1880.01.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 62

τῆς 31 Ἰανουαρίου 1880.

(Πέμπτη.)

Ὥρᾳ 2¼ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ζηνόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 96 τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν Νόμου. Οἱ βουλευταὶ Ὀλυμπίας κ.κ. Ζαρειφόπουλος καὶ Λαμπρούλιας ὑποβάλλουν πρότασιν Νόμου περὶ μεταβολῆς τῆς διατάξεως Νόμου τινὸς, ἀφορῶντος τὴν προκυμαίαν Κατακώλου. Τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἀποθανόντος Γερασίμου Λιβαδᾶ ἐξαιτοῦνται περίθαλψιν. Θὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ των εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ Συμβολαιογράφος Ἄσου τῆς Σάμης Γεράσιμος Πατρίκιος ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν ἀποδοχῶν τῶν Συμβολαιογράφων. Θὰ παραπεμφθῇ αὕτη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης, ὅπου ὑπάρχει ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον περὶ τούτου. Ἡ Φλώρα χήρα Δημ. Βρατσάνου ζητεῖ σύνταξιν. Θὰ σταλῇ ἡ αἴτησίς της εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καλλιγᾶ περὶ τυποκλοπίας κλπ. Θὰ τυπωθῇ.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἀτμοπλοϊκῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου.

§3ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὴν Βουλὴν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ ὑποτροφιῶν, ἐκ μέρους βουλευτῶν, καὶ περὶ τῆς σκοπιμοτέρας καὶ ὠφελιμωτέρας διαθέσεως τῶν κληροδοτημάτων. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι ὡς βάσις εἰς τὰς σκέψεις καὶ εἰς τὰς ἀποφάσεις ἡμῶν περὶ τούτου, πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ἡ βούλησις τῶν διαθετῶν, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι συμφέρον νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἀντίγραφα τῶν διαθηκῶν· αἱ διαθῆκαι δὲ αὗται νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς, διότι, ἔχοντες αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν, θὰ προβῶμεν εἰς ἀποφάσεις νομιμωτέρας καὶ πρακτικωτέρας. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τὴν πρότασίν μου.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§5ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§6ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μόνον δὲν χρησιμεύουν· πρέπει ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος νὰ λάβῃ γνῶσιν, καὶ οἱ πάντες, διότι, ἐπαναλαμβάνω, πρωτίστως πρέπει νὰ γνωρίζωμεν καὶ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰς διατάξεις τῶν μεγάλων εὐεργετῶν τοῦ Ἔθνους.

§7ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀντίγραφα τῶν διαθηκῶν, καθὼς καὶ οἱ λογαριασμοὶ τῶν κληροδοτημάτων, κατετέθησαν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Ἡ Βουλὴ βεβαίως θὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῶσι.

§8ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶμαι σύμφωνος.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ πρὶν τελειώσῃ τὴν ἐργασίαν της ἡ ἐπιτροπὴ θὰ τυπωθῶσι;

§10ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἡ τύπωσις, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐργάζηται.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐχορήγησεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὀκτὼ ἡμέρας, διὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ περὶ τούτου Νομοσχέδιον. Ἐννοεῖ ἡ Βουλὴ νὰ γείνῃ ἄλλη ἀναβολὴ, διὰ νὰ τυπωθῶσιν αὐτά;

§12ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· ἡ τύπωσις δύναται νὰ γείνῃ.

§13ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἤκουσα, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐσχηματίσθη ἐπιτροπὴ, ἵνα ὑποβάλῃ Νομοσχέδιον περὶ τῆς διαθέσεως τῶν κληροδοτημάτων.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐσχηματίσθη ἐπιτροπὴ, ἀλλὰ τὸ Νομοσχέδιόν σας καί τινες ἄλλαι προτάσεις ἐστάλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἥτις νὰ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμά της.

§15ΣΑΡΑΒΑΣ. Τότε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν καὶ τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§16ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὑπεβλήθη, κύριε Σαράβα, τὸ Νομοσχέδιον καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν.

§17Δ. Ν. ΚΑΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἶναι ἀναγκαῖον, κ. Πρόεδρε, νὰ γνωρίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν θέλησιν τῶν διαθετῶν, καὶ ἐξ αὐτῆς θὰ ὁδηγηθῇ τί θὰ πράξῃ. Ὅταν ἔλθουν τῶν διαθηκῶν τὰ ἀντίγραφα ἐδῶ, τότε θὰ φωτισθῇ ἡ Βουλὴ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, κύριε Καλλιφρονᾶ, ὅτι αὐτὰ ὑπεβλήθησαν καὶ θὰ τυπωθῶσι.

§19Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ κατάστασις καὶ δημοσίευσις τῶν διαθηκῶν ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων προσδιορίζονται κληροδοτήματα, εἶναι ἀναπόφευκτος, διότι θὰ βεβαιωθῶμεν πόσα διέθεσαν αὐτοὶ εἰς τὸ ἔθνος, καὶ ποῦ ἐδαπανήθησαν αὐτὰ τὰ χρήματα, διότι μὴ νομίζετε, ὅτι τὰ κληροδοτήματα εἶναι ὅπως τινὲς πιστεύουσιν, ὅτι τὰ κληροδοτήματα συνίστανται εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρουσιν· ὑπάρχουσι περιουσίαι καὶ ἐκτὸς τοῦ Κράτους, ἃς διαχειρίζονται οἱ ἐκτελεσταὶ τῶν διαθηκῶν, καὶ δὲν κατεβλήθη ἡ προσήκουσα προσοχὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν καὶ βεβαίωσιν αὐτῶν τῶν κληροδοτημάτων. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅλαι αἱ διαθῆκαι.

§20ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἀντιτείνει κανείς.

§21Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τοῦ μακαρίτου Βαρβάκη δὲν εἶναι μία διαθήκη, ἀλλὰ δύω.

§22ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.) Κατετέθησαν ὅλαι αἱ διαθῆκαι, ὡς σᾶς εἶπον, εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετούσης ἔχει τὸν λόγον.

§24ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ πρῴην τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ μὲ πληροφορήσῃ περὶ τῆς φράσεως τὴν ὁποίαν ἡ ἐφημερὶς «Πρωΐα» φέρει εἰς τὰς στήλας αὐτῆς, ὡς δῆθεν λεχθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσα ἐπὶ τῆς χθεσινῆς συζητήσεως ἐγὼ εἶπον. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἀντελήφθην τὴν φράσιν αὐτὴν, οὔτε ἐπίστευσα, οὔτε πιστεύω, ὅτι δύναται νὰ ἐξέλθῃ τῶν χειλέων κοινοβουλευτικοῦ ἀνδρὸς, Ὑπουργοῦ τοῦ Κράτους, καὶ πρὸ παντὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἡ φράσις αὕτη! Ἡ φράσις εἶναι ἡ ἑξῆς· «Ἐὰν ὁ Ἀργύριος Ἀλεξάκης κατεχράσθη τελευταῖον ... Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν, διότι συνήθως αἱ ἐφημερίδες αὐταὶ φέρονται εἰς τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον, καὶ φράσεις περιεχόμεναι εἰς τὰς ἐφημερίδος ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικά. Θεωρῶ δὲ, ὅτι τὰ πρακτικὰ τοῦ Κοινοβουλίου τῆς Ἑλλάδος πρέπει νὰ φέρωσιν ὅ,τι ἀξιοπρεπῶς καὶ πρεπόντως λέγεται. Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ δώσῃ μίαν διασάφησιν.

§25ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.) Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ ἐπεξηγήσω ὅ,τι εἶπον. Μεταξὺ τῶν φρονημάτων τῶν ἀνθρώπων ὑπάρχει ταυτότης, ὑπάρχει καὶ διαφορά· μεταξὺ λοιπὸν τῶν φρονημάτων μου καὶ τῆς πολιτείας μου, καὶ τῶν φρονημάτων καὶ τῆς πολιτείας ἄλλων, ὑπάρχει διαφορὰ, καὶ ἡ διαφορὰ αὕτη ἀπεδείχθη προχθὲς ἔτι· αἱ κρίσεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερον, καὶ ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξέφερον, ἦσαν ἐντελῶς διάφοροι ἐκείνης, ἣν ἐξέφερεν ὁ προαγορεύσας, τῆς κρίσεως, ἣν αὐτὸς σᾶς ἀνεκοίνωσε προχθὲς ἔτι.

§26ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§27ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Χθὲς, κύριοι, ἔλαβον ἓν τηλεγράφημα, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ ἀνακοινώσω. Ἐγένετο κατάχρησις τῆς ἐξουσίας τῆς μεταβατικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ καταδίωξις τῆς ζωοκλοπῆς· θέλετε ἰδεῖ ποῦ θὰ ἀπολήξῃ ὁ λόγος μου. Ἰδοὺ τὸ τηλεγράφημα τί λέγει. «Πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν.... Λοχίας, κατ’ εἰσήγησιν Δημάρχου, ἐβασάνισε τοὺς υἱούς μου καὶ ἐμὲ, καὶ εἶμαι ἡμιθανὴς κλπ.» Βλέπετε, ὅτι ἐκτὸς τῆς δημοσίου διοικήσεως ὑπάρχει ἡ τοπικὴ διοίκησις, καὶ πολὺ ἰσχυροτέρα εἰς κάκωσιν. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ παραπονεθῶ οὔτε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε κατὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, πολλῷ δ’ ἧττον κατὰ τοῦ λοχίου αὐτοῦ, ὅστις ἐβασάνισε τοὺς ἀνθρώπους. Τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν λυμαίνεται φοβερὰ ζωοκλοπὴ, καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἡ πρωτίστη ἀνάγκη εἶναι ἡ ἐξάλειψις τῆς ζωοκλοπῆς. Κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ πρὸ ἀκόμη, εἰς τὰ 1875, ἡ ἀπαίτησις αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας δὲν εἶναι ἄλλη παρὰ νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ ζωοκλοπή. Ὑποφέρει δὲ ἡ ἐπαρχία αὕτη ἐξ αὐτῆς περισσότερον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, διότι εἶναι παρὰ τὴν Πελοπόννησον, καὶ ἡ ζωοκλοπὴ αὕτη δὲν γίνεται τυχαίως πως, ἀλλὰ πρὸς ἐμπόριον· μεταβιβάζονται τὰ ζῶα πέραν, καὶ ἐκεῖ πωλοῦνται, καὶ ἀγοράζονται, καὶ σφάζονται. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ παράπονον τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς ἦτο τοῦτο· καὶ μεταξὺ τῶν ἀπαιτήσεων καὶ ἐμοῦ καὶ ἄλλων Βουλευτῶν ἦτο νὰ σταλῇ ὁ αὐστηρότερος διοικητὴς τοῦ μεταβατικοῦ πρὸς καταδίωξιν τῆς ζωοκλοπῆς. Τώρα ὑπάρχει κατακραυγὴ καὶ ἐκ τῆς μιᾶς μερίδος καὶ ἐκ τῆς ἄλλης. Δὲν διατυπόνω λοιπὸν καμμίαν πρότασιν, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ αὔριον, εἰ δυνατὸν, ἡμέραν, ἵνα τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ συζητηθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ὁ νόμος περὶ ζωοκλοπῆς· πιστεύω δὲ, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, τὸ θεωρῶ ἀναγκαιότατον.

§29ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Καὶ νὰ ἐνασχοληθῇ ἡ Βουλὴ κυρίως περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὑπ’ ἀριθ. 18. Ἐννοεῖ ἡ Βουλὴ νὰ προταχθῇ;

§31ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32Α. ΡΟΥΚΗΣ. Μὲ τὴν σειράν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἔλθῃ.

§33ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἡμεῖς νὰ κατατριβώμεθα μὲ τὰς ἐπερωτήσεις, καὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ καταστρέφωνται ἀπὸ τὴν ζωοκλοπὴν, εἶναι ἐντροπή. Κύριε Πρόεδρε, νὰ προτιμηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§34ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Πρέπει ἡ Βουλὴ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου τῆς ζωοκλοπῆς, διότι αὕτη ἔλαβε πολὺ διαφορετικὸν χαρακτῆρα καὶ κατήντησε νὰ ἦναι τὸ πρῶτον στάδιον τῆς λῃστείας, τὸ δὲ ἔθνος πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα, μήπως ἡ ζωοκλοπὴ ἀναβιβασθῇ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, διότι αἱ ζωοκλοπαὶ σήμερον δὲν εἶναι ἁπλαῖ ζωοκλοπαὶ, ἐνεργοῦνται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἵτινες ἐπιτίθενται τὴν νύκτα πεντήκοντα ἢ καὶ πλείονες, γίνονται φόνοι καὶ κλοπαὶ ποιμνίων ὁλοκλήρων. Διὰ τοῦτο ἡ περίστασις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ Βουλευτὴς Ναυπακτίας, εἶναι σπουδαιοτάτη, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος νὰ προβῇ, καὶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ζωοκλοπῆς.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται, κύριοι, ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ παρατηρῶ, ὅτι ὑποστηρίζεται ὑπὸ 15. Θὰ ζητήσω λοιπὸν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ τεθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τῆς αὔριον τὸ περὶ ζωοκλοπῆς, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μετοχικοῦ ταμείου τῶν Βουλευτῶν.

§37ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε· τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§39ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἐπιτροπὴ, κύριοι, πολυμελὴς τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐν ὀνόματι τῶν συναδέλφων αὐτῶν, μὲ παρεκάλεσε νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκφράζουσι τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτῶν πρὸς τοὺς ἀγορεύσαντας περὶ τῆς καταργήσεως τῶν ὑποτροφιῶν, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς δικαιοτέρας ἀπονομῆς αὐτῶν εἰς τὸ μέλλον. Καταθέτων τὴν ἀναφορὰν, ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Μεσσηνέζη.

§41ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. ὑπουργός.

§42ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν νομίζετε καλὸν, κύριε πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Αἰγίου νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του;

§43ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπερώτησίς μου εἶναι ἀρκούντως ἀνεπτυγμένη, καὶ παρακαλῶ νὰ δοθῇ ἀπάντησις ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Ὁ κ. Δηλιγιάννης ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναβαίνει τὸ βῆμα.)

