1880.02.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 65

τῆς 8 Φεβρουαρίου 1880.

(Παρασκευή.)

Ὥρᾳ 2¼ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ἀνδρίτσου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ Νόμου. Θὰ τυπωθῇ. Ὑπεβλήθησαν ἀναφοραὶ 1) πολλῶν πρώην χωροφυλάκων ἐν Ἑπτανήσῳ ζητούντων σύνταξιν: 2) Δ. Λιναρδοπούλου, αἰτοῦντος συνδρομὴν πρὸς ἐκτύπωσιν τῶν συγγραμμάτων τοῦ Θ. Καρούσου· 3) Δ. Βολτέρα πρώην Βουλευτοῦ Ζακύνθου, ζητοῦντος τὴν ἀποζημίωσίν του διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον τοῦ 1875· 4) Ἀδελφῶν Πεταλᾶ, ζητούντων νὰ προστεθῇ ἄρθρον εἰς τὴν περὶ συγκοινωνίας μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ αὐτῶν σύμβασιν, ὅπως τ’ ἀτμόπλοιά των προσεγγίζωσιν καὶ εἰς τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον. Αἱ ἀναφοραὶ αὗται θὰ σταλῶσιν εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπάς. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑποβάλλει δύω πίνακας, 1) τῶν διὰ τῆς συνδρομῆς τοῦ δημοσίου συντηρουμένων Ἑλληνικῶν σχολείων καὶ 2) τῶν ἐν τῷ Κράτει γυμνασίων καὶ Ἑλληνικῶν σχολείων. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπεράτωσε τὴν ἐργασίαν της τὴν Τετάρτην τὸ ἑσπέρας, χθὲς δὲ ὅλην τὴν ἡμέραν διέθεσεν ὁ εἰσηγητὴς περιφερόμενος εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ συλλέγων πληροφορίας, ὡς δὲ μοὶ ἀνήγγειλε σήμερον, ἤρχισε τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως, καὶ ἐλπίζει, ὅτι ἕως αὔριον τὸ ἑσπέρας θὰ τὴν ἀποπερατώσῃ. Τὴν Κυριακὴν δὲ θὰ συνέλθῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ν’ ἀκούσῃ καὶ ὑπογράψῃ τὴν ἔκθεσιν· ἑπομένως τὴν ἐρχομένην Δευτέραν θὰ ὑποβληθῇ αὕτη.

§2Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι καλλίτερα θὰ ἔκαμνε τὴν Δευτέραν καὶ Τρίτην νὰ τὴν μελετήσῃ, νὰ τὴν ὑποβάλῃ δὲ τὴν Τετάρτην.

§3ΦΛΩΡΙΑΣ. Μ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, κύριε Πρόεδρε, τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἦτον ἀδύνατον νὰ τελειώσῃ προτήτερα, διότι καὶ ἡ ἐργασία ἦτο πολλὴ καὶ τὰ πρὸς συζήτησιν ἀντικείμενα ἦσαν πολλὰ καὶ διάφορα.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἴσως εἶναι περιττὸν, κύριοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω πρακτικὸν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τοῦ Δήμου Ληλαντίων τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἴδητε, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ Δήμου αὐτοῦ εἶναι εἰς ἀπελπιστικὴν ἐντελῶς κατάστασιν, καὶ παρακαλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπισπεύσῃ καὶ δώσῃ οἱανδήποτε βοήθειαν. (Ἀναγινώσκει τὸ πρακτικόν.)

§5ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ Βουλευτὴς Ὀλυμπίας κ. Χριστόπουλος ἐζήτησε νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρήγγειλε τὸν εἰσαγγελέα Κυπαρισσίας νὰ ἐνεργήσῃ αὐτοπροσώπως ἀνακρίσεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Συμβολαιογράφον Βώλακος. Οἱ λόγοι, οἵτινες ἐπροκάλεσαν τὴν ἐνέργειαν ταύτην, εἶναι κατηγορίαι ὑποβληθεῖσαι διὰ δύω ἀναφορῶν κατ’ αὐτοῦ τοῦ συμβολαιογράφου, φερουσῶν τῆς μὲν ἡμερομηνίαν 6 Δεκεμβρίου, τῆς δὲ 12 Δεκεμβρίου· συνεπείᾳ τῶν τοιούτων ἀναφορῶν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρήγγειλε τὸν κ. εἰσαγγελέα, ὅπως αὐτοπροσώπως ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις καὶ ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἐκθέσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν του. Ὁ κ. εἰσαγγελεὺς δὲν ἠδυνήθη νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, λόγῳ, ὅτι ὁ βαρὺς χειμὼν ἐμπόδισε τὴν μετάβασίν του, καὶ ἀνέθηκεν εἰς τὸν ἐκεῖ εἰρηνοδίκην, ὅπως προβῇ αὐτὸς εἰς τὰς ἀνακρίσεις. Τὴν ἐνέργειαν ταύτην τοῦ κ. εἰσαγγελέως δὲν ἐνέκρινεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρήγγειλε κατὰ τὴν 16 Ἰανουαρίου, ὅπως μεταβῇ αὐτὸς καὶ αὐτοπροσώπως ἐνεργήσῃ τὴν ἀνάκρισιν. Νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως πᾶν ἄλλο καταδεικνύει ἢ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἀπέδωκεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ὀλυμπίας κ. Χριστόπουλος. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων θὰ πεισθῇ καὶ θὰ εὐχαριστήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι προέβη εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν, ἀποδεικνύουσαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἐπιτύχῃ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐπιδιώξει καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὡς Βουλευτὴς, κηδόμενος τῶν συμφερόντων τοῦ συμβολαιογράφου.

§6ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ποῖα ἐγκλήματα ἔπραξεν αὐτὸς ὁ Συμβολαιογράφος;

§7ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατηγορεῖται, ὅτι κατεπίεσε διαφόρους πολίτας, ὅτι ἔλαβε μεγαλείτερα δικαιώματα τῶν ὅσα ὁ Νόμος ἐπιτρέπει, ὅτι μετεχειρίσθη χαρτόσημα μικροτέρας ἀξίας, ὅτι ἐν γένει παρέβη τὰ καθήκοντά του, καὶ ἄλλα παρόμοια.

§8Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα ἢ σήμερον, ἢ, ἐὰν τοῦτο δὲν ἦναι δυνατὸν σήμερον, εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων, δώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξηγήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ Νόμου τοῦ τελευταίου τοῦ 1878 περὶ τῆς γενικῆς στρατολογίας, καθόσον ἢ κακῶς συνετάχθη ὁ Νόμος οὗτος, ἢ ἄλλο τι ἐπενήργησεν, ὥστε ἐν τῷ Νόμῳ ἐκείνῳ νὰ ὑπάρχῃ σπουδαία παράλειψις, παράλειψις, ἐκ τῆς ὁποίας, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια, πρόκειται ν’ ἀδικηθῶσιν οὐχὶ ἓν ἢ δύω ἄτομα, ἀλλ’ ὅλαι τῆς Ἑλλάδος αἱ ἐπαρχίαι. Κατὰ τὸν τελευταῖον Νόμον περὶ στρατολογίας, ὅλοι οἱ ἄγοντες ἡλικίαν ἀπὸ τοῦ 21 ἔτους μέχρι τοῦ 40 ὑπάγονται εἰς στράτευσιν, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ὁ Νόμος τάσσει αὐτοὺς εἰς διαφόρους κατηγορίας· ἀλλ’ οὐδεμία γίνεται μνεία ἐν τῷ Νόμῳ περὶ τῶν τυχὸν προϋπηρετησάντων προσωπικῶς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 109, νομίζω, ὁρίζεται, ὅτι οἱ προσενεγκόντες ἀντικαταστάτην ἀπαλλάσσονται τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν καὶ τάσσονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς διαθεσιμότητος, δὲν ἀναφέρεται ὅμως τι περὶ τῶν προσωπικῶς ὑπηρετησάντων κληρωτῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτων οὐδὲ μνεία κἂν γίνεται ἐν τῷ Νόμῳ περὶ τῶν ὑπηρετησάντων ὡς ἐκτάκτων ἐφέδρων καὶ ἐθνοφυλάκων, ἐνῷ οὗτοι ἐξεπλήρωσαν τὴν ὑποχρέωσίν των, ὑπηρετήσαντες οἱ μὲν ἕξ, οἱ δὲ δέκα, οἱ δὲ δεκαὲξ μῆνας ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, καὶ ἐξεπλήρωσαν μάλιστα καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ Νόμου, ὅστις εἶναι ἡ ἐκγύμνασις διαφόρων ἡλικιῶν. Ἤθελεν εἶσθαι λοιπὸν ἄδικον προφανῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ κληθῶσιν ἐκ νέου ἁπλῶς πρὸς ἐξάσκησιν, ἀφοῦ τὴν ὑποχρέωσίν των τὴν ἐξεπλήρωσαν. Καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ προσκληθῶσιν, ἀφοῦ ὁ Νόμος ὄχι μόνον δὲν διαλαμβάνει τι περὶ τούτου, ἀλλ’ ἐξεναντίας τὸ ἄρθρον 123 διατάσσει, ὅτι πᾶς ἄλλος προηγούμενος Νόμος καταργεῖται, καὶ ἑπομένως οὐδεμία διάταξις προστατεύει τοὺς προὐπηρετήσαντας. Κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν σήμερον ἢ εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἑρμηνείαν, ἢ προσαγάγῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς πρόσθετον ἄρθρον, πρὸς πρόληψιν ἀτοπημάτων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ προκαλέσῃ ἢ ἡ ἄγνοια, ἢ ἰδιοτροπία ἑνὸς Νομάρχου.

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδιον περὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ περὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου κανονίζονται τὰ περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν προσωρινῶν δόσεων μέχρι τῆς παραδόσεως τῶν παραχωρητηρίων, καὶ νομιμοποιοῦνται αἱ δηλώσεις περὶ τῶν φυτειῶν ἐκείνων, ὅσαι ἐνεφυτεύθησαν μετὰ τὸ 1872, χορηγεῖται νέα προθεσμία πρὸς δήλωσιν τῶν μὴ δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν, καὶ περιλαμβάνονται εἰς τὰς εὐεργητικὰς διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν αἱ ἐγκριθεῖσαι ἐθνικαὶ ἀγριελαῖαι. Εἰς τὸ Νομοσχέδιον περιέχονται καὶ ἄλλαι τινὲς διατάξεις, κανονίζουσαι τὸ ζήτημα ἐν γένει τῆς διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ τῶν ἐθνικῶν φυτειῶν· συνοδεύεται δὲ τὸ Νομοσχέδιον μετ’ ἐκθέσεως αἰτιολογικῆς. Τὸ Νομοσχέδιον εἶναι σπουδαῖον καὶ κατεπεῖγον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ κατεπειγόντως τῆς συζητήσεως αὐτοῦ, διότι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου κανονίζονται δικαιώματα πολιτῶν καὶ ἐξασφαλίζονται συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἕτερον Νομοσχέδιον περὶ ἐθνικῶν καὶ κοινοτικῶν λειβαδίων, κατὰ τὴν ὁποίαν πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν ἐξέφρασαν ἐπιθυμίαν. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου κανονίζεται τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου διάφοροι τῶν κυρίων Βουλευτῶν ὑπέβαλον εἰδικὰ Νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν, δεύτερον ἐπιβάλλονται ποιναὶ εἴς τε τοὺς δημοσίους καὶ δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, ἐὰν ἐκ προθέσεως παραχωρήσωσι πλειόνα τῆς ἀπαιτουμένης ἐκτάσεως πρὸς βοσκὴν τῶν κοινοτικῶν ζώων, καὶ τρίτον ἐξασφαλίζεται τὸ δικαίωμα τῆς κατοχῆς τοῦ τε Δημοσίου καὶ τῶν κοινοτήτων ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν καὶ κοινοτικῶν λειβαδίων, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὁ ἔντιμος προκάτοχός μου εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ τυπωθῶσι τὰ δύω αὐτὰ Νομοσχέδια, θὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§11ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τρίτον Νομοσχέδιον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἐπιβολῆς χαρτοσήμου 50 λεπτῶν ἐπὶ τῶν παιγνιοχάρτων. Τέταρτον Νομοσχέδιον ὑποβάλλω περὶ τελῶν ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν καὶ κληροδοσιῶν καὶ τῶν αἰτία θανάτου καὶ μεταξὺ ζώντων δωρεῶν. Ὡς γνωρίζετε, ὁ φόρος ἐπὶ κληρονομιῶν καὶ κληροδοσιῶν καθιερώθη παρ’ ἡμῖν πρώτην φορὰν διὰ τοῦ Νόμου τοῦ ψηφισθέντος τὸ 1865, ἀλλὰ παρετηρήθη, ὅτι οἱ φόροι οἱ ἐπιβαλλόμενοι διὰ τοῦ Νόμου ἐκείνου ἦσαν ὅλως ἀσήμαντοι, ἡ δ’ ἐκτέλεσις καὶ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ προσέκοψεν ἐν πολλοῖς. Ἔλαβον σημείωσιν τῶν κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη βεβαιωθέντων τοιούτων φόρων, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται, ὅτι κατὰ τὸ 1877 ἐβεβαιώθησαν τοιοῦτοι φόροι 30,000 δραχμῶν, εἰσεπράχθησαν δὲ 26,490. Κατὰ τὸ 1878 ἐβεβαιώθησαν 58,330 καὶ εἰσεπράχθησαν 40,600, τὸ δὲ λῆξαν ἔτος 1879 ἐβεβαιώθησαν 36,340 καὶ εἰσεπράχθησαν 23,572. Ἐπειδὴ ὅμως εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐσχάτως ἐδόθη ὤθησίς τις καὶ πλειοτέρα προσοχή, διὰ τοῦτο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἔτους 1880 ἐσημειώθη ὑπὸ τοῦ ἐντίμου προκατόχου μου ἀνώτερον ποσόν, προϋπολογισθὲν εἰς 75,000 δραχμῶν. Οἱ φόροι οὗτοι, οἵτινες εἰσήχθησαν πρὸ πολλῶν χρόνων εἰς τὰ μᾶλλον εὐνομούμενα Κράτη, κατὰ μὲν τὸ 1876 ἀπέφερον εἰσόδημα ἐν Γαλλίᾳ περὶ τὰ 120,000,000 φράγκων, κατὰ δὲ τὸ 1874 ἐν Ἀγγλίᾳ περὶ τὰ 140,000,000 φράγκων. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ὁ Νόμος τοῦ 1865 ἔπρεπε νὰ τροποποιηθῇ ῥιζικῶς, καὶ ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου Νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ φορολογία αὕτη, αὐξανομένη, ἐπεκτείνεται εἰς ὅλους τοὺς βαθμοὺς τῶν συγγενῶν, καθιεροῦνται δὲ καὶ πολλαὶ ἄλλαι διατάξεις, δι’ ὧν ἐξασφαλίζεται ἡ βεβαίωσις ὡς καὶ ἡ εἴσπραξις τῶν ἐπιβαλλομένων τελῶν. Καὶ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι, συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς κατεπεῖγον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ.

