1879.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42

τῆς 20 Δεκεμβρίου 1879.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῆς Ἀθηνᾶς Βούλγαρη, ἐγγονῆς τοῦ ἀοιδίμου Νικοδήμου, ἐξαιτουμένης περίθαλψιν. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§2ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ δύω περὶ πιστώσεων νομοσχέδια, α) διὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον τοῦ 1880· καὶ βʹ) δι’ ἀποζημίωσιν Βουλευτῶν καὶ ἔξοδα τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς, ἐκ δραχμῶν 290,118,15. Τὸ δεύτερον δὲν παρουσίασε κανένα λόγον πρὸς συζήτησιν ἢ ἀντίῤῥησιν, διότι ἡ πίστωσις αὐτὴ δικαιολογεῖται ἐκ τῆς ἐκτάκτου Συνόδου κατὰ τὸ ἔτος 1879 καὶ ἐκ τῆς προσθήκης 17 Βουλευτῶν εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν, διὸ καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεώς του. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἄλλην πίστωσιν, ἡ ἐπιτροπὴ παμψηφεὶ παρεδέχθη νὰ ἐπικυρωθῇ μόνον διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον, ν’ ἀφεθῇ δὲ ἡ τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου, διότι φρονεῖ, ὅτι ἐντὸς τοῦ Ἰανουαρίου θὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1880 καθὼς καὶ τοὺς φορολογικοὺς νόμους. Τόσῳ δὲ περισσότερον ἔκρινε νὰ περιορίσῃ τὴν πίστωσιν διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον, ὅσῳ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ἀναγκασθῆ νὰ ψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ οὕτω πως θὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία ὑφίσταται, τοῦ νὰ διοικώμεθα ἄνευ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργὸς.) Ὑποβάλλω νομοσχέδιον 1) περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Σχολείου τῶν τεχνῶν· 2) περὶ γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως· 3) περὶ κυρώσεως Συμβάσεως ἀφορώσης τὸν λιμένα Πατρῶν· 4) περὶ ζωοκτονίας καὶ ζωοκλοπῆς· 5) περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ δενδροφθορῶν· 6) περὶ ἐποπτείας καὶ διοικήσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους· 7) περὶ εἰδικῶν πταισματοδικῶν καὶ εἰδικῶν δημοσίων κατηγόρων· 8) περὶ ὁπλοφορίας· 9) περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Νόμου περὶ τοῦ ἐνεχυροδανειστηρίου Κερκύρας· 10) περὶ ἀναγνωρίσεως εἰς τοὺς ἐν Ἑλλάδι συνοικισθέντας Κρῆτας δικαιώματος ἐκλογῆς ἑνὸς Βουλευτοῦ· 11) περὶ καταργήσεως θέσεων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης καὶ διορισμοῦ ἑνὸς τμηματάρχου ἐπὶ τῆς στατιστικῆς τῆς δικαιοσύνης ἐν γένει.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ.

§6Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν.) Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ προξενικῶν ἀρχῶν ἔν τισι μέρεσι τῆς Ἀνατολῆς.

§7ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν.) Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ψηφισθέντος νόμου περὶ στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων ἀνεβλήθη διὰ Νόμων κατ’ ἔτος ἐκδιδομένων. Τοιοῦτον νομοσχέδιον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω, ὅπως ἀναβληθῇ ἐπὶ ἓν ἔτι ἔτος ἡ ἐκτέλεσις τοῦ εἰρημένου Νόμου. Εἰς τὸν προσωρινὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ κανονίζεται ἡ μισθοδοσία τῶν Εὐζώνων καὶ τῶν στρατιωτικῶν νοσοκόμων. Ἐπειδὴ παύει ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ, ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ὅπως ἰσχύσῃ πάλιν ὁ περὶ μισθοδοσίας Νόμος.

§8ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδια α) περὶ ἐκπαιδεύσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, β) περὶ ἐμπορικῆς ναυτιλίας, γ) περὶ ὀργανισμοῦ τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν, δ) περὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ, καὶ ε) περὶ συντάξεως τῶν λιμενικῶν ὑπαλλήλων.

§9ΤΖΑΝΕΣ. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν προτελευταίαν σύνοδον αὐτῆς νόμον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 622 τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἀφορῶντος εἰς τὴν παράνομον ὁπλοφορίαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ προέλαβεν, εἰσαγαγὼν εἰς τὴν Βουλὴν νόμον περὶ τούτου· ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἴδω τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κύριος ὑπουργὸς, καὶ ἐν ἀνάγκῃ θέλω εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιόν μου. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἔχει καθῆκον καὶ δικαίωμα καθιερωμένον ἀπὸ τὸν θεμελιώδη νόμον νὰ εἰσάγῃ προτάσεις νόμων, τὰς ὁποίας θεωρεῖ λυσιτελεῖς καὶ ἀναγκαίας εἰς τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει, καὶ κατὰ συνέπειαν τοῦ ἔθνους· καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν δύναται νὰ εἰσάγῃ νόμους.....

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ λέγει τὸ σύνταγμα.

§11ΤΖΑΝΕΣ. Διότι τυχὸν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ υἱοθετήσῃ τοὺς νόμους τούτους, καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι ἑπόμενον νὰ πέσωσι. Τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, εἶναι μομφὴ, εἶναι βλάβη τῶν δικαιωμάτων τοῦ βουλευτοῦ, καὶ δὲν πρέπει οὐδὲ κἄν νὰ λέγηται. Ὅστις ἔχει τοιαύτην ἰδέαν, ἐγὼ τῷ τὴν χαρίζω. Ἄν λοιπὸν δὲν ἦναι ἐπαρκὴς ὁ νόμος τῶν ὑπουργῶν κατὰ τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, καὶ κατὰ τὰ συμφέροντα ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους, ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἰσαγάγω τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγον εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν.

§12ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ζητῶ τὴν ἄδειαν ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν παράκλησιν, σχετιζομένην πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ τὴν ὁποίαν, πιστεύω, ἀσπάζονται πλεῖστοι τῶν κ. κ. βουλευτῶν. Βάσις τοῦ πολιτεύματος, ὡς γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὁ γνήσιος καταρτισμὸς τοῦ κοινοβουλίου καὶ ἡ πραγματικὴ ἀντιπροσώπευσις ἀκεραίου τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος. Τὴν ἰδέαν ταύτην κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἀπέδειξεν, ὅτι ἀσπάζεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τοὺς καιροὺς, ἐν οἷς ζῶμεν. Ἡ ἰδέα τοῦ ἀνακατώματος, ὡς τὴν ἀπεκάλεσεν ὁ ἀλάθαστος λαὸς τῆς Ζακύνθου, ἐγενικεύθη τόσον, ὥστε εἰς ὀλίγας ἐπαρχίας εἴδομεν νὰ ἐπιτύχωσιν ὁλόκληροι συνδυασμοί. Τὸ φαινόμενον τοῦτο, τὸ τόσον εὐχάριστον ὅσον καὶ διδακτικὸν, πρέπει νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι κατέστη ὥριμος πλέον ἐν τῷ ἔθνει ἡ ἀρχὴ τῆς μιᾶς ψήφου, ἥτις θέλει μᾶς ἀπαλλάξει τῶν ὀχληρῶν ἐπεισοδίων τῶν συνδυασμῶν, καὶ θέλει συντελέσει εἰς τὸν καταρτισμὸν κοινοβουλίου, ἀντιπροσωπεύοντος καθολοκληρίαν τὸ ἐθνικὸν φρόνημα. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὁ τόπος τῶν ἀπροόπτων, ἐπειδὴ τὰ πάντα εἶναι ἐνδεχόμενα, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐκ τῶν πρώτων ἐργασιῶν τῆς Συνόδου ἔπρεπε νὰ ἦναι καὶ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ἡ πεῖρα μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι ὁ ἐν ἐνεργείᾳ ἐκλογικὸς νόμος περιέχει καὶ ἀτελείας τινάς, τὰς ὁποίας ἐπιτρέψατέ μοι ἐν συντομίᾳ ν’ ἀναφέρω, διότι γνωρίζετε, ὅτι οἱ νόμοι παρ’ ἡμῖν συντάσσονται πάντοτε ἄνευ τῆς προσηκούσης προσοχῆς. Κατὰ τὰς ἐξελέγξεις πολὺ εὐλόγως ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ἐκλογικὸς κατάλογος εἶναι ἡ ἀπόφασις. Ὅταν ὅμως συμβῇ ἓν λάθος, ὅταν ἐκλογέων ὀνόματα διετάχθησαν νὰ ἐγγραφῶσι παρὰ τοῦ δικαστηρίου, πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν, δι’ εἰδικῆς διατάξεως, ὥστε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, οἱ ἐκλογεῖς οὗτοι, λαμβάνοντες ἀπόσπασμα τῆς ἀποφάσεως, νὰ προσέρχωνται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ δύνανται νὰ ἐνασκῶσι τὸ δικαίωμά των. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ βελτιωθῶσι καὶ αἱ περὶ δικαστικῶν ἀντιπροσώπων διατάξεις, ἵνα ἐξασφαλισθῶσι πλειότερον καὶ τὰ δικαιώματά των καὶ αἱ ὑποχρεώσεις των. Ἐπίσης τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διέταξεν, ὅτι ὁ γραμματεὺς θὰ λαμβάνηται ἐκ τῶν πολιτῶν, μᾶς πείθει, ὅτι δεῖται τροποποιήσεως, διότι ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προσλαμβάνει ὡς γραμματέα πάντοτε ἐκ τοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνήκει ἡ πλειονοψηφία αὕτη· τοῦτο δύναται νὰ διορθωθῇ, εἴτε χρησιμεύοντος ὡς γραμματέως ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ νεωτέρου, εἴτε ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς νὰ διορίζῃ τὸν γραμματέα. Ἐπίσης τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διατάσσει, ὅτι αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ δέχονται ἐγγράφους μόνον ἐνστάσεις, δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι πολλοὶ δὲν γνωρίζουσι νὰ γράφωσιν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι τὸ ἑξῆς. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 65 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὰ πρακτικὰ σφραγίζονται καὶ ἀποστέλλονται εἰς τὴν Βουλὴν, δίδεται δὲ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλλωνται ἐνστάσεις καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὅταν αὗται στηρίζωνται ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, πῶς δύναται νὰ φωτισθῇ ὁ ἔχων ἀνάγκην νὰ ἴδῃ ταῦτα; διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, καὶ ἐπιτραπῇ, ὥστε τὰ πρακτικὰ νὰ μένωσιν ἐπὶ πέντε ἡμέρας ἀνοικτὰ ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν ἑνὸς δικαστοῦ, νὰ μὴ ἐπιτρέπεται δὲ νὰ ὑποβάλλωνται ἐνστάσεις παρὰ ἐνώπιον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, παρατεινομένης τῆς προθεσμίας, ἔστω καὶ ἐπὶ 15 ἡμέρας.

§13ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Προτείνατε νομοσχέδιον.

§14ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐπειδὴ φρονῶ, ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, εἶναι τελειότερα, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ταχέως φέρῃ νομοσχέδιον· συγχρόνως δὲ ἐπιθυμῶ νὰ ἀποφανθῇ ὁριστικῶς καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας.

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός.). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ 1½ ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν χθές. Πρέπει νὰ πληρωθῇ ὁ στρατὸς ἐν γένει τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης· ὁ καιρὸς παρῆλθε, καὶ χρήματα δὲν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν.

