1880.01.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61

τῆς 29 Ἰανουαρίου 1880.

(Τρίτη.)

Ὥρα 2¼ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Βουλευταὶ Λοκρίδος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ τῆς ἁλυκῆς Ἀταλάντης. Τινὲς Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑποβάλλει ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως τῶν λιμενικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς ληξάσης Βουλευτικῆς Συνόδου. Ὁ κ. Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου παρακαλεῖ τοὺς κ.κ. Βουλευτάς, ἵνα παρευρεθῶσιν εἰς τὸ μνημόσυνον, τὸ ὁποῖον τελεῖ αὔριον τὸ Πανεπιστήμιον ἐν τῷ Ναῷ τῆς Μητροπόλεως. Ἡ Γλυκερία χήρα Ἀθανασίου Πανταζοπούλου ζητεῖ συνδρομὴν πρὸς ἐκμάθησιν τῆς μαιευτικῆς. Ὁ δὲ Ἰωάννης Παπαδάκης ζητεῖ αὔξησιν τοῦ μηνιαίου βοηθήματος, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται εἰς αὐτόν. Ἀμφότεραι αἱ ἀναφοραὶ αὗται θὰ σταλῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§2ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Συμφώνως, κύριοι, πρὸς τὰς μελέτας καὶ τὴν γνωμοδότησιν τῶν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους προσεκαλέσαμεν ἐκ Γαλλίας κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ Ναυστάθμου καὶ δεξαμενῆς. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνδέεται μὲ ὅλην τὴν ἐργασίαν καὶ τὰς μελέτας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ὑποβάλλει ἡ ἐκ Γαλλίας ἐλθοῦσα ἐπιτροπὴ, συγκεκροτημένη ἐκ τριῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Γαλλικοῦ ναυτικοῦ, καὶ ἑνὸς ὑδραυλικοῦ. Ὑποβάλλω λοιπὸν κατὰ σειρὰν, πρῶτον τὴν ἔκθεσιν τὴν γενικὴν τῆς ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς γνωματεύει ποῦ πρέπει νὰ ἱδρύσῃ ἡ Ἑλλὰς τὸν Ναύσταθμόν της, καὶ διὰ ποῖον λόγον προτιμᾷ τὸν τῆς Σαλαμῖνος τοῦ τῆς Χαλκίδος καὶ τοῦ Πόρου. Ἴσως τινὲς ἐρωτήσωσι, διατὶ ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς περιωρίσθη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν τριῶν τούτων μερῶν; Ἡ ἐπιτροπὴ περιωρίσθη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν τριῶν τούτων μερῶν, διότι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ναυστάθμου ὤφειλε νὰ λύσῃ τρία σπουδαῖα ζητήματα, τὸ οἰκονομικὸν, τὸ στρατηγικὸν καὶ τὸ πολιτικόν. Εἰς δὲ τὴν Ἑλλάδα δύω εἶναι αἱ ἐρίζουσαι θέσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἡ Χαλκὶς καὶ ἡ Σαλαμὶς, περιελάβαμεν δὲ καὶ τὸν Πόρον, διότι εἶχε κεκτημένα δικαιώματα προηγούμενα, ἠθέλαμεν δὲ, οὕτως εἰπεῖν, νὰ μὴ ἀφήσωμεν παράπονα δι’ αὐτὸν, καὶ διὰ τοῦτο προσελήφθη καὶ ὁ Πόρος. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς γενικῆς ταύτης τῆς ἐπιτροπῆς θέλει παρατηρήσει ἡ Βουλὴ ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς Σαλαμῖνος. Ὅθεν ὑποβάλλω τὴν πρωτότυπον, Γαλλιστὶ γεγραμμένην ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, συνοδευομένην μετὰ μεταφράσεως αὐτῆς. Καὶ καθόσον μὲν ἀφορᾷ τὴν ἔκθεσιν τὴν γενικὴν τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι εὔκολον νὰ τυπωθῇ καὶ συνάμα νὰ συναρμολογηθῇ καὶ τὸ σχέδιον τῆς θέσεως τοῦ Ναυστάθμου καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ ἔγγραφα, εἶναι δύσκολον νὰ τυπωθῶσι, διότι συμπεριλαμβάνουσι πολλὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφρασθῶσι καὶ νὰ σχεδιογραφηθῶσιν εἰς τόσα ἀντίτυπα, ὅσων ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ κκ. Βουλευταί. Κατόπιν τῆς γενικῆς ταύτης ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἔρχεται ἡ ἔκθεσις τοῦ Μηχανικοῦ τοῦ ὁρίσαντος καὶ διαγράψαντος τὸ σχέδιον τῆς δεξαμενῆς, τὰ σχέδια τῶν ἐργοστασίων καὶ πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν Ναύσταθμον ἐν πλήρει λεπτομερείᾳ. Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι μετὰ τοσαύτης σαφηνείας συντεταγμένη καὶ μετὰ τοσαύτης λεπτομερείας, ὥστε δὲν ἀφίνει εἰς τὸν ἀναγινώσκοντα αὐτὴν τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν περὶ ἐρωτήσεων δυναμένων νὰ διασαφηνίσωσιν ἀντικείμενόν τι, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Συνοδεύουσι δὲ τὴν ἔκθεσιν ταύτην· 1. Γενικὸν διάγραμμα τοῦ Ναυστάθμου, ἱδρυμένου κατὰ τὴν ἄκραν Ἀράπη. 2. Ὅμοιον διάγραμμα ἐντὸς τοῦ κολπίσκου Ἀράπη. 3. Δεξαμενὴ μετὰ μηχανημάτων ἐξαντλήσεως καὶ πλωτῆς θύρας. 4. Οἰκοδομὴ χυτηρίου, σφυρηλατείου, συναρμολογήσεως μηχανῶν καὶ λεβητοποιείου. 5. Οἰκοδομὴ πριονιστηρίου ξυλείας, κατασκευῆς λέμβων, ἱστῶν, χρωμάτων, ἱστιοφορίας, ἀποσκευῆς πλοίων, σχεδιαστηρίου καὶ ἰχνογραφείου (Salle des gabarits) καὶ 6. Στέγασμα διὰ τὴν προφύλαξιν τῶν τορπιλλοφόρων. Ἡ ἔκθεσις αὕτη τοῦ Μηχανικοῦ περιλαμβάνει ὅλας τὰς λεπτομερείας τῶν καταστημάτων καὶ τῶν ἐργαλείων ἐκείνων, δι’ ὧν γίνεται ἡ λειτουργία ὅλων τῶν μηχανημάτων· συγχρόνως περιλαμβάνει λεπτομερεστάτην ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας ὅλων τῶν καθέκαστα αὐτῶν καὶ τὴν ἀξίαν τῶν δαπανῶν, ἣν ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν διὰ τὴν δεξαμενὴν· εἶναι δὲ διπλῆ, πρωτότυπος καὶ μεταπεφρασμένη.

§3ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι ἡ παλαιὰ ἔκθεσις;

§4ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μία ἔκθεσις εἶναι, ἡ πρό τινων μηνῶν γενομένη.

§5ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔδαφος;

§6ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα. — Κατόπιν ἔρχεται ἡ ἔκθεσις τοῦ ὑδραυλικοῦ μέλους τῆς ὅλης ἐπιτροπῆς. Ἡ ἔκθεσις τοῦ ὑδραυλικοῦ ἀναφέρει ὅλα τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν ὑδραυλικὴν ἐπιστήμην, καὶ ἐξετάζει τὸ ἔδαφος καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἔργα τῆς δεξαμενῆς· ἡ δ’ ἔκθεσις αὕτη συνδέεται μετὰ δεκατεσσάρων σχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν ὅλην τὴν ἐργασίαν, ἥτις ὀφείλει νὰ λάβῃ χώραν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ἐν Σαλαμῖνι εἰς τὴν θέσιν «Ἀράπης» Ὡς γινώσκετε, κύριοι, τὰ ἔγγραφα ταῦτα καὶ ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι σπουδαία, καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν θ’ ἀποσταλῶσιν, ἵνα ἐξελεγχθῶσιν, ὥστε νὰ μὴ παραπέσῃ κανὲν μέρος ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, διότι δι’ αὐτὰς τὰς μελέτας ἐδαπανήσαμεν ἀρκετὰ χρήματα, διότι ἐὰν σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὁπωσδήποτε εἶναι ἀναγκαῖα καὶ πρέπει νὰ φυλαχθῶσι διὰ τὸ μέλλον, ἵνα μὴ παραπέσῃ κανὲν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κατακερματίσῃ τὴν ὅλην ἐργασίαν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ χωρίσητε, κ. Ὑπουργέ, ποῖα θὰ τυπωθῶσιν.

§8ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ πῶς ἐγνωμάτευσεν;

§9ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐγνωμάτευσεν, ἀφοῦ πρῶτον ἐξήτασε τὰ τρία μέρη, ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη προσδιώρισε τὸ μέρος ἔνθα ὀφείλει νὰ γείνῃ ὁ Ναύσταθμος, καὶ κατόπιν ἕκαστος χωριστὰ ἀνέλαβε τὴν ἰδικήν του ἐργασίαν, ὁ ὑδραυλικὸς τὰ ὑδραυλικά, ὁ δὲ Μηχανικὸς τὸν ὀργανισμὸν καὶ τὸν καταρτισμὸν τῶν ἐργοστασίων καὶ τῆς δεξαμενῆς. Τὰ ἔγγραφα λοιπὸν, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ μετάφρασις δηλαδὴ μετὰ τοῦ γενικοῦ σχεδιαγράμματος.

§10ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ἐὰν ὑπάρχουν σχεδιαγράμματα περὶ ὀχυρώσεως, δὲν πρέπει νὰ τυπωθῶσιν.

§11ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ καλὸν, δύναται ν’ ἀφεθῇ τὸ μέρος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ κατ’ ἰδίαν νὰ μελετηθῇ, καὶ νὰ τυπώσῃ τὴν γενικὴν ἔκθεσιν μόνον.

§12ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Πόσα ἐδαπανήσατε εἰς τὴν ἐπιτροπήν;

§13ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ὡρισμένως, ἀλλὰ νομίζω περὶ τὰς 30,000 δραχμῶν.

§14ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ὅλον δὲ τῆς δαπάνης τοῦ Ναυστάθμου καὶ τῆς δεξαμενῆς πόσον ἀναβαίνει;

§15ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ὅλον τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης ἐν συνόλῳ δι’ ὁλόκληρον τὸν Ναύσταθμον καὶ τὴν δεξαμενὴν ἀναβαίνει εἰς 6,000,000 μὲ μέλλοντα προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν 20,000,000· δὲν εἴμεθα ὅμως ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ ἔργον καθ’ ὁλοκληρίαν ἀμέσως. Ἐγένετο δὲ τὸ σχέδιον, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὅταν ἡ Ἑλλὰς φθάσῃ εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον.

§16ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τῆς γενομένης παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ Ἠλείας κ. Κρεστενίτου ἐπερωτήσεως ὡς πρὸς τὴν ὑφισταμένην ἐκκρεμῆ ἀνάκρισιν κατὰ τοῦ πρωτοδίκου κ. Γρημάνη, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ἀνακρίσεως ταύτης, καὶ ὅτι πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῆς ἀπαιτεῖται ἡ μετάβασις τοῦ προέδρου τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν. Ἂν δὲ μέχρι τοῦδε δὲν μετέβη ἐκεῖ, τοῦτο προῆλθεν ἐκ τοῦ χειμῶνος καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ὁ πρωτοδίκης οὗτος μετετέθη ἐξ Ἠλείας εἰς ἄλλο Πρωτοδικεῖον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐργοστασιάρχαι τοῦ ἐν Ζακύνθῳ καταστήματος πυρηνελαίου καὶ σαπωνοποιείου ζητοῦσι τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου. Ὁ δὲ Νικόλαος Βωτυρᾶς ζητεῖ συνδρομὴν πρὸς ἔκδοσιν συγγράματος ἡ «Δήμητρα.» Θὰ παραπεμφθῶσιν ἡ μὲν πρώτη ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ δὲ δευτέρα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§18Κ. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν προτίθεμαι, κύριοι, νὰ μακρηγορήσω ἀναπτύσσων μακράν τινα ἐπερώτησιν, καθόσον γινώσκω καλῶς, ὅτι καὶ χρήσιμον εἶναι, ἵνα ἕκαστος ἡμῶν φείδηται τοῦ χρόνου, ὃν διερχόμεθα ἐνταῦθα ἐργαζόμενοι, καὶ πρέπον νὰ εὐλαβῆται τὴν ἀνοχὴν τῆς Βουλῆς· ἤθελον μάλιστα ἀποφύγει νὰ εἴπω καὶ τὰ ὀλίγα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μέλλω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ἂν ἠδυνάμην ἄλλως νὰ ἐκπληρώσω ἰδιαίτερόν τι καθῆκον.

§19ΤΙΝΕΣ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§20ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Θ’ ἀκούσητε. — Διά τινος νόμου τῆς 31 Ἰανουαρίου 1866 διετάχθη ἡ ἐπέκτασις τῆς πόλεως Γυθείου, ἡ ἐπέκτασις δὲ αὕτη ἔμελλε νὰ γείνῃ καὶ ἐγένετο ἤδη πρὸς τὸ βόρειον τῆς πόλεως μέρος ἐπὶ χωρίου, ἀνήκοντος εἰς τὴν κυριότητα μιᾶς Μονῆς ἐν Λακεδαίμονι, Ζερμπίτσης· τὸ χωρίον ἐκεῖνο τὸ δημόσιον ἀντήλλαξε διὰ κτημάτων ἀναλόγου ἀξίας ἐν Λακεδαίμονι, διετάχθη δὲ διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου, ἵνα τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ ἐκποιηθῶσι, τὰ δ’ ἐξ αὐτῶν κεφάλαια χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων κοινωφελῶν ἔργων. Τὰ οἰκόπεδα ταῦτα ἤρξαντο ἐκποιούμενα, τὸ δὲ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν οἰκοπέδων τούτων προερχόμενον ποσὸν ἑκάστοτε κατετίθετο εἰς τὸ ἐν Καλάμαις ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Τοῦτο, καθὼς ἠκούσατε, ἐξακολουθεῖ ἀπὸ τοῦ 1866, δὲν ἠξεύρω δὲ ἂν καὶ μέχρι σήμερον ἐξακολουθῇ κατατιθέμενον τὸ ἑκάστοτε ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν οἰκοπέδων λαμβανόμενον ποσὸν εἰς τὸ αὐτὸ ὑποκατάστημα. Εἶναι ὅμως ἤδη καιρὸς, κύριοι, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ ποσοῦ τούτου, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔχω, ἀναβαίνει ὑπὲρ τὰς 100,000 δραχμῶν· νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καὶ ἄτοπον καὶ ἐπιζήμιον νὰ μένωσι τὰ κεφάλαια αὐτὰ ἄχρηστα καὶ ἄγονα ἐν τῷ ὑποκαταστήματι τῶν Καλαμῶν, ἐνῷ δύνανται νὰ ὦσι τοποθετημένα εἰς τὸ ἐν Γυθείῳ ὑποκατάστημα, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη μετὰ ταῦτα, καὶ νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὰς χρείας, τὰς ὁποίας παρουσιάζουσι τὰ ἐν Γυθείῳ δημόσια ἔργα.

§21ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Διὰ ποῖον σκοπὸν εἶναι προωρισμένα αὐτὰ τὰ χρήματα;

§22ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Διὰ μεταφορὰν ποσίμου ὕδατος εἰς τὴν πόλιν καὶ δι’ ἄλλα κοινωφελῆ ἔργα, πρὸ πάντων ὅμως διὰ μεταφορὰν ποσίμου ὕδατος, οὗ τινος ἡ πόλις στερεῖται καὶ τὸ ὁποῖον ἠξεύρετε πόσον χρησιμεύει εἰς μίαν πόλιν, ὡς τὴν τοῦ Γυθείου, εἰς ἣν συῤῥέουσι πανταχόθεν ἐμπορευόμενοι καὶ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν, καθόσον ἐν Γυθείῳ ἐνεργεῖται ὅλον τὸ ἐμπόριον τοῦ νομοῦ Λακωνίας· ἐκεῖ συγκεντροῦνται καὶ ἐξάγονται ὅλα τὰ ἐξαίρετα προϊόντα τοῦ νομοῦ Λακωνίας, ἐκεῖ ἐνεργεῖται ἐμπόριον πολυσπουδαῖον, τὸ ὁποῖον ὁσημέραι ἀναπτύσσεται καὶ προάγεται· ἑπομένως εἶναι χρεία μεγάλη νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προεῖδεν ὁ νόμος, περὶ ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως καὶ κατασκευῆς τοῦ λιμένος ἀκόμη, διότι καὶ τὰ δύω συνδέονται πρὸς ἄλληλα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἁρμόδιον κύριον ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ φέρῃ σημείωσιν τῶν ποσοτήτων, αἱ ὁποῖαί εἰσι μέχρι τοῦδε εἰσπεπραγμέναι, καὶ ἐὰν ὅλαι αὗται ἦναι κατατεθειμέναι εἰς τὸ αὐτὸ ὑποκατάστημα τῶν Καλαμῶν. Θέλω δὲ ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ τῶν κεφαλαίων τούτων ἀπὸ τοῦ καταστήματος Καλαμῶν, ὅπου δὲν ἔχουσιν οὐδένα σκοπὸν εἰς τὸ ὑποκατάστημα τοῦ Γυθείου. Ἰδοὺ τὸ νομοσχέδιον. «Ἄρθρ. 1. Τὸ ἐκ τῶν οἰκοπέδων τῆς πόλεως Γυθείου εἰσπραχθὲν μέχρι τοῦδε καὶ ἐφεξῆς εἰσπραχθησόμενον ποσὸν θέλει κατατεθῆ καὶ ἐξακολουθῆ κατατιθέμενον εἰς τὸ ἐν Γυθείῳ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου τῆς 31 Ἰανουαρίου 1866 ἀναφερομένων κοινωφελῶν ἔργων συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις αὐτοῦ.» «Ἄρθρον 2. Τὴν τάξιν τῆς προτεραιότητος τούτων, ὧν θέλει προτιμηθῆ ἡ μεταφορὰ ποσίμου ὕδατος, θὰ ὁρίσῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἐπιτροπὴ δὲ ἀποτελουμένη παρὰ τοῦ ἐπάρχου Γυθείου, ὡς προέδρου, τοῦ δημάρχου Γυθείου καὶ τριῶν μελῶν, ἐκλεγομένων παρὰ τοῦ εἰρημένου δημοτικοῦ Συμβουλίου, θέλει ἐφορεύει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν διὰ ταῦτα προωρισμένων κεφαλαίων. Τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος.

Ὁ Βουλευτὴς Γυθείου

Κ. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ.»