§12ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ φίλος μου καὶ πρώην συνάδελφός μας ἔντιμος βουλευτὴς Ἀργύριος Διαμαντόπουλος εἰσάγει δι’ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν μίαν ἀναφοράν, λίαν σπουδαίαν, καὶ εἶναι σπουδαία, καθόσον νόσος τις, πρὸ πάντων εἰς τὴν θέσιν Καστελόκαμπον τῶν Πατρῶν, μαστίζει τὰς ἀμπέλους καὶ τοὺς σταφιδῶνας. Οὗτος, ὡς καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἰδιοκτῆται εἰς Καστελόκαμπον, οὐδὲ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας ἀπήλαυσαν, ἕνεκεν τῆς φθοροποιᾶς νόσου. Ἐκθέτει δὲ ἐν τῇ ἀναφορᾷ του ταύτῃ ἐπιστημονικῶς τὰς διαστάσεις τῆς νόσου καὶ τοῦ χαρακτῆρος αὐτῆς, ἥτις δὲν εἶναι ἡ ἀνθρακῖτις λεγομένη, ἀλλ’ εἶναι ὅλως διόλου διαφορετική· τὰ διάφορα δὲ ἰατρικά, διὰ τῶν ὁποίων ἐπέφερον κἄποιαν βελτίωσιν εἰς τὴν ἀνθρακίτιδα, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φέρωσι τοιαύτην ἐπὶ τῆς προκειμένης νόσου, καὶ διὰ τοῦτο λέγει, ὅτι ὅλως διόλου διαφορετικὴ δέον νὰ ᾖ ἡ θεραπεία ταύτης. Ἡ νόσος αὕτη καταστρέφει τὸν ὀργανισμὸν τοῦ κλήματος, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ὕλης, ἡ ὁποία ῥέει ἀπὸ τὸ στέλεχος, ὅταν παραχθῇ ὁ καρπός. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιστήσῃ σπουδαίως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀποστείλῃ ἄνδρα εἰδικὸν ἐπιστήμονα, ὅστις νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἐμποδίσῃ, εἰ δυνατόν, διὰ καταλλήλων προληπτικῶν μέτρων τὴν πρόοδον τῆς νόσου ταύτης, καθόσον ἡ ἐπέκτασις αὐτῆς θέλει ἐπιφέρει σπουδαίαν βλάβην καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ εἰς τὸν δημόσιον πλοῦτον, διότι ὄχι ὀλίγον τὸ δημόσιον ἀπολαμβάνει ἐκ τῆς σταφίδος. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλή, οἱ ἰδιοκτῆται τοιούτων κτημάτων νὰ λάβωσι γνῶσιν ἀκριβῆ τῆς νόσου καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς, ἂς τυπωθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη τοῦ κ. Διαμαντοπούλου.

§13ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§14Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τὰς αὐτὰς πληροφορίας περὶ τῆς ἀναφανείσης ταύτης νόσου, ἥτις βεβαίως δὲν εἶναι ἴσως ἡ ἀνθρακίτις, ἀλλὰ παρέχει τὸν φόβον, ὅτι εἶναι κἄτι τι σπουδαιότερον· καὶ τῷ ὄντι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν νὰ ἐπιστήσῃ πολὺ τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῆς νόσου ταύτης, τῆς ἀναφανείσης κατὰ τὴν θέσιν Καστελόκαμπον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις νομίζω, ὅτι δυνάμει τοῦ ψηφισθέντος νόμου θὰ διατάξῃ τὰ δέοντα. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§17Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ σταλῇ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὰ δύο θὰ γείνουν, καὶ θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§19ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Διὰ διατάγματος, κύριοι, τοῦ 1861 ἐκανονίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν φαρμακείων ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ. Ὁ περιορισμὸς οὗτος εἶναι λίαν σπουδαῖος, διότι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φαρμακείων βεβαίως τὰ κέρδη ἐλαττοῦνται, καὶ τότε εἶναι κίνδυνος μήπως δὲν τηρεῖται ἀκρίβεια ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τῶν φαρμάκων, πρὸς βλάβην τῆς κοινῆς ὑγείας. Δυστυχῶς φαίνεται δὲν τηρεῖται αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς, καὶ διὰ τοῦτο ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πόσα φαρμακεῖα συνεστάθησαν ἐν Ἀθήναις, διότι κατὰ τὸν πληθυσμὸν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν 18 καὶ ἐν τούτοις λέγεται, ὅτι ὑπάρχουν 45 σήμερον, καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ δὲν ἠξεύρω ποία ἄλλη ὑπέρβασις ὑπάρχει. Συγχρόνως δὲ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ὥστε ὁ ἀριθμὸς τῶν φαρμακείων νὰ κανονισθῇ διὰ νόμου καὶ νὰ μὴ γίνεται πλέον ὑπέρβασις.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§21ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἔκθεσις, κ. Πρόεδρε, περὶ τῶν μηχανικῶν τί γίνεται; οὔτε ἐδημοσιεύθη, οὔτε ἐνεγράφη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§23ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πρό τινων ἡμερῶν, κύριοι, διατρέχει φήμη τις, ἥτις κατ’ ἐμὲ θίγει κατά τι τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ συναδέλφου μας Βουλευτοῦ κυρίου Χατζίσκου. Διεδόθη καὶ διαδίδεται ἀκόμη μετ’ ἐπιτάσεως, ὅτι ὁ κ. Χατζῖσκος εἶχεν ἕνδεκα, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑποθέσεις ἢ ἐκκρεμεῖς δίκας μὲ τὸ δημόσιον· ὁ κ. Χατζῖσκος, ὡς ἐπληροφορήθην, ἦλθεν εἰς συμβιβασμὸν μὲ τὸ δημόσιον, διαδίδεται δὲ, ὅτι ἐκ τοῦ συμβιβασμοῦ τούτου ὠφελεῖται ὁ κ. Χατζῖσκος 200,000 δραχμῶν.

§24ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Σᾶς ἐγέλασαν, σᾶς ἠπάτησαν, κ. Κρεστενίτη.

§25ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἴσα ἴσα αὐτὸ ζητῶ νὰ δώσητε τὰς δεούσας πληροφορίας, ἵνα μὴ διασύρηται ἡ ὑπόληψις ἑνὸς συναδέλφου.

§26ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτην φορὰν μανθάνω, ὅτι ὁ κ. Χατζίσκος ἔχει ἕνδεκα δίκας μὲ τὸ δημόσιον, καὶ ὅτι αὐταὶ αἱ ἕνδεκα δίκαι πρόκειται νὰ συμβιβασθῶσιν, ἢ συνεβιβάσθησαν. Οὐδέποτε μοὶ ἐγένετο λόγος περὶ τοιούτων ὑποθέσεων. Ἑπομένως ὅ,τι διεδόθη, κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Κρεστενίτου, δὲν εἶναι ἀληθές.

§27ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Κρεστενίτην, διότι διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς ἐπὶ τοῦ γενομένου συμβιβασμοῦ καὶ νὰ διαψεύσω σπερμολογίας, διαδοθείσας ἐκ προθέσεως πρὸς βλάβην τῆς ὑπολήψεώς μου. Εἰς τὰς ψευδεῖς αὐτὰς διαδόσεις ἀντέταξα, κύριοι συνάδελφοι, περιφρονητικὴν σιωπήν· ἐπειδὴ ὅμως παρατηρῶ, ὅτι ἔλαβον μείζονα ἐπίτασιν καὶ ἐνδέχεται νὰ γείνωσι πιστευταὶ ὑπό τινων ἀξιοτίμων συναδέλφων, νομίζω, ὅτι ὀφείλω καὶ χάριν τῆς ὑπολήψεώς μου καὶ τῆς τιμῆς μου νὰ δώσω τὰς δεούσας ἐξηγήσεις, ἵνα καταδείξω τὴν ἀλήθειαν καὶ φιμώσω τὰ στόματα τῆς συκοφαντίας. Ὁ διαδιδόμενος οὗτος συμβιβασμὸς τῶν ἕνδεκα δικῶν ἐγένετο ἐπὶ τοῦ κ. Δηλιγιάννη ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφορᾶ δὲ εἰς ὑπόθεσιν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ δημοσίου ἑπτὰ μόλις στρεμμάτων γῆς εὐτελεστάτης ἀξίας, τὸ πολὺ 5,000 δραχμῶν· καὶ ἰδοὺ πῶς. Ὁ μακαρίτης πατήρ μου, ἰδιοκτήτης χωρίου τινός, ἤγειρε δικαστικὴν ἀγωγὴν κατὰ ἕνδεκα ἀτόμων, καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταλάβει αὐθαιρέτως τὰ ἑπτὰ ταῦτα στρέμματα· οἱ καλλιεργηταὶ οὗτοι ἐζήτησαν νὰ παρέμβῃ τὸ δημόσιον, τὸ ὁποῖον, ἐπειδὴ ἄλλως δὲν δύναται νὰ δώσῃ τροφὴν εἰς τινας ἐκ τῶν δικηγόρων, παρενέβη· ἡ ὑπόθεσις συνεζητήθη εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Λαμίας, ὁ δὲ πατήρ μου ἐκέρδησεν ἀπόφασιν ὁριστικήν. Ἀλλὰ τὸ δημόσιον ἐφεσίβαλε τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἀνετέθη δὲ ἡ ὑπεράσπισις εἰς τὸν δικηγόρον κ. Παπαχρήστου· οὗτος, μελετήσας τὴν δικογραφίαν, εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάξιον τὸ δημόσιον ν’ ἀναμιγνύηται εἰς αὐτὰς, οὐδὲν δικαίωμα ἔχει. Ἐν τούτοις ὁ τότε Ὑπουργὸς διέταξε νὰ προχωρήσῃ ἡ ὑπόθεσις, συνεζητήθη δὲ εἰς τὸ Ἐφετεῖον, καὶ μετὰ δύο προδικαστικὰς ἀποφάσεις ἐξεδόθη τρίτη ἀπόφασις ὁριστικὴ, διὰ τῆς ὁποίας οὐ μόνον ἐπεδικάσθη τῷ πατρί μου ἡ κυριότης, ἀλλὰ κατεδικάσθη τὸ δημόσιον καὶ εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν εἰσοδημάτων. Ἐν τούτοις ὁ πρώην δικαστικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κιάπες, ἀναγνωρίζων τὸ ἄδικον τοῦ δημοσίου, ἐζήτησε συμβιβασμὸν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ χαρίσῃ ὁ πατήρ μου εἰς τὸ δημόσιον τὰς ἀποζημιώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ· ὁ πατήρ μου δικαίως ἀπέῤῥιψε τοιοῦτον συμβιβασμόν. Ἐν τούτοις, ὅπως δοθῇ ἓν πέρας, ἀπεφασίσαμεν ἤδη νὰ χαρίσωμεν εἰς τὸ δημόσιον τὰς τυχὸν ἐπιδικασθησομένας ἀποζημιώσεις καὶ νὰ λάβωμεν τὰ ἑπτὰ στρέμματα, καὶ οὕτως ἐγένετο συμβιβασμός. Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ πολυθρύλητος ὑπόθεσις, διὰ τὴν ὁποίαν μᾶς κατηγοροῦσιν, ὅτι ἐσφετερίσθημεν ἀπὸ τὸ δημόσιον 200,000 δραχμῶν. Δὲν λυποῦμαι, κύριοι, διὰ τὴν συκοφαντίαν, ἀλλὰ μόνον διότι αἱ τοιαῦται κακοήθεις διαδόσεις εὑρίσκουσι τροφὴν ὁπόταν πρόκηται νὰ συκοφαντηθοῦν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὴν τύχην νὰ πολιτεύωνται εἰς τὸν τόπον τοῦτον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ Στρατιωτικοῦ ταμείου.

§29Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μία ἀναφορὰ ἐκ τοῦ Δήμου Ἀβίας τῆς ἐπαρχίας Λακωνίας μοὶ ἐστάλη. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη καθάπτεται τῶν ἐκτελεστῶν τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Ἀλεξανδράκη, καὶ μοὶ ἐπιβάλλει ὁ Δῆμος καὶ οἱ ὑπογράψαντες τὴν ἀναφορὰν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ ζητηθῇ δὲ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον ἐξέλεγξις τῆς διαχειρίσεως τῶν χρημάτων αὐτῶν, καὶ ὁ λόγος διατὶ μέχρι τοῦδε ἡ ἐντολὴ τοῦ ἀειμνήστου αὐτοῦ διαθέτου δὲν ἐξετελέσθη. Ἐναντίον τῆς θέσεώς μου, καὶ διότι φοβοῦμαι μήπως παρεξηγηθῶ, δὲν ἐπεθύμουν ν’ ἀναβῶ τὸ βῆμα καὶ νὰ καταθέσω ἐγὼ ὁ ἴδιος τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι ἀνερχόμενος τὸ βῆμα θὰ δώσω εἰς τὸν ἄνθρωπον, κατὰ τοῦ ὁποίου καθάπτονται κυρίως οἱ ἀναφερόμενοι, ἀφορμὴν, νὰ ὑπερασπισθῇ καὶ νὰ σώσῃ τὴν τιμήν του, διὰ τοῦτο θὰ ὁμιλήσω. Ὁ ἀείμνηστος Σ. Ἀλεξανδράκης ἀπεβίωσε κατὰ τὸ 1871, ἀφῆκε δὲ περιουσίαν τινὰ, ἥτις δίδει ἐτήσιον εἰσόδημα 8,450 δραχ. καὶ τὴν ἐντολὴν ν’ ἀνεγερθῇ ἐν τῷ χωρίῳ Κάμπῳ, πρωτευούσῃ τοῦ δήμου Ἀβίας, σχολεῖον ἑλληνικὸν ἁμιλλώμενον πρὸς τὰ καλλίτερα ἑλληνικὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον οὐδὲν ἐγένετο· παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, νὰ ζητήσῃ δὲ λόγον ἀπὸ τὸν διαχειριστὴν κ. Σαράβαν, ἀπαιτοῦσα νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐντολὴ τοῦ διαθέτου.

§30Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ Βουλὴ τί ἔχει νὰ κάμῃ;

§31Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ διαθέτης καθιστᾷ ἐπόπτην τὴν Κυβέρνησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας, καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου· ἐξ ὅσων δὲ γνωρίζω, ἐκ τῶν μερισμάτων τῶν κατατεθειμένων εἰς τὴν Τράπεζαν ἐλήφθησαν δρ. 6,084, 60|00, ἐνῷ ὁ κ. Σαράβας δίδει μηνιαίως εἰς τὸν διδάσκαλον 30 δραχ. ὅπως παραδίδῃ εἰς τοὺς μαθητάς. Τὴν ἀναφορὰν, τὴν διαθήκην καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως τὰ μελετήσῃ.