§16Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ σᾶς εἴπω. Ὁ ἀξιότιμος κ. Κοντογούρης, ἀγορεύων πρὸ ὀλίγου, ἰσχυρίσθη καὶ πολὺ δικαίως, ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία πρέπει νὰ ἦναι πλήρης· τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα. Προχθὲς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶν εἰς τινας αἰτιάσεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον συγκάλεσιν τῆς παρελθούσης Βουλῆς, εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη πρὸ πολλοῦ τὴν διάλυσιν τῆς παρελθούσης Βουλευτικῆς Περιόδου, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους αὐτὸς ἐξέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος, προέταξε δὲ ὡς αἰτιολογίαν τῆς μὴ ἐγκαίρου διαλύσεως τῆς Βουλῆς τὴν μὴ ἀποπεράτωσιν τῶν πινάκων περὶ ἀπογραφῆς, καὶ εἶχε δίκαιον ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐπαρχίαι, δικαιούμεναι ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ νὰ δώσωσι πλείονας τῶν μέχρι τοῦδε βουλευτῶν, δίδουσιν ὀλιγωτέρους. Τοῦτο, κύριοι, τὸ ἀναγνωρίζετε πάντες ὡς δίκαιον. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Βουλὴ, κατὰ πρότασιν τῶν κ. κ. Καράλη καὶ Βουλπιώτου, παρεδέχθη νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ αὐτὸ, καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν παραδεχθῇ τὴν αὔξησιν, νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ταχεῖαν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν· πληροφοροῦμαι δὲ, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τῆς ἐπαρχίας Σύρου εὑρίσκοντο καθ’ ὁδὸν ὅτε ἐνηργοῦντο αἱ ἐκλογαί.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§18ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐκ τοῦ φόρου, ὅστις εἰσεπράχθη κατὰ τὸν νόμον περὶ ὁδοποιΐας, εἴς τινας μὲν ἐπαρχίας ἐδαπανήθησαν ἀρκετὰ ποσὰ μέχρι πολυτελείας, εἰς ἄλλας δὲ, αἵτινες ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην, οὐδὲ λεπτὸν ἐπὶ τόσα ἔτη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἐμφαίνοντα κατ’ ἐπαρχίαν τὰ εἰσπραχθέντα καὶ τὰ δαπανηθέντα ποσά.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀπολογισμὸς τυποῦται, καὶ ἐκεῖ θὰ ἰδῆτε πόσα εἰσεπράχθησαν καὶ πόσα ἐξωδεύθησαν.

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλομεν τὸν πίνακα, διότι εἰς τὰ Καλάβρυτα δὲν ἔχομεν κανένα δρόμον· οὔτε εἰς τὸ δικαστήριον δυνάμεθα νὰ ὑπάγωμεν.

§21ΦΙΛΗΜΩΝ. Τῇ 11 Δεκεμβρίου 25 βουλευταὶ ὑπεβάλομεν πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως δύω ἄρθρων τοῦ νόμου περὶ λειβαδίων. Ἐπειδὴ δὲ ὁ χρόνος ἐπείγει, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἐγγραφὴν τῆς προτάσεως αὐτῆς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§23Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι διερμηνεύω κοινὸν αἴσθημα τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἔχω πλῆρες τὸ θάῤῥος, ὅτι ἡ πρότασίς μου θὰ γείνῃ κοινῶς ἀποδεκτή. Κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον, ὡς γνωρίζετε, ἀπέθανεν εἷς τῶν διακεκριμένων συναδέλφων μας, ὁ ἀοίδιμος Δεληγεώργης, ὅστις πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὑπῆρξε τὸ σέμνωμα τοῦ ἑλληνικοῦ κοινοβουλίου...

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω ἕτοιμον περὶ τούτου νομοσχέδιον.

§25Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε ἐγὼ δὲν ἔχω παρὰ νὰ εὐχαριστήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§26ΡΟΥΦΟΣ. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς εἶχεν ὑποβληθῆ νόμος ἐκλογικός, ἐν τῷ ὁποίῳ ὡρίζετο ἡ μία ψῆφος. Ἤδη δὲ ὁ κ. Κοντογούρης ἐπανέφερε τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐσύστησε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύνταξιν νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον νὰ περιλαμβάνῃ τοιαύτην· πρὸς δὲ νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περί τινων ἄλλων διατάξεων, ἤτοι περὶ ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, περὶ καταλόγων, καὶ χαίρω διότι ὁ κ. Κοντογούρης ἐσυμφώνησε μὲ ὅ,τι ὑπεστήριξα ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Βεβαίως, κύριοι, ὁ νόμος οὗτος περὶ ἑνιαίου τῆς ψήφου εἶναι ἐπιθυμητὸν νὰ ὑποβληθῇ ἐκ νέου· ἀλλὰ πρέπει καὶ ἄλλαι τινὲς διατάξεις νὰ μεταῤῥυθμισθῶσι, πρέπει δὲ νὰ ἦναι τοῦτο ἓν ἐκ τῶν πρώτων ἔργων τοῦ κοινοβουλίου. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ δὲ ἀκριβὴς καὶ πραγματικὴ ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἔθνους, πρέπει ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἡ πλειονοψηφία αὐτοῦ, καὶ οὐχὶ ἡ μειονοψηφία, ὅπως μὴ αἱ μειονοψηφίαι διοικῶσι τὸν τόπον, ὅπερ ἄτοπον. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ ἑτέρου τινὸς ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ. Εἴμεθα 207 βουλευταὶ ἐνταῦθα, ἀντιπρόσωποι 1,300,000 χιλιάδων Ἑλλήνων, καὶ ζητεῖται ἡ προσθήκη καὶ ἄλλων. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, ὃν ὁρίζει ὁ ἰσχύων νόμος.

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§28ΡΟΥΦΟΣ. Ἄνευ τοῦ περιορισμοῦ τούτου ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις. Περὶ τούτου θέλω ὑποβάλει πρότασιν.

§29ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὸν προλαλήσαντα.

§30ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου θὰ εἴπω δύω λέξεις συμπληρωτικὰς, τὰς ὁποίας νομίζω ἀναγκαίας. Ὅπως ἔλθωμεν εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ διορισθῇ ἐπιτροπὴ δεκαμελὴς παρὰ τοῦ κ. Προέδρου, ἡ ὁποία νὰ ἐργασθῇ πρὸς καταρτισμὸν τοιούτου νομοσχεδίου, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ περιλάβῃ καὶ ὅσας ἄλλας τροποποιήσεις θεωρήσει ἀναγκαίας. Οὕτω δὲ θὰ καταρτίσωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι πλῆρες, καὶ θ’ ἀπαλλάξωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ.

§31ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ πολυμελεῖς ἐπιτροπαὶ δὲν ἐργάζονται. Προτείνω ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἦναι πενταμελής.

§32ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἑπταμελής.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει νὰ διορισθῇ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον ἑπταμελὴς Ἐπιτροπὴ, πρὸς σύνταξιν σχεδίου ἐκλογικοῦ Νόμου;

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§35ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συμφωνεῖ εἰς τὸ ἑνιαῖον τῆς μιᾶς ψήφου.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ δὲν τὴν πολεμῶ.

§37ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγὼ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῇ. Οἱ πλεῖστοι ἔχετε τέκνα καὶ γνωρίζετε τί ὑποφέρουσιν ἀπὸ τοὺς διδασκάλους. Καθημέραν ἀλλάζουν καὶ ἀπὸ ἓν βιβλίον.

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε, εὖγε.

§39ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὅλοι οἱ γονεῖς φωνάζουσι, δὲν ἀντέχουσι πλέον εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν βιβλίων. Ἔρχεται ὁ εἷς διδάσκαλος, δὲν θέλει τὴν γραμματικὴν τὴν ὁποίαν εἶχαν πρότερον, εἰσάγει τὴν ἰδικήν του· ἔρχεται ὁ ἄλλος, εἰσάγει τὸ ἰδικόν του συντακτικόν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ὑπάρχει οὔτε σύστημα, οὔτε ἑνότης διδασκαλίας, ὑποφέρουσι δὲ τὰ πάνδεινα οἱ γονεῖς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσδιορισθῶσιν ὁριστικῶς τὰ βιβλία, καὶ κάθε διδάσκαλος νὰ μὴ εἰσάγῃ ὅ,τι θέλει.

§40ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Μυκωνίου θὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα. Γίνεται δεκτὸν εἰς ά. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1879. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως διὰ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου 1880.

§42ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε μόνον διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον.

§43ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§44ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἤμην ἐναντίος εἰς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, καὶ ἐνώπιόν σας ὑποβάλλω τὴν ἰδέαν μου. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰσάγουσα τοιαύτην πρότασιν διὰ τὰς ἐπικειμένας κατεπειγούσας ἀνάγκας, ἐπιζητεῖ οἱονεὶ μίαν προδικασίαν εἰς τὸν μέλλοντα προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ μέλλει νὰ ἐπιψηφίσῃ· δὲν λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεσμευθῇ, ἂν δώσῃ πίστωσιν ἴσην μὲ τὰ δύω δωδεκατημόρια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1880, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοιαύτη προεισαγωγικὴ πρότασις, μεταβαλλομένη εἰς νόμον, παρέχει, οὕτως εἰπεῖν, μίαν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ βαδίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν ἰχνῶν καὶ τῶν βάσεων, τὰς ὁποίας καθιεροῖ ὁ νέος προϋπολογισμὸς τοῦ 1880. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὅλοι, καὶ ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς, ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν καλῶς περὶ τῆς διαῤῥυθμίσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι προωρισμένη νὰ κάμῃ τὴν τελευταίαν δοκιμασίαν πρὸς κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, διότι πρέπει νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι οἱ πίνακες τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοῦ 1861 μέχρι τοῦδε παρουσιάζουν ἔλλειμμα 70,000,000, καὶ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ ἐλλείμματα αὐτὰ θὰ καταπνίξουν τὴν Ἑλλάδα. Ἐπίκειται λοιπὸν μεγάλη εὐθύνη εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ διορθώσῃ τὰ κακῶς κείμενα, καὶ πρὸς διόρθωσιν αὐτῶν εἶναι ἀνάγκη ἡρωϊκῶν μέτρων, καὶ τὰ ἡρωϊκὰ μέτρα ἀπαιτοῦν μεταβολὴν ὅλου τοῦ οἰκονομικοῦ οἰκοδομήματος, καὶ ἂν δὲν ἦνε δυνατὸν ἐντὸς μιᾶς συνόδου νὰ κατορθωθῇ τοῦτο, πρέπει ὅλοι οἱ εἰδικοί ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα, νὰ συνεργασθῶσι, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ φέρωμεν ἐπὶ τέλους ἕν καλὸν ἀποτέλεσμα περὶ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ τοῦ τόπου· ἄλλως, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζητε τίποτε. Τώρα ἐγὼ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς εἶπον, ὅτι ἀντὶ τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις, θεωρῶ καλλίτερον νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν πεποσωμένως ἕν ποσὸν ἀποχρῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, μέχρις οὗ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός, νὰ δώσωμεν ὡρισμένον τι ποσὸν, τὸ ὁποῖον νὰ δαπανήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, καὶ οὐχὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐγὼ τότε θὰ προτιμήσω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1877 ἢ τοῦ 1876, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολὺ οἰκονομικώτεροι· τοῦτο δὲ τὸ λέγω, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ προδικασία καὶ οὐδεμία ἠθικὴ ὑποχρέωσις οὔτε εἰς τὴν Βουλὴν, οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§45ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τῷ ὄντι ὑπεβλήθη τοιαύτη γνώμη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὑπὸ τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ· ἀλλ’ ὡς τοὐλάχιστον ἐφάνη ἐν τῇ συζητήσει, καὶ ὁ κ. Μαυρομαρᾶς καὶ οἱ ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι ἐπείσθησαν, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν διαφέρει παντάπασι τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι οὐδὲν τῶν ζητημάτων τῶν ἀναφερομένων καὶ σχετιζομένων μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1880 προδικάζεται διὰ τῆς πιστώσεως αὐτῆς· μάλιστα δὲ, ἐπειδὴ ἐξεδηλώθησαν ἐνδοιασμοί τινες περὶ τούτων, γίνεται μνεία ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι δὲν προδικάζει ποσῶς ἡ πίστωσις αὕτη τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ κ. Μαυρομαρᾶς θέλει νὰ ὁρισθῇ ποσόν τι ποσοτικὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ δωδεκατημόριον εἶναι ποσοτικὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅστις εἶναι ποσόν. Πλὴν δὲ τούτων, ὅ,τι διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι καὶ λογιστικῶς ὀρθότερον, ἐνῷ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ εἶναι λογιστικῶς ἀνακόλουθος. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη παμψηφεὶ νὰ εἰσαχθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους εἰσήχθη.

§46ΡΙΚΑΚΗΣ. Πληρέστατα συμφωνῶ εἰς ὅ,τι ὁ κ. Μαυρομαρᾶς εἶπε περὶ οἰκονομικῶν μέτρων. Θὰ ψηφίσω δὲ ὑπὲρ τῆς πιστώσεως, ἐννοῶν, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς δὲν προδικάζει τὰ ζητήματα τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§47ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπειδὴ λέγουν ὅτι ἡ πρότασίς μου εἰσάγει ἀταξίαν, προτείνω νὰ προσδιορισθῇ τὸ δωδεκατημόριον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1877, ὁ ὁποῖος εἶναι οἰκονομικώτερος.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, κατὰ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἀναστάσεως.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως 1,500,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, εἰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1879. Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, δι’ ἀναστάσεως.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μέτρων κατὰ τῆς φυλλοξήρας. Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, δι’ ἀναστάσεως.

