1879.12.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

τῆς 21 Δεκεμβρίου 1879.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τοῦ Πέτρου Πατρικίου ἐκ Κέας, ζητοῦντος μηνιαίαν σύνταξιν διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας του. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φυλλοξήρας, καὶ ἑτέραν ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ προσθέτων Βουλευτῶν. Θὰ τυπωθῶσιν ἀμφότεραι.

§2Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.) Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν τοῦ μακαρίτου Δεληγιώργη.

§3ΤΙΝΕΣ. Ἂς γείνῃ ἡ ἀνάγνωσις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντιβαίνει τοῦτο εἰς τὸν Κανονισμόν.

§5Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν τὸν λαμβάνετε.

§7ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑποβάλλω 2) Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΧΝΖʹ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ καὶ προσόντων τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου· 3) περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ γεωμετρικῆς ὑπηρεσίας· καὶ 4) περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ διευθύνοντος τὸ γραφεῖον τῆς διεκπεραιώσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου γραμματέως.

§8ΦΙΛΗΜΩΝ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως τῆς χήρας Δεληγιώργη.

§9ΤΖΑΝΕΣ. Συμφώνως πρὸς ὅ,τι χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπαν, ὑποβάλλω μετ’ ἐκθέσεως πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 16 καὶ 17 τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν νόμου.

§10ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί· κατὰ τὸν περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν νόμον, οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας ἐδήλωσαν τὰς κατοχάς των, αἱ ὁποῖαι κεῖνται περὶ τὴν λίμνην Κωπαΐδος. Ὡς εἶναι γνωστόν, διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου ἐκδοθέντος, ἐξηρέθησαν τῆς παραχωρήσεως αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται ἐντὸς τῆς ζώνης τῆς Κωπαΐδος τῆς ὑποδειχθείσης διὰ τοῦ σχεδίου τοῦ Σοβάζ. Ἀλλὰ τὸ σχέδιον τοῦτο οὐδέποτε ἐλήφθη πρόνοια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ ὁρισθῶσι ἐπὶ τῇ βάσει τούτου ἀκριβῶς τὰ διάφορα σημεῖα τῆς ζώνης· διὰ τοῦτο κατὰ τὴν περιφέρειαν τῆς Κωπαΐδος ὑπάρχει ἡ ἑξῆς σήμερον ἀνωμαλία. Οἱ ἐνοικιασταί, ἔχοντες συμφέρον νὰ θεωρήσωσι τὰς γαίας τῶν χωρικῶν, ὡς περιλαμβανομένας ἐντὸς τῆς ζώνης τῆς Κωπαΐδος, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ φορολογήσωσι πάντας ὡς ἐθνικὰς, μὴ ὑπαγομένας δηλαδὴ εἰς παραχώρησιν, προσδιορίζουσιν ἑκάστοτε τὰ σημεῖα τῶν ὁρίων τῆς ζώνης, ὅπου ἂν αὐτοὶ θέλωσι· τοὐναντίον δὲ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ, ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ τὰς δόσεις τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν, προσδιορίζει ἑκάστοτε διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ τὰ σημεῖα τῶν ὁρίων τῆς ζώνης, ὅπου ἂν αὐτὸ θελήσῃ, καὶ οὕτως αἱ αὐταὶ γαῖαι ἄλλοτε μὲν θεωροῦνται ὡς συμπεριλαμβανόμεναι ἐντὸς, ἄλλοτε δὲ ὡς κείμεναι ἐκτὸς τῆς ζώνης. Οἱ κάτοικοι, οἱ ὁποῖοι ᾐσθάνθησαν τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης ἀνωμαλίας, ὑπέβαλον αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦντες τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποστείλῃ μηχανικὸν διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σχέδιον τοῦ Σοβὰζ καὶ προσδιορίσῃ τὰ ὅρια τῆς ζώνης ὁριστικῶς. Τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν δικαίαν αὐτῶν αἴτησιν ἀπήντησεν, ὅτι δυνάμει τοῦ ἀριθ. 4 τοῦ ΨΜΔ. νόμου ὀφείλουσιν αὐτοὶ οἱ κάτοικοι νὰ πληρώσωσι τὰς δαπάνας τῆς μεταβάσεως τοῦ μηχανικοῦ διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ὁρίων τῆς ζώνης. Παρατηρῶ, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δίκαιον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἀποσταλῇ ἐκεῖ, δαπάναις τοῦ δημοσίου, γεωμέτρης, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σχέδιον τῆς ζώνης καὶ προσδιορίσῃ τὰ ὅρια ὁριστικῶς. Διότι, κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ ὑποθέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνδιαφέρονται μόνον οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ δημόσιον, διότι τὸ δημόσιον ὀφείλει, ὅπως ἅπαξ διὰ παντὸς προσδιορίσῃ τὰ σημεῖα τῆς ἰδιοκτησίας του καὶ τὰ σημεῖα τῆς θέσεως, μέχρι τῶν ὁποίων νομίζει, ὅτι ἔχει δικαίωμα καὶ μέχρι τῶν ὁποίων νομίζει, ὅτι δὲν δύνανται οἱ κάτοχοι νὰ ἀποκτήσωσι δικαιώματα. Δὲν δύναται δὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ διάταξις τοῦ ἄρθ. 4 τοῦ ῥηθέντος νόμου, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ἐκτήθη δυνάμει τοῦ νόμου ἡ κατοχὴ καὶ ἡ κυριότης, καὶ ζητεῖται νὰ εὑρεθῇ διὰ τῆς καταμετρήσεως ἐὰν ἦναι ἀκριβὴς ἡ ἔκτασις, ἢ ἦναι μικροτέρα τῆς δηλωθείσης, ὥστε νὰ ἀποζημιωθῇ ὁ κάτοχος αὐτῆς, καὶ νὰ ἐκδοθῶσι τὰ παραχωρητήρια. Τοιαύτην περίστασιν ὁ νόμος προϋποθέτει, καὶ διὰ τοῦτο διὰ τοῦ 4 ὁρίζει, ὅτι «τὸ αὐτὸ δικαίωμα τῆς καταμετρήσεως ἔχουσι καὶ οἱ ἰδιοκτῆται, ἀλλὰ ἀφοῦ προηγουμένως καταβάλωσι τὴν δαπάνην τῆς καταμετρήσεως» Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ὑπάρχει τοῦτο, ἀλλὰ πρόκειται νὰ προσδιορισθῶσι τὰ σημεῖα τῆς ζώνης τῆς Κωπαΐδος, διότι ἡ ἀνωμαλία περὶ τὸν ἀκριβῆ προσδιορισμὸν φέρει εἰς θέσιν δύσκολον τοὺς κατοίκους, οἱ ὁποῖοι φορολογοῦνται διττῶν πολλάκις 1) ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστάς, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσι τὰς γαίας ὡς κειμένας ἐντὸς τῆς ζώνης καὶ 2) ἀπὸ τὸ δημόσιον τὸ ὁποῖον ζητεῖ τὴν καταβολὴν τοῦ ποσοῦ τῶν δόσεων, χαρακτηρίζον τὰς γαίας αὐτὰς ὡς εὑρισκομένας ἐντὸς τῆς ζώνης. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν ν’ ἀποστείλῃ μηχανικόν, ὅστις νὰ προσδιορίσῃ ἀκριβῶς τὰ σημεῖα τῆς ζώνης, διὰ νὰ ἀρθῇ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, μέχρις οὗ ἐπέλθῃ δυνάμει νόμου ἡ μεταβολὴ καὶ τοῦ σχεδίου τοῦ Σοβὰζ, τὸ ὁποῖον καὶ κακῶς ἐφηρμόσθη καὶ κακῶς διεγράφη, διότι περιλαμβάνει ἐντὸς τῆς ζώνης καὶ πολλὰς ἰδιοκτησίας καὶ πολλὰς γαίας, πέραν τῶν ὁποίων οὐδέποτε καὶ εἰς ἐκτάκτους πλημμύρας ἔφθασαν τὰ ὕδατα τῆς λίμνης. Ἀλλὰ, προκειμένου λόγου, κύριοι Βουλευταί, περὶ τῆς Κωπαΐδος, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν μερικὰς παρατηρήσεις, καὶ νὰ παρατηρήσω κυρίως εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θεωρῶ ἔλλειψιν καὶ σπουδαίαν τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τοῦ ἐπιψηφισθέντος νόμου περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου. Κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1878, συνεπείᾳ ἀναφορῶν ἐπανειλημμένων τῶν κατοίκων Λεβαδείας, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνεκάλεσεν ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσε τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, λίαν φιλοτίμως ἐργασθεῖσα, ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ συγχρόνως τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐδύνατο νὰ στηριχθῇ νομοσχέδιον, δυνάμενον νὰ θεραπεύσῃ τὴν πασιφανῆ ταύτην ἀνάγκην τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου. Πραγματικῶς τότε ὑπεβλήθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνελάμβανον οἱ ἰδιοκτῆται τῶν γαιῶν τὴν δαπάνην τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐπιβαρύνωσιν οὐδὲ ἐπ’ ἐλάχιστον τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλ’ ἂν ῥίψῃ τις ἓν βλέμμα εἰς τὴν στατιστικὴν τῶν προσόδων, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ εὕρῃ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ παρατηρήσῃ, ὅτι διὰ τοῦ ἔργου τούτου τοῦ σπουδαιοτάτου προκύπτει νὰ ὠφεληθῇ πρωτίστως τὸ Δημόσιον. Τὸ Βοιωτικὸν πεδίον, ὡς εἶναι γνωστόν, ἀπαρτίζεται ἀπὸ χιλιάδας στρεμμάτων, δύναται δὲ νὰ διαθρέψῃ πυκνότατον πληθυσμόν, καὶ ὅμως σήμερον οἱ κάτοικοι οἱ καλλιεργοῦντες αὐτὸ εὑρίσκονται ἐν τῇ ἐσχάτῃ πενίᾳ, διότι τὰ ὕδατα κατερχόμενα ἀπὸ τῶν παρακειμένων ὀρέων δὲν εὑρίσκουσι διέξοδον, καὶ καταπλημμυρίζουσι τὴν πεδιάδα, καὶ οὕτως ὁ σπόρος τοῦ γεωργοῦ χάνεται, καὶ οὐδεμία ἐργασία δύναται νὰ παραγάγῃ καρπόν. Διὰ τοῦτο ἀπεφάσισαν οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας νὰ ἀναλάβωσιν αὐτοὶ τὴν δαπάνην τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου.