§44ΡΟΥΦΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κύριε ὑπουργὲ, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν;

§45ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§46ΡΟΥΦΟΣ. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, κύριοι, θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ θ’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· θὰ γείνῃ δὲ, πιστεύω, μακρὰ καὶ παρατεταμένη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἥτις εἶναι ἡ πολιτικὴ συζήτησις, εἰς ἣν ὑπόκεινται ὅλαι αἱ κυβερνήσεις καὶ τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦσιν ὅλα τὰ κοινοβούλια· ἐν δὲ τῇ συζητήσει αὐτῇ θὰ ἀναπτυχθῇ καὶ τὸ ζήτημα τὸ ἐξωτερικὸν καθὼς καὶ τὸ ἐσωτερικὸν περὶ τῶν οἰκονομιῶν καὶ περὶ τῆς διοικήσεως. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην βεβαίως θὰ συζητηθῇ καὶ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε δι’ ἐπερωτήσεως ὁ κ. Μεσσηνέζης. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Μεσσηνέζην καὶ τὴν κυβέρνησιν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὅλα μαζὺ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην. Πιστεύω δὲ, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν θὰ βραδύνῃ, διότι καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλει ὑποβάλει τὴν ἔκθεσίν της τὸ Σάββατον, τὴν δὲ προσεχῆ Δευτέραν θ’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§47ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§48ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἐνόησα, κ. πρόεδρε, νὰ προκαλέσω πολιτικὸν ζήτημα, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον· ἐνόησα μόνον καὶ μόνον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἡ κυβέρνησις περὶ τῆς στάσεως εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα, ὅπως τὸ κοινοβούλιον ὁδηγηθῇ εἰς τὰς σκέψεις του ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται καθ’ ἑκάστην· ἑπομένως ἐπιμένω, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπαντήσῃ. (Ὁ κ. Δηληγιάννης καταβαίνει τοῦ βήματος.)

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ὁ κ. Μεσσηνέζης ἐπιμένει ν’ ἀπαντήσητε· δὲν ἠκούσατε καλῶς.—Δὲν ἔχει οὕτω, κ. Μεσσηνέζη;

§50ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μάλιστα· ἐπιμένω ὁ κ. ὑπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ.

§51Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.) Ὡς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγίου εὐηρεστήθη νὰ διατυπώσῃ πρὸ μικροῦ τὴν ἐπερώτησιν αὐτοῦ, ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν στάσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον τὸ ζήτημα, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πρωτοκόλλου 13. Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ πρωτοκόλλου 13 εἶχε ληφθῆ ὑπὸ τῶν συνταξάντων αὐτὸ ἡ πρόνοια νὰ κανονισθῇ καὶ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν τὸ πρωτόκολλον τοῦτο ἔμελλε νὰ ἐκτελεσθῇ· κατὰ δὲ τὸν τρόπον τὸν διαγραφέντα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ πρωτοκόλλου ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ συνεδρίου, δύο στάδια προσδιωρίζοντο πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ 13 πρωτοκόλλου· τὸ πρῶτον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ γείνῃ ἀπόπειρα πρὸς συνεννόησιν τῶν δύο κρατῶν, ὅπως ἡ ὑπόθεσις τῆς μεταῤῥυθμίσεως τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος κανονισθῇ ὑπ’ αὐτῶν τῇ κοινῇ αὐτῶν συμφωνίᾳ· καὶ τὸ δεύτερον στάδιον, διὰ τοῦ ὁποίου προεβλέπετο ἡ ἐνδεχομένη περίπτωσις, καθ’ ἣν ἡ συνεννόησις τῶν δύο κρατῶν δὲν ἤθελε γείνει δυνατὸν ν’ ἀπολήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα παριστῶν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ 13 πρωτοκόλλου. Ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἑπομένως εὑρίσκετο εἰς εὔκολον θέσιν, διότι δὲν ὤφειλεν εἰμὴ νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ πρωτοκόλλου τὰς κανονιζούσας τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Ἑπομένως ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις διώρισεν ἐπιτρόπους, ἡ δὲ τουρκικὴ διώρισεν ἐπίσης ἑτέρους ἐπιτρόπους, οἵτινες ἐν τῇ πόλει τῆς Πρεβέζης συνελθόντες, ἐπειράθησαν ἐν ὀνόματι τῶν δύο κρατῶν νὰ συμφωνήσωσι πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ῥήτρας τοῦ πρωτοκόλλου 13. Ἀλλ’ ἡ ἀπόπειρα αὕτη τῆς συνεννοήσεως δὲν ἔφθασεν εἰς πέρας, διότι τὰ δύο κράτη δὲν συνεφώνησαν. Ὅθεν οἱ ἐπίτροποι ἀπῆλθον τῆς Πρεβέζης, ἐπραγματοποιήθη δὲ ἡ πρόβλεψις, περὶ τῆς ὁποίας τὸ πρωτόκολλον ἐκανόνισεν, ὅτι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε γείνει δυνατὸν νὰ συμφωνήσωσι τὰ δύο κράτη, τότε ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ μεσολάβησις τῶν δυνάμεων, αἵτινες ὑπέγραψαν τὸ πρωτόκολλον 13 καὶ τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου. Ὅταν ἑπομένως ἐβεβαιώθη ἡ ἀποτυχία τῶν διαπραγματεύσεων τῶν δύο κρατῶν ἐν Πρεβέζῃ, ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις προσέφυγεν εἰς τὰς μεγάλας δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι μνημονεύονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 24 τῆς συνθήκης τοῦ Βερολίνου, καὶ παρέστησεν εἰς αὐτὰς, ὅτι ἐπῆλθεν ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν τὸ ἄρθρον 24 προέβλεψε, καὶ καθ’ ἣν αἱ δυνάμεις ἔδει νὰ ἐνασκήσωσι τὴν μεσολάβησιν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον διὰ τοῦ ἄρθρου 24. Αἱ ὑπογράψασαι τὴν συνθήκην δυνάμεις ἀπήντησαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν, ὅτι, ἐξετάσασαι τὴν αἴτησιν τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, εὗρον αὐτὴν βάσιμον, καὶ ἀποδέχονται τὴν περὶ μεσολαβήσεως αἴτησιν αὐτῆς· προσεκάλεσαν δὲ τὴν Ἑλλάδα νὰ πέμψῃ πληρεξουσίους εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ὡς καὶ τὴν Τουρκίαν νὰ διορίσῃ τοιούτους, καὶ προσδιώρισαν, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον οἱ πληρεξούσιοι οὗτοι τῶν δύο κρατῶν ἤθελον προβῆ εἰς ἀμέσους διαπραγματεύσεις, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν μεγάλων δυνάμεων, τῶν ὑπογραψασῶν τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου, θέλουσιν ἀσκήσει τὴν μεσολάβησίν των. Ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις κρίνασα, ὡς εἰκὸς, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τῶν πληρεξουσίων ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀπετέλει τὴν ἔναρξιν τοῦ δευτέρου σταδίου τῆς μεσολαβήσεως, ἐδήλωσεν εἰς τὰς δυνάμεις, ὅτι, ἀφοῦ αἱ δυνάμεις διέγραψαν ὡς δικονομίαν τῆς ἐνάρξεως τῆς μεσολαβήσεως τὴν ἀποστολὴν τῶν πληρεξουσίων τῶν δύο Κρατῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις θέλει σπεύσει νὰ διορίσῃ αὐτούς. Οὕτω διώρισεν ἀντιπροσώπους, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν εἰς Κωνσταντινούπολιν καὶ ἤρχισαν τὰς ἐργασίας αὐτῶν μετὰ ὀθωμανῶν ἀντιπροσώπων. Ὁ τρόπος οὗτος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐνασκήσεως τῆς μεσολαβήσεως δὲν ἀπέληξε μέχρι τοῦδε εἰς ἀποτέλεσμα, διότι αἱ διαπραγματεύσεις τῶν πληρεξουσίων τῶν δύο κρατῶν δὲν ἔφερον ἔτι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον αἱ μεγάλαι δυνάμεις προῃροῦντο. Ἀφοῦ λοιπὸν καὶ κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο δὲν ἐπετεύχθη ἀποτέλεσμα, ἔμεινεν εἰς τὰς δυνάμεις νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν μεσολάβησιν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον. Καὶ δὲν γνωρίζω μὲν τὶ ἐξ ἐπισήμου ἀνακοινώσεως, ἔχω ὅμως ἀφορμὰς νὰ εἰκάζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀπίθανον κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον νὰ γίνωνται συνεννοήσεις μεταξὺ τῶν μεγάλων δυνάμεων, πρὸς ἐξακολούθησιν τοῦ ἔργου τῆς μεσολαβήσεως.

§52ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εὐχαριστῶ τῷ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργῷ, ἐφ’ οἷς εἶπεν, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ ἐφ’ οἷς ἀπεσιώπησε. Τά τε λεχθέντα δὲ καὶ τὰ μὴ λεχθέντα ἐναργῶς καταδεικνύουσιν, ὅτι ἡ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἡμῶν ζητήματος λύσις, χάριν τῆς ὁποίας εἰς οὐ μικρὰς ὑπεβλήθη ὁ τόπος θυσίας, κεῖται πολὺ μακρὰν, ἵνα μὴ εἴπω ὅτι ἀνέφικτος τυγχάνει οὖσα δι’ ὧν ἐπεδιώχθη μέχρι τοῦδε μέσων, τῆς Υ. Πύλης ἐμμενούσης εἰς τὸ σύστημα τῆς πολιτικῆς τῶν ἀτελευτήτων ὑπεκφυγῶν, ἐφ’ ᾧ διαπρέπουσιν οἱ διπλωμάται αὐτῆς Ὀθωμανοὶ καὶ νεοβυζαντινοί. Τούτου δὲ βεβαιωθέντος, τούτου ἀναμφισβητήτου ὄντος, πᾶσα συζήτησις περὶ τῆς ἐπιβαλλομένης ἐκ τούτου πολιτικῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα σχετικῶς πρὸς τὸ εἰρημένον ζήτημα ἀποβαίνει περιττὴ, διότι οὐδεμία περὶ τοῦ πρακτέου ἐν τοιαύτῃ λυπηρᾷ περιστάσει δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία ἔν τε τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ τῷ τόπῳ. Ἐὰν ἡ ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἀναγγελθεῖσα ἡμῖν μεσολάβησις τῶν ὑπογραψασῶν τὴν Βερολίνειον συνθήκην Δυνάμεων ἀποδειχθῇ ἀνεπαρκὴς πρὸς τὴν δικαίαν τοῦ ζητήματος ἐπίλυσιν, τότε ὁ Γόρδιος δεσμὸς, ὃν κατεμηχανήθη ἡ Ὀθωμανικὴ πολιτικὴ, δέον νὰ κοπῇ, ἄλλως ἡ Ἑλλὰς καταδικάζει αὐτὴ ἑαυτὴν εἰς τὸν ἐκ μαρασμοῦ θάνατον. Τὸ ἔργον τοῦτο, εἴτε εἶναι, εἴτε δὲν εἶναι δυσχερὲς, ἐπιβάλλουσι τότε ἡμῖν καὶ αἱ ὑποχρεώσεις ἡμῶν πρὸς τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Θεσσαλίαν, ἐνοχοποιηθείσας ἀπέναντι τῆς ὀθωμανικῆς ἐξουσίας ἐκ τῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη πολιτείας ἡμῶν, καὶ τὰ μαρτύρια, ἅτινα ὑφίστανται ἤδη αἱ Ἐπαρχίαι αὗται πολυτρόπως μαστιζόμεναι καὶ τὸν κίνδυνον τῆς καταστροφῆς διατρέχουσαι, καὶ ἡ πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον ἄδικος καὶ σχεδὸν περιφρονητικὴ συμπεριφορὰ τῶν ἄλλων ἐν τῇ Ἀνατολῇ χριστιανικῶν λαῶν, καὶ ἡ δεινῶς προσβληθεῖσα ἐθνικὴ ἡμῶν φιλοτιμία, καὶ αὐτὸ τῆς αὐτοσυντηρήσεως τὸ αἴσθημα. Περὶ τούτου ἄρα ἐπικρατεῖ, ἐπαναλαμβάνω, ὁμοφωνία ἔν τε τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ τῷ τόπῳ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀρκεῖ ὅπως, τῆς ἀνάγκης ἐπιστάσης, ἐπιχειρήσωμεν τὸ ἐθνικὸν ἔργον καὶ φέρωμεν αὐτὸ εἰς πέρας. Δέον πρὸς τοῦτο ἵνα ὑπάρξῃ ὁμοφωνία καὶ περὶ τὰ μέσα, δι’ ὧν δύναται νὰ ἐξυπηρετηθῇ καὶ ἀποτελεσματικῶς ἡ τοιαύτη ἐθνικὴ πολιτική. Ἐπὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης τῆς ἐπειγούσης καὶ ἐπιβλητικῆς, θεωρῶ καθῆκόν μου, ἵνα ἐπικαλεσθῶ τὰς σκέψεις τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κοινοῦ. Τὸ ἐθνικὸν ἔργον ἀπαιτεῖ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, καὶ ὅμως ἔχομεν Κυβέρνησιν κλονιζομένην, καὶ βαίνομεν πρὸς τὸν σχηματισμὸν ἀνισχύρου Κυβερνήσεως. Τὸ ἔργον δεῖται μέτρων αὐστηρᾶς οἰκονομίας περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἀποκοπῆς πάσης περιττῆς καὶ μὴ παραγωγικῆς δαπάνης καὶ ὑπαγωγῆς τῆς ὅλης διοικήσεως εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔργου, καὶ ὅμως καθεκάστην ὑποβάλλονται ὑπό τε τῆς συμπολιτεύσεως καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως νομοσχέδια συνεπαγόμενα νέας δαπάνας μὴ συντελεστικὰς εἰς τὸ ἔργον. Τὸ ἔργον δεῖται νέων καὶ γενναίων πόρων, καὶ ὅμως πολλοὶ ὄχι μόνον κατὰ τῆς ἰδέας ταύτης ἀντιτάσσονται, ἀλλὰ καὶ τὴν κατάργησιν τῶν ὑπαρχόντων ἐπιζητοῦσιν. Ἀρκοῦμαι εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἐπιφυλασσόμενος ν’ ἀναπτυχθῶ ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων τῶν ζωτικῶν κατὰ τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησιν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὴν πρώτην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς βοηθήματος εἰς τὴν ἐγγονὴν τοῦ ἀειμνήστου Βαρβάκη καὶ τὰς ἐγγονὰς αὐτῆς. Τὸ ζήτημα εἶναι σύνθετον, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσι δύω κάλπαι.

§54ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑπενθυμίζω εἰς ὑμᾶς τὸ γενόμενον ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας τῆς συντάξεως τοῦ ἀειμνήστου Κανάρη. Εἰς τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο περιελήφθη ἡ χήρα καὶ αἱ ἐγγοναί, καὶ ἐγένετο μία ψηφοφορία.

§55ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πάντοτε, κύριοι, ἤμην ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας· παρατηρῶ δ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅτι δὲν θὰ ἦμαι ἐναντίος εἰς τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἂν πράγματι αὕτη ἡ ἐγγονὴ τοῦ ἀειμνήστου Βαρβάκη, καὶ ἂν αἱ κόραι, περὶ ὧν πρόκειται, ἦναι ἐγγοναὶ ταύτης.

