1880.02.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67

τῆς 12 Φεβρουαρίου 1880.

(Τρίτη.)

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ζωοκλοπῆς, ὁ δὲ κ. Κασιμάτης ὑποβάλλει ὁμοίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Νομοσχεδίου καὶ ἑτέραν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς τῶν ποιμνίων εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Ἀθηνῶν. Θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν σχετικῶν Νομοσχεδίων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέστειλεν εἰς τὸ Προεδρεῖον ἔκθεσιν τοῦ Νομομηχανικοῦ Σάουτερ μετὰ διαφόρων ἐγγράφων περὶ τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων. Θὰ κατατεθῇ εἰς τὸ γραφεῖον, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν οἱ βουλόμενοι. Ὁ πρώην ἐπιλοχίας Ἰωάννης Παπαδόπουλος ζητεῖ σύνταξιν. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ἀπαντῶ εἰς τὰς χθεσινὰς ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Λομβάρδου, ὅπως τὰς ἔμαθον. Πρῶτον ὁ κ. Λομβάρδος ἐπερωτᾷ διατί ἐπαύθη ὁ ὑπαστυνόμος Ζακύνθου. Ἰδού, κύριοι, οἱ λόγοι καὶ αἱ πληροφορίαι: «Ὁ διατελῶν νῦν δεύτερος ὑπαστυνόμος Ζακύνθου Ἰωάννης Ἀρβανιτάκης Κοκκίαρης κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου Ζακύνθου δίς. α) Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 374 ἀπὸ 2 Νβρίου 1874 ἀποφάσεώς του εἰς ἑνὸς μηνὸς φυλάκισιν, διότι κατὰ τὸν Ἰανουάριον 1872, φυλάττων δραχμὰς 28, ἃς ὁ κατάδικος Ἀναγ. Τζιρῖκος τῷ διεπιστεύθη πρὸς φύλαξιν, τὰς κατεκράτησε· β) διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 313 ἀπὸ 21 Αὐγούστου 1876 ἀποφάσεως τοῦ ἰδίου Πλημμελειοδικείου κατεδικάσθη μετ’ ἄλλων εἰς 4 μηνῶν φυλάκισιν, διότι, συνεννοηθέντες μετ’ ἄλλων, ἐχορήγουν εἰς τοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς ὑποδίκους καὶ καταδίκους ἄρτον μὴ ἔχοντα τὸ κεκανονισμένον βάρος, ὅπως ἐπὶ ζημίᾳ τῶν φυλακισμένων προσπορισθῶσιν ἀσυγχώρητον ὄφελος. Ὅταν, κύριοι, μοὶ ὑπεβλήθησαν αἱ ἀποφάσεις αὗται ἐνόμισα, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς οὔτε ἐπὶ στιγμὴν ἔπρεπε νὰ μένῃ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ὡς ἀστυνόμος μάλιστα, διὰ τοῦτο προὐκάλεσα τὴν ἀπόλυσίν του· ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ κ. Λομβάρδος ἀνέλαβε τὴν προστασίαν καὶ ὑπεράσπισιν τοιούτου ἀνθρώπου. Ἡ δευτέρα μομφὴ, τὴν ὁποίαν μᾶς προσάπτει ὁ κ. Λομβάρδος, ἀφορᾷ εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς ποιμνιοβοσκῆς. Κύριοι, ἐγένετο τῷ ὄντι εἰς Ζάκυνθον κανονισμὸς τοιοῦτος, ὅστις ὑπεβλήθη εἰς τὸν Νομάρχην κ. Βουγιούκαν, καὶ ὁ Νομάρχης ἐνέκρινεν αὐτόν. Πρὶν ἀποσταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἠγέρθησαν παράπονα κατ’ αὐτοῦ ὡς φατριαστικοῦ, καὶ ὅτι ὁ Δήμαρχος σκοπὸν εἶχε δι’ αὐτοῦ νὰ ἀποδώσῃ προνόμια εἰς μίαν μερίδα, νὰ ἀποκλείσῃ δὲ τὴν ἐναντίαν. Ἐζητήσαμεν πληροφορίας ἀπὸ τὸν Νομάρχην κ. Κρεβατᾶν, ἰδοὺ δὲ τί ἀπήντησεν οὗτος, καὶ νομίζω, ὅτι ὀρθῶς, διότι τοιοῦτοι κανονισμοὶ, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν ἔχουν ἰσχὺν, εἰσὶν ἀνωφελεῖς: «Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 31,445 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου ἀφορώσης εἰς ἐκδοθεῖσαν παρὰ τῆς Δημοτικῆς ἀρχῆς Ζακυνθίων ἀστυνομικὴν διάταξιν ὑπ’ ἀριθ. 435. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀπαντωμένης διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, ἐπιστρέφω αὐτὴν μεθ’ ἁπάντων τῶν συναποσταλέντων μοι διὰ ταύτης ἐγγράφων καὶ πληροφορῶ αὐτό, ὅτι ἡ ἐμὴ γνώμη περὶ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἀστυνομικῆς διατάξεως εἶναι, ὅτι αὕτη τυγχάνει ἐντελῶς ἄκυρος, καθ’ ὅσον ὄχι μόνον δὲν στηρίζεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, ὡς ἔδει, (ἄρθρον 24 ἀστυνομικοῦ Νόμου), ἀλλὰ καὶ ἀντίκειται καὶ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ θεμελιώδους Νόμου, τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν ἡ ποινὴ (ἄρθ.7) δὲν ἐπιβάλλεται ἄνευ Νόμου ὁρίζοντος προηγουμένως αὐτήν.» Ἄπορον δ’ εἶναι πῶς τοῦτο διέλαθε τῆς προσοχῆς τῆς Νομαρχίας καὶ περιέβαλε μὲ τὴν ἔγκρισίν της ταύτην. Ὁ Δήμαρχος Ζακυνθίων, προελθὼν εἰς τὴν σύνταξιν τῆς περὶ ἧς πρόκειται ἀστυνομικῆς διατάξεως, ἀνέλαβεν ἀναρμοδίως καὶ ὡς μὴ ὤφειλε καθήκοντα καὶ δικαιώματα νομοθετικὰ, διότι καὶ περιορισμὸν εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος ἐπιβάλλει, καὶ διαδικασίαν ἰδίαν ἐνώπιον αὐτοῦ διαγράφει διὰ τὴν ἀπόδειξιν πάσης οἱασδήποτε παραβιάσεως τῆς διατάξεώς του καὶ ποινὰς ἰδίας καὶ μὴ ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ Νόμῳ ἐπιβάλλει.

Ὁ Νομάρχης

Π. ΚΡΕΒΑΤΑΣ».

Λοιπὸν, κύριοι, ἐννοεῖτε, ὅτι τοιοῦτον κανονισμὸν ἐναντίον τοῦ Νόμου ἐπιβάλλοντα ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας περιορισμὸν ἀστυνομικῶς καὶ ποινὰς δὲν ἦτο δυνατὸν οὐδεμία ἀρχὴ νὰ ἐγκρίνῃ. Ὁ κανονισμὸς αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ, διότι δὲν ἐπήγαζεν ἀπὸ Νόμον τινά. Ὡς πρὸς τὸ ἐνεχυροδανειστήριον ἀπαντῶ τὸ ἑξῆς. Διευθύνετο τοῦτο πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἀπὸ τὸν μακαρίτην Κουερῖνον, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ γνωρίζω· μετὰ τὸν θάνατον τούτου ἐγένετο ἐξέλεγξις, τὴν ὁποίαν διέταξε τελευταῖον ὁ δήμαρχος, καὶ εὑρέθη κατ’ αὐτὴν ἔλλειμμα χιλιάδων πολλῶν δραχμῶν.

§3ΡΩΜΑΣ. 43,000.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο προεκάλεσε τὴν προσοχὴν τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν καὶ ἡμῶν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ νομαρχεύων τότε, τὸν ὁποῖον μετέθεσα κατ’ ἐπίμονον ἀπαίτησιν τοῦ κ. Λομβάρδου, διώρισε τοὺς συντηρητὰς ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ τοῦ ἐνεχυροδανειστηρίου· ἡ ὑπόθεσις ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· ἀπήντησα εἰς τὸν νομαρχεύοντα, ὅτι κακῶς ἔπραξε, καὶ ἠκύρωσα τὴν πρᾶξιν, διατάξας νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμὸς, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ ὤφειλε νὰ προτείνῃ τέσσαρας ὑποψηφίους, ἐξ αὐτῶν δὲ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ διορίζει δύω. Οὕτω οὐκ ἐγένετο· νομίζω ὅμως, ὅτι ὑπῆρχε καὶ πρότασις ἐκ μέρους τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ἣν οἱ νέοι ἔπρεπε νὰ διορισθῶσιν ἄμισθοι, διότι τὰ ἔσοδα ἦσαν ὀλίγα, ὥστε ἐπιβαρυνόμενον καὶ μὲ μισθοὺς, δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ τὸ κατάστημα. Ἐκτὸς τούτου ἐπρόκειτο νὰ διορισθῇ καὶ εἷς δημολογιστὴς καὶ ἕτερος ὑπολογιστής· αὐτοὶ διωρίζοντο ἀπὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, προηγουμένου συναγωνισμοῦ, διωρίσθησαν δὲ καὶ ἐνεκρίθησαν παρ’ ἐμοῦ, καὶ μολαταῦτα κατόπιν ἠγέρθησαν παράπονα, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη θὰ καταντήσῃ εἰς τὰ δικαστήρια, ὡς μὴ λαμβάνοντος χώραν συναγωνισμοῦ. Ἐπίσης ἐπρόκειτο νὰ διορισθῶσι σκευοφύλακες, καὶ διωρίσθησαν τοιοῦτοι, ἀλλὰ κατὰ τὸν κανονισμὸν δὲν ἠδύναντο νὰ διορισθῶσι τοιοῦτοι συγγενεῖς τῶν συντηρητῶν. Οἱ διορισθέντες ἦσαν τοιοῦτοι, καὶ ἐγὼ ἠκύρωσα τὴν πρᾶξιν εἰπὼν, ὅτι πρέπει νὰ διορισθῶσιν ἄλλοι ὄχι συγγενεῖς τῶν συντηρητῶν, διότι ὁ κανονισμὸς αὐτὸ διατάσσει. Οὕτως ἔχει ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἐνεχυροδανειστηρίου. Τετάρτη κατηγορία εἶναι, ὅτι ὑπαξιωματικός τις....

§5ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τούτου τηλεγραφικῶς.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ὑπαξιωματικὸς αὐτὸς εἶναι εἰς τὰς Πάτρας ἤδη· ὁ κ. Λομβάρδος εἶπεν, ὅτι ἔμαθεν αὐτὰ ἀπὸ ἄνθρωπον ἐλθόντα ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον, καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἔμαθον ἐπίσης ἀπὸ ἄνθρωπον ἐλθόντα ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον, ὅτι ὁ Λαγουδάκης εἶναι ἤδη εἰς τὰς Πάτρας. Λοιπὸν, κ. Λομβάρδε, ὁ ἄνθρωπος, ὅστις σᾶς εἶπε ταῦτα, ἐψεύσθη, ἢ σεῖς παρεμορφώσατε τὴν ἀλήθειαν.

§7ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐξοδίκως ἔμαθον, ὅτι εἶναι μάρτυς ἐκεῖ.

§8ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὰς μεταθέσεις ὑπεύθυνος εἶμαι ἐγὼ, καὶ ἐγὼ θὰ δώσω λόγον διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὀργάνων μου, ἐὰν συμβῇ ὅ,τι συνέβη εἰς τὴν Κεραλληνίαν κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἐγὼ εὐθύνομαι· ὅσα ἐγένοντο εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην προσεπάθησαν νὰ τὰ ῥίψουν εἰς βάρος μου, καὶ ἐνθυμεῖσθε πόσα εἶπον ἐναντίον μου καὶ μοῦ κατεμέμφθησαν καὶ ἐθεώρησαν ἐπέμβασιν ἰδιαιτέραν εἰς τὰς ἐκλογάς τὴν κακὴν διαγωγὴν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους κακῶς ἔπραξα ἀμέσως νὰ μὴ ἀπομακρύνω. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι μετὰ τὴν μεταβολὴν τῶν προσώπων ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο νομίμως καὶ ἡσύχως. Κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐν Ζακύνθῳ ἔχει παράπονα τώρα ὁ κ. Λομβάρδος. Ἐν τούτοις αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐνεργήθησαν καὶ οὐδὲν παράπονον ἠγέρθη κατ’ αὐτῶν, ἐπίσης καὶ αἱ Βουλευτικαὶ ἐκλογαί· τί θέλει λοιπὸν ὁ κ. Λομβάρδος; Νὰ ἀφήσω ἐκεῖ τοὺς ἀνθρώπους τῆς ὀρέξεώς του; ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν εὐθύνην καὶ τὰ ἄτοπα ὅλα ῥίπτονται εἰς βάρος μου, καὶ παραπονοῦνται κατὰ τῶν ὑπαλλήλων, κατὰ τῆς διοικήσεως, καὶ ὅμως θέλουσι νὰ διαθέτωσιν αὐτοὶ τὰ ὄργανα· μολαταῦτα τὸν γραμματέα μετέθεσα, διότι παρεπονεῖτο ἡ μερὶς τοῦ κ. Λομβάρδου, ὅτε δὲ συνεπράττομεν μὲ τὸν κ. Λομβάρδον, μετέθεσα καὶ ἀπέστειλα τὸν Νομάρχην Δοῦκαν ὅπου ἐθεωρεῖτο καταλληλότερος, καὶ ὁ κύριος Λομβάρδος τότε δὲν παρεπονέθη, διότι βεβαίως, ἀφοῦ εἰς ἐνέργειαν σπουδαιοτάτην εἴμεθα σύμφωνοι καὶ συνεπράττομεν, ἤθελον ἀκούσει τοιοῦτον παράπονον. Μετὰ τοῦτο, κύριοι, ἔρχεται ὁ κ. Βουγιούκας, ὅστις μετετέθη. Κατὰ τοῦ Βουγιούκα δὲν εἶχον παράπονα, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία του ἦτο ὀλίγον χαλαρά· συνέβη δὲ εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἔρις, διαπληκτισμὸς καὶ φόνος, τοῦτο μὲ ἠνάγκασε νὰ διατάξω τὸν ἀφοπλισμὸν ὅλων τῶν πολιτῶν καὶ τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων. Εἶναι, κύριοι, ἀρχή μου ὁ ἀφοπλισμός, ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψιν σας Νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητῶ, ὥστε τὰ ὅπλα ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐν γένει ἀπὸ ὅλους, διότι οἱ ὁπλοφοροῦντες εὐκόλως παρεκτρέπονται εἰς ἐγκλήματα. Συνέβη λοιπὸν διαπληκτισμὸς μεταξὺ ἀστυνομικῶν κλητήρων ἐξ ἑνός, καὶ πολιτῶν ἐξ ἑτέρου· ἐφονεύθη εἷς κλητὴρ καὶ πολλοὶ πολῖται ἐπληγώθησαν. Διέταξα τότε ν’ ἀφαιρεθῶσι τὰ ὅπλα, ὄχι διότι ἐφοβούμην τὴν εὐθύνην διὰ τὰ συμβαίνοντα, ἀλλὰ διότι δὲν ἤθελον νὰ συμβαίνουν τοιαῦτα δυστυχήματα εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ εἰς τοὺς πολίτας. Ἀλλὰ λέγουν, ὅτι τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἀφῄρεσεν ἡ ἀρχή, ὁ μοίραρχος, δὲν ἐπεστράφησαν· δὲν εἶνε ἀληθὲς τοῦτο, ἀκόμη ὅμως ζητοῦνται τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἀφήρεσεν ἡ ἀστυνομία καὶ ἐκράτησεν ὡς πιεστήρια. Εἰς τὸ δικαστήριον αὐτὰ δὲν παρουσιάσθησαν, ἀλλ’ αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Ἡ καταστροφὴ τῶν φανῶν προῆλθεν ἐκ τῶν κερδοσκόπων ἐκείνων, οἵτινες δὲν κερδίζουν ὡς καὶ διὰ τῆς ἐπὶ μειοδοσίᾳ παραχωρήσεως τοῦ φωτισμοῦ εἰς ἄλλον, ἐζήτησαν οὕτω νὰ ζημιώσωσι τὸν ἐργολάβον, καὶ τὸν ἠνάγκασαν νὰ παραιτηθῇ διὰ νὰ οἰκειοποιηθῶσιν αὐτοὶ τὰς ὠφελείας. Βλέπετε λοιπὸν εἰς τί ὅλη αὐτὴ ἡ κατηγορία περὶ φανῶν στηρίζεται. Λυποῦμαι διατὶ ὁ κ. Λομβάρδος λησμονεῖ τὸ πρὸ μικροῦ παρελθόν· δὲν ἐνθυμεῖται τὰ παράπονα καὶ πόσον τὰ ἐπιτόπια πάθη ἐξώγκωσαν τὰ πράγματα πλέον τοῦ δέοντος. Ὑπηρετήσαμεν μαζῆ μὲ τὸν κ. Λομβάρδον, καὶ διὰ τὴν Ζάκυνθον πρὸ πάντων ἐπεθυμοῦμεν ἀμφότεροι ὥστε νὰ διοικηθῇ καλῶς, ἡ ἡσυχία αὐτῆς ν’ ἀσφαλισθῇ, καὶ ἡ τάξις νὰ ὑπάρξῃ πλήρης. Ἐνθυμεῖται πόσον παρεμορφώθησαν καὶ ἐξωγκώθησαν αἱ ἐνέργειαί μας τότε; Μᾶς ἔλεγον, ὅτι ἐπεκράτει φαυλοκρατία, ὅτι ἐπεκράτει τὸ σύστημα τῶν δολοφόνων καὶ κακούργων, ὅτι ἐδέσποζεν ἡ τρομοκρατία. Καὶ ὅμως ἦσαν ὅλα ψεύδη· ὁ κ. Λομβάρδος τὰ ἀπέκρουε τότε καὶ ἐγὼ ἐπίσης. Ἀλλὰ διατί τώρα, χωρὶς νὰ ἦναι βέβαιος, υἱοθετεῖ ὅσα ἀκούει εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ μᾶς ἀποδίδει ὅλα ὅσα ἠκούσατε; καὶ ὅμως καὶ ἀληθῆ ἐὰν ἦναι τὰ ἤδη λεγόμενα, ἐγὼ πάλιν τὰ προτιμῶ ἀπὸ ἐκεῖνα, ἅτινα ἐγένοντο προτήτερα καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἡ Ζάκυνθος προώδευσε, διότι ἐὰν σήμερον ἐν Ζακύνθῳ ἦναι ὀλίγαι κλοπαὶ, προτιμότερον εἶναι τοῦτο, ἢ νὰ γίνωνται φόνοι καὶ κακώσεις, ὡς ἄλλοτε. Καὶ ἂν τοῦτο σήμερον λοιπὸν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ἔλαβε χώραν κλοπὴ, καὶ βεβαίως εἶναι, διότι τὸ λέγει ὁ κ. Λομβάρδος, ἔνθερμος ἀντιπολιτευόμενος, ἐγὼ χαίρω, διότι δὲν γίνονται πλέον φόνοι· ὑπάρχει μὲν ἀλλ’ ἐβελτιώθη τὸ κακὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐτυράννει ἄλλοτε, ὡς ἔλεγον, τοὺς κατοίκους· ἐπῆγα τότε ὡς Ὑπουργὸς εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ δὲν εὗρον ἡσυχίαν, ἀπαλλάξατέ μας ἀπὸ τὴν τρομοκρατίαν καὶ ἀπὸ κακούργους ἔλεγον. Λοιπὸν εἶνε καλλίτερον τὸ σημερινὸν σύστημα ἀπὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει ἄλλοτε, τὸ σύστημα τῶν φόνων καὶ τῶν κακώσεων. Τώρα ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Λομβάρδος, ὅστις ἠξεύρει πολὺ καλῶς κατὰ πόσον αἱ συκοφαντίαι δύνανται νὰ βλάψουν, υἱοθετεῖ τοιαῦτα ψεύδη, τὰ ὁποῖα ὅμως, ὅπως σᾶς εἶπον, καὶ ἂν ἦναι ἀληθῆ, εἶναι πολὺ καλλίτερα παρὰ τὰ λεγόμενα κατὰ τὸ παρελθόν. Ἰδοὺ, κύριοι, τί εἶχον ν’ ἀπαντήσω ὡς πρὸς τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Λομβάρδου. Παρακαταθέτω τώρα εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον, τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τὸ καταστατικὸν ὡς πρὸς τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑπτανήσου. Γνωρίζως κύριοι, ὅτι σήμερον εἶναι ἡμέρα τῆς συζητήσεως τοῦ ζητήματος, ἰδοὺ ὅμως τί ἔρχομαι νὰ σᾶς προτείνω, συμμορφούμενος μὲ τὴν παραγγελίαν σας. Μετὰ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης συνετάξαμεν σύμβασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Πιστωτικὴ Τράπεζα ὑποχρεοῦται νὰ συστήσῃ νέαν Τράπεζαν καὶ λίαν συμφέρουσαν, κατ’ ἐμέ· ἐγὼ συγχαίρω τὴν Ἑπτάνησον, διότι νομίζω, ὅτι θ’ ἀποκτήσῃ ἓν δεύτερον κατάστημα λίαν ὠφέλιμον διὰ τὸ ἐμπόριον, καὶ ἰδίως διὰ τὴν γεωργίαν· ὥστε δὲν εἶχον καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἀμέσως, κύριοι, ἡ σύμβασις ὑπεγράφη, ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ τὴν ἔφερον ἐδῶ· ἐγὼ πῶς θέλετε νὰ ὑπογράψω αὐτὴν χωρὶς νὰ τὴν ἀναγνώσω; αἱ ἀρχαὶ, τὰς ὁποίας παρεδέχθημεν, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιερώσαμεν, τὸ ἐγκρίνω καὶ εἶμαι συμφωνότατος, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν ἀναγνώσω διὰ νὰ ἴδω, ἐὰν ὅ,τι παρεδέχθημεν, ἐγράφη ἀκριβῶς, διότι μία λέξις περισσοτέρα ἢ ὀλιγωτέρα βλάπτει. Λοιπὸν διὰ τὴν εὐθύνην τὴν ἰδικήν μου, ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὴν ὑπογράψω, διότι δὲν ἔλαβον καιρὸν οὔτε νὰ τὴν ἀναγνώσω· σύγκειται δὲ ἀπὸ πολλὰ ἄρθρα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἕως αὔριον, ὅπου θὰ ἔχω σχηματίσει πεποίθησιν, νὰ φέρω τὸ ἀποτέλεσμα τῶν σκέψεών μου. Ἡ σύμβασις εἶναι ἐδῶ, εἶναι ὑπογεγραμμένη, καὶ μένει μόνον νὰ θέσω τὴν ὑπογραφήν μου· πρέπει ὅμως νὰ τὴν ἀναγνώσω καὶ κανεὶς βεβαίως δὲν θὰ μ’ ἐμποδίσῃ.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε πρόεδρε, εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν κύριον Πρωθυπουργόν.