§32ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω δύω λέξεις, κύριε Πρόεδρε, διότι εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα. Γνωρίζω τὴν τακτικήν τινων· ἡ τακτική των εἶναι νὰ μὴ ἀπαντῶσιν εἰς ὅσα τοῖς ἀποδίδονται, ἀλλὰ νὰ ἀπαντῶσι διὰ κατηγοριῶν, νομίζοντες, ὅτι τοιουτοτρόπως φέρουσιν ἀντιπερισπασμόν. Τὸ δέχομαι· ἀλλὰ πρέπει νὰ μελετῶσι καλῶς τὰ θέματα, διὰ τῶν ὁποίων θέλουσι νὰ μεμφθῶσι.

§33Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ σᾶς μεμφθῶ, ἀλλὰ νὰ σᾶς δώσω λαβὴν, διὰ νὰ ὑπερασπισθῆτε δημοσίᾳ.

§34ΣΑΡΑΒΑΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, κύριε, ὅτι ποτὲ δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπερασπίζω ἐμαυτόν· ἄλλοι αἰσθάνονται, ὅτι εὑρίσκονται ὑπὸ τὸ βάρος διηνεκῶν κατηγοριῶν, καὶ αὐτοὶ ὀφείλουν νὰ ἦναι ἕτοιμοι πρὸς ὑπεράσπισιν. Ὀλίγας λέξεις, διατὶ ὑπέβαλον, κύριοι, τὴν γνωστὴν πρότασιν περὶ τῶν κληροδοτημάτων. Δύνασθε νὰ μαρτυρήσητε ὅσοι μὲ γνωρίζετε καὶ ὅσοι γνωρίζετε τὶ ἔπραξα περὶ τῶν κληροδοτημάτων καθ’ ὃν χρόνον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, ὑπὸ ποίων ἀφορμῶν παρακινούμενος ὑπέβαλον τὴν περὶ καταργήσεως τῶν ὑποτροφιῶν πρότασιν. Ἐκοπίασα, κύριοι, πολὺ καὶ ὑπέστην πολλὰς δυσαρεσκείας, δοκιμασίας, δύναμαι νὰ εἴπω, διὰ νὰ κατορθώσω ἐν διαστήματι ἑνὸς ἔτους, καθ’ ὃν διηύθυνον τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ μὴ ἐνδώσω εἰς τὰς ἐπιμόνους ἀπαιτήσεις περὶ ὑποτροφιῶν, καὶ ἐνόμισα, ὅτι συνετέλεσα μεγάλως εἰς τὸ νὰ διασωθῶσι τὰ χρήματα αὐτὰ, καὶ νὰ ἐπαναφέρω τὴν μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἰσοῤῥοπίαν. Εἶχον τρόπου τινὰ πόνον ἰδιαίτερον ὑπὲρ τῶν κληροδοτημάτων, ὅταν δὲ κατόπιν εἶδον τὴν διαρπαγὴν αὐτῶν, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ᾐσθάνθην μεγάλην λύπην, ὡς λυπεῖται ὁ συντελέσας εἰς τὴν ἀπόκτησιν ἢ τὴν συντήρησιν πράγματός τινος. Ἐν ταὐτῷ ὅμως παρεκινούμην καὶ ὑπ’ ἄλλων λόγων νὰ ὑποβάλω τὴν περὶ κληροδοτημάτων πρότασιν. Ἐνόμιζον, κύριοι, ὅτι ἡ χρῆσις τῶν κληροδοτημάτων, οἵα ἐγένετο, ἐχρησίμευσεν εἰς πολλὰς περιστάσεις καὶ εἰς ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων, καὶ τοῦτο ἐσκόπουν κυρίως νὰ προλάβω, ὅταν ἔφερον τὴν πρότασιν περὶ ὑποτροφιῶν. Ἐπειδὴ δὲ ὁμιλῶ περὶ κληροδοτημάτων, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ ἰδέας τινὸς, τὴν ὁποίαν ἐξέφερον, καὶ ἥτις ἐγένετο τὸ ἀντικείμενον παρεξηγήσεων ὑπὸ ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα προσεβλήθησαν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ παρουσιασθῶσι παραπονούμενοι ἐν ὀνόματι τῶν δῆθεν προσβληθέντων δικαιωμάτων τοῦ ἀγῶνος, καὶ διέδωκαν, ὅτι ἠρνήθην τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τὸ Ἔθνος ἀείποτε ἀνεγνώρισε, καὶ οὐδεὶς θὰ εὑρεθῇ, ὅστις νὰ τὰ ἀμφισβητήσῃ, εἰς τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα μεγάλας κατέβαλον θυσίας. Ἐὰν ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξαιρέσω ἐκ τοῦ γενικοῦ μέτρου τῆς καταργήσεως μίαν ὑποτροφίαν, τοῦτο ἔπραξα, διότι ἐγὼ διετέλουν ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐδόθη ἡ ὑποτροφία αὕτη. Ὅλοι ἐνθυμεῖσθε τὴν συγκίνησιν, ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῆς ὁποίας διετέλει ἡ πρωτεύουσα καὶ σύμπαν τὸ Ἔθνος ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ ἀειμνήστου Δεληγεώργη· ἔκφρασις τῆς συγκινήσεως αὐτῆς ἦτο, ὡς ἐγὼ ὑπέλαβον, ἡ ὑποτροφία ἐκείνη. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι ἤθελον κατακριθῆ, ἐὰν ἤθελον συμπεριλάβει καὶ τὴν ὑποτροφίαν ταύτην μεταξὺ τῶν ἄλλων, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ καταργηθοῦν· δὲν ἐνόμιζον, ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς ἰσότητος εἶναι τοσοῦτον ἀνεπτυγμένον ἐν Ἑλλάδι, ὥστε νὰ σκανδαλισθῇ, διότι ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ τοιαύτη ἐξαίρεσις. Θέλετε ἰδεῖ ὅμως, ὅτι προσωπικῶς τόσον ὀλίγον ἐνδιαφέρομαι, ὥστε κατὰ τὴν συζήτησιν δὲν θέλω τὴν ὑποστηρίξει, ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι τῷ ὄντι διὰ τῆς ἐξαιρέσεως αὐτῆς προσβάλλεται ὄχι μόνον τὸ αἴσθημα τῆς ἰσότητος, ἀλλὰ καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων. Τὴν πρότασιν ταύτην ὅταν ὑπέβαλον, ἀνεγνώριζον, ὅτι δὲν ἠδύνατο εἰμὴ νὰ μοὶ γεννήσῃ δυσαρεσκείας καὶ ψυχρότητας, καὶ μεταξὺ προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐξετίμων καὶ ἠγάπων· ἐνόμισα ὅμως, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ τὴν ὑποβάλω, διότι ὁ πολιτευόμενος, κατὰ τὸ ἐμὸν φρόνημα, εἶναι μὲν εὐτυχὴς, ὁσάκις αἱ ἰδέαι του, αἱ θεωρίαι του, δὲν προσβάλλουν ἀτομικὰ συμφέροντα· ἀλλ’ ὅταν εὑρεθῇ εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην νὰ ἴδῃ, ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον συγκρούεται μὲ τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα, τότε δὲν πρέπει, φρονῶ, ν’ ἀποβλέψῃ εἰς τὰ ἀτομικὰ, ἀλλὰ εἰς τὸ γενικὸν συμφέρον. Ἐνόμισα λοιπὸν ἐμὸν καθῆκον, ἐὰν ἐπειθόμην, ὅτι ἔπρεπε, δι’ οὓς ἐν καιρῷ ἐξέθηκα λόγους, νὰ καταργηθῶσιν αἱ ὑποτροφίαι, νὰ τὸ πράξω, ἀδιαφορῶν περὶ τῶν δυσαρεσκειῶν, τὰς ὁποίας ἐκ τῶν προτέρων ἤμην βέβαιος, ὅτι ἤθελον ἐπισύρει ἐναντίον μου. Ὑπέλαβον, ὅτι τὴν πρότασιν ταύτην τὴν μετεχειρίσθην ὡς ὅπλον ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς κυβερνήσεως, διότι ἔχω τὴν ἀτυχίαν, ἀγνοῶ διὰ τίνας λόγους, νὰ μὴ δύναμαι νὰ ἐκστομίσω μίαν λέξιν, χωρὶς ν’ ἀποδώσωσιν αὐτὴν εἰς πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο δὲ μὲ ἔκαμεν εἰς πολλὰς περιστάσεις νὰ σιωπήσω. Ἀντὶ ὅμως νὰ ἔλθουν νὰ πολεμήσουν κατὰ μέτωπον τὴν πρότασιν ταύτην, ἀντὶ νὰ ἔλθουν νὰ δικαιολογηθοῦν δι’ ὅσα εἶπον ὡς πρὸς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διέθεσαν τὰ κληροδοτήματα, ἐνόμισαν κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχουν ἤδη παραδεχθῆ, νὰ μὲ πολεμήσουν δι’ ἀντιπερισπασμῶν, νὰ εἴπουν, ὅτι ἐγὼ διαχειρίζομαι οὐχὶ καλῶς ἓν ἰδιωτικὸν κληροδότημα, κατώρθωσαν δὲ νὰ κάμουν καὶ ἀναφοράν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέγραψάν τινες, ὅτι ἐγὼ μετεχειρίσθην τὸ κληροδότημα τοῦτο πρὸς ἴδιον ὄφελος, ἀκόμη καὶ διὰ στὰς ἐκλογάς. Ἔδωσαν τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν συντάκτην τοῦ «Ἐθνικοῦ Πνεύματος», ἵνα τὴν δημοσιεύσῃ μόνον, καὶ αὐτὸς εἶναι μάρτυς τί τῷ εἶπον. Ἔχω ἀρχήν, τῷ εἶπον, εἰς μὲν τὰς ὕβρεις νὰ μὴ ἀπαντῶ οὐδέποτε, διότι ὁμολογῶ τὴν ἀδυναμίαν μου νὰ συναγωνισθῶ μὲ τοὺς ὑβριστὰς· ὅταν ὅμως τολμᾷ τις νὰ μοὶ ἀποδώσῃ ὡρισμένην πρᾶξιν, τὸν ἁρπάζω ἀπὸ τὸ αὐτὶ καὶ τὸν στέλλω εἰς τὴν δικαιοσύνην, καὶ ἐκεῖ τὸν προσκαλῶ νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν κατηγοριῶν του.» Παρεκάλεσα δ’ αὐτὸν νὰ καταχωρίσῃ τὴν ἀναφορὰν, διὰ νὰ παραπέμψω τοὺς συκοφάντας εἰς τὴν δικαιοσύνην. Τώρα ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω καὶ ὀλίγας λέξεις περὶ αὐτοῦ τοῦ κληροδοτήματος. Εἶχον τὴν καλὴν τύχην νὰ ἀγαπῶμαι καὶ νὰ ἐκτιμῶμαι πολὺ ἀπὸ ἕνα συμπολίτην μου, ἀποθανόντα ἤδη ἀπὸ τοῦ 1870, τὸν μακαρίτην Σπύρ. Ἀλεξανδράκην, ὅστις εἶχε περιουσίαν 300 περίπου χιλιάδων δραχμῶν. Μὴ ἔχων τέκνα, οὐδὲ ἐγγυτέρους συγγενεῖς, μὲ συνεβουλεύθη ἀλεπαλλήλως πῶς νὰ διαθέσῃ τὴν περιουσίαν του ταύτην. Συνέταξα ἐγὼ αὐτὸς τὸ σχέδιον τῆς διαθήκης, καὶ κατ’ αὐτὸ διέθεσε τὴν περιουσίαν του, τὸ πλεῖστον μὲν μέρος ὑπὲρ Νοσοκομείου ἐν Καλάμαις, διότι ἐκεῖ ἀπέκτησε τὸ μεγαλείτερον μέρος αὐτῆς, ἱκανὸν δὲ μέρος πρὸς σύστασιν σχολείου ἐν Κάμπῳ καὶ κατασκευὴν ὑδραγωγείου. Διὰ τῆς διαθήκης διώριζε πλείονας ἐκτελεστὰς, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐμέ. Τὸ κληροδότημα τοῦτο διεχειρίσθην, κύριοι, εἰς τοιοῦτον τρόπον, καὶ λυποῦμαι, διότι μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ὁμιλήσω περὶ ἐμαυτοῦ, ὥστε ἐὰν ἐφειδόμην τῆς περιουσίας μου, ὡς ἐφείσθην τοῦ κληροδοτήματος τούτου, ἤθελον εἶσθαι οἰκονομικῶς εἰς πολὺ καλλιτέραν θέσιν. Τὸ Νοσοκομεῖον ἓν Καλάμαις ἐσυστήθη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1876, καὶ εἰς τοῦτο κυρίως ἐχρησιμοποίησα τὴν τετραετῆ διαμονήν μου ἐν Καλάμαις, διότι ὅταν ἀπέχω τῶν κοινῶν, δὲν συνειθίζω νὰ κατατρίβωμαι εἰς ῥαδιουργίας, ἀλλὰ προσπαθῶ, ὅσον δύναμαι, νὰ χρησιμοποιῶ ἐμαυτὸν εἰς τὴν κοινωνίαν· τὴν τετραετῆ μου λοιπὸν διαμονὴν ἐν Καλάμαις τὴν ἀναγκαστικὴν ἐχρησιμοποίησα, ἵνα ἱδρυθῇ ἓν κατάστημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ πάσχουσα ἀνθρωπότης, ἡ εἰς αὐτὸ εὑρίσκουσα ἄσυλον καὶ καταφυγήν, εὐλογεῖ οὐχ ἧττον τὸν ἀοίδιμον διαθέτην ὅσον τοὺς ἐκτελεστάς. Τὸ ἀξιοσημείωτον δ’ αὐτὸ κληροδότημα εἶναι, ὅτι ἐζητήθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐνοίκιον μιᾶς οἰκίας εἰς αὐτὸ ἀνηκούσης, ἡ ὁποία εἶναι ἐνοικιασμένη διὰ φυλακὰς ὑποδίκων καὶ καταδίκων, εἰς 200 δραχμὰς κατὰ μῆνα, καὶ ἐνῷ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ αἱ ἐνοικιάσεις δίδονται ἐν εἴδει ῥοσφετίων εἰς τοὺς εὐνοουμένους, ἐνῷ οἰκία ἐνοικιαζομένη διὰ 45 δραχμὰς εἰς ἰδιώτην, ἐνοικιάσθη διὰ 180, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐνοικιασθῇ διὰ δημόσιον κατάστημα, ὅταν ὁ πρόεδρος τῶν ἐκτελεστῶν τῆς διαθήκης Ἀλεξανδράκη παρεκάλεσε νὰ αὐξηθῇ τὸ ἐνοίκιον, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον, ἕνεκα μεγάλης βεβαίως οἰκονομίας καὶ φειδοῦς τῶν δημοσίων χρημάτων, νὰ αὐξήσῃ κατὰ 40 δραχμὰς τὸ ἐνοίκιον εἰς τόσῳ φιλάνθρωπον χρῆσιν προσδιωρισμένον, καίτοι ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως γνωμοδοτήσαντος τοῦ εἰσαγγελέως. Ἐδημοσιεύθη πρό τινων ἡμερῶν ἡ λογοδοσία τοῦ εἰς τὸ Νοσοκομεῖον προσδιωρισμένου κληροδοτήματος, καὶ ἐπειδὴ μοὶ ἐδόθη ἀφορμή, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλω ἓν ἀντίτυπον εἰς ἕνα ἕκαστον, διὰ νὰ ἰδῆτε ποία ἡ διαχείρισις τοῦ κληροδοτήματος αὐτοῦ. Ἔρχεται τὸ ἕτερον κληροδότημα, τὸ τοῦ Κάμπου. Ἐκεῖ εἶναι ἐκτελεσταὶ ὁ ἅγιος Οἰτύλου, ἕνας συγγενὴς τοῦ Ἀλεξανδράκη, καὶ ἐγὼ ἀλλὰ τὸ κληροδότημα τοῦτο, ἐνῶ ἦτο βεβαρυμένον μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεταφερθῇ ὕδωρ ἀπὸ τὸ χωρίον Σέλιτσα εἰς τὴν παραλίαν κωμόπολιν Ἁλμυρὸν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθησαν 15 χιλιάδες δραχ., κατώρθωσε νὰ ἔχῃ σήμερον, χάρις εἰς τὴν διαχείρισιν ἐκείνην, διὰ τὴν ὁποίαν ἐτόλμησαν νὰ ζητήσουν λόγον σήμερον, ἕνδεκα μετοχὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐκ τῶν περισσευμάτων τῶν πόρων αὐτοῦ προσαποκτημένας μετὰ τὸν θάνατον τοῦ μακαρίτου Ἀλεξανδράκη. Ὅστις ἀμφιβάλλει ἀρκεῖ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ ἀοίδιμος Ἀλεξανδράκης ἀπέθανε κατὰ τὸ 1870, αἱ δὲ μετοχαὶ ἠγοράσθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1872, 73, 74, καὶ τοιαύτην φέρουν χρονολογίαν οἱ τίτλοι των. Αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας, προκληθεὶς ἀτόπως, ὤφειλον νὰ ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς. Θὰ ηὐχόμην, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ κατηγοροῦν διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ κληροδοτήματος Ἀλεξανδράκη, νὰ διεχειρίζοντο κατὰ τὸ 1% εὐλαβῶς τὰ κοινὰ, ὡς ἐγὼ τὸ κληροδότημα, καὶ τότε δὲν θὰ εἴχομεν σήμερον νὰ σκεφθῶμεν πῶς νὰ ἀναπληρώσωμεν ἓν ἔλλειμμα 30 ἑκατομμυρίων.