§56ΦΙΛΗΜΩΝ. Μὴ τὰ ἐμπαίζετε αὐτά.

§57ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἁπλῶς ἐρωτῶ ἂν ἦναι συγγενὴς πράγματι τοῦ ἀποβιώσαντος Βαρβάκη, διότι δὲν ἐννοῶ πῶς ὁ μέγας εὐεργέτης τοῦ Ἔθνους, ὁ ὁποῖος ἐφρόντισε διὰ κλάδους ἰδιαιτέρους τῆς ἐπιστήμης, δὲν ἐφρόντισε καὶ περὶ τῶν ἀμέσων αὑτοῦ συγγενῶν, οἵτινες εὑρίσκονται σήμερον ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ. Ἐπειδὴ δὲ θέλω τὰ ἱερὰ αὐτὰ χρήματα νὰ δαπανῶνται ὅπως πρέπει, ὑπέβαλα τὰς σκέψεις μου ταύτας ἄνευ προκαταλήψεώς τινος.

§58ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι, ἡ ἐγγονὴ ἡ ζητοῦσα τὴν σύνταξιν ἀπὸ τὰ χρήματα τοῦ Βαρβάκη εἶναι πράγματι ἐγγονὴ τοῦ Βαρβάκη καὶ σύζυγος τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Μαυρογένη Ψαριανοῦ, παρευρεθέντος εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν Ψαρῶν. Νομίζω, ὅτι ἔχει δικαίωμα καὶ ὡς συγγενὴς τοῦ Βαρβάκη, καὶ ὡς ἀγωνιστοῦ γυνή, τῆς ὁποίας ὁ σύζυγος ἀπέθανεν εἰς τὴν ἅλωσιν τῶν Ψαρῶν, ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ τὴν σύνταξιν αὐτὴν ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ πάππου της.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διαλαμβάνει ἡ διαθήκη τοιοῦτόν τι;

§60ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ διαθήκη ῥητῶς περιέχει τοιαύτην διάταξιν, κατὰ τ’ ἀντίγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν σήμερον. Ἀπαντῶν δὲ εἰς τὸν φίλον κ. Πετσάλην, λέγω, ὅτι εἶναι λίαν πικρὸν, σήμερον, νὰ φέρῃ παρατήρησιν, ἥτις εἶναι τρόπος μομφῆς εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἀοιδίμου ἀνδρός· «ἃς ἐφρόντιζε, μᾶς εἶπε, ν’ ἀφήσῃ εἰς τοὺς ἀπογόνους του χρήματα.» Τὸ τοιοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν· νομίζω, ὅτι ἐκεῖνος, ὅστις, ἀφαιρῶν ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν καὶ τοὺς ἀπογόνους του χρήματα, ἀφιεροῖ ταῦτα εἰς ἐθνικοὺς σκοποὺς, ἔχει τὸ αὐτὸ δικαίωμα εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους, οἷον ἔχει καὶ ὁ ἀφαιρῶν τὴν ζωήν του ἀπὸ τὴν οἰκογένειάν του καὶ παραδίδων ἑαυτὸν θῦμα ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Ἡ οἰκογένεια, ὑπὲρ ἧς ἡ πρότασίς μου, πάσχει. Ἐπικαλοῦμαι δὲ εἰς βεβαίωσιν τοῦ λόγου μου τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, τοῦ κ. Καραϊσκάκη, τοῦ κ. Μεσσηνέζη, τοῦ κ. Δούμα, οἵτινες γνωρίζουσι τί ὑποφέρει! Πιθανὸν αὐτὴ νὰ ἔχῃ συγγενεῖς πλουσίους. Τὸ τοιοῦτο εἶναι ἀδιάφορον δι’ ἡμᾶς· ἡμεῖς ἐσμὲν οἱ προστάται αὐτῆς, ἀφοῦ ἡμεῖς ἐσμὲν οἱ κάτοχοι τῆς περιουσίας τοῦ προγόνου της. Παρακαλῶ δὲ, Κύριοι, νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς ἠθικῆς ἀξίας τῆς τοιαύτης πράξεως. Ἤδη δύο λέξεις, ὅσῳ ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα, ἂν ἦναι ἀληθῶς ἀπόγονος τοῦ Βαρβάκη ἡ γραῖα Μαυρογένη. Ὁ Βαρβάκης ὁ Ἰωάννης δὲν εἶχεν ἄῤῥενα τέκνα, εἶχε θυγατέρα Μαρίαν, ἣν ἐνύμφευσεν εἰς Ἕλληνά τινα, ἐκ τῶν ἐν Μόσχᾳ, Κομνηνὸν ὀνόματι. Εἰς τοῦτον ἔδωκε καὶ τὸ ὄνομά του· θυγάτηρ δὲ τῆς Μαρίας εἶναι ἡ ἐπιζῶσα ἤδη.

§61ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ βεβαιωθῶ, ἂν πράγματι ἦναι συγγενής· ἀφοῦ οὕτως ἔχει, ὀφείλομεν νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν.

§62ΦΙΛΗΜΩΝ. Πῶς ἠδυνάμην νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν πράγματα μὴ ἀληθῆ;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει διαφωνία περὶ τοῦ ἂν τὸ ζήτημα ἦναι σύνθετον ἢ ὄχι.

§64ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, ἀφοῦ ἐλάβομεν ἓν μέτρον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ταξινόμησιν τῶν τοιούτων κληροδοτημάτων, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ προκειμένη ὑπόθεσις, μέχρις οὗ ληφθῇ ἓν γενικὸν μέτρον. (Θόρυβος.)

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀναβολή.

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§67ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ τεθῶσι δύο κάλπαι, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σύνθετον.

§68ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριοι, πρόκειται νὰ προσδιορίσωμεν σύνταξιν ὑπὲρ τῆς οἰκογενείας αὐτῆς τῆς μόνης ἐγγονῆς, ἡ ὁποία σύγκειται ἀπὸ τὴν ἐγγονὴν αὐτὴν καὶ ἀπὸ τὰς δύο ἄλλας ἐγγονάς. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν θὰ ψηφίσῃ μίαν πρότασιν, ἂν δηλ. ἐγκρίνῃ νὰ δώσῃ σύνταξιν εἰς τὴν οἰκογένειαν. Ἡ δευτέρα διάταξις ἔρχεται νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς συντάξεως, ἐν περιπτώσει θανάτου ἑνὸς μέλους τῆς οἰκογενείας· διὰ τοῦτο, κύριοι, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία ψηφοφορία.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν· ἑπομένως θὰ τεθῇ μία κάλπη. Ὅσοι ψηφοφοροῦν εἰς τὸ Ναὶ παραδέχονται τὸ Νομοσχέδιον ὁλόκληρον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Γίνεται ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία τοῦ νομοσχεδίου.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 149, 128 εἰς τὸ Ναὶ καὶ 21 εἰς τὸ ὄχι. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τρεῖς ἐκθέσεις ἐπὶ διαφόρων Νομοσχεδίων· θὰ τυπωθῶσι.

§71ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Ὑποβάλλω, κύριοι, Νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐμοῦ περὶ χρηματικῆς ἐκ τοῦ δημοσίου περιθάλψεως τῶν ἐκ πυρκαϊᾶς παθόντων ἐν Καλάμαις καὶ ἐκ τοῦ ψύχους ἐν τῷ δήμῳ Ληλαντίων, ἐκ 15,000 δραχμῶν. Ὑποβάλλω ἕτερον Νομοσχέδιον περὶ μονοετοῦς ἐκμισθώσεως δημοτικῶν φόρων ἐν Ζακύνθῳ καὶ Κεφαλληνίᾳ.

§72ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν αὔριον καὶ μεθαύριον νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της, ἵνα δυνηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἔχομεν ἤδη τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λογιστικοῦ ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς.

§75ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐκτιμῶ, Κύριοι Βουλευταί, τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας, ὅπερ ἐπεκράτησεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ἐκανόνισε τὰς ἀποφάσεις της, χαιρετῶ δὲ ὡς ἄριστον οἰωνὸν, ὅτι τὰ μέλη αὐτῆς θὰ ἦναι ἐπίσης ὅσῳ ἀφορᾷ εἰς τὰ γενικώτερα οἰκονομικὰ μέτρα συνεπῆ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι πικρὰ εἰρωνία ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας τὰ ἀξιότιμα μέλη ἄλλοτε ἐψήφισαν δαπάνας ἑκατομμυρίων ἐπὶ ἑκατομμυρίων σχεδὸν ἀνεξελέγκτως, νὰ ποιήσηται ἀφετηρίαν τῶν οἰκονομιῶν ἀπὸ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν, ἃς προέτεινα διὰ τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ δαπάναι αὐταὶ δὲν ὁρίζονται εἰς μισθοδοσίαν προσωπικοῦ, ἀλλὰ πρὸς ἀπόκτησιν πραγμάτων, ἅτινα εἶναι δεκαπλασίας καὶ εἰκοσαπλασίας ἀξίας. Ἡ βιβλιοθήκη ἡμῶν, διὰ τῶν μικρῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἡ Βουλὴ ἐπὶ ἕξ ἔτη, κέκτηται βιβλία ἀξίας ὑπὲρ τὸ ἥμισυ ἑκατομμύριον, 700,000 φράγκων, δύναμαι νὰ εἴπω. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπίσης εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω, πλὴν τούτου, ὅτι αἱ δαπάναι αὐταὶ εἶναι δαπάναι, εἰς τὰς ὁποίας εἶμαι προσωπικῶς ὑπεύθυνος. Τὰ ἀξιότιμα δὲ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἠθέλησαν νὰ λάβωσι τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ἔκριναν εὔλογον μάλιστα καὶ νὰ μὲ ἐπιτιμήσωσιν. Ἐν τῇ ἐκθέσει των ἀνέγραψαν, ὅτι κρίνουσιν ἀτόπους τὰς καθ’ ὑπέρβασιν δαπάνας, καὶ εὔχονται νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσιν εἰς τὸ μέλλον. Ἐὰν ἐμμείνωμεν εἰς τὴν Ἰουδαϊκὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, δὲν δύναμαι νὰ πράξω ἄλλως ἢ ν’ ἀναγνωρίσω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει δίκαιον· ἀλλ’ ὀφείλετε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἔργον, ὅπερ ἐξετελέσθη, καὶ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἡ μικρὰ ὑπέρβασις. Πέποιθα δὲ, ὅτι οὕτω ἐρευνῶντες, δὲν θὰ μὲ κρίνητε ἄξιον τῆς μομφῆς αὐτῆς καὶ τῆς ἐπιτιμήσεως. Τὰ ποσὰ, ἅτινα ἐδαπάνησα καθ’ ὑπέρβασιν, ἐδαπάνησα, διότι εἶχον ἀπόλυτον ἀνάγκην. Δὲν εἶχον χρήματα νὰ παραλάβω τὰ κιβώτια, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς τὸ Τελωνεῖον· παρουσιάσθη εὐκαιρία, ἵνα ἀποκτήσωμεν πολύτιμα συγγράμματα. Ὤφειλον νὰ μὴ δανεισθῶ ὀλίγα χρήματα; Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔσφαλεν εἰς τοῦτο· ὥστε δὲν εἶναι δικαιολογημένη διὰ τὴν ἐπιτίμησιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηύθυνε. Νομίζω, ὅτι μέχρι τοῦδε ἔπραξα ὑπὲρ τῆς βιβλιοθήκης ὅ,τι ἂν ἠδυνάμην. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἶπον, ὅτι αἱ δαπάναι αὐταὶ ἦσαν τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης, καὶ ὅτι, ἂν ἐφέτος φαίνωνται κατά τι ἐξογκωμέναι, κατὰ τὸ ἑπόμενον θὰ ἦναι περιωρισμέναι. Ἔχω δὲ καὶ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ σᾶς ἀναγγείλω, ὅτι εὑρέθη ἢ εὑρέθησαν ἐκεῖνοι, οἵτινες θ’ ἀναλάβωσι τὴν δωρεὰν ἀνοικοδόμησιν τοῦ καταστήματος τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ἀποφασίσατε ὅ,τι ἂν θέλητε.

§76ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ πιστεύω, ὅτι παμψηφεὶ συμφωνεῖ, ὅτι ὁ κ. Φιλήμων.......

§77ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὅπως δικαιολογήσω τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Ἔφορος εἶχε κάμει μίαν ὑπέρβασιν, διότι ἐζήτει διὰ τῆς ἐκθέσεώς του 25,000 δραχμὰς δι’ ἀγορὰν βιβλίων, 12,000 δραχμὰς διὰ δετικά, 5,000, νομίζω, δι’ ἐπισκευὰς κλπ. Ἡ Ἐπιτροπὴ, γνωρίζουσα τὴν ἀνάγκην τοῦ πλουτισμοῦ τῆς Βιβλιοθήκης, βεβαίως δὲν ἤθελε φέρει ἐλάττωσιν, ἀλλὰ αἱ περιστάσεις αἱ σημεριναί, ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπουν· διότι, ἵνα δώσωμεν 54,000 δραχμὰς, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ πληρώνωμεν τόκον κατ’ ἔτος ἐπὶ πολλὰ ἔτη, διότι σήμερον δὲν ὑπάρχουν χρήματα ἀποθεματικά. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἡ Ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ ἐλαττώσῃ τὰς 54,000 εἰς 30,000 μόνον.

§78Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐν τῷ μέσῳ ἐλεεινῆς ἁμίλλης, ἥτις δυστυχῶς παρατηρεῖται ἀπό τινος, ἀμοιβαίου ἐξευτελισμοῦ, ἐπίστευον, ὅτι ἐξαίρεσιν ἤθελεν ἀποτελέσει τοῦ κανόνος αὐτοῦ ὁ ἀνὴρ, ὁ ὁποῖος, διὰ κόπων προκαλεσάντων καὶ προκαλούντων τὸν ἔπαινον παντὸς τοῦ Ἑλληνισμοῦ, κατώρθωσεν, ὥστε ἡ Ἑλλὰς ν’ ἀποκτήσῃ ἀπόκτημα, διὰ τὸ ὁποῖον σεμνύνεται. Ἡ Λογιστικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, πρὶν ἢ γράψῃ ὅ,τι ἔγραψε καὶ πρὶν ἢ ἐκθέσῃ ὅσα ἐξέθηκε σχετικῶς πρὸς τὸν Ἔφορον τῆς Βιβλιοθήκης, ὤφειλε προηγουμένως, ἀφοῦ δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν τοῦ κ. Ἐφόρου, ὤφειλε, λέγω, νὰ συμβουλευθῇ ἄλλους εἰδικωτέρους, καὶ ἂν τοῦτο ἔπραττε, δὲν ἤθελε βεβαίως προβῆ εἰς τὸ ἄτοπον νὰ ἐκτοξεύσῃ οἱονεὶ μομφὴν κατ’ ἐκείνου, ὅστις διὰ τῆς ἀκαμάτου ἐνεργείας του καὶ τῶν πολλῶν κόπων του προκαλεῖ ἀναντιῤῥήτως τὴν ἐθνικὴν εὐγνωμοσύνην. Προτείνω λοιπὸν νὰ γείνῃ ἁπάλειψις τῆς οἱονεὶ μομφῆς, διὰ τῆς ὁμοφώνου παρὰ τῆς Βουλῆς ἀποδοχῆς τῶν προτάσεων τοῦ κ. Ἐφόρου.