§10ΣΕΡΒΟΣ. Χαίρω πολὺ, κύριοι, ἐπὶ τῇ ἐπαγγελίᾳ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ ἐπερώτησίς μου....

§11ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, σᾶς ἐζήτησα ἐγὼ τὸν λόγον πρίν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. — Κύριε Σέρβε, προηγεῖται ὁ κ. Λομβάρδος· ὁρίσατε, κ. Λομβάρδε.

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν θέλω, κύριοι, βαστάξει ἐπὶ πολὺ τὸ βῆμα, διότι βλέπω τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ συνάδελφοί μου, διὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ ζήτημα τῆς Τραπέζης. Ἄλλοτε θ’ ἀπαντήσω ἐν ἐκτάσει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ὅσα εἶπε θέλω τὰ ἀνατρέψει ἄρδην· διὰ τώρα παρατηρῶ μόνον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀναβαίνων τὸ βῆμα, ἵνα δικαιολογήσῃ ἑαυτὸν, δὲν ἔπρεπε νὰ προσπαθήσῃ νὰ βλάψῃ τὴν τιμὴν ἀνθρώπου μὴ εὑρισκομένου ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀπόσπασμα ἀποφάσεων.

§15ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αἱ ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἦσαν γνωσταὶ εἰς αὐτὸν πολὺ πρὶν ἀπολύσῃ τὸν ἄνθρωπον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐλάλησε, καὶ πρὶν τὸν διορίσῃ ὁ ἄνθρωπος οὗτος κατεδικάσθη ἁπλῶς διὰ πταῖσμα, αἱ ἀποφάσεις αὗται εἶχον ἐκτελεσθῆ, καὶ ὁ ἄνθρωπος δὲν ἦτο ἐν τῇ πλήρει ἐξασκήσει τῶν δικαιωμάτων του, ὅτε διωρίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς, ὅστις προχθὲς ἤκουσε συνάδελφόν του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ὑποστηρίζῃ, ὅτι ἐδικαιοῦτο καὶ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ θέσιν εἰς ἄνθρωπον καταδικασθέντα ἐπὶ λῃστείᾳ καὶ μείναντα εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ ἐξελθόντα ἐκεῖθεν διὰ χάριτος, ὅστις κατόπιν κατεδικάσθη διὰ πολλὰς ἄλλας πράξεις, πολὺ βαρυτέρας ἀπὸ τὴν τιμωρίαν 28 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι 28 δραχμαὶ δὲν ἦσαν ἄλλο παρὰ μία πλεκτάνη κομματικὴ, καὶ ὁ ὁποῖος συνάδελφός του ὑποστηρίζει, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς, ἐνῷ ἐξετέλεσε τὴν ποινήν του, καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὰ δικαιώματά του, δὲν ἦτο κανὲν κώλυμα νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ τοῦ παραδοθῇ ἡ ἁλυκὴ Δοβραίνης, καί τοι καταδικασθέντος ἐπὶ λῃστείᾳ, ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς, λέγω, ἔπρεπε νὰ περισταλῇ ὀλίγον πρὶν ἀναβῇ τὸ βῆμα, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν παῦσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς ἄνθρωπον, ὅστις ἐδικάσθη διὰ τοιοῦτον ἐλαφρὸν παράπτωμα. Δὲν ἦτο δὲ αὐτὴ ἡ αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπαύθη, διότι αἱ ἀποφάσεις ὑπεῖρχον ὅταν διωρίσθη. Ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος διωρίσθη ὑπαστυνόμος καὶ ἐξετέλει τὰ καθήκοντά του μετὰ δραστηριότητος πλέον μάλιστα τοῦ δέοντος· ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος κατεδίωξε τοὺς ταραχοποιοὺς, ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὡς ἀστυνόμος παρ’ ὀλίγον νὰ δολοφονηθῇ διὰ τὰς καταδιώξεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε κατὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, πρὸ πάντων δὲ διὰ τὴν ἐνέργειαν, ἣν ἔκαμεν, ἵνα συλλάβῃ κακοῦργον ἀποδράντα ἀπὸ τὰς φυλακὰς τοῦ Ῥίου, ὅστις εἰς τὸ διάστημα δύο ἐτῶν εἶχε τὴν Ζάκυνθον εἰς μεγάλην ἀνησυχίαν, τὸν ὁποῖον ὅλαι αἱ ἀρχαὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μ’ ὅλα τὰ μέσα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ συλλάβουν κακοῦργον, ὅστις εἴρχετο ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ ἐνήργει κλοπὰς σπουδαίας, ὅστις ἐφόνευσεν ἄνθρωπον ἐντὸς τῆς κεντρικῆς ὁδοῦ, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα περιεφέρετο ἐν τῇ πόλει. Ὁ ἀστυνόμος ἕνεκα αὐτοῦ τοῦ κακούργου, πυροβολεῖται εἰς μίαν τῶν κεντρικωτέρων ὁδῶν τῆς Ζακύνθου καὶ παρ’ ὀλίγον ἀπέθνησκε τῆς σφαίρας διελθούσης τὸν αὐχένα. Τὸν κακοῦργον αὐτὸν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ ὁ ἀστυνόμος, καὶ διὰ τὴν σύλληψιν αὐτὴν ὁ εἰσαγγελεὺς, (ἦτο τότε ὁ κ. Σπυλιωτόπουλος, ὅστις, ὡς γνωρίζετε ὅσοι εἶσθε εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ πρὸς τὴν μερίδα μας συμπαθείας. Μοίραρχος ἦτο ὁ κ. Στεφάνου, ὅστις δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐπηρεάζηται). Ὁ μοίραρχος λοιπὸν, ὁ νομάρχης καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς ἐπρότειναν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἀπονεμηθῇ διὰ διατάγματος ἡ βασιλικὴ εὐαρέσκεια πρὸς αὐτὸν τὸν ἀστυνόμον, καὶ ὅμως ἀντὶ τοῦ διατάγματος τῆς βασιλικῆς εὐαρεσκείας ἐπροτάθη τὸ διάταγμα τῆς παύσεως. Ποίαν τώρα σχέσιν ἔχει ἢ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἡ ἀπόφασις τῶν 28 δραχμῶν;

§16ΡΩΜΑΣ. Πῶς ὁμιλεῖς διὰ φόνους, λῃστείας καὶ κακουργίας σύ!

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ναὶ, ὁμιλῶ ἐγὼ ἐνώπιον εἰς σὲ καὶ πρὸς σέ.

§18ΡΩΜΑΣ. Ἤθελα σοῦ δώσει ἀπάντησιν, ἐὰν ἦσο......

§19ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἀκούω τὶ λέγεις μὲ τὴν βραχνὴν φωνήν σου διὰ νὰ σοῦ ἀπαντήσω.

§20ΡΩΜΑΣ. Φείδομαι τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτὰς τὰς αἰσχρότητας. (Θόρυβος.)

§21ΠΟΛΥΛΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸν ἀνακαλέσητε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν τάξιν (Θόρυβος μέγας καὶ συνδιαλέξεις θορυβώδεις.)

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ν’ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν ὁ κ. Ῥώμας, ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ὕβριν. (Θόρυβος.)

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ῥώμα, ἡ φράσις σας ἦτο προσβλητικὴ καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν ἀνακαλέσητε.

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀδιακόπως πρὸς ἡμᾶς σεῖς ἀποτείνετε ὕβρεις. (Θόρυβος εἰς ἀμφοτέρας τὰς πτέρυγας.)

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, θὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν.

§26ΡΩΜΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ φράσις μου δὲν ἦτο κοινοβουλευτικὴ, οὐδὲ ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς θέσεώς μου μοὶ ἐπέτρεπε νὰ τὴν ἐκφέρω, πάντοτε ἔδωκα τόπον τῇ ὀργῇ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐξέφερα ἤδη τὴν λέξιν, δὲν τὴν ἀνακαλῶ. (Θόρυβος.)

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκοῦσιν αὐτά.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ν’ ἀνακαλέσῃ τὰς ὕβρεις, ἄλλως ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τιμωρίαν πρὸς τὸν παραβιάζοντα τὸν πρὸς αὐτὴν σεβασμόν. (Θόρυβος.)

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥώμας ὡμολόγησεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκφέρῃ τὴν φράσιν ἐκείνην. Ὁ Κανονισμὸς δὲν ἔχει τὴν φράσιν, ὅτι πρέπει ν’ ἀνακαλέσῃ, εἰμὴ μόνον, ὅτι ἀνακαλεῖται ὁ παρεκτρεπόμενος ὑπὸ τοῦ Προέδρου· τοῦτο καὶ ἐγένετο, κατὰ δὲ τὴν κρίσιν τοῦ Προεδρείου, μετὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ῥώμα, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο αὐτῷ νὰ ἐκφέρῃ τοιαύτην φράσιν, νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ πᾶσα περαιτέρω συζήτησις. Ἀφήσατε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐργασίας μας.

§30ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ δὲν αἰσθάνομαι ἑαυτὸν προσβεβλημένον ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ κ. Ῥώμα, διότι καὶ ἡ ζωή μου καὶ ἡ ζωή του εἶναι δημοσία καὶ εἰς τὸν δημόσιον τοῦτον βίον πολεμούμεθα ἐπὶ 30 ἔτη· ὁ τόπος μας μᾶς γινώσκει καὶ αὐτὸς μᾶς ἐδίκασεν ἡμᾶς εἰς τὸ παρελθόν, δικάζει τόρα καὶ θὰ μᾶς δικάσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον τί εἶπεν ὁ κ. Ῥώμας, ἐγὼ δὲν ἔδωκα καμμίαν αἰτίαν εἰς αὐτὸν νὰ ἐγερθῇ ὡς γαλβανισμένος ἀπὸ τὴν θέσιν του, ἐγὼ δὲν τοῦ ἀπηύθυνα οὔτε ἐμμέσως οὔτε ἀμέσως τὸν λόγον, ὅ,τι καὶ ἂν εἶπε, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀκούσω, μένει εἰς βάρος του, ἐγὼ ὁμιλῶ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ἐξακολουθῶ. Ὁ κατηγορούμενος διὰ τὰς 28 δραχμὰς δὲν εἶχε λάβει αὐτὰς, ἀλλὰ τὰς ἔλαβε διὰ νὰ τὰς δώσῃ εἰς τὸν δικηγόρον, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο παρὼν νὰ μαρτυρήσῃ, καὶ ἐπὶ τῇ καταθέσει τοῦ κατηγορουμένου, ὅστις δὲν ἠρνήθη, κατεδικάσθη ἐπὶ ἕνα μῆνα. Ἐπειδὴ ἠθελήσατε ν’ ἀναγνώσητε τὴν ἀπόφασιν, σᾶς παρακαλῶ καὶ ἀπαιτῶ νὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἐξαγόμενον τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἀνθρώπου τούτου, τὸν ὁποῖον κατηγορεῖτε, ὅταν διεύθυνε τὸ Σωφρονιστήριον ἀπὸ τὸ 1871–1873 καὶ κατόπιν κατὰ τὰ 1875, διότι εἶχε παυθῆ κατὰ τὰ 1874. Μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τούτων, θέλετε πεισθῆ περὶ τῆς τιμιότητος τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, καὶ ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι θὰ φανῇ, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὁ κατηγορούμενος ἐδαπάνα διὰ μόνον τὸν φωτισμὸν τοῦ Σωφρονιστηρίου διακοσίας δραχμὰς ὀλιγώτερον ἐκείνων, τοὺς ὁποίους διωρίσατε ὑμεῖς, κύριε Πρωθυπουργέ, κατόπιν. Ἰδοὺ διατὶ ὑποστηρίζω αὐτὸν, διότι ἐγένετο θῦμα κομματικῶν ἐμπαθειῶν. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα τῆς διαχειρίσεώς του θὰ μᾶς χρησιμεύσωσι καὶ διὰ τὴν συζήτησιν τὴν πολιτικὴν, καθόσον ἀποβλέπει διοίκησιν καὶ οἰκονομίαν. Ὡς πρὸς τὴν ποιμνιοβοσκὴν, κύριε Πρωθυπουργὲ, παρατηρῶ, ὅτι αὕτη ἐν Ζακύνθῳ εἶναι ἐπιτήδευμα λίαν ἐπικερδὲς καὶ λίαν ἄνετον, διότι ὁ ποιμνιοβοσκὸς ἐκεῖ ἐν Ζακύνθῳ δὲν φοβεῖται οὔτε νὰ τοῦ ψοφήσουν τὰ κτήνη, οὔτε νὰ τρέχῃ εἰς βουνὰ καὶ πεδιάδας, εὑρίσκει παντοῦ καλλιεργημένας γαίας, κήπους, περιβόλια, ὅπου τὰ εἰσάγει καὶ βόσκουν, ἐκ τούτου δὲ ἐπέρχεται μεγάλη καταστροφὴ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Εἰς τὴν Ζάκυνθον, κύριοι, δὲν ὑπάρχει σπιθαμὴ γῆς ἀκαλλιέργητος, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ δύναται νὰ πατήσῃ πρόβατον ἢ αἲξ καὶ νὰ μὴ φέρῃ καταστροφὴν, διὰ τοῦτο αἱ Κυβερνήσεις ὅλαι ἐμπόδισαν ἐκεῖ τὴν ποιμνιοβοσκήν. Ἡ προστασία εἶχεν ἐπιτρέψει μόνον 100 αἶγας περὶ τὴν πόλιν, διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ γάλακτος, αἱ ὁποῖαι διῃροῦντο εἰς δέκα κοπάδια ὑπὸ αὐστηροτάτους κανονισμούς. Μετὰ τὴν ἕνωσιν, καθὼς συμβαίνει παντοῦ, ὅπου γίνονται ῥιζικαὶ πολιτικαὶ ἀνατροπαὶ, ἄνθρωποί τινες ἐνόμισαν, ὅτι δύνανται νὰ πράττουν ὅ,τι θέλουν καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἡ ποιμνιοβοσκή μας ἐπλημμύρησε καὶ μᾶς κατέκλυσε. Πρὶν ἐκδώσῃ τὸν κανονισμὸν ὁ δήμαρχος τῆς Ζακύνθου μίαν ἡμέραν, κατὰ τὰς εὐτυχεῖς ἐκείνας ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας, ὡς ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἴμεθα εἰς φιλικὰς σχέσεις, συνδιελεγόμην μετ’ αὐτοῦ περὶ τῆς καταστροφῆς τῶν ποιμνιοβοσκῶν καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι ἐσκόπουν νὰ φέρω Νομοσχέδιον, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ λέγει διατί; ἐνῷ μὲ μίαν ἀστυνομικὴν διάταξιν ἀρκεῖ νὰ φύγουν τὰ ποίμνια καὶ τὴν κάμνει ὁ δήμαρχος.