§11ΑΝΤΥΠΑΣ. Διὰ πόσα ἔτη;

§12ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς λίμνης τῆς Κωπαΐδος, ἀλλὰ περὶ ἄλλου. Δὲν ἐζήτησαν οἱ κάτοικοι οὗτοι ἀπὸ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ οἴκοθεν τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, ἢ ἁπλῶς μόνον τὴν μεσολάβησιν καὶ τὴν ἐποπτείαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου· ἐδικαιοῦντο, νομίζω, κ. Βουλευταί, νὰ ἐλπίζωσιν οἱ κάτοικοι τῆς ἀτυχοῦς ταύτης ἐπαρχίας, ὅτι τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἦλθεν εἰς συνδρομὴν αὐτῶν, δὲν ἤθελε τὴν φορὰν ταύτην τοὐλάχιστον ἀρνηθῆ νὰ παράσχῃ αὐτοῖς τὴν ὀφειλομένην κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ἀζημίωτον ἐποπτείαν. Τὸ νομοσχέδιον λοιπόν, κύριοι, συνετάχθη καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπεψηφίσθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἐδημοσιεύθη δὲ κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ π. ἔτους, καὶ εἶναι ἤδη νόμος τοῦ Κράτους. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον προσδιορίζονται οἱ πόροι τοῦ εἰδικοῦ ταμείου, τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ τὰς καταβολὰς διὰ τὴν ἀποξήρανσιν, τὸ δὲ δημόσιον ἀνεδέχθη μόνον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἓν ποσόν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δυνηθῇ νὰ ἐνεργήσῃ τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἤθελε κρατήσει τὸ δημόσιον ἐκ τῶν πρώτων εἰσπράξεων τοῦ εἰδικοῦ ταμείου. Ἐν τούτοις ὁ νόμος ἐδημοσιεύθη τὸν Ἰανουάριον 1879, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δὲ ἐκείνης, ἂν καὶ παρῆλθεν ὁλόκληρον ἔτος, οὐδεμία ἐγένετο ἐνέργεια πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ παρελθόντος ἔτους τὸ Ὑπουργεῖον διέταξεν ὅπως μεταβῶσι δύο μηχανικοὶ, διὰ νὰ παρατηρήσωσι τὰ κατὰ τὸ Βοιωτικὸν πεδίον· πράγματι μετέβησαν ὁ κ. Ἠπίτης καὶ ὁ κ. Σούλης, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἔκθεσίν των. Ἔκτοτε δέ, ἂν καὶ ἐμεσολάβησε τὸ θέρος, ὅτε ἠδύναντο νὰ γείνωσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐργασίαι, οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη καὶ οὐδεμία ἐργασία ἐγένετο. Σημειώσατε δέ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὁ σκοπῶν τὴν σωτηρίαν τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, ἕνεκα τῆς μὴ ἐκτελέσεως αὐτοῦ, ἐγένετο ἡ αἰτία νὰ καταστραφῇ τὸ Βοιωτικὸν πεδίον· διότι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ διετάχθη ἡ καταστροφὴ τῶν μέχρι τοῦδε ὑπαρχόντων φραγμάτων, διὰ τῶν ὁποίων ἐποτίζοντο αἱ γαῖαι τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, καὶ ἀφοῦ κατεστράφησαν τὰ φράγματα, τὸ πεδίον ἔμεινεν ἐντελῶς ἄνευ ὕδατος· δὲν ἐπέτρεψε δὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν οὔτε προσωρινῶς νὰ ἐγερθῶσι φράγματα εἰς τὰ σπουδαιότερα μέρη, φέρον ὡς πρόσκομμα, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον αὐτὸν περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου. Οὕτω δὲ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπῆλθε μεγάλη καταστροφὴ, διότι μὴ δυνηθέντες οἱ κάτοικοι νὰ ποτίσωσι τοὺς ἀγρούς των, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ συλλέξωσιν οὔτε τὸ χιλιοστημόριον τῶν ὅσων ἤθελον συλλέξει, ἂν ἐπότιζον τὰς γαίας των. Ἔκτοτε τὸ ἔργον ἐσταμάτησε τελείως, οὐδεμία δὲ πρόνοια ἐλήφθη περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις ἡ τόσον σπουδαῖα συμφέροντα τῶν τε συνεπαρχιωτῶν μου καὶ τοῦ Κράτους θίγουσα. Ἐπεθύμουν δὲ αἱ δικαιολογίαι, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε φέρει, νὰ ἦναι ἀρκούντως πειστικαί, διὰ νὰ μὴ ἐπαληθεύσωσι τὰ διαδιδόμενα περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ὁμολογῶ, ὅτι δὲν φέρουσι πολλὴν τιμὴν οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἡ ἐντολὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν εἶναι τοιαύτη, ὁποίαν παριστῶσιν αἱ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης διαδόσεις.

§13ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Θέλω ἀνακοινώσει τὰς ζητουμένας πληροφορίας περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ζώνης Κωπαΐδος καὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου· παρατηρῶ ὅμως, ὅτι ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔλαβε τὸ ὑπουργεῖον πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, δὲν εἶναι ἀκριβής. Τὸ Ὑπουργεῖον διέθεσεν ὅλα τὰ μέσα πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ προσκόμματα ἀνεφάνησαν κατὰ τὴν μελέτην τῶν ἐκτελεσθησομένων τεχνικῶν ἔργων.

§14ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Ὑποβάλλω, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον μετὰ συντόμου ἐκθέσεως περὶ προσόντων τῶν λογιστῶν καὶ ὑπολογιστῶν τοῦ βασιλικοῦ ναυτικοῦ. Τὰ ὑποβληθέντα χθὲς καὶ τὸ σημερινὸν ἔχουν σχέσιν μεγίστην πρὸς τὸν συνταχθέντα προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν εἰσάγονται τὰ ὀργανικὰ αὐτὰ νομοσχέδια, εἶναι ἴσως ἑβδόμη φορά. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν μελέτην τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν καὶ νὰ τὰ εἰσαγάγῃ τὸ ταχύτερον, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ κανονίσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἅπαξ διὰ παντὸς.

§15ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν τρεῖς προτάσεις νόμου, θεωρῶν αὐτὰς ἀξίας τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς. Διὰ τῆς πρώτης προτάσεως ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ἡ κατάργησις τῶν διατάξεων τῆς Πολιτ. Δικονομίας περὶ ἀποπείρας συμβιβασμοῦ· διὰ τοῦ δευτέρου νομοσχεδίου προτείνεται ἡ τροποποίησις τῶν ἄρθρων 930 καὶ 932 τῆς Πολ. Δικονομίας, διότι τὸ μὲν πρῶτον φέρει τὸ ἀτόπημα, ὅτι ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ὁ παρ’ ᾧ γίνεται ἡ κατάσχεσις, ὄχι μόνον ὀφείλει νὰ κάμῃ τὴν δήλωσίν του, ἀλλὰ νὰ προσάξῃ καὶ τοὺς τίτλους του πρὸς ὑποστήριξίν της, ὅπερ ἔδωκεν ἀφορμὴν ζημίας εἴς τε τὸ δημόσιον καὶ εἰς τοὺς ἰδιώτας. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχασε 50,000 φράγκα, διότι δὲν ἐπρόφθασεν ἐντὸς τῆς προθεσμίας νὰ καταθέσῃ τοὺς τίτλους του, ὄντας εἰς Παρισίους. Τὸ δὲ δεύτερον, διότι ὁ παρ’ ᾧ γίνεται ἡ κατάσχεσις, γενομένης δηλώσεως κατ’ αὐτῆς, δι’ οὐδεμιᾶς προθεσμίας εἶναι ὑπόχρεως ν’ ἀνακόψῃ αὐτήν, ἢ νὰ παραδεχθῇ, καὶ μένει ἐπ’ ἄπειρον ἡ ἐκκρεμότης, καὶ ἐντεῦθεν ἕπεται, ὅτι καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δηλώσαντος καὶ τοῦ κατασχόντος μένουν ἐπ’ ἄπειρον ἀμφίβολα, καὶ οὕτως ἐπέρχεται μεγίστη ζημία· τρίτον ὑποβάλλω πρότασιν νόμου, ἥτις ἀφορᾷ τὸ ἑξῆς ἀντικείμενον. Ἡ ὕπαρξις ἐμποροδικείου ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι εἰς οὐδὲν συντελεῖ, εἰμὴ εἰς ἔριδας, εἰς παραπομπὰς ἀπὸ τοῦ πρωτοδικείου εἰς τὸ ἐμποροδικεῖον, καὶ τ’ ἀνάπαλιν. Ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Ὁλλανδίᾳ δὲν ὑπάρχουσι κλπ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ ἐμποροδικείου ζήτημα· ἐν ἄλλαις λέξεσιν, αἱ ἐμπορικαὶ ἀπαιτήσεις νὰ δικάζωνται τοῦ λοιποῦ ἀπὸ τὰ πρωτοδικεῖα, ἐν γένει κατὰ τοὺς κειμένους νόμους. Τὰς ῥηθείσας προτάσεις συνοδεύουν αἰτιολογικαὶ ἐκθέσεις.

§16Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῆς χήρας τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη. Εἶναι σύμφωνος ὅλη ἡ Βουλή.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§18ΦΙΛΗΜΩΝ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, δύο λέξεις πρὸ τῆς ψηφοφορίας, δι’ ἄλλο ἀντικείμενον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§20ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ συνάδελφός μου Βουλευτὴς ἐκ Σύρου κ. Σκουλούδης καὶ ἐγὼ, ὡς νομίζω δὲ, ἢ μᾶλλον γνωρίζω, καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ, ἐλάβομεν ἓν σπουδαιότατον ἔγγραφον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀναφερόμενον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατὰ τὴν Ἀνατολήν. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἶναι ἄξιον τῆς ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ μελέτης τῆς Βουλῆς. Τὸ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, παρακαλῶν συγχρόνως τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ τὸ ἀναγνώσωσι κατ’ ἰδίαν, διότι τὸ ἔγγραφον τοῦτο δὲν δύναται νὰ τυπωθῇ. Συγχρόνως δὲ ὁ κ. Πρόεδρος παρακαλεῖται νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἥτις, ἂν εὐαρεστῆται, δύναται καὶ ἀπὸ τὸν κ. Σκουλούδην καὶ ἀπὸ ἐμὲ καὶ ἀπὸ ἄλλους τινὰς νὰ ζητήσῃ τὰς δεούσας συμπληρωτικὰς πληροφορίας ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου. Ἀλλὰ καὶ πάλιν παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ ἀναγνώσουν τὸ σπουδαῖον αὐτὸ ἔγγραφον.

§21Α. ΖΕΡΒΟΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς εἴπητε τὴν περίληψιν αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου;

§22ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν δύναμαι· παρακαλῶ νὰ τὸ ἀναγνώσητε. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῆς χήρας Δεληγεώργη.)

§23ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς διὰ Διατάγματος ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν αὐτὴν τὴν σύνταξιν, ἀλλ’ ἡ χήρα δὲν ἐδέχθη· ἐὰν ἡ Βουλὴ τὴν ψηφίσῃ, εἶπε, μάλιστα.

§24ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἀπὸ πότε ἄρχεται ἡ σύνταξις;

§25ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου.