§79ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν τοιοῦτόν τι. Ἐπιψηφίζεται τὸ Κεφάλαιον τῶν ἐξόδων τῆς Βιβλιοθήκης, κατὰ τὰς προτάσεις τοῦ κ. Ἐφόρου τοῦ Βουλευτηρίου, ἐκ δραχμῶν 47,181 καὶ 75 λεπτῶν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς ὑποψηφίων ἐνόρκων διὰ τὸ 1880. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ἤδη ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ στρατολογικοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἔχει τις τὸν λόγον κατὰ τῆς ἀρχῆς;

§81ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐξετάζων τις ἐκ πρώτης ὄψεως τὸ Νομοσχέδιον, ἤθελε νομίσει, ὅτι τὸ ἄρθρον 84 τοῦ Νόμου εἶναι ἀτελὲς, καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλε Νομοσχέδιον τροποποιοῦν αὐτό. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι ἀτελὲς, διότι λέγει.... (ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ ἄρθρου 82. Ὅθεν ἔνδει, ὅτι ἤθελε νὰ τὸ ἀφήσῃ ὅπως ἔχει, τουτέστι νὰ μὴν ὑποβάλληται εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν, διότι ἄλλως ἤθελε τὸ εἴπει ὅπως τὸ λέγει εἰς τὸ παρακατιὸν ἄρθρον τοῦ 84 (τὸ ἀναγινώσκει). Ἐὰν τώρα νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἄλλο πρᾶγμα, τότε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν ἄλλο ἄρθρον, ἀλλὰ νὰ προσθέσωμεν «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν δύω ἀνωτέρω ἄρθρων.» Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοῦ Νομοθέτου ἡ διάνοια ἦτο νὰ μὴ ὑποβάλῃ τοὺς ἐργάτας τῆς θαλάσσης εἰς τοὺς ὅρους, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπέβαλε τοὺς τῆς ξηρᾶς.

§82ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχει οὕτω, κύριε βουλευτὰ, διότι ἐὰν ἀφίναμεν τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, τότε ἔχουσι δικαίωμα πάντες οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ ἐθελουσίως νὰ ἔρχωνται, καὶ ἑπομένως δύνανται, οὕτως εἰπεῖν, ὅλοι νὰ θέλωσι τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν· τούτου δὲ γενομένου, δὲν θὰ ἔχωμεν θαλάσσης ἐργάτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι διὰ τοῦ Νόμου νὰ ὑπηρετῶσιν. Ἑπομένως πρέπει νὰ γείνῃ διάκρισις, διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ διότι τὰ προσόντα ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἦναι δεκτοὶ εἰς ἐθελουσίαν κατάταξιν, πρέπει νὰ τὰ προσδιορίζῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§83ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Τοῦτο ἴσα ἴσα ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠθέλησε νὰ τοὺς ὑποβάλῃ εἰς τοὺς αὐτοὺς ὅρους, εἰς οὓς ὑπέβαλε τοὺς τῆς ξηρᾶς, διότι ἡ κατάταξις γίνεται ἀπὸ ἐθελοντάς.

§84ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν ἦτο ἐθελουσία κατάταξις, ἀλλὰ μόνον συμφωνίαι μεταξὺ τῶν ναυτῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἤρχοντο εἰς συμφωνίαν καὶ ἔλεγον, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὑπηρετήσωμεν, καὶ ἡμεῖς τοὺς κατετάσσαμεν ἐπὶ 4 ἔτη μὲ ὅσον μισθὸν ἐσυμφωνούσαμεν, ἀλλὰ σήμερον ἡ ὑπηρεσία εἶναι ὑποχρεωτική. Οὔσης λοιπὸν τῆς ὑπηρεσίας ὑποχρεωτικῆς, πάντες οἱ ἔχοντες τὸ 20 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ ναυτικῷ. Ἀλλ’ ὅπως γίνεται ἐν τῷ στρατῷ περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως ἑξαμήνου ἐπὶ πληρωμῇ, οὕτω γίνεται καὶ εἰς τὸ ναυτικόν· ἀλλ’ ἐκ παραδρομῆς ἐγένετο ἡ ἔλλειψις αὕτη, καὶ τοῦτο ζητοῦμεν νὰ συμπληρώσωμεν, διὰ νὰ ἔχωσι τὰ προσόντα ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλουσι νὰ καταταχθῶσι.

§85ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐὰν ὁ νόμος ἤθελε νὰ ὑπαγάγῃ καὶ τοὺς ἐργάτας τῆς θαλάσσης εἰς τοὺς ὅρους τῶν τῆς ξηρᾶς, ἤθελε προσθέσει εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει εἰς τὸ κατόπιν. Ἐπειδὴ δὲν τὸ ἔβαλεν, ἐνόει νὰ μὴ τοὺς ὑποβάλῃ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει εὐκόλως νὰ κάμωμεν ῥήγματα εἰς τὸν νόμον. Ἂς τὸ ἀφήσωμεν, καὶ ἡ πεῖρα θὰ μᾶς τὸ διδάξῃ κατόπιν.

§86ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένω· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, διότι ἄλλως θὰ ἐπέλθουν συγχύσεις καὶ καταχρήσεις, διότι τούτους μὲν θὰ κατατάξῃ ἄνευ προσόντων ὁ Ὑπουργός, τοὺς δὲ ἄλλους θὰ ἀφήσῃ εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν.

§87ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ, τότε νὰ εἴπωμεν «κατὰ τὰς ἀνωτέρω διατάξεις.»

§88ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τώρα ἡ φράσις ἠμπορεῖ ν’ ἀλλάξῃ.

§89ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Συμφωνῶ μὲ ὅσα ὁ κ. Κορωναῖος ἐξέθεσεν ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως· προστίθημι δὲ τοῦτο, ὅτι εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς ὤφειλον νὰ ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις μιᾶς ἱκανότητος πρὸς τὴν κατάταξιν, καθ’ ὅσον ὁ στρατιώτης τῆς ξηρᾶς, σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους τῶν στρατιωτικῶν ἐθνῶν, ἐὰν κατορθώσῃ πρᾶξίν τινα γενναίαν, δύναται νὰ φθάσῃ εἰς πολὺ ὑψηλὸν βαθμὸν, ἀλλὰ ὁ ναύτης εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ ἀξιωματικός. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἀπαιτεῖται ἐνταῦθα ἐκείνη ἡ διάταξις, ἥτις ἀπαντᾶται εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, καὶ ἑπομένως πολὺ ὀρθῶς ὁ νόμος διέταξεν ὥστε ἐπὶ τῆς ναυτικῆς κατατάξεως νὰ μὴ ἀπαιτοῦνται τὰ αὐτὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς.

§90Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διατί ὁ ναύτης δὲν δύναται νὰ προβιβασθῇ; ὅταν ἕνας πεπαιδευμένος καταταχθῇ ναύτης, δὲν δύναται νὰ προβιβασθῇ; οἱ μεγαλείτεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ ἀπὸ ναῦται ἔγειναν.

§91ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τώρα ἐννοοῦμεν τοὺς ἐκ τοῦ λαοῦ εἰς ὑποχρεωτικὴν ὑπηρεσίαν ὑπαγομένους.

§92Α. ΡΟΥΚΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς πείσητε τί κακὸν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ Ὑπουργοῦ;

§93ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μένει εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς διοικήσεως νὰ μὴ ἀφίνῃ ὡρισμένον γνώμονα τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως, νὰ μὴ ἠξεύρω ἐὰν δύναται νὰ καταταχθῇ ὁ υἱός μου, διότι δὲν ἔχω σταθερὸν γνώμονα. Δυνατὸν ἐφέτος νὰ ἐπιζητῇ ὡς προσόντα τὴν γραφὴν καὶ τὴν ἀριθμητικήν, καὶ ὁ υἱός μου ν’ ἀποκτήσῃ αὐτὰ τὰ προσόντα· αὔριον δυνατὸν νὰ ζητήσῃ γεωμετρίαν καὶ καθεξῆς.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν τροπολογίαν ὑποβάλλετε;

§95ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Διὰ νὰ ἔχωμεν λοιπὸν ἕνα σταθερὸν γνώμονα περὶ τοῦ τίς ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως καὶ νὰ μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀμφιβολίαν καὶ εἰς τὴν αὐθαίρετον θέλησιν τῆς διοικήσεως, πρέπει νὰ διατυπωθῶσι τὰ προσόντα, ὥστε νὰ γνωρίζῃ τις αὐτὰ εἰς τὸ μέλλον, διότι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἵσταται μία ἐνέδρα, καὶ δὲν θὰ ἠξεύρῃ τις εἰς τὸ ἑπόμενον ποῖα προσόντα θὰ ἀπαιτηθῶσι· κατὰ συνέπειαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂς ὑποβάλῃ διατύπωσιν τῶν προσόντων, ὥστε νὰ μὴ μένῃ εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν ἑκάστοτε ἡ μετατροπὴ αὐτῶν. Προτείνω λοιπὸν ἢ νὰ μείνῃ ὁ νόμος ὅπως ἔχει, ἢ εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ δὲν παραδεχθῇ τοῦτο, νὰ διατυπωθῶσι τὰ προσόντα ἐν τῷ νόμῳ.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τροπολογίαν νὰ ὑποβάλητε;

§97ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ἢ νὰ μείνῃ ὁ νόμος ὅπως ἔχει, ἢ, ἐὰν δὲν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασίν μου ταύτην, τότε ἐν τῷ νόμῳ νὰ προσδιορισθῶσι τὰ προσόντα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχηται τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μετὰ τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς προτείνεται ἐκ μέρους τοῦ κ. Δουζίνα ἡ ἀναβολή, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ συμπληρωθῇ τὸ Νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὑποστηρίζεται αὐτὴ ἡ πρότασις; (Ἐγείρονται μόνον τρεῖς.) Δὲν ὑποστηρίζεται.

§99ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει.) Ἄρθρον 1.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παρεδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν ἤδη εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Πατρῶν. Ὁ κ. Καλαμογδάρτης ἔχει τὸν λόγον.

§101ΚΑΛΑΜΟΓΔΑΡΤΗΣ. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ εἴπω, διότι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀφορᾷ ἰδίως τὸν τόπον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω. Δὲν ὡμίλησα χθές, διότι σᾶς εἶπον τόσα, ὥστε βεβαίως θὰ ἐκουράσθητε. Μὴ περιμένετε νὰ πλέξω ἐγὼ αὐτὸς τὸν στέφανον τοῦ πολιτικοῦ μου βίου, διότι ἑκάστου ἡ πολιτεία εἶναι γνωστή, οὐδὲ νομίζω ἀναγκαῖον ν’ ἀπολογηθῶ, διότι εὐτυχῶς οὐδέποτε ἐγὼ κατηγορήθην. Σήμερον πρόκειται περὶ τῆς συμβάσεως μόνον· εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν περὶ τῆς συμβάσεως διαπραγματεύσεων περιττὸν κρίνω νὰ ἀνατρέξωμεν, ἁπλῶς δὲ μόνον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἡ σύμβασις πρέπῃ νὰ κυρωθῇ. Κατ’ ἐμὴν γνώμην ἡ σύμβασις αὕτη ἐξασφαλίζει οὐχὶ μόνον τὸν ἐργολάβον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔργον. Μεταξὺ δὲ τῆς αʹ δημοπρασίας, ἣν ἐνήργησε καὶ ἐνέκρινεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐν Πάτραις, ἀλλ’ ἠκύρωσε τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ τῆς συζητουμένης συμβάσεως, ἣν συνωμολόγησε τὸ Ὑπουργεῖον ἐνταῦθα, ὑπάρχει διαφορὰ 1,200,000 περίπου δραχμῶν. Καὶ διὰ νὰ ἤμεθα δίκαιοι, τὴν μεγάλην αὐτὴν ὠφέλειαν πρέπει νὰ τὴν ὀφείλωμεν πρὸ πάντων εἰς τὸν τύπον τῆς πρωτευούσης, φύλλα τινὰ τοῦ ὁποίου ἐκηρύχθησαν κατὰ τῆς δημοπρασίας ἐκείνης, καὶ ἕνεκα τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργός, πεισθεὶς περὶ τοῦ ἀσυμφόρου τῆς γενομένης ἐν Πάτραις δημοπρασίας, τὴν ἠκύρωσε. Καὶ ἐγώ, κύριοι, ἐτηλεγράφησα πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ κυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν ἐκείνην, διὰ πολλοὺς λόγους, οἵτινες ἐγένοντο εἰς πάντας γνωστοί. Πρέπει διὰ τοῦτο νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι πρὸς χάριν μου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠκύρωσε τὴν δημοπρασίαν; Ἡ προκειμένη σύμβασις καλὸν εἶναι νὰ κυρωθῇ, διότι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν εἶναι συμφέρουσα, καὶ ὁ τόπος ὅλος τὴν θέλει, πάντες δὲ ἐπιθυμοῦν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καὶ πάντες εἰργάσθησαν ὑπὲρ αὐτοῦ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τελευταῖον ἐσκέφθησάν τινες, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἀνεβάλλετο ἐπὶ τρία ἔτη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, δι’ οὓς λόγους ἀναφέρει ὁ κ. Στροῦμπος εἰς τὸ φυλλάδιόν του. Καὶ ὁ κ. Στροῦμπος πολὺ εἰργάσθη ὑπὲρ τοῦ ἔργου, δὲν ἔχει δὲ ἀνάγκην τῆς ὑπερασπίσεως ἐμοῦ. Καλὸν θὰ ἦτο, ἐὰν ἐπείθετο ὁ κ. ἐργολάβος, ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου, ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, καθόσον τότε τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον δὲν θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην συνομολογήσεως δανείου, πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ ὁποίου θὰ φορολογῆται ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὸ ἐμπόριον τῶν Πατρῶν. Φορολογουμένου δὲ τοῦ ἐμπορίου τῶν Πατρῶν, φορολογοῦνται καὶ τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου, τὰ ὁποῖα διατελοῦσιν εἰς ἐμπορικὰς σχέσεις μετὰ τῶν Πατρῶν, φορολογούμεθα δὲ καὶ ἡμεῖς οἱ καταναλωταί. Ἂν ὅμως ὁ ἐργολάβος δὲν δέχηται, σᾶς παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν σύμβασιν, ἥτις δὲν ἐπιβαρύνει παντάπασι τὸ Δημόσιον, διότι τὸ ἔργον γίνεται ἐκ τοῦ εἰδικοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον πληρώνομεν ἡμεῖς. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τεθῶσιν, εἰ δυνατόν, αὐστηρότεροι ὅροι ὡς πρὸς τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἔργου.