§51Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ διευθύνῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἥτις νὰ προσκαλέσῃ μερικοὺς ἐκ τῶν κτηματιῶν, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος ἐνδιαφέροντος τὰ μέγιστα τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν, πρόκειται περὶ ἐκριζώσεως κτημάτων, περὶ ἐπιβολῆς φόρου, διὰ νὰ κάμωμεν κἄτι τι τελειότερον.

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνετάχθη πρὸ πάντων ἀπὸ τοὺς εἰδικοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν.

§53ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοὺς γραμματισμένους.

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, οὐχὶ ἀπὸ τοὺς γραμματισμένους, ἀλλ’ ὁ Γεννάδιος καὶ ἄλλοι τοιοῦτοι, καλλίτεροι ἡμῶν δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα, ἔδωσαν γνώμην.

§55ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν Ἠλείαν ἀπὸ τοὺς κτηματίας ὡδηγήθη καὶ ἐσύστησε μερικὰ μέσα θεραπείας.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λαμβάνω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ σοῦ εἴπω, ὅτι ὁ μεγαλείτερος γεωπόνος τῆς Γαλλίας, ὁ Dumas, νομίζω, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Γενναδίου, εἶπεν, ἡ ἔκθεσις εἶναι καλλίστη καὶ ἐπιστημονικωτάτη, ὅτι συγχαίρει τὸν κ. Γεννάδιον καὶ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἐν αὐτῇ ὑπάρχουν τοιοῦτοι νέοι. Ὁ κ. Γεννάδιος εἰργάσθη, κύριοι, μετ’ ἄλλων εἰδημόνων, οἵτινες, λαβόντες ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐν Εὐρώπῃ συμβάντα, ἐνέκριναν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Σᾶς παρατηρῶ δὲ, ὅτι πᾶσα ἀναβολὴ δύναται νὰ ἦναι λίαν ἐπικίνδυνος· ἀπαγόρευσις περὶ εἰσαγωγῆς δένδρων τινῶν ἐγένετο αὐθαιρέτως, διότι ὁ ὑπάρχων ἀπαγορευτικὸς νόμος δὲν εἶναι πλήρης, δὲν ὁρίζει ἀπαγορευτέα εἴδη· τελευταῖον μάλιστα ἠναγκάσθημεν νὰ συγκαλέσωμεν δικηγορικὸν συμβούλιον, διὰ ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἐνδεχομένης εὐθύνης μας πρὸς ἀποζημίωσιν, ἐπειδὴ ὑπῆρχον ἀμφιβολίαι.

§57ΦΙΛΗΜΩΝ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπιστημονικὸν μέρος, δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν τέλειον, ὡς ἐκ τοῦ συντάξαντος αὐτὸ κ. Γενναδίου. Ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι δι’ αὐτοῦ ἐπιβάλλονται δύω πρόσθετοι φόροι, 5% ἐπὶ τῶν ἀμπέλων καὶ 20% ἐπὶ τῆς σταφίδος. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ εἰσάγονται νέοι φόροι, πρέπει νὰ διευθυνθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα τὸ μελετήσῃ.

§58ΖΑΪΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἀμφότερα δύνανται νὰ συμβιβασθῶσι, τὸ κατεπεῖγον τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ προεξέτασις αὐτοῦ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἐὰν τοῦτο γείνῃ μὲν σήμερον δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, παραπεμφθῇ δ’ ἀμέσως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ ἐργασθῇ αὔριον καὶ ὑποβάλῃ ταχέως τὴν ἔκθεσίν της, ὅπως ἔχωμεν αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ὄχι κατὰ τὴν βʹ, κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν. Εἶναι τῳόντι ἐπείγουσα ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐξακολουθοῦν νὰ εἰσάγωνται φυτὰ ἀπὸ τὴν Εὐρώπην, δὲν ἔχομεν δὲ νόμον, ἀλλ’ ἓν μόνον διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὑπ’ εὐθύνην της ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσεν, ὅπως ἐμποδίσῃ τὴν εἰσαγωγὴν δένδρων, δι’ ὧν ἐνδέχεται νὰ εἰσαχθῇ ἡ καταστρεπτικὴ αὐτὴ νόσος, καὶ τότε θὰ βάλωμεν τὸ τριαντάφυλλον εἰς τὸ αὐτί.

§59ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μία, ἀλλὰ δύω αἱ ἁρμόδιαι ἐπιτροπαὶ, ἡ ἐπὶ τῆς γεωργίας, καὶ ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ, κ. Πρόεδρε, διότι εἶναι μὲν ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὑπάρχων νόμος ἀπαγορεύει τὴν εἰσαγωγὴν, ἐξ ἧς δύναται νὰ προέλθῃ ὁ κίνδυνος· ἑπομένως ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, οὐδόλως θὰ βλάψῃ. Εἶναι καλὸν νὰ μὴ εἰσάξωμεν τὸ σύστημα τοῦ νὰ θεωρῶμεν τὰς ἐπιτροπὰς περιττὰς, πολλαὶ δὲ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου χρῄζουσι προεξετάσεως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ἐγὼ τώρα τὸ ἀνέγνωσα, καὶ ἀμέσως διέκρινα ἀτελείας τινάς· ἐν αὐτῷ π. χ. ἐπιβάλλεται φόρος 5% ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, οὐχὶ δὲ ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου οἴνου, ἐνῷ τὸ ἐκ τοιούτου φόρου ἔσοδον θὰ ἦναι πλειότερον. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι πρέπει τὰ νομοσχέδια ν’ ἀποστέλλωνται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, νὰ εἰσάγωνται δὲ πρὸς συζήτησιν μετὰ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιτροπῶν τούτων, καὶ αὐτὸ προτείνω νὰ γείνῃ καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§62ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον διαλαμβάνει περὶ φυλλοξήρας, γνωρίζετε ὅμως, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἑτέρα νόσος καταστρέφουσα τὰ ἑσπεριδοειδῆ, δηλαδὴ τὰς λεμονέας, πορτοκαλέας καὶ τὰ παρόμοια, ἥτις ἐπήνεγκεν ἐνταῦθα πολλὰς καταστροφάς. Ἡ νόσος αὕτη δὲν διεκρίθη εἰσέτι ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης. Ἡ νόσος παρουσιάζεται ὑπὸ διαφόρους φάσεις, εἶναι ἡ λεγομένη κοκκώδης, εἶναι ἄλλη, ἥτις παρουσιάζει μερικὰ ζωύφια, καὶ τρίτη τις, ἥτις καταστρέφει ἄνευ τῶν συμπτωμάτων τούτων καὶ ξηραίνει τὸ δένδρον. Ἐρωτῶ λοιπὸν, ἀπαγορεύται ἡ εἰσαγωγὴ φυτῶν, τὰ ὁποῖα προσβάλλονται ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας καὶ διὰ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ ἔλθωσι τὰ σπέρματα τῆς νόσου; Παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ ὁρίσῃ, διότι τὰ ἑσπεριδοειδῆ δὲν μαστίζει ἡ φυλλοξήρα· ἑπομένως ἀπαγορεύεται καὶ ἡ εἰσαγωγὴ τούτων; Ὅταν λαμβάνωμεν μέτρα περὶ ἑνὸς εἴδους, πρέπει νὰ φροντίσωμεν, ἵνα μὴ παραβλάψωμεν ἕτερον, καὶ κόψωμεν τὰς ὁδοὺς, δι’ ὧν εἰσάγεται ἕτερον προϊόν ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἀναφέρω τὰ ἑσπεριδοειδῆ, ὧν ἡ καλλιέργεια ὁσημέραι πολλαπλασιάζεται παρ’ ἡμῖν.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ φυλλοξήρα εἰσάγεται καὶ διὰ τοῦ χώματος· ἑπομένως, ὅπου ὑπάρχει φυλλοξήρα, ἀπαγορεύεται ἐκεῖθεν νὰ μεταφέρηται καὶ τοῦτο.

§64ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἶναι ὅμως καὶ φυτὰ, τὰ ὁποῖα δὲν προσβάλλονται ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας.

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι εἰς τὴν Ἰταλίαν ἡ φυλλοξήρα εἰσήχθη ἐκ χώματος, ὅπερ ἔμεινεν ἐπὶ σάγματος ὄνου, δι’ οὗ μετέφερον κλήματα προσβεβλημένα. Ἐπὶ τοῦ σάγματος ἔμεινεν ὀλίγον χῶμα, καὶ ἤρκεσεν, ἵνα μεταδώσῃ τὴν νόσον.

§66ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἰς τὴν Χίον δὲν ὑπάρχει φυλλοξήρα· ἀπαγορεύεται ἡ ἐκεῖθεν εἰσαγωγὴ φυτῶν;

§67ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπου δὲν ὑπάρχει, δὲν ἀπαγορεύεται.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἄρχεται ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 1 2, 3 καὶ 4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ πρέπει νὰ περιληφθῇ ἐντὸς τῆς Ἐγκυκλίου μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου, οὐχὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· προτείνω τὴν ἀπάλειψιν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησίς σας κατὰ τὴν γʹ. συζήτησιν. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 6, 7, 8, 9, 10 11, 12.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13. (Ἀναγινώσκεται).

§73ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «οἱ Δήμαρχοι,» καὶ νὰ προστεθῶσι κατόπιν αἱ λέξεις «καὶ οἱ Δήμαρχοι, ἐὰν καταδικασθῶσι, διότι παρέλειψαν.»

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Φέρετε τροπολογίαν. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 καὶ τὸ ἑπόμενον 14, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15.

§76ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ 3 ἐδάφιον εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἰδίου ἄρθρου, διότι τοῦτο μὲν λέγει, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀναφανῇ που τῆς Ἑλλάδος ἡ νόσος τῆς φυλλοξήρας, ἐπιτρέπεται νὰ διορισθῶσιν ἐπιθεωρηταὶ, ἐκεῖνο δὲ, ὅτι ἐπιθεωρητὴς δύναται νὰ διορισθῇ καὶ πρότερον. Τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι καταστροφὴ τοῦ ἄρθρου· ἄλλως τε δὲ, ἐν ὅσῳ ἡ ἀσθένεια δὲν ὑπάρχει, καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς εἶναι ἄχρηστος, καὶ πρόωρος καὶ περιττὴ ἡ δαπάνη.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν. Κατόπιν γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 15, 16, 17 καὶ 18 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς ά. ἀνάγνωσιν.

§78ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐπειδὴ πολλὰ προϊόντα πολυτελείας εἰσάγονται εἰς τὴν Ἑλλάδα περιτυλιγμένα μὲ χόρτα, νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ 1 ἄρθρον, ὅτι καὶ τὰ χόρτα αὐτὰ ἀπαγορεύονται.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μὴ ἀποστολῆς δικαστικῶν ἀντιπροσώπων εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1.