§35Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν θὰ γείνῃ τώρα συζήτησις αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§37Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἀπαντήσω, διότι τὸ ζήτημα κατέστη προσωπικόν. Ὅταν εἶδον τὸν κ. Σαράβαν ἀνερχόμενον εἰς τὸ βῆμα, ἐπίστευσα, ὅτι θὰ ἤκουον αὐτὸν δικαιολογούμενον δεόντως, δίδοντα λόγον ἀκριβῆ τῆς διαχειρίσεώς του· ἀλλὰ δυστυχῶς, ὡς πάντες ἠκούσατε, ἀντὶ τούτου περιεστράφη εἰς ἄλλας ἐκτὸς τοῦ θέματος περιαυτολογίας, προσπαθήσας οὕτω ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ σκοπός μου ἦτο προσωπικός, ὑπεκφυγὼν ἐντέχνως τὴν προσήκουσαν λογοδοσίαν. Ἐὰν ἦτον ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν θέσιν μου καὶ τὴν ἀνατροφήν μου, ἐὰν δὲν ἤμην στρατιωτικός, ἤθελον εἴπει τίς εἶναι ὁ κ. Σαράβας· ἀλλὰ σεβόμενος ἐμαυτὸν καὶ τὴν Βουλὴν, δὲν ἀποκρίνομαι. Θὰ ἀπαντήσω ὅμως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κληροδότημα, δι’ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ.

§38ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σταλοῦν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§39Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ τῆς τιμῆς σας, κ. Στεφανόπουλε, ξεσχίζεσθε. Πρέπει ν’ ἀποδείξω εἰς πάντας, καὶ νὰ πεισθῆτε καὶ σεῖς, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ἀντιμετωπισθῶ πρὸς τὸν κ. Σαράβαν, ἀλλὰ .... (Θόρυβος ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ.)

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὰ ἀκροατήρια νὰ ἀπέχουν.

§41Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί λέγουν οἱ ἀναφερόμενοι; Ἰδοὺ ἡ ἀναφορά των. (Ἀναγινώσκει ἀναφορὰν, δι’ ἧς παρακαλεῖται ὑπὸ 250 ὑπογεγραμμένων συμπολιτῶν του, δημοτῶν τοῦ δήμου Ἀβίας νὰ ζητήσῃ λόγον παρὰ τοῦ κ. Σαράβα, ὡς διαχειριστοῦ τῆς διαθήκης τοῦ μνησθέντος Ἀλεξανδράκη, καὶ τὴν αἰτίαν τῆς παραβάσεως τῶν διαταγῶν τοῦ διαθέτου.)

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ἀκούει κανείς.

§43Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν δὲν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ, ἂς τὸ εἴπῃ.

§44ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ. Εἰς ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ὁ κανονισμὸς ἐπιτάττει ὄχι μόνον σιγὴν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιτιμᾶτε, παρακαλῶ μὴ μὲ φέρητε εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω ἐγώ.

§45Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖτε νὰ σιωπήσω; τὸ κάμνω, ἀρκεῖ νὰ τὸ θέλητε. Ἀλλ’ ἰδοὺ τί λέγει ἡ διαθήκη. Διατάττει πρῶτον, «τὸ διὰ χρημάτων μου συστηθὲν καὶ διατηρηθὲν μέχρι τέλους Ἰουνίου π. ε. Ἑλληνικὸν σχολεῖον ἐν Κάμπῳ τοῦ δήμου Ἀβίας, διατάττω νὰ συστηθῇ ἐκ νέου καὶ ἀφίνω εἰς τελείαν ἰδιοκτησίαν του τὰ ἑξῆς κτήματά μου, τὴν οἰκίαν μου μὲ δύω ἐργαστήρια, εὑρισκόμενα ἐντὸς τῶν Καλαμῶν εἰς τὸν δρόμον πρὸς τοὺς ἁγίους Ἀποστόλους· ὅλα ταῦτα τὰ περιγραφέντα κτήματά μου θέλουν εἶσθαι εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα ἀναπαλλοτρίωτα, καὶ μόνον αἱ ἐξ αὐτῶν πρόσοδοι, ἤγουν τὰ ἐνοίκια, θὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Σχολείου· ἐὰν δὲ μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ ἄνω σχολείου ἀναγκαίων ἐξόδων ὑπάρξῃ περίσσευμα ἐκ τῆς προσόδου τῶν ἐργαστηρίων, τοῦ ἀγροῦ καὶ τῶν δέκα μετοχῶν τῆς Τραπέζης, περὶ ὧν διατάττω ἀκολούθως, διὰ τοῦ περισσεύματος τούτου θέλω νὰ ἐπιδιορθώνηται τὸ κατάστημα τῆς παραδόσεως τοῦ σχολείου αὐτοῦ· ἐκ τῶν περισσευμάτων δὲ θέλουσι διατηρεῖσθαι εἰς γυμνασιακὰς ἢ πανεπιστημιακὰς σπουδὰς ὅσοι ἤθελον εὐδοκιμήσει εἰς τὴν ἐν τῷ ἰδιοσυντηρήτῳ μου σχολείῳ μαθητεύοντες, καὶ ἤθελον ἀριστεύσει εἰς τὸν ἐπὶ τούτῳ γενησόμενον διαγωνισμόν· ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων τούτων, ὁ διορισμὸς τῶν ὑποτρόφων θὰ γίνεται ὑπὸ τῶν ἐκτελεστῶν τῆς διαθήκης μου. Τὸ ἐν λόγῳ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον θέλω καὶ διορίζω νὰ συμπληρωθῇ διὰ τῆς προσλήψεως τῶν ἀναγκαίων διδασκάλων καὶ διαῤῥυθμισθῇ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ συναμιλλᾶται μὲ τὸ τελειότερον κατηρτισμένον Ἑλληνικὸν Σχολεῖον τοῦ Κράτους, καὶ οἱ ἐξ αὐτοῦ ἐξερχόμενοι καὶ μὲ τὸ ἀνῆκον πτυχίον ἐφωδιασμένοι μαθηταὶ νὰ ἦναι δεκτοὶ εἰς τὸ Γυμνάσιον, ὅπως καὶ οἱ ἐκ τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διατηρουμένων Ἑλληνικῶν Σχολείων ἐξερχόμενοι μαθηταί. Διὰ κατάστημα τοῦ ἐν λόγῳ Σχολείου παραχωρῶ τὴν ἐν Κάμπῳ οἰκίαν μου, συνορευομένην γύρωθεν μὲ δρόμον μὲ Γροθαρόμανδραν, ἀνήκουσαν ἔκπαλαι εἰς τὸν Βούρην καὶ Μωρεοπερίβολα Βαρκλανταίω.») Ὥστε, ὡς βλέπετε, ὁ διαθέτης δίδει οἴκημα διὰ κατάστημα, καὶ ἀπαιτεῖ, ἀφοῦ καταχωρισθῇ ὁ μισθὸς τῶν διδασκάλων μὲ τὴν συντήρησιν τοῦ Σχολείου, τὸ περίσσευμα νὰ δίδηται εἰς τοὺς ἀριστεύσαντας διὰ τὴν ὑποτροφίαν, καὶ ἀκόμη, ὡς βλέπετε, νὰ ἁμιλλᾶται μὲ τὸ τελειότερον τοῦ Κράτους. Ἐξακολουθῶ τὴν ἀνάγνωσιν ἄλλης περικοπῆς. «Ἐκτὸς τῶν μετοχῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι, καθὼς καὶ ὅλη ἡ ἀκίνητος περιουσία μου, διατάττω νὰ μένῃ ἀναπαλλοτρίωτος εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα καὶ μόνον τοῦ μερίσματος αὐτῶν νὰ γίνεται χρῆσις κατὰ τὴν ἀκόλουθον τάξιν: Ἐν πρώτοις θέλω καὶ προσδιορίζω τὸ ἐκ τῶν μετοχῶν τοῦτο μέρισμα νὰ χρησιμεύσῃ διὰ νὰ μεταφερθῇ τὸ ὕδωρ ἀπὸ Σέλιτζα εἰς Ἁλμυρόν, καὶ νὰ κατασκευασθῇ μία προκυμαία εἰς Ἁλμυρὸν μάκρος 25 γαλλικῶν μέτρων καὶ πλάτος 4 γαλλικῶν μέτρων, ἐὰν συνάμα ἐπιβληθῇ ὁ κατὰ νόμον φόρος προκυμαίας, καὶ ὁ φόρος αὐτὸς χρησιμεύσῃ πρὸς τὴν κατασκευὴν αὐτῆς ταύτης τῆς προκυμαίας· ἀφοῦ δὲ τὰ δύο (2) ταῦτα ἔργα ἀποπερατωθῶσι, τὸ ἐκ τῶν μετοχῶν μου αὐτὸ μέρισμα θέλει προσαυξήσει τῶν μὲν 10 μετοχῶν μου, τῶν ὑπ’ ἀριθ. 15052 ἕως 15061, τὰς προσόδους τοῦ ἐν Κάμπῳ Ἑλληνικοῦ Σχολείου, τοῦ ὁποίου νὰ θεωρῶνται ἰδιοκτησία ἀναφαίρετος αἱ 10 αὗται μετοχαί, τῶν δὲ λοιπῶν 20 μετοχῶν μου εἰς τὴν αὐτὴν Τράπεζαν ὑπ’ ἀριθ. 15062 ἕως 15081 τὰς προσόδους τοῦ ἐν Καλάμαις πτωχοκομείου, περὶ οὗ διατάσσω κατωτέρω, νὰ θεωρῶνται ἰδιοκτησία ἀναφαίρετος, ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ἀναπαλλοτριώτου τῶν μετοχῶν μου αὐτῶν ὅσον τοῦ Σχολείου, καθὼς καὶ τοῦ πτωχοκομείου. Ἂν ἴσως μὲν ἐγὼ ἀξιωθῶ νὰ κάμω τὴν μεταφορὰν τοῦ ὕδατος εἰς Ἁλμυρόν, τότε τὰ μερίσματα μένουν μόνον διὰ τὴν προκυμαίαν Ἁλμυροῦ. Ἀλλὰ διὰ τὴν προκυμαίαν αὐτὴν δὲν ἐννοῶ νὰ δοθῶσι μερίσματα κατ’ ἀνώτερον ὅρον, εἰ μὴ τεσσάρων ἐτῶν δι’ αὐτὸ τὸ ἔργον τῆς προκυμαίας.») Καὶ ἐδῶ ὁ διαθέτης ἔχει ἄλλο κεφάλαιον, καὶ ὄχι τὸ αὐτὸ, ὅπως λέγει ὁ κ. Σαράβας, ὅτι τὰ περισσεύματα νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὸ Σχολεῖον. Ἐξακολουθῶ ἄλλην περικοπήν. «Μέχρις οὗ συσταθῇ τὸ πτωχοκομεῖον, τὰ εἰσοδήματα τῆς περιουσίας μου, τὴν ὁποίαν ἐπροσδιώρισα δι’ αὐτὸ, θέλουν κατατίθεσθαι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐντόκως, ὡς καὶ τὰ εἰσοδήματα τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸ ἐν Κάμπῳ σχολεῖον, ἂν δὲν ἤθελεν εἶσθαι συστημένον ἐν καιρῷ τοῦ θανάτου μου». Ἐδῶ διαθέτει, μέχρι τῆς στιγμῆς ὅπου θὰ ἀποθάνῃ, τὰ ποσὰ αὐτά. Ἡ τελευταία περικοπή: «τὰ ἀφορῶντα ὅμως τὸ ἐν Κάμπῳ σχολεῖον θέλουν ἐνεργεῖσθαι ἀπὸ τὸν ἐπίσκοπον Οἰτύλου, Ἀλ. Ἀλεξανδρόπουλον καὶ Δημ. Σαράβαν, προσλαμβάνοντας καὶ τοὺς ἱερέα Κουτήφαρην καὶ Πέτρον Κουτήφαρην. Οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς διαθήκης μου θέλουν διατελεῖ ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν ὑπὸ τὴν νόμιμον ἐποπτείαν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς ἀρχῆς, πᾶσα δὲ ἐνέργεια αὐτῶν, μὴ σύμφωνος μὲ ὅσα διέταξα, θέλω νὰ θεωρῆται ἄκυρος καὶ μὴ οὖσα εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα.» Ὥστε, βλέπετε, δὲν ἐπιτρέπει εἰς οὐδένα νὰ κάμῃ οἱανδήποτε χρῆσιν, καὶ ἐννοεῖ νὰ μὴ ἔχῃ κῦρος πᾶσα ἐναντία διάθεσις τῶν χρημάτων αὐτῶν, ἐννοεῖ δὲ νὰ συστηθῇ τὸ σχολεῖον, διὰ δὲ τῶν περισσευμάτων νὰ στέλλωνται εἰς τὸ γυμνάσιον καὶ πανεπιστήμιον ὑπότροφοι, καὶ οὐχὶ νὰ μένωσι ταῦτα ἐπὶ ἐννέα ὅλα ἔτη εἰς χεῖρας τῶν διαχειριστῶν. Περὶ δὲ τοῦ πτωχοκομείου καὶ τῆς κρήνης ἐν χωρίῳ Ἁλμυρῷ ὡς καὶ τῆς προκυμαίας ὁ διαθέτης ἀφίνει ἄλλα κεφάλαια, καὶ τὰ περισσεύματα τῶν κεφαλαίων τούτων ὁρίζει νὰ χρησιμεύωσι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κεφαλαίου, τοῦ ὁρισθέντος διὰ τὸ σχολεῖον. Μοὶ ἔστειλαν λοιπὸν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, ἵνα τὴν ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν· καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ μεμφθῶ τὸν κ. Σαράβαν, ἀλλὰ λέγω μόνον, ὅτι σκοτίζει πάντα ἄνθρωπον ἡ ἰδέα, ὅτι παρῆλθε τόσος χρόνος, χωρὶς νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ βούλησις τοῦ διαθέτου. Ὁ κ. Σαράβας εἶπεν, ὅτι ἀνηνέχθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὑπάρχει περὶ τούτου μία ἀναφορά. Ἀλλὰ πότε ἀνηνέχθη; τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν, διότι τῷ ἐγένοντο παράπονα συνοδευόμενα μὲ τὴν ἀπειλὴν τῆς καταψηφίσεως· τότε μόνον ἐμνήσθη τῆς ὑποχρεώσεώς του. Ἂν ἀναγνώσητε τὴν ἀναφοράν, θὰ πεισθῆτε, ὅτι τὰ ἐνδιαλαμβανόμενα ἐν αὐτῇ εἶναι ἄσχετα πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ διαθέτου, ὥστε ὁ κ. Σαράβας ἐσφαλμένως πιστεύει, ὅτι σκεπτόμεθα περὶ αὐτοῦ, καὶ ὅτι ζητοῦμεν τὴν μείωσιν τῆς ὑπολήψεώς του. Τὸ νὰ ζητῇ τις λόγον παρὰ τοῦ διαχειριστοῦ δὲν προσβάλλει τοῦτον· μόνον ἡ ἄρνησις τούτου σκανδαλίζει καὶ θέτει τοὺς πάντας εἰς ἀμφιβολίαν.