§102ΡΟΥΦΟΣ. Ἠναγκάσθην, κύριοι, νὰ ὁμιλήσω προχθὲς, ἵνα σᾶς ἐξηγήσω τὰ τοῦ λιμένος Πατρῶν, ὥστε ἐν πλήρει γνώσει νὰ ἐπιψηφίσητε τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως, ἔχοντες τὴν πεποίθησιν, ὅτι συνετρέξατε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργου, ὅπερ σπουδαίως ἐνδιαφέρει τὸν τόπον. Ὁ στέφανος, ὃν ἔχει ἕκαστος, εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων, καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν λόγων. Οὔτε αἱ διαβολαὶ, οὔτε αἱ συκοφαντίαι, οὔτε αἱ ὕβρεις δύνανται ἐπὶ πολὺν χρόνον νὰ ἐπισκιάσωσι τὴν ἀλήθειαν. Ὅταν ἔχῃ τις καθαρὸν τὸ μέτωπον, ὅταν ἔχῃ ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν, ὅταν τὰ πράγματα ὁμιλῶσι ζωηρῶς, ὅτι ἐξεπλήρωσε τὸ πρὸς τὸν τόπον του καὶ τὴν πατρίδα του καθῆκον, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἦναι ὑπερήφανος καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς ταπεινοὺς ἀνθρώπους νὰ τὸν δολοφονῶσιν. Ὑπηρέτησα ἀφιλοκερδῶς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου μου, ὑπηρέτησα εἰλικρινῶς πάντοτε τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος μου, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω μετὰ παῤῥησίας, ἔλθετε νὰ μὲ διαψεύσητε. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ν’ ἀπολογηθῶ, διότι οὐδέποτε ὑπέστην κατηγορίαν. Ἔχουσιν ὅμως ἀνάγκην ν’ ἀπαντήσωσιν ἐκεῖνοι, οὓς δι’ ἀριθμῶν ἐπισήμων ἀπέδειξα ψευδομένους. Οἱ κύριοι ἐκ Πατρῶν συνάδελφοί μου, καίτοι μὴ πολεμοῦντες τὴν σύμβασιν, μολοντοῦτο δυσανασχετοῦσιν ἐπὶ τῇ ἐπιψηφίσει αὐτῆς. Ἐπαναλαμβάνουν ὠχρῶς, ὅτι ἡ τιμὴ εἶναι συμφέρουσα, ὅτι οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς παρεχωρήθησαν τὰ ἔργα τοῦ λιμένος, ἐξασφαλίζουσι τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν, ὅτι ὁ ἐργολάβος εἶναι ἄξιος καὶ φερέγγυος, καὶ θέλει ἐκπληρώσει πιστῶς καὶ ἀκριβῶς τὰς ὑποχρεώσεις του, ὅτι παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ πρόνοιαν, εἴτε περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων, εἴτε ἄλλως πως, χωρὶς νὰ ἐξηγῶσιν οὔτε τὸ ἄλλως πως, οὔτε περὶ τίνος ἔπρεπε νὰ προνοήσῃ, δηλαδὴ ζητοῦσι τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος καὶ τὴν μὴ κατασκευὴν αὐτοῦ. Δὲν ἀποκρούουσιν ἀπροκαλύπτως τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἐπιθυμοῦσι τροποποιήσεις δυναμένας ἴσως νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ναυαγίου αὐτῆς. Ἀλλὰ πρὸς τί νὰ καταναλίσκω τὸν πολύτιμον χρόνον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ καταχρῶμαι τῆς ὑπομονῆς σας, ἀφοῦ κατὰ τὸ φαινόμενον εἴμεθα σύμφωνοι; Σκοπίμως ἔῤῥιψαν τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς μεταξὺ τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ κατωτάτου ὅρου τῆς δημοπρασίας, διότι εἶναι τὸ μόνον κέρδος, τὸ ὁποῖον ἐλπίζουσιν οἱ ἀνίκανοι, ἵνα μὴ ἄλλο τι εἴπω, ἐκ τῶν ἁπλουστέρων. Ἀρκετὰ εὐκρινῶς σᾶς ἐξήγησα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἐντίμως καὶ ἀξιοπρεπῶς ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις της, καὶ πρὸς τιμὴν αὐτῆς ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ὑπηρέτησεν ἐξαιρετικῶς τὰ συμφέροντα τοῦ λιμένος. Εἶχε συνείδησιν τοῦ πράγματος καὶ ἔδειξε παραδειγματικὴν ἱκανότητα, δι’ ὅπερ ἡ πόλις τῶν Πατρέων τῇ ὀφείλει εὐγνωμοσύνην. Παραβάλετε τὰς παρελθούσας συμβάσεις καὶ τὰς γενομένας προτάσεις μετὰ τῶν ὅρων, ὑφ’ οὓς παρεχωρήθη τὸ ἔργον, ἵνα πεισθῆτε περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας σᾶς ὑποβάλλω. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν σύγκειται ἐκ μηχανικῶν, οὔτε δύναται νὰ ὑπολογίσῃ ἂν ἀπῃτοῦντο 164 χιλιάδες κυβικὰ μέτρα περισσοτέρου ὑλικοῦ παρ’ ὅσον εἶχε προϋπολογισθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Πασχάλ, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ἀποδεχθῇ τοῦτο, ἀφοῦ ὁ μὲν μηχανικὸς ἐβεβαίου περὶ αὐτοῦ, ὅλοι δὲ οἱ παρουσιασθέντες ἐργολάβοι ἐθεώρουν ἀπαραίτητον τὴν αὔξησιν ταύτην, καὶ συμφώνως πρὸς αὐτὴν ὑπέβαλον τὰς κατ’ ἀποκοπὴν τιμὰς αὐτῶν. Ἡ δὲ τιμή, ἣν προσέφερεν ὁ κ. Magnac, ἦτο μικροτέρα, ἂν καὶ ἀνεδέχετο εἰς βάρος αὐτοῦ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πάντες οἱ πρὸ αὐτοῦ εἶχον ἀποῤῥίψει. Ἂν ἀνεβλήθη ἡ ἐπικύρωσις τῆς συμβάσεως ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργείου, ἂν δὲν ἐνεκρίθη αὕτη, εἰς ἐμὲ καὶ μόνον ἀνήκει τοῦτο, διότι ὡς φίλος τῆς κυβερνήσεως, πρὶν ἀκόμη φθάσωσι τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐζήτησα τὴν μὴ ἐπικύρωσιν αὐτῆς, καὶ ὅταν λέγω φίλος, ἐννοῶ, ἄνθρωπος πρὸς τὸν ὁποῖον ὑπῆρχε πλήρης καὶ ἀπόλυτος πίστις, καὶ τοῦτο ἐζήτησα οὐχὶ διότι ἐπίστευον, ὅτι ἡ τιμὴ δὲν ἦτο συμφέρουσα, διότι ἐπλανώμην, ὅπως ἐπλανᾶτο καὶ ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ὑλικοῦ, ὅπερ ὤφειλε νὰ χορηγήσῃ ὁ ἐργολάβος, οὐχὶ διότι οἱ ὅροι δὲν ἦσαν συμφερώτατοι διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ἀλλὰ διὰ νὰ θέσω τὸ τελευταῖον φίμωτρον εἰς τὰ στόματα ἐκείνων, οἵτινες δολοφονοῦντες τὰς ὑπολήψεις τῶν δυναμένων νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των πρὸς τὴν πατρίδα, κατώρθωσαν μέχρι τοῦδε νὰ πολιτεύωνται. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἀποδεχθεὶς τὰς παραστάσεις μου, τὴν μὲν σύμβασιν δὲν ἐπεκύρωσεν, ὅλους δὲ τοὺς ἀπὸ τοῦ 1873 παρουσιασθέντας, ὅπως ἀναλάβωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, ἐκάλεσεν ἐπὶ ἀποδείξει, ἵνα ὑποβάλωσι τιμὰς συμφερωτέρας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κανονισθέντων ὑπὸ τῆς συμβάσεως ὅρων, ὅτε ὁ κ. Μάτζας παρουσιασθεὶς ἐζήτησε τὴν δημοπρασίαν, ἣν καλῶς πρᾶξαν τὸ Ὑπουργεῖον ἀπεδέχθη, καὶ καθ’ ἣν τρεῖς παρουσιασθέντες, ὁ κ. Dussaud ἐζήτησε 5,600,000 φρ, ὁ κ. Μάτζας 5,049,000 φρ, καὶ ὁ κ. Magnac 4,923,000 φρ, ὅστις ἔμεινε καὶ ὁριστικὸς ἐργολάβος ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Τὸν λιμένα τῶν Πατρῶν θεωρῶ, κύριοι, ὡς καὶ χθὲς σᾶς εἶπον, ἀντικείμενον σπουδαιότατον καὶ γενικωτάτου συμφέροντος ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἐκ τῆς θέσεως ἣν κατέχει ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, ὡς ἐκ τῶν ἐμπορικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ἠδυνήθη νὰ συγκεντρώσῃ. Δὲν πρέπει ἑπομένως νὰ σᾶς κάμνωσιν ἐντύπωσιν αἱ παρατηρήσεις ἀνθρώπων, οἵτινες διαβατικῶς εὑρίσκονται ἐν Πάτραις καὶ διαβατικῶς ἐμπορεύονται ἐν αὐταῖς, καὶ οἵτινες εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπουσιν ἢ εἰς τὴν μὴ πληρωμὴν λιμενικῶν φόρων. Οἱ προσωρινοὶ οὗτοι πατριῶταί μας νοημόνως σκέπτονται, ὅτι ταχύτερον πρέπει νὰ γεμίσωσι τὰ πουγγία αὐτῶν, καὶ νὰ δύνανται νὰ φύγωσιν ὅταν ἡ ὄρεξις τοῖς ἔλθῃ.

§103ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ποῖοι εἶναι οὗτοι;

§104ΡΟΥΦΟΣ. Ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους καὶ σεῖς γνωρίζετε καὶ ὅλοι οἱ συμπολῖταί μας, καὶ τοὺς ὁποίους δὲν θέλω σᾶς κατονομάσει, ἵνα μὴ σᾶς δώσω δικαιώματα εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτῶν. Θέλετε δημόσια ἔργα, δι’ ὧν νὰ δώσητε τὴν εὐημερίαν, τὴν πρόοδον, τὸν πολιτισμὸν εἰς τὸν τόπον, μὴ γεννᾶτε δυσχερείας περὶ τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν. Ὁ πολιτισμὸς, τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα, ἐπιβάλλουν τὴν ὕπαρξιν λιμένος ἐν Πάτραις, ἵνα σώζωνται κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ θανάτου οἱ ἄνθρωποι καὶ ἡ περιουσία αὐτῶν. Ὑπῆρξαν περιστάσεις, καθ’ ἃς ἐστάθη ἀδύνατον ὑπὸ τῶν κατοίκων τῆς πόλεως νὰ χορηγηθῇ συνδρομὴ εἰς τοὺς ναυαγοῦντας ἀδελφούς. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀγριότης τῶν κυμάτων! Πονηρῶς σᾶς ἐζήτησαν τὴν ἀναβολὴν, διατεινόμενοι, ὅτι τὰ ὑπάρχοντα μέσα δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὴν πραγμάτωσιν τοῦ ἔργου. Χθὲς δι’ ἀριθμῶν ἀκριβῶν καὶ ἀναμφισβητήτων σᾶς ἐξέθεσα τὰ μέσα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, καὶ σᾶς κατέδειξα, ἀποδεχόμενος τὴν αὐτὴν πρόσοδον μὲ τὴν ὑπάρχουσαν κατὰ τὰ ἓξ ἔτη τῆς ἐκτελέσεως, ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος εἰς τὸν ἐργολάβον θὰ μείνῃ ὀφειλὴ ἡμίσεως περίπου ἑκατομμυρίου μετὰ τῶν τόκων, ὅπερ ἐπαρκοῦν νὰ πληρώσουν αἱ εἰσπράξεις τῶν δύο ἐτῶν, καθ’ ἃ θὰ διαρκῇ ἡ ἐγγύησις, ἐγγύησις σύμφωνος πρὸς τὸν ὑπάρχοντα περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Κράτους Νόμον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀπῃτεῖτο νὰ πραγματοποιηθῇ δάνειον, ἔστω καὶ ἑνὸς καὶ πλέον ἑκατομμυρίου, τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ἔχει τὰ μέσα ὄχι μόνον ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἀλλὰ καὶ νὰ ἔχῃ περίσσευμα, ὅπερ νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συμπληρωτικῶν ἔργων. Ὁ λιμὴν τῶν Πατρῶν θὰ ἦναι ὁ πρῶτος τεχνικὸς λιμὴν, τὸν ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος, καὶ θέλει ἀποδείξει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐβάδισε κατὰ τὴν πρόοδον μὲ τὰ λοιπὰ πολιτισμένα Κράτη, ἐκτὸς τῶν ἄλλων μεγάλων ὑλικῶν ὠφελειῶν, τὰς ὁποίας θέλει παρέξει εἰς αὐτήν. Ὁ παρουσιαζόμενος, κύριοι, ἐργολάβος εἶναι εἷς ἐκ τῶν πρώτων ἐργολάβων τῆς Εὐρώπης, ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του τριπλάσια ὑλικὰ παρ’ ὅσα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καὶ τὰ μέσα ἄφθονα καὶ προσωπικὴν ἐγγύησιν ἐπαρκῆ, ἐκτὸς τῶν ἐγγυήσεων, ἃς χορηγεῖ διὰ τῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως. Ὁ ἐργολάβος οὗτος ἀποπεράτωσε κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας καὶ παρέδωκεν ἔργον 10 ἑκατομμυρίων εἰς τὸν λιμένα τῆς Μασσαλίας, καθ’ ἃ ἀνέγνωστα εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς πόλεως ἐκείνης, εἶναι ἐγνωσμένης ἱκανότητος καὶ θεωρεῖται ἐκ τῶν τιμιωτέρων. Εὐτυχεῖς δὲ δυνάμεθα νὰ λογισθῶμεν, διότι οὗτος ἀνεδείχθη ὁ τελευταῖος μειοδότης, καὶ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ λιμένος θὰ ἐκτελεσθῶσι συμφώνως μὲ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς παρεχωρήθησαν. Ἡ ἐγγύησις ἡ δοθεῖσα εἶναι ἀνωτέρα τῶν ἐγγυήσεων, αἱ ὁποῖαι δίδονται δι’ ὁμοίας φύσεως ἔργα ἐν Εὐρώπῃ, τὰ δὲ ἔργα κατὰ τὴν σύμβασιν διαιροῦνται εἰς ἓξ τεμάχια, ἐξ ὧν ἕκαστον κατασκευαζόμενον κατὰ πᾶν ἔτος, θέλει παραδίδεσθαι τέλειον εἰς τὸ τέλος αὐτοῦ, καὶ θέλει ὑπόκεισθαι εἰς δοκιμασίαν, τὸ μὲν πρῶτον 7 ἐτῶν, τὸ δεύτερον 6, τὸ τρίτον 5, τὸ τέταρτον τεσσάρων, τὸ πέμπτον τριῶν, ὅπερ εἶναι καὶ τὸ τελευταῖον, διότι κατὰ τὸ ἕκτον ἔτος θέλει κατασκευασθῆ ἡ τοιχοποιΐα τοῦ ἐξωτερικοῦ μώλου. Ὅλαι δὲ αἱ ζημίαι ἢ αἱ βλάβαι, αἵτινες ἤθελον ἐπέλθει κατὰ τὰ ἓξ ἔτη τῆς ἐκτελέσεως καὶ τὰ δύο ἔτη τῆς ἐγγυήσεως, εἴτε ἐκ θεομηνίας, εἴτε ἐκ τρικυμίας τῆς θαλάσσης, εἴτε ἐκ κατακαθίσεως τοῦ ὑλικοῦ, εἴτε ἐκ καταβυθίσεως τοῦ ἐδάφους, εἶναι εἰς βάρος τοῦ ἐργολάβου, ὅστις ὑποχρεοῦται νὰ τὰς ἐπανορθώσῃ, καὶ νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν τέλειον τὸν λιμένα της. Αὐτὰ εἶναι τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ ἡ κατ’ ἀποκοπὴν ἐργολαβία, δι’ ἣν ἐπέμεινα ἀπ’ ἀρχῆς, ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ τμήματος τῶν Δημοσίων ἔργων, ἣν ἐκθύμως ὑπεστήριξα καὶ ἣν ἐπὶ τέλους κατώρθωσα νὰ πραγματοποιήσω, δι’ ὅπερ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ καυχῶμαι, ὅτι προσέφερα καὶ ταύτην τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον μου.