Θέλω παρακαλέσει προσέτι τὸν ἁρμόδιον κ. ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ κατάλληλόν τινα μηχανικὸν εἰδήμονα καὶ πεπειραμένον, ἵνα συντάξῃ πάγιον καὶ ἑνιαῖον σχέδιον περὶ τῆς περαιτέρω κατασκευῆς τῆς προκυμαίας Γυθείου, ὅπως διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Πατρῶν καὶ ἄλλων λιμένων· διότι, καθὼς ἠξεύρετε, τὰ σχέδια τῶν μηχανικῶν εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον κατατετμημένα, ἀνώμαλα, ἀντίθετα πολλάκις πρὸς ἄλληλα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ διαταχθῇ μηχανικός τις, ὅπως συντάξῃ ἓν καὶ μόνον ὁριστικὸν σχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ ἐργασίαι τῶν δημοσίων ἔργων τῆς πόλεως, καθόσον ἡ προκυμαία ἐκείνη δέον νὰ ἐπεκταθῇ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῶν παραλίων τῆς τε παλαιᾶς καὶ τῆς νέας πόλεως· ἀνάγκη μάλιστα, κατὰ τὴν κρίσιν τῶν εἰδημόνων ὅλων, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὴν πόλιν Γυθείου καὶ ἐμελέτησαν τὸ ζήτημα τῶν λιμενικῶν ἔργων, δέον ἡ προκυμαία νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς ἀπέναντι τῆς νήσου Κρανάης ἀκτῆς καὶ ἑνωθῇ μετὰ τῆς νήσου ἐκείνης, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἡ ξηρὰ δὲν ἀπέχει παρὰ ὀλίγα τινὰ βήματα, τὰ δὲ ὕδατα εἶναι λίαν ἀβαθῆ, σχεδὸν μιᾶς ὀργυιᾶς τὸ βαθύτερον μέρος. Ἑπομένως τὸ ἔργον εἶναι εὐκολώτατον, τὰ δὲ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἕως τώρα ἔχουσιν εἰσπραχθῆ, εἶναι ἱκανὰ ὥστε τὸ ἔργον νὰ συντελεσθῇ καὶ τοιουτοτρόπως κατασταθῇ ὁ λιμὴν αὐτὸς ἀσφαλέστατος, ὡς πρὸς τὴν μικρὰν ἰδίως ναυτιλίαν, τὴν ὁποίαν θέλει μεγάλως ὠφελήσει τὸ ἔργον αὐτὸ καὶ ἡ ὁποία δύναται τότε νὰ προσεγγίζῃ ἐπὶ τῆς προκυμαίας ἀσφαλῶς καὶ διευκολύνεται εἰς τὰς διαφόρους ἐργασίας αὐτῆς· διότι ὁμολογουμένως ὁ λιμὴν τοῦ Γυθείου εἶναι φύσει ἀσφαλὴς, καὶ εἰς αὐτὸν προσφεύγουσι κατὰ πᾶσαν ὥραν τοῦ ἔτους, πρὸ πάντων δὲ τὸν χειμῶνα ἄπειρα σκάφη, ὡς εἰς ἄσυλον, καὶ εὑρίσκουν πραγματικὴν προστασίαν ἀπὸ τὸν λιμένα ἐκεῖνον. Ἀλλὰ τὰ μικρὰ πλοιάρια εἶναι ἐκτεθειμένα εἰς τὰ κύματα καὶ δὲν δύνανται νὰ προσεγγίζωσιν εἰς τὴν προκυμαίαν, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως αὐτῆς, τῆς ἑνώσεως τῆς ξηρᾶς μετὰ τῆς ἀκτῆς τῆς μικρᾶς νήσου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιφέρῃ μία τοιαύτη ἐπέκτασις τῆς προκυμαίας ἢ ἡ κατασκευὴ ἑνὸς βραχίονος, ἐν ἄλλῃ τινὶ καταλλήλῳ θέσει, τοῦθ’ ὅπερ δύναται νὰ τὸ κρίνῃ εἷς μηχανικὸς πεπειραμένος, ὅστις νὰ διαταχθῇ νὰ μένῃ διαρκῶς εἰς τὸ Γύθειον. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι ὁ μηχανικὸς Σπάρτης δύναται, χωρὶς νὰ ζημιώσῃ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως ταύτης, νὰ παραμένῃ ἐν Γυθείῳ τὸ ἥμισυ ἢ καὶ πλέον τοῦ ἔτους, ἵνα ἐφορᾷ τὰ δημόσια ἔργα, καθόσον δὲν πρόκειται, οὔτε τὴν προκυμαίαν τοῦ Εὐρώτα νὰ κατασκευάσῃ ἐκεῖ, οὔτε ἄλλο τι ἔργον παρόμοιον νὰ ἐκτελέσῃ. Ἠξεύρετε ὅμως, κύριοι βουλευταί, ὅτι μετὰ τῆς προκυμαίας εἶναι ἀναπόσπαστοι οἱ κεντρικοὶ ὑπόνομοι τῆς πόλεως, οἵτινες, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ κατασκευῆς πεζοδρομίων καὶ ὑπονόμων τῶν πόλεων, γίνονται δαπάνῃ τοῦ οἰκείου δήμου. Ἀλλὰ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον Γυθείου δὲν εἶναι ἱκανὸν νὰ ἐξοδεύῃ εἰς κατασκευὴν τῶν τοιούτων· ἐὰν δὲ δὲν ληφθῇ πρόνοια, ὅπως κατασκευασθῶσι τὰ ἔργα αὐτὰ, ἡ προκυμαία τρέχει κίνδυνον νὰ καταστραφῇ. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως ἡ κατασκευὴ καὶ τῶν ἔργων τούτων γένηται δαπάνῃ ταμείου τοῦ λιμενικοῦ, καὶ πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον, ἵνα ἐπιτραπῇ τοῦτο. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον μοναδικόν. Εἰς τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ ΡΚΗʹ νόμου τῆς 27 Δεκεμβρίου 1865 ἀναφερόμενα ἔργα συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν κεντρικῶν ὑπονόμων τῆς πόλεως Γυθείου, ἡ διὰ τὰς ὁποίας ἀπαιτουμένη δαπάνη, ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου τῆς 11 Σεπτεμβρίου 1856 περὶ κατασκευῆς πεζοδρομίων καὶ ὑπονόμων τῶν πόλεων ἀναλογοῦσα εἰς τὸν δῆμον, θέλει καταβληθῆ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν φόρων, τῶν ἐπιβαλλομένων διὰ τοῦ εἰρημένου ΡΚΗʹ νόμου.

Ὁ Βουλευτὴς Γυθείου

Κ. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ.»

Πρὸς τούτοις, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ἐν τῇ πόλει Γυθείου πρὸς τὴν διεύθυνσιν, ἡ ὁποία φέρει εἰς τὸν δῆμον Κροκεῶν τῆς Λακεδαίμονος καὶ τὸν δῆμον Τρινάσου, ὁ ὁποῖος συνορεύει μὲ τὴν Ἐπίδαυρον Λιμηρὰν, ἓν μέρος, τὸ ὁποῖον κινδυνεύει καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ καλυφθῇ ὑπὸ χωμάτων, ἓν ἄλλο δὲ μέρος κατεκλύσθη ὑπὸ τῶν κυμάτων τῆς θαλάσσης· τὸ μέρος τοῦτο ἐκτείνεται ἀπὸ τῆς πόλεως μίαν ὁλόκληρον ὥραν. Ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι ἐθνικὴ, διότι προτίθεται νὰ ἑνώσῃ τὴν πόλιν Γυθείου μετὰ τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας διατεθῇ ἓν ποσὸν, πρὸς ἐπιδιόρθωσιν αὐτοῦ. Εἰς ἕτερον μέρος τῆς πόλεως ἤρξατο ἡ κατασκευὴ μιᾶς ὁδοῦ, φερούσης ἀπὸ Γυθείου εἰς Οἴτυλον, δαπάναις τοῦ δήμου, ἀλλ’ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἐμπόδισε τὸ ἔργον, ἰσχυριζομένη, ὅτι ἡ ὁδὸς εἶναι ἐπαρχιακὴ καὶ ὅτι ὁ δῆμος δὲν πρέπει νὰ ἐξοδεύῃ διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐπαρχιακῆς, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσεν, ὥστε ἡ ὁδὸς αὕτη νὰ κατασκευασθῇ δαπάνῃ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας· ἑπομένως ἔμεινεν ἡ ὁδὸς αὕτη ἐν τῇ ἀρχῇ αὐτῆς, καὶ ἐματαιώθη ὁ ζῆλος τῶν κατοίκων πρὸς κατασκευὴν ἐξ ἰδίων ἑνὸς δρόμου, λίαν ἀναγκαίου καὶ λίαν ὠφελίμου διὰ τὸν τόπον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ διαταχθῇ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ὅπως μὴ παρεμβάλλῃ προσκόμματα εἰς τὸν ζῆλον τῶν κατοίκων, πρὸς κατασκευὴν δημοσίων ἔργων, τὸ ὁποῖον εἶναι συνέπεια τοῦ ὀλεθρίου συγκεντρωτικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον παρ’ ἡμῖν ἐπικρατεῖ. Δὲν ἔχει ὁ πολίτης δικαίωμα νὰ κατασκευάσῃ ἕνα δρόμον εἰς τὸ χωρίον του, εἰς τὸν δῆμόν του, ἢ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του; ἠξεύρετε πόσον φοβερὸν καὶ ἐπιβλαβὲς εἶναι τοῦτο! Μετὰ ταῦτα δράττομαι τῆς εὐκαιρίας, ἵνα συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸν μεριμνήσαντα περὶ τῆς προσεχοῦς συνόδου τῶν δικαστηρίων τῶν ὁρκωτῶν, ἵνα μεριμνήσῃ καὶ περὶ ἄλλου τινὸς ἀντικειμένου σχετικοῦ. Ἠξεύρετε, ὅτι τὰ ⅗ ἢ τουλάχιστον τὸ ἥμισυ τῶν εἰσαγομένων ἐνώπιον τῶν ὁρκωτικῶν δικαστηρίων δικῶν ἀναβάλλονται ἕνεκα λειπομαρτυριῶν. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ὀλέθριον καὶ ἀδικώτατον καὶ δι’ αὐτοὺς ἔτι τοὺς ἐνόχους, οἵτινες δικαιοῦνται νὰ ζητήσωσι μίαν ἀπόφασιν περὶ τῆς ἰδίας ἐγκληματικῆς πράξεως· αἰτία δὲ τῆς μεγάλης αὐτῆς λειπομαρτυρίας εἶναι ὁ μὴ κατάλληλος νόμος περὶ τῶν ἐπιβαλλομένων κατὰ τῆς λειπομαρτυρίας ποινῶν. Ἠξεύρετε, ὅτι ἡ λειπομαρτυρία ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων τιμωρεῖται κατὰ τὴν πρώτην ἀπουσίαν μὲ τρίμηνον φυλάκισιν, ἐν ὑποτροπῇ δὲ μὲ ἐνιαύσιον· τὰ δικαστήρια ὅμως πολλάκις ἀπαλλάσσουν καὶ τοὺς ἐξ ἀπειθείας λειπομαρτυρήσαντας, ἕνεκα τῆς αὐστηρότητος τῆς ποινῆς, ἐσχάτως δὲ, ὅταν ἐλήφθη τὸ ἀντίθετον μέτρον τῆς τιμωρήσεως τῶν λειπομαρτύρων, ἐδέησε τὰ δικαστήρια νὰ καταφύγωσι καὶ εἰς τὸ μέτρον τῆς συστάσεως πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον πρὸς ἀπονομὴν χάριτος, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον νὰ ἀπονείμῃ τὴν χάριν, διότι ἡ ποινὴ ὁμολογουμένως εἶναι βαρυτάτη, καὶ οὕτως ἡ ποινὴ περιωρίζετο ἀπὸ τριμήνου φυλακίσεως, εἰς φυλάκισιν ἑνὸς μηνὸς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς πρέπει νὰ μεταῤῥυθμισθῇ, καὶ ν’ ἀπειληθῇ ποινὴ εἰς τὸν λειπομάρτυρα φυλακίσεως τριῶν ἡμερῶν μέχρις ἑνὸς ἔτους.

§23Γ. ΚΟΡΙΖΗΣ. Ἀφοῦ τώρα εἶναι τρίμηνος ἡ ποινὴ καὶ δὲν παρουσιάζονται, τότε δὲν θὰ ἔλθουν διόλου.

§24ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν παρουσιάζονται, διότι δὲν τιμωροῦνται ἕνεκα τῆς ἀπειλουμένης βαρείας ποινῆς· ἐὰν ὅμως ἐπιβάλλεται ποινὴ φυλακίσεως ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν μέχρις ἑνὸς ἔτους, τότε θὰ ἔχητε τὰ καλλίτερα ἀποτελέσματα. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως καὶ τὸ μέρος τοῦτο τῶν κατὰ τῆς λειπομαρτυρίας ποινῶν διορθωθῇ κατὰ τρόπον τινὰ, ὥστε νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ποιναί, καὶ τοιουτοτρόπως λείψωσιν αἱ τρομεραὶ ἀναβολαί.

§25Α. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ αὔξησις τῆς ἀποζημιώσεως τῶν μαρτύρων δύναται νὰ διορθώσῃ αὐτά.

§26ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ὄχι, ἡ ἐπιβολὴ τῆς ποινῆς.

§27ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον τῆς ἀνακοπῆς.

§28ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα πραγματικόν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς βοηθήματος εἰς τὴν ἔγγονον τοῦ ἀειμνήστου Βαρβάκη, τὸ ὁποῖον χθὲς ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν ὡς λίαν κατεπεῖγον. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ συζητηθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§31Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, διὰ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν μας.

§32ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἡ διαθήκη τοῦ Βαρβάκη εἶναι ὡρισμένη· δὲν δυνάμεθα νὰ......

§33ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἐγγονή του.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῇ τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§35ΦΙΛΗΜΩΝ. Μὰ, κύριε πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἀπεῤῥίφθη.

§37ΦΙΛΗΜΩΝ. Λοιπὸν παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπήν;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως.

§39Α. ΨΥΛΛΑΣ. Πρὸ 10 περίπου ἡμερῶν οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς ὑπεβάλομεν πρότασιν νόμου, δι’ ἧς ζητεῖται ἡ ἀνανέωσις τοῦ ἄρτι λήξαντος νόμου, τοῦ ἀπαγορεύοντος τὴν βόσκησιν τῶν ποιμνίων ἐντὸς τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καὶ διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται προσέτι ἡ ἐπὶ ὡρισμένον τινὰ χρόνον εἰς τὸ μέλλον ἐντελὴς ἀπαγόρευσις τῆς βοσκήσεως ποιμνίων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καθ’ ἃ μὲ ἐπληροφορήσατε, κ. πρόεδρε, ἀπεστάλη εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ κακὸν ὑπερεπλεόνασεν ἐκ τῆς ἀτιμωρησίας, ἧς τυγχάνουσιν οἱ βόσκοντες ποίμνια, καὶ ἐκ τῆς παύσεως τῆς ἰσχύος τοῦ εἰρημένου νόμου, οἱ δὲ πολῖται παραπονοῦνται καθ’ ἑκάστην καὶ ἀδιακόπως διὰ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν, ἐγὼ δὲ αὐτὸς μάλιστα ἔλαβον πεῖραν τῆς λυπηρᾶς ταύτης καταστάσεως ἐκ τῆς εἰσβολῆς ποιμνίου ἐντὸς τοῦ ἐν Πατησίοις κήπου μου, παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ ἐντὸς τῆς αὔριον τὴν ἔκθεσίν της· ἄλλως, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως, λόγῳ τοῦ κατεπείγοντος, προταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ συζητηθῇ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐντελῶς τοπικὸν, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησίς τις εἰς τὴν ἀποδοχὴν αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§40ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἀντικείμενον τοῦτο δὲν εἶναι νέον, πρόκειται περὶ ἀνανεώσεως νόμου. Ἐπειδὴ δὲ ἔχομεν πλήρη καταστροφὴν τῶν κτημάτων, ζητοῦμεν ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἐπισπεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἐκθέσεώς της, διὰ νὰ τεθῇ τὸ Νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, ἐὰν δὲν ὑποβληθῇ ἐντὸς 3 ἡμερῶν ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ Νομοσχέδιον νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ αὐτὸ λέγω περὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ δενδροφθορῶν, διότι ὅλαι αὐταὶ αἱ ζημίαι ἐπιβαρύνουν τὸ δημόσιον ταμεῖον· ἑπομένως πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.

§43ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ὅμως περιττὴ, διότι ὁ νόμος αὐτὸς ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν, πρόκειται δὲ μόνον περὶ ἀνανεώσεως.

§44ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὰς ἑξῆς ἐρωτήσεις: Αʹ) Νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν καταστατικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐν Πόρῳ Ναυστάθμου μέχρις Ἰανουαρίου 1878, ὅτε ἤρξατο ἡ ἐν Φανερωμένῃ μετακόμισις, δηλ. κατάστασιν τῶν ἀποθηκῶν, ὅπλων, ἱστίων, καὶ παντὸς εἴδους ὑλικοῦ, ἐριούχων, λινῶν, χαλκοῦ, πολεμικοῦ ὑλικοῦ κτλ. Βʹ) Τὰ διὰ τὴν μετακόμισιν πρωτόκολλα τῶν φορτώσεων καὶ ἀριθμὸν τῶν φορτωθέντων πλοίων, καὶ τίνα ταῦτα καὶ τὶ εἰς ἕκαστον τούτων ἐφορτώθη, καὶ ἐπὶ τίνι ναύλῳ, καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν ἐν συνόλῳ. Γʹ) Τὰ πρωτόκολλα τῆς ἐκφορτώσεως ἐν Φανερωμένῃ καὶ ποῦ ἐν αὐτῇ ἕκαστον τῶν εἰδῶν ἀπετέθη, καὶ ποῦ ἐκεῖ αἱ ἱστιοθῆκαι, σχοινοθῆκαι, καὶ λοιπαὶ ἀποθῆκαι, καὶ τὶ ὑλικὸν παντείου εἴδους ἐκεῖ εὑρίσκεται, καὶ ἐὰν ναυτικὰ ἐργαλεῖα κτλ. σχοινία δὲν εἰσὶν ἐῤῥιμμένα μετὰ κατράμης καὶ ἀλοίμματος εἰς καθύγρους τόπους, καὶ κατέστησαν ἄχρηστα. Περὶ τούτων νὰ φέρῃ ἔκθεσιν τοῦ ἁρμοδίου διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, καθὼς καὶ περὶ ὅλων τῶν ἄλλων εἰδῶν τοῦ ὑλικοῦ, ποῦ κεῖνται, καὶ ἐὰν κῆνται ἐκεῖ ὅπου κεῖνται, λ. χ. ἐν Ἀμπελακίοις, ἢ ἀλλαχοῦ, ὡς ἀπαιτεῖ ἡ ἐπιστήμη, καὶ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ Ἔθνους. Δʹ) Ἐὰν εἶχε γείνει παρὰ τοῦ ἄλλοτε διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου Γ. Τομπάζη ἔναρξις ἐργασιῶν δεξαμενῆς ἐν Πόρῳ, καὶ τί ἀπέγεινε. Εʹ) Πίνακα τῶν ἐτησίων ἐν τῷ ἐν Πόρῳ Ναυστάθμῳ δαπανῶν, ἀπὸ τοῦ 1862, καὶ τῶν ἐκτελεσθέντων ἐκεῖ ἔργων· ὅμοιον δὲ κατ’ εἶδος, καὶ τῶν ἐν Φανερωμένῃ κατὰ μῆνα, καὶ διὰ τὴν συγκοινωνίαν καὶ κατ’ εἶδος καὶ τὶ ἔργα ἐκεῖ ἐξετελέσθησαν. ΣΤʹ) Ἐὰν ἐν Φανερωμένῃ ἐννοῇ, ὅτι εἶναι ὁ ὁριστικὸς Ναύσταθμος, καὶ διατί ἀπὸ τῆς ἐκεῖ μεταθέσεως τοῦ Ναυστάθμου δὲν ἔπαυσε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ δαπανᾷ εἰς ἐρεύνας ἐν διαφόροις τοποθεσίαις, ἐν Σαλαμῖνι καὶ ἀλλαχοῦ, πρὸς ἵδρυσιν Ναυστάθμου, ἢ ποῖον σκοπὸν εἶχον αἱ δαπάναι αὗται, καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν πρὸς τοῦτο, καὶ πόθεν ἐπληρώνοντο, καὶ ἐὰν σήμερον ἐκτελῶνται ἔργα ἐν Πόρῳ ἢ ὄχι. Ζʹ) Ἐὰν αἱ ἀτμοημιολίαι ἐπισκευάζωνται τακτικῶς ὡς πρότερον ἐν Πόρῳ, καὶ διατὶ τώρα δὲν ἐπισκευάζονται, προφυλαττομένου τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπὸ τὴν ἐντεῦθεν κατάκρισιν, διότι θὰ ἐπισκευασθοῦν ἐν Πόρῳ Ηʹ) Τί ὑλικὸν εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕπαιθρον ἐν Φανερωμένῃ καὶ διατί; καὶ τί εἰς τὰ πλοῖα, καὶ διατί; καὶ ποῦ εὑρίσκετο ἐν Πόρῳ; Θʹ) Ἐὰν αἱ 4 δῆθεν Τορπιλλοφόροι ἐργάζωνται μὲ γλυκὺ ὕδωρ ἢ μὲ θάλασσαν, καὶ εἰς τί ἐχρησίμευον πρὶν ἀγορασθοῦν, καὶ ἐὰν σήμερον εἰσὶ Τορπιλλοφόροι ἢ θαλαμηφόροι; καὶ τί διαλαμβάνει ἡ περὶ τούτων καὶ τῶν ἄλλων προμηθειῶν ἀλληλογραφία τοῦ Παλάσκα μετὰ τοῦ Ὑπουργείου, καὶ διατὶ ἐπανελθὼν ὁ Παλάσκας ἐτιμωρήθη; Ιʹ) Τίς ὁ λόγος τῆς διαιρέσεως τῆς πολεμικῆς ναυτικῆς δυνάμεως εἰς τρεῖς κατηγορίας, ἀντὶ τῶν καθιερωμένων δύω· εἶναι λόγος οἰκονομίας; ΙΑʹ) Ποῖος ὁ Κανονισμὸς τῆς διδασκαλίας ἐν τῇ σχολῇ τῶν ναυκλάστρων, ποῦ καὶ πότε καὶ παρὰ τίνος αὕτη ἐνεργεῖται, καὶ ποῖοι οἱ καρποί, οὓς ἀπέφερεν ἡ τοιαύτη διδασκαλία εἰς τοὺς μαθητὰς αὐτῆς, δι’ ἣν ἐδαπάνησεν ἄχρι τοῦδε τὸ Ἔθνος ἱκανά· ποῖα τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων πρὸς ἐκτίμησιν τῆς προόδου ἑκάστου τῶν μαθητῶν. ΙΒʹ.) Ἐὰν τὸ ἀγορασθὲν ὑλικὸν ὑπὸ τοῦ Λιμενάρχου Πειραιῶς δι’ ἐπισκευὰς πλοίων, λέμβων καὶ προσκαίρων παραπηγμάτων ὑπερβαίνῃ τὰς 15 χιλιάδας φράγκων, καὶ ἂν ἠγοράσθη διὰ μειοδοσίας ἢ οὔ, καὶ ἐντὸς πόσου χρονικοῦ διαστήματος, καὶ ἐν τῇ τελευταίᾳ περιστάσει, ἂν ἐδόθη τῷ Ὑπουργῷ ἄδεια παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ ὀνομάσῃ τὰ μέλη τῆς ὑπὸ τοῦ Λιμενάρχου προεδρευομένης ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν ἀγορὰν αὐτοῦ, καὶ νὰ προσαγάγῃ τὸ πρακτικὸν αὐτῆς καὶ πίνακας τοῦ ἀγορασθέντος ὑλικοῦ κατὰ τὰ ἔτη 1878 καὶ 1879. ΙΓʹ.) Ἐὰν διὰ τὴν ναυπηγίαν τοῦ καταδρομικοῦ «Μιαούλης» καὶ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ἀτμοδρόμονος «ἡ Ἑλλὰς» ἀπετάθη καὶ εἰς ἄλλα ναυπηγεῖα τῆς Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας, καὶ ἂν ταῦτα ἐζήτησαν μείζονα τιμήν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐδόθη ἡ ναυπήγησις τοῦ «Μιαούλη» καὶ ἡ ἐπισκευὴ τῆς «Ἑλλάδος» εἰς τὸ δι’ ἐλάσσονα τιμὴν ἀναδεχθὲν τὴν ναυπήγησιν καὶ ἐπισκευὴν Ναυπηγεῖον τῆς Σιένης, διότι οὕτως ἐγένετο πρὶν καὶ διὰ τὴν ναυπηγίαν ἐν Ἀγγλίᾳ τοῦ ἀτμοδρόμονος «Ἑλλὰς» καὶ τῶν ἀτμοημιολιῶν· ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀξιωματικῶν μετὰ τῆς Πρεσβείας ἔδιδε τὸ διάγραμμα καὶ τοὺς ὅρους, οὐχὶ εἰς ἓν ναυπηγεῖον, ἀλλὰ εἰς ὅλα τὰ δυνάμενα νὰ ναυπηγήσουν τοιοῦτον πλοῖον. Προσέτι νὰ ὀνομάσῃ τὰ μέλη τῆς πρὸς τοῦτο ἐπιτροπῆς ἐκ ναυπηγοῦ καὶ ἀξιωματικῶν, καὶ προσάξῃ τὴν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ Ὑπουργείου, ἐπιτροπῆς, καὶ Πρεσβείας ἢ Προξενείου.»