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι αὐτὸ, καθὼς καὶ ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἴπετε.

§32ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε θὰ μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, θὰ τὸ εἶδον εἰς τὸν ὕπνον μου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει νὰ κάμῃ. Ὁ δήμαρχος Ζακύνθου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπὸ τοὺς ὀλίγους, τοὺς ὁποίους ἔχει τὸ Κράτος, ὁ ὁποῖος ἐγκατέλιπε τὰς μεγάλας καὶ πολλαπλᾶς ἀσχολίας του, ἵνα καταγίνῃ εἰς τὴν προαγωγὴν τοῦ Δήμου, ὁ ὁποῖος ἀνεδέχθη τὸ βάρος τῆς δημαρχίας ἄνευ μισθοῦ οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ κατέθεσεν ἁδρὰ ποσὰ χρηματικὰ ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Δήμου, δὲν ἠμποροῦσε ν’ ἀφήσῃ τὰ ποίμνια νὰ νέμωνται τὴν Ζάκυνθον, ἔκαμε λοιπὸν κανονισμὸν πλέον ἐπιεικῆ παρὰ τὸν ἐπὶ τῆς προστασίας, τὸν ὁποῖον καθυπέβαλεν εἰς τὸν νομάρχην, ὅστις τὸν ἐνέκρινεν. Ἦτο ὁ Βουγιούκας νομάρχης, ὅστις μετετέθη, διότι δὲν ὑπήκουσε νὰ κοινοποιήσῃ τὴν παῦσιν τοῦ ἀστυνόμου. Ἀλλὰ τότε ἦτο πλησίον αἱ ἐκλογαὶ καὶ οἱ ποιμνιοβοσκοὶ, οἱ ὁποῖοι ἔβλεπον, ὅτι θὰ χάσωσι τὸ ἔργον των, ἔτρεξαν εἰς ἕνα τῶν πολιτευομένων ἐκ τῶν ἀντιθέτων μας καὶ ἐζήτησαν προστασίαν· ἐστάλη ἀπεσταλμένος εἰς Ἀθήνας καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐσταμάτησε τὴν ἐνέργειαν τοῦ κανονισμοῦ. Κύριοί μου, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ προέδρου της μᾶς εἶπεν, ὅτι δόγμα της εἶναι, ὅτι ὁ σκοπὸς ἁγιάζει τὰ μέσα, δὲν θὰ ἤμουν τόσον ἀνόητος, ὥστε νὰ φέρω ἐπερώτησιν διὰ τὰ ποίμνια, ἐὰν ἔβλεπον, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἦναι σκοπὸς ἡ διατήρησις τῆς καταστάσεως τῶν ποιμνιοβοσκῶν ἐν Ζακύνθῳ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ πολιτευόμενος ἐκεῖνος ἔλαβεν ἤδη τὰς ψήφους τῶν ποιμνιοβοσκῶν, καὶ ἐκλογὰς σήμερον δὲν ἔχομεν, καὶ ἐπειδὴ οἱ πατέρες τοῦ δόγματος, ὅτι ὁ σκοπὸς ἁγιάζει τὰ μέσα, ὁ Μακκιαβέλης καὶ ὁ Λογιόλας καὶ αὐτοὶ ἀκόμη παραδέχονται, ὅτι τὰ κακὰ μέσα, ὅταν δὲν φέρουν ἕνα σκοπὸν, πρέπει νὰ ἐγκαταλείπωνται· ἔφερα τὴν ἐπερώτησιν ἐλπίζων, ὅτι τώρα ἤθελεν ἐπικυρώσει τὸν κανονισμὸν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὑποπτεύων ὅμως τὸ ἀντίθετον, ἔχω εἰσαγάγει νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκῆς ἐν Ζακύνθῳ, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἐγγράψῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δὲν θέλω νὰ καταγίνω εἰς τὰ ἄλλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, θέλω δείξει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις περὶ διοικήσεως, ὅτι ὅλα ὅσα εἶπεν εἶναι ἀνακριβῆ. Μοὶ ἐνεθύμισε παρελθούσας ἐποχὰς τῆς Ζακύνθου, ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο προεκάλεσα τὴν προσοχήν του περὶ τῆς τωρινῆς διοικήσεώς του ἐν Ζακύνθῳ. Ἐνθυμεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς ποίαν κατάστασιν παρελάβομεν τὴν Ζάκυνθον ἀπὸ τὴν προστασίαν· χαίρω, ὅτι εὑρίσκονται νῦν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ταύτης ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δύνανται ἢ νὰ ἐπικυρώσουν ἢ νὰ ἀποκρούσουν ὅσα θὰ εἴπω. Ἑταιρίαν κακούργων εὕρομεν ἐκεῖ ἐγκαθιδρυμένην ὡς πολιτικὸν μέσον, καὶ μετὰ 15 ἔτη μετὰ πολλοὺς ἀγῶνας καὶ προσπαθείας κατρωθώσαμεν νὰ κάμωμεν τὴν Ζάκυνθον, ὡς ἄλλοτε εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης, σαλόνι συναναστροφῆς. Ἀλλ’ ὁ δρόμος, τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ ἐπιφέρῃ τὴν κατάστασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐνθυμήθη σήμερον, καὶ ἂν τυχὸν ἀμφιβάλητε περὶ τούτου κυτάξατε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἄφησαν γεγραμμένα οἱ Ἁρμοσταὶ, δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον καὶ τολμοῦν νὰ ὁμιλοῦν περὶ τῆς καταστάσεως ἐκείνης. Ἂν ἐξακολουθῆτε τὸν αὐτὸν δρόμον εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Ζακύνθου, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἐὰν μεταθέτητε ἕνα μοίραρχον, διότι ἐτόλμησε νὰ σταματήσῃ τὴν ἅμαξαν ἑνὸς προνομιούχου, ἡ ὁποία ἀνέτρεψεν ἐνώπιόν του τὴν σύζυγον ἑνὸς μεγαλεμπόρου, ἡ ὁποία ἅμαξα πολλάκις ἔκαμε τὸ παιγνίδιον αὐτὸ, ὡς ἡ ἅμαξα τοῦ Μικάδου, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐθεωρεῖτο εὐτυχὴς, ὅστις ἔσπαζε τὰ πλευρά του, ἐὰν δίδητε τοιαῦτα παραδείγματα, ὅπως εἶναι ὁ γενόμενος ἀφοπλισμὸς, (καὶ δὲν κατηγορῶ τὸν ἀφοπλισμὸν, διότι γνωρίζετε τὰς ἰδέας μου περὶ τάξεως, δὲν κατηγορῶ ἂν αὐστηρὰ μέτρα ἐλάβετε, ἀλλὰ κατηγορῶ τὴν ἐνέργειαν, διότι τὰ ὅπλα ὁ μοίραρχος ἐξέθηκεν εἰς τὴν οἰκίαν πολιτευομένου, ὅπως ὑπάγῃ ἕκαστος τοῦ κόμματος νὰ ἀνεύρῃ τὸ ἰδικόν του), ἐὰν τοιαύτην φατριαστικὴν διοίκησιν ἐξακολουθήσητε, θὰ φέρητε τὴν Ζάκυνθον εἰς ἣν θέσιν ἦτο πρὸ 15 ἐτῶν, ἐκ τῆς ὁποίας τὴν ἀπηλλάξαμεν, καὶ θέλετε εὑρεθῆ εἰς τὴν θέσιν τῆς προστασίας, ἡ ὁποία μὲ ὅλην τὴν δύναμιν καὶ τὰς λόγχας τῆς Ἀγγλίας ἔφθασε νὰ πνιγῇ εἰς τὴν καταστροφὴν, καὶ δὲν θὰ σᾶς μένῃ ἄλλο εἰμὴ νὰ εἴπητε καὶ σεῖς πρὸς αὐτοὺς, πρὸς τοὺς ὁποίους σήμερον παραδίδεσθε, ὅ,τι πρὸς αὐτοὺς εἶπον ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ των οἱ Ἁρμοσταὶ· «κατεστήσατε τὴν ὡραίαν καὶ ἐνδιαφέρουσαν ταύτην νῆσον σκάνδαλον τοῦ ἐξευγενισμένου κόσμου»

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δύο λέξεις, κύριοι, θέλω σᾶς εἴπει. Ἀρνοῦμαι εἰς τὸν κ. Λομβάρδον τὴν ἀλήθειαν τῶν ἰσχυρισμῶν του, καὶ ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν καὶ μόνον γεγονὸς πρὸς ἀπόδειξιν. Σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Λομβάρδος, ὅτι μετετέθη ὁ Νομάρχης Βουγιούκας, διότι δὲν ἐδέχθη νὰ κοινοποιήσῃ τὴν παῦσιν τοῦ Πατέλλη. Τοῦτο εἶναι ψευδέστατον, καὶ ἀποδεδειγμένον ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων τὸ ἀκόλουθον. Φόβος ὑπῆρχε τότε κατὰ τοὺς συνεχεῖς διαπληκτισμοὺς, ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ὤθει πρὸς τὰς ἀταξίας. Τί ἐκάμαμεν ἡμεῖς; ἐπαύσαμεν τὸν Πατέλλην, καὶ διετάξαμεν τὸν Νομάρχην νὰ μὴ κοινοποιήσῃ τὴν παῦσίν του, εἰμὴ τῇ προηγουμένῃ συνεννοήσει καὶ ἀποφάσει τοῦ προέδρου τοῦ δικαστηρίου, τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ αὐτοῦ, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Λομβάρδος, ἄνθρωπος σπουδαῖος, ἐπαναλαμβάνει ἀπὸ τοῦ βήματος τοιαῦτα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ὑπόστασιν, ὅπως ὡσαύτως ἐκοπίασε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ καταδικασθεὶς εἶναι ἀθῶος. Ὑπάρχουσι δύο ἀποφάσεις, μαρτυροῦσαι, ὅτι ὁ παυθεὶς ἀστυνόμος εἶναι καταδεδικασμένος διὰ κακὴν πρᾶξιν καὶ κακοήθη. Εἶχον ἐγὼ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσω τίνι τρόπῳ ἐγένοντο αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις; καὶ θέλετε νὰ πιστεύω σᾶς, ὁ ὁποῖος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπιχειρεῖτε νὰ δικαιολογήσητε τὸν κατάδικον μὲ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα συνήθως μεταχειρίζονται ὅλοι οἱ κατηγορούμενοι; Ποῖος καταδικασθεὶς δὲν ἰσχυρίζεται ὅτι ἠδικήθη, ὅτι τὸ δικαστήριον ἐδίκασε κακῶς, ὅτι ἐψεύσθησαν οἱ μάρτυρες, καὶ τὰ τοιαῦτα; Τοιαῦτα τὰ ἐπιχειρήματα ὅλων τῶν κακούργων καὶ τῶν ὑπερασπιστῶν τῶν κακουργημάτων. Ὑπὲρ τῶν ζημιουμένων κτηματιῶν τῶν Ζακυνθίων ἠγέρθη σήμερον ἡ ἀγανάκτησις καὶ ἡ συμπάθεια τοῦ κ. Λομβάρδου. Καὶ πῶς, ἀφοῦ ἐπὶ 15 ἔτη ἐκυβέρνησεν αὐτὸς τὴν Ζάκυνθον, δὲν ἔλαβε ποτὲ μέριμναν τινὰ ὑπὲρ αὐτῆς; Ἦτο ὑπουργὸς, καὶ σήμερον ἔρχεται νὰ κατηγορῇ ἐμὲ, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω τὰς μικρὰς ἀνάγκας τῆς Ζακύνθου. Ὅσα λοιπὸν εἶπε δὲν εἶναι σπουδαῖα, δὲν στηρίζονται εἰς τὴν ἀλήθειαν.

§34ΡΩΜΑΣ. Φειδόμενος τοῦ πολυτίμου χρόνου τῆς Βουλῆς, δὲν θέλω νὰ κατέλθω καὶ ἀπαντήσω εἰς λοιδορίας καὶ ὕβρεις, ἀναξίας καὶ τῆς ἀγωγῆς μου καὶ τοῦ τόπου, ὃν τοσοῦτον σέβομαι· μετ’ ἰδιαιτέρας περιφρονήσεως ἀποκρούω ὅσα ἐῤῥέθησαν. Εἴμεθα γνωστοὶ τῷ ὄντι πάντες, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀτυχῶς μικρὰ καὶ περιωρισμένη, καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ διαγωγὴ ἑνὸς ἑκάστου· ἕνεκα τούτου λοιπὸν δὲν ἐκτείνομαι περισσότερον. Δὲν εἶναι οὔτε τῆς ἀξιοπρεπείας μου, οὔτε τῆς ἰδικῆς σας ἴδιον νὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονότα καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀνορθώσει τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς σας· οὔτε ὁ τόπος εἶναι κατάλληλος, οὔτε ἐγὼ εἶμαι ἄνθρωπος, θέλων νὰ ἀναδιφήσω φρικῶδες παρελθόν. Ἀφορμὴν ἐγὼ βεβαίως εἰς οὐδένα ἔδωκα, πάντοτε δ’ ἀπέφυγον ὅσῳ τὸ δυνατὸν τὰς προσωπικότητας. Εἶναι γνωστὰ τὰ ἐλατήρια τῆς κατ’ ἐμοῦ ἐπιθέσεως. Ἔχω ἤρεμον καὶ ἀναπεπαυμένην τὴν συνείδησιν, ὅτι οὐδὲν οὐδέποτε μὲ συνέδεσε μετὰ τοῦ ἐγκλήματος· ὁ τόπος μας ἐδίκασεν ἡμᾶς ἤδη, ἀποφανθεὶς πρώτην ταύτην φοράν, ἄνευ πιέσεως, ἄνευ βίας, ἀλλὰ μετὰ τῆς μεγαλειτέρας νομιμότητος καὶ τάξεως, ἐκδηλώσας πανηγυρικῶς τὸ ἐλεύθερον αὐτοῦ φρόνημα. Εἰς ἓν μόνον ὀφείλω ἰδιαιτέρως ν’ ἀπαντήσω, ἔπειτα ἀπὸ ὅσα ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκεν ἐνώπιόν σας, δηλαδὴ περὶ τοῦ συμβάντος μὲ τὸ ὄχημά μου. Ἰδοὺ τί ἔτρεξε. Τὸ ὄχημά μου περὶ τὰ τέλη Ἰουλίου π. ἔ. διήρχετο παρὰ τὸ θέατρον, πλησίον δὲ ἤρχετο καὶ τὸ ὄχημα τοῦ κ. Ι. Κονδηροπούλου· ἦλθον εἰς σύγκρουσιν τὰ δύο ὀχήματα, καὶ οἱ ἵπποι ἀφηνίασαν. Ἐπὶ τοῦ πεζοδρομίου ἦτο ἡ κυρία Γεωργίου Γκιαύρου, ἥτις φοβηθεῖσα ἔπεσε χαμαὶ, ἀλλ’ εὐτυχῶς δὲν ἔπαθε τίποτε. Ἐκεῖ πλησίον παρευρίσκετο καὶ ὁ διοικητὴς τῆς μοίρας, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὸ ὄνομα.

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δημήτριος Νικολάου.

§36ΡΩΜΑΣ. Ὁ μοίραρχος λοιπὸν Νικολάου ἐπετέθη κατὰ τοῦ ἡνιόχου μου μετὰ τῶν βαναυσοτέρων ὕβρεων, καὶ ἄνευ λόγου τὸν ἔθηκεν ὑπὸ κράτησιν, ὅπου τὸν ἔδειραν καὶ τῷ ἐπήνεγκον μώλωπας. Αὐτὸς ἦτο ὑπήκοος Ἄγγλος καὶ κατέφυγεν εἰς τὸν προξενικὸν αὐτοῦ πράκτορα. Μάρτυς τῶν συμβάντων παρὰ τὴν οἰκίαν μου ἦτο ὁ νεώτερος ἀδελφός μου· ἵνα μὴ τὰ πράγματα φθάσουν εἰς μεγαλείτερα, ἐσκέφθημεν, καὶ ἦλθεν ὁ ἀδελφός μου εἰς Ἀθήνας, ἀνέφερε τὰ γεγονότα καὶ παρεκάλεσε νὰ ἀνακληθῇ ὁ μοίραρχος, ἵνα προληφθῶσι δυσάρεστα. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι συζητῶ μὲ πολὺ ψυχρὸν αἷμα, ἀδιαφορῶν δι’ ὅσα ἀνυπόστατα ἐξεσφενδονίσθησαν κατ’ ἐμοῦ. Ἤδη ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω τινὰς παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὴν ποιμνιοβοσκήν. Ὁ δήμαρχος Ζακυνθίων διὰ νέου τινὸς κανονισμοῦ, ἀντικειμένου ἐν πολλοῖς εἰς τὸν νόμον, ἐδημιούργησε προνομιούχους αἰγοβοσκοὺς, δώσας τὸ δικαίωμα εἰς ὀκτὼ ἢ δέκα ἐξ αὐτῶν νὰ βόσκωσι πρόβατα καὶ αἶγας. Οἱ τοιοῦτοι ἦσαν φίλοι του κομματικοὶ ἢ σχετικοὶ, ἀπεστέρησε δὲ τοὺς λοιποὺς αἰγοβοσκοὺς τοῦ ἐπαγγέλματός των, καὶ οὗτοι ἔμειναν εἰς τοὺς δρόμους· οἱ τοιοῦτοι ἦσαν τὸν ἀριθμὸν 17 οἰκογενειάρχαι καὶ πτωχοὶ ἄνθρωποι. Τὸ προνόμιον δὲ τοῦ νὰ δίδῃ εἰς εὐνοουμένους αἰγοβοσκοὺς τὴν ἄδειαν, τὸ ἔδωκεν ὁ δήμαρχος εἰς ἕνα, ὅστις ἐπώλει τὰς ἀδείας καὶ ἐλάμβανε χρήματα· λοιπὸν δὲν ἦτο ἄλλο παρὰ ἐμπόριον. Οἱ δ’ ἀδικηθέντες αἰγοβοσκοὶ, δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐζήτησαν προστασίαν καὶ δικαίωσιν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐδικαίωσεν αὐτούς. Πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐλέχθη χθὲς, ὅτι ἔθραυσαν τοὺς φανοὺς τῆς πόλεως Ἠξεύρετε διατί τοὺς ἔθραυσαν; Ὅταν ἔμαθον τὸ γενόμενον, εὐθὺς ἐνόησα ὁπόθεν πιθανὸν νὰ προῆλθεν ἡ πρᾶξις· τὴν δὲ ἰδέαν μου ἰσχυροποίησαν κατόπιν ἐκ Ζακύνθου ληφθεῖσαι ἐπιστολαί. Οἱ προηγούμενοι ἐργολάβοι τῆς φωταψίας, ἂν καὶ ἐπληρώνοντο ἀκριβὰ δι’ ἕκαστον φανὸν, ἐλλιπῶς καὶ ἀτελῶς ἐξεπλήρουν τὰς ὑποχρεώσεις των· καὶ ὅμως ἡ ἀστυνομία τοὺς ἠνείχετο· τὸ διατί ὅλοι τὸ ὑποθέτετε. Προσεφέρθη μειοδότης ἐργολάβος καὶ ἔλαβε τὴν φωταψίαν μὲ 19 λεπτὰ ἕκαστον φανόν. Ἡ ἀστυνομία Ζακυνθίων, ἥτις εἶναι ἀποκλειστικὴ ἀστυνομία μιᾶς φατρίας καὶ ἡ ὁποία συνέκειτο ἀπὸ τοὺς χειροτέρους σχεδὸν κακούργους τοῦ τόπου, καὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν καταδικασμένοι.....

