὰ καταργήσῃ τοὺς ἀθεμίτους συνδυασμοὺς καὶ νὰ δώσῃ εἰλικρινεστέραν ἔκφρασιν εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους· αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅτε εἰσήχθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον καὶ ὅτε ἐξητάθη ἐν ἀρχῇ τῆς παρούσης συνόδου ἡ παρὰ τοῦ Προέδρου σύστασις ἐπιτροπῆς πρὸς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ αὕτη δὲν εἶναι ἐκ τῶν προβλεπομένων ἀπὸ τὸν Κανονισμόν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐπιτροπή, ἥτις ὤφειλε συμβιβαστικῶς μεταξὺ τῶν δύω μερίδων, μεταξὺ τῶν δύω ἰδεῶν, νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν ἑνὸς νομοσχεδίου· διὰ τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἐδιχάσθη εἰς πλειοψηφίαν καὶ μειοψηφίαν, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἂν ἡ μειοψηφία ἔφερε μόνη ἔκθεσιν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὥριμον· πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, εἶναι δὲ ἐντελῶς ἀδιάφορον ἂν ἡ πλειοψηφία δὲν ἔφερεν ἔκθεσιν καὶ ἡ μειοψηφία ἔφερε μόνη τοιαύτην. Ὁ κ. Ῥικάκης ἀντιτάσσει, ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐδόθη, ἐκτὸς τῆς ἐντολῆς τῆς ἀποφάνσεως ἐπὶ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, καὶ ἐντολὴ περὶ τῶν σφαιριδιοδοτῶν, καὶ περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ δώσοντος δικαίωμα εἰς ἐκλογὴν Βουλευτοῦ. Ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι τὰ ζητήματα τὰ συζητούμενα, καὶ τὴν συζήτησιν τούτων μετὰ τοσαύτης προσοχῆς ἠκολούθησε πέρυσιν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ δημοσία γνώμη· τὸ κύριον ζήτημα εἶναι τὸ περὶ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, ἐξ οὗ προσδοκᾶται ἡ κατάργησις ἀθεμίτων καὶ ἐπονειδίστων συνδυασμῶν, διότι ἂν ἐγὼ σήμερον ἀνήκω εἰς τὴν συμπολίτευσιν, χθὲς ἴσως ἤμην συνδυασμένος μέ τινα ἀνήκοντα νῦν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Τὴν κατάργησιν τούτου ἐπιδιώκει τὸ Νομοσχέδιον· ἂν ὅμως τὸ Νομοσχέδιον καθιεροῖ, ὡς ὑπεβλήθη παρὰ τῆς μειοψηφίας, τὴν ἀλάθητον ἀρχήν, ἐκ τῶν προτέρων βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ· εἶναι δὲ παράδοξον πῶς ὁ κ. Ῥοντήρης, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον εὐσυνείδητος εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του καὶ εἰς τὰς ἀποφάσεις του, σήμερον νὰ θέλῃ ἐκ τῶν προτέρων νὰ καταδικάσῃ τὸ Νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου προκαλεῖται ἡ συζήτησις.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη ἡ ἀναβολή· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν νὰ ἐγερθῶσιν.

§145ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Γίνεται ψηφοφορία.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 83 μὲν ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, 52 κατ’ αὐτῆς, δύω δὲ ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἄρθρον 1.

§147Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου.

§148Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παραιτοῦμαι, κ. Πρόεδρε. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 καὶ 2.

§149Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀπαρτία. (Θόρυβος.) Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρέθησαν παρόντες 107.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–8 καὶ τὸ σύνολον εἰς ά. ἀνάγνωσιν. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ εἰς ἁ. ἀνάγνωσιν τὰ Νομοσχέδια περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ποιμνιοβοσκῆς ἐν Ζακύνθῳ, Κεφαλληνίᾳ καὶ Ἰθάκῃ, εἶτα δὲ καὶ τὸ περὶ τυποκλοπίας.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῆς ἐπικοίνου περιουσίας τῆς νήσου Κερκύρας. (Θόρυβος.)

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§153ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ τὸ Νομοσχέδιον, ὅπερ ὑπέβαλεν ὁ κ. Καλλιγᾶς, περὶ ἀριθμοῦ τῶν φαρμακείων.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7.