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλεν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως 3 θαλασσοπλοϊκῶν συμβάσεων. Θὰ τυπωθῇ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκλογῆς τῶν ἐνόρκων διὰ τὸ 1880. Γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ περὶ στρατολογίας Νόμου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ναυτικούς. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§47ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν μᾶς δίδετε νὰ ἐννοήσωμεν ποῖος ὁ λόγος τῆς μεταβολῆς τοῦ παγίου νόμου περὶ στρατολογίας, ὁ ὁποῖος πέρυσιν ἐψηφίσθη; Ἔρχεται μία τροπολογία, ἡ ὁποία συγκεντρώνει μίαν ἐξουσίαν αὐτόβουλον εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ διευθύνῃ τὸ προσωπικὸν τῆς κατὰ θάλασσαν δυνάμεως κατὰ τὸ ἑαυτῷ δοκοῦν, διότι διαλαμβάνει ἡ τροπολογία, ὅτι διὰ Β. Διατάγματος θέλουν ὁρισθῇ τὰ προσόντα, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἐκδώσῃ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀπαιτῆται π. χ. ὁ εἰς ἐθελουσίαν κατάταξιν προσερχόμενος νὰ γνωρίζῃ γεωμετρίαν καὶ ἄλγεβραν. Σημειώσατε ἀκόμη, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου ματαιοῦται καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἀνακατατάξεως, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκουν οἱ στρατεύσιμοι, ζητοῦντες διὰ τῆς μακρᾶς ὑπηρεσίας νὰ φθάσουν εἰς ἓν ὅριον, ὅπως ἐπιτύχουν μίαν σύνταξιν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπε τὸ Νομοσχέδιον νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ναυτικῶν, διότι ἅμα ἀφήσητε ἐλευθέραν τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δύναται νὰ ὑπάρξῃ συνέπεια σήμερον νὰ ἦναι ὁ Δουζίνας παραδεκτὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ αὔριον νὰ μὴ ἦναι, σήμερον νὰ ζητῶνται προσόντα γυμνασιακῆς σπουδῆς, καὶ αὔριον νὰ ἀρκῇ ἡ ἀλληλοδιδακτικὴ ἐκπαίδευσις. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐκκρεμότης δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, καὶ νὰ σταλῇ τὸ Νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ θέσῃ τὰ προσόντα ἀπὸ τοῦδε.

§48ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πόρου βλέπει παντοῦ τὸ φάσμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, παντοῦ τὸν ταράττει, καὶ κοιμώμενον καὶ ἱστάμενον, καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἀθῶον μέσον τῆς εὐκολίας τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐννοῶ τὸ φάσμα αὐτὸ εἰς τὰς ἄλλας ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε σήμερον· ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν τὸ βλέπω. Ἀπλούστατον τὸ ζήτημα, ὅ,τι ἔγεινε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ζητεῖται καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν· ἂν δὲν ἔκαμε κατάχρησιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν θὰ κάμῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν Διατί ταράττεσθε; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοὺς ἐργάτας τῆς θαλάσσην τοὺς ἐγγεγραμμένους ἐν τῷ μητρῴῳ νὰ ζητήσητε γεωμετρίας καὶ ἄλγεβραν; Ὁ ἀριθμὸς εἶναι περιωρισμένος· τὸ πολὺ, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, εἶναι, ὅτι εἶναι δεκτοὶ οἱ ἔχοντες δίπλωμα ἐμποροπλοιάρχου, ἢ κυβερνήτου· περισσότερα προσόντα δὲν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν.

§49Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ ἦναι καλὸν εἰς τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν νὰ συμπληρώσητε τὴν πρότασίν σας, διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἴπατε χθές. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπεριόριστον, ὑπάγεται εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, καθ’ ἃς προσδιορίζεται ὁ ἀριθμός.

§50ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ εἶπον χθές. Γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον δι’ ἀναστάσεως. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη μὲ τὴν διασάφησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο χθὲς ὡς πρὸς τὸ ἔξοδον διὰ τὴν μεταξοσκωληκοτροφίαν. Κατόπιν ἐπεψηφίσθησαν τ’ ἄρθρα 2 καὶ 3 καθὼς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τοῦ λιμένος Πατρῶν.

§53ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι Βουλευταί, νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ πρὸς τὴν Βουλήν, προκειμένου περὶ ἔργου μεγάλης σημαντικότητος. Πέποιθα δὲ, ὅτι οἱ λόγοι μου θέλουσι τύχει τῆς προσοχῆς ὑμῶν. Καὶ τίς πρὸ τόσων ἐτῶν δὲν ἤκουσε νὰ γίνεται λόγος περὶ τοῦ λιμένος Πατρῶν; Καὶ τίς δὲν ἐνδιαφέρεται νὰ μάθῃ πῶς τέλος πάντων ἐκανονίσθησαν τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν μεγίστην αὐτὴν ἐπιχείρησιν ἐξ ὅσων ἐγένοντο ἐν Ἑλλάδι; Καὶ τίς δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοῦ κοινοῦ τῆς Ἑλλάδος; Τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι οὐ μόνον τοπικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ γενικωτέρας σημασίας, ἥτις δὲν δύναται παρὰ νὰ τὸ ἀνυψώσῃ εἰς τὴν σφαῖραν ἐθνικοῦ ζητήματος. Καὶ τωόντι ἡ χρησιμότης αὐτοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε τὸ ἔργον ἔσεται ὠφέλιμον οὐ μόνον διὰ τὰς Πάτρας, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα· καὶ τοῦτο ὅμως ἐὰν δὲν ἦτο, καὶ ζήτημα μόνον τοπικοῦ συμφέροντος ἂν ἦτο, καὶ πάλιν ἰσχυρίζομαι, ὅτι εἶναι ζήτημα ἄξιον τῆς ἰδιαζούσης προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἰδίως διότι τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως Πατρῶν πρέπει νὰ ἐφελκύωσι τὴν προσοχὴν τῶν κυβερνώντων. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ τούτου, ὀφείλω, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας, συναισθανόμενος τὸ καθῆκον καὶ τὴν ἐντολήν μου, νὰ ἐκφράσω τὰ πικρὰ παράπονα τῶν κατοίκων τῆς πόλεως ἰδίως, ἥτις ἐδικαιοῦτο νὰ τυγχάνῃ μείζονος προστασίας παρὰ τῶν κυβερνήσεων, ἀφοῦ πάντοτε εἰς παντοδαπὰς θυσίας προθύμως ὑπεβλήθη καὶ εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους πλειότερον πάσης ἄλλης ἐπαρχίας συντρέχει. Καὶ θέλετε ἓν παράδειγμα; Εἰς τίνα νομίζετε ἀνήκει ἡ παρατηρηθεῖσα πρό τινων μηνῶν ἐξίσωσις τοῦ συναλλάγματος; Ὀφείλεται εἰς τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν δι’ αὐτῶν ἀνύψωσιν τῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος; Ὄχι, κύριοι, ἀλλ’ εἰς τὸ ἐμπόριον, καὶ μόνον εἰς τὸ ἐμπόριον. Ἡ καϋμένη ἡ σταφὶς, αὐτὴ μᾶς ἔβγαλεν ἀσπροπροσώπους κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας. Αἱ Πάτραι ἰδίως ἐχορήγησαν περὶ τὰ τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τὰς συναλλαγὰς καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς κυβερνήσεως, καὶ ἐπῆλθεν ἡ βελτίωσις τοῦ συναλλάγματος. Ὥστε βλέπετε, ὅτι τὸ καλὸν πάντοτε προέρχεται ἀπὸ τὴν γεωργίαν καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἀλλὰ τί ἐπράξαμεν πρὸς ἀνάπτυξιν αὐτῶν, τί πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῶν; Τί ἐπράξαμεν ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας; Εὐτυχὴς ἐστάθη ὁ ἀξιότιμος φίλος μου βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Φωτήλας, ὅστις πρῶτος μετέφερεν ἐνταῦθα τὰ παράπονα τοῦ λαοῦ ἑνὸς τῶν μεγαλειτέρων Νομῶν τοῦ Κράτους, παράπονα στηριζόμενα ἐπὶ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ζητῇ συγκοινωνίαν, διὰ τὴν ὁποίαν φορολογεῖται, καὶ ἐπὶ τῆς ἀπολύτου καὶ κατεπειγούσης ἀνάγκης νὰ ληφθῇ τέλος πάντων ἓν μέτρον περὶ συγκοινωνίας, δι’ ἔλλειψιν τῆς ὁποίας καὶ ὁ λαὸς πάσχει τὰ πάνδεινα καὶ οἱ πόροι τοῦ Κράτους δὲν προάγονται. Ἡ σημαντικότης τοῦ προκειμένου ζητήματος εἶναι λοιπὸν αὐταπόδεικτος· ἡ κατ’ ἀποκοπὴν κατασκευὴ τοῦ λιμένος Πατρῶν παρεχωρήθη κατ’ ἀποκοπὴν καὶ διὰ δημοπρασίας τὴν 30 Νοεμβρίου ἐνταῦθα ἐν Ἀθήναις εἰς Γάλλον τινὰ ἐργολάβον Μανιὰκ ἀντὶ 4,923,000 φράγκων· βάσις τῆς δημοπρασίας ἐχρησίμευσεν ἡ συγγραφὴ τῶν ὑποχρεώσεων, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, τουτέστιν ἡ σύμβασις ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶχε συνομολογηθῆ μετὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν καὶ ἥτις ἐκυρώθη. Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πατρῶν ἀναλαμβάνει λοιπὸν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἔργου. Τὸ σύστημα δὲ τοῦτο τῆς ἱδρύσεως ἰδίων ταμείων καὶ ἰδίας διαχειρίσεως ὑπὲρ ὡρισμένων σκοπῶν, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἰσήχθη ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ πραγματοποιεῖ τὴν ἰδέαν τῆς κυβερνητικῆς ἀποκεντρώσεως, ἤθελεν εἶσθαι ὠφελιμώτατον ἂν ἐξ ἀρχῆς ἐφηρμόζετο παρ’ ἡμῖν ἐπὶ διαφόρων κοινωφελῶν σκοπῶν, καὶ ἰδίως χάριν τῶν δημοσίων ἔργων. Ἀλλὰ δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν αἱ διάφοροι εἰσπράξεις συνεχωνεύθησαν εἰς τὰ γενικὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, ἀπεῤῥοφήθησαν δὲ τὰ ἐθνικὰ δάνεια καὶ αἱ διάφοροι τοῦ λαοῦ φορολογίαι εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πολιτικῆς διοικήσεως, καὶ οὕτω οὐδὲν δημόσιον ἔργον ἄξιον λόγου ἐπετελέσθη· τοῦτο δὲ οὐσιωδῶς παρεκώλυσε τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ποῖα τὰ μέσα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ ποῖα ἔργα θὰ τελεσθῶσι; Βάσις τῶν ἔργων τούτων εἶναι τὸ σχεδιάγραμμα τοῦ Πασχάλ, Γάλλου μηχανικοῦ, τὸν ὁποῖον πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ τῶν Πατρῶν εἶχε φέρει καὶ ἐμελέτησε τὸ ζήτημα. Κατὰ τὸ σχεδιάγραμμα λοιπὸν τοῦ Πασχάλ, τὰ ἔργα διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας· καὶ τῆς πρώτης μὲν κατηγορίας εἶναι τὰ ἔργα τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ λιμένος, τῆς δὲ δευτέρας τὰ ἔργα τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ. Διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως πρόκειται νὰ τελεσθῶσι τὰ ἔργα τῆς πρώτης κατηγορίας, ἀντὶ 4,923,000 φράγκων καὶ ἐντὸς ἕξ ἐτῶν. Ἰδοὺ ποῖα ἔργα πρόκειται νὰ τελεσθῶσι. Ποῖοι δὲ εἶναι οἱ πόροι τοῦ λιμενικοῦ Ταμείου; Δύο καὶ ἥμισυ περίπου ἑκατομμύρια φράγκα, εὑρισκόμενα ἐν τοῖς Ταμείοις τῆς Τραπέζης, ἑκατὸν χιλιάδες δραχμῶν τόκοι, καὶ 240,000 δραχμαὶ τὰ ἐτήσια εἰσοδήματα. Ἐρωτῶ, κύριοι, ἀρκοῦσι μόνα τὰ χρηματικὰ ταῦτα μέσα, ἵνα τελεσθῇ τὸ ἔργον; Ὄχι βεβαίως, καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ γείνῃ χρεία συνομολογήσεως δανείου, τὸ ὁποῖον ἐπάνω κάτω θὰ φθάσῃ τὸ ποσὸν 1,700,000 δραχμῶν, διὰ τὸ ὁποῖον δάνειον συνωμολογήθη ἐν τῇ συμβάσει τόκος 8% καὶ 1% χρεωλύσιον, τουτέστι μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἔργων τῆς πρώτης κατηγορίας, περὶ ὧν μόνον πρόκειται σήμερον, ἡ λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ ὑποχρεοῦται νὰ πληρώνῃ 153,000 δραχμῶν ἐτησίως διὰ τόκον καὶ χρεωλύσιον τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀποπληρωμὴν τῶν ἔργων τούτων. Ἂν δὲ εἰς τὰς 153,000 δραχ. προσθέσητε καὶ ἔξοδα συντηρήσεως τοῦ λιμένος, ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἄλλα ἀπρόοπτα, περὶ τὰς 35,000 δραχμῶν, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσοδημάτων διὰ τὸ μέλλον δὲν θὰ μένῃ διαθέσιμον κεφάλαιον, εἰμὴ 50,000 δραχμαὶ περίπου, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦναι ἱκανὸν, ὥστε νὰ δυνηθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ νὰ συνάψῃ τὸ ἀναγκαῖον δάνειον διὰ τὰ ἔργα τῆς δευτέρας κατηγορίας, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτήσωσι δαπάνην ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου. Ὥστε βλέπετε, ὅτι μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἔργων, ἅτινα μετὰ 6 ἔτη θὰ γείνωσιν, τὸ λιμενικὸν Ταμεῖον δὲν θὰ δύναται νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τῆς δευτέρας κατηγορίας. Ἰδοὺ, κύριοι, ἐκ τίνων σκέψεων καὶ ἰδεῶν ὁρμώμενοι καὶ ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Πατρῶν καὶ ἄλλοι εὐϋπόληπτοι συμπολῖταί μας, ἐσύστησαν ἐγκαίρως εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐπί τινα καιρὸν ἀναβολὴν τῆς παραχωρήσεως τοῦ προκειμένου ἔργου, φρονοῦντες, ὅτι οὕτω ἐξυπηρετοῦντο τὰ ἀληθῆ συμφέροντα καὶ τῆς πόλεως καὶ τοῦ λιμένος. Ἐάν τις ὑποβάλῃ τὸ ἑξῆς ἁπλούστατον ζήτημα, ἤτοι, ἐπιχειρουμένου ἀπὸ τοῦ νῦν τοῦ ἔργου, ἔχομεν ἀνάγκην δανείου ....

§54ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πόσα εἰσπράττει ὁ λιμήν;

§55ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Διακοσίας τεσσαράκοντα χιλιάδας.

§56Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ μέσος ὅρος τῶν εἰσπραττομένων εἶναι 275 χιλιάδες.