§80ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὅτε ἐθεσμοθετήθη ὁ νόμος περὶ ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, ἐθεωρήθη ὡς ἓν ἐθνικὸν κέρδος, καθόσον τότε εὑρίσκετο τὸ ἔθνος ὑπὸ ἀπόλυτον Κυβέρνησιν· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὰ ἄλλα Κράτη καὶ τὰ ἐπαρχιακὰ καὶ τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια ἔχουν θέσιν σπουδαίαν, οὐδεὶς νόμος ἐκεῖ ἐπιβάλλεται, καὶ μάλιστα ὁσάκις ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς τοὺς πολίτας, ἐὰν προηγουμένως δὲν γνωμοδοτήσωσιν αὐτὰ τὰ συμβούλια. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀφ’ ὅτου καθιερώθη τὸ Σύνταγμα, τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια περιωρίσθησαν ά. νὰ ἐκφράζουν τινὰς εὐχὰς διὰ τὸν τύπον, ἢ μᾶλλον διὰ νὰ χλευάζωνται καὶ νὰ ἐκλέγουν ὑποψηφίους ἐνόρκους. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο καθήκοντα, διὰ τὰ ὁποῖα ἰδίως καταγίνονται ὅλα τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια· ἐπιβάλλονται δὲ καὶ ἄλλα καθήκοντα, ἰδίως εἰς τινας ἐπαρχίας, ὅπου τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια κανονίζουσι συγχώνευσιν ἢ διαίρεσιν δήμων, καὶ ἀποφαίνονται περὶ μεταθέσεως τῶν πρωτευουσῶν. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ἐκπληροῦν ἀκριβῶς τὰ καθήκοντά των ταῦτα· πολλάκις γνωμοδοτοῦσι περὶ διαιρέσεως δήμων, ἐνῷ δὲν πρέπει νὰ διαιρεθῶσι, περὶ συγχωνεύσεως δήμων, ἐνῷ δὲν πρέπει νὰ συγχωνευθῶσιν, οὔτε τοὺς συμφέρει, καὶ περὶ μεταθέσεως πρωτευούσης, ἐνῷ εἶναι ἐπιζήμιος ἡ μετάθεσις αὕτη, διότι ἀποφασίζει ὅλη ἡ ἐπαρχία περὶ τῆς τύχης ἑνὸς δήμου ἢ δύο. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὰ καθήκοντα τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων δὲν εἶναι οὐσιώδη. Κάμνω μίαν τραχεῖαν πρότασιν, νὰ ἀναβάλωμεν αὐτὸν τὸν θεσμὸν μεχρισοῦ αἰσθανθῶμεν τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβληθῇ νόμος περὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, ὅπως ἀναδειχθῶσι ταῦτα σοβαρὰ καὶ ἔχωσιν εὐρύτερα καθήκοντα.

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 αἱ διατάξεις περὶ ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς δὲν ἰσχύουσιν ὁσάκις πρόκειται περὶ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ ἀναφερομένων ἐκλογῶν. Ἀληθῶς, κύριοι, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν παρουσιάζεται ἀνάγκη εἰς τοιαύτας ἐκλογὰς νὰ παρίστανται δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, ἀλλ’ ἐνδεχόμενον καὶ νὰ παρουσιασθῇ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καταργηθῶσιν ἐντελῶς δι’ αὐτὰς αἱ περὶ ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ προτείνω τροπολογίαν, καθ’ ἣν ἐπὶ τοιούτων ἐκλογῶν δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀποστολὴ δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, ἀλλὰ μόνον ὁσάκις κριθῇ ἀπολύτως ἀναγκαία, στέλλονται ἀντιπρόσωποι, ὅπως προλαμβάνωνται τὰ ἐνδεχόμενα ἄτοπα. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἐπαρχαιρεσιῶν καὶ τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν παρέδρων τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀσήμαντον· ἀλλ’ ἐπ’ ἐκλογῶν δημοτικῶν παρέδρων καὶ συμβούλων πολλάκις γεννᾶται ζωηρὸς ἀνταγωνισμός, καθιστῶν ἀναγκαίαν τὴν παρουσίαν δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου· διὸ ἐπὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν ἡ τροπολογία μου ἀπαιτεῖ ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἀνάγκης ἢ μὴ ἀποστολῆς ἀντιπροσώπου. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία· «Τροπολογία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων περὶ ἐκλογῶν. Ἄρθρον 1. Ὁ διορισμὸς ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1877 ΧΜΗʹ. καὶ ἀπὸ 18 Δεκεμβρίου 1878 ΨΝΕʹ. νόμων δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὸς ά. ἐπὶ ἐπαρχαιρεσιῶν βʹ. ἐπὶ ἐκλογῶν εἰδικῶν παρέδρων γʹ. ἐπὶ δημαιρεσιῶν ὁσάκις πρόκειται μόνον περὶ ἐκλογῶν δημαρχικῶν παρέδρων ἢ δημοτικῶν συμβούλων, καὶ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου κριθῇ περιττὴ ἡ κατὰ τὴν ἐκλογὴν παρουσία δικαστικῶν ἀντιπροσώπων.

Ὁ βουλευτὴς Μεγαρίδος

Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ.»

§82ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν χρειάζεται ἀντιπρόσωπος, διότι δὲν δίδουν σημασίαν.

§83ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς λέγω μόνον.

§84ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἄσκοπος ἡ τροποποίησις, ἠμπορεῖ δὲ νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς δι’ ἔλλειψιν ἀντιπροσώπων.

§85ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι λόγος ἀκυρώσεως, ὅπως καὶ ἡ ἔλλειψις ὑπογραφῶν, ἐκτὸς ἐὰν ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπηρεάζεται ἡ οὐσία.

§86ΡΙΚΑΚΗΣ. Μήπως γεννηθῶσι καὶ ἄλλα ἄτοπα.

§87ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι τύπος οὐσιώδης.

§89ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν ἔφερε, νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐν πρώτοις δὲν ἀπαγορεύεται νὰ στείλῃ ἀντιπρόσωπον ἡ δικαστικὴ ἀρχή, ὅταν νομίζῃ ἀναγκαῖον τοῦτο.

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ τὰ καθήκοντά του;

§91ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὰ ὁρίζει ὁ νόμος.

§92ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφοῦ καταργεῖται;

§93ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πρὸ τοῦ νόμου τούτου, ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τῶν κ. κ. Ζαΐμη καὶ Σαράβα, ἐλήφθη τὸ μέτρον αὐτὸ, νὰ παρίστανται δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, ὁσάκις εἶναι ἀνάγκη.

§94ΔΟΥΜΑΣ. Ἐπὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν;

§95ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τότε τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον θὰ ἀποφασίζῃ δι’ ἑκάστην ἐκλογήν, ἐὰν ἦναι ἀνάγκη νὰ μεταβῇ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος. Λοιπὸν ὅταν γείνῃ ἡ ἑρμηνεία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ στέλλῃ, καίτοι καταργουμένης τῆς διατάξεως, τότε ἀρκεῖ ἡ διάταξις ὅπως ἔχει.

§96ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ στέλλῃ, ἀλλὰ σεῖς λέγετε, ὅτι θὰ στέλλῃ ἡ Κυβέρνησις.

§97Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἀκυροῦται ἡ ἐκλογὴ τῶν συμβούλων εἰς ἕνα δῆμον τῆς Πυλίας, καὶ τὰ πάθη εἶναι κορυφωμένα. Κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς δὲν πρέπει νὰ διατηρηθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ στείλῃ ἀντιπροσώπους;

§98ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ δὲν ἐμποδίζεται.

§99ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅταν καταργηθῇ ὁ νόμος καὶ στέλλῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους, θὰ ἀναμιχθοῦν οὗτοι εἰς τὰ κόμματα· πρέπει λοιπὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§100ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐὰν θεωρηθῇ ἀπαραίτητος ἀνάγκη τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, τότε ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἐν ἐλλείψει.......

§101ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δέχομαι τὴν τροπολογίαν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἦναι ὑποχρεωτική.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε, κύριε Δραγούμη;

§103ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν του).

§104ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρετηρήθη, κύριοι, ὅτι ἔγεινε κακὴ χρῆσις αὐτῆς τῆς διατάξεως. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ δημόσιον ἐπιβαρύνεται μὲ ἔξοδα ὄχι ὀλίγα, ἔχομεν καὶ ἄλλας ἐνοχλήσεις· ἐὰν παραδεχθῆτε αὐτὴ ἡ διάταξις νὰ ἐφαρμοσθῇ, τότε αἱ ἀπαιτήσεις καὶ αἱ πιέσεις θέλουν ἐπέλθει μέγισται, καὶ ἑπομένως θέλομεν εὑρεθῆ εἰς δυσκολίας. Ἰδού, κύριοι, ποία πεῖρα μᾶς ἠνάγκασε νὰ ὑποβάλωμεν τὴν διάταξιν ὅπως ἔχῃ· ἄλλως τε κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα δὲν ἐδόθη οὐδεμία σπουδαιότης· πολλάκις μάλιστα εἰς τοιαύτας ἐκλογὰς εἰς πολλοὺς δήμους δὲν εὑρέθησαν δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ πάρεδροι, καὶ ὑπάρχουσι δῆμοι, οἵτινες ἔχουσι δήμαρχον ἄνευ δημοτικοῦ συμβουλίου! Ὅταν τόσον ἀδιαφορῇ ὁ κόσμος, διατί ἡμεῖς νὰ θέλωμεν νὰ δώσωμεν ἀξίαν; Δὲν πιστεύω δὲ ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ γνωμοδοτῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σταλῇ δικαστής· εἶναι ἡ εὐθύνη μεγίστη, εὐθύνεται νὰ μὴ πράξῃ κακὸν, ἀλλὰ νὰ εὐθύνεται, διότι δὲν θὰ προφητεύσῃ, ὅτι θέλει πραχθῆ κακόν τι, ὥστε νὰ λάβῃ μέτρα, αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι δίκαιον· ὁ ὑπουργὸς θὰ ἦναι ὑπεύθυνος, διότι δὲν προεῖδεν, ὅτι εἰς τὸν δεῖνα δῆμον ἤθελον συμβῆ ἀταξίαι, καὶ δὲν ἀπέστειλε δικαστικὸν ὑπάλληλον. Τὸ νομοσχέδιον νομίζω ὅτι ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ τροποποιήσεις τινὰς, δὲν εἶμαι ἐναντίος· νὰ ἀναθέτεται ὅμως εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον τοιαύτη εὐθύνη, δὲν εἶναι ὀρθόν.

§105ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νομίζῃ, ὅτι εἰς δῆμόν τινα εἶναι ἀνάγκη τῆς παρουσίας ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου, δύναται νὰ διατάξῃ τὸν Εἰσαγγελέα νὰ σταλῇ ἀνακριτὴς, ἔχων καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δραγούμη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον κατὰ τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ 2 ἄρθρον ὑπάρχει τροπολογία.

§108ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅσοι ἔχουν τροπολογίας, νὰ τὰς προτείνουν εἰς τὴν ά. ἢ εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς ποίας πρέπει νὰ δεχθῶμεν.

§109ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀντὶ τῶν εἰρηνοδικῶν, νὰ τεθῇ «εἰς τῶν παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις δικηγόρων».

§110ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰδικὴ ἡ διάταξις αὕτη;

§111ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀφορᾷ τὰς δύο περιπτώσεις, ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων, καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ παρέδρων. Διὰ τοῦτο, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι πρακτικώτερον, διὰ νὰ μὴ ὑποβάλλωνται καὶ εἰς δαπάνας οἱ δῆμοι, εἷς ἐκ τῶν δικηγόρων τῶν παρ’ εἰρηνοδίκαις ν’ ἀναπληροῖ τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα ἤθελον κωλύεσθαι. Ὑποβάλλω τροπολογίαν. (Ὅρα παράρτημα.) Κύριοι, εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς εἰδικῶν παρέδρων, γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ 23ον ἄρθρον τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν νόμου, ἡ ἐκλογὴ ἐφορεύεται ὑπὸ τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, διοριζομένης ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν προβλέπει τί γενήσεται εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁποιονδήποτε μέλος αὐτῆς τῆς Ἐπιτροπῆς ἢ δὲν ἤθελε προσέλθει, ἢ ἤθελε κωλύεσθαι.

§112ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δύο εἶναι ἀρκετά.

§113ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ ἂν ἦναι ἓν μόνον; Ἵνα ᾖ πλήρης ὁ νόμος, δυνάμεθα νὰ διατάξωμεν, ὥστε οἱ παρόντες ὑποψήφιοι, διὰ τὴν θέσιν τῶν εἰδικῶν παρέδρων, νὰ ἐκλέγουν τὸν ἀναπληρωτὴν, καὶ ἐν περιπτώσει ἰσοψηφίας νὰ ἰσχύῃ ἡ γνώμη τοῦ γεροντοτέρου. Γνωρίζετε, ὅτι ἐγένοντο προηγουμένως ἐκλογαὶ εἰδικῶν παρέδρων, ἀλλ’ ἔγειναν τόσον ἐκτάκτως, συνέβησαν τόσα κατ’ αὐτὰς ἐγκλήματα καὶ τόσαι πλαστογραφίαι, ὥστε δὲν ἠδυνήθησαν νὰ λάβωσι κῦρος. Ὅθεν δέον νὰ προνοήσωμεν οὐ μόνον περὶ καλῆς συντάξεως τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαλογῆς, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς εἰδικῶν παρέδρων, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως κατὰ τὴν διαλογὴν λαμβάνῃ μέρος ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Διοικητικῆς ἀρχῆς εἷς δημοτικὸς σύμβουλος, ὅστις νὰ λαμβάνηται ἐκ καταλόγου δημοτικῶν συμβούλων περιλαμβάνοντος τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τοὺς τῶν δύο τελευταίων περιόδων, καὶ νὰ ὁρίζηται διὰ κληρώσεως ἐνεργουμένης ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου ἐνώπιον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Τελευταίαν τροπολογίαν προτείνω, αἱ ἐκλογαὶ τῶν εἰδικῶν παρέδρων νὰ μὴ δικάζωνται ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν, διότι φρονῶ ὅτι, προκειμένου λόγου περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν παρέδρων, θέλει εἶσθαι σύμφωνον μὲ τὸ ἀποκεντρωτικὸν πνεῦμα, καὶ κατὰ συνέπειαν σύμφωνον μὲ τὰς ἰδέας περὶ ἀναπτύξεως καὶ προαγωγῆς τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων, νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν εἰς τριμελῆ ἐπιτροπὴν, προεδρευομένην ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην τῆς πρωτευούσης καὶ συγκροτουμένην ὑπὸ τούτου, τοῦ δημάρχου, καὶ τοῦ προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τῆς πρωτευούσης.