§105ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἀφοῦ δὲν διαφωνεῖτε οὐσιωδῶς μεταξύ σας, εἶναι περιττὰ ὅλα αὐτά.

§106ΡΟΥΦΟΣ. Νομίζω, ὅτι οὐδὲν εἶνε περιττὸν ὅταν πρόκηται νὰ σχηματίσῃ γνώμην καὶ τὸ κοινοβούλιον καὶ ὁ τόπος, ὃν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Τὸ ἔργον θέλει παραδοθῆ κατὰ τὸ βον ἔτος, ὅτε θὰ ἀρχίσῃ ἡ διετὴς τῆς δοκιμασίας ἐγγύησις, ἐκτὸς τῶν δοκιμασιῶν, ἃς θὰ ὑποστῇ ἕκαστον τεμάχιον τοῦ ἐκτελουμένου ἔργου κατὰ τὰ πρῶτα ἓξ τῆς ἐργολαβίας ἔτη, ὁ δὲ ἐργολάβος θέλει πληρωθῆ καθ’ ἕκαστον ἔτος μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἕκτου μέρους τοῦ ἔργου, διὰ τοῦ ἕκτου τοῦ ποσοῦ τῆς ἐργολαβίας. Μεθ’ ὅσα ἐξέθεσα ὑμῖν, κύριοι, νομίζω περιττὸν νὰ προσθέσω ἄλλο τι. Σᾶς ὡμίλησα ἐν γνώσει καὶ ἐν συνειδήσει τοῦ πράγματος, καὶ σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ἔχει τὰ μέσα νὰ διαθέσῃ ὅ,τι ἀπαιτεῖται πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου, καὶ τοῦτο ὡς πρὸς τὸ ἀναφυὲν ζήτημα τῆς ἀναβολῆς ὑπὸ τῶν συναδέλφων μου, ὅτι οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς παρεχωρήθη τὸ ἔργον, εἶναι συμφερώτατοι καὶ ἐξασφαλίζουν τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις εἶναι ἀποχρῶσαι, ὅτι ὁ ἐργολάβος παρέχει τὰ προσόντα τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς τιμίας ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ. Ὅταν ἓν ἔργον παρουσιάζῃ ἐν Ἑλλάδι τοιαύτη πλεονεκτήματα καὶ χορηγῇ τοιαῦτα ὠφελήματα διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου, εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἀσέβεια πρὸς τὰ συμφέροντα αὐτοῦ νὰ καταπολεμῆται. Ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη θέλω ἐπανέλθει. Ἀπὸ δεκαετίας σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο εἰργάσθην, καὶ πιστεύω ὅτι συνετέλεσα κατά τι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργου, ὅπερ μεγάλως θέλει συντρέξει εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἐμπορικοῦ μέλλοντος τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος καὶ εἰς κοινὸν ὄφελος τῆς γενικῆς.

§107Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ νὰ καθησυχάσω πάντας, ἀρχόμενος τοῦ λόγου λέγω, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος· λέγω μάλιστα, καὶ συμφωνῶ μὲ τὸν προαγορεύσαντα, ὅτι τὸ χρηματικὸν ζήτημα δὲν δύναται νὰ παρέχῃ σπουδαίους φόβους διὰ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον τῶν Πατρῶν· ὑπάρχουν ὅμως ἄλλα ζητήματα τεχνικά, ἐπιστημονικά, περὶ τῶν ὁποίων ἡμεῖς δὲν ἐλάβομεν καμμίαν γνῶσιν, διότι δυστυχῶς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων δὲν μᾶς παρουσίασε καμμίαν ἔκθεσιν, ἐνῷ τὸ ἀντικείμενον εἶναι σπουδαιότατον οὐχὶ μόνον διὰ τὰς Πάτρας, ἀλλὰ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, διότι αἱ Πάτραι εἶναι πρωτεύουσα τοῦ ἐμπορίου, καὶ διὰ τὴν Πελοπόννησον, καὶ διὰ τὴν Στερεάν, καὶ διὰ τὴν Ἑπτάνησον. Βεβαίως τὸ διάγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀπὸ τὸν κ. Πασχάλ, εἶναι τὸ τελειότερον, διότι εἶναι εἷς τῶν εἰδικωτέρων ἀνδρῶν περὶ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, καὶ ἡ ἔκθεσίς του δύναται νὰ ἄρῃ πάντα δισταγμὸν περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καὶ ἐν τούτοις οὔτε αὐτὴν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν. Διὰ τοῦτο, ἐξ ἰδίων σκέψεων ὁρμώμενος, προτείνω, νὰ ἐξετασθοῦν ζητήματά τινα, τὰ ὁποῖα μὴ ἐξεταζόμενα ἐκ τῶν προτέρων δύνανται νὰ ἦναι ἐπιβλαβῆ μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἔλθῃ μετὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν εἰς μίαν συνεννόησιν μετὰ τοῦ κ. Μανιὰκ, ὅπως διορθωθῇ κατά τινα μέρη ἡ σύμβασις. Εἰς τὰς Πάτρας, κύριοι, κατὰ τοὺς παλαιοτέρους χρόνους, ἤγουν μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων δὲν ὑπῆρχε καμμία προκυμαία, ὑπῆρχε μόνον ξυλίνη τις διὰ τὰς προσωρινὰς ἀνάγκας, μετὰ ταῦτα δὲ ἐγένετο ἡ προκυμαία τοῦ ἁγίου Νικολάου. Κατόπιν ἡ πόλις ἔκαμε τὴν προκυμαίαν τοῦ ἁγίου Ἀνδρέου, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων, καὶ ἥτις ἀναφέρεται ἐντὸς τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Πρίν, ἡ παραλία τῆς Ἀγυιᾶς καὶ ἡ παραλία τοῦ Ἁγ. Ἀνδρέου δὲν προσεβάλλοντο ἀπὸ τὰ κύματα· μετὰ τὴν κατασκευὴν τῶν λιμένων τὰ κύματα κρουόμενα ἐπὶ τῶν προκυμαιῶν αὐτῶν γεννοῦν ὁρμητικὰ δινεύματα εἰς τὴν θάλασσαν, ἅτινα κατέφαγον μεγάλην ἔκτασιν αὐτῶν. Τούτου ἕνεκα ἐπῆλθε καταστροφὴ εἰς τὰ κτήματα τῆς Ἀγυιᾶς· διὰ τῆς προκυμαίας τοῦ ἁγίου Νικολάου καὶ διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος τοῦ Ἁγ. Ἀνδρέου ἐπῆλθε καταστροφὴ εἰς τὸν δρόμον τοῦ Ἁγ. Ἀνδρέου. Μέχρις ἐσχάτων, πρὶν γίνῃ ἡ προκυμαία, ὁ δρόμος διέβαινε σχεδὸν ἀπὸ τὸ ἄκρον τῆς θαλάσσης· ἤδη ἐκόπη ὁ δρόμος καὶ ἔφθασεν ἕως ἄνω, καὶ σήμερον ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ εἶναι ἠναγκασμένη, ἀνοίγουσα τὸν δρόμον, νὰ ἀποζημιοῖ τοὺς κτηματίας.

§108Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ Καλάβρυτα ἔχουν λιμένα;

§109Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων.

§110ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ὑπάρχει μῶλος.

§111ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸν Ἅγ. Ἀνδρέαν.

§112ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ὑπάρχει οὔτε πέτρα· ἐρωτήσατε τὸν κ. Κοντογούρην.

§113ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσω οὔτε ὑμᾶς, οὔτε τὸν κ. Κοντογούρην διὰ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ γνωρίζω. Τώρα ἐκ τῆς κατασκευῆς ἔργου μεγαλειτέρου δὲν θὰ προέλθῃ ζημία; Τοῦτο δὲν εἶμαι ἁρμόδιος ἐγὼ βεβαίως νὰ ἐξετάσω· λέγω ὅμως, ὅτι, προκειμένου περὶ τόσον σημαντικοῦ ἔργου, ἔπρεπε τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ἔκθεσιν, ἔπρεπε πλέον ἐπιστημονικῶς νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἔχω πατριώτας εἰς Πάτρας, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἐκεῖ μένουν πλεῖστοι Καλαβρυτινοί, καὶ μοὶ γράφουν τινὲς αὐτῶν, ἔχοντες τὰς οἰκίας των κατὰ τὴν παραλίαν ἐκείνην, ὅτι σήμερον κάμνουν ἀναφοράν, ὅπως εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ἐπέλθουν ζημίαι, κατασταθῇ ὑπεύθυνον τὸ δημόσιον, ἂν καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο τὸ ἔχουν καὶ χωρὶς νὰ κάμουν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Τὸ ἔργον αὐτὸ ἀκόμη, κύριοι, δὲν παραδίδεται, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ῥοῦφος, μετὰ 7 ἔτη, ἀλλὰ παραδίδεται ἓν μὲν τμῆμα μετὰ ἑπταετίαν, ἓν δὲ μετὰ ἑξαετίαν, καὶ οὕτω καθεξῆς· ὥστε τῶν τελευταίων ἐτῶν τὰ τμήματα παραδίδονται μετὰ 3 καὶ μετὰ 2 ἔτη. Γνωρίζετε, ὅτι τοὺς λιμένας τοὺς κατασκευάζουν διὰ καταβυθίσεως λίθων, ἀλλὰ οἱ λίθοι οὗτοι ῥίπτονται ἁπλῶς, δὲν τοποθετοῦνται διὰ χειρὸς ἐργάτου, τεχνίτου ἢ ἐπιστήμονος, ἑπομένως δὲν λαμβάνουν τὴν στερεότητα, τὴν ὁποίαν ἤθελον λάβει, ἐὰν ἤθελον τοποθετηθῆ ἀπὸ τεχνίτας· τὴν δὲ τεχνικὴν ἐργασίαν περὶ τὴν στερέωσιν τῶν λίθων αὐτῶν ἀντικαθιστᾷ ἡ κίνησις τῶν ὑδάτων, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται καιρός...

§114ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς 3 ἢ 4 μέτρα ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν δὲν ὑπάρχει κίνησις.

§115ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει μέχρι 10 μέτρων. Αὐτὸς ὁ λιμὴν θὰ ἔχῃ δύο εἰσόδους, αἵτινες θὰ ἔχουν ἔνθεν καὶ ἔνθεν στόμια διὰ νὰ εἰσέρχωνται τὰ πλοῖα· ἀλλὰ πρὸς τὸ ἓν μέρος ἔχομεν τὸν ποταμὸν Γλαῦκον, πρὸς τὸ ἕτερον τὸ Ῥίον, δηλ. πρὸς τὴν μίαν προκυμαίαν, τὴν πρὸς τὸν Ἅγιον Ἀνδρέαν, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὴν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων, ὅπως σκανδαλισθῇ ὁ κ. Ῥοῦφος, εἶναι ὁ ποταμὸς, καὶ πρὸς τὴν ἄλλην, τὴν πρὸς τὸν Ἅγ. Νικόλαον, εἶναι τὸ στενὸν τοῦ Ῥίου. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ ποταμὸς αὐτὸς καταβιβάζει πολλὴν ἰλὺν, καὶ ὅταν μάλιστα γίνωνται βροχαὶ ῥαγδαῖαι, ἡ θάλασσα ὅλη τῶν Πατρῶν μέχρι τοῦ μώλου τοῦ Ἁγ. Νικολάου γίνεται κατακόκκινη ἀπὸ τὰ νερὰ τοῦ ποταμοῦ. Ἐπίσης εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ στενὸν τοῦ Ῥίου καὶ Ἀντιῤῥίου κάμνει ῥεῦμα εἰς τὴν θάλασσαν, ὅπως ὅλα τὰ στενά.

§116ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι ὅλως ἐπιστημονικά.