§57ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ἀκριβές. Ἐν τούτοις μὴ μὲ διακόπτετε, παρακαλῶ. Ἐπιχειρουμένου, λέγω, τοῦ ἔργου ἀπὸ σήμερον, ἔχομεν ἀνάγκην δανείου, ἀναβάλλομεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τῆς δευτέρας κατηγορίας, καὶ διαιωνίζομεν τὸν ἐξαιρετικὸν λιμενικὸν φόρον, ὅστις ἀρκετά, σὺν τοῖς ἄλλοις, καταθλίβει τὸ ἐμπόριον. Ἀναβαλλομένου δὲ τοῦ ἔργου ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη, καὶ δανείου δὲν θὰ λάβωμεν ἀνάγκην, καὶ τὸ ἔργον θέλει ἀπ’ ἀρχῆς ἐκτελεσθῆ πλῆρες, καὶ θὰ δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ λιμενικοῦ φόρου. Ἐὰν εἰς ταῦτα ἐρωτήσῃ τις, τί ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ, ἡ ἀπάντησις, νομίζω, εἶναι εὐκολωτάτη. Τίς ἡ ἀνάγκη νὰ παραβλέπωμεν τόσον σπουδαῖα πλεονεκτήματα τῆς ἀναβολῆς; δὲν ἠδύνατο ἡ πόλις νὰ περιμείνῃ ἀκόμη δύω ἢ τρία ἔτη; καὶ δὲν ἤθελε προσφέρει μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνος, ὅστις ἤθελεν ἀποτρέψει ἀπὸ αὑτοῦ δεινὰς συνεπείας, προκαλουμένας ἐν ὀνόματι τῶν κοινῶν συμφερόντων; Καὶ τάχα δὲν πονοῦμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ μόνοι σεῖς ἐνδιαφέρεσθε ὑπὲρ αὐτοῦ; Καὶ τίς δὲν θέλει τὸν λιμένα; Οἱ πάντες θέλουσι λιμένα· ὅστις σᾶς εἴπῃ τὸ ἐναντίον, δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλ’ ὁ πρὸς ὑμᾶς ἀποτεινόμενος λαλεῖ πρὸς τὸ ἔθνος, καὶ ὁ πρὸς τὸ ἔθνος λαλῶν ὀφείλει νὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν. Τὸν λιμένα ὅλοι τὸν θέλουν, ἕκαστος δι’ ἰδίους λόγους, ἄλλος μὲν διὰ λόγους γενικούς, ἄλλος διὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ἄλλος διὰ νὰ εὕρῃ ἐργασίαν. Τοῦτο δὲ εἶναι ἀληθές, ὅτι οἱ μὲν ζωηροὶ βιάζονται, οἱ δὲ ἀπαθέστεροι καὶ συνετώτεροι δὲν βιάζονται. Τέλος πάντων, ἀφοῦ ὅλα ὅσα σᾶς εἶπον εἰς οὐδὲν ἐχρησίμευσαν ἐν καιρῷ, ἐγένετο ἡ δημοπρασία τὴν 30 Νοεμβρίου, καὶ τὸ ἔργον παρεχωρήθη. Διὰ νὰ ὦμεν δίκαιοι, ὀφείλομεν χάριτας εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἀκυρώσας κατ’ ἀνάγκην τὴν σύμβασιν, ὠφέλησε τὸν τόπον καὶ συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ χαλαρώσῃ τὰς περὶ ἀναβολῆς πεποιθήσεις τῶν πλειόνων. Ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἔγκρισιν ὑμῶν, συνοδεύεται καὶ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 53, κατὰ τὸ ὁποῖον προϋποτίθεται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσι τροποποιήσεις τινὲς ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ ἄλλο τι δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσι προσέτι καί τινες ἐγγυήσεις. Σήμερον, κύριοι, βεβαίως τὸ τίμημα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον συνωμολογήθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, εἶναι τοιοῦτον, ὥστε συμφέρει· ἀλλ’ ὁ τόπος θέλει νὰ ἦναι ἥσυχος, ὅτι καὶ θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον εἰλικρινῶς καὶ ἀκριβῶς κατὰ τὰ συμπεφωνημένα ἀπέναντι τοῦ ἐργολάβου, ὅστις ἐφρόντισε καλῶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντά του. Ζητοῦμεν ἑπομένως καὶ ἡμεῖς νὰ ἐξασφαλισθῶμεν πληρέστερον, ὥστε νὰ ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι τέλος πάντων τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε, θὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ γράμμα, ὡς ὑπεσχέθη ἐν τῇ συμβάσει. Φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦτο εἰς διάθεσιν ἄλλως πως νὰ συντάξῃ τὴν συγγραφὴν τῶν ὑποχρεώσεων τῆς δημοπρασίας, διὰ λόγους ὅμως, τοὺς ὁποίους ἐκθέτει ὁ κ. ὑπουργὸς ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει, ἐνόμισε καλὸν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν τὴν ἰδίαν σύμβασιν. Θέλετε ν’ ἀκούσητε παρατηρήσεις τινάς; Παρατηρῶ εἰς τὸ ἄρθρον 3ον τῆς συμβάσεως, ὅτι τὰ ἔργα τὰ ἐκτελεσθησόμενα συνίστανται ἀπὸ ἕνα κυματοθραύστην ἐξωτερικόν, μήκους 800 μέτρων. Ἀλλὰ πῶς θὰ μετρηθῶσι τὰ 800 αὐτὰ μέτρα; ἤθελα νὰ ὡρίζετο οὕτω πως, ὥστε καὶ ὁ ἁπλούστερος τῶν ἀνθρώπων, ὁ μὴ ἐπιστήμων, νὰ ἀντιλαμβάνηται, ὅτι ἔγεινεν ἐργασία 800 μέτρων, διότι αὐτὸ θὰ εἴπῃ ἀποκοπή. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς: «μετρουμένων εἰς τὸ ὕψος τῆς στέψεως,» ἐκεῖ ὅπου δύναται νὰ μετρήσῃ καὶ ὁ μὴ μηχανικός.

§58ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν διαλαμβάνει περὶ τοῦ βάθους τῆς θαλάσσης;

§59ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ ἔλιπε καὶ ὁ προσδιορισμὸς τοῦ βάθους τοῦ φυσικοῦ ἐδάφους. Δι’ ἡμᾶς, εἶναι ἀδιάφορον ποῦ κεῖται τὸ φυσικὸν ἔδαφος, ἀφοῦ ἀνέλαβε κατ’ ἀποκοπὴν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον (διακοπαὶ καὶ διάλογοι).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἵνα τακτοποιήσωμεν τὴν συζήτησιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ διασαφήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἂν δέχηται τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ, διότι ἐὰν γείνῃ δεκτὸν τὸ κείμενον ἐκεῖνο, δὲν πρόκειται ν’ ἀκυρωθῇ ἡ σύμβασις, ἀλλ’ ἕν ἄρθρον, καὶ εἶναι περιτταὶ αἱ συζητήσεις.

§61Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ κειμένου τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπή.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παραχωροῦμεν καὶ λατομεῖα καὶ ἄλλας εὐκολίας· εἶναι πολλαὶ διατάξεις.....

§63ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Βεβαίως ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἔχει δίκαιον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως ὁλόκληρος ἡ σύμβασις; διότι κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἓν ἄρθρον μόνον τῆς συμβάσεως....

§65ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴτε τὸ ἓν ἐπικυρωθῇ, εἴτε τὸ ἄλλο εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα καταλήγομεν. Δὲν ἔχει τίποτε νὰ χάσῃ εἴτε ἡ πόλις Πατρῶν, εἴτε ὁ λιμὴν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπικυρώσῃ τὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τῆς ἐπιτροπῆς τὸ νομοσχέδιον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θὰ ἔχῃ ἄλλην διαῤῥύθμισιν, ἐὰν περιορισθῇ εἰς τὸ ἄρθρον, διότι τότε θὰ ἦναι περιττὸν νὰ γίνεται λόγος διὰ τὰ κυβικὰ μέτρα.

§67ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλαι πολλαὶ παρατηρήσεις, ἰδίως εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐγγυήσεων. Ὁπωσδήποτε, ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν δύνανται νὰ ἐξηγηθοῦν τοιούτου εἴδους παρατηρήσεις, ἐγὼ λέγω, ὅτι ἤθελον νὰ ὑποδείξω, ὅτι ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ διορθώσεις. Ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ πλέον....

§68ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Τί ζητεῖτε;

§69ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Τέλος πάντων ἡ ἰδέα μου εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἐγὼ λέγω, ὅτι, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε τὸ ἔργον αὐτὸ παρεχωρήθη ἐπὶ τιμήματι συμφέροντι, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναλάβωμεν ἤδη τὴν εὐθύνην, ἀλλ’ ἠθελήσαμεν νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φέρῃ βελτιώσεις τινὰς, διότι ὁ ἐργολάβος ἀρκούντως ἐξησφαλίσθη. Ἡμεῖς θέλομεν εἰλικρινῶς καὶ ἐπακριβῶς νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, καὶ διὰ τοῦτο θέλομεν νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ πράξῃ τι ὑπὲρ ἡμῶν καὶ ὑπὲρ τῆς πόλεως.

§70Γ. ΡΟΥΦΟΣ (ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§71ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τὰ χρήματα αὐτὰ τὰ 2½ ἑκατομμύρια ποῦ εἶναι κατατεθειμένα;

§72Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§73ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πρὸς πόσα;

§74ΔΟΥΜΑΣ. Πρὸς 4 τοῖς ἑκατὸν τὰ εἴχατε εἰς τὴν Πιστωτικὴν, καὶ μὲ τὸν αὐτὸν τόκον τὰ ἐπήγατε εἰς τὴν Ἐθνικήν.

§75ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μὲ διακόπτετε, διότι δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς κανένα.

§76ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἰδοὺ διατί ζητῶ τὴν πληροφορίαν αὐτὴν· διότι ὁποῖον συμφέρον ἔχει ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, τὸ αὐτὸ ἔχει καὶ ἡ πατρίς μου διὰ τὸν λιμένα, καὶ θέλω ὁμιλήσει.

§77ΡΟΥΦΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Κοντογούρην, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔδωκε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον διαφοροτρόπως ἐσχολιάσθη, δι’ ὅπερ ἐν γνώσει ἐσυκοφαντήθησαν ἔντιμοι ἄνδρες καὶ δι’ ὅπερ μεγάλως ἐνδιαφέρεται ἡ πόλις.

§78ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Δὲν σᾶς ἔδωκα ἐγὼ ἀφορμὴν, ἀλλὰ σεῖς προχθές.

§79ΡΟΥΦΟΣ. Μοῦ ἐδώκατε, διότι ὡμιλήσατε περὶ τῆς ἀναβολῆς.

§80ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὅ,τι ἐγὼ ἔλεγον ἐν Πάτραις ἠθέλησα νὰ δικαιολογήσω.

§81ΡΟΥΦΟΣ. Κύριοι, εἰς τὰς Πάτρας γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουσι δύω πολιτικὰ στρατόπεδα, ἕν, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύεται παρ’ ἡμῶν, καὶ ἓν τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύεται παρ’ ὅλων τῶν ἄλλων.