§114ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ ἀφήσῃ τὰς ἰδίας ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2 ἄρθρον κατὰ τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπέβαλε τροπολογίαν ὁ κύριος Μεσσηνέζης.

§117ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουν μεγίστην σπουδαιότητα οἱ εἰδικοὶ πάρεδροι, καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν μεγάλην προσοχὴν, ὥστε ἡ ἐκλογὴ τῶν κατοίκων νὰ ἦναι ἐξησφαλισμένη, καὶ κατὰ τὴν ἐκδίκασιν ἀκόμη, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ ἐλαττώσῃ τὰς ἐγγυήσεις.

§118ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω· ὁ Νομάρχης, ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν καὶ ὁ ἀρχαιότερος δικαστὴς νὰ δικάζωσι τὰς ἐκλογὰς ἀνεκκλήτως.

§119ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Θὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ δικαστικὴ ὑπηρεσία θὰ παραλύσῃ, ἐὰν ἀναμιγνύωμεν αὐτὴν πέραν τοῦ δέοντος εἰς τὰ τῆς πολιτείας.

§120ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος περὶ εἰδικῶν παρέδρων. Ἀλλ’ ἔχομεν ἐκλογὰς γενομένας κατὰ τὸ 1870, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξεδικάσθησαν εἰσέτι· τί θὰ γείνωσιν αἱ ἐκλογαὶ αὗται; νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμπληρώσωμεν τὸ τελευταῖον ἄρθρον, καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ αἱ γενόμεναι μέχρι τοῦδε, καὶ μὴ ἐξελεγχθεῖσαι, θεωροῦνται ὡς μὴ λαβοῦσαν χώραν.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὑπάρχουν περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν εἰδικῶν παρέδρων τόσαι ἀμφιβολίαι, ὥστε κατὰ πρῶτον ὑπεστηρίχθη ἡ πρότασις τῆς ἐκλογῆς ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια. Ἐγὼ ἀπέκρουσα τὴν ἰδέαν αὐτήν. Ὁμολογήσατε, κύριοι, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν εἰδικῶν παρέδρων, δὲν εἶναι σπουδαία, ἐπίσημος, ὥστε νὰ μὴ ἐμπιστευώμεθα τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν εἰς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα τοῦ νομοῦ. Ἐὰν ὁ Νομάρχης ὁ ἔχων τοσαῦτα καθήκοντα δὲν εἶναι ἄξιος τοιαύτης ἐμπιστοσύνης, ὥστε νὰ δικάζῃ τοιαύτας ἐκλογὰς, πρέπει νὰ καταργηθῇ καὶ αὐτός.

§122ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Θὰ ἦναι ἔργον δυσβάστακτον διὰ τὸν Νομάρχην, ἕνεκα τῆς πληθύος τῶν εἰδικῶν παρέδρων, ἐὰν ὑποχρεωθῇ νὰ δικάζῃ ἁπάσας αὐτὰς τὰς ἐκλογάς. Θὰ καταναλώσῃ εἰς τοῦτο πολὺν χρόνον, πρὸς ζημίαν τῆς ἄλλης ὑπηρεσίας του.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, χωρὶς νὰ προσβάλω οὐδένα ὡς πρὸς τὴν εὐθυδικίαν, μεγάλην διαφορὰν δὲν ἀπήντησα μεταξὺ τῶν διαφόρων κλάδων· νομίζω δὲ, ὅτι διὰ τῶν νέων βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλετε, θέλετε ἐντελῶς παραλύσει τὰ δικαστήρια καὶ βλάψει τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, περιπλέκοντες αὐτοὺς εἰς πολιτικὰ ζητήματα. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐπανειλημμένη πολιτικὴ ἐργασία βεβαιωθῆτε, ὅτι ἐπὶ τέλους θὰ παρασύρῃ καὶ τὸν δικαστικὸν κλάδον, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ τηρῶμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ξένον τῆς πολιτικῆς τύρβης. Ἀλλὰ τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν θέλω οὐδεμίαν ἐγγύησιν νὰ ἀρνηθῶ, ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ τῷ ὄντι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ δοθῇ τοιαύτη πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν παρέδρων, τὴν ὁποίαν δὲν βλέπω ἀναγκαίαν, ὥστε νὰ ἀπασχολήσωμεν καὶ δικαστήρια καὶ εἰρηνοδίκας καὶ προέδρους. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι πρόκειται περὶ 4 ἴσως χιλιάδων ἀποφάσεων· ἑπομένως διὰ πολὺν καιρὸν αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ θὰ ἀπασχολῶνται εἰς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, καὶ θὰ παραλύσῃ ἡ ὑπηρεσία. Ἐὰν νομίζητε ὅμως, ὅτι ἀξίζουν αἱ ἐκλογαὶ περισσότερον παρὰ ἡ κανονικὴ ὑπηρεσία τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, τότε ἐγὼ δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντιλογίαν.

§124ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τοῦτο μόνον κρίνω ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ φόβος μήπως αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ καταστρέψωσι τὰς ἐλευθερίας ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν παρέδρων δὲν εἶναι τόσον ἰσχυρὸς, ὥστε νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ τὴν παραλυσίαν τῶν ἰδικῶν της ἐργασιῶν. Οἱ δυστυχεῖς εἰρηνοδίκαι εἶναι ἐπιφορτισμένοι μὲ τὴν ἀπογραφὴν, μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου, μὲ τὰς δηλώσεις, δυσκολεύονται δ’ ἕνεκα τούτου νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ κύρια αὐτῶν δικαστικὰ καθήκοντα. Ἐὰν δὲ ἤδη ἐπιπροσθέσωμεν καὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν, πῶς θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐπαρκέσωσιν; Ἀρκετὴ εἶναι ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ν’ ἀποφασίζῃ δηλαδὴ ὁ Νομάρχης περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν Παρέδρων.

§125ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Οἱ εἰδικοὶ πάρεδροι ἔχουσιν ἐν τοῖς χωρίοις πολλὰ δικαιώματα, ἡ δὲ ἐκλογὴ αὐτῶν δὲν εἶναι παντελῶς ἀσήμαντος, ὡς παρέστησαν. Δὲν βλέπω δὲ καὶ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον παρέστησαν, ὅτι θὰ ἀπασχολήσωμεν πολὺ τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν, διότι, ὡς γνωστόν, σήμερον τὰ δικαστήρια ἔχουν τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἕνεκα δὲ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, δὲν παραμελοῦσι τὰ κύρια ἔργα των οἱ δικασταί. Καὶ μὴ νομίσητε, ὅτι ὅλαι αἱ 4,000 ἀποφάσεις θὰ ἔχουν ἐργασίαν τοιαύτην, ὥστε ν’ ἀπασχολήσωσι τὰ δικαστικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν μέρος, διότι ἐλάχισται ἐκλογαὶ θὰ ἔχουν ἀνάγκην τοιαύτης ἐργασίας· ἐπὶ τῶν πλείστων θὰ ἐκτελῶσιν ἁπλῶς τυπικὴν ἐργασίαν οἱ ὑπάλληλοι τῆς Νομαρχίας ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν μελῶν τῆς δικαζούσης ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον τὴν τροπολογίαν αὐτὴν θεωρῶ ὡς παρέχουσαν μεγάλην ἐγγύησιν εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν παρέδρων, καὶ ἐπιφυλάσσομαι ἐν καιρῷ νὰ προτείνω εἰδικὸν νόμον, ἀφαιροῦντα ἀπὸ τὸν Νομάρχην καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδικάσεως ἄλλων ἐκλογῶν. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν τροπολογίαν μου, ἀντὶ τοῦ Νομάρχου μόνον, νὰ δικάζουν τὰς ἐκλογὰς ἁπάσας ὁ Νομάρχης, ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν καὶ ὁ ἀρχαιότερος δικαστής· ἡ ἀπόφασις δὲ αὐτῶν νὰ ἦναι ἀνέκκλητος. Ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι ὀρθοτέρα τῆς τοῦ κ. Μεσσηνέζη, διότι δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν δήμαρχον· ἀφοῦ δὲν εὑρίσκει ἐγγυήσεις εἰς τὸν Νομάρχην, ὅστις ὁπωσδήποτε εἶναι ἀνώτερος διοικητικὸς ὑπάλληλος, κατὰ μείζονα λόγον δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστεύηται τὸν δήμαρχον.

§126ΤΖΑΝΕΣ. Ὅσον μικρὸν φαίνεται τὸ ζήτημα, ἐάν τις ῥίψῃ ὄμμα διάφορον, τοσοῦτον σπουδαῖον εἶναι, ἐὰν διὰ τοῦ ὄμματος τῆς διανοίας ἐγκύψῃ εἰς τὸ ζήτημα καὶ τὸ ἐξετάσῃ πρακτικῶς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι ἔχει σκοπὸν καὶ θέλει ν’ αὐτοδιοικηθῶσιν οἱ δῆμοι, θέλει πλῆρες σύστημα ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως, καὶ τοῦτο εἶναι, κύριοι, ὁ πόθος ὅλων ἡμῶν. Ἂν λοιπὸν ἦναι ἀληθὲς τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἂν καὶ οἱ εἰδικοὶ πάρεδροι ἀποτελοῦν μέρος τῆς ὅλης μηχανῆς, διὰ τῆς ὁποίας γίνεται ἡ λειτουργία τοῦ σύμπαντος ἐν τῷ δήμῳ, μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος. Μίαν πολὺ πρακτικὴν φωνὴν ἤκουσα ἐκεῖθεν ἐξερχομένην ἐκ τοῦ κ. Στεφανοπούλου καὶ ἀπευθυνομένην πρός τινα συνάδελφον καὶ λέγουσαν, δὲν εἶδες σὺ κονάκια καὶ στρατιώτας. Κύριοι, οἱ εἰδικοὶ πάρεδροι εἶναι δήμαρχοι τῶν χωρίων, σχηματίζουν ἐπιῤῥοάς, εἶναι δύναμις. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ τῶν εἰδικῶν παρέδρων, πρόκειται περὶ τοῦ μέχρι τοῦ νῦν διέποντος συστήματος, ὅπερ δὲν εἶναι τοσοῦτον καλόν. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κύριοι, ὅσοι ἐχρηματίσατε Βουλευταὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν, ἠκούσατε ἱερεμιάδας κατὰ τῶν Νομαρχῶν καὶ Ἐπάρχων, ἐγὼ αὐτὸς τοὺς ἀπεκάλεσα φαύλους, ἐγὼ αὐτὸς κατέδειξα αἴσχη.

§127ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὅλους;

§128ΤΖΑΝΕΣ. Ὄχι ὅλους, ἐξαιρῶ ὑμᾶς, κύριε Δημητρακάκη (ἱλαρότης). Καὶ εἰξεύρετε διατί παραξενεύεται ὁ κ. Δημητρακάκης, ἂν καὶ ἦναι ἄνθρωπος πεπειραμένος, διότι οἱ κύριοι Νομάρχαι κατέστησαν ἐμπόριον τοὺς ἐφέδρους, ἐμπόριον τοὺς ἐθνοφύλακας, καθιστῶσιν ἐμπόριον τὰς ἐπικυρώσεις τῶν πράξεων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, διότι ζητοῦν νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ παντὸς καὶ διὰ παντός.