§46ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ ἑξῆς. Ἀπό τινος χρόνου ἀποδημεῖ τοῦ Λονδίνου ὁ διευθύνων τὴν ἐκεῖ Πρεσβείαν. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω ἂν ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις εἰς ἄλλον τινά, διότι νομίζω, ὅτι εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις ἡ ἐγκατάλειψις τῆς σπουδαίας αὐτῆς θέσεως εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος.

§47ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.). Ἐπισήμως δὲν ἐγένετο ἀνάθεσίς τις εἰς ἄλλον. Ὁ κ. Γεννάδιος ἔλαβεν ἄδειαν ἀπουσίας τριῶν ἑβδομάδων, ὅπως ἴδῃ τὴν μητέρα του ἐνταῦθα ἀσθενοῦσαν ἐπικινδύνως, φοβούμενος, ὅτι ἤθελε τὴν ἴδει διὰ τελευταίαν φοράν· πρὶν ἢ δὲ ἀναχωρήσῃ, ἔλαβε πρόνοιαν ὅπως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀπουσίας του αἱ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις ἀνατεθῶσιν εἰς τὴν φιλικὴν ἐπιμέλειαν ἄλλου τινὸς Πρέσβεως.

§48ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομομηχανικοῦ Κεφαλληνίας, ὁ ὁποῖος μετέβη καὶ ἐπεθεώρησε τὴν ὁδὸν Καλαβρύτων. Πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐν Μεσολογγίῳ ἀποβιβάζονται πολλὰ ἐμπορεύματα λαθραίως, τὰ ὁποῖα ἐκεῖθεν μεταφέρουσιν εἰς Πάτρας, οὕτω δὲ ζημιοῦται καὶ τὸ Δημόσιον καὶ τὸ ἐμπόριον τῶν Πατρῶν. Ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἔχω ἀποδείξεις οὔτε δύναμαι νὰ κατηγορήσω τινά· οὐχ’ ἧττον συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν Μεσολογγίου, καθόσον πρὸ πολλῶν ἐτῶν πολλοὶ ἔμποροι τῶν Πατρῶν παραπονοῦνται, καὶ πρὶν ἐκλεχθῶ Βουλευτὴς ἐγνώριζον καὶ ἤδη ἐκ Πατρῶν μοὶ γράφουσιν, ὅτι γίνονται τοιαῦται καταχρήσεις. Ἐκ Μεσολογγίου μεταφέρουσι τὰ ἐμπορεύματα εἰς Πάτρας, μὴ πληρώνοντες τὰ τελωνιακὰ τέλη.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν αἰτήσεων πολλῶν Βουλευτῶν περὶ καθυστερουμένης ἀποζημιώσεως.

§50ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, μία τάξις ἀνθρώπων, ἡ ὁποία θεωρεῖται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἰδίως παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγεται, ἐκτὸς τοῦ Νόμου, καὶ παραβιάζεται εἰς αὐτὴν οὐσιώδης καὶ θεμελιώδης διάταξις τοῦ Συντάγματος, πρέπει νὰ λάβῃ τὴν θέσιν, ἣν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς θέλει νὰ τῇ ἐπιβάλῃ, καὶ πρὸς τοῦτο εἰσάγω ἓν Νομοσχέδιον. Διὰ βραχέων ἐξηγοῦμαι. Οἱ Μηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἐσύστησαν πρό τινος καιροῦ σύλλογον καὶ ὑπέβαλον πρὸς ἔγκρισιν αὐτοῦ ἀναφορὰν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀπήντησεν, ὅτι κατὰ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ Ἕλληνες, δύνανται καὶ οὗτοι νὰ συνέρχωνται, νὰ συσκέπτωνται, καὶ ν’ ἀποτελοῦν συλλόγους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως τῶν Ναυτικῶν δι’ ἑνὸς ἐγγράφου του λίαν πικροῦ ἀπειλεῖ, ὅτι θέλει τιμωρήσει τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς συνερχομένους εἰς σύλλογον, διότι ὑπάγονται εἰς Στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, ἥτις συνίσταται εἰς τὸ νὰ ὑποχρεῶνται νὰ φέρωσι στολὴν καὶ καθεξῆς· αὐτοὶ ὅμως οἱ ἄνθρωποι οὔτε σύνταξιν ἔχουν, οὔτε ὑπηρεσίαν διαρκῆ, οὔτε μόνιμοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εἶναι. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὑποβάλλω Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι μία τροποποίησις τοῦ ὑποβληθέντος ἄλλοτε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρουσιάζει πλεονεκτήματά τινα, καθὸ οἰκονομικώτερον. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Βουλήν, ἵνα ἐπιψηφίσῃ αὐτό, ὅπως ἐξέλθῃ ἡ τάξις αὕτη τῶν ἀνθρώπων ἐκ τῆς ἀμηχάνου θέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται, διότι δὲν εἶναι οὔτε στρατιῶται οὔτε πολῖται, οὔτε σύνταξιν ἔχουν, οὔτε μονιμότητα. Τοὺς ὑπεχρέωσαν μάλιστα νὰ φέρουν πῖλον τρίπτυχον ἀπὸ τῶν τοῦ Βοναπαρτισμοῦ. Ἐπ’ ἐσχάτων μάλιστα συνέβη καὶ τὸ μέγα δυστύχημα νὰ προχωρήσῃ ἡ ὑπηρεσία εἰς ἀπόλυσιν πολλῶν ἐξ αὐτῶν, ἐνῷ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ὤφειλε νὰ ὑπάρχῃ ἡ πληροφορία, ὅτι εἶναι καλλίτεροι ἀπὸ πολλοὺς ἄλλους ἀλλοδαποὺς μηχανικοὺς κακῶς διατηρουμένους ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ προνομιακῶς. Θέτω δὲ ὑπ’ ὄψιν σας καὶ τὸ ἑξῆς· ὅτι ὁσάκις πολεμικὰ πλοῖα ἔκαμαν ἐπικινδύνους πλόας εἴτε εἰς τὴν Κρήτην εἴτε ἀλλαχοῦ, οἱ ἀλλοδαποὶ μηχανικοὶ ἐξήρχοντο καὶ ἔμενον ὡς οἱ ἡμεδαποί, καὶ ἐνῷ οἱ ἀλλοδαποί, εἰς τοὺς ὁποίους προσφέρονται ἁδροὶ μισθοί, διατηροῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, οἱ ἡμεδαποί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ ἱκανότητα μεγάλην, ἀπολύονται. Τὸ Νομοσχέδιόν μου, κύριοι, αὐτὸ στηρίζεται καὶ εἰς τὸ δίκαιον καὶ εἰς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, διὸ καὶ ζητῶ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω. Πρὸ ἡμερῶν ἔλαβον ἔγγραφον τοῦ Πατριάρχου Ἱεροσολύμων, ὅστις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς εἷς μοχλὸς τοῦ προορισμοῦ ἐκείνου, τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε Βασ. Λόγον, τοῦ ἐκπολιτιστικοῦ τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν Ἀνατολήν, καὶ ὅμως αὐτὸς κατέστη ἐπαίτης καὶ ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ζητοῦμεν νὰ προαγάγωμεν τὸν Ἑλληνισμὸν, ἀφ’ ἑτέρου ἀφίνομεν τὸν Πατριάρχην καὶ τὴν κοινότητα ἐκείνην, ἥτις τῳόντι εἶναι ὁ πρόσκοπος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, νὰ περιέρχωνται εἴτε εἰς πανσλαυϊστικὰς εἴτε εἰς Πανκαθολικὰς ὑποδουλώσεις. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὸ μέτρον ν’ ἀποστείλῃ πρὸς τὸν Βέην τῆς Τύνιδος παράσημον καὶ δι’ εἰδικῆς ἀποστολῆς δαπανηρᾶς ὑπαλλήλων, κἄπως δὲ διεδόθη, ὅτι καὶ δύο ἐκ τῶν πολεμικῶν πλοίων πρόκειται νὰ πλεύσωσιν ἐκεῖ (θόρυβος). Τότε λοιπὸν, ἐὰν δὲν παραδέχεσθε, ὅτι ἔχουν τοιαύτην ἀποστολὴν τὰ πλοῖα αὐτὰ νὰ πλέουν περὶ τὴν Σύρον καὶ ἔχουν σκοπὸν ἕνεκα τῶν ἐκλογῶν κἄτι τι νὰ ἐπηρεάσουν (ἱλαρότης), ἀντὶ νὰ γίνωνται τὰ μάταια αὐτὰ ἔξοδα πρὸς τὸν Βέην τῆς Τύνιδος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει βεβαίως καμμίαν θέσιν οὐσιώδους συνεργείας ὡς πρὸς τὸν προορισμὸν τῆς Ἑλλάδος, καλὸν θὰ ἦτο ἂν ἤθελε ληφθῆ πρόνοια περὶ αὐτῶν τῶν ἱδρυμάτων, ἅτινα ἔχουν σπουδαιότητα πραγματικὴν καὶ ὑπηρετοῦν οὐκ ὀλίγον τὸν Ἑλληνισμὸν, διότι ὅταν εἰς αὐτὴν τὴν ἀθλιότητα περιέρχηται τὸ Πατριαρχεῖον τῆς Ἱερουσαλὴμ, εἶναι πρόθυμοι οἱ ἄλλοι νὰ ἐπιληφθῶσι τῆς θεραπείας τῶν συμφερόντων αὐτοῦ, καὶ οὕτως ἐκμεταλλευθῶσι τὴν θέσιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀντὶ τῶν μέτρων τῶν δαπανηρῶν, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν διὰ τὸν Βέην τῆς Τύνιδος, πρὸς ὃν ἄλλως ὀφείλομεν νὰ πράξωμέν τι, πρέπει μᾶλλον νὰ σπεύσωμεν πρὸς θεραπείαν τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χρηματικῆς συνδρομῆς ἐκ τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς ἐν Καλάμαις παθόντας ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς.