§26Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ δοθῇ ἡ σύνταξις ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τροπολογία, ἐπὶ τῆς ὁποίας θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ διὰ μυστικῆς ἐπίσης ψηφοφορίας. Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Καΐρη καὶ Κυριακίδου, εἶτα δὲ ἡ διαλογή.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον διὰ ψήφων 105 κατὰ 44. Χθὲς ἡ Βουλὴ ἀνέβαλε ν’ ἀποφασίσῃ σήμερον ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων περὶ προσθέτων βουλευτῶν. Ὁ κ. Γρυπάρης προτείνει: «Ἡ Βουλὴ, πειθομένη, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκδόσεως τοῦ κανονιστικοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν Β. διατάγματος ὑπῆρχεν ἀπογεγραμμένος ὁ ἀναγκαῖος πληθυσμὸς, ὅπως ἡ ἐπαρχία Σύρου ἐκλέξῃ πέντε βουλευτὰς, ἀναγνωρίζει αὐτῇ τὸ δικαίωμα πρὸς ἐκλογὴν καὶ πέμπτου βουλευτοῦ, ἐκδιδομένου πρὸς τοῦτο τοῦ προσήκοντος Β. διατάγματος.»

§29ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωρίσῃ δικαίωμα. Ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαιώματος πηγάζει ἐκ τοῦ νόμου· ἑπομένως ἡ πρότασις ἐκφράζεται κακῶς. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς προτάσεως, ἀλλὰ τὴν ἔκφρασιν δὲν νομίζω ὀρθήν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοιαύτη πρότασις ὑπεβλήθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Βουλπιώτης προτείνει: «Ἡ Βουλὴ, πειθομένη, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκδόσεως τοῦ κανονιστικοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν Β. διατάγματος ὑπῆρχεν ἀπογεγραμμένος ὁ ἀναγκαῖος πληθυσμὸς, ὅπως ἡ ἐπαρχία Εὐρυτανίας ἐκλέξῃ πέντε βουλευτὰς, ἀναγνωρίζει αὐτῇ τὸ δικαίωμα πρὸς ἐκλογὴν καὶ πέμπτου βουλευτοῦ, ἐκδιδομένου πρὸς τοῦτο τοῦ προσήκοντος Β. διατάγματος.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ζητεῖ, διὰ τὸ κατεπεῖγον, ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς αʹ. ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναστολῆς τοῦ νόμου περὶ προξενείων. Εἶναι τυπωμένον, διενεμήθη πρὸ πολλοῦ, ἀλλὰ δὲ, εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον.)

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, ζητεῖ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀναστολῆς τοῦ νόμου περὶ συστάσεως στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων ὑπεβλήθη προχθές, ἀλλὰ δὲν ἐτυπώθη.

§33Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ δὲν ἐτυπώθη, δὲν ἠξεύρομεν τί λέγει.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅ,τι ψηφίζομεν, καὶ διὰ ποῖον λόγον τὸ ψηφίζομεν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ εἰς δευτέραν συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 290,118 καὶ 15|00 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1879. 2) Περὶ πιστώσεως διὰ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου 1880, κατὰ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. 3) περὶ διαθέσεως δραχμῶν 1,500,000 ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, πρὸς θεραπείαν τῶν κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1879 ἀναγκῶν τοῦ Κράτους.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἔχομεν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ληπτέων μέτρων κατὰ τῆς φυλλοξήρας κλπ. Αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς γεωργίας συνῆλθον καὶ εἰργάσθησαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ θέλουν ὑποβάλει τὴν ἔκθεσίν των εἰς τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν.

§37ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναβληθῇ μεχρισοῦ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις.

§38ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ἐμελέτησα, νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἐπεξεργασθῶσιν οἱ ἔχοντες εἰδικὰς γνώσεις. Ὅπου ἐν Εὐρώπῃ ἐξεδόθη τοιοῦτος νόμος, συνεβουλεύθησαν εἰδικοὺς ἐπιστήμονας, ὅπως ἐμποδίσωσιν ὄχι μόνον τὴν εἰσαγωγὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν διάδοσιν τῆς νόσου. Αὐταὶ αἱ δύω ἐπιτροπαὶ μόναι των δὲν θὰ κάμουν τίποτε, νομίζω.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖτε εἰς τὴν ἀναβολὴν, μεχρισοῦ παρουσιάσωσιν αἱ ἐπιτροπαὶ τὴν ἔκθεσιν;

§40ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὔριον.

§42ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀφοῦ θὰ συζητηθῇ αὔριον, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ εἰσαγωγὴ φυτῶν, τὰ ὁποῖα, καθ’ ἃ ἀνέγνωσα, δὲν προσβάλλονται.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι βεβαιωμένον.

§44ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐκ τῆς Ἀμερικῆς φέρουν κλήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεπίδεκτα προσβολῆς. (Θόρυβος.) Ὑπάρχει ἡ νόσος τῶν λεμονοδένδρων, ἀπεδείχθη δὲ, ὅτι καὶ τὰ βελανίδια ... (Θόρυβος.) Πρέπει νὰ ληφθῶσι καὶ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν, νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ καταστραφῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ κτήματα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις περὶ δημοσιεύσεως τῶν σχετικῶν ἐγγράφων πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν. Ἐπειδὴ ἡ συζήτησις εἶναι, φρονῶ, πρόωρος, δύναται ν’ ἀναβληθῇ εἰς ἑπομένην συνεδρίασιν.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς ἐζήτησε νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ συζήτησις τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῶν προμηθειῶν τοῦ στρατοῦ τῶν γενομένων ἐπὶ τῆς ὑπουργείας του.

§48ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, πρόκειται περὶ κατηγορίας κατὰ πρώην ὑπουργοῦ. Ὁ νόμος περὶ εὐθύνης λέγει, ὅτι πρέπει ἡ κατηγορία νὰ ὑπογραφῇ ἀπὸ 20 Βουλευτὰς καὶ μετὰ ἡμέρας νὰ γείνῃ συζήτησις. Τοιαύτη κατηγορία δὲν παρουσιάζεται, κατὰ συνέπειαν δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις. Ἐὰν ὁ κ. Πετιμεζᾶς θεωρῇ, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ ἡ ὑπόθεσις, τότε πρέπει νὰ δοθῇ ὁ ἀπαιτούμενος καιρὸς, νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα τὴν ἀναγνώσωμεν. Εἶναι δὲ ἀνάγκη καὶ ἄλλων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸ εἰδικὸν Λογιστήριον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὰ εὕρω ἐκεῖ· τὰ γνωρίζω, πραγματεύονται περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Πετιμεζᾶ.

§49Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ ποίων πραγμάτων;

§50ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων καὶ περὶ ἄλλων, διότι εἶναι καὶ ἄλλα πράγματα ἀκόμη. Ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου καὶ μία συναλλαγματικὴ ἐκ 37 χιλιάδων φράγκων, ἡ ὁποία συνδυάζεται μὲ τὰς προμηθείας, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἀποστράτου Ῥοδίου. Δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἐγένετο ἀνάκρισις.

§51Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα παράρτημα.)

§52ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ διανεμηθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς.

§53ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν σήμερον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας, καὶ μόνον ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ἡ συζήτησις, ὅπως προεκλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, δύναται νὰ φέρῃ καὶ ἀποτέλεσμα. Ἡ Βουλή, κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ ἐξεταστικὰς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπάς, τοῦτο δ’ ἔπραξεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν προηγουμένην περίοδον· ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ὁ κ. Δημητρακάκης νὰ πιστεύω, ὅτι εἴμεθα ἐξακολούθησις τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, καὶ ὅτι αἱ πράξεις τῆς προηγουμένης Βουλῆς ὑποχρεοῦσι καὶ τὴν Βουλὴν ταύτην. Ἡ Βουλὴ ἐκείνη λοιπόν, τῆς ὁποίας τὰς πράξεις δὲν δυνάμεθα νὰ καταστρέψωμεν, διώρισεν ἐπιτροπὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων, ἥτις ἔφερε μίαν ἔκθεσιν, καὶ οὕτως ἔληξεν ἡ ὑπόθεσις. Ἡ περαιτέρω συζήτησις εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ; δύναται νὰ φέρῃ λογικῶς εἰς μίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς; δύναται ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ἐγὼ διώρισα, κακῶς ἀπεφάνθη, εἴτε ὑπέρ, εἴτε κατὰ τῶν προμηθειῶν; Θὰ καταντήσωμεν δὲ σύλλογος, ὅστις συζητεῖ ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἄγουν εἰς ἀποτέλεσμα. Οἱ προκαλοῦντες τὴν συζήτησιν ταύτην θέλουν νὰ καταστρέψουν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀπεφάνθη ὁπωσδήποτε; Θέλουν νὰ εἴπῃ ἡ Βουλή, ὅτι κακῶς ἀπεφάνθη ἡ ἐπιτροπή; Θέλουν νὰ κάμουν πρόκλησιν εἰς κατηγορίαν; μήτε τὸ Σύνταγμα, μήτε ὁ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμος προβλέπουσι τοιοῦτόν τι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἦτο βεβαίως ἐν τῷ δικαίῳ του νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον ἡμῶν ὅσα ἐξέθεσεν, ἀλλὰ δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ φθάσῃ ἐπὶ τῆς συζητήσεως, ἣν ὁ κ. Πετιμεζᾶς προεκάλεσεν, εἰς οἱανδήποτε ἀπόφασιν, διότι, ὅ,τι καὶ ἂν εἴπῃ, δὲν θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰ πράγματα, ὅπως τὰ εἶχεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἡ κατὰ τὴν προηγουμένην περίοδον συστᾶσα. Ἂν δὲ ἔλεγον ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ καταρτισθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἤθελον τὸ ἐννοήσει· ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὸν Κανονισμόν. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ὤφειλον νὰ εἴπω.

§54Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί συμπεραίνετε, καὶ ἐγὼ τὸ δέχομαι.

§55ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει μία ἔκθεσις, ἥτις εἰμπορεῖ νὰ ἐλέγχῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνηργήθησαν αἱ προμήθειαι, χωρὶς ὅμως νὰ ῥίπτῃ καμμίαν μομφὴν καθ’ ὑμῶν.

§56ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ θέλω ἐγώ.

§57ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισε καθῆκόν της νὰ εἴπῃ ὅ,τι εἶπε, καὶ ὑπέβαλε μίαν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία περιελήφθη ἐντὸς τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δύναται νὰ ἐξαλείψῃ, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ προσθέσῃ τι εἰς αὐτά.

§58ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί θὰ γείνῃ λοιπόν;

§59ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ γείνῃ ὅ,τι ἔγεινεν.

§60ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς εἴπῃ ἡ Βουλή, ὅτι οὐδεμία μομφὴ κατ’ οὐδενὸς ὑπάρχει, καὶ ἂς μείνουν τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν.