§129ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ καὶ ἀπαιτῶ ὁ κύριος Βουλευτὴς νὰ ὀνομάσῃ αὐτοὺς, διὰ νὰ τοὺς τιμωρήσω εὐθύς.

§130ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ἤλθομεν, κύριοι, ἐδῶ διὰ νὰ ψευδώμεθα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ προσβάλλητε τὰς ἀρχάς.

§132ΤΖΑΝΕΣ. Πρότασις εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ τότε βουλευτοῦ κ. Ῥουσοπούλου, ἥτις καὶ εἶχεν ἐπιψηφισθῆ εἰς δύω ἀναγνώσεις, καθ’ ἣν ἡ ἐκδίκασις ἐν γένει τῶν ἐκλογῶν, αἵτινες ἀποβλέπουσιν εἰς τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων, ἔδει ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὰ δικαστήρια· ἡ μόνη ἐγγύησις, κύριοι, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον, εἶναι ἡ δικαιοσύνη, καὶ ἐγὼ εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι εἰς αὐτὴν πρέπει νὰ ἀναθέσωμεν τὰ πάντα, ὅταν ἔχωμεν ἀποδεδειγμένον μάλιστα, ὅτι τινὲς τῶν κυρίων Νομαρχῶν καὶ Ἐπάρχων ἐπλούτισαν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν καὶ τὴν κατάταξιν τῶν ἐφέδρων, καὶ δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ εἴπω ὅτι δὲν τοὺς ἐμπιστεύομαι.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ προσβάλλετε οὕτω τὰς ἀρχάς.

§134ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ τὸ ἀποφασίσῃ, δὲν ἔχει οὐδεμίαν δυσκολίαν ν’ ἀποδεχθῇ, δηλ. ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην. Λοιπὸν θέλω ἡ ἐκδίκασις ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου, διότι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς ἀντίφασιν μετ’ ὀλίγον, ὅτε ἐγὼ αὐτὸς θέλω εἰσαγάγει τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥουσοπούλου, διότι πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν ἐκείνην ὡς ἀναγκαίαν, καθόσον καὶ τότε καὶ ἤδη θέλω εἴπει τὸ ἑξῆς· ὅτι δὲν εἶναι καλὸν, δὲν εἶναι ὀρθὸν, οὐδὲ ὠφέλιμον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρασκευάζει ὁ περὶ δημαιρεσιῶν νόμος, νὰ ἔρχωνται ἐπὶ τέλους δύω πολιτικαὶ ψῆφοι νὰ τὸ καταστρέφωσιν. Λοιπὸν προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ δεχθῇ, ὥστε ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν παρέδρων ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον ἢ τὸ πολὺ εἰς δικαστικὸν τακτικὸν ἀναπληρωτὴν τοῦ Προέδρου. Εἰς δὲ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ὅστις ἐζήτησε νὰ τῷ εἴπω τίνες εἶναι οἱ Νομάρχαι καὶ οἱ Ἔπαρχοι, ὑπομιμνήσκω, ὅτι παρεδέχθη καὶ αὐτὸς τὴν γνώμην μου, καὶ δι’ αὐτὸ μάλιστα ἐτροποποίησε νόμους καὶ δι’ αὐτὸ προέλαβε καὶ ἠσφάλισεν ἄλλους, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡμολόγησεν ἄλλοτε, ὅτι ὑπάρχουσι τοιοῦτοι εἰς τὸ κράτος.

§135ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ εὐκολίας τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἀπείρων αὐτῶν ἐκλογῶν καὶ περὶ ἐγγυήσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι παραδέχεται πᾶσαν ἐγγύησιν. Νομίζω, ὅτι μόνην εὐκολίαν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, μεταφέροντες τὴν ἕδραν τῆς δίκης, δηλ. τὸν τόπον τοῦ δικαστηρίου, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, τὰς δὲ ἐγγυήσεις τὰς ὑπαρχούσας ἐν τῷ νόμῳ μεταβάλλοντες δι’ ἀντικαταστάσεως τοῦ μὲν Νομάρχου διὰ τοῦ Ἐπάρχου, τοῦ δὲ προέδρου διὰ τοῦ εἰρηνοδίκου, προσλαμβανομένου ὡς τρίτου τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, ὅτι ὁ μὲν κ. Μεσσηνέζης προτείνει ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν παρέδρων εἰς τὸν εἰρηνοδίκην, τὸν δήμαρχον καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας· οἱ κ. κ. Στεφανόπουλος καὶ Μπουφίδης εἰς τὸν νομάρχην, τὸν πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου καὶ ἕνα τῶν ἀρχαιοτέρων δικαστῶν· ὁ κ. Ζηνόπουλος εἰς τὸν ἔπαρχον, τὸν εἰρηνοδίκην καὶ τὸν πρόεδρον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου τῆς πρωτευούσης· καὶ ὁ κ. Τζάνες, εἰς μόνον τὸν πρόεδρον τοῦ Πρωτοδικείου.

§137ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχωνεύω τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν τοῦ κ. Τζάνε.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῶν κ. κ. Τζάνε καὶ Στεφανοπούλου νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.) Ἀπεῤῥίφθη.

§139ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Ἐγείρονται 15.) Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν. «Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν τῶν εἰδικῶν παρέδρων ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ ἁρμοδίου Πρωτοδικείου, Ναὶ ἢ Ὄχι;»

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 69 κατὰ 64.

§141ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι τῆς τροπολογίας μου, κ. Πρόεδρε.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§143ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Προτείνω, κύριοι, καὶ τελευταίαν τροπολογίαν· ἐὰν ἐντὸς μηνὸς ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της, ἡ ἐκλογὴ νὰ θεωρῆται ἐπικυρωμένη.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§145ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἀφ’ ἧς περιέλθωσι τὰ πρακτικὰ εἰς τὸν νομάρχην.

§147ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι ἀφ’ ἧς περιέλθωσι τὰ πρακτικά.

§149ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.) Κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν ἐπαρχιῶν τινων.

§151ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§152ΕΤΕΡΟΙ. Τώρα, τώρα.

§153ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Κύριοι, ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας κατὰ τὰς τελευταῖον διεξαχθείσας Βουλευτικὰς ἐκλογὰς προσεγένετο ἀδίκημα, καὶ ἀδίκημα μέγιστον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν παρ’ αὐτῶν ἐκλεκτέων Βουλευτῶν, ἀναμφισβητήτως τὴν πρώτην κατέχει θέσιν ἡ ἐπαρχία τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω· καὶ λέγων τὴν πρώτην θέσιν, οὐδὲν ἕτερον ἐννοῶ, εἰμὴ ὅτι τῆς ἐπαρχίας Σύρου τὸ δικαίωμα πρὸς ἐκλογὴν καὶ πέμπτου βουλευτοῦ εἶναι προγενέστερον παντὸς ἄλλου δικαιώματος ἄλλης ἐπαρχίας. Εἶναι δικαίωμα αὐταπόδεικτον. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πατρῶν κυρίου Ῥούφου, τοῦ ὑποστηρίξαντος τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν· φρονῶ ὅμως, ὡς ἤδη ἔχουσι τὰ πράγματα, ὅτι τὰ δικαιώματα τῶν ἐπαρχιῶν πρέπει νὰ μετρῶνται μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον, ἐνόσῳ ὑπάρχει μέτρον τι καθορίζον τὸν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν, τῶν ἐκλεκτέων παρ’ ἑκάστης ἐπαρχίας. Κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐξεδόθη τὸ Β. Διάταγμα περὶ τεσσάρων βουλευτῶν, ἦτο 39,986, τουτέστιν ἔλειπον 14 μόνον, ἵνα ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Ἐπαρχία ν’ ἀποστείλῃ καὶ πέμπτον βουλευτήν. Ἀλλ’ ἔλειπον πράγματι οὗτοι; ὄχι· διότι τὸ Β. Διάταγμα ἐξεδόθη τὴν 26 Ἰουλίου 1879, τὴν δὲ 21 Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἦτο συντετελεσμένον τὸ ἔργον τῆς ἀπογραφῆς τοῦ προξενείου Ῥόδου, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ αὐτόθι παρεπιδημοῦντες Σύριοι ἀνήρχοντο εἰς 280, οἵτινες, προσθετόμενοι εἰς τοὺς πρώτους, ἀποτελοῦσιν ἀριθμὸν 40,266· ἑπομένως, κύριοι, εἶναι ἔργον δικαιοσύνης ν’ ἀναγνωρίσητε εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Σύρου τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὥστε νὰ μὴ ἀδικηθῇ ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως θέλει ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν περὶ ἐκλογῆς καὶ τοῦ πέμπτου βουλευτοῦ.

§154ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§155ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἐξουσία ἐξήντλησε τὸ ὁποῖον εἶχε κατὰ τὸν νόμον δικαίωμα. Ἡ διοικητικὴ ἐξουσία κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα τῆς συγκαλέσεως τῶν ἐκλογέων, λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰ πορίσματα τῆς γενομένης ἀπογραφῆς, καὶ προβαίνει εἰς τὸν ὁρισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλεχθησομένων Βουλευτῶν· τούτου γενομένου, δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς οὐδεμίαν τροποποίησιν, οὔτε ὑπόκειται εἰς κατάκρισιν, διότι δὲν συνεμορφώθη μὲ τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν ἡ ἀλήθεια ἦτο ἄγνωστος ὅτε ἐξεδόθη τὸ διάταγμα περὶ συγκαλέσεως τῶν ἐκλογέων. Ἡμεῖς δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν νέαν ἐκλογήν. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπαναλάβωμεν ἤδη ὅ,τι πρὸς μεγάλην ζημίαν τοῦ Ἔθνους ἐπράξαμεν ἐν τῇ Συνελεύσει, ὅτε ἐξηκολουθοῦμεν νὰ εἰσάγωμεν ἀντιπροσώπους, ὁτὲ ἀπὸ τὴν μίαν κοινότητα, ὁτὲ ἀπὸ τὴν δεῖνα περιφέρειαν, ὁτὲ ἀπὸ τὴν ἄλλην. Ἀφοῦ ἅπαξ ἐτελείωσεν ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν, ὅσοι δυνάμει τοῦ ἀγῶνος τούτου εἰσῆλθον ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, αὐτοὶ καὶ μόνοι δύνανται νὰ βουλεύωνται ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς ἔλεγχον τὴν γενομένην ἀπογραφήν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐλέγχου τούτου νὰ διατάξωμεν νέας ἐκλογάς, τότε σήμερον θὰ παραδεχθῶμεν διὰ τὴν Σῦρον, αὔριον δι’ ἄλλας ἐπαρχίας, καὶ οὕτω δὲν θὰ κάμνωμεν ἄλλο τι ἢ νὰ εἰσάγωμεν Βουλευτάς. Τὰ πράγματα, κύριοι, πρέπει νὰ μείνωσιν ὡς ἐκανονίσθησαν· τὰς πράξεις ἡμῶν δέον νὰ διέπωσιν ἀρχαί. Ἡ ἀρχὴ ἡ διέπουσα τὰς ἐκλογὰς εἶναι τὸ περὶ συγκαλέσεως τῶν ἐκλογέων Β. Διάταγμα· μετὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπουσιν οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε οἱ νόμοι νὰ διατάσσωνται νέαι ἐκλογαί, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ ἀκυρώσῃ μίαν ἐκλογὴν, ἢ ἂν ἤθελεν ἐπέλθει θάνατος. Ἐν τίνι δικαιώματι θὰ ἐκδώσητε νέον Β. Διάταγμα, ἀφοῦ ἐξετελέσθη ἅπαξ ἡ περὶ τούτου διαταγὴ τοῦ Βασιλέως. Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν· ἀρκετοὶ εἴμεθα οἱ Βουλευταί. Δὲν πρέπει νὰ χαριζώμεθα εἰς πρόσωπα (θόρυβος) καὶ ἵνα κολακεύσωμεν τὰς ἐπαρχίας ἡμῶν (θόρυβος).

§156ΚΑΡΑΛΗΣ. Ἀπατᾶσθε.

§157ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἐσυνείθισα ν’ ἀποκρύπτω τὴν ἀλήθειαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ὡρισμένην ἀπογραφήν· τὴν ἀπογραφὴν ταύτην δέον νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς ὑπ’ ὄψιν. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτρέψῃ νέας ἐκλογάς.