§82ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§83ΡΟΥΦΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτητε, καὶ κατόπιν δύνασθε νὰ μὲ ἀνασκευάσητε. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ ὁμιλήσω περὶ πράγματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐσυκοφαντήθησαν πρόσωπα ἀνώτερα πάσης ὑπονοίας, πρόσωπα ὑπολήψεως ἀνεγνωρισμένης, καὶ ὀφείλω νὰ ἐκθέσω τὴν ὑπόθεσιν ὅπως ἔχει ἐνώπιον ὑμῶν, διότι ἐπιθυμῶ νὰ μὲ ἀκροασθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὰς Πάτρας, κύριοι, σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς δύω στρατόπεδα ἔχομεν διαιρεθῆ· εἰς τὸ ἓν εἴμεθα ἡμεῖς, εἰς τὸ ἄλλο οἱ ἄλλοι ὅλοι. Ἡμεῖς πάντοτε μὲ τὰς ἰδέας μας, μὲ τὰς σκέψεις μας καὶ τὰς ἐνεργείας μας ὑπηρετήσαμεν τὸ καθαρῶς συνταγματικὸν πολίτευμα, τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου, τὰς ἐλευθέρας ἐκλογὰς καὶ ὅλα τὰ ἔργα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συντελοῦσιν εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ καὶ συντρέχουσιν ὑπὲρ τῆς προόδου τοῦ τόπου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ, διότι, κύριοι, γνωρίζετε τί εἶναι σήμερον ὁ πολιτισμός. Θεωρῶ δὲ κατάλληλον εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω τὰ ἰδέας μου, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Κατὰ τὰ 1869 ἐξελέγην Βουλευτὴς Πατρῶν καὶ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο τὴν Κυβέρνησιν διηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ζαΐμης. Πρὸ πολλῶν δὲ ἐτῶν ἐγεννήθη ἡ γνώμη, ἀλλ’ ὄχι ἀφ’ ὅτου ἐκτίσθη ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ λιμήν. Τόσῳ δὲ περισσότερον, καθ’ ὅσον, ἀλίμενος οὖσα, ἐπέφερεν εἰς τὰ πλοῖα καὶ τὰ συμφέροντα διηνεκεῖς καὶ συνεχεῖς καταστροφὰς, ἐκτὸς τῶν στερήσεων κατ’ ἔτος ἀνθρωπίνων ὑπάρξεων. Ἔχομεν παραδείγματα ἄπειρα, ὅτι καὶ ἄνθρωποι ἐπνίγησαν, καὶ πλοῖα συνετρίβησαν, καὶ ἐμπορεύματα ἐχάθησαν, καὶ περιουσίαι ἐκινδύνευσαν, δι’ ἔλλειψιν λιμένος· ὁ δὲ πολιτισμὸς καὶ ἡ φιλανθρωπία δὲν ἐπιτρέπουν ποτὲ, διὰ νὰ μὴ θυσιασθοῦν ὅλα τὰ ἑκατομμύρια τοῦ κόσμου, ὅταν ᾖναι ἐφικτὸν, ἀντὶ ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως. Κατὰ τὸ 1869, ὡς εἶπον, ἦλθον Βουλευτής· ἐζήτησα δὲ ἀπὸ τὸν κ. Ζαΐμην, Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Πατρῶν, καὶ πράγματι ὁ κ. Ζαΐμης, ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ἔγραψε πρὸς τὸν ἐν Γαλλίᾳ Πρέσβυν ἡμῶν ὅπως ἀποσταλῇ μηχανικὸς, δυνάμενος νὰ σχεδιάσῃ, προϋπολογίσῃ καὶ συντάξῃ τοὺς τεχνικοὺς ὅρους τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου τούτου· καὶ νομίζω, ὅτι ἐζητήθη ὁ κ. Πασχάλ. Αὐτὸς τέλος μετὰ κόπους καὶ μετὰ μακρὰν ἀλληλογραφίαν, ἀφίχθη εἰς Πάτρας, ἐμελέτησε τὸ ἔργον, ἔκαμε τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης καὶ ὑπέβαλε τὰ νομοσχέδια τοῦ ἔργου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἐπὶ τοῦ ἀειμνήστου Δεληγιώργη, διέταξε νὰ ἐκτεθῇ τὸ ἔργον εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν. Δημοπρασία ἐγένετο, ἀλλ’ ἐγένετο ὑπὸ ὅρους διακηρύξεως τοιούτους, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ σοβαρὸς ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Δὲν ἦτο δυνατὸν, κύριοι, νὰ εὑρεθῇ σοβαρὸς ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναδεχθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διότι ἐν τῇ διακηρύξει ἐκείνῃ ὑπῆρχον ὅροι ὑπεμφαίνοντες, ὅτι περὶ ἄλλου τινὸς ἐπρόκειτο, καὶ οὐχὶ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ σᾶς ὁμολογήσω τὴν ἀλήθειαν. Διεκείμην εἰς ὄχι φιλικὰς σχέσεις πρὸς τὸν τότε Νομάρχην Πατρῶν, διότι εἶχε τοποθετηθῆ ἐκεῖ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1872, ὅτε ἤμεθα ἀντιπολιτευόμενοι τοῦ κ. Βούλγαρη, ὃν διεδέχθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Δεληγιώργη, ἥτις διέταξε νὰ γείνῃ ἡ διακήρυξις, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη εἰς δύσκολον θέσιν, διότι κατὰ πρῶτον ἀνελάμβανε νὰ διατυπώσῃ διακήρυξιν περὶ ἔργου, καὶ ἐζήτησε τὴν γνώμην μου, τότε ὄντος δημάρχου, πρὸς κατάρτισιν τῆς διακηρύξεως ταύτης Ἦτον ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν μετέβην εἰς τὸ Νομαρχιακὸν κατάστημα μετὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1872, ἐκλογὰς, καθ’ ἃς ἐξηγέρθη ἡ συνείδησίς μου εἰς βαθμὸν, ὥστε ν’ ἀναγκασθῶ ν’ ἀπέλθω τῶν Πατρῶν, καὶ νὰ μὴ ἐπανέλθω, παρὰ μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Συνεζήτησα μετὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις συνέκειτο ἀπὸ μὴ φίλους μου, τὴν διακήρυξιν περὶ μειοδοτικῆς δημοπρασίας τῶν ἔργων τοῦ λιμένος, ὑπέβαλον αὐτῇ τὰς ἰδέας μου, ἃς ἀπεδέχθη ὁμοφώνως, καὶ συμφώνως πρὸς ταύτας, συνέταξα ἐγὼ ὁ ἴδιος τὴν διακήρυξιν, ἥτις ἔμελλε νὰ ὑποβληθῇ, καὶ ὑπεβλήθη, εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κακὸς ὅμως δαίμων, τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, μετέβαλε τὸ κείμενον τῆς διακηρύξεως εἰς τρόπον ὥστε ν’ ἀφήσῃ θύραν ἀνοικτὴν εἰς τὰς θελήσεις του, καὶ τὸ ἀπέστειλεν εἰς τὴν Νομαρχίαν πρὸς δημοσίευσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ πάλιν ἐζήτησε τὴν γνώμην μου, καὶ τῇ ἐξήγησα, ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους διακηρύξεως καθίστατο ἀδύνατος ὁ συναγωνισμὸς ἐργολάβου σοβαροῦ καὶ δυναμένου ἐκτελέσαι τὰ ἔργα. Τῇ ἐσυμβούλευσα δὲ νὰ ὑποβάλῃ νέον τύπον διακηρύξεως μετὰ δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως, ἣν μοὶ ἀνέθεσε νὰ συντάξω, ὡς καὶ τὸ κείμενον τῆς διακηρύξεως. Προετοιμασθέντων τῶν ἐγγράφων τούτων καὶ ὑποβληθέντων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ τμῆμα, συνεπὲς εἰς τοὺς ὑπολογισμούς του, ἐτροποποίησε πάλιν τὴν ὑποβληθεῖσαν διακήρυξιν, ἵνα μὴ εὑρεθῇ ἐργολάβος, μέχρις ὅτου ἀνεύρῃ τοιοῦτον αὐτό. Ἡ δημοπρασία ἐγένετο, οὐδεὶς ἐπαρουσιάσθη, καὶ ἑπομένως ἐπῆλθεν ὅ,τι ἐγὼ εἶχον προΐδει. Τὸ τμῆμα ὅμως δὲν ἀπέκαμεν, ἀλλ’ ἐλθούσης τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βούλγαρη, καὶ ἀποσταλέντος εἰς Πάτρας ὡς Νομάρχου τοῦ διασήμου Ἀθηνάδου, συναπεστάλη μετ’ αὐτοῦ καὶ ὁ μηχανικὸς τοῦ λιμένος, ἵνα κατορθωθῇ ἡ παραχώρησις τοῦ ἔργου εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ Κατακώλου, ἣν ἐκθύμως ἐπροστάτευε τοῦτο. Μεθ’ ὅλας τὰς γενομένας πρὸς ἐμὲ ἀποπείρας πρὸς ἄρσιν δυσκολίας σημαντικῆς εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν σχεδίων των, ἐστάθη ἀδύνατον καὶ ἐγὼ νὰ πεισθῶ καὶ τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον νὰ συγκατατεθῇ, ὅπως τὸ ἔργον ἐκτελεσθῇ κατὰ μονάδα, καὶ ἑπομένως ἀφεθῶσιν οἱ μηχανικοὶ ἐλεύθεροι νὰ ὁρίσωσι τὸ ποσὸν τῶν πραγματοποιηθησομένων μέτρων, ἤτοι νὰ ὁρίσωσιν ἐν τῷ μέλλοντι τὴν δαπάνην. Σᾶς ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι αἱ γινόμεναι ἐνέργειαι καὶ ἡ γνώμη, ἣν εἶχον πάντοτε περὶ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, μοὶ ἐπέβαλον καθῆκον νὰ προνοήσω περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν λιμενικῶν ἔργων, τῶν ὁποίων ἡ μὴ ἀποπεράτωσις ἤθελε καταστήσει τὸν λιμένα τῶν Πατρῶν ἀπὸ κινδυνώδους δυσπρόσιτον, ἐὰν δὲν ἐπραγματοποιοῦντα ὁλοκλήρως τὰ ἔργα. Ἐσκέφθην ἑπομένως, ὅτι ἦτον ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν ἡ κατὰ τελείαν ἀποκοπὴ παραχώρησις τοῦ ἔργου, ἔστω καὶ μὲ μεγαλειτέραν δαπάνην, ἵνα ἔξωμεν πράγματι λιμένα. Ὑπέβαλα τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπερ παμψηφεὶ ἀπεδέχθη τὴν γνώμην μου, ἣν καὶ ἠσπάζετο ὁλόκληρος ἡ πόλις, ἂν καὶ ἡ πλειοψηφία τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δὲν διέκειτο φιλικῶς πρὸς ἐμέ. Ἐὰν δὲν ἐγίνετο ἡ ἐκχώρησις τῶν ἔργων κατ’ ἀποκοπὴν, θὰ ἐτρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ δαπανήσωμεν τριπλάσια, χωρὶς νὰ κατορθώσωμεν νὰ κατασκευάσωμεν λιμένα. Ἠδιαφόρει καὶ ἀδιαφορεῖ ὁ τόπος, ἂν ἡ δαπάνη θὰ ἦτο μεγαλειτέρα. Ἓν καὶ μόνον ἐπεθύμει, νὰ ἴδῃ τὸ ἔργον ἀποπερατωμένον, καὶ διὰ τοῦτο εὐχαρίστως ἀπεδέχθη τὴν κατ’ ἀποκοπὴν ἐργασίαν, καὶ τὴν ἀπεδέχθη διὰ τὴν ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τοὺς μηχανικούς. Τοῦτο δύναται νὰ σᾶς πείσῃ, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔχει πίστιν εἰς τοὺς ἐπιβλέποντας τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ ἡ τρανωτάτη αὕτη ἀπόδειξις σᾶς παρουσιάζεται ἐκ τῆς ἐπιμονῆς, ἣν εἶχον οἱ πολῖται Πατρῶν, δηλ. 40 χιλ. κάτοικοι, περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν λιμενικῶν ἔργων. Ἡ κατ’ ἀποκοπὴν ἐκχώρησις τοῦ ἔργου, ἐκίνησε τὴν χολὴν τοῦ τμήματος, ὅπερ διϊσχυρίζετο, ὅτι καθίσταται ἀδύνατον ν’ ἀνευρεθῇ ἐργολάβος, ὅστις ν’ ἀναδεχθῇ ὑπὸ τοιούτους ὅρους τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Καὶ ἐν τούτοις τ’ ἀποτελέσματα τῆς τε συμβάσεως καὶ τῆς γενομένης δημοπρασίας ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ γνώμη, ἣν ἀπ’ ἀρχῆς εἶχον, ἦτο καὶ ἀληθὴς καὶ εἰλικρινής· διότι ὄχι μόνον εἷς ἀλλὰ πλείονες εὑρέθησαν ἐργολάβοι, οἵτινες καὶ τὴν τελείαν ἀποκοπὴν ἐδέχθησαν, καὶ τὰς βλάβας τὰς ἐκ θεομηνίας, εἴτε ἐκ κατακαθίσεως τοῦ ἐδάφους, ἢ καὶ σεισμῶν, ἀνέλαβον εἰς βάρος των. Ἐπανέρχομαι εἰς τὰ μετὰ τὴν πρώτην δημοπρασίαν λαβόντα χώραν. Ὁ ἐλθὼν μετὰ τοῦ μηχανικοῦ τοῦ λιμένος ἐργολάβος τοῦ Κατακώλου Desire-Michel δὲν ἠθέλησε ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον κατ’ ἀποκοπὴν, διότι δὲν ἤλπιζε κέρδος, καθὼς οὔτε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πράγματι διηύθυνον τὰ διαβήματα αὐτοῦ! Μετ’ αὐτὸν ἦλθε, κληθεὶς διὰ τῆς ἐν Κων|πόλει Πρεσβείας ἡμῶν, ὁ κ. Louis Dussaud, ὅστις ἐδέχετο μὲν τὴν ἀποκοπὴν, ἀλλὰ δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας, καὶ παρουσιασθεὶς εἰς τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων, ἔλαβεν ὡς ἀπάντησιν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐκχώρησις ἄνευ δημοπρασίας, καὶ ἄνευ προσφορᾶς, ἥτις νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς γενησομένης δημοπρασίας. Καὶ πότε τοῦτο; Ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον ἐπροκάλεσε τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν μετὰ τὸ τέλος τῆς γενομένης δημοπρασίας τῆς ἀτυχούσης νὰ κάμῃ πρᾶξιν, δι’ ἧς νὰ ζητῇ τὴν ἐκχώρησιν τῶν ἔργων δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας. Ἡ πρᾶξις ἐγένετο, ἡ δ’ ἔγκρισις εἶχε δοθῆ, καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Dussaud ἀπήρχετο, μὴ δοθείσης αὐτῷ τῆς ἀδείας τοῦ νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις. Μετὰ τὸν κ. Dussaud ἐπαρουσιάσθη ἀγγλικὴ ἑταιρία ὑπὸ τὸ ὄνομα Furness, ἥτις ἀνεδέχετο κατ’ ἀποκοπὴν τὴν προμήθειαν τοῦ ὁρισθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Πασχὰλ ὑλικοῦ, ἀλλὰ δὲν ἀνελάμβανε τὴν πραγματικὴν κατ’ ἀποκοπὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, μολονότι ἀπῄτει 5,142,649 φράγκα χωρὶς ν’ ἀναλαμβάνῃ τὴν ἐλαχίστην εὐθύνην περὶ τῶν βλαβῶν, αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐπέλθωσι κατὰ τὸ πολυχρόνιον διάστημα τῆς ἐκτελέσεως τῶν λιμενικῶν ἔργων· κατὰ τὸ διάστημα τῶν διαπραγματεύσεων μετ’ αὐτῆς ἀντεκατεστάθη ὁ πυρὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ μόλου ἀπὸ pierrailles ἀντὶ ἄμμου, ἡ δὲ διαφορὰ τῆς τιμῆς μεταξὺ τῶν pierrailles καὶ τῆς ἄμμου εἶναι ἀρκετὰ σημαντική. Ἡ ἀντικατάστασις ὅμως αὕτη δὲν ἦτο πραγματοποιήσιμος, καθότι τὸ λατομεῖον δὲν χορηγεῖ κατὰ τὴν ἐκκοπὴν παρὰ 17% συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Πασχὰλ, ὁ δὲ κ. Furness, ὑπέσχετο 55%· τοῦτο βεβαίως ἐγέννησε δυσπιστίαν δικαιολογημένην, ὅτι ὁ ἐργολάβος δὲν ἐπρόκειτο νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐργολαβίας του. Καὶ μολαταῦτα, κύριοι, τὰ μέλη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα διεπραγματεύοντο καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον σχεδὸν κλείσει τὴν σύμβασιν, σήμερον διαμαρτύρονται, ὅτι τὰ μέσα τοῦ λιμένος δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὴν πραγματοποίησιν αὐτοῦ, καὶ σᾶς διανέμει καθ’ ἑκάστην φυλλάδια ὁ κ. Στροῦμπος, διὰ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ κεφάλαια τοῦ λιμένος, οἱ τόκοι τῶν κεφαλαίων αὐτῶν, καὶ τὸ εἰσόδημα ἐκ τῶν λιμενικῶν δικαιωμάτων δὲν θὰ δυνηθοῦν ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, ἤτοι εἰς δαπάνην 5,023,000 φράγκων. Τοῦτο μὲ ἀναγκάζει νὰ σᾶς ὑπολογίσω τὰ χρηματικὰ μέσα, ἅτινα διαθέτει τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξασφαλίζεται ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τοῦ λιμένος καὶ ἡ ἀποπληρωμὴ τοῦ ἐργολάβου. Ἡ ἀξία τῶν ἔργων, κατὰ τὴν γενομένην δημοπρασίαν, ἀνέρχεται εἰς φράγκα 4,923,000, ἡ δὲ κατὰ τὸν ὑπολογισμόν μου δαπάνη διὰ τὴν ἐπιτήρησιν αὐτῶν εἰς 126,000, τοῦ ἐργολάβου λαμβάνοντος συμφώνως πρὸς τὴν σύμβασιν 800,000 φράγκων κατ’ ἔτος, καὶ δαπανωμένων 21,000 διὰ μηχανικοὺς, ἐπιστάτας κλπ. τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε ἐν ὅλῳ 821,000 φράγκων δαπάναι κατ’ ἔτος. Μέχρι τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1879 ὑπῆρχον κεφάλαια 2,500,000 φράγκων, αἱ δὲ εἰσπράξεις τῶν λιμενικῶν δικαιωμάτων μέχρι τῆς 1 Μαΐου 1880 θὰ ἀνέλθωσιν εἰς 180,000 φράγκα, καὶ οἱ τόκοι τῶν κεφαλαίων εἰς 74,000. Ὥστε κατὰ τὴν 1 Μαΐου 1880 τὰ διαθέσιμα κεφάλαια τοῦ λιμεν. ταμείου θ’ ἀνέρχωνται εἰς φράγκα 2,754,000. Αἱ εἰσπράξεις ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου 1880 μέχρι τῆς 1 Μαΐου 1881 θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 250,000 φράγκα, καὶ παρατηρήσατε, κύριοι, ὅτι δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν πρόοδον, ἥτις δύναται νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸν τόπον αὐτόν ἐκ τῆς τελωνειακῆς κινήσεως, εἰς ἃ, ἐὰν προστεθῶσι τόκοι 120,000 φράγκων, θὰ ἔχῃ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον κατὰ τὴν 1 Μαΐου 1881 φράγκα 3,124,000, τότε θὰ γείνῃ ἡ πληρωμὴ τῆς πρώτης πρὸς τὸν ἐργολάβον δόσεως ἐξ 800,000 φράγκων, καὶ 21,000 φράγ. δι’ ἔξοδα τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε θ’ ἀπομείνῃ κεφάλαιον 2,303,000, ὅπερ μετὰ τῶν εἰσπράξεων καὶ τόκων ἀπὸ 1 Μαΐου 1881 μέχρι 1 Μαΐου 1882 θ’ ἀνέλθῃ εἰς 2,663,120 φράγκα· τότε πάλιν θὰ πληρωθῇ ἡ βʹ δόσις, ἥτις μετὰ τῶν ἐξόδων τῆς ἐπιτηρήσεως ἀνέρχεται εἰς 821,000 φράγκων, καὶ θέλει ἀπομείνει ἐν τῷ λιμενικῷ ταμείῳ κεφάλαιον 1,642,120 φράγκων, ὅπερ μετὰ τῶν εἰσπράξεων καὶ τόκων ἀπὸ 1 Μαΐου 1882 μέχρι 1 Μαΐου 1883 θ’ ἀνέλθῃ εἰς 1,967,804 φράγκων, ὅτε θὰ πληρωθῇ ἡ γʹ δόσις καὶ θὰ ἐναπομείνῃ 1,146,804, ὅπερ μὲ τὰς εἰσπράξεις καὶ τοὺς τόκους ἀπὸ 1 Μαΐου 1883 μέχρι 1 Μαΐου 1884 θ’ ἀνέλθῃ πάλιν εἰς 1,452,676 φράγκων, ὅτε θὰ πληρωθῇ ἡ δʹ δόσις πρὸς τὸν ἐργολάβον, καὶ ὅτε θὰ ἐναπομείνῃ ἐν τῷ λιμενικῷ ταμείῳ κεφάλαιον φράγκων 631,676, ὅπερ μετὰ τῶν εἰσπράξεων καὶ τόκων θ’ ἀνέλθῃ τὴν 1 Μαΐου 1885 εἰς φράγκα 916,943, ἐξ οὗ θὰ πληρωθῶσι κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν τῷ ἐργολάβῳ ὡς έ δόσις φράγκα 821,000 καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιτηρήσεως, καὶ θὰ ἐναπομείνουν 95,943 φράγκα, ἅτινα μετὰ τῶν τόκων καὶ εἰσπράξεων ἀπὸ 1 Μαΐου 1885 μέχρι 1 Μαΐου 1886 θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 359,780 φρ. ὅτε θὰ ἦναι ὑποχρεωμένον τὸ λιμενικὸν ταμεῖον νὰ πληρώσῃ τὴν έ καὶ τελευταίαν δόσιν πρὸς τὸν ἐργολάβον, καὶ ἑπομένως θὰ μείνῃ χρεώστης πρὸς αὐτὸν μόνον φρ. 461,220, δι’ ἃ κατὰ τὴν σύμβασιν θέλει πληρώσει τόκον μέχρι 1 Μαΐου 1887 φρ. 36,897, ἑπομένως ἡ ὁλικὴ ὀφειλὴ θὰ ἦναι 498,117, ἥτις θὰ καλυφθῇ ἐν μέρει κατὰ τὴν 1 Μαΐου 1887 ἐκ τῶν εἰσπράξεων ἀπὸ 1 Μαΐου 1886 μέχρι 1 Μαΐου 1887, ὥστε θ’ ἀπομείνῃ ὀφειλέτης τὸ λιμενικὸν ταμεῖον πρὸς τὸν ἐργολάβον φρ. 248,117, ὅπερ θ’ ἀποδοθῇ αὐτῷ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελευταίου ἔτους τῆς ἐγγυήσεως αὐτοῦ, καὶ ἑπομένως μὲ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ λιμένος, θὰ ἔχῃ ἀποπληρωθῆ ὁ ἐργολάβος καὶ τὰ εἰσοδήματα τοῦ λιμένος θὰ ἦναι ἐλεύθερα, ἵνα χρησιμεύσωσιν εἰς ἔργα αἱμασιᾶς καὶ ἔργα καλλωπισμοῦ, καὶ τότε εὐχερὲς θὰ ἦναι νὰ καταργηθῶσιν ἐν γένει καὶ τὰ λιμενικὰ δικαιώματα, ἀποκατασταθησομένου τοῦ λιμένος πρὸς ὄφελος πληθυσμοῦ σημαντικοῦ καὶ ἐξασφάλισιν τοῦ ἐμπορικοῦ μέλλοντος τῆς δευτερευούσης πόλεως τοῦ Βασιλείου.

§84ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἐγγύησιν ἔδωκεν ὁ ἐργολάβος;

§85ΡΟΥΦΟΣ. Μάλιστα 200,000 φράγκα, τὰς ὁποίας κατέθηκεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὡς κράτησιν, ἥτις θὰ τῷ γίνεται 10% μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 615,000 καὶ τὸ ὑλικόν του. Εἶναι δὲ ὑποχρεωμένος νὰ μὴ δύναται νὰ λαμβάνῃ, πλέον τῶν 800,000 φράγκων κατ’ ἔτος, καὶ τοῦτο ἀφοῦ ἀρχίσῃ τὰ ἔργα ἐν τῷ λιμένι Πατρῶν, καὶ οὐχὶ τὰ προκαταρκτικὰ ἐν τοῖς λατομείοις καὶ ἐν τῇ πόλει, ὥστε θὰ ἔχῃ νὰ λαμβάνῃ, ἂν ἐκτελέσῃ ἔργα πλειότερα κατὰ τὸ διάστημα ἑνὸς ἢ δύω ἐτῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ πληρώνηται, παρὰ μετὰ τὴν παράδοσιν τοῦ ἔργου ἡ δὲ ἐγγύησίς του θὰ μείνῃ ἀνέπαφος μέχρι τῆς ἐκπνεύσεως τῆς προθεσμίας καὶ αὐτῆς τῆς ἐγγυήσεως.

§86ΚΟΥΜΑΝΙΩΤΗΣ. Πῶς ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἔργον, ὅταν ὁ ἴδιος ἐργολάβος τὸ εἶχε πάρει διὰ 6,000,000, καὶ τώρα τὸ λαμβάνει διὰ 4,900,000;

§87ΡΟΥΦΟΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ ἐξηγήσω.

§88ΚΟΥΜΑΝΙΩΤΗΣ. Ποῖος θὰ ἐκτιμήσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον; ὁ ἴδιος δὲν εἴπετε πρὸ ἡμερῶν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν μηχανικούς;