§37ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὔτε ἀπόφασις πλημμελειοδικείου δὲν ὑπῆρχεν ἐναντίον των, κύριε Ῥώμα.

§38ΡΩΜΑΣ. Δὲν ἀπαντῶ, διότι ὅ,τι λέγω εἶναι ἀληθές· καὶ ταῦτα τὰ εἶπον καὶ ἐνώπιον τοῦ Νομάρχου κυρίου Βουγιούκα τὴν παραμονὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ ἐνώπιον τοῦ κυρίου Λομβάρδου, τοῦ κυρίου Βούλτσου, τοῦ κυρίου Λούντζη, ἐνώπιον ὅλων αὐτῶν τὰ εἴπομεν εἰς τὴν Νομαρχίαν, ὅτι ἡ ἀστυνομία Ζακυνθίων συνέκειτο ἀπὸ τοὺς πρώτους κακούργους. Αὐτὸ δὲν τὸ λέγω τώρα πρώτην φοράν.

§39ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ παραδέχομαι, κύριε Ῥώμα. Ὁ ἀδελφός μου εἶπεν εἰς τὸ νομαρχιακὸν κατάστημα δι’ ἕνα ἐξ αὐτῶν· ἐνόει δηλαδὴ, ὅτι μεταξὺ τοσούτων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν εἰς τὴν ἀστυνομίαν, δὲν εἶναι ἀπίθανον, ὅπως παντοῦ, νὰ εὑρίσκηται καὶ κανεὶς τοιοῦτος. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ὡς Ζακύνθιος νὰ παραδεχθῶ, ὅτι οἱ κλητῆρες εἰς τὸν τόπον μου εἶναι κακοῦργοι.

§40ΡΩΜΑΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε σήμερον, δὲν τὰ ἐλέγετε τότε.

§41ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς ἐπαναλέγω, ὅτι οὔτε ἀπόφασις πλημμελειοδικείου ὑπῆρχεν, οὐδὲ ὑπάρχει.

§42ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τότε θὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον (θόρυβος).

§43ΡΩΜΑΣ. Ἀφίνω ἤδη αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν θραῦσιν τῶν φανῶν.

§44ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττά.

§45ΡΩΜΑΣ. Ὄχι, ἀλλ’ εἶναι πολὺ ἀναγκαῖα. Ἐγὼ δὲν προεκάλεσα αὐτὸ τὸ ζήτημα. Σᾶς εἶπον λοιπὸν, ὅτι ὁ νέος ἐργολάβος ἀνέλαβεν ἕκαστον φανὸν πρὸς 19, πιστεύω, λεπτά· καὶ ἐνῷ τόσῳ ὀλιγώτερον ἐπληρώνετο τῶν προηγουμένων ἐργολάβων, μολαταῦτα ἡ φωταψία ἐξετελεῖτο μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἀκριβείας καὶ ἐντελείας. Τὸ τοιοῦτον ὅμως βεβαίως δὲν ἤρεσκεν εἰς τοὺς πρώην κυρίους ἐργολάβους, φίλους τῆς ἀστυνομίας, ἥτις κατὰ γράμμα ἐσταύρωνε τὸν νέον ἐργολάβον διὰ προστίμων ἀδίκων καὶ παραλόγων, ἂν καὶ θρησκευτικῶς ἐξεπλήρου τὰς ὑποχρεώσεις του· πρό τινων δὲ περίπου ἡμερῶν εὑρέθησαν οἱ πλεῖστοι τῶν φανῶν τεθραυσμένοι. Τίς ἔθραυσε νύκτωρ τοὺς φανοὺς ἀγνοῶ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, πιστεύετε, ὅτι τόσοι φανοὶ ἤθελον θραυσθῆ, ἐὰν μὴ ἡ ἀστυνομία ἐκοιμᾶτο, ἢ δὲν ἄφινε τὴν χεῖρα ἐλευθέραν εἰς τοὺς φανοθραύστας; Ὅτι δὲ τοιαύτη ἰδέα κατέλαβε πάντας, καὶ δὲν λέγω ἐν παραμύθι, προσθέτω τὸ ἑξῆς. Ὑπάρχει ἐν Ζακύνθῳ ἐφημερὶς «Ἀγὼν» καλουμένη, ἀκολουθοῦσα τὰς ἐμπνεύσεις τοῦ δημάρχου Ζακυνθίων, καὶ τοῦτον ὑπερασπιζομένη ἐκθύμως ἐν παντὶ ζητήματι. Ὅταν ἐθραύσθησαν οἱ φανοὶ, τόσῳ ἡ κοινὴ γνώμη εἶχεν ἐξεγερθῆ, ὑποδεικνύουσα τὰ ὠθιστικὰ αἴτια τῆς θραύσεως τῶν φανῶν, ὥστε οὐδ’ ἡ ἐφημερὶς αὕτη ἠδυνήθη ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἐπίδρασιν τῆς κοινῆς γνώμης· ἔγραψε λοιπὸν αὕτη, φαντασθῆτε ἐφημερὶς τοῦ δημάρχου, ὅτι ἡ θραῦσις τῶν φανῶν δέον ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἀκηδίαν καὶ ὀλιγωρίαν τῆς ἀστυνομίας. Ταῦτα ἀρκοῦσι, πιστεύω, διὰ νὰ ὑπονοήσῃ τις τὰ λοιπά. Ἐν τέλει λέγω, δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀνάξιον εἰς ἕνα ἄνδρα ἤδη ν’ ἀπαντᾷ εἰς ὅσας συκοφαντίας ἠκούσατε ἐκστομιζομένας ἐνώπιόν σας; «Non ragionar di lor, ma guarda e passa.» Καὶ σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, ὅτι μὲ μεγίστην ἀηδίαν καὶ θλίψιν τῆς ψυχῆς μου ἦλθον ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, καὶ μὲ μεγάλην ἀηδίαν καὶ περιφρόνησιν ἤκουσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν χθές.

§46ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§47ΡΩΜΑΣ. Παύω, διότι πράγματι ἀηδίασα.

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ῥώμας δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ἐγὼ ἔχω ἐπιστολὴν τοῦ ἀστυνόμου, ὅστις μοὶ λέγει ποῖοι ἔθραυσαν τοὺς φανούς. Ἄλλοτε περὶ τούτου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν «Ἀγῶνα», ἡ ἐφημερὶς αὕτη οὐδέποτε ἔγραψεν, ὅτι οἱ φανοὶ ἐθραύσθησαν ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας......(Θόρυβος.)

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰακωβάτος.

§50Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, μετὰ τὴν θύελλαν τὴν προσωπικὴν, πρέπει νὰ ἔλθῃ γαλήνη, καὶ καλλίτερον θέμα δὲν εἶναι εἰμὴ τὸ ἱλαρώτατον, τὸ χρηματικόν. (Ἱλαρότης.) Γενομένου λόγου περὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, λαμβάνω τὴν ἀφορμὴν καὶ ἔχω καὶ τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον πλῆθος ἀναφορῶν μεθ’ ὑπογραφῶν τῶν διαφόρων μερῶν τῆς Κεφαλληνίας, οἱ κάτοικοι τῆς ὁποίας ζητοῦν πρόνοιαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς σύστασιν μιᾶς ἀγροτικῆς Τραπέζης. Εἶναι 22 μὲ πλείστας ὑπογραφάς. (Τὰς καταθέτει εἰς τὸ Προεδρεῖον.) Μέλλοντες δὲ νὰ κάμωμεν λόγον περὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, δίδομεν τὴν προτίμησιν εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους βουλευτὰς Ἰονίους καὶ λοιποὺς Ἕλληνας, ἡμεῖς δὲ μόνον προτείνομεν τώρα νὰ ἐξακριβωθῇ ἓν γεγονὸς καὶ μετὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ γεγονότος τούτου, θέλει ἐξακολουθήσει ἡ συζήτησις ὅπως ἕκαστος εὐαρεστηθῇ. Ἐὰν δὲν ἐγνώριζον πότε ἐσυστήθη ἡ Ἰόνιος Τράπεζα, πότε ἀνενεώθη καὶ πότε λήγει ἡ προθεσμία αὐτῆς, ἠδυνάμην βεβαίως νὰ ζητήσω τὴν πληροφορίαν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ καὶ τῶν Οἰκονομικῶν· καὶ βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἤθελεν ἀρνηθῆ τὴν τοιαύτην ἱκανοποίησιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς καὶ πάντες ἐν Ἑλλάδι καὶ πάντα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς γινώσκουσι τὰ περὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ὅτι δηλαδὴ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα ἐσυστήθη τὸ 1840 διὰ 20 ἔτη, ὅτι τὸ 1860 ἔληξεν ἡ προθεσμία καὶ ἀνενεώθη διὰ πράξεως τῆς Γερουσίας, ἡ ὁποία ὑπέκειτο εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς Βουλῆς, ἀπὸ δὲ τοῦ 1860 μέχρι σήμερον λήγει ἡ δευτέρα προθεσμία. Ἀποδεικνύεται δὲ καὶ διὰ τοῦ νόμου, καὶ διὰ τῶν ἐγγράφων, καὶ δι’ ὅλων τῶν μέσων, ὅτι τὴν ἐνάτην τοῦ ἐρχομένου Ἀπριλίου τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους λήγει ἡ ἀνανέωσις τῆς προθεσμίας τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης.

§51ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Εἴπετε, ὅτι ὑπεβλήθη πρὸς ἐπικύρωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν Ἰόνιον — ἐπεκυρώθη;

§52Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἀποκρινόμενος εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Κυθήρων, λέγω, ὅτι εἶναι πλῆθος ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδέχεται νὰ ἐγερθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῆς Ἰονίου Τραπέζης. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ προδικάσω κανὲν ζήτημα, θὰ διατηρήσωμεν εὐρεῖαν τὴν συζήτησιν· εἴτε ἡ Βουλὴ προτιμήσει τὴν Ἰόνιον Τράπεζαν ἢ ἄλλας προτάσεις ἄλλων Τραπεζῶν, εἶναι πάντη ἐλευθέρα. Ἕν καὶ μόνον γεγονὸς θέλω νὰ βεβαιώσω καὶ νὰ σημειωθῇ καὶ μάλιστα ὄχι μόνον εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα, ὅτι τὴν 9 τοῦ ἐρχομένου μηνὸς Ἀπριλίου λήγει ἡ προθεσμία τῆς ἐν τῇ Ἑπτανήσῳ ὑπάρξεως τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης· τοῦτο νὰ σημειωθῇ, διότι εἶναι ἀλήθεια, εἶναι γεγονὸς, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται οὐδεὶς ν’ ἀρνηθῇ. Τί θὰ ἀκολουθήσῃ μετὰ τὴν 9 Ἀπριλίου, ἀφίεται ὅλως διόλου εἰς τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρ. Οἰκονόμου.

§54Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἡ πρώτη περίστασις τοῦ βουλευτικοῦ μου σταδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν παρίσταμαι ἐνώπιόν σας, διὰ νὰ ὑποβάλω ἐπερώτησιν πρὸς τοὺς κυβερνῶντας. Δὲν ἐννοῶ νὰ πικράνω οὐδένα, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐκφράσω ὑπονοίας κατ’ οὐδενός. Ἐννοῶ νὰ ἀποτείνω παράκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ὁ Νόμος δύναται νὰ ἔχῃ. Εἶναι περίεργον, κύριοι, καὶ νομίζω τοῦτο σύμπτωμα ἀξιοπαρατήρητον, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω, ὅτι συμβαίνει παρ’ ἑκάστῳ Βουλευτῇ, διότι ἄλλως, ἐγὼ ἀδίκως πολιορκοῦμαι ὑπὸ τόσων παραπόνων. Δὲν ὑπάρχει ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀδιακόπως καὶ ἐκ τῶν μᾶλλον ἀπομεμακρυσμένων μερῶν τῆς Ἐπικρατείας νὰ μὴ λαμβάνω ἐπιστολὰς, αἱ ὁποῖαι διατυπώνουσι παράπονα. Νομίζω, ὅτι χρέος ὑπάρχει μετὰ τὴν βάσανον τῶν περιεχομένων ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς ταύταις ν’ ἀνακοινώνωμεν τὰ πορίσματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνώπιον τῆς σεβαστῆς ταύτης ὁμηγύρεως. Παραδείγμ. χάριν χθὲς λαμβάνω τὸ πεντασέλιδον τοῦτο τηλεγράφημα· δὲν εἶναι ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ εἶμαι εὐτυχὴς, διότι, μεθ’ ὅσα ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου, δὲν ἔχω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἐπαρχίας. Εἶναι ὑπογεγραμμένον τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἀπὸ πολίτην, ὀνομαζόμενον Ἰωάννην Θεοδωρόπουλον. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὰς στιγμάς σας, ἀλλὰ τὸ παράπονον αὐτοῦ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Εἶναι πολίτης τῶν Καλαμῶν, κατάγεται (ὡς λέγει) ἐκ τῶν ὀρέων τῆς Ἀμφείας. Οἱ ἐκ Καλαμῶν βουλευταὶ θὰ γνωρίζωσι καλλίτερον· διὰ τί νὰ μὴ ἀποταθῇ εἰς αὐτούς; Παραπονεῖται, ὅτι στρατιωτικὴ δύναμις ἐκ 15 ἀνδρῶν, τῇ παραγγελίᾳ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, καταστρέφει τὰ καταστήματά του, τὰ ὁποῖα ἔκτισεν εἰς τὸν δῆμον Φλώρον. Δεύτερον ἀπὸ τὴν κωμόπολιν Χαλανδρίτσης μοὶ στέλλεται ἡ ἀναφορὰ αὕτη μετὰ πλείστων ὑπογραφῶν· ἀνάγεται εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας, τὴν καταθέτω ἐπίσης εἰς τὸ Προεδρεῖον. Τρίτον οἱ ἐν Πάτραις ξυλουργοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι βιομηχανικὸν σύνδεσμον πρὸς τοὺς ἐν Ἀθήναις ξυλουργούς, ἔχουν, ὡς καὶ οὗτοι, προτάσεις, τὰς ὁποίας θέλετε λάβει ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν φορολογίαν τῶν εἰς τὴν βιομηχανίαν των ἀναγομένων εἰδῶν. Εἶναι φωνὴ τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, τὴν ὁποίαν θέλετε ἀκούσει. Μεταξὺ τῶν πολλῶν, κύριοι, θεμάτων δύω νομίζω ἄξια νὰ ἐνασχολήσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως σήμερον. Τὸ ἓν ἐνάγεται εἰς τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρόκειται περὶ ἡμίσεος καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμυρίου δραχμῶν, τὰς ὁποίας διαθέτει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τρόπου, ὅστις ἐγείρει πλείστας ὑπονοίας. Οὕτως ἐν τῇ προχθεσινῇ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπάλληλος, ὅστις, ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ του, λαμβάνει καὶ ἐπιμίσθιον μὴ κανονισμένον διὰ νόμου. Οἱ δὲ ταῦτα ἀκούσαντες ἐκ τῶν ἀκροατηρίων διετύπωσαν ὑπονοίας, μήπως τὸ ἐπιμίσθιον τοῦτο εἶναι ἐκ τῶν βοηθημάτων. Ὑπάρχει ἕτερος καθηγητὴς ἐν Πειραιεῖ.....

§55ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ λαμβάνων τὸ ἐπιμίσθιον εἶναι ὁ κ. Μπουγιούκας, διὰ τὸν ὁποῖον εἶπον.

§56ΑΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὑπάρχει καθηγητὴς, ὅστις, ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ του, λαμβάνει ἐκ τῶν βοηθημάτων συμπλήρωμα. Λοιπὸν ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν λαμβανόντων βοηθήματα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἡ ἀνησυχία, ἡ ὁποία κατέλαβε τὰ πνεύματα.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατάλογον ὅλων τῶν βοηθημάτων ἢ τῶν λαμβανόντων μηνιαίως;

§58ΑΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Καὶ τῶν λαμβανόντων ἐκτάκτως.

§59Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἄπειρα.