§61ΡΑΛΛΗΣ. Δηλῶ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι, ἐὰν προκληθῇ ζήτημα περὶ ἀνακλήσεως τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ περὶ ἀποδοκιμάσεως αὐτῆς, θὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ θὰ ὑποστηρίξω τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς.

§62ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ προσβάλω τὴν Βουλὴν τῆς παρελθούσης Περιόδου, καὶ ἀνέλαβεν ὁ προλαλήσας τὴν ὑπεράσπισιν αὐτῆς καὶ εἰρωνεύθη ἐμέ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ἀφοῦ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐξελέχθη ἀπὸ τὴν λήξασαν Βουλήν, δὲν ἔλαβεν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, διὰ τὴν παροῦσαν Βουλὴν δὲν ἔκαμε τίποτε. Ὑποθέσατε, ὅτι ἓν νομοσχέδιον ἐσυζητήθη εἰς 2 ἀναγνώσεις, καὶ ἔμεινε διὰ τὴν τρίτην· ἠμποροῦμεν σήμερον νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν; δὲν ἠμποροῦμεν. Δὲν εἶπον δὲ νὰ διαγράψωμεν τὴν ἔκθεσιν ἀπὸ τὰ πρακτικὰ, εἶπον, ὅτι διὰ τὴν παροῦσαν Βουλὴν δὲν εἶναι σχέδιον συζητήσεως.

§63ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐγεννήθησαν ὑπόνοιαι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον περὶ καταχρήσεως, περὶ κακῆς ποιότητος τῶν παραληφθέντων ἀντικειμένων, ἤτοι τῶν ἀρβυλῶν, τῆς γαλέτας κλπ. Ἡ Βουλὴ ἐνόμισεν καλὸν νὰ διορίσῃ ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴν περὶ τῶν ἀντικειμένων αὐτῶν. Ἡ παροῦσα Βουλὴ βεβαίως ἀντιπροσωπεύει ὅλας τὰς πράξεις τῆς παρελθούσης Βουλῆς, οὔτε εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι εἶπεν ὁ κύριος Δημητρακάκης, ὅτι ἡμεῖς ἀδιαφοροῦμεν διὰ τὰς πράξεις τῆς παρούσης Βουλῆς, καὶ εἰς τοῦτο ἔχει δίκαιον ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κύριος Ῥάλλης. Τώρα πρὸς ποῖον σκοπὸν συνέστη ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη; Συνέστη, διὰ νὰ ὑπέχῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ Ὑπουργὸς εὐθύνην, εἴτε πολιτικὴν, εἴτε ποινικήν. Ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸ θάῤῥος, ἂν ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους εὑρίσκῃ κατάχρησιν, νὰ δώσῃ λόγον. Ἐὰν ὅμως εὑρίσκῃ, ὅτι τὰ διαδοθέντα δὲν εἶναι βάσιμα, πρέπει νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐκκρεμὴς αὐτὴ τέλος πάντων, ἐὰν οὐχὶ κατηγορία, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς αὐταὶ αἱ φῆμαι. Πρέπει λοιπὸν ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ἐὰν ἡ αὕτη ἦναι ὀρθὴ ἢ οὔ, ἐὰν πρέπῃ νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς κατηγορίαν ἢ οὔ. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ κατηγορίας, τότε ἂς εἴπῃ, ὅτι μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις ὑπὸ τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ, ἡ Βουλὴ, μὴ νομίζουσα αὐτὸν οὔτε ἠθικῶς, οὔτε πολιτικῶς, οὔτε ποινικῶς ὑπεύθυνον, προχωρεῖ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐὰν ὑπάρχουν βουλευταὶ ἔχοντες ἀντίθετον γνώμην, ἂς τὴν ὑποστηρίξουν ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου, διὰ νὰ γείνῃ συζήτησις. Ἄλλως ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ὡς πρώην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχει δίκαιον νὰ παραπονῆται, διότι καθ’ ἑκάστην, ὅπως προχθὲς ὁ Βουλευτὴς Πάλης κύριος Ἰακωβάτος, ὁμιλοῦντες περὶ ἀρβυλῶν καὶ περὶ γαλέτας, ὑπαινίσσονται αὐτόν.

§64ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἀναμνησθῶμεν τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον, νομίζω, ὅτι θὰ εὕρωμεν εὐκόλως τὴν λύσιν τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Ὅταν ἡ ὑπόθεσις εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ κ. Ῥάλλη, νομίζω, δὲν ἐγένετο εἰμὴ ἡ καθαρὰ πρότασις, νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ὡς γνωρίζετε, ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συνιστᾶται ὅτε δίδεται ἀφορμὴ ἐξετάσεως οἱασδήποτε, γεγονότων σχετικῶν πρὸς πρόσωπον ὑπουργοῦ, διότι, ἐὰν ἀποβλέπῃ ἄλλο πρόσωπον, ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συστήσῃ. Ἡ Βουλὴ λοιπόν, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν γεγονότα, καὶ ὄχι πρόσωπα, διώρισεν ἐπιτροπὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων αὐτῶν, καὶ τότε ἐνθυμεῖσθε καλῶς, κ. πρόεδρε, ἐγένετο μακρὰ συζήτησις, ὅτι ἡ προκειμένη ἐξέτασις δὲν ἐννοεῖ, οὔτε ἔχει ἐκ προκαταβολῆς ὑπ’ ὄψιν πρόσωπα· ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἐξήτασε τὰ πράγματα, καὶ ἔφερε μίαν ἔκθεσιν. Ἐξ αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως θὰ κρίνωμεν κατὰ πόσον εἴμεθα ἁρμόδιοι νὰ ἀποφανθῶμεν, καὶ πῶς. Νομίζω, ὅτι τότε μόνον ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προχωρήσῃ εἰς ὡρισμένην ἀπόφασιν, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ διετύπωσε πρότασιν. Ἄρα ἡ Βουλὴ σήμερον, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἔχει νὰ εἴπῃ, εἰμὴ τὰ ἑξῆς: Ἡ Βουλὴ, ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§65ΦΛΩΡΙΑΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ εἶναι πρόωρος· δὲν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσῃ σήμερον ἡ Βουλὴ, καὶ δὲν ἐτέθη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ ἐσύστησεν. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ σκοπεῖ ἁπλῶς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ πότε πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ ἐν λόγῳ ἔκθεσις καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἡ συζήτησις δὲ αὕτη δὲν ἀπεφασίσθη νὰ γείνῃ σήμερον, ὥστε νομίζω, ὅτι κατὰ τοῦτο κακῶς συζητεῖται τὸ προκείμενον ζήτημα, καὶ πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἄλλη ἡ πρὸς συζήτησιν ἡμέρα. Προβαίνων ὅμως καὶ περαιτέρω, ὑποθέτω πρὸς στιγμὴν, ὅτι πράγματι σήμερον εἶναι ἡ συζήτησις τῆς ἐν λόγῳ ἐκθέσεως. Ἡ πρότασις, εἰς τὴν ὁποίαν καταλήγει ὁ κ. Πετιμεζᾶς, εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν; Νομίζω ὄχι. Ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ, λαβοῦσα ἀφορμὴν ἐκ τῶν προτάσεων, ἵνα μὴ εἴπω κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ἕν τῶν μελῶν αὐτῆς, ὁ κύριος Ῥάλλης φρονῶ, ἔφερε κατὰ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, περιωρίσθη νὰ προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη εἰργάσθη μετὰ ζήλου, δύναμαι νὰ εἴπω, ἧς καὶ ἤμην μέλος, καὶ ὁ λόγος οὗτος δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς περιαυτολογία....

§66ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθόλου· μάλιστα ἐγὼ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι μετὰ ζήλου εἰργάσθη.

§67ΦΛΩΡΙΑΣ. Καὶ ἔφθασεν εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα βλέπετε εἰς τὴν ἔκθεσιν. Εἶναι δὲ γνωστὸς, κύριοι, ὁ λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου, ἡ ἔκθεσις ἐκείνη δὲν ἐσυζητήθη παρὰ τῆς Βουλῆς· ἐκείνη εἰσήχθη κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ἀπαρτία μετὰ πολλῆς δυσκολίας ἐσχηματίζετο, ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ. Νομίζω, ὅτι σήμερον εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὰς περιστάσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας εὑρίσκετο ἐκείνη ἡ Βουλή· ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι εὑρισκόμεθα σήμερον ἐν πλήρη ἀπαρτίᾳ καὶ ἐν καιρῷ νὰ τὴν συζητήσωμεν. Προκειμένου ὅθεν σήμερον περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δὲν δικαιοῦσθε ἅπαντες οἱ Βουλευταί, τοὐλάχιστον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν παρόντες τότε, νὰ ἐρωτήσητε, περὶ τίνος πρόκειται; ποῖαι εἶναι αἱ κατηγορίαι, ποῖος ὁ κύκλος τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης; καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε ταῦτα ἐνώπιόν σας, φρονῶ, ὅτι πᾶσα πρότασις, ἡ ὁποία σκοπεῖ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν, δὲν εἶναι λογικὴ καὶ ἀντιβαίνει εἰς τοὺς σκοποὺς, τοὺς ὁποίους τὸ Σῶμα τοῦτο ἐπιζητεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ. Ἤκουσα ὅμως, ὅτι προτείνετε σήμερον, κύριε Πετιμεζᾶ, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα μεταβῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, συνεζητήσατε δὲ πολὺ τεχνικῶς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν ἡ ἐργασία ἐκείνη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ὑποβληθῇ σήμερον ὁλόκληρος εἰς τὴν Βουλήν; τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν, καὶ τούτου ἕνεκα, δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν αὐτήν· ὥστε ὀρθοτάτη κατ’ ἐμὲ εἶναι ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς, καὶ ταύτην ὑποστηρίζω· ὑποστηρίζω τουτέστι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις, καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως αὐτῆς. Ἀφοῦ ἐκ τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων φωτισθῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, θέλουσι δυνηθῆ νὰ σχηματίσωσι γνώμην, ἂν ὑπάρχῃ ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν ἢ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, ἢ ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰ λεχθέντα· ἑνὶ λόγῳ, θέλουσι πράξει ὅ,τι ἤθελε πράξει ἡ παρελθοῦσα Βουλή, ἐὰν ἤθελε προφθάσει νὰ συζητήσῃ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον. Συμπεραίνων, ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς.

§68ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ συμπεράσματος τῆς ἐπιτροπῆς.

§69ΦΛΩΡΙΑΣ. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι, ἐὰν θέλω νὰ ἦμαι εἰλικρινὴς, δὲν δύναμαι νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην μου καὶ νὰ σᾶς εἴπω τὰ συμπεράσματα τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἐφρόνουν, ὅτι δὲν εἶναι ἡμέρα τῆς συζητήσεως σήμερον· ἑπομένως ἐπαναλέγω, ὅτι ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς.

§70ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, λυποῦμαι κατάκαρδα, διότι δὲν λύει ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ ζήτημα ὁριστικῶς.