§52ΡΩΜΑΣ. Οἱ παθόντες ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τῆς ἐκραγείσης ἐν Ζακύνθῳ τὴν πρώτην Σεπτεμβρίου 1878 προσήγαγον αἴτησιν εἰς τὸν Νομάρχην Ζακύνθου, δι’ ἧς ἐπεκαλοῦντο τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Νομάρχης κύριος Σωτηρόπουλος διεβίβασεν αὐτὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ τῶν θερμῶν συστάσεών του, συνειδὼς, ὅτι ἐκ τῆς ὀλιγωρίας τῶν τοπικῶν ἀρχῶν προῆλθεν ἡ καταστροφή. Ὁ Νομάρχης Ζακύνθου κύριος Κρεββατᾶς κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1879 ἐπανέλαβε τὴν σύστασιν· ἐπειδὴ δὲ οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια, παρεκλήθην πρὸ τῆς ἀποδημίας μου ἐκ Ζακύνθου νὰ πράξω, φθὰς εἰς Ἀθήνας, τὰ δέοντα ὑπὲρ τῶν παθόντων, καὶ πληροφορήσω αὐτοὺς ἐν προκειμένῳ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν. Ἐν τούτοις μέχρι τοῦδε οὐδεμία ἐλήφθη ὑπὲρ αὐτῶν πρόνοια. Σήμερον πρόκειται περὶ τοῦ Νομοσχεδίου ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς ἐν Καλάμαις. Οἱ Ζακύνθιοι ἐδικαιοῦντο νὰ ἔχωσι τὴν προτίμησιν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ αἴτησις αὐτῶν νὰ ληφθῇ σήμερον ὑπ’ ὄψιν· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλει λησμονήσει, ὅτι παρεκλήθη παρ’ ἐμοῦ νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν αἴτησιν προγενεστέρως. Εὐελπίζομαι δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει λάβει ταυτοχρόνως ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς δύω, ἐνῷ μάλιστα ἡ αἴτησις τῶν Ζακυνθίων ἔχει ὑπὲρ αὐτῆς καὶ τὸ jus προτιμήσεως.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι ὁ κ. Ῥώμας ἔδειξε πολὺ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν Ζακυνθίων, πολλάκις ἐπιζητήσας νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ἕως τώρα ἠκολουθήσαμεν, εἶναι νὰ μὴ ἀποζημιώνωμεν τοὺς παθόντας ἐκ δυστυχημάτων, ἀλλὰ μόνον προχείρως καὶ ἀμέσως νὰ ἐρχώμεθα εἰς μικρὰν περίθαλψιν. Τὸ δυστύχημα τῆς Ζακύνθου ἔλαβε χώραν προπέρυσι, καὶ βοήθεια οὐδεμία ἐδόθη τότε· εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ἀλλὰ σήμερον πρόκειται οὐχὶ νὰ χορηγηθῇ συνδρομὴ πρὸς ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ πρὸς ἀποκατάστασιν βοήθεια πρόχειρος εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὔτε ἐνδύματα οὔτε ἄρτον πρὸς συντήρησιν, βοήθεια ὀλίγων ἡμερῶν, ὅπως μὴ ἀποθάνωσιν ἐκ τῆς πείνης καὶ τῆς γυμνότητος· δὲν δίδεται συνδρομὴ πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν ζημιῶν. Εἰς τὸν δῆμον Ληλαντίων τῆς Χαλκίδος ὑπάρχουν ἑκατὸν οἰκογένειαι παθοῦσαι καὶ στερούμεναι τοῦ ἄρτου. Εἰς τὰς Καλάμας συνέβη ζημία, ἥτις ἀνέβη εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, καὶ πολλαὶ οἰκογένειαι δὲν ἔχουν οὔτε στέγην, οὔτε ἄρτον, οὔτε ἔνδυμα· πρόκειται λοιπὸν νὰ τοῖς δοθῇ ἄρτος μόνον, καὶ οὐδὲν ἄλλο. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὸ κάμῃ, εἶναι κυρία· ἂν ἀποφασίσῃ νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλους πρὸ πολλοῦ παθόντας, θὰ καθιερώσωμεν σύστημα ἀποζημιώσεων διὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως προξενοῦν λύπην καὶ συμπάθειαν, ἀλλὰ τὸ ἔθνος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἔλθῃ καὶ εἰς βοήθειαν αὐτῶν.

§54ΤΖΑΝΕΣ. Οὐδεὶς ἀντιλέγει, ὅτι, ὅταν ᾖναι εἰς κατάστασιν ἡ Κυβέρνησις, νὰ μὴ ἔρχηται πρὸς θεραπείαν αὐτῶν. Δὲν λέγω τὸ κράτος νὰ κηρυχθῇ Μητρυιὰ κατὰ τῶν Ζακυνθίων καὶ Μήτηρ ὑπὲρ τῶν Καλαμίων. Ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, πρόκειται περὶ προχείρου βοηθείας πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔμεινον ἄστεγοι. Δὲν λέγω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Ἀναγνωσταρᾶς περιέρχεται τὰς ὁδοὺς τῆς πόλεως, φέρων τὸν στρατιωτικὸν μανδύαν τοῦ λοχίου υἱοῦ του, διότι δὲν ἐπρόφθασε παρὰ τὴν ζωήν του νὰ σώσῃ· δὲν λέγω, ὅτι ἐργοστασιάρχαι ἀπώλεσαν καὶ τὰ ἐργαλεῖα τῆς τέχνης καὶ τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον εἶχον, καὶ ἤδη στεροῦνται τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Λέγω μόνον, ὅτι εἶναι δίκαιον, εἶναι φιλάνθρωπον μικράν τινα ἐπιχορήγησιν νὰ προσφέρῃ τὸ Κράτος πρὸς τοὺς οὕτω πάσχοντας. Εἴθε νὰ ἦτο εἰς καλλιτέραν κατάστασιν οἰκονομικῶς ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν, νὰ ἐπήρκει εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν πασχόντων. Κύριοι, ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν, ὁπότε τὸ ἔθνος ἔλεγεν, ὅτι ἠγωνία εἰς πολέμους δῆθεν κατὰ τοῦ τυράννου, καὶ συνίστα ἐπιτροπὰς τῆς ἀδελφότητος, τῆς ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ ἑταιρίας, συνεισέφερεν. Εἶχε τότε καὶ συνεισέφερε, καὶ ἤδη δὲ διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ τοῦ προχείρου ἔπραξεν ὅ,τι ἠδυνήθη. Αἱ Καλάμαι ὑπέκυψαν πεντάκις εἰς συμφοράν· ὑπέστησαν σεισμούς, εἶδον κατεστραμμένας τὰς περιουσίας αὑτῶν οἱ κάτοικοι εἰς τοὺς πέριξ καλλιτέρους λεμονεῶνας καὶ πορτοκαλεῶνας, ἀλλὰ ποτὲ δὲν κατεδέχθησαν νὰ τείνουν χεῖρα ἐπαίτιδος, διότι τότε ἦσαν εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, καὶ δὲν εἶχον βεβαίως ἀνάγκην νὰ ἐνοχλήσωσι τὴν Κυβέρνησιν, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ζητήσωσι νὰ ἀντλήσωσιν ἐκ τῶν πόρων τοῦ Κράτους· σήμερον ἡ πόλις δὲν δύναται νὰ χειραγωγήσῃ τοὺς πάσχοντας δεόντως. Εἶναι θλιβερόν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπω, νὰ βλέπῃ τις διερχόμενος τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν ἀνθρώπους πεινῶντας καὶ γυμνητεύοντας, καὶ ἰδίᾳ, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ εἴπω, τὸν ἔγγονον ἀνδρὸς, ὅστις ἀφῆκε τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ ἐπὶ τῆς Σφακτηρίας μαχόμενος ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Εἶναι ἐντροπή, λέγω, νὰ περιέρχηται ὁ ἔγγονος τοῦ Ἀναγνωσταρᾶ εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Καλαμῶν μὲ τὸν μανδύαν τοῦ υἱοῦ του. Ταῦτα ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ ἐπισπεύσῃ εἰς προστασίαν τῶν πασχόντων τούτων.

§55ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἀντιτείνω· τὸ Νομοσχέδιον μάλιστα τὸ ὑποστηρίζω ὅλαις δυνάμεσιν, οὔτε ἐννοῶ νὰ συγχυσθῇ τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ μὲ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας προχθὲς ἔκαμον περὶ τῶν ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς παθόντων ἐν Ζακύνθῳ· ἄλλο τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Προχθὲς δὲν ἐνόησα ἄλλο παρὰ νὰ παραπονεθῶ πρὸς τὸν κ. πρωθυπουργόν, διότι ἐν περιπτώσει ὁμοίας δυστυχίας ἐν Ζακύνθῳ, καὶ πολὺ ἀνωτέρας, δὲν ᾐσθάνθη τὴν αὐτὴν φιλανθρωπικὴν κυβερνητικὴν διάθεσιν πρὸς ἄλλην ἐπαρχίαν, πρὸς ἄλλον δῆμον τοῦ αὐτοῦ Κράτους· τοῦ ὑπενθύμισα, ὅτι ἔγειναν τότε τοιαῦται ἀναφοραὶ, ὁποῖαι σήμερον, ὅτι ὁ νομάρχης τὰς ὑπεστήριξεν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη τότε νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἰδιαιτέραν πίστωσιν, ὅπως ἔλθῃ εἰς βοήθειαν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν τότε εἰς τὴν αὐτὴν δυστυχῆ κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον οἱ κάτοικοι τῶν Καλαμῶν καὶ τοῦ δήμου Ληλαντίων.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Διότι ὑποθέτω, ὅτι αἱ πληροφορίαι δὲν ἦλθον ἐγκαίρως.

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αἱ πληροφορίαι ἦλθον ἐγκαιρότατα καὶ ἡ μεγάλη ζημία ἐπιστοποιήθη· ἀλλὰ διατί δὲν ἐχορηγήθη βοήθεια; Ὡς πρὸς τοῦτο δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον προχθές. Ἠδύνατο ὅμως, ἐγὼ νομίζω, νὰ κάμῃ μίαν προσθήκην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ συζητούμενον Νομοσχέδιον, ὄχι διὰ νὰ ἀποζημιώσῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ βοηθήσῃ, διότι ἂν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἦναι καλῶς πληροφορημένος, καὶ πρέπει νὰ ἦναι, εἰς τὴν πυρκαϊὰν ἐκείνην τῆς Ζακύνθου ὄχι μόνον ἐζημιώθησαν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν οἰκιῶν, περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται σήμερον, ἀλλὰ πτωχοὶ ἐργοστασιάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὸ πᾶν, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐκεῖνοι, ὡς ἐν Καλάμαις, ἔμειναν χωρὶς ἔνδυμα, καὶ διὰ νὰ κάμουν, ἐχρεώθησαν καὶ τὰ χρεωστοῦν ἀκόμη· δι’ αὑτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠμποροῦσε νὰ προσθέσῃ μίαν μικρὰν ποσότητα. Ἀλλὰ δὲν τὸ λέγω τοῦτο μὲ ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἐπιτύχω, διότι ἀφοῦ δὲν εἰσηκούσθη ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου καὶ συμπολιτευόμενος Βουλευτὴς κ. Ῥώμας, θὰ ἤμην τρελλὸς νὰ ἐπίστευον, ὅτι θὰ εἰσακουσθῶ ἐγώ.

§58ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Διὰ τοῦτο δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εἰσαχθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον, διότι, καθὼς βλέπετε, παρουσιάζεται ἡ κατάστασις σήμερον διὰ τοιούτου νομοσχεδίου ὁποία ἤθελε παρουσιασθῆ ὅταν ἤθελε δώσῃ τις εἰς ἕνα ἐπαίτην 5 λεπτά, καὶ ῥίπτωνται οἱ ἄλλοι νὰ τοῦ τὰ πάρουν· διὰ τοῦτο πρέπει τὰ τοιαῦτα μέτρα νὰ λαμβάνωνται γενικῶς, ἢ ἄλλως νὰ λείπωσι. Δὲν φθονοῦμεν σήμερον τοὺς Καλαμίους ἢ τοὺς Ληλαντίους διὰ τὰς συνδρομὰς, τὰς ὁποίας θέλουσι λάβει, ἀλλ’ ἐννοοῦμεν ἡ φιλανθρωπία νὰ μὴ ἦναι μεροληπτικὴ, ἀλλὰ νὰ ἦναι ἴση καὶ δικαία. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν διαφορὰν τῶν αἰτίων τῶν διαφόρων δυστυχιῶν, θὰ ἐκτιμήσωμεν αὐτὰς μὲ δικαιότερον μέτρον, διότι οἱ μὲν παθόντες ἐκ πυρκαϊᾶς οὐδεὶς θέλει ἀρνηθῆ, ὅτι φέρουν ὑπαιτιότητά τινα· ἀλλ’ οἱ παθόντες ἐκ θεομηνίας ἢ ἄλλης νόσου καταστρεπτικῆς αὐτοὶ δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν ὑπαιτιότητα, καὶ ἑπομένως ἔχουσι δικαιώματα περισσότερα εἰς τὴν συνδρομὴν, ἀλλ’ ἐν τούτοις περὶ αὐτῆς δὲν λαμβάνεται πρόνοια· ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον σήμερον παρουσιάζεται, φαίνεται, ὅτι εἶναι μὲν πρόνοια οὐχὶ ἐξ ἀμεροληψίας, ἀλλὰ πρὸς ἐξοικονόμησιν προσωπικῶν συμφερόντων. Διὰ τοῦτο βλέπετε, ὅτι ἐξανίσταται μεγάλη μερὶς τῆς Βουλῆς κατὰ τῶν τοιούτων νομοσχεδίων, καὶ φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ, οὐδὲ νὰ προχωρήσῃ εἰσαχθὲν, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ.

§59ΚΟΤΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι πραγματικῶς εἶναι φιλάνθρωπος καὶ δικαία ἡ συνδρομὴ τῶν συμπολιτῶν μας, οἵτινες ἔπαθον ἐκ πυρκαϊᾶς ἢ ἄλλων δυστυχημάτων. Ἐν πρώτοις ὅμως ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅλα αὐτὰ τὰ ποσὰ πόθεν θὰ τὰ πληρώσωμεν, ἐκ τῶν ἀποθεματικῶν κεφαλαίων τῶν ἐν τῷ κεντρικῷ ταμείῳ ὑπαρχόντων, ἢ θέλομεν ἐπιβάλει ἔρανον εἰς τὸν λαόν; Κατὰ δεύτερον λόγον γνωστοποιῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἐπεκράτησε καὶ ἐπικρατεῖ μεγαλείτερον δυστύχημα, διότι ἕνεκα τοῦ χειμῶνος δὲν ἔσπειραν οὔτε σπείρουν, στερούμενοι καὶ σπόρου, διότι, ὡς ἐκ τῆς δυστυχίας, τὸν ἔφαγαν, καὶ πρόκειται νὰ καταστραφῶσιν 8–10 χιλιάδες ψυχῶν ἐκ τῆς πείνης. Ἂν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὸ μέτρον νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς παθόντας ἐκ τοιούτων δυστυχημάτων, παρακαλῶ αὐτὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ ὑπὲρ τῶν δυστυχούντων ἐκ τῆς πείνης συμπολιτῶν μου.

§60ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καθὼς παρατηρεῖτε, ἐγείρονται ἐνστάσεις καθ’ ὅλων τῶν Νομοσχεδίων, ἅτινα ἀφορῶσιν εἴτε εἰς ἀπονομὴν βοηθημάτων, εἴτε ἀπονομὴν συντάξεων, εἴτε καθιέρωσιν νέας δαπάνης. Οἱ προβάλλοντες τὰς ἐνστάσεις ταύτας ἐπιθυμοῦσιν, ὡς φαίνεται, νὰ μὴ προβῇ ἡ Βουλὴ οὔτε εἰς ἀπονομὴν βοηθημάτων οὔτε εἰς ἀπονομὴν συντάξεων ἢ ἐπιψήφισιν ἄλλων δαπανῶν, πρὶν ἢ ἴδῃ ὁποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου. Φρονῶ διὰ τοῦτο, ὅτι ἦτο καλὸν ν’ ἀναβληθῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καθὼς καὶ τὰ ἄλλα, καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ζωοκλοπῆς καὶ ζωοκτονίας, ἡ ἐπιψήφισις τοῦ ὁποίου ἐπείγει, καθόσον δεικνύει, ὅτι ἡ ζωοκλοπὴ ἔλαβε τὰς διαστάσεις μεγάλης μάστιγος. Ἂν δ’ ἐξακολουθῶμεν ν’ ἀναλίσκωμεν τὸν χρόνον ἡμῶν εἰς συζητήσεις, ἀφορώσας ἱκανοποίησιν κοινοτήτων ἢ προσώπων, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν οὐδὲν ἐκ τῶν καθηκόντων ἡμῶν πρὸς τὴν πολιτείαν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ὑπὸ δέκα; (ἐγείρονται πλείονες.)