§60Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἶναι καὶ μία ἐπερώτησις, κύριοι, ἡ ὁποία εἶναι ὁπωσοῦν ἀκανθώδης διὰ τὸ πρόσωπον τὸ νομικὸν, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται. Ὁμιλῶ οὕτω κατὰ σκοπὸν, διὰ νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι πρόκειται περί τινος δεδομένου φυσικοῦ προσώπου. Ὑπάρχει μία διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, φέρουσα χρονολογίαν 10 Μαρτίου 1879 ἄνευ ἀριθμοῦ. Ἡ διαταγὴ αὕτη ἀποτείνεται πρὸς τὸ τελωνεῖον Παξῶν καὶ περιέχει τὸ ἑξῆς περίπου: «νὰ ἐπιτρέψητε τὴν ἀτελώνιστον ἐξαγωγὴν ἐκ τοῦ τελωνείου Παξῶν δέκα χιλιάδων ὀκάδων ἐλαίου πρὸς χρῆσιν τῆς Αὐλῆς.» Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, (ἐπειδὴ δὲ κατὰ σύμπτωσιν ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει ἡ διαταγὴ, εἶναι παρών, θέλει ἐξηγηθῆ σήμερον ἢ κατόπιν καὶ θέλει διασαφήσει τὸ πρᾶγμα), ἐρωτῶ, εἰς ποῖον νόμον στηριζόμενος, διέταξε τὴν ἀφορολόγητον ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου τούτου ἐκ τοῦ τελωνείου Παξῶν εἰς χρῆσιν τῆς Αὐλῆς; Διότι, κύριοι, περὶ τὰ τελωνειακὰ νόμιμα ἐνέκυψα καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος, δὲν εἶδον δὲ οὐδαμοῦ νὰ ὑπάρχῃ ἐξαίρεσίς τις ἐν τῷ κανονισμῷ τῆς φορολογίας τῆς Ἑπτανήσου ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς Αὐλῆς δὲν εἶναι αὕτη ἐξῃρημένη τῆς κοινῆς φορολογίας. Ὑπάρχει περιπλέον ἰδιαιτέρα πληροφορία, ὅτι ἡ κατατεθεῖσα διασάφησις διὰ τὴν ἐξαγωγὴν φέρει ἀριθ. 74, τὸ δὲ δηλωτικὸν τῆς μεταφορᾶς ἀριθ. 56, ἀμφότερα τοῦ Ἀπριλίου 1879. Ὥστε βλέπετε, ὅτι δύναται νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια, διότι ἡ παρανομία ὑπὲρ τῆς Αὐλῆς καὶ ἐξετελέσθη. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ διαφωτίσῃ τὰ συμβαίνοντα.

§61ΚΟΤΑΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ τὴν κατάστασιν περὶ τῆς δικαίας ἐξοδεύσεως τῶν 20,000 δραχ. τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν διὰ τοὺς πρόσφυγας, διότι δὲν ψιθυρίζεται, ἀλλὰ βεβαιοῦται, ὅτι δὲν ἐγένετο δικαία διανομή· δεύτερον παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ ὀνομαστικὴν κατάστασιν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κλητήρων τοῦ ἐνταῦθα Τηλεγραφείου· τρίτον ὁμοίαν κατάστασιν περὶ τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁμοίαν περὶ τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τῶν παρὰ τῷ ἐνταῦθα Πρωτοδικείῳ, διότι βεβαιοῦται παρὰ πολλῶν, ὅτι γίνεται σπουδαία δαπάνη ἄνευ λόγου, πρὸς βλάβην τῶν Δημοσίων συμφερόντων. Αὐτὰ δὲν τὰ πιστεύω καὶ ἐγὼ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον πρέπει νὰ διασκεδασθῇ ἡ κυκλοφοροῦσα ἰδέα, καὶ διὰ τοῦτο νὰ κατατεθῶσιν αἱ ζητηθεῖσαι καταστάσεις. Μετὰ τοῦτο, κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω δύω λέξεις. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε προλαβόντως, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι δὲν ἀνέχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν μέμφωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀδίκως, παραλόγως καὶ ἄνευ ἀποδείξεων. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ εἶπον πρίν, ὅτι παραπονοῦμαι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐλόξευσε πολὺ ἀπὸ τὴν ὁδὸν τῆς εὐθύτητος, διότι εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μου ἔλαβον χώραν ἀτοπήματα, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ μὲ ἀκούσῃ σήμερον, καλῶς· ἄλλως νὰ προσδιορίσῃ ἄλλην ἡμέραν.

§62ΤΙΝΕΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§64ΚΟΤΑΡΗΣ. Πολὺ καλά.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Σέρβος ἔχει τὸν λόγον.

§66ΣΕΡΒΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, σήμερον ἔπρεπε νὰ ἔμβωμεν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τῆς ἀνανεώσεως τοῦ δῆθεν δικαιώματος τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν της. Ἐπειδὴ ὅμως εἶχον παρακαλέσει χθὲς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα καὶ κατέθεσε πρὸ μικροῦ, προσέτι δὲ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβε περὶ συστάσεως νέας τραπέζης ἐκτὸς τῆς Ἰονικῆς, διὰ τοῦτο καταλαμβάνετε, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ν’ ἀναγνώσω τὰ ἔγγραφα καὶ ἴδω τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο· τοσοῦτον μᾶλλον εἶναι ἀναγκαῖον τοῦτο, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ τραπέζης, ἡ ὁποία, ὡς εἶπεν ὁ πρωθυπουργὸς, πρόκειται νὰ ἐπεκτείνῃ τὸν κύλκον τῶν κεφαλαίων, καὶ προπάντων νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐργασίας αὑτῆς εἰς τὰς ἀγροτικὰς τάξεις, δηλαδὴ εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν, ἥτις ὑποφέρει τὰ πάνδεινα ἐκ τῆς τοκογλυφίας καὶ πλέον ἴσως ὅλων τῶν ἄλλων τάξεων τῆς Ἑπτανήσου. Ἔλαβον τὴν τύχην καὶ εὐχαριστῶ τὸν Θεὸν νὰ ἦμαι Βουλευτὴς, συζητουμένου τοῦ νόμου κατὰ τὸ 1860 ἐν τῇ Βουλῇ τῆς Ἑπτανήσου, καὶ εἶμαι καὶ σήμερον ἐν τῇ συζητήσει νόμου παραπλησίου. Αἱ τότε προσδοκίαι μας δὲν ἀπέληξαν εἰς εὐτυχὲς ἀποτέλεσμα, διότι, ἐνῷ ὅλοι εἴχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ἄλλαι τράπεζαι ἤθελον ἔλθει νὰ αὐξήσωσι τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου, ἀτυχῶς οὐδεμία παρουσιάσθη. Χαίρω, διότι πρὸ μικροῦ αἱ ἐπαγγελίαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ φέρουν τὴν ἐλπίδα, ὅτι εὐτυχέστερον θέλει εἶσθαι τὸ μέλλον. Ἐπιδιώκων πρακτικὰ ἀποτελέσματα ὑπὲρ τοῦ τόπου, καὶ ἀκούων, ὅτι πρόκειται περὶ τραπέζης ἐχούσης μεγαλείτερα κεφάλαια, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ περιορίσῃ τὸν τόκον καὶ νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐργασίας αὑτῆς καὶ καθ’ ὅλην τὴν Ἑπτάνησον εἰς τὰς γεωργικὰς τάξεις, ἐπιθυμῶ νὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ φέρω κρίσιν ἄμεσον τόσον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ὅσον καὶ ἐπὶ τοῦ κύρους τοῦ διατάγματος. Τούτου ἕνεκα παρακαλῶ ὑμᾶς ἵνα εὐαρεστηθῆτε νὰ ἀναβάλητε τὸ ἀντικείμενον τοῦτο μέχρις οὗ παρουσιασθῇ ἡ σύμβασις. Ὁπωσδήποτε σᾶς ἐξορκίζω, ἵνα τὸ ἀντικείμενον συζητήσητε πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθὼς εὐηρεστήθη ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ.

§67ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ. Κύριε Σέρβε, πρέπει νὰ καταργήσωμεν πρῶτον τὴν σύμβασιν ὅπου ἔκαμε ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ 1868.

§68ΠΟΛΥΛΑΣ. Κύριοι, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀπὸ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν Βασιλικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου παρατείνει τὴν διάρκειαν τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ἐπὶ ἑτέραν εἰκοσαετίαν. Τὸ διάταγμα τοῦτο καὶ ὁ νόμος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται, ἐξητάσθη τελευταίως, ἰδίως παρὰ πολλῶν Ἑπτανησίων ἐνδιαφερομένων νὰ ἐξακριβώσωσιν ἐὰν ὁ νόμος ἐκεῖνος ὑφίσταται καὶ ἑπομένως ἐὰν τὸ διάταγμα ἐκεῖνο νομίμως ἐξεδόθη. Ἀνεκοινώθη τοῦτο ἰδιαιτέρως καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν, καὶ συνεπείᾳ τούτου, νομίζω, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προχθὲς εὐηρεστήθη δευτέραν φορὰν διὰ τοῦ προεδρείου νὰ ὑποβάλῃ τὸ διάταγμα εἰς τὴν Βουλήν. Βλέπω, κύριοι, μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι ἔρχονται προτάσεις περὶ συστάσεως Κτηματικῆς Τραπέζης ἐν Ἑπτανήσῳ, προτάσεις ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι ἦλθον καὶ ἄλλοτε, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐματαιώθησαν. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν προτάσεις περὶ συστάσεως Τραπέζης ἐν Ἑπτανήσῳ, ἐν ὅσῳ δὲν πεισθῇ περὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα. Δὲν ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος, μόνον ἔχω ἀνάγκην νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ μᾶς δηλώσῃ ἐὰν ὑποβάλλῃ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο ὑπὸ τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς, ἢ μόνον ἁπλῶς πρὸς γνῶσιν αὐτῆς.

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὸς γνῶσιν αὐτῆς.

§70ΠΟΛΥΛΑΣ. Διότι στηρίζεσθε εἰς τὸν νόμον.

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§72ΠΟΛΥΛΑΣ. Κατόπιν αὐτῆς τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐπειδὴ, τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐπείσθην, ὅτι ἐκ παρερμηνείας τοῦ νόμου περὶ ἀφομοιώσεως ἐξεδόθη τὸ διάταγμα, νομίζω, ἀναγκαῖον νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα νομοθετικῶς, καὶ νὰ τὸ λύσῃ διὰ νόμου ἑρμηνευτικοῦ, τὸν ὁποῖον ἤδη λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ ἰδιαιτέρως παρὰ τῶν ἐπιτροπῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτεινομένης συστάσεως ἑτέρας τραπέζης, δύναται κάλλιστα νὰ συμβαδίζῃ μετὰ τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ ὅπως πεισθῇ ἡ Βουλὴ, ἐὰν ὁ νόμος ἐκεῖνος ἦναι ἔγκυρος, ἢ ἐὰν ἦναι ἀνάγκη διὰ νέου νόμου νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν ὕπαρξιν τῆς τραπέζης. Λέγω δὲ τοῦτο, κύριοι, διότι δὲν θέλω νὰ παρεξηγηθῶ παντάπασιν· νομίζω, ὅτι ἐκ πλάνης ἡ κυβέρνησις περιέπεσεν εἰς παρανομίαν, δὲν θέλω ὅμως ἐκ τούτου νὰ ἀρυσθῶ δυνάμεις, ὅπως ἀντιπολιτευθῶ αὐτὴν, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι πεδίον ἄξιον ἵνα ἀντιπολιτευθῇ τις Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐπίσης λέγω, ὅτι οὔτε συμπάθειαν ἔχω οὔτε ἀντιπάθειαν κατὰ τῆς ὑπαρχούσης ἐν Ἑπτανήσῳ τραπέζης, μόνον συμφέρον ἔχω νὰ ἴδω συστημένην τράπεζαν ἢ τραπέζας, ἐὰν τὸ ἐγκρίνητε, αἱ ὁποῖαι ἰδίως νὰ προάγουν τὰ συμφέροντα τῆς γεωργικῆς τάξεως. Δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη σήμερον νὰ σᾶς ἐκθέσω ἐν ἐκτάσει τὴν ἱστορίαν τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ἐν Ἑπτανήσῳ, μόνον θὰ σᾶς ἐκθέσω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὁ Νόμος τοῦ 1860 ἐξεδόθη καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπῆρχεν ἤδη ἐν Ἑπτανήσῳ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα, ἔχουσα δυνάμει προηγουμένου Νόμου τὸ προνόμιον νὰ ὑπάρχῃ. Τότε ἐν Ἑπτανήσῳ ἠγέρθη κατ’ αὐτῆς ἀντίδρασις, διότι παρεπονοῦντο, ὅτι διὰ τῆς ἀποκλειστικότητος ἐμπόδιζε τὴν εἰσαγωγὴν ἄλλων κεφαλαίων· ἑπομένως διὰ τοῦ Νόμου τοῦ 1860 παρεδέχθησαν τὸ πολλαπλοῦν τῶν Τραπεζῶν, καὶ μόνον ἐκανόνισαν τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἠδύνατο νὰ συστηθῇ προεξοφλητικὴ Τράπεζα ἐν Ἑπτανήσῳ, ἡ δὲ Ἰόνιος Τράπεζα τότε συνεμορφώθη πρὸς τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ Νόμου καὶ ἀνεκαινίσθη κατὰ τὰς διατάξεις αὐτοῦ. Διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 6 ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν τῆς Ἑπτανήσου, τουτέστιν εἰς τὴν Γερουσίαν, νὰ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν συστάσεως Τραπέζης εἰς οἱονδήποτε ἤθελεν ἐκπληροῖ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου, ἔπρεπε δὲ ἡ Κυβέρνησις, τουτέστιν ἡ Γερουσία, τὴν πρᾶξίν της ταύτην περὶ ἀδείας νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὴν προσεχῆ αὐτῆς σύνοδον πρὸς γνῶσιν αὐτῆς, οὐχὶ πρὸς ἔγκρισιν. Δυνάμει δὲ τῆς διατάξεως τοῦ 20 ἄρθρου τοῦ αὐτοῦ νόμου ὡρίζετο, ὅτι οἱαδήποτε συστηθεῖσα Τράπεζα, ἐὰν προέθετο νὰ ἐξακολουθῇ τὰς ἐργασίας, της πέραν τῆς εἰκοσαετίας, ὤφειλε νὰ δηλώσῃ τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ δώσῃ πρὸς αὐτὴν τὴν ἄδειαν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου, καὶ ἑπομένως καὶ αὐτὴ ἡ δευτέρα ἄδεια θὰ ἐδίδετο ὑπὸ τῆς Γερουσίας, ἐὰν ὑπῆρχε, καὶ κατόπιν ἤθελεν ὑποβάλει τὴν πρᾶξιν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς γνῶσιν αὐτῆς. Τοιοῦτο τὸ δίκαιον περὶ Τραπεζῶν ἐν Ἑπτανήσῳ, ὅταν ἐπῆλθεν ἡ ἀφομοίωσις καὶ κατήργησε τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Ἰονικῆς νομοθεσίας, εἰς τὸ καθ’ ἡμᾶς κατήργησε καὶ τὸν νόμον ἐκεῖνον περὶ Τραπεζῶν ὑπὸ τὸν μόνον περιορισμὸν, ὅτι τὸν ἐθεώρησεν ἰσχύοντα μόνον, καθ’ ὅσον ἐσέβετο τὰ ἤδη κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου ἐκείνου κεκτημένα δικαιώματα, καὶ κεκτημένον δικαίωμα ἀναντιῤῥήτως ἦτο τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον προέκυπτεν ἐκ τῆς ἀδείας, τὴν ὁποίαν ἔλαβε κατὰ τὸ 1860, νὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ 20 ἔτη ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα’ ἀλλ’ ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις ἐκ παρερμηνείας τοῦ νόμου ἐδέχθη τὴν αἴτησιν τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης τὸν Φεβρουάριον, νομίζω, τοῦ 1879, καὶ ἐφαρμόζουσα ἀκριβῶς τὰς διατάξεις τοῦ Ἰονίου νόμου καὶ τοῦ Ἰονίου πολιτεύματος, ἐξέδωκε βασιλικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου παρέτεινε τὴν διάρκειαν τῆς Τραπέζης ἐπὶ εἰκοσαετίαν, καὶ κατόπιν, καὶ ἐδῶ ὑπάρχει, κατ’ ἐμὲ, ἄλλη σπουδαία παρατυπία’ δὲν ὑπέβαλε τὸ διάταγμα ἐκεῖνο τοὐλάχιστον καὶ ἐν ὑποθέσει τῆς ὑπάρξεως τοῦ νόμου, εἰς τὴν πρώτην σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὡς ἔλεγεν ὁ νόμος, τουτέστιν εἰς τὴν ἔκτακτον, ἀλλ’ ἄφησε νὰ παρέλθῃ ἡ ἔκτακτος σύνοδος καὶ μόνον σήμερον εἰς τὴν τακτικὴν σύνοδον ὑπέβαλε τὸ διάταγμα πρὸς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, ὡς ἤδη ἐδήλωσεν ὁ κ. πρωθυπουργός. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλέγω, ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν οὔτε τὴν κυβέρνησιν κατὰ τοῦτο νὰ ἀντιπολιτεύωμαι οὔτε κατὰ τῆς τραπέζης νὰ ἀντιπράττω, μόνον σᾶς καθιστῶ λίαν προσεκτικούς, ὅτι, ἐὰν, ὡς ἰσχυριζόμεθα, ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ὑφίσταται, καὶ ἐὰν ἑπομένως τὸ διάταγμα ἐκεῖνο δὲν ἔχῃ νόμιμον βάσιν, φαντασθῆτε εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται καὶ αὐτὴ ἡ Ἰονικὴ τράπεζα, διότι, καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι τίποτε δὲν ἤθελε περὶ τούτου ἀποφασισθῆ ἐν τῇ συνόδῳ ταύτῃ τῆς Βουλῆς, νομίζετε, ὅτι ἡ παρέλευσις τοῦ χρόνου ἤθελε νομιμοποιήσει τὸ παράνομον; οὐχὶ βεβαίως, καὶ ἑπομένως ἐγὼ φέρω πρότασιν νόμου ἑρμηνευτικοῦ, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν καὶ θὰ φέρῃ κατὰ συνέπειαν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ διατάγματος. Κατόπιν τούτων, κύριοι, μόνον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἁρμοδία καὶ ἔχει καὶ τὴν ἠθικὴν δύναμιν, ὅπως ἐπανορθώσῃ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐκ πλάνης ἔπραξε. Δὲν ἐξαρτᾶται βεβαίως, ὥς τινες νομίζουν, παρά τινων βουλευτῶν νὰ ἔλθουν εἰς συνεννοήσεις καὶ νὰ φέρουν νομοσχέδια καὶ συμβάσεις’ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ αἰσθανθῇ πλήρη τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἀνεδέχθη διὰ τῆς ἐκδόσεως τοιούτου Διατάγματος. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν τὴν ἀντιπολιτεύομαι, ἀλλὰ τὴν καθιστῶ προσεκτικὴν εἰς τὸ καθῆκον, ὃ ἔχει νὰ μὴ ἀφήσῃ ἀπροστάτευτα τὰ συμφέροντα τῆς Ἑπτανήσου, λέγω δὲ τῆς Ἑπτανήσου, καθ’ ὅτι δυστυχῶς ἐπὶ τοῦ συστήματος τῶν Τραπεζῶν ὑπάρχει δυασμὸς, ὁ ὁποῖος ἔπρεπεν ἐπὶ τέλους νὰ ἐκλείψῃ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἐνθυμῆται, ὅτι κατὰ τὴν σύνοδον τοῦ 1878, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι εἰς τὴν Βουλὴν, διότι δὲν ἦλθον, θὰ ἐνθυμῆται, ὅτι εἰσήγαγε σύμβασιν μετ’ αὐτῆς τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, διὰ τῆς ὁποίας ὑπεχρεοῦτο ἡ Τράπεζα νὰ παράσχῃ εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν ἐκείνας τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας ἀκούω, ὅτι θέλει νὰ παράσχῃ ἡ Πιστωτική’ εἶναι σύμβασις, δι’ ἧς ἐδίδετο εἰς τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν τότε τὸ προνόμιον ἐν Ἑπτανήσῳ, προνόμιον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λήγῃ μὲ τὸ προνόμιον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· τοιαύτην δὲ θεωρίαν ἐγὼ λίαν ἀσπάζομαι, ἐπιθυμῶ νὰ ἔλθῃ στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἂν ὄχι νὰ συγχωνευθῶσιν ἀλλὰ νὰ παύσῃ ὁ δυασμὸς καὶ τὸ ἀντίθετον δύω ἢ τριῶν Τραπεζῶν ἐν Ἑλλάδι· ἀνέφερα δὲ τὴν σύμβασιν ἐκείνην, διότι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ σύμβασις τοῦ 1878, ἂν θέλωμεν, εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν. Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι τὸ ζήτημα παρίσταται λίαν σύνθετον· ἔχετε πρότασιν τῆς Πιστωτικῆς, ἡ ὁποία βεβαίως ἐγεννήθη ἕνεκα τῆς ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας συζητήσεως ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἔγεινεν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου θέματος· ἔχετε σύμβασιν ἐκκρεμῆ εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία εἰσήχθη κατὰ τὴν σύνοδον τοῦ 1878, ἔχετε ἐπὶ τέλους τὸ φοβερὸν ζήτημα τοῦ κύρους τοῦ διατάγματος, φοβερὸν ζήτημα, λέγω, διότι, ἂν τὸ ἀφήσητε ἀκανόνιστον, καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐκτεθῇ καὶ τὸ Κράτος· ἡμεῖς δὲ, κύριοι, καθ’ ὅσον μᾶς ἀφορᾷ, δὲν θὰ συναινέσωμεν, Κερκυραῖοι, δὲν θὰ συναινέσωμεν εἴς τι, τὸ ὁποῖον νὰ καθιεροῖ ἀπολύτως τὸ καθεστὼς τῶν Τραπεζῶν ἐν Ἑπτανήσῳ· ἐπὶ τέλους, προκειμένου νὰ δοθοῦν παρατάσεις, ἀπαιτοῦμεν ὡς ἀντάλλαγμα αὐτῶν τῶν παρατάσεων νὰ μᾶς δοθῇ τι ὑπὲρ τῆς πασχούσης γεωργικῆς τάξεως, καὶ ἰδίως ἤθελα παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, λίαν ἐντριβῆ περὶ τὰ τοιαῦτα, νὰ σκεφθῇ, ὥστε αὐταὶ αἱ συμβάσεις νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν ἰδίως τοὺς μικροὺς γεωργοὺς, διότι τὸ μέγα ζήτημα ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῶν τοκογλύφων. Ἐγὼ, κύριοι, εἶμαι ἐκ τῆς πόλεως καὶ δύναται ἴσως τοῦτο νὰ δυσαρεστήσῃ τινὰς τῶν συμπολιτῶν μου, ἀλλὰ λέγω, κύριοι, ὅτι ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα πρέπει πρὸ πάντων νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν τῶν μικρῶν γεωργῶν.