§71ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εὑρίσκησθε ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκείνῃ, δὲν τὸ ἐπιθυμῶ καὶ ὡς Ἕλλην καὶ ὡς φίλος, καὶ πρῶτος ἐγὼ ἐπιθυμῶ, ἵνα ἡ Βουλὴ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, ἐξ οὗ νὰ καταδειχθῇ, ὅτι εἶσθε ἐντελῶς ἀθῶος καὶ ἀμέτοχος ὅσων ἀποδίδονται εἰς ὑμᾶς.

§72ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν.

§73Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε, διότι τὴν Δευτέραν εἶναι παραμονὴ τῶν Χριστουγέννων.

§74ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἄνευ γνώσεως τοῦ περιεχομένου τῆς ἐκθέσεως, εἶναι ἀδύνατον εἰς τοὺς Βουλευτὰς ν’ ἀποφανθῶσι. Πῶς θέλετε νὰ προβῶμεν, ἀφοῦ τὰ πάντα ἀγνοοῦμεν;

§75Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δέχομαι, κύριοι, τὴν ἀναβολήν. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα, νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα· ἀναφέρομαι εἰς τὴν τιμήν σας καὶ εἰς τὴν δικαιοσύνην σας.

§76ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα δὲν πρόκειται ν’ ἀποφασισθῇ μόνον ἀπὸ τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν μέρος τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἡμᾶς, οἵτινες δὲν ἀπετελοῦμεν μέρος αὐτῆς, καὶ εἴμεθα οὐχὶ ὀλίγοι. Ἀπορῶ πῶς γίνεται συζήτησις ἐπὶ ἱκανὴν ὥραν ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς περισσοτέρους, καὶ ἐπιμένουν, καὶ προκαλοῦν μάλιστα, νὰ προέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἀπόφασιν. Νομίζω λοιπὸν πρὸ παντὸς ἄλλου, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῶν συμπερασμάτων τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις, ὅπως ἐν γνώσει ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ. Εἶναι ἑπομένως ἀπαραίτητον νὰ διανεμηθῇ προηγουμένως εἰς τοὺς Βουλευτὰς ἡ ἔκθεσις.

§77Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μανθάνω, κύριοι, ὅτι ὑπάρχουσι 50 ἀκόμη ἀντίτυπα τῆς ἐκθέσεως· ἂς διανεμηθῶσιν ἀπόψε εἰς τοὺς νέους Βουλευτὰς, καὶ αὔριον ἔρχεται ἡ συζήτησις. Οἱ παλαιοὶ Βουλευταὶ γνωρίζουσι τὴν ἔκθεσιν. Σεῖς, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ τὸ δέχησθε, νὰ ῥίπτηται μομφὴ καθ’ ἑνὸς συναδέλφου σας, καὶ νὰ τὸν ἀφίνητε κατόπιν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς δυσφημίας τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἀναβολὴν εἶναι σύμφωνος ὅλη ἡ Βουλή. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις, ἢ ἂν πρέπῃ ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰ 50 ἀντίτυπα.

§79ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔχετε 50 φυλλάδια, ὡς λέγετε· ἀλλ’ ἡμεῖς εἴμεθα 207, καὶ ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν δὲν εἴμεθα παρὰ 70. Ἀλλ’ ἀποτείνομαι καὶ εἰς τοὺς παλαιοὺς, καὶ τοὺς ἐρωτῶ ἂν ἐνθυμῶνται τίποτε ἀπ’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Πρέπει νὰ τυπωθῇ τὸ φυλλάδιον.

§80Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μέχρι τῆς Πέμπτης δύναται νὰ τυπωθῇ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι, κύριοι, τὸ φυλλάδιον ἀρκετὰ μεγάλον, ἀπαιτεῖται χρόνος. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος νὰ προσδιορισθῇ ὡς ἡμέρα συζητήσεως ἡ ἐπιοῦσα τῆς διανομῆς τοῦ φυλλαδίου.

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλομεν φροντίσει περὶ τῆς τυπώσεως. Ὑπάρχει, κύριοι, ἄλλη πρότασις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν, περὶ μεταβολῆς ἑνὸς ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς δημοσιογράφους νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Βουλευτηρίου ἀνὰ δύο στενογράφους (ἀναγινώσκεται).

§84Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ γείνῃ μία ἀνάγνωσις καὶ μία συζήτησις.

§86Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἅμα βλέπῃ ἡ Βουλὴ τόσους Βουλευτὰς ὑπογεγραμμένους, νομίζω, ὅτι τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς αὐτῆς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς ἀντίῤῥησιν, εἶναι ἡ ἐπιγραφή, τὴν ὁποίαν ἐνόμισε τὸ Προεδρεῖον νὰ προτάξῃ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ μεταβολῆς ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ· ἑπομένως δὲν χρειάζεται οὔτε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ παραπεμφθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις, οὔτε τρεῖς ἀναγνώσεις νὰ γείνουν. Νομίζω δὲ, ὅτι δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, δύνανται νὰ ἔλθουν στενογράφοι ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Ἡ πρότασις στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 88 τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει.) Ἂν ὑπῆρχεν ὀργανισμὸς, ὡς ἔπρεπε, τοῦ Στενογραφικοῦ Γραφείου, δὲν ὑπῆρχεν ἀφορμὴ εἰς τοιαύτην πρότασιν, διότι ἔργον αὐτοῦ εἶναι νὰ δημοσιεύωνται τὴν ἐπιοῦσαν τῶν συνεδριάσεων τὰ πρακτικά. Καὶ τῳόντι εἰς τὰ μεγαλείτερα Κοινοβούλια τοῦ κόσμου τὴν μίαν ἡμέραν γίνεται ἡ συζήτησις, καὶ τὸ πρωΐ εἶναι ἕτοιμα τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ, καὶ ὅταν τις θέλῃ νὰ κάμῃ ἀντίῤῥησιν, τὴν κάμνει ἐπὶ τῶν στενογραφημένων, καὶ οὐχὶ ὅπως γίνεται ἐδῶ, ἐπὶ τῶν ἐπισήμων, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἀκούει τῶν Βουλευτῶν. Ὅταν ἀναγινώσκουν τὸν Μηνύτορα, ἢ τὸν Χρόνον τῆς Ἀγγλίας, οἱ ῥήτορες, καὶ βλέπουν, ὅτι δὲν ἐτυπώθησαν οἱ λόγοι των ἀκριβῶς, κάμνουν παρατηρήσεις. Ἐνταῦθα ὅμως δὲν ὑπάρχει ὀργανισμὸς τοιοῦτος τοῦ Στενογραφικοῦ Γραφείου. Ἔχω ἐντολὴν ἀπὸ τὰς Ἐπαρχίας νὰ ἐγγράψω συνδρομητὰς εἰς τὴν στενογραφημένην ἐφημερίδα τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον, διότι αὐτὴ τυποῦται μετὰ μῆνας· ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀκόμη δὲν εἶδα τὰ στενογραφημένα πρακτικά. Καὶ λοιπὸν ἢ πρέπει νὰ ὀργανίσωμεν τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον ὅπως πρέπει, ὥστε τὴν ἑπομένην ν’ ἀναγινώσκῃ ὅλος ὁ κόσμος τὰ στενογραφημένα Πρακτικὰ, ἢ ἄλλως νὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ πρότασις, καὶ νὰ προσφύγωμεν εἰς ἕτερον μέσον, εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τῶν ἰδιωτῶν. Ἀλλά, σᾶς εἶπον, ξένα πρόσωπα δὲν δύνανται νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Βουλευτήριον. Ὄχι, κύριοι· ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἀντιβαίνει εἰς τὸν Κανονισμὸν, καὶ δυνάμει αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, πρέπει νὰ προσκληθῶσι καὶ ξένοι Στενογράφοι ὡς ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς. Ἐὰν θέλητε, δύνασθε νὰ τοὺς κηρύξητε τοιούτους. Ἀλλ’ ἔστω, συναινῶ νὰ μὴ ἦναι ὑπάλληλοι· δύνανται ὅμως νὰ διαμένωσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ, ἐνόσῳ διαρκεῖ ἡ ὑπηρεσία των. Ὡς ὑπηρέται λοιπὸν αὐτοὶ πρέπει νὰ παρακάθηνται, καὶ ὅταν μοῦ ὑπεβλήθη αὐτὴ ἡ πρότασις, ἐγὼ τὴν ἀνέπτυξα, καὶ ὅλαι αἱ παράγραφοι, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, προσετέθησαν ἀπὸ ἐμὲ, καὶ βλέπετε μὲ ποίαν πρόνοιαν ἐγένοντο αὐταὶ αἱ προσθῆκαι, διὰ νὰ μὴ ἀποκτήσουν δικαιώματα· ἅμα δὲ ἡ Βουλὴ κατορθώσῃ νὰ ὀργανίσῃ τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον, δὲν δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν ἐντὸς τῆς Βουλῆς, δύνανται νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν αἴθουσαν κατ’ ἐντολὴν τῆς Βουλῆς. Δυστυχῶς δὲν ἔχομεν πολλοὺς Στενογράφους, καὶ δὲν δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι, ἂν ζητήσουν 50 ἢ 100 Στενογράφοι θέσιν, ποῦ θὰ εὑρεθῇ τόπος. Μόλις 5 ἢ 6 στενογράφοι ὑπάρχουν· ἑπομένως θὰ ἦναι ὀλίγοι. Καὶ τί κακὸν θὰ προέλθῃ, διότι ὑπὸ τὸ Προεδρεῖον θὰ ὑπάρχουν 4 ἢ 5 στενογράφοι; Πέριξ τοῦ θρόνου τοῦ Ὑψίστου ὑπάρχουν Ἄγγελοι, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἐξισωθοῦν μὲ τὸν Ὕψιστον· καὶ περὶ τὸν θρόνον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς δὲν δύνανται νὰ ὑπάρχουν Στενογράφοι; Εἶσθε ὑποχρεωμένοι, κύριοι, καὶ δυνάμει τῆς λογικῆς καὶ δυνάμει τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος καὶ δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ παραδεχθῆτε τὸ μέσον αὐτὸ τῆς δημοσιότητος. Ἂν δὲν θέλητε δημοσιότητα, ἄλλος ὁ λόγος· ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσητε εἰς τὴν δημοσιογραφίαν νὰ διασύρηται ἡ Βουλή, καὶ ἡ μία ἐφημερὶς νὰ παριστᾷ τὰ πράγματα οὕτως, ἡ ἄλλη ἄλλως· ὁ μόνος τρόπος λοιπὸν εἶναι νὰ παραδεχθῆτε στενογράφους ἐντὸς τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς προτάσεως.