§89ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν σᾶς ἐννοῶ, ὅπως δὲν μ’ ἐννοεῖτε, καὶ ἀφήσατε νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς σκέψεις μου καὶ τὴν γνώμην μου. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, κύριοι, τοὺς ὁποίους σᾶς ὑπέβαλον περὶ τῶν μέσων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ὁ ἐργολάβος θ’ ἀποπληρωθῇ τὸ ὄγδοον ἔτος, καθ’ ὃ θὰ λήγῃ καὶ ἡ ἐγγύησίς του, καὶ ἑπομένως ἀπὸ τοῦ ἐνάτου ἔτους αἱ εἰσπράξεις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου θὰ ἦναι ἐλεύθεραι παντὸς βάρους, ὑπάρχοντος λιμένος ἀσφαλοῦς εἰς τὴν ἐμπορικὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Ἔχει καθῆκον καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὅπως τὰ ὑπάρχοντα ἐμπορικὰ κέντρα ἀναπτυχθῶσι διὰ παντὸς μέσου, διότι τὰ ἐμπορικὰ κέντρα εἶναι, ἐὰν μὴ εἴπω ἄλλο τι, ἡ οἰκονομικὴ ὕπαρξις παντὸς Κράτους. Ἡ Γαλλία δὲν θὰ ὑπῆρχεν, ἐὰν δὲν εἶχε τοὺς Παρισίους, τὴν Μασσαλίαν, τὸ Λυὼν, τὸ Ἄβρ τὸ Βορδώ. Μετὰ τὸ 1870· εἴδετε, ὅτι αἱ πόλεις αὗται, δι’ ἃς πάντοτε τὸ Γαλλικὸν Κράτος ἔδωκε μεγάλην προσοχὴν, καὶ εἰς μεγάλας ὑπεβλήθη δαπάνας, ἐχορήγησαν διπλάσιον ποσὸν πρὸς κάλυψιν τοῦ δανείου τῶν 5,000,000,000. Τὰ ἐμπορικὰ κέντρα εἶναι ἡ ὕπαρξις παντὸς τόπου καὶ εἰς ταῦτα ἔχει καθῆκον τὸ Κράτος ὁλόκληρον νὰ προσέχῃ, διότι ἡ βελτίωσις καὶ ἡ προαγωγὴ αὐτῶν συντρέχει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ εἰς τὴν ὕπαρξιν δημοσίου πλούτου. Αἱ Πάτραι χορηγοῦν εἰς τὸ Κράτος τόσα, ὅσα οὐδεμία ἄλλη ἐπαρχία χορηγεῖ εἰς αὐτό· αἱ δὲ γινόμεναι δι’ αὐτὰς δαπάναι εἶναι ἴσαι πρὸς τὰς δαπάνας τὰς γινομένας διὰ τὴν μικροτέραν τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα· πῶς ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ ποσοῦ τῆς προσφορᾶς ἐν τῇ δημοπρασίᾳ. Ὁ κ. Πασχὰλ εἶχεν ὑπολογίσει, ὅτι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ μόλου, καὶ τοῦ μόλου τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων ἀπῃτοῦντο 437,000 κυβικὰ μέτρα ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ χορηγήσῃ ὁ ἐργολάβος· ὁ κ. Furness ἐλθὼν κατόπιν καὶ διαπραγματευθεὶς μετὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἧς ἀπετέλει μέρος καὶ ὁ κ. Στροῦμπος, ὑπελόγισεν, ὅτι ἀπῃτοῦντο πλέον τοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ κ. Πασχὰλ 164,000 κυβικὰ μέτρα, ὥστε, ἂν τὴν ἀξίαν αὐτῶν ὑπολογίσητε ἔστω καὶ πρὸς 8 φράγκα, θὰ ἔχητε αὔξησιν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κ. Πασχὰλ 1,312,000 φράγκων, καὶ ἂν προσθέσητε εἰς ταύτας τὴν διαφορὰν μεταξὺ ἄμμου καὶ λίθων, θὰ ἔχητε διαφορὰν 2,112,000 φράγκων. Ἡ σύμβασις μετὰ τοῦ κ. Furness ἤθελεν ὑπογραφῆ, ἐὰν δὲν ἀνεστατώνετο ὁ τόπος, ὅστις ἀπῄτει τελείαν ἀποκοπὴν, καὶ μετ’ αὐτὸν ἦλθεν ἡ ἑταιρία Doulau et Dufress. Ἔχω τὴν πεποίθησιν καὶ ἐπιθυμῶ διακαῶς τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων, διότι αἰσθάνομαι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ τόπος πολιτισμένος καὶ δὲν δύναται νὰ προοδεύσῃ, ἐνόσῳ δὲν παρέχει τὰ μέσα τῆς εὐημερίας εἰς τοὺς κατοίκους αὐτῆς. Ὁ κ. Dufress παρουσιαζόμενος εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ὑποβάλῃ τὰς προτάσεις αὐτοῦ, ζητεῖ νὰ μάθῃ παρὰ τοῦ παρακαθημένου μηχανικοῦ τῶν λιμενικῶν ἔργων, ὅστις ἀπὸ ἐτῶν διατηρεῖ τὴν θέσιν ταύτην, ὅστις μετὰ τοῦ Πασχὰλ συνειργάσθη, ὅστις ἐπὶ τῷ λόγῳ αὐτῶν περιηγήθη τοὺς λιμένας τῆς Εὐρώπης, ζητεῖ νὰ μάθῃ ποῖα τῶν δύο καταμετρήσεων εἶναι ἀκριβὴς, ἡ καταμέτρησις τοῦ κ. Πασχὰλ, ἢ ἡ ἐπὶ πλέον τῶν 164,000 μέτρων τοῦ κ. Furness. Βεβαίως ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ χορηγήσῃ τοιαύτην πληροφορίαν, διότι αἱ γνώσεις της δὲν τῇ ἐπέτρεπον νὰ κάμῃ καταβυθίσεις εἰς τὰ βάθη τῆς θαλάσσης, ἵν’ ἀνεύρῃ τὸ ἀληθῶς ἀπαιτούμενον ποσὸν, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καθήκοντα εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῶν πόρων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ἡ διοικητικὴ ἐπιτήρησις τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, ἡ μέριμνα ἐπὶ τοῖς ὅροις, ἐφ’ οἷς θὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀσφαλῶς ταῦτα, τέλος ἡ πραγματοποίησις αὐτῶν τελείως. Παρουσιάζεται ὁ κ. Dufress ἐπιμένων, τίς εἶναι ὁ ἀκριβὴς ἀριθμὸς, ὁ τοῦ κ. Πασχὰλ ἢ ὁ τοῦ κ. Furness, διότι ἄνευ τούτου ἠδυνάτει νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις κατ’ ἀποκοπήν. Ὁ δὲ πολύπειρος μηχανικὸς βεβαιοῖ τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι μᾶλλον εἰς τὴν ἀλήθειαν προσεγγίζει ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κ. Furness, δηλαδὴ ὁ κατὰ 164,000 ὑλικοῦ ἐπὶ πλέον, διότι τοῦ μὲν κ. Πασχὰλ αἱ καταμετρήσεις ἐγένοντο ἀπὸ 25 25 μέτρα, αἱ δὲ τοῦ κ. Furness ἐγένοντο εἰς μικρότερα διαστήματα, καὶ ἑπομένως ἐγένοντο γνωστὰ τὰ κοιλώματα τὰ ὑπάρχοντα εἰς τὸν πυθμένα τοῦ λιμένος. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι, ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ διαφορὰ τῶν 164,000 κυβικῶν μέτρων, ἡ τιμὴ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον θ’ ἀνεβιβάζετο πρὸς 8 φράγκα τὸ μέτρον εἰς τὸ ποσὸν 1,312,000 φράγκων, ἡ δ’ ἐπιτροπὴ ὤφειλε ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παράστασιν τοῦ μηχανικοῦ ὡς ἀληθῆ, καὶ ἑπομένως νὰ ὑπολογίσῃ τὴν δαπάνην ἀνωτέραν παρ’ ὅ,τι ὑπελογίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Πασχὰλ, ἐκτὸς τῆς διαφορᾶς τῶν 800,000 ἕνεκα τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς ἄμμου διὰ λίθων. Μετὰ διαφόρους διαπραγματεύσεις οἱ κκ. Doulau et Dufress ἀπεσύρθησαν, μὴ δεχόμενοι τὴν τελείαν ἀποκοπὴν καὶ προτείναντες μεταβολὴν εἰς τοὺς ὅρους τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποκοπῆς, καὶ τίμημα 6,250,000 φράγκων. Ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο ἀδύνατον νὰ δεχθῇ τοὺς μεταβάλλοντας τὴν ἀποκοπὴν ὅρους καὶ ἔπαυσε πᾶσαν διαπραγμάτευσιν μετ’ αὐτῶν, ὅτε ἦλθον ταὐτοχρόνως οἱ ἐργολάβοι Louis Dussaud καὶ Fortin Hermann ζητοῦντες ἕκαστος ἰδίᾳ τὴν παραχώρησιν τῶν ἔργων, ἀλλ’ ὁ μὲν ἀντιπρόσωπος τῶν κκ. Fortin Hermann δὲν παρουσίασε πληρεξούσιον αὐτῶν καὶ παρακαταθήκην λόγῳ ἐγγυήσεως, ὁ δὲ κ. Louis Dussaud τὴν ἐκχώρησιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν λιμενικῶν ἔργων διὰ 6,250,000, ζητῶν τὴν μεταβολὴν τῶν ὅρων τῶν ὑποχρεώσεων. Ἤθελε νὰ μετατοπίσῃ τὸν ἐξωτερικὸν μόλον κατὰ 15 μέτρα περίπου πρὸς τὴν ξηρὰν, καὶ οὕτω νὰ σμικρυνθῇ ὁ λιμὴν, ἤτοι νὰ κατασκευάσῃ αὐτὸν εἰς ἀβαθέστερα ὕδατα, καὶ ἑπομένως νὰ χορηγήσῃ ὀλιγώτερον ὑλικὸν, νὰ τῷ γείνῃ ἀνοχὴ ἐπὶ τῶν διατομῶν τοῦ Πασχὰλ 5%, νὰ μὴ τῷ γίνηται κράτησις 10% πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐγγυήσεως, νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς τοὺς κινδύνους τῆς θαλάσσης τῶν θεομηνιῶν καὶ τῶν ἀπροόπτων περιστάσεων, αἵτινες ἠδύναντο νὰ γεννηθῶσι, νὰ κανονίσῃ ὁ ἴδιος τὸν τόκον καὶ τὸ χρεωλύσιον τοῦ δανείου, ἐὰν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ὑπελείπετο ὀφειλέτης αὐτῷ μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων. Τοιαύτας προτάσεις μὴ ἐξασφαλιζούσας τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχεν ἀποδεχθῆ, ὅτε παρουσιάσθη ὁ κ. Magnac Ainé, μεθ’ οὗ διαπραγματευθεῖσα ἡ ἐπιτροπή, ἔκλεισε σύμβασιν, ἀποδεχομένου τοῦ ἐργολάβου τὴν τελείαν ἀποκοπὴν καὶ εἰς βάρος του ὅλους τοὺς κινδύνους, ἐπὶ τιμήματι μικροτέρῳ, παρ’ ὅ,τι οἱ κκ. Dulau et Dufress, Fortin Hermann καὶ Dussaud, καὶ χορηγῶν ἐγγυήσεις πολλῷ πλειοτέρας παρ’ ὅσας οἱ παρουσιασθέντες ἐπὶ δεκαετίαν διὰ τὸ ἔργον τοῦτο ἐργολάβοι. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξεπλήρωσε τῷ ὄντι μετὰ πατρικῆς μερίμνης καὶ ἐπιμελείας ἐξαιρετικῆς τὰ καθήκοντά της, συντάξασα σύμβασιν μετὰ τοῦ κ. Magnac Ainé, σύμβασιν, ἥτις οὔτε ἐν Εὐρώπῃ ἄχρι τοῦδε ἐγένετο, ἥτις τῇ περιποιεῖ μεγίστην τιμήν, διότι δι’ αὐτῆς ἐξασφαλίζει τὴν πραγμάτωσιν ἔργου, δι’ ἣν θὰ τῇ εὐγνωμονῶσι καὶ αἱ παροῦσαι καὶ αἱ μέλλουσαι γενεαί. Ἐὰν δ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπλανήθη ὡς πρὸς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἀναγκαίου ὑλικοῦ, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἡ ἐπιτίμησις ἀνήκει ἐκείνοις, οἵτινες ὄντες ἁρμόδιοι τῇ ἐχορήγησαν ἐσφαλμένας πληροφορίας. Ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ τόπου ἀναγνωρίζω εἰς αὐτὴν εὐγνωμοσύνην, διότι κατώρθωσε νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ὅρους τῆς ἐκτελέσεως ἔργου, ἐξ οὗ ἐξαρτᾶται κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ εὐημερία τῆς πόλεως Πατρῶν. Ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν νὰ παρέλθω τοῦ θέματος, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι οἱ γράψαντες τὰ φυλλάδια καὶ δῆθεν κηδόμενοι τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, δὲν λέγουν τὴν ἀλήθειαν, καὶ ὅτι ὁρμῶνται ἐκ λόγων προσωπικῶν καὶ ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῶν προσώπων, ἅτινα εἰλικρινῶς πάντοτε ὑπεστήριξαν τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου.

§90ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἄσχετα.

§91ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν εἶναι ἄσχετα, συνδέονται μὲ τὰ πρόσωπα καὶ μὲ τὰ πράγματα καὶ τὰ θεωρῶ ὡς τοιαῦτα.

§92ΚΟΥΜΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐκάμετε ἔργα, ἀλλὰ τὰ ἐκάμετε μὲ ἕνα σκοπόν.

§93ΡΟΥΦΟΣ. Μάλιστα’ μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ὑπηρετήσω τὸν τόπον, ὅπως τὸν ὑπηρέτησαν πάντες ὅσοι εἶναι τοῦ χαρακτῆρός μου καὶ τῆς τιμῆς μου. Δὲν μοὶ ἐπιτρέπει ἡ θέσις μου ν’ ἀπαντῶ εἰς τὰς ὕβρεις καὶ εἰς τὰς συκοφαντίας διὰ τῶν ἐφημερίδων, καὶ εὐχαριστοῦμαι, διότι μοὶ ἐδόθη εὐκαιρία ἐκ τῆς Ἐπαρχίας μου, ἥτις μ’ ἔστειλεν ὅπως μ’ ἔστειλε, διὰ ν’ ἀποστομώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τοὺς δυσφημοῦντας τὴν ὑπόληψιν ἀνθρώπου, ὑπηρετήσαντος καὶ ὑπηρετοῦντος τὸν τόπον ἐν εἰλικρινείᾳ καὶ ἀφοσιώσει εἰς τὰ συμφέροντα αὐτοῦ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς εἴπω τίς εἶνε ὁ κ. Στροῦμπος, ὅστις σᾶς διανέμει καθ’ ἑκάστην τὰ φυλλάδια. Ἔχει τὸ παρελθόν του καὶ εἶναι γνωστὸς εἰς πλείστους ἐξ ὑμῶν, οἱ δὲ κκ. Ἰακωβάτοι κατοικήσαντες ἐν Πάτραις θὰ γνωρίζουν τὸ ὄνομα αὐτὸ περισσότερον παντὸς ἄλλου.

§94ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἀπὼν καὶ δὲν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ.

§95ΡΟΥΦΟΣ. Ἂς ἀπαντήσῃ ἐνυπογράφως διὰ τῶν ἐφημερίδων. Τὸν κ. Στροῦμπον, ἐγὼ ὡς Δήμαρχος τῇ ὁμοφώνῳ ἀποφάσει τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐξηνάγκασα ν’ ἀποδεχθῇ τὴν ἀποκοπήν. Μολονότι ἡ μειοψηφία ἀνῆκε μόνον εἰς τὴν μερίδα μου, μολοντοῦτο παμψηφεὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ὑπεστήριξε τὴν γνώμην μου, διότι ἐπρόκειτο περὶ συμφέροντος καταφανοῦς τοῦ τόπου· Ἐδέχθη δὲ τὴν ἀποκοπήν, διότι, ἂν δὲν ὑπέγραφε τὴν ἀποδοχὴν αὐτῆς, δὲν ἠδύνατο νὰ μείνῃ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Λιμενικῆς, καθότι τὰ τοιαῦτα δικαιώματα τῶν δημοτικῶν Συμβουλίων δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Ἠπόρησα, κύριοι, ὅταν εἶδον τὴν τόλμην νὰ διανέμῃ φυλλάδια ὁ κ. Στροῦμπος, περὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν μέσων τοῦ Λιμενικοῦ ταμείου, ὅταν αὐτὸς ὁ ἴδιος ὡς μέλος τῆς Λιμενικῆς ἐπιτροπῆς πρὸ διετίας περίπου συνεβάλλετο μετὰ τοῦ κ. Furness πρὸς ἐκχώρησιν τῶν ἔργων τοῦ λιμένος διὰ 5,142,649 καὶ 31|00 φράγκων, τότε βεβαίως εἶχεν ὀλιγώτερα μέσα ὁ λιμὴν παρ’ ὅσα ἔχει σήμερον.

§96ΔΟΥΜΑΣ. Ὁ κ. Στροῦμπος εἶναι ἔντιμος ἄνθρωπος καὶ θ’ ἀκούσητε τώρα διατὶ ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν.

§97ΡΟΥΦΟΣ. Πιστεύω, ὅτι δὲν ἔχετε ἀφορμὴν νὰ νομίζητε, ὅτι ἐγὼ πάντοτε δὲν ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου. Ἀναγκάζομαι νὰ κάμω παρέκβασιν ἐπιβαλλομένην μοι. Κατὰ τὸ 1871 ἐξελέγην Δήμαρχος Πατρέων, τῇ ἐλευθέρᾳ θελήσει τοῦ λαοῦ καὶ διὰ πλειοψηφίας, ἐχούσης σημασίαν, καὶ ἐδιοίκησα τὸν τόπον ἐπὶ 4 περίπου ἔτη· θὰ ἠκούσατε τότε διαβολὰς, ὕβρεις καὶ συκοφαντίας ἐκτοξευθείσας μοι. Ἡ ἐν τῇ κοινωνίᾳ θέσις μου δὲν μοὶ ἐπέτρεπε ν’ ἀπαντήσω διὰ τοῦ τύπου, ἐπεφυλάχθην ὅμως καὶ ἀπήντησα ἐπισήμως καὶ δι’ ἀριθμῶν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τοῦ Δήμου Πατρέων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1880, τὸν ὁποῖον ἐπεψήφισε. Μοὶ ἐπεβάλλετο ν’ ἀπαντήσω δι’ ἀναμφισβητήτων ἀριθμῶν, ἵνα φιμώσω τὰ στόματα τῶν δολοφόνων τῆς ὑπολήψεώς μου, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ ψηφίσματος τούτου, ὅπερ στηρίζεται ἐπὶ ἀναφισβητήτων ἀριθμῶν, ἐξαχθέντων ἐξ ἐπισήμων καταστάσεων τῆς διαχειρίσεως τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος· θέλετε δὲ ἰδεῖ ἐξ αὐτῶν εἰς ποίαν κατάστασιν παρέλαβον τὴν διοίκησιν τοῦ Δήμου Πατρέων, καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν τὴν παρέδωκα, ποῖοι ἦσαν οἱ πόροι, οὓς εἶχεν ὁ Δῆμος, ἤτοι πόσαι ἦσαν αἱ εἰσπράξεις, καὶ πόσας ἀφῆκα ἀπερχόμενος. (Ἀναγινώσκει.) «Λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2,338 ἀπὸ 12 Ἰουνίου 1879 ἔκθεσιν τοῦ κ. Δημάρχου καὶ τὸν μετ’ αὐτῆς συνυποβληθέντα προϋπολογισμόν», κατὰ τὸν ὁποῖον προϋπελογίσθησαν τὰ μὲν ἔσοδα εἰς δραχ. 645,988, τὰ δὲ ἔξοδα εἰς δραχμὰς 550,426 καὶ 50|00, τὰ ὁποῖα μετὰ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου ἐκ δραχμῶν 95,561 καὶ 51|00 ἐξισοῦνται πρὸς τὰ ἔξοδα· ἐπίσης τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2,337 ἀπὸ 5 Ἰουνίου ε. ε. ἑτέραν ἔκθεσιν τοῦ κ. Δημάρχου, ἐξ ἧς ἐμφαίνεται, ὅτι τὰ μὲν βεβαιωθέντα ἔσοδα ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 31 Μαΐου ε. ε. ἀνέρχονται εἰς δραχ. 175,352 καὶ λεπτὰ 61, τὰ δὲ εἰσπραχθέντα εἰς δραχ. 168,533 καὶ λεπτὰ 88, καὶ τὰ πληρωθέντα ἔξοδα εἰς δραχ. 168,405 καὶ λεπτὰ 23, τοὺς παρὰ τοῦ κ. Προέδρου ζητηθέντας καὶ ὑποβληθέντας πίνακας, καθ’ οὓς τὸ μὲν δημοτικὸν ταμεῖον ἐξώφλησε χρηματικὰ ἐντάλματα δραχ. 169,380 καὶ λεπ. 1· ὁ δὲ προκάτοχος Δήμαρχος ἔχει ἐντείλει τὴν πληρωμὴν δραχμῶν 212,927 καὶ λεπ. 93, καὶ τὰς καταστάσεις τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος τὰς συνοδευούσας τοὺς ἀπολογισμοὺς τῶν διαχειρίσεων αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ 1870 μέχρι τοῦ 1878 καὶ τούτου συμπεριλαμβανομένου. Ἀκοῦσαν τοῦ κ. Προέδρου γενικῶς ἀναπτύξαντος, ὅτι κατὰ τὰς ἐπισήμους καταστάσεις τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος, εἰσεπράχθησαν τὸ ἔτος 1870 δραχ. 233,415 καὶ λεπ. 79, τὸ ἔτος 1874, τελευταῖον ἔτος τῆς διαχειρίσεως αὐτοῦ ὡς Δημάρχου, ὑπαρχούσης ἀκριβῶς τῆς αὐτῆς φορολογίας, εἰσεπράχθησαν 459,409 καὶ λεπ. 42, καὶ τὸ ἔτος 1878, τελευταῖον ἔτος τῆς διαχειρίσεως τοῦ διαδόχου μου καὶ προκατόχου τοῦ νῦν Δημάρχου, εἰσεπράχθησαν δρ. 444,909, καὶ τοι αὐξηθέντος τοῦ φόρου κατὰ 50% ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων καὶ ὠνίων, ἅτινα ἀπέφερον κατὰ τὸ 1874 δρ. 209,549, καίτοι ἀναπτυχθείσης σημαντικῶς καὶ κατὰ 10 ἐπὶ πλέον ἑκατομμύρια τῆς παραγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὅτι τὰ ἔξοδα ἐν γένει τῆς ἀντιμισθίας τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων, τῆς διοικήσεως τῶν νομίμων ὑποχρεώσεων, τὰ διδακτικὰ τῆς καθαριότητος, τοῦ φωτισμοῦ 700 φανῶν ἀεριόφωτος, καὶ ἐπὶ πλέον τῆς ἀγορᾶς 500 τόνων γαιανθράκων, τῆς μισθοδοσίας μηχανικοῦ καὶ ἐπιστάτου, τῆς συντηρήσεως τοῦ Νοσοκομείου, τῶν φαρμάκων τῶν ἐνδεῶν, τῆς συντηρήνεως τῶν ἐκθέτων βρεφῶν, τοῦ ἐνοικίου δημοτικῶν φόρων ἄλλων δήμων κλπ. ἐγκριθέντα κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν ὑπὸ τοῦ νομάρχου, τοῦ τελευταίου ἔτους τῆς διοικήσεώς του, ἀνήρχοντο εἰς δραχ. 209,847, εἰς ἃς προστιθέμεναι αἱ 203,480 τῆς χρεωλυτικῆς δόσεως τοῦ δανείου τοῦ δήμου, ἀναβαίνουσιν αἱ δαπάναι εἰς δραχ. 413,327, καὶ ἑπομένως ἐν συγκρίσει τὰ ἔσοδα πρὸς τὰ ἔξοδα ἀφίνουν περίσσευμα δραχ. 46,082, ὅπερ ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ὁ δῆμος εἰς νέα ἔργα. Ὅτι, ὡς ἐπισήμως ἐμφαίνεται, αἱ εἰσπράξεις ἐπὶ τῆς διοικήσεώς του συγκρινόμεναι πρὸς τὸ παρελθὸν ἐδιπλασιάσθησαν, χωρὶς ν’ αὐξηθῶσιν οἱ φόροι, καὶ συγκρινόμεναι πρὸς τὰς τοῦ διαδόχου του, εἰσὶν ἀνώτεραι, καίτοι αὐξηθέντων τῶν φόρων καὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου· ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ἐξετελέσθησαν ὅλα σχεδὸν τὰ ὑπάρχοντα ἤδη δημοτικὰ ἔργα, καὶ ἐπὶ τέλους τὸ μόνον χρέος, ὅπερ ἀφῆκεν ἐξερχόμενος τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, εἶναι τὸ πρὸς τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν ὀφειλόμενον δάνειον, ὅπερ μετὰ 13 ἔτη θέλει εἶσθαι ἐξωφλημένον, καὶ τοῦτο ἐπραγματοποίησεν, ἀφοῦ ἐξησφάλισεν ἐκ τῶν εἰσπράξεων τὰ μέσα τῆς πληρωμῆς τοῦ τε τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου αὐτοῦ, καὶ τὰ μέσα τῶν τακτικῶν καὶ ἀναγκαίων δαπανῶν τῆς διοικήσεως τοῦ Δήμου. Πῶς δὲ ἐπεβαρύνθη ὁ Δῆμος κατόπιν, οἱ ἀπολογισμοὶ τῶν 1875, 1876, 1877, 1878 καὶ 1879 μέχρι τοῦ Ἰουνίου θέλουσι τὸ ἀνομολογήσει.» Σᾶς ἔφερον, κύριοι, ἐπίσημον ἀπόδειξιν, ὅτι, ἀναλαβὼν τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου Πατρέων, κατώρθωσα εἰς τὸ διάστημα 4 ἐτῶν, καθ’ ὃ παρέμεινα ἐν αὐτῇ, νὰ διπλασιάσω τὰ εἰσοδήματα τοῦ Δήμου, χωρὶς ν’ αὐξήσω κανένα φόρον, ἂν καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου ἦτο ἐπὶ ἔλασσον κατὰ 10 ἑκατομμύρια, ὅπερ μοὶ ἐπέτρεψε νὰ πραγματοποιήσω δάνειον, ὅπως ἐκτελέσω ἔργα, ἐξασφαλίζοντα τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων τῆς πόλεως, καὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς. Ἔργα δὲ τοιαῦτα οὐδεὶς δῆμος τοῦ Κράτους κατεσκεύασε, καὶ ὀλίγαι πόλεις πεπολιτισμένων Κρατῶν, ἔχουσαι τὸν πληθυσμὸν τῶν Πατρῶν, ἔχουσιν ἔργα λαμπρὰ, στερεὰ, καὶ ὡραῖα, ὡς τὰ ἡμέτερα, τὰ ὁποῖα θὰ διαρκέσουν ἐπὶ αἰῶνας, ἂν καὶ προσεπάθησάν τινες φθονεροὶ διὰ παντὸς μέσου βανδαλικοῦ νὰ καταστρέψωσιν, ἐλπίζοντες νὰ μὴ ἀφήσωσιν ἴχνη τῆς διαβάσεώς μου. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου ἀνηγέρθη τὸ Θέατρον, τὸ Νοσοκομεῖον, δενδροφυτεῖαι ἐγένοντο, ἐσυστήθη βρεφοκομεῖον, ἐγένετο ἡ χωροστάθμισις ἐκχωματισθεισῶν καὶ ἐπιχωματισθεισῶν τῶν ὁδῶν τῆς ἄνω πόλεως, κατεσκευάσθησαν ἐξοχικαὶ ὁδοὶ, ἐγένετο ἡ ὁδὸς τῆς αἱμασιᾶς, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνω δι’ οὐδενὸς νέου φόρου τὸν τόπον. Ἠναγκάσθην, κύριοι, νὰ περιαυτολογήσω, δι’ ὃ σᾶς ζητῶ συγγνώμην· ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἐπεκροτήσατε εἰς τὸ μέτρον μου τοῦτο, διότι εἶναι ἄδικον νὰ συκοφαντῶνται καὶ νὰ δολοφονῶνται κρύφα ἄνδρες ὑπηρετοῦντες εἰλικρινῶς καὶ εὐσυνειδήτως τὸν τόπον των. Πρέπει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διαψεύδωνται παρ’ αὐτῶν οἱ κακοήθεις, καὶ νὰ μανθάνῃ ὁ τόπος τὴν ἀλήθειαν. Μετὰ τὴν παρέκβασιν ταύτην εἰμὶ ὑποχρεωμένος νὰ σταματήσω, καθότι ὁ κ. Κοντογούρης δὲν διετύπωσε πρότασιν, οὔτε περὶ ἀναβολῆς, οὔτε περὶ ἀποῤῥίψεως τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐπροκάλεσε τὸν Ὑπουργὸν, ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ συμφερωτέρους ὅρους.