§73ΤΙΝΕΣ. Ὅλοι τὸ θέλομεν τοῦτο.

§74ΠΟΛΥΛΑΣ. Ἐγὼ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Νομίζω, ὅτι πολλὰ δύναται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας καὶ νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, διότι, ἂν ἕνεκα εἴτε τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, δὲν γείνῃ τίποτε, ἡ εὐθύνη ὅλη θὰ βαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις, τὸ κατ’ ἐμὲ, παρεδέχθη διάταγμα παράνομον.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως;

§76ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§77ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς περὶ τοῦ λιμένος τῆς Ζέας. Ὡς γνωρίζετε, κύριοι, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἀπολαύσεως, ἀποβολῆς καὶ ἀνακτήσεως τῶν ἀστικῶν δικαιωμάτων, ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις εἰς τοὺς Ἕλληνας μὲν τὴν καταγωγὴν, θέλοντας δὲ νὰ γείνωσι πολῖται Ἕλληνες, νὰ διαμένωσι δύω ἔτη ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, ἐν τῷ δήμῳ εἰς ὃν ἐγγράφονται· συγχρόνως δὲ νὰ ὑποβληθῶσι καὶ εἰς τακτικήν τινα ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, ἐπὶ διετίαν καὶ αὐτὴν διαρκοῦσαν. Δὲν θέλω νὰ ἐρευνήσω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοῦ 1856 νὰ θέσῃ τὸν ὅρον τῆς διετίας· οἱ λόγοι οὗτοι θὰ ἦσαν σπουδαῖοι βεβαίως. Ἀλλ’ ἐπίσης σπουδαῖοι εἶναι καὶ σήμερον οἱ λόγοι, οἵτινες ἐπιβάλλουν τὴν ἀνάγκην, ὅπως τὴν διάταξιν αὐτὴν ἀπαλείψωμεν, ἐπανέλθωμεν δὲ εἰς τὰς διατάξεις, ἃς περὶ ἀποκτήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ πολίτου Ἕλληνος ἔθεσαν αἱ Ἐθνικαὶ Συνελεύσεις. Γινώσκετε, κύριοι, τί σήμερον συμβαίνει ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ τίνα τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ πόσον τὰ συμφέροντα ταῦτα συνδέονται πρὸς τὰς μεταβολὰς τὰς τελευταίας τῆς Ἀνατολῆς· ἔχομεν ἀνάγκην καὶ χρημάτων καὶ βραχιόνων. Εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος, ὅτι οἱ ἐκτὸς Ἕλληνες ἔχουσι τὴν προθυμίαν καὶ τὸν πόθον νὰ προσφέρωσι καὶ τοὺς βραχίονάς των καὶ τὰ χρήματά των, ἐὰν ἀφήσωμεν αὐτοὺς ἐλευθέρους εἰς τοῦτο, παρέχοντες αὐτοῖς τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχέως καὶ ἀμέσως. Συνεπείᾳ τούτων ὑποβάλλω μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Θ. Φλογαΐτου νομοσχέδιον, περιέχον τὴν μεταβολὴν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου τοῦ 1856.

§78ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν παραδέχεσθε προθεσμίαν;

§79ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν παραδέχομαι. Ἔχομεν δὲ, κ. Ῥικάκη, ὡς πρὸς τοῦτο, τὸ παράδειγμα τῆς Ἰταλίας, ἥτις τοιουτοτρόπως ἐνήργησεν ἄλλοτε.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§81ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κατὰ τὸ 1875 ἐψηφίσθη εἷς νόμος, ὅστις ἐδέσμευε τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ὑπεχρεοῦντο οἱ πλοίαρχοι μετὰ διετῆ ἀπουσίαν ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ ἀνανεώνωσι τὰ ναυτιλιακά των ἔγγραφα. Ἐπελθόντος τοῦ πολέμου μεταξὺ Ῥωσσίας καὶ Τουρκίας, ὅλα τὰ πλοῖά μας, μὴ δυνάμενα νὰ πλεύσωσι πρὸς ἀνατολὰς, ἐτράπησαν πρὸς δυσμὰς, καὶ ἠναγκάζοντο νὰ ταξειδεύωσιν εἰς τὸν Ὠκεανὸν καὶ τὴν Ἀφρικὴν’ ἕνεκα δὲ τούτου παρήρχετο ἡ διετὴς προθεσμία, καὶ τὰ πλοῖα δὲν ἠδύναντο πλέον νὰ ταξειδεύσωσι, διότι ἦσαν ὑποχρεωμένα νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα πρὸς ἀνανέωσιν τῶν ἐγγράφων των. Διὰ τοῦτο ἔμεναν ἠγκυροβολημένα πολλὰ πλοῖα μὲ πλείστην ζημίαν εἰς τὴν Μασσαλίαν καὶ ἄλλας πόλεις τῆς Εὐρώπης. Πόση ζημία προέκυψεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου πάντες ἐννοοῦσι, διὰ τοῦτο καὶ ὁ νῦν ἐπαξίως διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κ. Μπούμπουλης πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μηνὸς ὑπέβαλε Νομοσχέδιον περὶ ἐμπορικῆς ναυτιλίας, οὗ τὸ 18 ἄρθρον προβλέπει περὶ ἄρσεως τοῦ κωλύματος καὶ θεραπεύει αὐτό. Ἄν καὶ παρῆλθεν 1½ μὴν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ Νομοσχεδίου, μολοντοῦτο δὲν βλέπω νὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα εἶναι κατεπεῖγον, καὶ ἴσως περισσότερον κατεπεῖγον καὶ τῶν μᾶλλον κατεπειγόντων τῶν παρουσιαζομένων καθ’ ἑκάστην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦτο παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ παραγγείλητε τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ναυτικῶν νὰ συνέλθῃ ἀμέσως, ὅπως λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον φέρῃ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ ἔκθεσίν της.

§82ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε σήμερον καὶ ἔμεινε σύμφωνος· αὔριον θὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§83ΡΟΥΚΗΣ. Πρὸ καιροῦ, κύριε πρόεδρε, ὑπεβλήθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ λειβαδίων· εἰς τὰ τέλη δὲ τοῦ μηνὸς ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἐνοικίασις, καὶ θὰ παρουσιασθοῦν οἱ ἐνοικιασταὶ μὲ κεκτημένα δικαιώματα. Λοιπὸν διατί νὰ μὴ ἔλθῃ ὡς κατεπεῖγον νομοσχέδιον, ὅπερ θὰ εὐεργετήσῃ τὴν γεωργικὴν τάξιν; Παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ εἰς πρώτην συζήτησιν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον νὰ τεθῇ μεταξὺ τῶν πρώτων, διότι αὐτὸ εἶχε σειράν. Ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ περιθάλψεως τῶν παθόντων ἐκ πυρκαϊᾶς ἐν Καλάμαις καὶ ἐκ τοῦ χειμῶνος ἐν τῷ δήμῳ Ληλαντίων.

§85ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου. Γνωρίζω, ὅτι ἡ φιλανθρωπία ὑπαγορεύει εἰς πάντα, ὅπως ἔρχηται ἀρωγὸς εἰς τοὺς δυστυχεῖς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ὅπως πρό τινων ἡμερῶν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Κορινθίας κ. Δημητριάδης εἶπε, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ· πρέπει νὰ ἦναι μήτηρ δι’ ὅλους, καὶ ὄχι μητρυιὰ διά τινας· δι’ αὐτὸ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι πρὸ τοῦ δυστυχήματος τῶν Καλαμῶν καὶ τοῦ δήμου Ληλαντίων ὑπῆρξαν καὶ ἄλλα δυστυχήματα, ἅτινα ἐγένοντο γνωστὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν ἔκρινε καλὸν νὰ λάβῃ μέτρον τι. Οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι, οἵτινες κατεστράφησαν καθ’ ὁλοκληρίαν, βεβαίως θὰ παραπονεθῶσι διὰ τὴν ἄδικον ταύτην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἔχουσι μέγα δίκαιον. Ἂν, κύριοι, τὸ Ταμεῖον ἤνθει καὶ ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν πρὸς τοὺς πάσχοντας, τότε βεβαίως ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ Νομοσχέδια, ἅτινα ἤθελον προταθῆ, ὅπως ἐπουλωθῶσι πληγαὶ, αἵτινες ἠνοίχθησαν, ἕνεκα διαφόρων δυστυχημάτων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, κύριοι, ἤμην εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ περιώδευον μὲ τὸν δήμαρχον Μυρτουντίων· γνωρίζετε, ὅτι τότε ἐγένοντο φοβεραὶ βροχαὶ, καὶ συνεπῶς πλημμύραι, ὁ δὲ Πηνειὸς κατέκλυσε καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ χωρίον Καβάσιλα· ὁ δήμαρχος ἐνώπιόν μου συνέταξε κατάλογον τῶν παθόντων καὶ ὑπέβαλεν αὐτὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἡ Κυβέρνησις ἐν τούτοις δὲν ἐνόμισε καλὸν νὰ λάβῃ οὐδὲν μέτρον διὰ τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους χωρικούς· γνωρίζετε δὲ πάντες, ὅτι οἱ χωρικοὶ ἔχουσι μικροὺς οἴκους ἐκ πλίνθων, ἐντὸς τῶν ὁποίων κατοικοῦσι, τὸ ὕψος δ’ αὐτῶν εἶναι μόλις 2 μέτρα, ὥστε ὅτε ὁ Πηνειὸς εἰσῆλθεν εἰς τὸ χωρίον, τοὺς κατέστρεψεν ἐντελῶς. Σήμερον δὲ πολλαὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι, ὡς αἱ Θῆβαι, ἡ Λεβαδεία, ἡ Μεγαρὶς καὶ ὅλοι οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους πάσχουσι δεινῶς, διότι κατόπιν τῆς χιόνος ἦλθεν ὁ παγετὸς, καὶ ἠναγκάσθησαν οἱ ποιμένες νὰ ἐκποιήσωσιν ὅσα πρόβατα τοῖς ὑπελείφθησαν ἀντὶ δύω δραχμῶν ἕκαστον. Συνεπῶς, ἂν ἡ Βουλὴ σήμερον ἐπιψηφίσῃ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, τότε ὅλοι οἱ ἄλλοι, οἵτινες προηγουμένως ἔπαθον, θέλουσι διαμαρτυρηθῆ ἐντόνως καὶ δικαίως. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι ἐν τῷ ταμείῳ δὲν ὑπάρχουν τόσα χρήματα, ὥστε νὰ ἔλθωμεν εἰς βοήθειαν ὅλων ὅσοι ἔπαθον, καὶ ἂν ψηφισθῇ, θὰ μεταβληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς πυρασφαλιστικὴν ἑταιρίαν, νομίζω δὲ, ὅτι ὁ προορισμὸς τῆς Βουλῆς εἶναι ἄλλος.

§86ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ διανεμηθῶσι περιθάλψεις καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν οἰκιῶν ἐκείνων, αἵτινες ἦσαν ἐξησφαλισμέναι;

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ἀπορῶ μὲ τὴν συζήτησιν, ἥτις γίνεται δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ ἀποζημιώσεως οἰκιῶν, πρόκειται περὶ ἄρτου· οἱ ἄνθρωποι ἀπώλεσαν τὰς οἰκίας των καὶ ἀπώλεσαν ὅ,τι καὶ ἂν εἶχον, ἐπίσης οἱ ἀποκεκλεισμένοι ὑπὸ τῆς χιόνος κινδυνεύουσι ν’ ἀποθάνωσι τῆς πείνης. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπιδιορθώσωσι τὰ σπήτια των, πεινοῦν οἱ ἄνθρωποι· καὶ δὲν ἐπίστευον ποτὲ, ὅτι ἐντὸς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ἤθελον παρουσιασθῆ Βουλευταὶ ἀρνούμενοι νὰ δώσωσιν εἰς τοὺς ἑαυτῶν συμπολίτας ἄρτον.

§88ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ βοηθημάτων, πόσαι οἰκίαι ἐκάησαν ἐν Καλάμαις; μία μόνον οἰκία ἐκάη, τὰ δὲ λοιπὰ εἶναι μαγαζεῖα. Κύριε Πρόεδρε, προσθέτω εἰς ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Κρεστενίτης τὰ ἑξῆς· ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν συνήθειαν, τότε ἐρωτῶ ἂν δυνάμεθα εὐκολώτερον νὰ βοηθῶμεν ἐκείνους, οἵτινες εἶχον μαγαζεῖα, ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες ἔχουσι μίαν μόνον καλύβην, ἐντὸς τῆς ὁποίας κρύπτουν τὰ γυμνὰ μέλη τῶν τέκνων των, καὶ ὅταν ἡ καλύβη αὕτη καταστραφῇ, κοιμῶνται εἰς τὸ ὕπαιθρον, καὶ τοιοῦτοι εἶναι ὅλοι οἱ χωρικοὶ τῆς Ἑλλάδος, οἵτινες δὲν ἔχουν νὰ ἀσφαλίσουν τὰ σπήτια των. Ἂν δὲ πρόκηται περὶ βοηθημάτων πρὸς τοὺς ἐκ τοῦ χειμῶνος παθόντας, παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος, τὰς ὁποίας μαστίζει ἡ πεῖνα, ἕνεκα τοῦ χειμῶνος, καὶ οὐδεμία περὶ τούτων φωνὴ ἐγείρεται ἐνταῦθα· παρατηρῶ δὲ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, πρὸ πάντων δὲ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ὑποστηρίζουν τὰ προσωπικὰ, ὅτι αὔριον εἰς τὴν ῥάχιν των θὰ ἐξημερώσῃ αὐτὴ ἡ περίστασις.

§89ΤΖΑΝΕΣ. Μία οἰκία μόνον κατεστράφη, ἀλλ’ ἡ οἰκία αὐτὴ ἦτο ὁλόκληρος συνοικία, μετὰ τῆς οἰκίας δ’ ἐκείνης συνεκάησαν καὶ 10–15 ἐργαστήρια. Δὲν πρόκειται, κ. Πετούση, νὰ εὐεργετήσωμεν πρόσωπα, γινώσκομεν καὶ ἡμεῖς ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου, συνηγοροῦμεν ὑπὲρ ἀνθρώπων, οἵτινες κατοικοῦν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ τόπου μὲ ἡμᾶς, ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ῥιγοῦν ἀπὸ τὸ ψύχος καὶ στεροῦνται καὶ τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, καὶ ταῦτα μάλιστα πρέπει πάντοτε ἡ Κυβέρνησις νὰ πράττῃ, νὰ σπεύδῃ ἀρωγὸς, ὅταν δύναται. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι εἶναι περιττὸν ἡ Βουλὴ νὰ τυρβάζῃ, προκειμένου περὶ ἑνὸς ποσοῦ, ὅπερ προώρισται νὰ θρέψῃ ἀνθρώπους πεινῶντας.