§87ΤΖΑΝΕΣ. Πρὶν ὑπογράψω τὴν πρότασιν, ἐσκέφθην ἐὰν πρέπῃ νὰ τὴν ὑπογράψω, τὴν ὑπέγραψα δὲ, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέθηκεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας· καὶ περιπλέον, διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι αἱ Ἀθῆναι, αἱ Ἐπαρχίαι πρέπει νὰ μανθάνουν τί γίνεται ἐν τῇ Βουλῇ. Αἱ ἐφημερίδες, κύριοι, μεταφέρουν τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ὅλως ἠλλοιωμένα, τοῦτο δὲ οὐχὶ διότι εἶναι ἀμαθεῖς καὶ ἀνίκανοι, ἀλλὰ διότι οἱ γραφεῖς τῶν ἐφημερίδων, εἰσερχόμενοι εἰς τὸ ἰδιαίτερον στενογραφικὸν γραφεῖον, δὲν ἔχουσι θέσιν κατάλληλον. Χάριν, κύριοι, τῆς δημοσιότητος, πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς δύω ἢ τρεῖς στενογράφους τῶν ἐφημερίδων νὰ παρακάθηνται καὶ νὰ κρατῶσι σημειώσεις τῶν λεγομένων· ἐὰν λάβητε ξένας ἐφημερίδας, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι τὴν ἑπομένην δημοσιεύουσι τὰ στενογραφημένα πρακτικά. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις, διότι δὲν εἶναι παντάπασι παράλογος.

§88ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασις αὕτη εἰσήχθη καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ συνεζητήθη διὰ μακρῶν· ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαμῶν Βουλευτὴς δὲν ἐνθυμεῖται τὸ γεγονὸς τοῦτο. Τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἰακωβάτος, ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι κατὰ τὰς παρελθούσας Βουλὰς, διότι ὅλοι τῳόντι ἔχουν συμφέρον εἰς τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν δημοσίευσιν τῶν στενογραφημένων πρακτικῶν· ἀλλὰ καὶ πέρυσιν, ὅτε ἐγὼ ἔφερον τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ τὴν ὑπεστήριξα, ἡ Βουλὴ τὴν ἀπέῤῥιψε, καὶ τὴν ἀπέῤῥιψεν οὐχὶ διότι ἤθελε νὰ ἀρνηθῇ τὴν δημοσιότητα τῶν συμβαινόντων εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ ὅτι αὐτὸ τὸ δικαίωμα πρέπει νὰ τὸ δώσωμεν εἰς ὅλους τοὺς δημοσιογράφους, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀρνηθῶμεν εἰς κανένα. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν, εἰς αὐτὸ τὸ Βουλευτήριον, ὅπου ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνεννοηθῶμεν ὡς ἐκ τῆς κατασκευῆς του, νὰ προσθέσωμεν καὶ εἴκοσι στενογράφους μὲ τὰ γραφεῖά των ἔμπροσθεν τοῦ Προεδρείου, καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα; Τοῦτο, κύριοι, εἶναι ἀδύνατον. Καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν, ἥτις ἐγένετο, ἐγὼ, ὅστις ὑπεστήριξα ἄλλοτε νὰ παρακάθηνται στενογράφοι, ἠναγκάσθην νὰ παραιτηθῶ τῆς ἰδέας μου αὐτῆς, διότι εἶδον, ὅτι πράγματι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ βουλευτήριον αὕτη. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἔτι μᾶλλον τώρα δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ πρότασις, καθόσον δὲν ἔχομεν χῶρον κατάλληλον καὶ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ δύνανται οἱ στενογράφοι νὰ ἀκροῶνται· καὶ σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, εἶναι δυνατὸν στενογράφος ν’ ἀκροᾶται, ἐὰν εὑρίσκηται πλησίον εἰς τὴν στήλην ἐκείνην; ἀδύνατον πρᾶγμα· ὅτι δὲ ὅλοι οἱ δημοσιογράφοι θὰ θελήσωσι νὰ ἔχωσιν ἐνταῦθα στενογράφους, περὶ αὐτοῦ εἶμαι βέβαιος. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῇ αὐτὴ ἡ ἰδέα, ἕκαστος τῶν δημοσιογράφων, ἐπειδὴ ἀνέφεραν τὰς εὐρωπαϊκὰς ἐφημερίδας, πρέπει νὰ ἔχῃ 10 καὶ 11, διότι εἷς στενογράφος καὶ δύο καὶ τρεῖς δὲν ἀρκοῦν, κ. πρόεδρε, διὰ νὰ ἐκθέσουν κατ’ ἀκρίβειαν καὶ ἀλήθειαν τὰς συζητήσεις. Διὰ τὸ ἀδύνατον λοιπόν, ὄχι διότι ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος ἀποκρούει τὴν δημοσιότητα, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλήμων.

§90ΦΙΛΗΜΩΝ. Καὶ ἐγώ, κύριε πρόεδρε, ὅτε ὁ συντάκτης τοῦ «Τηλεγράφου», πρὸ τετραετίας, ἐζήτησε τὴν ἄδειαν νὰ εἰσαγάγῃ ἐντὸς τῆς Βουλῆς στενογράφους, ὑπεστήριξα τὴν πρότασίν του· ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην, μετὰ ὥριμον σκέψιν, νὰ μὴ ἀναγνωρίσω τὸ ὀρθὸν τῶν παρατηρήσεων, αἵτινες κατὰ τῆς παραδοχῆς τούτων ἐγένοντο κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν. Ἡ εἰσαγωγὴ στενογράφων φέρει ἐπισημότητα, τὴν δ’ ἐπισημότητα δὲν δύναται νὰ ἀπονείμῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἄλλους ἢ εἰς τοὺς ἰδίους αὑτῆς ὑπαλλήλους, οὐδέποτε δὲ εἰς πρόσωπα ξένα καὶ ἀλλότρια αὐτῇ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἕτερος λόγος, ὅστις μὲ ἔπεισεν, ὅπως ὁμολογήσω τὸ ὀρθὸν τῶν γενομένων τότε παρατηρήσεων. Γνωρίζετε καὶ βλέπετε ὅλοι τὴν οἰκονομίαν τῆς αἰθούσης ταύτης, τὸ στενόχωρον καὶ τὸ ἀτυχὲς αὐτῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀκουστικήν. Ἐρωτῶ, ποῦ θὰ σταθῶσιν οἱ στενογράφοι; Ὄπισθεν τοῦ προεδρείου; Οὐδὲν θὰ ἀκούωσιν, οὐδὲν θὰ βλέπωσι, καὶ πρέπει οὗτοι νὰ ἀκούωσι καὶ νὰ βλέπωσιν. Οὐδεμία δὲ ἄλλη θέσις δι’ αὐτοὺς ὑπάρχει ἢ ὄπισθεν τοῦ προεδρείου. Ἀλλὰ προσέτι, ἐκτὸς τῶν στενογράφων τῶν ἐν τῷ θεωρείῳ τῆς Βουλῆς ὑπαρχόντων, ἄλλοι δὲν ὑπάρχουσιν. Ὑπὲρ τούτων λοιπὸν ζητεῖται τὸ προνόμιον; ὡς ἔχουσι τὰ τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων ἡμῶν ἓν κρίνω πρακτικὸν, τὸ θεωρεῖον τῶν δημοσιογράφων νὰ μετατεθῇ ἀντικρὺ τοῦ βήματος καὶ τοῦ προεδρείου, ὅθεν δύνανται οἱ ἐν αὐτῷ νὰ ἀκροῶνται κρεῖττον καὶ νὰ λαμβάνουν σημειώσεις ἀκριβεῖς· διότι πράγματι τὰ ἀκροατήρια ταῦτα εἶναι τὰ κρείττονα ὅλων τῶν ἀκροατηρίων τοῦ βουλευτηρίου. Ἐν τοῖς βουλευτηρίοις δὲ πᾶσιν οἱ δημοσιογράφοι κατέχουσι τὴν καλλιτέραν θέσιν· διότι αὐτοὶ ἀπαρτίζουσι τὸ κυριώτατον καὶ πρώτιστον τῶν ἀκροατηρίων, διότι αὐτοὶ εἶναι τὰ ὄργανα, δι’ ὧν γνωστοποιεῖται εἰς ὅλον τὸν Τόπον τί γίνεται ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Τούτου ἕνεκα, ἐν τῷ ἀγγλικῷ βουλευτηρίῳ τὸ μεγαλείτερον καὶ καλλίτερον ἀκροατήριον εἶναι τὸ τῶν δημοσιογράφων, ἄνωθεν τοῦ προεδρείου τοποθετημένον. Ἤδη ἔρχομαι εἰς ὅσα ἐῤῥέθησαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς. Κατεκρίθη τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὑπεύθυνον τὸ γραφεῖον τὸ στενογραφικὸν διὰ τὴν βραδύτητα περὶ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν πρακτικῶν· ἄλλας αἰτίας ἔχει ἡ βραδύτης αὕτη. Πρωτίστη δὲ ἀφορμὴ εἴμεθα ἡμεῖς οἱ βουλευταί, οἵτινες συχνάκις βραδύνομεν νὰ διορθώνωμεν τὰς ἀγορεύσεις μας. Εἰς τοῦτο δὲ δὲν πταίομεν καὶ ἡμεῖς πάλιν ἀπολύτως ἕνεκα τῆς ἀμελείας ἡμῶν, ἀλλὰ διότι πολλάκις λαμβάνομεν τὰ χειρόγραφα καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ ἀναγνώσωμεν, καθόσον οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι καὶ οἱ ἀντιγραφεῖς, τοὺς ὁποίους ἔχουν βοηθοὺς οἱ στενογράφοι διὰ τὴν ἀντιγραφὴν, εἶναι ἐντελῶς ἀγράμματοι.

§91ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, εἶναι ἀγράμματοι.

§92ΦΙΛΗΜΩΝ. Καὶ σεῖς, κ. πρόεδρε, ὁσάκις ἠγορεύσατε, δὲν παρετηρήσατε, ὅτι τὰ χειρόγραφα ἔγεμον ἀνορθογραφιῶν, καὶ ὅτι πολλάκις δὲν κατωρθοῦτε νὰ ἐννοήσητε τί ἐλέγετο ἐν τοῖς χειρογράφοις; Πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς περὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, ἡ δὲ εὐθύνη περὶ τῆς καταστάσεως αὐτοῦ ν’ ἀφεθῇ εἰς τὸν διευθυντὴν αὐτοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην εὐλόγως, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσωπικοῦ· ἄλλως ἡ εὐθύνη αὐτοῦ, ὑπὸ περιστάσεις διαφόρους, θὰ ἦτον ἀδικία· διότι βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἦναί τις ὑπεύθυνος δι’ ἄλλας, ἢ διὰ μόνας τὰς ἰδίας πράξεις. Ἐὰν τοιαῦτά τινα μὴ ψηφισθῶσιν, εἰμὶ πλέον ἢ βέβαιος, ὅτι τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον δὲν θὰ καταστῇ ἐνήμερον. Καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν, κύριοι, ἐγένοντο καὶ γίνονται εἰσέτι παράπονα, διότι δὲν κατώρθωσαν καὶ ἐκεῖ νὰ ἦναι τακτικοὶ καὶ ταχεῖς εἰς τὴν ἐκτύπωσιν τῶν στενογραφημάτων, ὡς ἐν τῇ Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν τῇ Γαλλίᾳ. Τὰ τοιαῦτα ἄλλως ἀπαιτοῦσι δαπάνας μεγάλας καὶ ἀριθμὸν στενογράφων οὐ μικρόν. Ἐκεῖ οἱ στενογράφοι ἀριθμοῦνται κατὰ ἑκατοντάδας, ἡμεῖς δὲ ὅλους ὅλους μόλις ἔχομεν πέντε τοιούτους. Πῶς λοιπὸν δύναται νὰ ἦναι τὸ γραφεῖον ἡμῶν ἐνήμερον;

§93Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν ἢ δύο ἢ τρεῖς στενογράφοι, τότε οἱ δημοσιογράφοι δὲν ἔχουν νὰ στείλουν ὅλοι.