§62ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε ἀφορμὰς νὰ νομίζητε, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ κατασπαταλῶμεν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν· ἀπεναντίας συνηγορῶ πάντοτε ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν· ἀλλὰ μὴ συγχίζομεν, κύριοι, τὰ ζητήματα. Παρουσιάζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ σᾶς λέγει, δύω κοινότητες ἀποθνήσκουν ἀπὸ τὴν πεῖναν καὶ γυμνότητα, καὶ προτείνει τὸ Δημόσιον νὰ δώσῃ ἐλεημοσύνην εἰς αὐτάς. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀνάξιον πλέον συζητήσεως, εἶναι ἀνάξιον νὰ τὸ θέτωμεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν Δημοσίων δαπανῶν, διότι τοῦτο δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν φιλανθρωπίαν, ἣν ὀφείλομεν. Ἐγὼ λοιπὸν ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν παραδέχομαι τὸ Νομοσχέδιον καὶ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς του.

§63ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν λανθάνει βεβαίως τὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἡ πενία κατέκλυσε τὴν πρωτεύουσαν, ὅτι ἄπειροι ἄνθρωποι πεινῶσι, γυμνητεύουσι, ῥιγῶσι, καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀποθνήσκουσι· δὲν λανθάνει τὴν Βουλὴν, ὅτι ἄπειροι ἄνθρωποι, ἕνεκα τοῦ βαρυτάτου χειμῶνος καὶ τῶν σφοδροτάτων τρικυμιῶν, κατεστράφησαν, καὶ ἄπειροι ναυαγοὶ περιφέρονται πεινῶντες· δὲν λανθάνει τὴν Βουλὴν, ὅτι ἕνεκα τοῦ χειμῶνος ἄπειροι κτηνοτρόφοι ἐστερήθησαν τὴν περιουσίαν των, ὅτι ἡ κακὴ μοῖρα τῆς ἀνθρωπότητος ἀδιακόπως μαστίζει αὐτὴν διὰ διαφόρων δυστυχημάτων. Εἴμεθα εἰς κατάστασιν ὅλα αὐτὰ τὰ δυστυχήματα νὰ τὰ θεραπεύσωμεν; ὄχι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ σταματήσωμεν, διότι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ κάμωμεν οὐδὲ ἓν βῆμα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν μεγάλων καὶ βαρέων καθηκόντων μας.

§64ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Εἰς τὸν κ. Μεσσηνέζην ἀπαντῶ, ὅτι ἡ νομαρχία ἔλαβε πληροφορίας παρὰ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ληλαντίων, ὅτι ὁ χειμὼν ἔφθασεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἐν τῷ δήμῳ, ὥστε ἐπὶ δύο μῆνας θὰ ἦναι ἀδύνατος ἡ συγκοινωνία μετὰ τῶν ἄλλων μερῶν. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τῆς καταστροφῆς οἰκογενειῶν πολλῶν ἐκ τῆς πείνης. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται οἱαδήποτε σκέψις οἰκονομικὴ, οἱαδήποτε ἰδέα ἀπαλείψεως δαπάνης ἢ ἀποῤῥίψεως νομοσχεδίου, ψηφίζοντος δαπάνην, ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς ζωῆς ἀνθρώπων διατρεχόντων κίνδυνον θανάτου. Τῆς Πολιτείας σκοπὸς εἶναι ἡ συντήρησις τῆς ζωῆς καὶ ἡ προστασία τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου, καὶ πρὸς τοῦτο καταβάλλονται οἱ φόροι ὑπὸ τῶν πολιτῶν. Ὅταν λοιπὸν ἐκ θεομηνίας ἢ ἄλλου λόγου ἐπίκηται καταστροφὴ, δὲν εἶναι πρέπον ἡ πολιτεία, ἥτις συντηρεῖται διὰ τῶν φόρων τῶν πολιτῶν, νὰ δώσῃ χεῖρα βοηθείας πρὸς διάσωσιν τῆς ζωῆς; Νομίζω, ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι ἀτοπωτάτη. Πρέπει ἀμέσως καὶ προχείρως νὰ δοθῇ βοήθεια.

§65ΤΖΑΝΕΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ζητηθῇ ἡ ἀναβολὴ δι’ ἄλλους λόγους, λόγους ἀποχρῶντας, ἤθελον καὶ ἐγὼ συναινέσει, ἂν καὶ δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἔχω ἄμεσον συμφέρον. Ἀλλὰ ζητεῖται ἀναβολή, ἵνα προταχθῶσιν ἄλλοι νόμοι. Κατὰ τὸ 1854, κύριοι, ὅτε τὰς Ἀθήνας ἐμάστιζεν ἡ χολέρα, σπουδαῖος φίλος καὶ αὐλικώτατος τοῦ ἀειμνήστου πρώην βασιλέως Ὄθωνος εἶπεν αὐτῷ: «φύγετε, Μεγαλειότατε, τὸ νόσημα εἶναι τρομερόν, καταμαστίζει ὅλην τὴν πόλιν». «Καὶ ποῦ θέλετε νὰ βασιλεύσω» ἀπήντησεν ὁ ἀείμνηστος βασιλεύς, «ἐπιστρέφων, ἐπὶ ἐρειπίων;» Ὁ κ. Μεσσηνέζης ζητεῖ νὰ καταρτίσῃ νόμους τοῦ Κράτους καὶ τοὺς ἐφαρμόσῃ ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τοῦ δήμου Ληλαντίων καὶ ἐπὶ κοινοτήτων ἀποθνησκουσῶν τῆς πείνης. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, νὰ σπεύδωμεν τοσοῦτον, καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ φαινώμεθα ζηλωταὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων ὁπόταν, διὰ ν’ ἀντιπολιτευθῶμεν, παρουσιάζωμεν πάντοτε τὸ ὄνομα τῆς πατρίδος καὶ τῶν οἰκονομιῶν.

§66ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Λανθάνεσθε.

§67ΤΙΝΕΣ. Σᾶς γνωρίζει ἅπασα ἡ Ἑλλάς.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§69ΤΙΝΕΣ. Γίνεται ἡ ψηφοφορία, εἶτα δὲ ἡ διαλογή.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 90 κατὰ 46, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 136. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, εἶτα δὲ εἰς ά ἐπίσης συζήτησιν ἡ πρότασις Νόμου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς τῶν ποιμνίων καὶ προβάτων κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀποφασισθέντος νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ἡ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προτεινομένη τροπολογία ἐν ἄρθρῳ 2.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ζωοκλοπῆς καὶ ζωοκτονίας. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τροπολογίαν, ἥτις θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ὑπέβαλε τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου, αἵτινες θὰ τυπωθῶσι καὶ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 1–6. Ἀναγινώσκεται τὸ 7 ἄρθρον.

§72ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ 7 ἄρθρον ἐπιτρέπεται καὶ ἐπὶ πλημμελημάτων ἡ προφυλάκισις, ἀπαγορεύεται δὲ ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις.

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§74ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νομίζω ὅμως ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῇ χρονικὸν διάστημα.

§75ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὡρίσθη χρονικὸν διάστημα 2 μηνῶν.

§76ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίας ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§77Δ. ΧΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἑτοίμους τροπολογίας ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι θέλουν τυπωθῆ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 7 ἄρθρον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§79ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι πολλαὶ αἱ τροπολογίαι, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον νὰ σχηματίσῃ ἐν τῷ μεταξὺ μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ συγχωνεύσῃ αὐτὰς τὰς τροπολογίας.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ γείνῃ ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἡ συζήτησις τῶν τροπολογιῶν. Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, καὶ τὸ σύνολον.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς βοηθήματος εἰς τὴν ἐγγονὴν τοῦ ἀειμνήστου Βαρβάκη. Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία, εἶτα δὲ ἡ διαλογή.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 121· εὑρέθησαν δὲ σφαιρίδια 94 μὲν εἰς τὸ Ναὶ, 27 εἰς τὸ Ὄχι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ Νομοσχέδιον. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς ά συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον αἱ προτάσεις Νόμων. 1) περὶ συστάσεως μετοχικοῦ ταμείου τῶν Βουλευτῶν· 2) περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Νόμου περὶ συστάσεως σώματος πολιτικῶν Μηχανικῶν· 3) περὶ συνοικισμοῦ τῆς Νέας Κορίνθου· 4) περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 6, 7, 9, 10 καὶ 11 τοῦ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων Νόμου.

§83Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριε Πρόεδρε, ἀπεφάσισεν, ὥστε πάντα τὰ Νομοσχέδια νὰ παραπέμπωνται εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ Νόμου, περὶ καταστροφῆς τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὅπως καὶ ἡ ἑτέρα, ἥτις εἶναι κατόπιν περὶ τροποποιήσεως ἑτέρου ἄρθρου τοῦ αὐτοῦ εἶναι σπουδαία. Ὁ Νόμος εἶναι ὁ μόνος Νόμος περὶ προσόντων, ὁ ὁποῖος μετὰ 40 ἔτη κατωρθώθη νὰ γείνῃ, ἤδη δὲ καταστρέφεται εἰς τὰς κυριωτέρας βάσεις αὐτοῦ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε ν’ ἀποσταλῇ ἡ πρότασις αὕτη εἰς τὴν ἐπιτροπήν· σήμερον δὲ, ὅτε εἰσηρχόμην ἐνταῦθα, μοὶ ἐδόθη μία ἔκθεσις δῆθεν ἐπιτροπῆς, ἥτις προτείνει τὴν παραδοχήν· ἀλλὰ ἐπιτροπὴ δὲν ὑπάρχει, διότι τρία μόνον μέλη ἐν τῇ ἐκθέσει ὑπάρχουσιν, ὁ κ. Φλέσας ὡς Πρόεδρος, ἐπιφυλακτικός, ὁ κ. Παπακυριακόπουλος, ἐπιφυλακτικός, καὶ ὁ εἰσηγητής· ὥστε ἔκθεσις ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίου Νόμου δὲν ὑπάρχει. Εἶναι δὲ λίαν ἄτοπον, ὅταν πρόκηται νὰ καταστραφῇ Νόμος, νὰ ἔρχηται ἔκθεσις μὲ δύω μόνον ὑπογραφὰς, καὶ ἐπὶ ταύτης ἡ Βουλὴ στηριζομένη νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν. Προτείνω λοιπὸν νὰ διαγραφῇ τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπὸ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ ἀποσταλῇ ἐκ νέου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ ἐργασθῇ σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ μᾶς φέρῃ δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν.

§84ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.). Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη, διότι διὰ τῆς περὶ ἧς πρόκειται προτάσεως τροποποιοῦνται σπουδαίως αἱ βάσεις τοῦ Νόμου, ὅστις μόλις ἤρχισε νὰ λειτουργῇ πρὸ δύω ἐτῶν, καὶ κατ’ αὐτοῦ παράπονα δὲν ἠγέρθησαν· τοὐναντίον δὲ μάλιστα πολὺ ἐπεθύμησαν νὰ ἔλθῃ Νόμος περὶ προσόντων καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων. Καλὸν λοιπὸν εἶναι, πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, νὰ παραπεμφθῇ ἡ πρότασις αὕτη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκ νέου, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐργασθῇ σπουδαίως καὶ φέρῃ σπουδαίας παρατηρήσεις.

§85ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐργάζονται τὰ μέλη.

§86ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ τεθῇ προθεσμία.

§87Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ἀπόῤῥοια ἐργασίας 10 ἐτῶν· δὲν τὸν ἐπαρουσίασα δὲ ἐγώ. Ἐπὶ 10 ἔτη εἰργάσθησαν ἐπιτροπαὶ πρὸς καταρτισμὸν αὐτοῦ, καὶ ἐν τούτοις ἔρχονται σήμερον μὲ μίαν γραμμὴν νὰ τὸν καταστρέψωσι, διὰ νὰ ἐπαναφέρωσι τὰ εἰωθότα. Ὁ θεὸς νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν νομομανίαν, διότι αὐτὴ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ μᾶς καταστρέψῃ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθὼς βλέπω, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§89ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λίαν κατεπεῖγον καὶ σπουδαῖον.

§90ΡΟΥΦΟΣ. Ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ἐὰν αὕτη δὲν συνέλθῃ ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου, ἡ Βουλὴ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν, ὥστε νὰ θέσωμεν μίαν προθεσμίαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§91ΤΙΝΕΣ. Δέκα ἡμερῶν.

§92ΕΤΕΡΟΙ. Πέντε.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ δοθῇ προθεσμία δέκα ἡμερῶν;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἁλαταποθηκαρίων καὶ ἐκδικάσεως τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν εἰσαγωγὴν ξένου ἅλατος.

§96ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχομεν μίαν ἔκθεσιν μὲ δύω σειράς, πρέπει δὲ ὁ εἰσηγητὴς νὰ εἴπῃ τοὺς λόγους.

§97ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παρετήρησεν, ὅτι εἶναι ὠφέλιμον καὶ συμφέρον.

§98ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ Νομοσχέδια συζητοῦνται κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα. Ἐὰν ἔχῃ τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῆς ἀρχῆς, ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀντιῤῥήσεις του, εἰς τὰς ὁποίας νὰ ἀπαντήσῃ ὁ Ὑπουργός. Ἐὰν ἔχῃ δὲ ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα ἀντιῤῥήσεις, ἐπίσης ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ὑποβάλῃ τὰς παρατηρήσεις του, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ὀφείλει ν’ ἀπαντήσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Ἐκ τῶν προτέρων ποίαν ἀνάπτυξιν νὰ κάμωμεν, ὅταν δὲν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ἀντίῤῥησίν τινα;

§99ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κατὰ τὸ 1873 ἤμην εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης καὶ ἔφερα ἔκθεσιν συνοπτικήν· ὁλόκληρος τότε ἡ Βουλὴ μὲ ὑπεχρέωσε νὰ ἀναλύσω τὴν ὅλην σύμβασιν κατ’ ἄρθρον, καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ πράξωμεν τοῦτο τὰ μέλη καὶ τῶν δύω ἐπιτροπῶν, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐπῆλθε γενικὴ συζήτησις, ἥτις διήρκεσε δέκα ὅλας ἡμέρας. Λοιπὸν δὲν εἶναι καλὸν τὰ Νομοσχέδια νὰ φέρωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Τώρα δὲ λέγω τοῦτο, διότι ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον διεθέσαμεν τὰ ἅλατα τῆς Λευκάδος. Πῶς λοιπὸν τώρα ἐρχόμεθα νὰ μετατρέψωμεν τὰ κείμενα ἄνευ δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως; πῶς θέλετε νὰ δώσωμεν ψῆφον, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν;

§100ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του τὸ συζητούμενον Νομοσχέδιον, διότι δὲν πρόκειται νὰ τροποποιήσωμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον περὶ ἁλάτων Λευκάδος, τοῦ ὁποίου φαίνεται τόσον ζηλότυπος. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου καθιεροῦμεν γενικὰς διατάξεις περὶ χρηματικῆς ἐγγυήσεως, περὶ ἐκδικάσεως τῶν λαθρεμπορίων τοῦ ἅλατος, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, καὶ περὶ ἄλλων τοιούτων παραπλησίων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον.)