§90ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔπρεπε νὰ κινῇ τὰς καρδίας ὅλων, ἀλλ’ ὡς τὸ ἔθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐκέρδισε τὴν συμπάθειαν οὐδενός. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἱκανοποιεῖ τὸ ὕπατον αἴσθημα τοῦ Ἕλληνος, τὴν ἰσότητα. Προσέθηκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι πρόκειται περὶ ἄρτου, ἀλλ’ ἐκ τοῦ Νομοσχεδίου κατανοοῦμεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἄρτου, ἀλλὰ περὶ ἀποζημιώσεων· ὅταν δὲ πρόκηται περὶ ἄρτου, δὲν λαμβάνετε οὐδεμία μέριμνα πρὸς περίθαλψιν, καὶ παράδειγμα φέρω, ὅτι 15 ναῦται ναυαγοὶ ἐκ τῆς πατρίδος τοῦ κ. Μπούμπουλη ἐν Σικελίᾳ ἐστεροῦντο καὶ ἐνδυμάτων καὶ ἄρτου, καὶ ἐν τούτοις ὁ Πρόξενος ἐκεῖ δὲν ἔδωκε τὴν παραμικρὰν περίθαλψιν, εὑρέθη δὲ ἡ εὐγενὴς καρδία τοῦ κ. Γουδῆ νὰ τοὺς θρέψῃ καὶ νὰ τοὺς περιβάλῃ μὲ ἐνδύματα. Ἐπειδὴ λοιπὸν τὸ παρουσιαζόμενον Νομοσχέδιον ἀντιστρατεύεται κατὰ τῆς ἰσότητος, πρέπει ν’ ἀναβληθῇ εἰς ἄλλην περίστασιν· ἂν ὅμως γείνῃ δεκτὸν, προτείνω νὰ ὑποβληθῇ κατάλογος τῶν ἀποζημιωθησομένων καὶ νὰ ὁρισθῇ παρὰ τοῦ κοινοβουλίου τὸ τί θέλει λάβει ἕκαστος τῶν ζημιωθέντων. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν.)

§91ΤΙΝΕΣ. Ὀνομαστικὴ κλῆσις (ἐγείρονται 15.)

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν, ὄχι.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 89 εἶπον ναὶ, 55 εἶπον ὄχι, καὶ δύω ἠρνήθησαν ψῆφον· ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ Νομοσχεδίου. Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζάνες ἔχει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς τελευταίας §.

§95ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἰς τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο νὰ προστεθῇ πίστωσις 100 χιλ. δραχμῶν, ὅπως διανεμηθῇ εἰς ἐνδεεῖς οἰκογενείας τῶν ἐπαρχιῶν..... (Θόρυβος.)

§96ΤΖΑΝΕΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ εὐαρεστῆται νὰ δώσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν, πρὸς τοὺς ἐν Καλάμαις παθόντας, φρονῶ, ὅτι ἡ τροπολογία μου ἐξασφαλίζει τὴν διανομήν. (Θόρυβος.)

§97ΦΛΕΣΣΑΣ. Μίαν ἐξήγησιν θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἐὰν θὰ καταταχθῶσι μεταξὺ τῶν παθόντων καὶ οἱ ζημιωθέντες προσωπικῶς, ἢ μόνον οἱ ὑλικῶς ζημιωθέντες.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ τοὺς κατατάξῃ, καὶ ὄχι ἐγώ.

§99ΦΛΕΣΣΑΣ. Νὰ ἐξηγηθῇ. Κατὰ τὴν πυρκαϊὰν ἔπαθον καὶ δύω ἄνθρωποι, ὁ εἷς ἀπέθανεν, ὁ ἄλλος ὑποφέρει. Δὲν θὰ συνδράμητε τὰς οἰκογενείας αὐτῶν;

§100ΤΙΝΕΣ. Βεβαίως.

§101ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ κανονίσῃ ἀναλόγως τῆς ζημίας καὶ τῆς ἀπορίας.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δουζίνα δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, διότι παρόμοιαι τροπολογίαι ὑποβληθεῖσαι χθὲς ἐκηρύχθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπαράδεκτοι.

§103ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Χθὲς αἱ τροπολογίαι ἀφώρων εἰς τμηματικὰς πιστώσεις, ἤδη στηριζόμενοι εἰς τὸ στέλεχος τοῦ νόμου καὶ εἰς τὸ γράμμα του, ἐπεκτείνομεν τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως καὶ εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες ἤθελον ἀποδειχθῆ ἔχουσαι ἀνάγκην βοηθημάτων. Ἄλλως δεδικασμένον δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ. Κατὰ πᾶσαν στάσιν τοῦ Νομοσχεδίου δύνανται νὰ ὑποβληθῶσι τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἀπαράδεκτοι. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡ σημερινὴ τροπολογία διΐσταται πολὺ τῶν χθεσινῶν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ψηφοφορίαν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐπιμένετε, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ βεβαίως νὰ κάμῃ μίαν ἀντιφατικὴν ἀπόφασιν σήμερον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δουζίνα παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Δὲν παρεδέχθη.

§105ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, 4 ἔμποροι νὰ ἐκλέγωνται ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ συμβουλίου καὶ 4 ἐκ τῆς μειοψηφίας.

§106ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκ τῶν βοηθημάτων, τῶν ὁποίων καλλιτέραν χρῆσιν δὲν δύναται νὰ κάμῃ.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἐκ τῶν βοηθημάτων, δὲν ἐζήτει νέαν πίστωσιν.

§108ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Κατὰ τοῦτο συντρέχει ἡ τροπολογία μου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ δώσῃ ὡς βοήθημα εἰς 10 ἄτομα 10 χιλ. δραχ., διότι ὑπόκειται εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ κ. Κόταρη.

§109ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτᾷ ὁ κ. Κόταρης, ἀλλὰ δὲν κάμνει τίποτε, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διανείμῃ.

§110ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ναί· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ δώσῃ 10 χιλ. δραχ. εἰς 10 ἄτομα, πρέπει νὰ ἐρωτήσῃ.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἀρχὴν, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ζητεῖται ἡ διαίρεσις τοῦ ζητήματος, ὅπως ἔγεινε χθές. Θὰ ζητηθῇ λοιπὸν πρῶτον ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς περὶ τῶν 10 χιλ. δραχ. διὰ τοὺς κατοίκους τῶν Καλαμῶν, καὶ δεύτερον περὶ τῶν 5, αἱ ὁποῖαι θὰ χορηγηθοῦν εἰς τὸν δῆμον τῶν Ληλαντίων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν χορήγησιν 10 χιλ. δραχ. πρὸς βοήθειαν τῶν παθόντων ἐν Καλάμαις ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν χορήγησιν 5 χιλ. δραχ. πρὸς βοήθειαν τῶν παθόντων ἐκ τοῦ χειμῶνος εἰς τὸν δῆμον Ληλαντίων, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ, κ. Πρωθυπουργὲ, τοὺς Ληλαντίους, ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τζάνε δὲν στέκει.

§112ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐκεῖ μία ἐπιτροπὴ νὰ κάμῃ τὴν διανομήν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ διορθώσητε τὴν τροπολογίαν.

§114ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφῆστε τοὺς ἐμπόρους.

§115ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἐὰν ἀπαλείψητε τὴν λέξιν «ἐμπόρων,» εἶναι καλή.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ τῆς βʹ παραγράφου προτείνεται ἡ ἑξῆς τροπολογία: «Ἐπιτροπὴ συγκειμένη ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, θέλει διανείμει τὸ ἀνωτέρω ποσὸν πρὸς τοὺς παθόντας, ἀναλόγως τῆς ζημίας, ἣν ἕκαστος ἔπαθε, καὶ τῆς ἀπορίας, εἰς ἣν διατελεῖ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§117ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κύριος Λομβάρδος χθὲς ἔκαμε λόγον περὶ ἑνὸς λοχίου, ὅτι δὲν ἀνεχώρησεν ἐκ Ζακύνθου. Ἐζήτησα τηλεγραφικῶς πληροφορίας· ἐνταῦθα δὲ ἔλαβον ἀπὸ τὸ γραφεῖον τὴν ἀπάντησιν, ὅτι τὸ εἰρημένον πρόσωπον ἔμεινε συνεπείᾳ κλήσεως τοῦ δημοσίου κατηγόρου. Προσεκλήθη μάρτυς εἰς δίκην λαβοῦσαν χώραν τὴν 25 Ἰανουαρίου, ἀνεχώρησε δὲ τὴν 30 Ἰανουαρίου διὰ τὴν νέαν του θέσιν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς τῶν ποιμνίων καθ’ ὅλην τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Παρεδέχθη. Ἀναγιγνώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§119ΑΛ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐσυμφωνήσαμεν νὰ τεθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅτι τὸ λεκανοπέδιον ὁρίζεται κατὰ τὴν ἀστυνομικὴν διάταξιν ὑπ’ ἀριθμὸν 30 τῆς 25 Φεβρουαρίου 1871. Τὸ τοιοῦτον νὰ τεθῇ ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία (θόρυβος). Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Μποῦτος.

§120ΑΡ. ΡΟΥΚΗΣ. Χθὲς ὁμιλῶν ὁ κύριος Ψύλλας, ἠρωτήθη παρ’ ἐμοῦ ἂν ὑπάρχῃ κτῆμα μεγάλης ἐκτάσεως 500 ἢ 1000 στρεμμάτων ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου, καὶ μοὶ εἶπεν ὄχι. Ἐγὼ ὅμως πληροφοροῦμαι, ὅτι τὸ κτῆμα τοῦ κ. Παχῆ εἶναι 3,500 στρεμμάτων. Περιλαμβάνεται αὐτὸ ἐντὸς τῆς λεκάνης;

§121ΨΥΛΛΑΣ. Ὄχι.

§122ΡΟΥΚΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§123ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν δύναται νὰ σημειωθῇ· διαμαρτύρομαι.

§124ΡΟΥΚΗΣ. Διότι ὁ νόμος εἶναι αὐθαίρετος. Πῶς δύνασθε νὰ ἐμποδίσητε ἕνα εἰς τὸ κτῆμά του νὰ βοσκήσῃ τὰ ζῶα του.

§125ΦΙΛΗΜΩΝ. Οἱ μεγάλοι κτηματίαι δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ ζήσουν ἀπὸ τοιαῦτα κτήματα.

§126ΨΥΛΛΑΣ. Ὁ κύριος Παχὴς ἀληθῶς εἰς τὸ κτῆμα αὐτὸ τῆς πρώην Βασιλίσσης Ἀμαλίας, τὸν Πύργον καλούμενον, ἔχει περὶ τὰς 3,000 στρέμματα βοσκησίμους γαίας, ἀλλὰ τὸ κτῆμα δὲν περιλαμβάνεται ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου.

§127ΡΟΥΚΗΣ. Αὐτὸ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§128ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν δύνανται νὰ γείνωσιν ἐξαιρέσεις.

§129ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ, ὅτι καὶ τὸ Χαϊδάρι δὲν περιλαμβάνεται ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου.

§130Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὴ ἡ διάταξις ἡ Ἀστυνομικὴ, ἡ ὁποία κανονίζει τὸ λεκανοπέδιον, ἐπὶ 5 ἔτη ἰσχύει. Ἔγεινε κανὲν παράπονον; Ὄχι· ἡμεῖς δὲ δὲν ζητοῦμεν παρὰ μόνον μίαν παράτασιν.

§131Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου· πρόκειται περὶ καταργήσεως τοῦ 2 ἄρθρου τοῦ νόμου, τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὰ 1875 ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἧς μέλος ἦτο καὶ ὁ κ. Καλλιφρονᾶς. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ διατί νὰ τὸ καταργήσητε; διατί νὰ καταδικάσητε τὴν Βουλὴν ἐκείνην διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὡς μὴ σκεφθεῖσαν ὀρθῶς; Τί εἶπεν ἡ Βουλὴ ἐκείνη; Οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 500 στρεμμάτων ἰδιοκτησίαν, δύνανται νὰ ἔχουν βοσκὴν τῶν ζώων των. Ἔρχεται τώρα ὁ κ. Καλλιφρονᾶς καὶ τί σᾶς λέγει; Δὲν ζητοῦμεν τίποτε εἰμὴ νὰ παρατείναμεν τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐν τῇ παρατάσει ὑπάρχει διάταξις νὰ καταργηθῇ τὸ ἄρθρον 2. Ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ νόμος δὲν θὰ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, καὶ ἂν κυρωθῇ, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ τὸν δημοσιεύσῃ, ἐκτὸς ἐὰν ἀναγραφῇ διάταξις, ὅτι ὑπεύθυνος πρὸς ἀποζημίωσιν εἶναι ὁ Δῆμος, διότι διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δήμου γίνεται ἡ ἀπαγόρευσις.

§132ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι, καὶ χθὲς εἶπον καὶ σήμερον ἐπανέλαβον, ὅτι αὐτὸς ὁ Νόμος εἶναι δημευτικός. Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Μόνον περιορισμὸς ἰδιοκτησίας ὑπάρχει κατὰ τοσοῦτον, καθόσον δὲν παραβλάπτεται ἡ ἰδιοκτησία τῶν ἄλλων. Θέλετε, κύριοι, δέκα ποιμένες νὰ καταστρέφουν τὰ κτήματα τῶν πολιτῶν; Σᾶς εἶπον, ὅτι ὅλον τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶναι παρὰ ἕνα περιβόλι, καὶ κανεὶς δὲν ἔχει 700 στρέμματα ἐντὸς αὐτοῦ. Εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι μόνον ἓν μέρος τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ κ. Παχῆ περιέχεται ἐντὸς τῆς ζώνης, ἀλλ’ εἶναι φυτεία· τὸ μέρος δὲ, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει πρὸς βοσκὴν, δὲν περιέχεται ἐντὸς τῆς ἀστυνομικῆς διατάξεως.

§133ΨΥΛΛΑΣ. Ἐκ τοῦ κτήματος τοῦ κ. Παχῆ ἐγένοντο αἱ περισσότεραι ζημίαι· ἄλλως τε δὲ ἐδῶ ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ τὸν πονῇ περισσότερον, εἶναι ὁ γυναικάδελφός του, ὁ κ. Σκουζές, ὁ ὁποῖος ἐν τούτοις συμφωνεῖ μαζῇ μας νὰ τεθῶσι τὰ ὅρια κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν ἀστυνομικὴν διάταξιν.

§134ΑΛ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐγὼ ὑπερασπίζομαι τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου.

§135ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Καὶ χθὲς ὁ κ. Ῥούκης ἠρώτησεν ἂν ἐξαιρῆται τὸ κτῆμα τοῦ κ. Παχῆ. Περὶ τούτου λέγω, ὅτι ἓν μέρος τοῦ κτήματος αὐτοῦ εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς ζώνης τοῦ λεκανοπεδίου. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, ὑπάρχει Ἀστυνομικὴ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπαγορεύεται νὰ βόσκουν τὰ ποίμνια εἰς ὡρισμένα μέρη· τὴν διάταξιν ταύτην ζητοῦμεν νὰ καθιερώσωμεν ἤδη διὰ Νόμου, καθ’ ὅσον ἀπεφάνθη καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος, ὅτι Ἀστυνομικαὶ διατάξεις δὲν ἰσχύουν, ὅταν δὲν στηρίζωνται ἐπὶ Νόμου. Ποῖος δὲ ὁ λόγος νὰ καταργήσωμεν τὸ 2 ἄρθρον, ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας; Ὁ λόγος εἶναι, Κύριοι, διότι κατεδολιεύθησαν τὸν Νόμον, διότι ἔκαμον ψευδῆ συμβόλαια, παρουσίασαν μίαν ἔκτασιν ἐκ 500 στρεμμάτων ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου, ὡς ἀνήκουσαν εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην, καὶ ἐσχημάτισαν ποιμνιοστάσια, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ ποίμνια ἐξερχόμενα κατέστρεφον τὰ κτήματα. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται δὲν τοῦ ἔκαμον παράπονα, καὶ ἂν δὲν ἐσκέφθη νὰ μεταβάλῃ καὶ τὸ σύστημα τῆς ἀγροφυλακῆς. Πῶς θέλετε, κύριοι, ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἕνα κῆπον ἢ μίαν ἄμπελον νὰ βλέπῃ εἰς μίαν νύκτα κατεστραμμένους ὅλους τοὺς κόπους του; Αὐτό, Κύριοι, εἶναι ἡ δήμευσις τῆς περιουσίας, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν θέλετε ἀρνηθῆ τὴν παραδοχὴν τοῦ Νόμου τούτου, καθ’ ὅσον ἡ ἀπαγορευτικὴ διάταξις ὑπῆρχε καὶ πρὸ τοῦ Νόμου.

§136Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι γνωρίζω καὶ εὐλαβοῦμαι τὸν πόνον, τὸν ὁποῖον αἰσθάνονται οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ Λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν. Ἄν ἐπρόκειτο περὶ ἀστυνομικῆς ἐν τῷ τόπῳ ἀποκαταστάσεως ὀρθῆς, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταὶ Ἀττικῆς θὰ ἦσαν μετριώτεροι· ἡ ἔλλειψις ὅμως ἀστυνομίας τοὺς καθιστᾷ ἀπαιτητικωτέρους. Ἀλλὰ νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον, ἂν κατεβάλλετο πρόνοια περὶ ἀστυνομίας τῶν ἀγρῶν κατὰ πρώτιστον λόγον. (Θόρυβος). Αὐτὴ ἡ λέξις, τὴν ὁποίαν ἀκούω, «δὲν ὑπάρχει», ἂς μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι λέξις ἄτοπος, διότι πρέπει ἀστυνομία νὰ ὑπάρχῃ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρατηρήσω πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τόσον εὔκολον, ὅσον ὑπετέθη ἀπ’ ἀρχῆς, εἶναι ἡ χαρά, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι, διότι οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς Ἀττικῆς, διαφωνοῦντες ὡς πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς, εἶναι σύμφωνοι ὅμως ὡς πρὸς τὰ ζῶα. (Ἱλαρότης.)

§137ΣΚΟΥΖΕΣ. Τί ἐννοεῖτε, κύριε Οἰκονόμε, διότι ἔχετε τὸ δώρημα νὰ ὁμιλῆτε οὕτω πως, ὥστε νὰ μὴ σᾶς ἐννοῶμεν.