§94ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριοι, παραδέχομαι καὶ σήμερον καὶ ὑποστηρίζω ὅσα ἄλλοτε ὑπεστήριξα ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως κατὰ τὴν τότε γενομένην συζήτησιν, ὅτι δυστυχῶς ὁ τόπος τοῦ Βουλευτηρίου εἶναι τοιοῦτος, ὥστε δὲν ὑπάρχει κατάλληλος χῶρος, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Φιλήμονος, νὰ θέσωμεν τοὺς δημοσιογράφους εἰς τὸ ἀπέναντι τοῦ Προεδρείου θεωρεῖον· καὶ ἔτι περισσότερον προχωρῶ· ἀντὶ τοῦ θεωρείου ἐκείνου, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ γείνῃ ἕτερον παρακάτω.

§95ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὰ τρία ὁλόκληρα νὰ δοθῶσιν.

§96ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅσον εἶναι ὀρθὸν νὰ παρέχηται πλήρης ἐλευθερία εἰς τὴν δημοσιότητα, τόσον ἐπίσης εἶναι ἀναγκαῖον ἡ Βουλὴ, χάριν τῆς δημοσιότητος, νὰ ἔχῃ τυπωμένα τὰ πρακτικὰ αὑτῆς τὴν ἐπαύριον, ἢ τὸ πολὺ τὴν ἑπομένην. Εἶναι ἀδύνατον τοῦτο, κύριοι; τὸ ἐπετύχομεν καὶ ἄλλοτε καὶ ὑπὸ ἄλλον πρόεδρον, καὶ εὐτυχῶς καὶ ὑπὸ τὸν παρόντα πρόεδρόν μας, νὰ ἦναι δημοσιευμένα τὰ στενογραφήματα τῆς Βουλῆς ἐγκαίρως. Διατί δὲν γίνεται τώρα; Θὰ μὲ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος κύριος πρόεδρος νὰ τοῦ ζητήσω κάποιας ἐξηγήσεις, πῶς, ἐνῷ εἰς τὴν προηγηθεῖσαν προεδρείαν του εἶχε τακτικὰ τὰ στενογραφήματα τῆς Βουλῆς τυπωμένα τὴν ἄλλην ἡμέραν ἢ τὸ πολὺ τὴν μεθεπομένην, ἤδη δὲν γίνεται τοῦτο; Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ γείνῃ τοῦτο, διὰ νὰ φωτίζωνται, ὅπως πολὺ καλὰ εἶπεν εἷς τῶν προαγορευσάντων, ὁ κ. Ἰακωβάτος, αἱ ἐπαρχίαι. Τὰς αὐτὰς αἰτίας ἔχω καὶ ἐγώ· διότι πολλοὶ μοῦ εἶπον· κάμετέ με συνδρομητὴν εἰς τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ κατορθώσω. Εἶναι αἴτιοι τῆς βραδύτητος οἱ ὑπάλληλοι τῶν στενογράφων; νὰ φροντίσωσι τοὺς γραφεῖς νὰ τοὺς ἀλλάξωσιν οἱ ἁρμόδιοι. Ἀλλὰ περισσότερον εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Φιλήμων, ὅτι μερικὰ γραψίματα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ἀδύνατον εἶναι νὰ τὰ ἀναγνώσῃ τις· ὡς πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Φιλήμων, ὅτι εἴμεθα αἴτιοι ἡμεῖς, ἐπειδὴ ἀνέφερεν ὡς παράδειγμα τὴν Ἰταλίαν, λέγω εἰς τὸν πρόεδρον, ἂς μιμηθῇ ὅ,τι κάμνουν οἱ πρόεδροι τῶν Ἰταλικῶν βουλῶν, καὶ ἔχουσι τακτικὰς τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς· ἂς παραγγείλῃ αὐστηρῶς εἰς τοὺς ἀγορεύοντας ὅτι μετὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως ἔχουν καιρὸν 2–3 ὥρας νὰ ἐπιθεωρήσωσι τὰ στενογραφήματα, ἐὰν δέ τις δὲν φροντίσῃ νὰ τὰ ἐπιθεωρήσῃ, θέλουσι τότε σταλῆ ὡς ἔχουσι, καὶ τότε οἱ λέγοντες πολλὰ θὰ περιορισθῶσιν εἰς ὀλιγώτερα, διὰ νὰ ἔχωσι καὶ ὀλιγώτερα νὰ διορθώνωσι.

§97ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πέρυσιν ἔγεινε τοιαύτη ἀπόφασις.

§98ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι εὔκολον, κύριοι, νὰ ἔχωμεν τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς τὴν ἄλλην ἡμέραν, ἐὰν λάβωμεν αὐτὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν καὶ ἄλλοτε.

§99ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅλοι βλέπομεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέσις νὰ τεθοῦν οἱ στενογράφοι τῶν ἐφημεριδογράφων. Οἱ στενογράφοι τῆς Βουλῆς πηγαίνουν κάθε 5 λεπτὰ εἰς τὸ γραφεῖον καὶ ὑπαγορεύουν τὰ στενογραφήματα καὶ τὰ ἀντιγράφουν οἱ ἀντιγραφεῖς· ἐπειδὴ λοιπὸν δὲν ὑπάρχει θέσις ἐδῶ, οἱ ἐφημεριδογράφοι δύνανται νὰ στείλουν γραφεῖς των εἰς τὸ γραφεῖον, ὅπου ὑπαγορεύονται τὰ στενογραφήματα καὶ ἀντιγράφονται, ἵνα τὰ ἀντιγράφωσι καὶ αὐτοί· δὲν ἔχομεν θέσιν ἄλλην.

§100ΡΟΥΦΟΣ. Παρατηρήσατε, ὅτι ὅλοι ἔχομεν τὴν ἐπιθυμίαν, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ πλήρης δημοσιότης τῶν ἐν τῇ Βουλῇ γενομένων· ἀλλὰ ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις χώρου. Σᾶς παρέστησαν δὲ, ὅτι αἱ ἐφημερίδες αἱ πρωϊναὶ δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τόσους στενογράφους, ὅσοι ἀπαιτοῦνται νὰ κρατήσωσι τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Πιστεύω, ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας αὐτὰς τὰς πρωϊνὰς, τὰς ἐκδιδομένας ἑκάστην πρωΐαν, τὰς ὁποίας ἀναγινώσκει ὅλος ὁ κόσμος, νὰ ἔχουν ἕνα στενογράφον καὶ μόνον, θὰ ἦναι δυνατὸν τὰ πρακτικὰ αὐτὰ νὰ δημοσιεύωνται καθ’ ἑκάστην πρωΐαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριε πρόεδρε, διὰ μόνης τῆς ἐφημερίδος τῆς Βουλῆς νὰ ὑπάρχῃ πλήρης δημοσιότης· αἱ πρωϊναὶ ἐφημερίδες καὶ μόναι εἶναι ἐκεῖναι, αἵτινες εἰμποροῦν νὰ κατορθώσωσι τοῦτο. Θὰ ἦναι δυνατὸν, κύριε πρόεδρε, ἐὰν εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ὑπάρχῃ ἓν ἕτερον τραπέζιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ δύναται νὰ ἦναι εἷς στενογράφος τῶν πρωϊνῶν ἐφημερίδων.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἷς μόνον ἀρκεῖ δι’ ὅλας;

§102ΡΟΥΦΟΣ. Ἂς συνεννοηθοῦν αἱ πρωϊναὶ ἐφημερίδες νὰ στέλλουν ἕνα στενογράφον, καὶ ἀπὸ αὐτὸν νὰ λαμβάνουν τὰ ἀντίγραφα. Αὐτὸ πιστεύω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ, ἀφοῦ ἡ ἐπιθυμία ὅλων ἡμῶν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ πλήρης δημοσιότης τῶν γινομένων τὴν ἑπομένην ἡμέραν.

§103ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὸν κύριον Ῥοῦφον παρατηρῶ τοῦτο, ὅτι αἱ συνεδριάσεις μας διαρκοῦν 3–5 ὥρας· πῶς δύναται εἷς στενογράφος νὰ ἐπαρκῇ; Ἡμεῖς ἔχομεν πέντε, οἵτινες, ὅπως ἐπαρκέσωσι, καταβάλλουσι κόπους· πολὺ ὀλιγώτερον θὰ δυνηθῇ εἷς μόνος νὰ ἐργασθῇ. Ὁ Times ἔχει 10 καὶ 15. Εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Στενογραφικοῦ γραφείου μόνον ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ. Πρέπει δὲ ὁ κ. Πρόεδρος νὰ λάβῃ ὅσα ἐκ τῆς θέσεώς του δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ μέτρα.

§104Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας ἠμποροῦν νὰ καταχωρισθοῦν τὰ πρακτικά; αὐταὶ οὔτε περίληψιν δὲν δύνανται νὰ καταχωρίσωσι.