§158ΚΑΡΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ κολακεύσωμεν τὴν ἐπαρχίαν μας, ἀλλὰ μόνον νὰ ὑποστηρίξωμεν τὸ δικαίωμα αὐτῆς εἰς τὸ ν’ ἀποστέλλῃ τὸν νενομισμένον ἀριθμὸν Βουλετῶν. Ὅταν ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα, ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας Σύρου ἦτο 39,986· ἡ προθεσμία ὅμως δὲν εἶχε παρέλθει ὅτε ἐλήφθη ἡ συμπληρωτικὴ ἀπογραφή, καθ’ ἣν ὁ πληθυσμὸς ἀνέβαινεν εἰς 40,300 ψυχάς. Ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπετέλει οὐδεμίαν τελεσιδικίαν, καὶ ἠδύνατο νὰ ἐκδώσῃ συμπληρωτικὸν Διάταγμα. (Θόρυβος.) Ἂν παραδεχθῆτε τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Μεσσηνέζη, θέλετε ἐπιτρέψει εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ὁρίζῃ τὸν ἀριθμόν.

§159ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομοσχέδιον συζητοῦμεν;

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Β. Λόγον.

§161ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ ποῖον τύπον;

§162ΦΩΤΗΛΑΣ. Φρονῶ, ὅτι ὁ Βουλευτὴς Αἰγιαλείας ἔχει πληρέστατα δίκαιον. Ἀφοῦ ἐξεδόθη Β. Διάταγμα, δι’ οὗ κανονίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν ἑκάστης ἐπαρχίας, πῶς ἡ Βουλὴ μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐπαρχία Σύρου ἔχει περισσότερον ἀριθμὸν ἐκλογέων καὶ πρέπει νὰ ἐκλέξῃ περισσοτέρους Βουλευτάς;

§163ΔΟΥΜΑΣ. Ὅταν ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα, εἶχε γείνει ἡ ἀπογραφὴ τῆς Ῥόδου, ἀλλὰ δὲν εἶχε φθάσει τὸ ἀποτέλεσμα. (Θόρυβος.)

§164ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, ἀνήκω εἰς ἐπαρχίαν τῆς ὁποίας ἡ ἀπογραφὴ δὲν περιέλαβεν ὄχι 200, ἀλλὰ 3,000 ἐκλογέων, παρεπιδημούντων ἐν Πάτραις. Διατί λοιπὸν ν’ ἀδικηθῇ ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων; Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη, ἥτις εἶναι ὀρθοτάτη, προτείνω νὰ γείνῃ νέα ἀπογραφὴ τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων.

§165Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Λυποῦμαι, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν πρὸς ἄνδρα, ὅστις κατὰ τὸν γνωστὸν πολιτικὸν βίον του ὑπεστήριξε τὴν δικαιοσύνην καὶ ἀντετάχθη κατὰ τῶν προνομίων, οἷος εἶναι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Αἰγιαλείας κ. Μεσσηνέζης. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ προνομίου ὑπέρ τινος ἐπαρχίας, ἤθελον παρακολουθήσει τὸν κ. Μεσσηνέζην. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τούτου, ἀλλ’ ἂν πρέπῃ ν’ ἀρνηθῶμεν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον κέκτηται μία ἐπαρχία· πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν, ἐὰν ἡ ἀπογραφὴ ἐγένετο κατὰ τὸν Νόμον ἢ ὄχι, καὶ ν’ ἀναγνωρίσωμεν δικαίωμα κεκτημένον. Ἡ Σῦρος εἶχε τὸν πληθυσμόν. Ἐὰν δὲ τὸ ταχυδρομεῖον ἐβράδυνε νὰ φέρῃ τ’ ἀποτελέσματα, εὐθύνεται ἡ ἐπαρχία;

§166ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ νὰ ἐξετάζῃ τὸν πληθυσμὸν τῶν ἐπαρχιῶν στηρίζεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος τὰς θεμελιωδεστάτας· βάσις τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ ὑπερίσχυσις τῶν πλειόνων. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς βάσεως στηρίζεται ἡ ἀναλογία τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν πρὸς τὸν πληθυσμὸν τῆς ἐπαρχίας, ἣν ὁρίζει ὁ νόμος. Παραβιάζοντες λοιπὸν αὐτὴν τὴν διάταξιν, παραβιάζομεν τὴν θεμελιωδεστέραν διάταξιν τοῦ πολιτεύματος. Προβαίνω ἔτι περαιτέρω· ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα καὶ ἐναντίον τῆς ἀπογραφῆς, ἥτις εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων ἀποδείξεων ἀνεύρῃ, ὅτι ἐπαρχία τις ἔχει ἀνώτερον πληθυσμὸν τοῦ ἀναφερομένου ἐν τῷ Διατάγματι τῷ προσδιορίζοντι τὸν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν, ἡ Βουλὴ δύναται νὰ διατάξῃ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Ἂν παραβιάσωμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, παραβιάζομεν τὴν θεμελιωδεστέραν βάσιν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ πολιτεύματος. Ἡ διάταξις δὲ τοῦ Νόμου, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν ἐξ ἑκάστης ἐπαρχίας προσδιορίζεται διὰ τοῦ Διατάγματος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπογραφῆς, ἀφορᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἁπλῶς, ὄχι εἰς τὴν Βουλήν.

§167ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προτίθεμαι νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας τινὰς, διότι ἡ ἰδέα, ἥτις ἐῤῥίφθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ τοῦ προαγορεύσαντος, εἶναι λίαν παρακεκινδυνευμένη· ἑπομένως δὲν ἠμπορῶ νὰ τηρήσω σιωπήν. Κατὰ τὸν νόμον τὴν ἀπογραφὴν κλείει τὸ διάταγμα, καὶ τὸ διάταγμα εἶναι ἐπισφράγισις αὐτῆς. Τὸ διάταγμα αὐτὸ δύνασθε ν’ ἀκυρώσητε μόνον διὰ νόμου, οὐχὶ δ’ ὡς ἔτυχε, καὶ ἡ ἀπογραφὴ νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἡ ἀπογραφὴ νὰ ἦναι ἀμφίβολος. Αὐτὸ δὲν τὸ ἀποδέχομαι. Ἡ ἀπογραφὴ διετάχθη, κατεβλήθη πᾶσα προσοχὴ ὡς πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν, ἦλθαν τὰ ἀποτελέσματα, καὶ τὸ διάταγμα ἐξεδόθη, δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ, μέχρις οὗ δὲν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐγένετο νοθεία, πλαστογραφία κτλ. ἐνῷ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἐγένετο, καὶ ἐφηρμόσθη ὁ νόμος· ἐνδέχεται νὰ συνέβησαν λάθη, ἀλλ’ αὐτά, κύριοι, δὲν ἀκυρόνουν τὸ Διάταγμα, διότι, ἐὰν τῷ ὄντι παραδεχθῆτε, ὅτι ἡ ἐργασία, ἥτις ἐγένετο μεθ’ ὅλης τῆς προσοχῆς, δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὁριστικὴ, τότε δὲν ἔχετε τίποτε βέβαιον. Ἀλλά, κύριοι, ὡς πρὸς τὸ μέρος τῆς ἔξωθεν ἀπογραφῆς ὑπάρχει διαφορά, καὶ ἴσως μεταβάλλει τὴν θέσιν τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ ζητήματος. Ἡ ἐξωτερικὴ ἀπογραφὴ ἐβράδυνεν, ἤργησαν τὰ ἀποτελέσματα νὰ φθάσωσιν, ἡμεῖς δ’ εἴχομεν ἀνάγκην νὰ ἐνεργήσωμεν τὰς ἐκλογάς· κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλήρη ἀποτελέσματα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Αἱ πληροφορίαι διαφόρων προξένων δὲν εἶχον φθάσει, τὸ δὲ ἔτι χεῖρον, αἱ πληροφορίαι τῶν διαφόρων προξένων ἦσαν ἐσφαλμέναι, ἔλεγον ρητῶς οἱ πρόξενοι, ἡ ἀπογραφὴ, τὴν ὁποίαν στέλλομεν, εἶναι ψευδὴς, δὲν ἀπεγράφησαν οἱ ἐδῶ εὑρισκόμενοι πολῖται Ἕλληνες, δὲν ἠθέλησαν νὰ παρουσιασθῶσιν, οὔτε νὰ καταγραφῶσι· γνωρίζομεν χιλιάδας κατοικοῦντας ἐδῶ, ἀλλὰ δὲν τοὺς ἀπεγράψαμεν διότι δὲν παρουσιάσθησαν· ἑπομένως ὅ,τι σᾶς γράφομεν δὲν εἶναι ἀκριβές. Αὐτὰ ἔλεγον οἱ πρόξενοι Σμύρνης, Ἀλεξανδρείας, νομίζω δὲ καὶ ὁ πρόξενος τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Δι’ αὐτὸ ὑπεβάλομεν εἰς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως τὸ Διάταγμα τὸ 2ον, διὰ τοῦ ὁποίου διατηροῦμεν τὸ δικαίωμα εἴς τινας ἐπαρχίας· εἴπομεν τότε, καλῶς, κακῶς, τὸ καθεστὼς εἶναι ἀλλοῖον εἴς τινας ἐπαρχίας. Αὐτῶν τῶν ἐπαρχιῶν πρόκειται νὰ μεταβληθῇ τὸ καθεστὼς δυνάμει ἀπογραφῆς· ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἀπογραφὴν, ἀφοῦ οἱ πρόξενοι μᾶς ἔλεγον, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειάν μας ὑπάρχουσι πολῖται Κυθήριοι χιλιάδες, δὲν ἠμπορούσαμεν δὲ νὰ τοὺς ἀπογράψωμεν. Ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ, ἐσκέφθημεν, δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὰ κείμενα. Ἰδοὺ διατὶ ἐμείναμεν εἰς τὸ καθεστὼς, ἀφήσαντες εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ἡ αἰτιολογία τῆς πράξεώς μας ἦτον ὀρθή. Ναὶ, κύριοι, ἡμεῖς εἴχομεν παράπονα κατὰ τὴν Σῦρον, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἤθελομεν καὶ ἐκεῖ ἀκολουθήσει τὸν ἴδιον δρόμον. Διὰ τὴν Σῦρον, κύριοι, δὲν εἴχομεν τὰ ἔγγραφα, δὲν εἶχε φθάσει ἡ ἀπογραφὴ, καὶ ἡμεῖς ἐβιαζόμεθα νὰ διατάξωμεν τὰς ἐκλογάς· βεβαίως, ἐὰν ἤρχοντο τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μετέβαλλον τὸ ἀποτέλεσμα, ἡ Κυβέρνησις ἤθελε τὰ λάβει ὑπ’ ὄψιν. Μένει ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ἂν αὐτὴ ἡ ἔλλειψις, ἀνακαλυφθεῖσα ἤδη, δίδει εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς δικαίωμα προσθέτων Βουλευτῶν. Ἡ Βουλὴ, φρονῶ, αὐτὸ τὸ ζήτημα πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ· ἡ ἔλλειψις εἶναι ὡμολογημένη ἐκ τῶν προτέρων, ἀποδεικνύει δὲ μὴ ἀκριβῆ τὴν ἀπογραφήν· δύναται ἤδη νὰ ἀναπληρωθῇ, ἐπιτρέπεται κατὰ συνέπειαν συμπληρωτικὴ ἐκλογή. Ἰδοὺ τὸ ζήτημα. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν ἂς ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της.