§98ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα δι’ ὀλίγων λέξεων νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων πολλοὶ συμπολῖταί μας, ἐν οἷς καὶ ὁ κ. Ῥοῦφος, ἐζήτησαν τὴν ἀναβολὴν τοῦ ἔργου, ἀλλὰ μετὰ τὴν δημοπρασίαν εἶπον, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ταύτης συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ χαλαρώσῃ τὰς περὶ ἀναβολῆς προθέσεις τῶν πλειόνων. Σήμερον λοιπὸν ἠθέλησα μόνον ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ παρακαλέσω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ κάπως ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ Νομοσχεδίου ὑποδεικνύει, ὅτι ἠδύνατο ἄλλως νὰ ἦναι συντεταγμένη ἡ σύμβασις. Δὲν ἐξετάζω τοὺς λόγους, ἴσως καὶ λόγους πολιτικούς.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§100ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐζήτησα μόνον νὰ προβλέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῶσιν ἔτι μᾶλλον τὰ συμφέροντα τοῦ λιμένος.

§101ΡΟΥΦΟΣ. Μετὰ τὴν ἐξήγησιν ταύτην τοῦ κ. Κοντογούρη, δὲν ἔχω τι νὰ προσθέσω. Εἴμεθα, ὡς παρατηρῶ, σύμφωνοι. Ὁ λιμὴν πρέπει νὰ γείνῃ χάριν τοῦ μέλλοντος τοῦ τόπου, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ σύμβασιν τοσοῦτον ὠφέλιμον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων.)

§102ΔΟΥΜΑΣ. Δὲν ἤθελον, κύριοι, λάβει τὸν λόγον, ἂν ὁ κ. Ῥοῦφος δὲν ἔκαμνε μικρὰν παρέκβασιν ἐναντίον προσώπου, τὸ ὁποῖον ὑπολήπτομαι καὶ ἀγαπῶ, τοῦ κ. Στρούμπου· ἤθελον ἁπλῶς ψηφίσει τὴν σύμβασιν, διότι τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος τὴν ὑπεστήριξα καὶ ὡς ἰδιώτης καὶ ὡς διευθυντὴς τῆς Τραπέζης· καὶ οὐ μόνον, κύριοι, τὸ ἔργον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὅ,τι ἐζητήθη ἀπὸ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, πάντοτε ἡ Πιστωτικὴ Τράπεζα ἐφάνη πρόθυμος νὰ παραχωρήσῃ· ὡς τὸ δάνειον τῶν 2,000,000 Δημαρχεύοντος τοῦ κ. Ῥούφου, καὶ τὸ δάνειον τῶν 600,000 δρ. Δημαρχεύοντος τοῦ κ. Καλαμογδάρτου. Ἀμφότερα δὲ τὰ δάνεια ἐσυστήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Στρούμπου· ὁ κ. Στροῦμπος εἶναι ἀφωσιωμένος εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Ἀνεξάρτητος καὶ ἔντιμος, ἐργάζεται ὑπὲρ τῆς εὐημερίας τῆς πόλεως ταύτης. Τὸ ἔργον τοῦ λιμένος Πατρῶν ἀνέκαθεν ἀνέλαβε μετὰ μεγάλης προθυμίας καὶ δραστηριότητος, δύναται δὲ νὰ ὀνομασθῇ ὁ πατὴρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου. Ἐρωτήσατε αὐτὸν τὸν κ. Ῥοῦφον διατί ὁ κ. Στροῦμπος ἄλλοτε ἐπεδίωκε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ λιμένος, κατόπιν δὲ ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν; Καὶ ὁ κ. Στροῦμπος καὶ πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι περὶ τοῦ λιμένος ἐταράχθησαν, ὅταν εἶδον τὴν διαφορὰν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου τῆς συμβάσεως Μανιὰκ, καὶ ἀμέσως ἐζήτησαν τὴν ἀναβολήν· διότι 5,150,000 φράγκα ὅσα ἐζήτει ὁ Φούρνες ἕως 6,150,000, ὅσα ἐδίδοντο εἰς τὸν Μανιὰκ, εἶναι διαφορὰ ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Ἐζήτησε νὰ γείνῃ δημοπρασία, ἵνα βεβαιωθῇ, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προσέφερεν ὁ Μανιὰκ, εἶναι τὸ ἀληθές· ἐγένετο δημοπρασία καὶ ἐδικαιώθησαν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν αὐτὴν, καὶ οὕτως ὠφελήθη ἡ πόλις τῶν Πατρῶν. Ὥστε καὶ ἐπὶ τῆς περιστάσεως αὐτῆς ὁ κ. Στροῦμπος ἐνήργησεν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς πόλεως ταύτης, ἥτις βεβαίως μίαν ἡμέραν θὰ τὸν εὐγνωμονῇ. Ὅ,τι δὲ εἰλικρινῶς ἐργάζεται ὁ κ. Στροῦμπος, ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἔχει τὸ θάῤῥος νὰ ὑπογράφῃ ὅ,τι δημοσιεύει, ἀποφεύγει τὰς προσωπικότητας καὶ μόνον ὑπὲρ τῆς προόδου τῆς πόλεως μεριμνᾷ.

§103Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω κἄτι τι, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀναγκαιότατον· ὅτι, ὅταν ἐγένετο ἡ σύμβασις τοῦ Maniac, ἔγραψα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μὴ ἐπικυρώσῃ τὴν σύμβασιν, ἂν δὲν εἰδοποιηθῶσι καὶ ὅλοι οἱ λοιποὶ ἐργολάβοι, οἵτινες εἶχον κάμει προτάσεις.

§104ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀληθές.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Μαντίκου τί λέγετε;

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὔριον θέλομεν φέρει ἀπάντησιν εἰς τὴν Βουλήν. Γίνεται δεκτὴ ἡ σύμβασις.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν καταδικασθέντων Βουδούρη, Ἀντζουλίνου καὶ Ζώτου. Πρόκειται νὰ γείνῃ ψηφοφορία.

§108ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν αὐτὴν ὑποβάλλω μίαν παρατήρησιν. Παρατηρῶ, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς δὲν πρόκειται ν’ ἀποκατασταθῶσιν εἰς τὰ πολιτικὰ δικαιώματα οἱ διὰ τῆς ἀποφάσεως καταδικασθέντες Βουδούρης, Ἀντζουλῖνος καὶ Ζῶτος, καθὼς καὶ ὁ κατόπιν προστεθεὶς Μήλας, ἀλλὰ πρόκειται ν’ ἀνακτήσωσι καὶ τοὺς βαθμούς των καὶ τὰ ἀξιώματα αὐτῶν, ἐν ἄλλαις λέξεσι, διὰ τῆς προτάσεως ταύτης πρόκειται ν’ ἀναγνωρίσωμεν τοὺς βαθμοὺς καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπώλεσαν διὰ τῆς ἀποφάσεως, ἡ δὲ πρότασις αὕτη εἶναι πρότασις καθαρῶς προσωπική, γενομένη πρὸς ὄφελος προσώπων, ἡ ὁποία ἐμμέσως κατ’ ἀνάγκην θὰ φέρῃ τὴν ἀναγραφὴν δαπάνης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοιαύτη δὲ πρότασις δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Θεμελιώδους Νόμου παρὰ Βουλευτοῦ, ἀλλὰ μόνον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν ν’ ἀποσύρωσιν αὐτὴν, ἡ δὲ Κυβέρνησις θέλει σκεφθῆ καὶ θέλει ὑποβάλει πρότασιν συμφώνως μὲ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν.

§109ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι καλὸν, διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ νέα παράτασις, ἡ Κυβέρνησις νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν;

§110ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ἵνα οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ λάβουν μίαν ἀποκατάστασιν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ, καὶ θὰ ὑποβάλῃ ταχέως πρότασιν.

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ἐγὼ ἔχω πεποίθησιν ἰδιαιτέραν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· ἀμφιβάλλω ἂν ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κάμῃ ὅ,τι προτείνεται. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ σκεφθῶμεν.

§112ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, παρακαλῶ ν’ ἀκούσῃ καὶ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου· ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω. Πρῶτον ἂς ἴδωμεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Ἰδοὺ, κύριοι, τί λέγει ἡ ἀπόφασις «καταδικάζονται εἰς ποινὴν κλπ...... διατάττει τὴν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας,» δὲν λέγει ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ, «ἔκπτωσιν τοῦ Ἀθανασίου Βουδούρη καὶ Ὀδυσσέως Ἀντζουλίνου καὶ τὴν στέρησιν ὅλων τῶν μετ’ αὐτῆς συνημμένων δικαιωμάτων καὶ πλεονεκτημάτων, καὶ κηρύττει αὐτοὺς ἀνικάνους ν’ ἀνακτήσωσι δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἐπὶ πέντε καὶ ἥμισυ ἔτη». Ἂν ἦτο στέρησις βαθμοῦ, ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ἤθελε τοὺς κηρύξει ἐκπτώτους, ἐδῶ ὅμως πρόκειται περὶ προσωρινῆς ἀνικανότητος. Τὸ δικαστήριον, ὡς παρατηρεῖτε, δὲν τοὺς ἐκήρυξεν ἐκπτώτους τοῦ βαθμοῦ των, ἀλλὰ τοὺς ἐστέρησεν ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκτελῶσι δημοσίαν ὑπηρεσίαν· κατὰ συνέπειαν δὲ τῆς ἀποφάσεως ταύτης, ὡς στρατιωτικοὶ, στεροῦνται τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας καὶ μετατίθενται εἰς ἀργίαν, διότι καὶ κατὰ τὸν ἐκλογικὸν Νόμον ὁ στρατιωτικὸς μετατίθεται εἰς ἀργίαν ἐπὶ ἐκλογικαῖς παραβάσεσι. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν· «Οἱ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 24 καὶ ἀπὸ 14 Ὀκτωβρίου 1877 ἀποφάσεως τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν καταδικασθέντες Δημ. Ζῶτος, Ἀθ. Βουδούρης καὶ Ὀδυσσεὺς Ἀντζουλῖνος ἀποκαθίστανται εἰς τὰ πολιτικὰ αὐτῶν δικαιώματα καὶ ἀποκτῶσι τὴν πρὸς ἀπόκτησιν δημοσίας ὑπηρεσίας ἱκανότητα, ἧς ἐστερήθησαν διὰ τῆς μνησθείσης ἀποφάσεως». Παρατηρεῖτε, κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται εἰμὴ νὰ συντομεύσωμεν τὸν χρόνον τῆς πρὸς ἀπόκτησιν δημοσίας ὑπηρεσίας ἀνικανότητος.

§113Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παραδέχεσθε, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναστέλλειν τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων ἢ τὰς συνεπείας; Ἐὰν τοῦτο ἀνήκῃ εἰς τὸν Βασιλέα, τί θέλει ἐδῶ; Ἐὰν ἀνήκῃ εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, τί θέλει ἐδῶ; Καὶ ἄν, κύριοι, σεῖς ζητήσητε νὰ ὠφελήσητε αὐτὰ τὰ πρόσωπα, ὁ Βασιλεὺς δὲν θὰ κυρώσῃ αὐτὸν τὸν Νόμον.

§114ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις εἰσὶν ὁριστικαὶ καὶ ἐκτελεσταί· οὐχ ἧττον ὅμως ὁ νομοθέτης προσδιώρισε μέσα, διὰ τῶν ὁποίων μετριάζονται τ’ ἀποτελέσματα. Τοιαύτη εἶναι ἡ Βασιλικὴ χάρις· ὡς πρὸς δὲ τὰς συνεπείας, εἶναι λελυμένον τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δύναται νὰ τὰς καταστρέψῃ, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν περὶ τούτου· ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις ἂς σκεφθῇ καὶ ἂς φέρῃ μίαν γνώμην.

§115ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Ῥικάκη θὰ φθάσωμεν νὰ καταργήσωμεν καὶ τὰς πολιτικὰς ἀποφάσεις. Ἡ ἰδιοκτησία, ἡ ὁποία ἐπεδικάσθη εἰς τὸν κ. Ῥικάκη διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως, θὰ μεταβαίνῃ δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς εἰς τὸν κ. Σαράβαν. Περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται περὶ ποινῆς αὐτοτελοῦς; μόνος ὁ Βασιλεὺς δύναται νὰ χαρίσῃ αὐτήν. Πρόκειται περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ποινῆς; μόνη ἡ ἀμνηστεία ἢ ἡ ἀποκατάστασις δύνανται νὰ τὰς ἀπολείψουν. Ἀλλά, κύριοι, ἡ ἀμνηστεία κατηργήθη διὰ τὰ κοινὰ ἐγκλήματα, ὡς πρὸς δὲ τὰ πολιτικὰ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ Βασιλέως ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν. Διὰ δὲ τὴν ἀποκατάστασιν δὲν παρῆλθεν ὁ χρόνος. Πάντες ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὸ αὐτὸ αἴσθημα ἐπιεικείας, ἀλλ’ ἂς μὴ σπεύδωμεν, ἂς ἀφήσωμεν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐξεύρῃ τὸ μέσον, ὅπως ἐξαγάγῃ καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἀπὸ τὴν δύσκολον θέσιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνος λοιπὸν ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβληθῇ μέχρις οὗ τὸ Ὑπουργεῖον φέρῃ πρότασιν;

§117ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀγορᾶς οἰκίας διὰ Κατάστημα τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας.

§119ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, οὔτε εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁρμῶμαι ἀπὸ πνεῦμα, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, οἰκονομίας, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἀφοῦ εἴπω ὀλίγα, ν’ ἀποφανθῇ, ὅπως ἡ τρίτη ἀνάγνωσις γείνῃ μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι τωόντι ἀνεπτύχθησαν πολλά, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀγορᾶς τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Μεγάρου. Ἡ δαπάνη, κύριοι, εἶναι ἀρκετὰ σπουδαία. Ἐγὼ προτιμῶ τὸν πρῶτον τρόπον τῆς ἀμέσου ἀγορᾶς, διδομένων 340,000 φράγκων, παρὰ τὸν δεύτερον. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ δαπάνη αὐτὴ εἶναι ἀρκετὰ σπουδαία, κατέγεινα, ἵνα ἐξαγάγωμεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ πλεῖστον τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι εἶναι καλὸν, ἀφοῦ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ Νομοσχέδιον, ν’ ἀναβάλῃ ἡ Βουλὴ τὴν τρίτην μέχρις τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§120Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι, λόγῳ τῶν οἰκονομιῶν, ἃς μελετῶσι νὰ σᾶς προβάλωσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου, σᾶς προτείνουσι τὴν ἀναβολὴν τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ γείνῃ οἰκονομία ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, πρέπει νὰ γείνῃ ἀνεξαρτήτως τῆς ἀγορᾶς τοῦ καταστήματος τῆς πρεσβείας ἐν Κωνσταντινουπόλει. Καὶ πρέπει νὰ γείνουν αἱ ἀβλαβεῖς οἰκονομίαι, ἀφοῦ εἶναι ὁμολογούμενον ὑπὸ πάντων, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰσοζύγιον καὶ ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐπιζητήσωμεν τὸ ἰσοζύγιον. Ἐὰν ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἦναι δυνατὸν νὰ γείνῃ οἰκονομία τῶν ἐξόδων αὐτοῦ, οὐδεὶς λόγος δύναται νὰ μᾶς ἐξαναγκάσῃ νὰ μὴ τὰς κάμωμεν· δὲν ὑπάρχει ὅμως ἀνάγκη οὐδὲ νὰ δεσμευθῇ ἡ Βουλή, ἵνα κάμῃ τὰς οἰκονομίας ταύτας, διότι ἡ παραδοχὴ αὐτῶν κεῖται ἐν τῷ συμφέροντι τῆς Βουλῆς, ἤτοι ἐν τῷ κοινῷ συμφέροντι, ὅπερ ἀντιπροσωπεύει. Ἐὰν δὲ πρόκηται ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἂν πρέπῃ νὰ πληρώσῃ ἀμέσως τὸ ὅλον τίμημα τῆς οἰκίας, ἢ νὰ πληρώσῃ τὸ τίμημα τοῦτο εἰς δόσεις, νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔληπτον, οὐδὲ χρήζει ἀναβολῆς, ἀφοῦ τὸ Κράτος πληρώνῃ ὡς τόκον ἐπὶ τῶν δανείων τοῦ δημοσίου 8%, τὸ δὲ δάνειον, ὅπερ θέλει κάμει πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην τῆς οἰκίας, εἶναι πρὸς 4%, ἤτοι συμφερώτερον. Ἐὰν λοιπὸν πρόκηται νὰ πληρώσωμεν τὸ ὅλον τίμημα, θέλομεν αὐξήσει τὰ ἔξοδα κατὰ τὸ ὑπερβάλλον τὸν τόκον. Νομίζω δέ, ὅτι δὲν εἶναι λογικὸν νὰ χρησιμεύσῃ τοῦτο ὡς λόγος, διὰ νὰ προτιμήσωμεν τὴν ἀναβολήν.

§121ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἓν ἄρθρον, ἐὰν πληρώσωμεν τὸ ὅλον τίμημα, νὰ πληρώσωμεν 340,000· ὥστε ἔχομεν ὠφέλειαν 60,000 δραχ.

§122ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐκλέξῃ οἱονδήποτε ἐκ τῶν δύω συστημάτων τῆς συμβάσεως.