§105ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ δεύτερον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ κανὲν προνόμιον διὰ τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας. Ὅταν τὸ δικαίωμα δοθῇ, θὰ δοθῇ εἰς ὅλας· διατί ὄχι εἰς τὰς ἑσπερινάς;

§106Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν πρόκειται περὶ μηδαμινοῦ πράγματος, πρόκειται περὶ δημοσιότητος, πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας τῆς Βουλῆς, διότι ἄνευ δημοσιότητος εἶναι περιττὴ ἡ Βουλὴ, καὶ οἱ Βουλευταὶ καταντοῦν νὰ ἦναι σύμβουλοι τῆς ἐπικρατείας. Καὶ λοιπὸν ἡ Βουλὴ θὰ ὑπάρξῃ μὲ τὰ προσόντα της· ὅπου Βουλὴ, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ φῶς. Καὶ κατ’ ἀρχὴν οὐδεὶς ἀμφισβήτησεν αὐτὸ, διότι ὅλοι εἶπον παραδεχόμεθα τὴν ἀρχὴν τῆς δημοσιότητος τῶν συζητήσεων. Τὸ ζήτημα πλέον καταντᾷ πραγματικὸν, πῶς θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν δημοσιότητα, καὶ ἐγὼ σᾶς εἶπον· ἢ νὰ συμπληρώσωμεν τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἢ πρέπει ἄλλως νὰ καταφύγωμεν εἰς ἄλλον τρόπον ν’ ἀναπληρώσωμεν αὐτὴν τὴν ἔλλειψιν. Ἐὰν ἔχωμεν ἕνα ἀριθμὸν στενογράφων 4 ἢ 6 ἀκόμη, νὰ προσκληθοῦν ὡς στενογράφοι τῆς Βουλῆς· ἐκεῖνοι δὲ, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχουν αἱ ἐφημερίδες, δύνανται νὰ ἦναι πλησίον τῶν στενογράφων τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ βοηθοῦν. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι, νὰ ἔχητε πιστῶς καὶ ταχέως τὰ πρακτικὰ οὕτω, διότι εἶναι ἀδύνατον. Ὁ στενογράφος, ἐὰν θέλῃ πιστῶς νὰ ἀναφέρῃ ὅσα ἐγένοντο ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ περισσότερον ἀπὸ τὸ ¼ τῆς ὥρας· ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ὅ,τι εἶπεν ὁ κύριος Ῥοῦφος.

§107ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ ἀλλάξῃ αὐτὸς, καὶ θὰ ἔλθῃ ἕτερος.

§108Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἀλλὰ αὐτοὶ νὰ ἦναι μέλη τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς· νὰ θεωρῶνται ὡς βοηθοὶ τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, ὡς στενογράφοι ἄνευ μισθοῦ, νὰ ἦναι ὑπηρέται.

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὸ μέρος;

§110Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἰδοὺ εἷς γράφει ἐδῶ (δεικνύει τὸ πρὸς ἀριστερὰ τοῦ βήματος μέρος), εἷς ἄλλος ἐκεῖ (δεικνύει τὸ πρὸς τὰ δεξιὰ), ἠμποροῦν νὰ ἐργάζωνται καὶ τέσσαρες· ἐὰν δὲ ἔχουν 8 στενογράφους, δύναται νὰ διαδέχηται ὁ εἷς τὸν ἄλλον κατὰ ¼ τῆς ὥρας. Εἰς αὐτὰ τὰ μέρη ἔρχονται καὶ κάθηνται Βουλευταί, καὶ νὰ ἔλθουν στενογράφοι, ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, δὲν ὑπάρχει τόπος νὰ καθήσωσι 4 ἢ 8 στενογράφοι; δὲν εἶναι λόγος, διότι δὲν ὑπάρχει τόπος. Ὁ εἷς ἰσχυρίσθη, ὅτι πρέπει νὰ τακτοποιήσωμεν τὰ θεωρεῖα, ἄλλος ὅτι πρέπει νὰ τρυπήσωμεν τοὺς τοίχους, διὰ νὰ τοποθετήσωμεν τοὺς στενογράφους καὶ δημοσιογράφους· αὗται εἶναι προτάσεις, διὰ ν’ ἀναβληθῇ καὶ νὰ μὴ ἐνεργηθῇ ἡ πρότασις περὶ τῆς δημοσιότητος. Ἑπομένως μὲ τὰς προφυλάξεις, τὰς ὁποίας φέρει ἡ πρότασις, δύνανται κάλλιστα δύω τραπέζια νὰ τεθῶσιν εἰς αὐτὰ τὰ μέρη, ὅπου νὰ ἐργάζωνται 4 ὡς ὑπάλληλοι καὶ 4 ὡς βοηθοί. Ἐγὼ δὲν βλέπω, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἔνστασις, ὅτι εἶναι ἀδύνατον. Δὲν εἶναι μέγα πρᾶγμα αὐτὸ, νὰ προστεθοῦν 4 ὑπηρέται, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πᾶσαν ἀφορμὴν νὰ εἰσέρχωνται, καὶ 4 στενογράφοι, ἐργαζόμενοι ὑπὲρ τῆς Βουλῆς, ὑπὲρ τῆς δημοσιότητος, ὑπὲρ τῆς πολιτείας. Δὲν εἶναι ὀρθὴ αὐτὴ ἡ πρότασις καὶ ἡ αἴτησις; Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι εἶναι ὑπὲρ τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς καὶ αἰτία παντὸς ἀγαθοῦ.

§111ΛΑΠΑΣ. Κάμνω πρότασιν, ὅτι ὅλοι οἱ ἀντιγραφεῖς τῆς Βουλῆς νὰ γείνουν διὰ συναγωνισμοῦ.

§112ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν «Οἱ ἀντιγραφεῖς τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς διορίζονται διὰ διαγωνισμοῦ, ἐξεταζόμενοι ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Στενογραφικοῦ Γραφείου. Προτιμῶνται δὲ πάντοτε οἱ τυχόντες τοῦ πρώτου βαθμοῦ.»

§113ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§114ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶμαι κατὰ πάντα σύμφωνος εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἰακωβάτος περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς δημοσιότητος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω ἀναπτύξει αὐτὸ τὸ ζήτημα· νομίζω, ὅτι οἰκονομεῖται ἡ ἀνάγκη αὕτη. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἤκουσα, ὅτι κατεκρίθη τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον, ὀφείλω νὰ μαρτυρήσω, ἐξ ὅσων εἶδον ἐγὼ, ὅτι τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον οὐδέποτε συνετέλεσεν εἰς τὴν βραδύτητα τῆς τυπώσεως.

§115ΤΙΝΕΣ. Οὐδεὶς κατέκρινε τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον.

§116ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κατεκρίθη διὰ γενικῶν ἐκφράσεων. Αἱ ἰδιωτικαὶ ἐφημερίδες δὲν δημοσιεύουσι πάντοτε πιστῶς τὰς ἀγορεύσεις, ἀλλὰ μόνον ὁσάκις λαμβάνουσιν αὐτὰς ἐκ τοῦ ἐπισήμου στενογραφικοῦ γραφείου διορθωμένας, θέλουσαι νὰ τὰς δημοσιεύσωσι πλήρεις. Τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον ὅμως δὲν δημοσιεύει ὀλίγων μόνον Βουλευτῶν τὰς ἀγορεύσεις, τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ κ. Τρικούπη, ἢ ἄλλων, ἀλλὰ πάντων· ἔχει δὲ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ στέλλῃ εἰς τοὺς ῥήτορας τὰς ἀγορεύσεις των, ἵνα τὰς διορθώσωσιν, καὶ ἐκ τούτου παρέρχεται χρόνος. Λοιπὸν ἡ αἰτίασις, ἂν ἐγένετο τοιαύτη, κατὰ τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, δὲν εἶναι δικαία. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀντιγραφεῖς, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Αἱ ἐκ τῆς ἐλλείψεως χώρου δυσκολίαι, ἃς ἀντιτάσσουσιν εἰς τὴν πρότασιν, δὲν εἶναι, νομίζω, ἀνυπέρβλητοι. Εἶναι βέβαιον, ὅτι πλείονες τῶν 4 στενογράφων δὲν ὑπάρχουσιν. Ἐὰν λοιπὸν 3 ἢ 4 ἐφημερίδες, ἐκ συνεννοήσεως, εἰσάγωσιν ἀνὰ ἕνα ἑκάστη καὶ λαμβάνωσι παρ’ ἑνὸς ἑκάστου τούτων ἀντίγραφα τῶν πρακτικῶν κατὰ μέρος, δύναται, νομίζω, νὰ κατορθωθῇ τὸ ζητούμενον. Ἄς δοκιμασθῇ.

§117ΦΙΛΗΜΩΝ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀκουστικὴν, ἐπειδὴ ἡ αἴθουσα εἶναι ἀδιόρθωτος, θὰ συστήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ἦναι δυνατόν, νὰ γείνῃ μία ξυλίνη αἴθουσα τῶν συνεδριάσεων, νὰ ἦναι δὲ καὶ τ’ ἀκροατήρια καλῶς κατηρτισμένα· λέγω δὲ ξυλίνη, διότι εἰς ὅλα τὰ Βουλευτήρια μεταχειρίζονται τὸ ξύλον, διότι ἀντηχεῖ. Συνιστῶ δ’ ἐπίσης νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ γείνῃ μία κλίμαξ ἐπίσης ξυλίνη.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἔγεινε λόγος καὶ περὶ τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι, ὅπως καὶ ἄλλοτε, οὕτω καὶ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην ἔλαβον τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα, ὅπως κατασταθῇ ἐνήμερον τὸ γραφεῖον αὐτό· ἐὰν δ’ ὑπῆρχον ἐλλείψεις τινὲς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσωπικὸν τῶν ἀντιγραφέων, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμε λόγον ὁ κ. Φιλήμων, αὐταὶ διωρθώθησαν. Προσπαθοῦμεν μὲ πάντα τρόπον, καὶ τὸ γραφεῖον καταβάλλει ἀγῶνας ἀνωτέρους παντὸς ἐπαίνου, διὰ νὰ καταστήσῃ ἐνήμερον τὴν τύπωσιν· μὴ λησμονῆτε δὲ, ὅτι, ὅταν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, δὲν εἶχεν ἀποπερατωθῆ ἡ ἐκτύπωσις τῶν πρακτικῶν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, ἔκτοτε δὲ ἐγένοντο πολλαὶ παρατεταμέναι συζητήσεις· τινῶν συνεδριάσεων τὰ πρακτικὰ ἀποτελοῦσι 4–5 τυπογραφικὰ φύλλα. Ἐπειδὴ δὲ τελειώνομεν εἰς τὰς 7 καὶ 8 τὸ ἑσπέρας, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ ἀντιγραφῶσι τὰ πρακτικὰ τὴν ἰδίαν ἡμέραν, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νὰ ἐπιθεωρηθῶσι καὶ κατόπιν νὰ τυπωθῶσι. Πιστεύω, ὅτι καταβάλλεται πᾶσα προσπάθεια περὶ τούτου, καὶ δὲν θέλομεν παραλείψει κανὲν μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου θέλομεν καταστῆ ἐνήμεροι. Οἱαδήποτε δὲ μέτρα χρειασθῶσι, θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ τὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλήν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὕτη θὰ τὰ χορηγήσῃ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέπῃ νὰ εἰσέλθωσι στενογράφοι ἐφημερίδων, τὴν παρακαλῶ νὰ μὴ ἀφήσῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τόπου, διότι ὁ Πρόεδρος δὲν βλέπει κανὲν μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ τοποθετηθῶσι· πρέπει νὰ σχηματίσητε μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς προτείναντας τοῦτο, διὰ νὰ προσδιορίσωσι ποῦ νὰ κάθηνται. Λοιπόν, κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὰς καθ’ ἑκάστην πρωΐαν ἐκδιδομένας ἐφημερίδας νὰ εἰσάγωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων ἀνὰ δύο στενογράφους ἑκάστη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 7½ μ. μ).