§117ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ, καὶ δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ λύσω τὰ ζητήματα αὐτά, ἀλλὰ λέγω, ὅτι τὸ ἔργον ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ σπουδαιότερον καὶ νὰ συνοδευθῇ καὶ μὲ μίαν ἀκριβῆ ἔκθεσιν· κάμνω δὲ τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς ἀπὸ τοῦδε, κ. Πρωθυπουργέ, διὰ νὰ καταστήσητε τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων λίαν προσεκτικὸν ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἔργου, τοῦ πρώτου ἴσως, τὸ ὁποῖον γίνεται ἐν Ἑλλάδι, μὴ τυχὸν πάθωμεν ὅ,τι ἐπάθομεν μὲ τὸν φάρον τοῦ Ἀράξου. Τρίτον ζήτημα. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ πυθμὴν τῆς θαλάσσης εἶναι κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν ὅπως ἡ ἐπιφάνεια τῆς γῆς· ὥστε καὶ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ πυθμένος ὑπάρχουσι μέρη ἀπότομα καὶ κλίσεις. Ὑποθέσατε, ὅτι τὸ τεῖχος αὐτὸ, ὅπερ θὰ ὑπερκερατώσῃ, ὡς λέγει ἡ σύμβασις, τὰς δύο αὐτὰς προκυμαίας, συμπίπτει νὰ ἦναι εἰς τὸ ἄκρον μιᾶς κλίσεως ἀποτόμως τῆς ἐπιφανείας τοῦ πυθμένος. Τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὁ μέγας αὐτὸς ὄγκος, δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ μεγάλην πίεσιν ἐπὶ τοῦ πυθμένος, ὅστις εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐνδώσῃ, καὶ νὰ καταπέσῃ οὕτως ὁ λιμήν· δέον λοιπὸν νὰ ἐξετασθῇ καὶ τοῦτο. Ταῦτα ὑποβάλλω, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν εὑρίσκεται ὁ ὑπεύθυνος συνήθως, ὡς δὲν εὑρίσκεται καὶ ὁ κατασκευάσας τὸ Βουλευτήριον. Δὲν πρέπει ἡ κυβέρνησις νὰ διορίσῃ δύο ἢ τρεῖς μηχανικούς, οἵτινες νὰ μένωσι διαρκῶς, ἵνα ἔχωμεν ἕνα ὑπεύθυνον; Τετάρτη παρατήρησις. Λέγει ἡ σύμβασις, ὅτι, ἂν κατὰ τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ κατὰ τὰς ἀνασκαφὰς εἰς τὸν πυθμένα ὁ ἐργολάβος ἤθελεν ἀπαιτήσει βράχους ἢ ἀργιλώδη γῆν μέχρι 1500 μέτρων, εἶναι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ὑπόχρεως νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν ἐργολάβον 100,000 δραχμὰς ὡς ἀποζημίωσιν· τὰ δὲ ἐξαγόμενα ἐκεῖθεν χώματα ἢ πέτραι νὰ ῥίπτωνται εἰς 800 μέτρων ἀπόστασιν μακρὰν τῆς ἀκτῆς τῆς προκυμαίας. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν ἀπόστασιν τῆς ῥίψεως τῶν χωμάτων δὲν ἔχω νὰ κάμω ἀντίῤῥησιν· ἤθελον ὅμως παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὰ χώματα νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ῥίπτῃ ὁ κ. Μανιὰκ πρὸς τὸ μέρος τοῦ Μεσολογγίου, ἵνα μὴ ῥιφθῶσι πρὸς τὸ μέρος τοῦ Ῥίου, ὅπου ἔχομεν τὸ στενὸν, οὔτε πρὸς τὸ μέρος τοῦ Γλαύκου, διότι πιθανὸν ἐκ τούτων νὰ ἐπιχωσθῇ μίαν ἡμέραν ὁ λιμὴν, ἐνῷ, ῥιπτομένων πρὸς τὸ μέρος τοῦ Μεσολογγίου, δὲν διατρέχομεν αὐτὸν τὸν κίνδυνον. Εἰς τὸ πέμπτον ζήτημα θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως συστήσῃ εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, ὅτι τὸ ἔργον πρέπει νὰ τελειώσῃ εἰς 6 ἔτη κατὰ τὴν σύμβασιν, οὐχὶ ταχύτερον, ὅπως δοκιμασθῇ διὰ τοῦ χρόνου ἡ στερεότης του. Ἡ σύμβασις λέγει, ὅτι δύναται ὁ ἐργολάβος νὰ τελειώσῃ καὶ ταχύτερον ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ χρήματα, παρὰ κατὰ τὸν τεταγμένον χρόνον. Ταῦτα εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν διαλύουν τὴν σύμβασιν, εἶναι προτάσεις γινόμεναι ὑπὲρ τοῦ ἔργου. Κάμνω δὲ προσέτι τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ πρέπει νὰ διορθωθῇ καὶ κατὰ τ’ ἄρθρα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν ποσότητα τῶν χρημάτων, διότι, ἐνῷ τὸ Νομοσχέδιον ἀναφέρει 5 ἑκατομμύρια, ἡ σύμβασις ἀναφέρει 6 ἑκατομμύρια. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς συμβάσεως· μόνον ἠθέλησα ἐπί τινων κεφαλαίων νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς ἔργον καλῶς ἀποπερατούμενον.

§118Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ ἐργασία τοῦ λιμένος Πατρῶν μελετᾶται πρὸ 11 ἐτῶν, εἶναι ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐχώνευσεν ὁ τόπος, καὶ ὁ ἁπλούστερος τῶν ἀνθρώπων γνωρίζει τί πρέπει νὰ γείνῃ (θόρυβος). Τὸ μόνον, ὅπερ δὲν ἐγνώριζεν ὁ τόπος, ἦτο τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ ζητήσῃ ὁ ἐργολάβος, τοῦτο δὲ κατέδειξεν ὁ διαγωνισμὸς καὶ ἐκείνη ἡ πραγματικὴ τιμὴ τοῦ ἔργου. Τὸ ἔργον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσῃ ταχέως, διαιρεῖται εἰς πέντε μέρη· ἑπομένως τὸ πρῶτον ἔργον θὰ δοκιμασθῇ κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη Γνωρίζει δὲ ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι ὁ ἐργολάβος, ἐκτὸς τῶν ἐγγυήσεων τῶν ἐν τῇ συμβάσει, κατέβαλε καὶ τὴν προσωπικήν του ἐγγύησιν.

§119Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν τὸν κατηγόρησα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀκούσατε καὶ τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς....

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς παρουσιάζεται, εἶναι ἐλλιπὴς ἐντελῶς, διότι δὲν πρόκειται μόνον νὰ κυρωθῇ τὸ ἄρθρον 40· εἶνε καὶ ἄλλαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην κυρώσεως. Εἶναι αἱ διατάξεις περὶ καταβολῆς, περὶ τόκων, αἵτινες πρέπει νὰ κυρωθῶσι νομοθετικῶς.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογίαν. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ μοναδικὸν ἄρθρον τῆς συμβάσεως (ἀναγινώσκεται).

§123ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μίαν διασάφησιν πρὸ τῆς ψηφίσεως, ἡ ὁποία νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά· ὅτι ἅπαντα τὰ ποσὰ τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 24 καὶ 25 τῆς συμβάσεως θὰ ὑποστῶσιν ἀνάλογον μείωσιν σχετικῶς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας, τουτέστι σχετικῶς πρὸς τὸ τίμημα τῶν 4,923,000 φράγκων.

§124ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Εἶτα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς γʹ ἀνάγνωσιν.)

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγορᾶς οἰκίας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας.

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προχθὲς ὁ κ. Μαυρομαρᾶς προέτεινε τὴν ἀναβολὴν τῆς γʹ. συζητήσεως.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις; (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἄρχεται ἡ συζήτησις περὶ ἀναβολῆς.

§129ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἀναβολὴ πρὸ τῆς τρίτης ἐπιψηφίσεως εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία ὡς ἐξ αὐτῶν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, ἣν πρόκειται νὰ ἐπικυρώσωμεν· διότι ἡ σύμβασις δὲν περιέχει διατάξεις ἀναλλοιώτους, περιέχει διατάξεις κατ’ ἐπιλογὴν κανονισθησομένας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δύναται κατὰ τὴν σύμβασιν ἢ νὰ πληρώνῃ κατὰ δόσεις 40,000 φράγκων κατ’ ἔτος ἐπὶ δεκαετίαν, ἢ νὰ πληρώσῃ ἐφάπαξ 340,000 φράγκων, ἵνα πραγματοποιηθῇ ἡ ἀγορά· νομίζω δέ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς· ὀφείλει αὐτὴ ἡ Βουλὴ νὰ ποιήσηται τὴν ἐπιλογήν. Βεβαίως δὲ περιελήφθη ἐν τῇ συμβάσει τὸ δικαίωμα τοῦτο, οὐχὶ ὅπως ποιήσηται αὐτοῦ χρῆσιν ἡ Κυβέρνησις ἄνευ τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὅπως ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ὥραν τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως ἀποφανθῇ, ἂν προτιμᾷ τὴν πληρωμὴν τοῦ τιμήματος κατὰ δόσεις ἢ τὴν πληρωμὴν ἐφάπαξ. Τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν εἰμὴ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου, ὅτε, προκειμένου περὶ τῆς πιστώσεως, ἥτις θὰ ἀνταποκρίνηται πρὸς τὰς ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης ὑποχρεώσεις, θέλομεν ἀποφασίσει, ἂν θὰ ψηφίσωμεν πίστωσιν 40,000 φράγκων, ἢ ἂν θὰ ψηφίσωμεν ἐν ἑτέρῳ κεφαλαίῳ καὶ ἄρθρῳ τοὺς τόκους τῶν χρημάτων, ἅτινα θὰ δανεισθῶμεν, ἵνα πληρώσωμεν ἐφάπαξ τὸ τίμημα τοῦ μεγάρου τούτου. Ὥστε μόνον, ἀφοῦ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργείου, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν. Ἀναβάλλοντες ἤδη τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ δυνηθῶμεν τότε, ἄνευ διακοπῆς τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως συμφώνως πρὸς τὰς πιστώσεις, μεθ’ ἣν ἐπιλαμβανόμεθα τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἄλλων ὑπουργείων. Ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, δι’ ὃν θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου· εἶναι δὲ οὗτος, ὅτι πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἔχομεν ἀπόφασιν νὰ ὑπερψηφίσωμεν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὅπως πράξωμεν τοῦτο, ἐννοοῦμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν, ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως δὲν πρόκειται νὰ προστεθῇ μισθὸς εἰς τὴν πρεσβείαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Πολλοὶ ἐξ ἡμῶν θεωροῦσιν, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, θέλει προσθέσει εἰς τὸν μισθὸν τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτοῦ τὸ ποσὸν, ὅπερ σήμερον ἐπιβαρύνει τὸν μισθὸν τοῦ πρεσβευτοῦ δι’ ἐνοίκιον τῆς οἰκίας, καὶ θεωροῦσιν, ὅτι, ἀφοῦ ἀποκτηθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου αὕτη, εἶναι πρέπον νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοῦ μισθοῦ τὸ ἐνοίκιον, ὅπερ σήμερον δίδεται ὑπὸ τοῦ πρεσβευτοῦ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Παρατηρεῖτε ἐν τῇ συμβάσει, ὅτι ἐγένετο συμφωνία, καθ’ ἣν, ἂν ἡ σύμβασις δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ἤθελε κυρωθῆ ἐντὸς τῆς συνόδου ταύτης τῆς Βουλῆς, τὸ ποσὸν τῶν 10,000 φράγκων, ὅπερ κατεβλήθη ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου ὡς ἀῤῥαβὼν τῆς συνομολογηθείσης ἀγοραπωλησίας, θέλει καταλογισθῆ ἀντὶ τοῦ ἐνοικίου, ὅπερ ἀκριβῶς ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο· ἑπομένως, ἂν δὲν ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν, αἱ καταβληθεῖσαι 10,000 φράγκων ἐπιβαρύνουσι τὸν πρεσβευτὴν, ἂν δὲ ψηφίσωμεν τὴν πίστωσιν χωρὶς νὰ λάβωμεν πρόνοιαν, ὅπως ἐλαττωθῇ ἀναλόγως ὁ μισθὸς τοῦ πρέσβεως, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως εἶναι, ὅτι προστίθενται εἰς τὸν μισθὸν τοῦ πρεσβευτοῦ 10,000 φράγκα. Θέλομεν λοιπὸν νὰ γνωρίζωμεν, πρὶν ἢ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν, ἂν καὶ οἱ ἄλλοι ἐν τῇ Βουλῇ συνάδελφοι ἡμῶν εἶναι τῆς γνώμης ἡμῶν, καὶ ἂν προτίθενται νὰ πραγματοποιήσωσι τὴν ἐλάττωσιν ταύτην ἐπὶ τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν τοῦ πρεσβευτοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· διότι, ἂν δὲν προτίθενται νὰ πραγματοποιήσωσι τὴν ἐλάττωσιν, ἡμεῖς θέλομεν ψηφίσει κατὰ τῆς συμβάσεως, ἀφοῦ ἐν τῇ παρούσῃ ὥρᾳ θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθὸς τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτοῦ. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι ὁ μισθὸς οὗτος εἶναι ὑπέρογκος, οὐδ’ ὅτι εἶναι καὶ ἐπαρκὴς ἀπολύτως· νομίζω ὅμως, ὅτι σχετικῶς πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ἄλλων πρεσβευτῶν καὶ τῶν ἄλλων δημοσίων λειτουργῶν τῶν ἐν τῷ Κράτει εἶναι ἀνώτερος τοῦ μέτρου, ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀφορμή, ὅπως σήμερον ἐν ὥρᾳ, καθ’ ἣν αἱ οἰκονομίαι εἶναι ὁ κανὼν περὶ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, σκεφθῶμεν περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ ἐκείνου. Λέγω, ὅτι εἶναι ὁ μισθὸς ἀνώτερος τοῦ τῶν ἄλλων πρεσβευτῶν, διότι αἱ 54,000 δραχμῶν εἶναι οὐ μόνον καθ’ ἑαυτὰς πλειότεραι τοῦ μισθοῦ τῶν ἄλλων πρεσβευτῶν, ἀλλὰ καὶ διότι ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτὴς δὲν ἔχει μόνον τὰς ἀπολαυὰς, τὰς ὁποίας βλέπομεν ἐν τῇ οἰκείᾳ τοῦ προϋπολογισμοῦ πιστώσει, ἀλλ’ ἔχει καὶ πολλὰς ἄλλας. Ἔχει πρῶτον τὴν διαχείρισιν τοῦ Ταμείου τῶν ἐλεῶν, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπαλλάσσεται ὅλων τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν αἱ ἄλλαι πρεσβεῖαι ὑπὲρ τῶν ἀπόρων συμπολιτῶν. Τὰ βάρη ταῦτα εἶναι ἱκανῶς σπουδαῖα διὰ τὰς ἄλλας πρεσβείας, διὰ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει δὲ πρεσβείαν οὐ μόνον δὲν ἐπέρχεται ἐκ τῶν ἐλεῶν βάρος, ἀλλ’ ἠξεύρετε, ὅτι τὸ ταμεῖον τῶν ἐλεῶν ἐθεωρήθη παρά τινων ὡς προωρισμένον ἐν μέρει εἰς συμπλήρωσιν τῶν ἐξόδων παραστάσεως τῆς πρεσβείας, καὶ ὅτι ὑπεστηρίχθη, ὅτι κατὰ νόμον δὲν ὀφείλει ὁ πρεσβευτὴς νὰ δαπανᾷ ἅπασαν τὴν ἐκ τοῦ ταμείου τῶν ἐλεῶν πρόσοδον πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς περιθάλψεως τῶν ἀπόρων· ὥστε αἱ πρόσοδοι αὗται πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ εἶναι τὸ ποσὸν σπουδαῖον· διαιρεῖται δὲ εἰς δύω κατηγορίας· τὰ ⅔ διατίθενται ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ἐννοεῖται κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ πρεσβευτοῦ, τὸ δ’ ἕτερον τρίτον διατίθεται ὑπὸ τοῦ πρεσβευτοῦ ἀνεξελέγκτως. Ἐκτὸς τούτου, ἔχει ὁ πρεσβευτὴς καὶ ἄλλας ἀπολαυάς· ἔχει 2,000 δραχμῶν δι’ ἔξοδα κινήσεως τῶν καϊκίων ἔχει θυρωρὸν, ἔχει κλητῆρας, ὑπηρέτας δηλαδὴ μισθοδοτουμένους ὡς κλητῆρας, ἔχει τὴν συνήθη θέρμανσιν ἐκ τῶν ἐξόδων τοῦ προξενικοῦ γραφείου, διότι τὸ προξενικὸν γραφεῖον ἐν Κωνσταντινουπόλει εἶναι ἐμπορικὸν γραφεῖον τῆς πρεσβείας, ἑπομένως διευθύνεται ὑπὸ τοῦ πρεσβευτοῦ. Ἔχει προσέτι καὶ 250 δραχμὰς κατὰ μῆνα δι’ ἔξοδα γραφικὰ ἄνευ ὑποχρεώσεως λογοδοσίας· τοῦτο δὲ μόνον τὸ τελευταῖον εἶχον ἄλλοτε καὶ αἱ ἄλλαι πρεσβεῖαι· ἀλλ’ ἀπό τινος χρόνου δίδονται εἰς αὐτὰς ἐπὶ λογοδοσίᾳ τὰ γραφικὰ ἔξοδα. Ὥστε βλέπετε, ὅτι τὸ ὅλον τῶν ἀπολαυῶν τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτοῦ εἶναι ἀνώτερον τῶν 54,000 δραχμῶν. Δέον, ὅπως ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβεία ἔχῃ οὐ μόνον τὰ ἐπαρκῆ πρὸς ζωάρκειαν, ἀλλὰ καὶ ἔξοδα παραστάσεως. Τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν, περὶ ἧς ὁπωσδήποτε ἐλήφθη πρόνοια διὰ τῶν εἰρημένων ἀπολαυῶν· ἀλλὰ μήπως ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐν Ἀθήναις δὲν ὀφείλει χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς χώρας νὰ ἔχῃ ἔξοδα παραστάσεως; Οὐδέποτε ὅμως ἐγένετο τοιαύτη πρότασις, διότι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου δὲν τὸ ἐπιτρέπουσιν· εἶναι ὅμως ἀναγκαιότατον. Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποχρεοῦται νὰ δέχηται τὰς φιλοφρονήσεις τῶν ἐνταῦθα Πρεσβευτῶν, δὲν εἶνε πρέπον καὶ νὰ τὰς ἀποδίδῃ; Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὅμως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Περὶ τούτου οὐδεμία ἐγένετο σκέψις, καὶ ἀφοῦ περὶ τούτου δὲν ἐγένετο, οὐδὲ δύναται ἐν τῷ παρόντι νὰ γείνῃ σκέψις, πῶς δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸν μισθὸν τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβευτοῦ 10,000 φράγκων, αἵτινες, ἂν ἤθελον διατεθῆ δι’ ἔξοδα παραστάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, θὰ διετίθεντο πολὺ λυσιτελέστερον; Διὰ τοὺς λόγους τούτους θεωρῶ, ὅτι δυνάμεθα, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐκ τούτου ζημίας, διότι αἱ προθεσμίαι δὲν παρέρχονται, ν’ ἀναβάλωμεν τὴν τρίτην συζήτησιν τῆς συμβάσεως ἐπ’ ὀλιγίστας ἡμέρας, ὅσαι ἀπαιτοῦνται, ὅπως συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Πρὸ ὀλίγου ἀπεφασίσθη, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει συνεδριάσει αὔριον καὶ μεθαύριον· ἑπομένως τὴν Δευτέραν πρῶτον ἡμῶν ἔργον θέλει εἶσθαι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὴν συζήτησιν δὲ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνάγεται καὶ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ κανονισμοῦ τῶν πιστώσεων διαῤῥυθμίσῃ καὶ τὴν περὶ τῆς συμβάσεως ψῆφον αὑτῆς.