§123ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἦτο προχθὲς ἐδῶ, καὶ εἶχε δίκαιον ν’ ἀποφανθῇ ὅπως ἀπεφάνθη σήμερον. Ἡμεῖς εἴχομεν ἐναντίαν γνώμην, ὄχι διότι δὲν θέλομεν νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς ἀξιοπρεπὲς μέγαρον ἐν Κωνσταντινουπόλει, τὸ ὁποῖον ν’ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν μεγαλειότητα τοῦ Ἔθνους, καὶ μάλιστα ἐντὸς τῶν σπλάγχνων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν περιστάσεων καὶ τοῦ μεγάλου ἐλλείμματος, εἴπομεν, ἐὰν ἦναι δυνατόν, ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἀγορὰ ἐπὶ τοῦ παρόντος. Οὐχ’ ἧττον ὅμως, ἐπειδὴ ἐγένετο μεγάλη ἀνάπτυξις, ἐξ ἧς κατεδείχθη, ὅτι τῷ ὄντι τὸ κτῆμα αὐτὸ εἶναι λίαν ὠφέλιμον, τότε ἐγὼ ἐσκέφθην, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, χωρὶς νὰ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ προσπορισθῶμεν ἐξ αὐτῶν τῶν σπλάγχνων αὐτοῦ τὸ ποσὸν διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ οἰκήματος· νομίζω, ὅτι κατώρθωσα τοῦτο, καὶ προσέτι τὴν πληρωμὴν νὰ τὴν κάμωμεν ὄχι εἰς δόσεις, ἀλλ’ εὐθὺς καὶ ἀμέσως. Τόρα παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ τινὰς διασαφήσεις. Ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 6 τῆς συμβάσεως μία φράσις, καθ’ ἥν, ἀφοῦ τελειώσῃ ἡ ἀγορά, ὁ πρέσβυς ὁ Ἕλλην θέλει μεταγράψει τὸ κτῆμα αὐτὸ ἢ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἢ εἰς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος θέλει προσδιορίσει· ὑπάρχει τοιαύτη φράσις. Νομίζω ὅμως, ὅτι σήμερον κανὲν ἔθνος δὲν ἐμποδίζεται νὰ ἔχῃ ἰδιοκτησίαν ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ κράτει, διότι τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀνεγνωρίσθη εἰς ὅλα τὰ Ἔθνη· θεωρῶ, ὅτι εἶναι λίαν ἀναγκαῖον ἡ δευτέρα φράσις νὰ ἐξαλειφθῇ τῆς συμβάσεως.

§124Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει λόγος τις. Τὴν σύμβασιν τὴν συνωμολόγησεν ὁ γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ἐμπορικοῦ Γραφείου, ὑποθέτω δὲ, ὅτι εἶχε λόγον. Ἐὰν θέλητε δὲ περισσοτέρας ἐξηγήσεις, ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§125Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ βλέπω τὴν Βουλὴν εὐδιάθετον νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀγορὰν, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω σκέψεις τινὰς, αἱ ὁποῖαι ὑποθέτω νὰ διέφυγον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ αἵτινες εἶναι ἴσως ἄγνωστοι εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἀνεξαρτήτως, κύριοι, τῶν ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποδίδονται εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, τῆς ὁποίας εἶμαι μέλος, φρονῶ, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἤθελε προσκρούσει εἰς τὰς μέχρι τοῦδε δαπάνας ἰδίως κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔχει ἀνάγκην ἀναβολῆς. Κατὰ τοσοῦτο δὲ μᾶλλον εἶναι νῦν ἀνάγκη ἀναβολῆς, καθόσον ἡ μὴ ἀναβολὴ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου δὲν πρόκειται νὰ μειώσῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἐν Κωνσταντινουπόλει. Σήμερον κατοικεῖ τὸ περὶ οὗ πρόκειται μέγαρον, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι δύναται νὰ τὸ κατοικῇ καὶ ἐπὶ τὸ μέλλον καὶ ὑπ’ ἐνοίκιον εὐθηνότερον τοῦ μέχρι τοῦδε δοθέντος τῶν 10,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπόσχῃ προσωρινῶς τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς αὐτῆς. Ὡς λόγος, κύριοι, πρώτιστος τῆς ἀγορᾶς τῆς περὶ ἧς πρόκειται οἰκίας, προτείνεται, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἀξιοπρεπῶς καὶ νὰ κατοικῇ ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβευτὴς εἰς τὴν καλλιτέραν συνοικίαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μετέβη ποτὲ εἰς Κωνσταντινούπολιν ἢ ἄν ποτε ἐμελέτησε τὸν χάρτην τοῦ σχεδίου τῆς Κωνσταντινουπόλεως· τὸ οἴκημα εὑρίσκεται ἐν μιᾷ ἄκρᾳ τῆς συνοικίας τοῦ Σταυροδρομίου, ἀναλογούσης πρὸς ὁλόκληρον ἴσως τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἡ οἰκία δὲ ᾠκοδομήθη ἐν συνοικίᾳ ἄλλοτε Τουρκικῇ· λέγων δὲ συνοικίαν Τουρκικὴν, ἐννοῶ τμῆμα πόλεως, τὸ ὁποῖον οὔτε εὐάερον εἶναι οὔτε προσιτὸν ἐν ὥρᾳ νυκτός· ἀπέχει δὲ στάδια ὁλόκληρα τῆς κεντρικῆς ὁδοῦ, ἡ ὁποία θεωρεῖται ἡ κυρία ὁδὸς τοῦ Πέρα.

§126ΦΙΛΗΜΩΝ. Σᾶς ἐπληροφόρησαν ἐσφαλμένως.

§127Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ κτίριον αὐτὸ ᾠκοδομήθη πρὸ 20 ἐτῶν, τὰ δὲ ἐν αὐτῷ ἔπιπλα φέρουν τὴν αὐτὴν χρονολογίαν. Πρέπει δὲ νὰ ἀναλογισθῆτε, ὅτι οἰκοδομὴ, ἐπὶ 10 ἔτη μείνασα ἀκατοίκητος, εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι, διὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ πληρώσωμεν 400,000 δραχμῶν. Τὰς σκέψεις αὐτὰς, κύριοι, ἐθεώρησα ἀναγκαίας νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ Σῶμα, διὰ νὰ ἀντικρούσω, τοὐλάχιστον διὰ σήμερον, τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τῆς ἀγορᾶς αὐτῆς. Τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀποκλειστικῶς δὲ πρὸς αὐτὴν, διότι τῇ ἀποδίδεται ἡ φήμη, ἥτις δὲν ἀποκρούεται, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἐννοεῖ οἰκονομίας, καὶ οἰκονομίας πραγματικάς. Εἰς τὴν παραμονὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν προτέρων παρουσιάζει ἔλλειμμα 16 ἢ 18 ἑκατομμυρίων, εἶναι πρέπον ἡ Βουλὴ νὰ σπεύσῃ νὰ παραδεχθῇ ἀγορὰν τοιαύτην, ἀφοῦ μάλιστα σήμερον ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὴ Πρεσβεία κατοικεῖ εἰς τὴν περὶ ἧς πρόκειται οἰκίαν, ἡ δὲ ἀξιοπρέπειά της οὐδόλως παραβλάπτεται διὰ τὸ ἔτος αὐτὸ; Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι, ἀποτείνομαι πρὸς τοὺς συναδέλφους ἐκείνους, οἵτινες πρεσβεύουν ὅτι τὸ Ἔθνος θὰ προσεγγίσῃ εἰς τὴν ἀπόσβεσιν τῆς χρεωκοπίας διὰ φόρων καὶ οἰκονομιῶν, παρακαλῶ δὲ νὰ ἀναβάλωμεν τὸ ζήτημα μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§128ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως δὲν συνοδεύεται μετὰ τῆς ποιότητος τῆς οἰκίας· (εἶναι δὲ ἀληθὲς, ὅτι, σήμερον, ὁ πρέσβυς κατοικεῖ ἐν αὐτῇ τῇ οἰκίᾳ.) Τὸ ζήτημα συνοδεύεται μετὰ τῆς κυριότητος αὐτῆς. Οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἕλληνες, οὐ μόνον οἱ ὑπήκοοι, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι, εὔχονται νὰ βλέπωσιν ἓν οἴκημα, τὸ ὁποῖον νὰ ὀνομάζηται Ἑλληνικὴ Πρεσβεία καὶ νὰ ἦναι κτῆμα τῆς Ἑλλάδος, νὰ μὴ περιφέρηται δὲ ὁ Πρέσβυς ἡμῶν, ὅπως σήμερον, ἀπὸ τῆς μιᾶς οἰκίας εἰς τὴν ἄλλην, καὶ νὰ ἦναι φερέοικος. Τοῦτο εἶναι τὸ κύριον. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς ἄλλα, διότι ὡμίλησα ἐπὶ τούτου, περιττὴ δὲ ἡ ἐπανάληψις. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν τοποθεσίαν τῆς οἰκίας, ἀληθῶς δὲν κεῖται ἡ οἰκία αὕτη ἐπὶ τῆς μεγάλης ὁδοῦ τοῦ Πέρα, ἀλλ’ εἶναι εἰς τὸ πλάγιον, ἐπὶ μιᾶς ὁδοῦ πλατείας, ἥτις σήμερον ἀνοίγεται. Ὁ κ. Σκουλούδης τὸ γνωρίζει τοῦτο. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ποιότητα καὶ τὴν ἀξίαν, ἀρκεῖ τις νὰ ἔχῃ τὴν ἐλαχίστην ἰδέαν περὶ οἰκιῶν, ὅπως ὁμολογήσῃ, ὅτι εἶναι αὕτη μεγαλοπρεπεστάτη. Τὰ ἔπιπλα, κύριοι, εἶναι ἀξιοπρεπέστατα, πλούσια. Ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὴν Πρεσβείαν, ἠρώτησα τὸν Πρέσβυν πῶς κατώρθωσε νὰ ἔχῃ τόσον λαμπρὰ ἔπιπλα, μοὶ ἀπήντησε δὲ, ὅτι δὲν εἶναι ἰδικά μου, εἶναι τῆς οἰκίας. Σᾶς λέγω δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς ἐφέτος ζητεῖ αὔξησιν τοῦ ἐνοικίου.

§129ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀμφισβητήσω τὸ πολυτελὲς τῆς πρὸς ἀγορὰν προτεινομένης οἰκίας· δὲν πρόκειται νὰ ἀμφισβητήσω, ὅτι συντελεῖ εἰς τὴν ἀξιοπρεπῆ παράστασιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ ν’ ἀποκτήσῃ τὸ δημόσιον ἐν Κωνσταντινουπόλει ἴδιον οἴκημα, πρὸς τοποθέτησιν τοῦ διπλωματικοῦ γραφείου καὶ τῶν ἀρχείων αὐτοῦ καὶ πρὸς κατοικίαν τοῦ Πρέσβεως. Πρεσβεύω μάλιστα κατ’ ἀρχὴν, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι καλὸν νὰ ἔχῃ ἴδια οἰκήματα δι’ ὅλα τὰ δημόσια καταστήματα. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἐν ταῖς σημεριναῖς οἰκονομικαῖς τῆς Πατρίδος περιστάσεσι, καθ’ ἃς κρούομεν τὰς πύλας τῆς χρεωκοπίας, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ οὐδὲ λεπτοῦ προσθήκη εἰς τὰς ὑπαρχούσας δαπάνας. Ὅταν συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἐπιφέροντες ῥιζικὰς οἰκονομίας εἰς τοὺς κλάδους τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, καταῤῥίπτοντες δηλαδὴ πάσας τὰς περιττὰς δαπάνας, τῶν ὁποίων δυστυχῶς βρίθει καὶ ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμὸς, ὡς καὶ οἱ προλαβόντες, δυνηθῶμεν νὰ ἐπιφέρωμεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ τοὐλάχιστον νὰ προσπελάσωμεν εἰς αὐτὸ, καὶ δύναται ἐκ περισσοῦ νὰ οἰκονομηθῇ τὸ ἀναγκαῖον εἰς ἀγορὰν τοῦ προτεινομένου οἰκήματος ποσὸν, δὲν ἀντιλέγω· ἀλλὰ πρέπει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ πεισθῶμεν προηγουμένως, ὅτι θέλει κατορθωθῆ διὰ ῥιζικῶν καὶ γενναίων οἰκονομιῶν νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ὁποίου μὴ ἐπιτυγχανομένου, θέλει ἐμπέσει ὁ τόπος εἰς βαθύτατον βάραθρον οἰκονομικῆς καταστροφῆς ἀθεραπεύτου. Μὴ πλανώμεθα· εὑρισκόμεθα ἀναμφισβητήτως πρὸ οἰκονομικοῦ βαράθρου. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου μέχρι τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, συμμεριζόμενος τὴν γνώμην τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων κκ. Μαυρομιχάλη καὶ Μαυρομαρᾶ, καὶ τότε μόνον νὰ ἐπιψηφισθῇ, ὅταν διὰ τῶν πραγμάτων ἀποδειχθῇ, ὅτι κατορθοῦται ἄλλως τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπερ εἶναι ἢ τοὐλάχιστον δέον νὰ ἦναι ἡ βάσις πάσης πολιτικῆς ἐνεργείας τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας.

§130Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς ἢ τῆς κτήσεως οἰκοδομήματος διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἑλληνικῆς πρεσβείας ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐγένετο πρὸ πολλοῦ καταληπτὴ εἰς πάντας. Κατὰ τὰ 1869 διευθύνων τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑπέλαβον, ὅτι ἠδυνάμην νὰ φθάσω δι’ ἄλλης ὁδοῦ εἰς τὴν ἀπόκτησιν οἰκοδομήματος. Εἶχον παρακαλέσει τὸν τότε πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ὑ. Πύλης, ἵνα ἐπιτύχῃ ἀνταλλαγὴν οἰκοπέδων ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐν Ἀθήναις, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ παρασκευάσωμεν σχέδιον οἰκοδομῆς πρὸς ἀνίδρυσιν τοῦ μεγάρου διὰ χρεωλυτικοῦ τινος δανείου. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ ἔλλειψις οἰκοπέδων καταλλήλων ἐνταῦθα, ὅπως χρησιμεύσωσι διὰ τουρκικὴν πρεσβείαν, ἢ οἰκοπέδων τοιούτων ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔφερε τὴν ἀποτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου· δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ ἔλλειψις αὕτη ἢ ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς τῶν οἰκοπέδων ἐν ἑκατέραις τῶν δύο πόλεων ἐγένετο αἰτία νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ τὸ σχέδιον τοῦτο. Ἐγὼ δὲν ἐπεσκέφθην τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἑπομένως δὲν δύναμαι ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν εἴτε περὶ τῆς τοποθεσίας εἴτε περὶ τῆς στερεότητος τῆς οἰκοδομῆς, περὶ ἧς πρόκειται, καὶ τῆς ἐπαρκείας αὐτῆς εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πρεσβείας. Καθ’ ἃς ὅμως ἔχομεν βεβαίας πληροφορίας, ἐπαισθητὴ εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ ἀγορασθῇ οἰκοδόμημα διὰ τὴν πρεσβείαν ἀξιοπρεπές. Βεβαίως εὐκταῖον ἦτο νὰ ἦτο δυνατὸν πλησίον τῶν πρεσβειῶν τῶν μεγάλων δυνάμεων νὰ ἦτο τὸ οἰκοδόμημα τῆς ἡμετέρας πρεσβείας· ἀλλ’ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι προτείνονται νῦν πρὸς ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἑλληνικοῦ ταμείου, πείθουσιν ἐκείνους, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ πόθος αὐτῶν. Δὲν μὲ ἀνησύχησεν ἡ ἐπίκλησις τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, οὐδ’ αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Φλογαΐτου μὲ ἀφορῶσιν. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης εἶχε δίκαιον νὰ ἀποταθῇ πρὸς ἐκείνους, μετὰ τῶν ὁποίων ἔχει κοινὸν ἢ ἐγγὺ τὸ πολιτικὸν φρόνημα περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου· ὁ κ. Φλογαΐτης παρεσύρθη εἰς τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἐξήγησεν, ἀπὸ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ χεῖλος τοῦ κρημνοῦ, οὐδ’ εἰς τὴν παραμονὴν τῆς χρεωκοπίας. Αἱ κρίσεις αὗται μοὶ φαίνονται τοσοῦτον ἀπομεμακρυσμέναι ἀπὸ τῆς ἀληθείας, κατὰ τὸ ἐμὸν φρόνημα, ὥστε ἔχω τὸ δικαίωμα, ἀφοῦ ἔχω φρόνημα ἀντίθετον, νὰ τὰς ἀποκαλέσω ἀπαισίας. Ὁμολογῶ, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εὑρίσκονται ἐν ἀνωμαλίᾳ, ὅτι εἶναι ἀνέφικτος ἡ ἀποκατάστασις ἰσοζυγίου κατὰ τὸ 1880· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ τόπος δὲν ἔχει ἀφορμὴν ν’ ἀπελπίζηται. Προσδοκῶ μάλιστα, ὅτι ἡ ἐξακολούθησις διοικήσεως, ὅσον εἶναι δυνατὸν περίφρονος καὶ συνετῆς, θέλει θεραπεύσει τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ θέλει φέρει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐλλείμματος καὶ θέλει μᾶς ὁδηγήσει ἐν χρόνῳ οὐκ ἀπωτέρῳ εἰς τὸ ἰσοζύγιον. Δὲν ἔλαβον τὴν τύχην ν’ ἀκούσω τὸ φρόνημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος περὶ τῶν συμφερόντων ἐν γένει τοῦ Ἔθνους. Δύναμαι ὅμως νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὅτι αἱ δαπάναι, αἵτινες τείνουσιν εἴτε πρὸς παράστασιν ἀξιοπρεπῆ τοῦ Ἑλληνικοῦ βασιλείου, εἴτε πρὸς ἐξασφάλισιν καὶ διάσωσιν τῶν συμφερόντων καὶ τῶν πόθων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅτι αἱ δαπάναι αὗται κατ’ ἐμὲ δέον νὰ προτιμῶνται πάσης ἄλλης δαπάνης, καὶ ὅτι πᾶσαι αἱ ἄλλαι ἀνάγκαι ἕπονται τῶν ἀναγκῶν τούτων. Ἑπομένως δὲν κρίνω, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρχῃ λόγος δικαιολογῶν τινὰ ἵνα προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναβολὴν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐνδώσῃ εἰς τὰς περὶ ἀναβολῆς γενομένας αὐτῇ προτάσεις.

§131ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Ἀναγνωρίζω πραγματικῶς, ὅτι εἶναι λίαν ἀξιοπρεπὲς καὶ σπουδαῖον νὰ ἀποκτήσωμεν οἰκίαν ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ κάμωμεν τοῦτο, ὅταν ἔχωμεν τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, διὰ τῶν ὁποίων τὸ κτῆμα αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ διατηρηθῇ. Ἐὰν π. χ. δὲν ἤμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας, πῶς θὰ ἐκπληρώσωμεν καὶ τὰς ἄλλας; Πότε λοιπὸν εἶναι ἐξησφαλισμέναι αἱ ἐγγυήσεις τοῦ Κράτους, περὶ ὧν εἶπον; ὅταν θὰ ἔχωμεν τὸ ἰσοζύγιον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομαρᾶς ἐπρότεινε τὴν ἀναβολὴν τῆς τρίτης συζητήσεως, ἀφοῦ γείνῃ ἡ δευτέρα.

§133ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἡμεῖς προτείνομεν ἀπὸ σήμερον τὴν ἀναβολήν.

§134ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ τὸ ἀναβάλωμεν εἴτε εἰς τὴν δευτέραν, εἴτε εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀναβολὴ τῆς δευτέρας συζητήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν ἀναβολήν. Γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἔχομεν τὴν ψηφοφορίαν περὶ συντάξεως τῆς ἐγγονῆς τοῦ μακαρίτου Βαρβάκη. Νὰ τεθῇ μία κάλπη. (Ἀναγινώσκεται τὸ Νομοσχέδιον.)

§137ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προτείνω τὴν διαίρεσιν, διότι ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ τὸ ἓν, καὶ ὄχι τὸ ἄλλο.

§138ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὸ δεύτερον θὰ τὸ πολεμήσωμεν, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν συντάξεις.

§139ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν εἶναι σύνταξις· εἶναι χρήματα διδόμενα, ὡς βοήθημα, ἐκ τῶν χρημάτων ἅτινα ἡ οἰκογένεια κατέθεσεν. Ἐλάβομεν τρία ἑκατομμύρια μέχρι τοῦδε εἰς κεφάλαια, καὶ ἀρνούμεθα ἑκατὸν δραχμὰς κατὰ μῆνα εἰς ἀνακούφισιν τῆς πενίας; Δὲν εἶναι δέον νὰ δώσῃ τὸ Ἔθνος; (Θόρυβος.)

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συνεννοηθῶμεν σήμερον. Αὔριον. (Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7½ μ.μ.)