§138ΑΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Θέλετε νὰ ἐξηγηθῶ πλειότερον. Τινὲς ἐκ τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀττικῆς ἐξέθεσαν κάλπην ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ὡς ἀντιπολιτευόμενοι, καὶ ὅμως, κύριε Σκουζὲ καὶ κύριε Κατσανδρῆ, εἶσθε σήμερον κυβερνητικοί. (Θόρυβος.) Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, Κύριοι, περὶ οὗ ὁ λόγος, εἶναι πολὺ σπουδαιότερον τοῦ ὅσον δύναται κοινῶς νὰ θεωρηθῇ. Καὶ ἐδῶ εἰσέρχομαι εἰς κλάδον, ἐν τῷ ὁποίῳ ἠσχολήθην, ὡς καὶ ὁ τελευταῖος μεταξὺ ὑμῶν. Ὅστις ἔχει ἰδέαν μόνον περὶ γεωργίας, δὲν δύναται ν’ ἀποχωρίσῃ αὐτὴν ἀπὸ τῆς κτηνοτροφίας. Χωρίσατε τὴν γεωργίαν ἀπὸ τῆς κτηνοτροφίας, καὶ τότε θέλετε ἰδεῖ ἀμφοτέρους τοὺς κλάδους τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς φθίνοντας. Ἄν, κύριοι, ἡ γεωργία πρέπῃ νὰ προαχθῇ, θὰ προαχθῇ διὰ τῆς ἁρμονικῆς ἀναπτύξεώς της μετὰ τῆς κτηνοτροφίας. Ἀλλὰ σεῖς, κύριοι Βουλευταὶ τῆς Ἀττικῆς, θέλετε νὰ ἐκλείψῃ ἡ κτηνοτροφία ἐκ τοῦ λεκανοπεδίου τῆς πόλεώς μας. Συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ὑπηρετεῖτε οὕτω τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τοῦ τόπου σας, διότι ἐκτροχιάζετε ἐκείνην τὴν δύναμιν τῆς φύσεως, ἡ ὁποία ἀνανεώνει τὴν γῆν. (Θόρυβος.) Ἂν, κύριοι, δὲν προξενῇ εἰς ὑμᾶς τὴν ἀνήκουστον ἐντύπωσιν ἡ οἰκονομικὴ αὕτη ἀλήθεια, μὴ νομίσητε, ὅτι ἔχω σκοπὸν νὰ σᾶς πείσω διὰ πλειοτέρων λόγων· γνωρίζω, ὅτι θέλετε παραδεχθῆ τὸ νομοσχέδιον. Λέγω μόνον εἰς ὑμᾶς νὰ σεβασθῆτε τοὺς μικροὺς τῆς ἐξοχῆς ἐργάτας· ἤκουσα περὶ μεγάλων ἰδιοκτητῶν, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορα. Ἀλλὰ, κύριοι, μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὰ ἔθνη, δὲν εἶναι μόνον οἱ κύριοι τῆς γῆς, εἶναι καὶ οἱ κύριοι τῆς βιομηχανίας, ποιμένες εἶναι οὗτοι ἢ χειρώνακτες. Καὶ ὅταν κατασκευάζῃ ἡ Ἑλλὰς πυκνὸν πληθυσμόν, οἷος ὁ τῶν Ἀθηνῶν, ἔχετε ὀλίγην, παρακαλῶ, ὑπομονὴν, μὴ βιάζεσθε, μὴ ἐξορίζετε αὐτοὺς τοὺς μικροὺς θνητοὺς, οἱ ὁποῖοι ζοῦν ἐκ τοῦ γάλακτος τῶν προβάτων των καὶ ἐκ τοῦ κρέατος· εἶναι κοινὴ ταῦτα καὶ εἰς ὑμᾶς τροφή. Μὴ τοὺς ἐξορίζετε πέραν τοῦ Ὑμηττοῦ, τοῦ Πάρνηθος καὶ τῆς Πεντέλης, ἀλλ’ ἀστυνομήσατε τὴν χώραν, δόσατε ζωὴν εἰς τοὺς νόμους καὶ σεβασθῆτε τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους τῶν προβάτων καὶ τῶν αἰγῶν. Ὁ νόμος θὰ ψηφισθῇ βεβαίως· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ ἰδέα αὕτη ἐκ τῆς ἱερᾶς ταύτης θέσεως.

§139ΑΛ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων εἰς πολλὰς στιγμὰς γινώσκει τὸ «γνῶθι σαυτόν». Ἐν τοιαύταις καὶ ὁμιλῶν καὶ εἰς τὰ συγγράμματά του, πραγματεύεται πολλάκις περὶ διαφόρων ζητημάτων, περὶ κτηνοτροφίας, περὶ Τραπεζῶν, περὶ φρενοκομείων (Θόρυβος), καὶ δὲν ἠξεύρω περὶ τίνος ἄλλου ἀντικειμένου ἀκόμη. Ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦ Νόμου, ἂν καὶ νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ ἐῤῥέθησαν ἀπὸ τοὺς ἐντίμους συναδέλφους μου, θὰ προσθέσω ὀλίγα. Ἡμεῖς δὲν ἠθελήσαμεν παρὰ νὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντα ἀκριβῶς τῶν μικρῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι ζοῦν ἀπὸ ὀλίγα στρέμματα ἀγρῶν ἢ ἀμπέλων· δὲν εἴμεθα δημοκόποι, καὶ δὲν ἐρχόμεθα νὰ σᾶς εἴπωμεν, ὅτι προστατεύομεν τοὺς πένητας, διότι ὅστις ἐργάζεται, δὲν πεινᾷ, κύριε Οἰκονόμε· ἐρχόμεθα νὰ προστατεύσωμεν τοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς μικροὺς κτηματίας, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι βλάπτονται, καὶ εἰς μίαν νύκτα βλέπουν κατεστραμμένους τοὺς κόπους των ὅλου τοῦ ἔτους, διὰ τῶν ὁποίων ζῶσι καὶ τρέφουσιν ὅλην τὴν οἰκογένειάν των. Ἔρχομαι εἰς τὸ προσωπικόν. Ἐὰν ἐξελέγην Βουλευτὴς, κύριε Οἰκονόμου, δὲν ἐξελέγην οὔτε διὰ τῆς Ἁγίας Λαύρας, οὔτε μὲ τὰς δημοκοπικὰς καὶ δημοκρατικὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε. Ἐξελέγην ἀπὸ τὸν Λαόν, ὅστις ζῇ ἐργαζόμενος, διότι τοιοῦτος εἶμαι καὶ ἐγὼ, καὶ ὡς τοιοῦτον μὲ ἐξέλεξαν.

§140ΦΙΛΗΜΩΝ. Τί ἐννοεῖτε μὲ τὰς δημοκρατικὰς ἰδέας; (Ἱλαρότης.)

§141ΣΚΟΥΖΕΣ. Τὰς ἁγνὰς δημοκρατικὰς ἰδέας τὰς σέβομαι, ἀλλ’ ἐννοῶ τὰς δημοκοπικὰς, καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς δημοκρατίας θέλουν νὰ δημοκοπήσουν, καὶ οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ λέγονται δημοκράται, αὔριον, διοριζόμενοι εἰσαγγελεῖς, εἶναι ὑποκλινέστεροι πάντων. Εἴπετε, ὅτι ἐδημοσίευσα ἐγὼ, ὅτι ἐκτίθεμαι ὡς ἀντιπολιτευόμενος. Οὐδὲν τούτου ἀνακριβέστερον. Ἄλλοι ὑποψήφιοι ἐδήλωσαν διὰ τοῦ τύπου, ὅτι ἀποκρούουσι τὴν ὑπουργικὴν ὑποψηφιότητα· ἐγὼ οὔτε εἶχον τοιαύτην, οὔτε ἐδήλωσα τοιοῦτόν τι. Διὰ τοῦ προγράμματός μου, ὅπερ πᾶς τις ἠδύνατο νὰ ἀναγνώσῃ, ἐδημοσίευσα, ὅτι εἶμαι ἀνεξάρτητος, καὶ ἐξελέχθην ἀπὸ τοὺς ἐργάτας, τοὺς ὁποίους σεῖς νομίζετε, ὅτι ἀντιπροσωπεύετε ἐν τῇ διανοίᾳ σας, πρὸς τοὺς ὁποίους ὅμως ἐγὼ συνδέομαι πράγματι. Ἂν αὐτοὶ μὲ ἐξέλεξαν, δὲν μοῦ ἔδωκαν τὴν ψῆφόν των οὔτε ὡς εἰς ὑπουργικὸν, οὔτε ὡς εἰς ἀντιπολιτευόμενον. Μὲ ἐξέλεξαν ὡς ἀνεξάρτητον, καὶ τοιοῦτος καυχῶμαι, ὅτι εἶμαι· πιθανὸν αἱ πεποιθήσεις μου νὰ ὦσιν ἐσφαλμέναι, ἀλλ’ εἶναι τοιαῦται. Ἂν ἐγὼ ἐξελέγην Βουλευτὴς, τὰς περισσοτέρας ψήφους τὰς ἔλαβον ἀπὸ τοὺς γεωργοὺς καὶ μικροὺς κτηματίας καὶ τὴν ἐργατικὴν τάξιν, ὡς δύνασθε νὰ μάθητε. 500, ἴσως καὶ χίλιοι, ἐργάται ζῶσιν ἀπὸ τὴν οἰκογένειάν μας. Ἐπὶ τέλους παρατηρῶ εἰς τὸν κύριον Οἰκονόμου, ὅτι, ἂν εἰς τὰ συγγράμματά του δύναται νὰ γράφῃ περὶ ὅλων καὶ παντοειδῶν ἀντικειμένων, ὅπως σᾶς προεῖπον, καὶ ὅ,τι θέλει, ὅταν ὅμως ἀνέρχηται τὸ βῆμα, πρέπει νὰ ἠξεύρῃ τί λέγει.

§142Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, δὲν ἔχω βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ λάβω μέρος εἰς τὸ προσωπικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ, Οἰκονόμου προεκάλεσε μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν δύω συναδέλφων· αὐτὸ ὁρᾷ, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Οἰκονόμου νὰ τὸ τῷ εἴπω, ὁρᾷ αὐτοὺς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἀττικῆς καὶ τοὺς ἐκλογεῖς αὐτῶν· ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ δώσωμεν λόγον τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν, τότε βεβαίως οἱ ἐντολεῖς ἡμῶν θὰ κρίνωσι κατὰ πόσον ἐξεπληρώσαμεν τὴν ἐμπιστευθεῖσαν ἡμῖν ἐντολήν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι, μεταξὺ ἡμῶν τῶν ἓξ Βουλευτῶν τῆς Ἀττικῆς καὶ τῶν ἑτέρων δύω ὑπάρχει διαφωνία ὡς πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ὑπάρχει ἐν μέρει συμφωνία, διότι βεβαιῶ τὸν κ. Οἰκονόμου, ὅτι, συμφώνως ἄλλως πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας καὶ αὐτὸς ἔχει, ποτὲ δὲν θέλουσιν οἱ Βουλευταὶ Ἀττικῆς ὑποστηρίξει καὶ αὐτὸν ὡς Ὑπουργόν.

§143ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὅπως ἴσως περνᾷ ἀπὸ τὸν νοῦν του, κύριε Ῥάλλη.

§144Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μοὶ ἐφάνη ὅμως παράδοξον, ὅταν ἀκριβῶς ἐπρόκειτο ὑπὲρ τῶν δικαίων τῶν καλυβῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας τοσοῦτον ἐξύμνησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων ἐν Καλαβρύτοις, ἐνταῦθα νὰ θέλῃ αὐτὰ τὰ δίκαια τῆς πτωχῆς καλύβης νὰ τὰ καταστρέψῃ, διότι οὐδὲν ἄλλο πράττει καταπολεμῶν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἢ νὰ ὑποστηρίξῃ ἕνα ἢ δύο μεγάλους ἰδιοκτήτας, ὅπως καταστρέψῃ τοὺς μικρούς. Βλέπετε δὲ, ὅτι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἕνα καὶ μόνον ἔφερον ὡς κεκτημένον ἔκτασιν μεγαλειτέραν ἀπὸ 500 στρέμματα, δι’ αὐτὸν δὲ ὁ κ. Οἰκονόμου κατηνάλωσε πάσας αὐτοῦ τὰς γνώσεις, ἃς κέκτηται περὶ κτηνοτροφίας καὶ γεωργίας. Ἂς μᾶς ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ πιστεύωμεν οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς, ὅτι ἡ δύναμις ἐκείνη ἡ ἀναδημιουργικὴ δὲν θὰ ἔχῃ τοιαῦτα θαυμάσια ἀποτελέσματα ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ τῆς Ἀττικῆς, ὥστε νὰ κατορθώσῃ νὰ φύηται χόρτον πρὸς τροφὴν ποιμνίων, ὅταν οὔτε πρὸς τροφὴν χελωνῶν, ὅπως εἶπον καὶ χθὲς, ὑπάρχῃ. Πρόκειται ἁπλῶς νὰ προστατευθῇ ἡ μικρὰ ἰδιοκτησία τῶν μικρῶν ἰδιοκτητῶν κατὰ τῆς ἁρπαγῆς καὶ κλοπῆς, διότι δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι πρόκειται περὶ κλοπῆς, καὶ οὐχὶ περὶ κτηνοτροφίας. Δὲν ὑπάρχει χόρτον ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ, ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐνασχοληθῶσιν εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, δὲν ἔχουν ἢ νὰ ὑπάγουν ὀλίγον μακρύτερα, εἰς τὸν Πάρνηθα, τὸν Ὠρωπόν, καὶ ἐκεῖ θὰ δυνηθῶσι νὰ θρέψωσι τὰ κτήνη των. Ἐδῶ οὐδὲν ἄλλο ἔχομεν ἢ τοὺς κήπους ἡμῶν καὶ τὰς σπορὰς τοῦ δυστυχοῦς γεωργοῦ, ὅστις καταβάλλει τόσους κόπους, ὅπως ἀποκτήσῃ τὴν κριθὴν καὶ τὸν σῖτον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ θρέψῃ τὴν οἰκογένειάν του ἐπὶ ἔτος ὁλόκληρον, καὶ οὓς βλέπει καταστρεφομένους ἐν μιᾷ νυκτί. Λοιπὸν περὶ αὐτοῦ ἀκριβῶς πρόκειται· ἔχω δὲ ἐναντίαν πεποίθησιν τῆς τοῦ κ. Δημητριάδου, νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὁ Βασιλεὺς θέλει τὸ κυρώσει καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει τὸ δημοσιεύσει. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ πρῶτον ἔφερεν ἓν δεύτερον ἄρθρον, τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν ἤδη τὴν κατάργησιν, ἀλλὰ, καθὼς εἶπον καὶ χθὲς, τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ἐσκόπει ἢ νὰ παράσχῃ εὐκολίας τινὰς, ἀλλ’ ὅμως ἐχρησίμευσεν εἰς καταδολίευσιν τοῦ Νόμου, διότι δὲν ὑπάρχουν πραγματικῶς παρ’ ἡμῖν κτηνοτρόφοι· ὑπάρχουν μόνον κλέπται, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ θρέψουν τὰ πρόβατά των διὰ τῆς κλοπῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν τὴν κατάργησιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου, εἰς ὃ καὶ ἐπιμένομεν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος ἐγγεγραμμένος· κηρύττω περατωμένην τὴν συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται τὸ 2 ἄρθρον.) Ἐσημειώθη εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὅρια.

§146ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ ποινὴ εἶναι μεγάλη, καὶ πρέπει νὰ περιορισθῇ διὰ μὲν τὰ μικρὰ πρὸς 20 λεπτὰ τὸ ἓν, διὰ δὲ τὰ μεγάλα πρὸς 20 δραχμὰς κατὰ κεφαλήν.

§147Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸς ἀντίκρουσιν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Δημητρακάκης, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν ἠξεύρει περὶ τίνος πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ καταστροφῆς τῶν ποιμνίων καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσόδου αὐτῶν. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μερίσητε τὴν ποινὴν κατὰ κεφαλὰς ζώων· σκοπὸς ἄλλως τε τοῦ νόμου εἶναι ν’ ἀποκόψωμεν τὰς καταχρήσεις, αἵτινες ἐλάμβανον χώραν. Λοιπὸν ὅσον μεγαλειτέρα ἡ ποινὴ, τόσον βεβαιότερον ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπός.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δημητρακάκη. «Τιμωροῦνται μὲ 20 λεπτὰ κατὰ κεφαλὴν τὰ μικρὰ, καὶ μὲ 20 δραχμὰς τὰ μεγάλα ζῶα.» Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2. ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§149ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ὅταν ἡ Βουλὴ νομοθετῇ ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους, ὀφείλει νὰ φροντίζῃ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐγερθῶσιν ἀγωγαὶ κατὰ τοῦ Δημοσίου, πρέπει νὰ προνοήσωμεν καὶ ἐξασφαλίσωμεν τὸ Δημόσιον. Ἐνταῦθα παραβιάζεται μία σπουδαία διάταξις τοῦ πραγματικοῦ δικαίου, ἥτις εἶναι τῆς χρησικτησίας. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μάθω, ἐὰν αἱ ἀγωγαὶ θὰ ἐπιβαρύνωσι τὸ Δημόσιον, ἢ θὰ ἐπιβαρύνωσι τοὺς ἰδιοκτήτας (θόρυβος).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐτελείωσεν, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε, καὶ ἤδη πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον.

§151ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν δύναται νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ διάταξις, ἥτις καταδικάζει τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν θέσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, παραδεχόμεθα, ὅτι ὑπάρχει παραβίασις τῆς χρήσεως τῆς ἰδιοκτησίας. Σᾶς λέγω δὲ, ὅτι ἐπὶ 5 ἔτη οὐδεμία ἀγωγὴ ἔγεινε καὶ οὐδὲν παράπονον. Οὐδὲν δὲ δικαστήριον θέλει ὑπάρξει νὰ παραδεχθῇ τοιαύτας ἀγωγὰς, ἀφοῦ καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀπαγορευτικῶν ἀστυνομικῶν διατάξεων δὲν δέχονται. (Θόρυβος.)

§152Α. ΡΟΥΚΗΣ. Δύο λόγους εἰς τὸν κ. Φιλήμονα θὰ εἴπω, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ ἀμφισβήτησις, διότι δὲν ἐγεννήθη κανὲν παράπονον. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρει, ὅτι ὁ νέος νόμος κατέστρεψε τὸ 2 ἄρθρον, διότι τότε εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἔχουν 10 τμήματα.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6½ μ. μ.