§130Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτοῦ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχουσι καμμίαν ἄλλην ἔννοιαν, εἰμὴ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς αὐτὸ αὐτὴ καὶ μόνη ἡ ὑπόθεσις· δηλ. τὴν ἔννοιαν, ὅτι πρόκειται νὰ προσκτηθῇ ὑπὸ τοῦ δημοσίου τοῦ ἑλληνικοῦ οἰκοδόμημα, διὰ νὰ ἐγκατασταθῇ ἐν αὐτῷ ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβεία. Οὕτως ἐθεώρησα ἐγὼ τὸ ζήτημα, καὶ οὕτως ἐθεώρησα αὐτὸ κατὰ τὴν εἰς τὴν Βουλὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ταύτην δὲ τὴν γνώμην θέλω ἐξακολουθήσει νὰ ἔχω μέχρι τοῦ πέρατος αὐτῆς. Διὰ τοῦτο οὔτε εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς δίδω ἄλλην ἔννοιαν παρὰ τὴν ἁπλῆν ἔννοιαν, ἤτοι ὅτι πρόκειται, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει τῶν συμφερόντων τοῦ κράτους προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§132Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μολαταῦτα ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς κάμω γνωστὸν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπροτάθησαν παρὰ τοῦ προαγορεύσαντος, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν ἀναβολήν, δὲν μοὶ φαίνονται, ὅτι ἔχουσιν εὔλογον καὶ σπουδαίαν βάσιν. Ἐν πρώτοις ὅσον ἀφορᾷ τὸν μισθὸν τοῦ πρέσβεως, ἡ κυβέρνησις, ἐγκρίνασα τὴν σύμβασιν καὶ ἀποφασίσασα νὰ εἰσαγάγῃ περὶ τῆς κυρώσεως αὐτῆς νομοσχέδιον, δὲν εἶχεν ἐν τῷ νῷ ν’ ἀφήσῃ τὸν πρέσβυν νὰ κατοικήσῃ δωρεὰν ἐν τῷ οἰκήματι τῷ ἀγορασθησομένῳ, ἑπομένως δὲν εἶχεν ἐν τῷ νῷ νὰ προσθέσῃ εἰς τὴν ἀντιμισθίαν τοῦ πρέσβεως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον οὗτος ἐκ τοῦ μισθοῦ του ἐπλήρονεν ὡς ἐνοίκιον. Προχθὲς ἔλαβον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ συνεννοηθῶ περὶ τούτου μετὰ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τότε ἐρωτηθεὶς ἔδωκα τὴν διασάφησιν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐνοικίου περιορισμοῦ τοῦ μισθοῦ τοῦ πρέσβεως, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ περιλάβω τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους ὡς ἔσοδον, ἐὰν προηγουμένως δὲν ἐγνώριζον, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκυρώθη διὰ τοῦ νόμου. Ἐπερίμενα, λέγω, νὰ κυρωθῇ αὕτη καὶ ἐκδοθῇ ὁ νόμος, καὶ τότε νὰ προβάλω νομοσχέδιον....

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἀπαιτεῖται νομοσχέδιον.

§134ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶτα νὰ φροντίσω νὰ περιληφθῇ ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἐντεῦθεν ἤθελε προέλθει.

§135ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ μισθὸς τοῦ πρεσβευτοῦ εἶναι ὡρισμένος διὰ Β. Διατάγματος.

§136ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1853. Αἱ δὲ ἰδέαι αὗται, τὰς ὁποίας ἐξέφρασε περὶ τοῦ μισθοῦ τοῦ πρέσβεως καὶ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀκαίρως ἐξετέθησαν, διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τοῦ πρέσβεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τοιοῦτον ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπὶ πολλῶν ἤθελον διαφωνήσει πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Μεσολογγίου, καὶ ἰδίως ἐπὶ τῆς ἀναλογίας, τὴν ὁποίαν ἐζήτησε νὰ λάβῃ ἐκ τῶν μισθῶν τῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ὑπαλλήλων. Ἤθελον τότε παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ὁδηγηθῇ ἐκ τῆς ἀναλογίας αὐτῆς τῆς ὑπὸ τοῦ προαγορεύσαντος τεθείσης, διὰ νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν κανονίζουσαν τὸν μισθὸν τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὑπαλλήλων. Ἤθελον παρατηρήσει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐὰν ἀπολαυὰς ἄλλας ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ του ἔχῃ ὁ πρέσβυς, κατὰ τὸ πλεῖστον αὗται δὲν εἶναι προσήκουσαι, διότι τὸ ταμεῖον, φερ’ εἰπεῖν, τῶν ἐλεῶν προωρίσθη ὑπὲρ ἄλλου σκοποῦ, δὲν προωρίσθη δὲ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ταμεῖον, ἐξ οὗ νὰ ἦναι νόμιμον νὰ προσδοκᾶται χρηματικὴ ἐπικουρία τοῦ πρέσβεως. Ἐὰν δὲ τοῦτο ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν, δὲν ἐγένετο προσηκόντως, καὶ τὸ μὴ προσηκόντως γιγνόμενον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς κανών. Τὰ μέτρα μάλιστα, τὰ ὁποῖα ἀπό τινος ἐλήφθησαν, θέλουσιν ἐμποδίσει τὰ ἀτόπως γιγνόμενα. Ὡσαύτως παρατηρῶ, ὅτι τὰ γραφικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ὁ πρέσβυς, συνίστανται οὐχὶ εἰς 300, ἀλλὰ εἰς 250 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἀλλὰ γνωρίζετε ἤδη, ὅτι τὸ γραφεῖον τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας δὲν δύναται ποσῶς νὰ παραβληθῇ πρὸς τὰ λοιπὰ γραφεῖα τῶν ἄλλων Πρεσβειῶν ἐν τῇ Δύσει, εἶναι δὲ τοιοῦτον καὶ ἔχει τοσοῦτον ποικίλας ἐργασίας, ὥστε κατὰ πολὺ διαφέρει ἀπ’ ἐκείνων. Ἡ δήλωσις αὕτη, κύριοι, σᾶς καθιστᾷ γνωστὸν, ὅτι δὲν πρόκειται ν’ αὐξήσωμεν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ πρέσβεως· τοῦτο δὲ ἀρκεῖ πρὸς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ νὰ πεισθῇ, ὅτι θέλει δυνηθῆ νὰ ψηφίσῃ εἴτε πρότασιν νὰ ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς τοῦ πρέσβεως, ἢ πρότασιν προσθήκης τοῦ ποσοῦ τούτου ὡς ἐσόδου· ὅθεν δὲν εἶναι τοῦτο λόγος ἀναβολῆς. Ἀλλ’ οὔτε ὁ πρῶτος λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ προαγορεύσας, εἶναι λόγος ἀναβολῆς· διότι τί σᾶς εἶπεν; ἡ σύμβασις ἀφίνει τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πότερον νὰ ἐκλέξῃ, νὰ πληρώσῃ ἀμέσως ἐφάπαξ τὸ τίμημα τῆς οἰκίας, ἢ νὰ πληρώσῃ τὸ δεκατημόριον μόνον ἐφέτος, ἀναδεχομένη τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων διὰ τὸ ὑπόλοιπον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ὑποτεθῇ, ὅτι ψηφίζει σήμερον τὴν σύμβασιν, καὶ ἤθελε κυρωθῇ καὶ ἐκδοθῇ ὁ νόμος, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ὑποχρεωθῇ νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῶν ἐξόδων τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελε πληρωθῆ ὡς ἀντίτιμον. Ἐπειδὴ δὲ ἡ οἰκία ἀγοράζεται ὡς κτῆμα τοῦ Δημοσίου, τὸ δὲ Δημόσιον ἀντιπροσωπεύεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἤθελε προστεθῆ τὸ τίμημα οὐχὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ ἐν τῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἤθελε δοθῇ. Οὕτω δὲ δὲν ἁρπάζει ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς, μάλιστα δὲ ἀφίνει τοῦτο ἀκέραιον διὰ τὴν Βουλὴν, οὐδὲ πρόκειται νὰ ἀποφασισθῇ ἀπὸ τοῦδε ἂν θὰ πληρώσωμεν 340 χιλιάδες φράγκα ἀμέσως, εἴτε 40,000 κατ’ ἔτος διὰ τὴν ἐτησίαν δόσιν. Ἑπομένως, ἐὰν ἡ Βουλὴ σήμερον ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν, δὲν στερεῖται οὐδενὸς δικαιώματος· ἀφ’ οὗ δὲ δὲν ὑπάρχει ἀληθὴς ὁ φόβος οὗτος, δὲν ὑπάρχουσι καὶ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι προβάλλονται πρὸς ἀναβολὴν, καὶ οἵτινες δὲν μοὶ ἐφάνησαν ἔχοντες εὔλογον καὶ οὐσιώδη βάσιν. Μολοντοῦτο ἐγὼ δὲν ἀντιτείνω ἵνα ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω εἰς τὴν πρότασιν ἄλλην παρὰ τὴν φυσικὴν ἔννοιαν, καὶ ὑποθέτω, ὅτι αὐτὴν πάντες ἀποδίδουσιν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὴν ἀναβολήν;

§138ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐθνικῶν κτημάτων καὶ ἐθνικῶν λειβαδίων.

§140ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ ὑποβληθὲν Νομοσχέδιον, νὰ συνταχθῇ δὲ, τῇ συμπράξει τῆς ὑπηρεσίας, ἕτερον πλῆρες. Τοιοῦτον νομοσχέδιον πρόκειται ἤδη νὰ συνταχθῇ καὶ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, περιλαμβάνον καὶ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περὶ οὗ πρόκειται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν αὐτὴν, διότι μετ’ ὀλίγον θὰ ὑποβληθῇ Νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῶν κοινοτικῶν λειβαδίων.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§142ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Λοιπὸν ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 6½ μ. μ.)