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης γενομένης τὴν 28 Ἀπριλίου π. ἔτους συμβάσεως. Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ μηνιαίας ἐπιχορηγήσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μεταλλείων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει παρατηρήσεις τινάς. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς.)

§102ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Φρονῶ, ὅτι τοιαῦτα Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα τείνουν εἰς ἐπαύξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῆς πατρίδος δὲν εἶναι κατάλληλα. Σήμερον ἤθελε προτείνει τις μάλιστα καὶ ἐπὶ τῶν ὑφισταμένων μισθοδοσιῶν νὰ γείνῃ περικοπὴ, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸν χείμαῤῥον, ὅστις τείνει νὰ πνίξῃ τὴν πατρίδα μας καὶ νὰ τὴν ῥίψῃ εἰς τὸ βάραθρον τῶν χρεωκοπίας. Εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς τὴν χειροτέραν κατάστασιν, νὰ ἐρχώμεθα νὰ ψιφίζωμεν βοηθήματα, ὅπως πρὸ ὀλίγου, ἤδη δὲ τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ παραδεχώμεθα καὶ αὔξησιν μισθοδοσίας, ἐνῷ ἔπρεπε ν’ ἀποκόψωμεν 5 καὶ 10 τοῖς ἑκατὸν, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, καὶ ὀφείλομεν νὰ μὴ ἐπαναλάβωμεν τὰς μισθοδοσίας. Δὲν βλέπω δὲ οὔτε ἐν τῇ δικαιολογητικῇ ἐκθέσει τὸν λόγον, ὅστις δικαιολογεῖ τὴν ἐπαύξησιν, οὔτε τὰ βάρη τοῦ κ. ἐπιθεωρητοῦ εἶναι ἐπαισθητότερα ἤδη ἢ πρὸ ἑνὸς ἔτους. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὰ τοιαῦτα Νομοσχέδια ὀφείλομεν νὰ τ’ ἀφήσωμεν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προοιωνίζονται οἰκονομικὴν κατάστασιν βελτίονα διὰ τὸ μέλλον.

§103ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ νέας δαπάνης, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Τροιζηνίας. Τὸ ἐπιμίσθιον αὐτὸ χορηγεῖται πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς τὸν διευθύνοντα τὸ τμῆμα τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυκτῶν κ. Βουγιούκαν, ὅστις διὰ τὴν εἰδικότητα αὐτοῦ παρεκλήθη νὰ ἀναδεχθῇ τὴν διεύθυνσιν τοῦ τμήματος, καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ τὸ τμῆμα διευθύνει λίαν ἐπιτυχῶς, ἀλλ’ ἀνετέθη εἰς αὐτὸν καὶ ἡ διεύθυνσις τοῦ Σφραγιστηρίου, ἐνῷ ἄνευ τῆς διευθύνσεως αὐτοῦ, θὰ ἤμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διορίσωμεν ἰδιαίτερον Διευθυντὴν τοῦ Σφραγιστηρίου μὲ μισθοδοσίαν τοὐλάχιστον 300 δραχμῶν· ἐπίσης ἰδιαίτερον Τμηματάρχην διὰ τὴν διεύθυνσιν τοῦ τμήματος τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυκτῶν, καὶ τοῦτον μὲ μισθοδοσίαν 400 δραχμῶν. Ἑπομένως ἠθέλαμεν ἔχει δύο ὑπαλλήλους μὲ μισθοδοσίαν 720 δραχμῶν, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ὁ μὲν θὰ ἦναι Τμηματάρχης πρώτης, ὁ δὲ δευτέρας τάξεως. Ἐπειδὴ διὰ τὰς δύω ταύτας ὑπηρεσίας ὁ κ. Βουγιούκας λαμβάνει τὸν μισθὸν τοῦ Στρατιωτικοῦ βαθμοῦ του, ὃν θὰ ἐλάμβανε, καὶ ἂν δὲν εἶχε τὴν διεύθυνσιν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν, διὰ τοῦτο χορηγοῦμεν εἰς αὐτὸν ὡς ἐπιμίσθιον μόνον 100 δραχμάς. Νομίζω, ὅτι κατόπιν αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων θέλει πεισθῇ καὶ ὁ κ. Δουζίνας καὶ ἡ Βουλή, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνει ὡς οἰκονομίαν χρηματικὴν, εἶναι μᾶλλον ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου· διότι, ἐὰν ἀπομακρυνθῇ ὁ κ. Βουγιούκας, θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ διορίσωμεν πολιτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ εἰς τὸ ἓν τμῆμα καὶ εἰς τὸ ἕτερον, καὶ ἴσως ἀκαταλλήλους, θὰ ἐπιβαρύνωμεν δὲ τὸ δημόσιον μὲ 720 δραχ. κατὰ μῆνα, ἐνῷ διὰ τοῦ διορισμοῦ τοῦ κ. Μπουγιούκα, ὅστις εἶναι στρατιωτικὸς καὶ εἰδικὸς καὶ ὁ μᾶλλον κατάλληλος, ἐπιβαρύνομεν τὸ δημόσιον μόνον μὲ δραχμὰς 100.

§104ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τί θὰ κάμῃ, ἐὰν ἀπομακρυνθῇ, ἀφοῦ εἶναι 15 ἀντισυνταγματάρχαι;

§105ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι ὁ κ. Μπουγιούκας παρεκλήθη νὰ μένῃ εἰς τὴν διεύθυνσιν καὶ τοῦ τμήματος τῶν μεταλλείων καὶ τοῦ Σφραγιστηρίου. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Μπουγιούκας θελήσῃ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, αὐτὸς μὲν δὲν θὰ ἔχῃ νὰ χάσῃ τίποτε, διότι θὰ λαμβάνῃ τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ του, ἡμεῖς ὅμως θὰ ἤμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διορίσωμεν τμηματάρχην τοῦ τμήματος τῶν μεταλλείων μὲ 400 δραχμὰς καὶ διευθυντὴν τοῦ σφραγιστηρίου μὲ 320 τοὐλάχιστον, καὶ οὕτω θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμὸν μὲ 720 δραχμὰς τὸν μῆνα, ἐνῷ δίδοντες τὸ ἐπιμίσθιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο ἀνέκαθεν, ἤδη δὲ νομοθετεῖται σύμφωνα μὲ τὴν ἀπαίτησιν τῆς Βουλῆς τοῦ νὰ ἦναι νομοθετημέναι πᾶσαι αἱ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμέναι δαπάναι, οὐχὶ μόνον δὲν ἐπιβαρύνετε τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ τοὐναντίον οἰκονομίαν φέρετε εἰς αὐτόν. Εἰς τὸν κ. Βουγιούκαν, ὡς σᾶς εἶπον, ἐδίδετο πρὸ χρόνων αὐτὸ τὸ εὐτελὲς ἐπιμίσθιον, ἤδη δὲ τὸ νομιμοποιοῦμεν κατὰ τὴν ἀπαίτησιν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲν παραδεχθῆτε τὸ ἐπιμίσθιον, θὰ τὸ θεωρήσῃ ὁ κ. Βουγιούκας ὡς ἠθικὴν προσβολὴν, καὶ θὰ ἀποσυρθῇ· τότε δὲ θὰ ἐπιβαρύνητε τὸν προϋπολογισμὸν μὲ ποσὸν οὐχὶ εὐκαταφρόνητον.

§106ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἰς πάντα ἐπιθεωρητὴν κατὰ τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ δίδηται ἐπιμίσθιον.

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ νῦν Ἐπιθεωρητοῦ τῶν Μεταλλείων, ὅστις εἶναι ὁ στρατιωτικὸς Βουγιούκας, διευθύνων τὸ τμῆμα τῶν ὀρυκτῶν καὶ μεταλλείων καὶ τὸ Σφραγιστήριον.

§108ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἄλλοτε τὸ Σφραγιστήριον τὸ διηύθυνεν ὁ διευθυντὴς τοῦ τυπογραφείου· ὥστε ποτὲ δὲν ὑπῆρχον δύο ὑπάλληλοι.

§109ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι θὰ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις τοῦ Σφραγιστηρίου εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ τυπογραφείου, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ, διὰ τὴν μεγάλην ἔκτασιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ τυπογραφείου, πάλιν ἔχετε ἀνάγκην διευθυντοῦ τοῦ τμήματος τῶν μεταλλείων, καὶ θὰ δώσητε 400 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§110ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐγνώριζον, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῶν μεταλλείων εἶναι ὁ ἀξιότιμος ἀξιωματικὸς κ. Βουγιούκας· ἐλυπήθην ὅμως ὅταν ἤκουσα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λέγῃ, ὅτι ὁ κ. Βουγιούκας δι’ ἓν εὐτελὲς ἐπίδομα 50 ἴσως δραχμῶν, θὰ ἀποχωρήσῃ τῆς ὑπηρεσίας. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν μέρος, δὲν εἶναι μόνον τὸ Νομοσχέδιον, εἶναι μία ὁλόκληρος σειρὰ νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀντικείμενον τὴν ἐπαύξησιν τῶν δαπανῶν.

§111ΣΤΑΪΚΟΣ. Μὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τώρα.

§112ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν ὡδηγήθη ὑπὸ πνεύματος οἰκονομίας, ἀλλὰ τῆς καλῆς ἐννοουμένης οἰκονομίας. Πρῶτον ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι πρὸ πολλοῦ ἀναγράφονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπέκτησαν δικαιώματα οἱ ὑπάλληλοι, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ νομιμοποιηθῶσιν. Εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὑπάγεται τὸ παρὸν Νομοσχέδιον. Ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος πρὸ πολλοῦ ἐξακολουθεῖ νὰ λαμβάνῃ αὐτὸ τὸ ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν γλίσχρον ἀπέναντι τῶν ὑπηρεσιῶν του, διότι ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ εἶδος τῆς ὑπηρεσίας, ὄχι μόνον ἀναγκάζεται νὰ ὑποβάλληται εἰς ἐκτάκτους δαπάνας, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὀλίγου ἢ πολλοῦ ζήλου τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἡ μικρὰ ἢ ἡ μεγάλη ὠφέλεια τοῦ Δημοσίου. Τὰ ἄλλα Νομοσχέδια ἐπίσης θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τὰ ἐξετίμησεν ἀναλόγως τῆς ἀξίας των καὶ τῶν περιστάσεων· π. χ. εἴχομεν νομοσχέδιον περὶ προσθήκης ἑνὸς γραμματέως εἰς τὴν Ἐφορίαν Ἀττικῆς. Βεβαίως εἶναι προσθήκη δαπάνης. Ἀλλὰ ἐσκέφθημεν, ὅτι ἡ προσθήκη τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ προστατεύῃ τὰ δημόσια κτήματα καὶ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα ἁρπάζονται, εἶναι μικρὰ ἀπέναντι τῆς ὠφελείας. Οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντιῤῥήσεις, παρακαλῶ, νὰ ζητῶσιν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἐξηγήσεις περὶ τῆς ὠφελείας τῶν Νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα αὕτη ἐνέκρινεν.

§113ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ νομοσχεδίου ὑποτίθεται, ὅτι πρόκειται νὰ δοθοῦν ἐπιμίσθια εἰς πᾶσαν περίστασιν. Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ «ὁ ἐπιθεωρητής, ὁ ἔχων βαθμὸν στρατιωτικόν, λαμβάνει, ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ, καὶ ἐπιμίσθιον δραχμῶν 100.»

§114ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος.

§115Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀσύμφορος ἡ πρότασις, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ δίδηται ἐπιμίσθιον εἰς τὸν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν διευθύνοντα τὸ τμῆμα τῶν ὀρυκτῶν. Δυστυχῶς ἐπεκράτησεν ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἡ κακὴ ἕξις τῶν Ὑπουργῶν νὰ χορηγῶσιν ἐπιμίσθια ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κοινοβουλίου. Αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὁ Διευθύνων τὸ τμῆμα τῶν μεταλλείων εἰσῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ, σήμερον δὲ διὰ τοῦ χρόνου καὶ ἐκτελῶν διαρκῶς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, εἶναι ἀντισυνταγματάρχης· ἡ διαφορὰ δὲ τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ ὑπερβαίνει σήμερον κατὰ 250 δραχμάς. Καὶ ἐνόουν τότε, καὶ τότε μόνον, ὅταν ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς εἶχεν 180 δρ. κατὰ μῆνα, ἴσως ἠδύνατο νὰ χορηγῇ τὸ ἐν λόγῳ ἐπιμίσθιον τὸ δημόσιον. Ἀλλ’ ὅταν σήμερον ἔχῃ 480 δρ. νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πολυτέλεια πλέον, εἶναι σπατάλη, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ὅριον. Τί θὰ συμβῇ, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν τὴν διοίκησιν αὐτήν; Αἱ θέσεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον κατέχονται ἀπὸ ὑπολοχαγούς, εἰς τὸ μέλλον θὰ κατέχωνται ἀπὸ στρατάρχας, ἐπὶ ζημίᾳ πάντοτε τῶν δημοσίων συμφερόντων καὶ τῆς ἠθικῆς τοῦ τόπου. Φρονῶ δὲ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει δίκαιον νὰ ἐξομοιώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἐκτελεῖ ὁ ἔντιμος αὐτὸς στρατιωτικός, μὲ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐκτελεῖ εἰς τὸ Σῶμά του, διότι μόνη ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ στρατιωτικὸς διατελεῖ ἀενάως εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι βάρος δυσβάστακτον· ὅταν δὲ ὁ στρατιωτικὸς ἔχῃ ἐξησφαλισμένην τὴν διαμονὴν, εἶναι εἰς κρείττονα θέσιν παντὸς συναδέλφου του. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, καὶ διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν παραμονὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ μὲ τοιοῦτον ἔλλειμμα, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ κοινοβούλιον νὰ δεχθῇ τοιαύτας προτάσεις, ἀντιβαινούσας εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους περὶ οἰκονομιῶν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§117ΤΙΝΕΣ. Δὲν παρεδέχθη. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Ἐγείρονται πολλοί.)

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον δὲν ἔχει ἀμφιβολίαν, ἀλλ’ ἀφοῦ θέλετε ὀνομαστικὴν κλῆσιν, θὰ προβῶμεν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουν Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν Ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία, εἶτα δὲ ἡ διαλογή.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 115· 62 εἶπον Ναὶ 53 Ὄχι. Ἑπομένως ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτή. Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τὸ σύνολον δι’ εἰδικῆς ψηφοφορίας.

§120ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7.