§168ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι αἱ θεωρίαι, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος ἐξ Αἰγιαλείας βουλευτὴς ἀνέπτυξεν, εἰσὶν ὀρθόταται, ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ὅμως ἀληθοῦς καὶ πραγματικῆς ἀπογραφῆς. Ἐπὶ τῷ τεκμηρίῳ τῷ ἐκ τῆς τοιαύτης προϋποθέσεως, ὅλαι ἐκεῖναι αἱ θεωρίαι ἔῤῥωνται. Σήμερον ὅμως τὸ ζήτημα διέπεται ἀπὸ ὅλως ἀντίθετον τεκμήριον, διότι διατελοῦμεν εἰς ὄχι ὁμαλὴν, οὐδὲ ἀληθῆ κατάστασιν, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀπογραφῆς. Καθ’ ὃν χρόνον ἐξεδόθη τὸ διάταγμα περὶ τῶν ἐκλογῶν, τὸ ὁποῖον, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κυρωθείσης ἀπογραφῆς, ὥριζε τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν τῶν ἀναλογούντων κατὰ τὴν ἀπογραφὴν ἐκείνην εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, ἐξεδίδετο συγχρόνως ἓν ἄλλο διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ὡμολογεῖτο καὶ ἐπιστοποιεῖτο ἐπισήμως, ὅτι ἡ κυρωθεῖσα ἐκείνη ἀπογραφὴ δὲν παριστᾷ τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τοῦ πληθυσμοῦ. Οὐ μόνον δὲ τὸ πρόσθετον διάταγμα ὁμολογεῖ τὰς ἐλλείψεις τοῦ κυρωθέντος ἀπογραφικοῦ πίνακος, ἀλλὰ καὶ προβαίνει εἰς διορθώσεις τινὰς τῶν ἐλλείψεων τούτων ὡς πρός τινας ἐπαρχίας. Αὐτὴ εἶναι σήμερον ἡ ἀληθὴς ἐπίσημος κατάστασις τοῦ ἀπογραφικοῦ ζητήματος. Ὅσαι ἐπαρχίαι ἐκ τῶν ἀτελειῶν τούτων τῆς ἀπογραφῆς ἠδικήθησαν προδήλως καὶ αὐταποδείκτως, ὑπέβαλον τὰς ἀπαιτουμένας ἐνστάσεις κατὰ τὴν προεξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰ σχετικὰ τμήματα, ἅπερ ὅμως παρέπεμψαν τὰ ζητήματα ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα τὰ λύσῃ αὐτὴ μετὰ τὸν νόμιμον καταρτισμόν της. Τὸ τμῆμα μάλιστα τὸ προεξελέγξαν τὴν ἐκλογὴν Εὐρυτανίας παρεσκευάσθη καὶ εἰς τὸ νὰ φωτίσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐν καιρῷ τὴν Βουλὴν, καὶ πρὸς τοῦτο διώρισεν ἐκ τῶν μελῶν του εἰσηγητὰς τοὺς κ.κ. Κυριακίδην καὶ Κοσσονάκον, οἵτινες μετέβησαν εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐμελέτησαν τοὺς ἀπογραφικοὺς πίνακας, καὶ ἔλαβον τὴν ἀπαιτουμένην ἐπ’ αὐτῶν ἐργασίαν. Οὕτω δὲ ὥριμον τὸ ζήτημα τοῦτο φέρεται ἤδη ἐνώπιόν σας ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως. Παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ, ἀφοῦ ἐκύρωσε τὰς ἐκλογὰς τῶν Ἐπαρχιῶν ἐκείνων, δι’ ἃς ἡ Κυβέρνησις, ἐναντίον τοῦ κυρωθέντος ἀπογραφικοῦ πίνακος, ἀνεβίβασε τὸν πληθυσμὸν ἐξ ἰδίας ἑαυτῆς ἐνδομύχου πεποιθήσεως, ἐὰν δὲν ἦναι δίκαιον νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα προσθέτου Βουλευτοῦ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι οὐχὶ δι’ ἐνδομύχων πεποιθήσεων, ἀλλὰ δι’ ἐπισήμων ἀποδείξεων ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὁ πληθυσμός των τοῖς παρέχει τοιοῦτον δικαίωμα Ὅ,τι ἐξ εἰκασίας ἡ κυβέρνησις παρεδέχθη διὰ τὴν Τῆνον, τὴν Σάμην καὶ τὰ Κύθηρα, τοῦτο δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων ἀποδεικνύομεν ὑπὲρ τῆς Εὐρυτανίας καὶ τῆς Σύρου, ἅπερ ἔγγραφα κατ’ αἴτησίν μας προσάγει αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. Ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας ἔλειπον κατὰ τὸν κυρωθέντα ἀπογραφικὸν πίνακα 830 ψυχαὶ, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ καὶ 5 βουλευτὴν. Εἰς τὴν κυρωθεῖσαν ἀπογραφὴν ἔχομεν πληροφορίαν, ὅτι περιελήφθησαν ὡς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀπογραφέντες μόνον 134 Εὐρυτᾶνες, καὶ ἐν τούτοις διὰ τῶν προσαχθέντων ἐγγράφων βεβαιοῦται ἐπισήμως, ὅτι μόνον εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ προξενείου Κωνσταντινουπόλεως ἀπεγράφησαν 935 Εὐρυτᾶνες, ὑπερδιπλάσιοι δὲ βεβαίως θὰ ἦναι εἰς τὰς ἄλλας προξενικὰς περιφερείας, ὧν οἱ πίνακες καθυστεροῦσιν εἰσέτι. Δι’ ἡμᾶς ὅμως ἀρκεῖ ἡ ῥηθεῖσα μόνον τοῦ προξενείου Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσημος πληροφορία, ἵνα μᾶς χορηγήσῃ τὸ ἐπιζητούμενον δικαίωμα.

§169ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπεγράφησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ οἱ ἀπόντες εἰς τὸ ἐξωτερικόν; διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὅλοι οἱ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐγράφησαν ὡς παρόντες.

§170ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Πολλὰ τοιαῦτα ἴσως ἔλαβον χώραν, ἀλλὰ τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν μας ἦτον, ὅτι μόνον αἱ προξενικαὶ ἀρχαὶ εἶχον ἐντολὴν νὰ γράφωσι τοὺς ἐκεῖ διαμένοντας.

§171ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν ἀντ’ ἐμοῦ, καὶ ἐγὼ γινώσκω, ὅτι ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἀπεγράφησαν μόνον οἱ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ μένοντες. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐξ εἰκασίας εἰς τὰς ἄλλας Ἐπαρχίας ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμα, εἶναι, φρονῶ, δίκαιον καὶ διὰ τὴν Ἐπαρχίαν αὐτὴν, εἰς τὴν ὁποίαν οὐσιαστικῶς ἀποδεικνύεται ἀνώτερος πληθυσμὸς νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ παραγνωρισθὲν δικαίωμα.

§172ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Αὐταὶ αἱ ἐπαρχίαι εἶχον κεκτημένον δικαίωμα.

§173ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι οὐσιαστικῶς τὸ δικαίωμά των, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ τὸ θεωρῶ κεκτημένον, διότι, φρονῶ, ὅτι ἡ κατὰ περιόδους ἐπαναλαμβανομένη ἀπογραφὴ αὐτὸ κυρίως σκοπεῖ, τὴν ἀνακάλυψιν δηλαδὴ τῶν ἐπερχομένων ἀλλοιώσεων ἐπὶ τῶν κεκτημένων τοιούτων δικαιωμάτων. Ἡ ἐνεργηθεῖσα λοιπὸν ἀτελὴς, ἀλλ’ ἐπίσημος ἀπογραφή, παρέστησεν ἀδίκως ἐλάττωσιν οὐσιώδη τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὰς ῥηθείσας ἐπαρχίας, καὶ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον διὰ πράξεώς του προεκάλεσε βασιλ. διάταγμα ἀναβιβάζον δι’ ἁπλοῦ ὑπολογισμοῦ τὸν πληθυσμὸν αὐτῶν εἰς τὸν κατ’ οὐσίαν ἀληθῆ. Ἡ Κυβέρνησις τοιουτοτρόπως ἠναγκάσθη νὰ διορθώσῃ ἐκεῖ μίαν ἀτέλειαν καὶ χωρὶς νὰ στηρίζηται ἐπὶ ἐπισήμων στοιχείων, ἡμεῖς ὅμως στηριζόμεθα ἐπὶ πραγμάτων οὐσιαστικῶν, ἐπισήμων καὶ ἀνεπιδέκτων ἀμφιβολίας. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ζήτημα ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλήν. Οὕτω δηλαδὴ ἐχούσης τῆς ἀπογραφῆς, οὕτω διεξαχθείσης αὐτῆς ἐπισήμως καὶ διὰ Β. Δ. πιστοποιηθείσης τῆς ἀτελείας καὶ τοῦ ἐλλιποῦς αὐτῆς, οὕτω διὰ Β. Δ. συμπληρωθείσης ἀναποδείκτως τῆς ἀτελείας ὡς πρός τινας ἐπαρχίας, εἶναι ἆρά γε δίκαιον ἐπαρχίαι ἄλλαι ἐπισήμως ἀποδεικνύουσαι, ὅτι ἔχουσιν ἀναμφισβητήτως πληθυσμὸν χορηγοῦντα αὐταῖς δικαίωμα προσθέτου βουλευτοῦ, νὰ στερηθῶσι τοῦ δικαιώματός των τούτου, ὕστερον μάλιστα ἀπὸ τοιαῦτα προηγούμενα ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ἐκείνας ἐπαρχίας; Δὲν εἶναι, νομίζετε, τοῦτο, ὅπως εἰς ἄλλην συνεδρίασιν εἶπον, εἶδος νοθείας τῆς ἀντιπροσωπείας, ἐν ᾗ πολλάκις διὰ τῆς ψήφου ἑνὸς καὶ μόνου βουλευτοῦ λύονται τὰ σπουδαιότερα τῶν ζητημάτων, καὶ ἀποφασίζονται τὰ ὕψιστα τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου; Δὲν εἶναι δὲ, νομίζετε, καὶ σφόδρα ἐπικίνδυνος ἡ καθιέρωσις τοῦ ἀπολύτως ἀνεξελέγκτου πάσης οἱασδήποτε καὶ ὁπωσδήποτε γενομένης ἀπογραφῆς, ἥτις οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ κυβερνητικὴ ἐνέργεια; Ἐπὶ τοῦ προκειμένου μάλιστα ἔχομεν, ὡς εἶπον, αὐτὴν τὴν κυβέρνησιν διὰ Βασ. Διατ. πιστοποιοῦσαν τὴν ἀτέλειαν τῆς ἀπογραφῆς, καὶ μὴ συμμορφουμένην ὡς πρός τινας Ἐπαρχίας μὲ τῆς ἀπογραφῆς τὰ πορίσματα, καὶ θέλετε ἡμεῖς νὰ θεωρηθῶμεν δεσμευμένοι ἀπὸ τοιαύτην ἀπογραφήν; Βεβαίως εὐκταῖον εἶναι ἡ ἀπογραφὴ νὰ γίνηται ἐντελὴς καὶ ἀκριβής, ν’ ἀποτελῇ δὲ τότε ἀνυπέρβλητον φραγμὸν εἰς πάσας τὰς ἐξουσίας. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου εὐκταῖον ἦτο ἡ κυβέρνησις νὰ ἐνήργει ἐγκαίρως τὴν ἀπογραφὴν, ἵνα μὴ ὑπάρχωσιν αἱ ψηλαφητῶς ἀποδεικνυόμεναι ἐλλείψεις αὐτῆς, ἢ τοὐλάχιστον, ἀφ’ οὗ εἶδε τὰς ἐλλείψεις, νὰ ἐνήργει τὰς ἐκλογὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προηγουμένης ἀπογραφῆς, καὶ οὐχὶ νὰ προβῇ αὐτὴ εἰς μερικὴν διόρθωσιν τινῶν ἐλλείψεων, καθιστῶσα οὕτως ἀναπόφευκτον τὴν διόρθωσιν καὶ ἐλλείψεων ἄλλων ἐπισήμως καὶ πληρέστερον ἀποδεικνυομένων. Ἀλλ’ αὐτὸ ἔγεινε, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις. Ἐπανερχόμενος δὲ πάλιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Εὐρυτανίας, ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἔχει αὕτη 48,000 κατοίκους, ἀλλὰ δὲν μακρηγορῶ, διότι καὶ ἕνα μόνον πλέον τῶν 40,000 ἐὰν ἔχῃ, πάλιν δικαιοῦται νὰ ἔχῃ 5 βουλευτάς. Ὅτι ἔχει πλέον τῶν 40,000 τὸ ἀπέδειξα ἤδη, ἐπιτραπήτω μοι ὅμως νὰ προσθέσω καὶ τὰ ἑξῆς. Ἡ ἐπαρχία αὕτη, κύριοι, εἶναι ὀρεινὴ, ὁ δὲ κόσμος τὸν πλεῖστον χρόνον παραχειμάζει εἰς τὰ χαμηλότερα κλίματα. Ὁ δῆμος μάλιστα Καλλιδρομητῶν ἢ Εὐρυτάνων ὁλόκληρος σχεδὸν διέρχεται τὸ πλεῖστον τοῦ ἔτους εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Τοῦ δήμου τούτου ὁ πληθυσμὸς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἀπογραφὴν ἦτον 6,648, κατὰ δὲ τὴν ἐφετεινὴν ὁ πληθυσμὸς φαίνεται κατερχόμενος εἰς 4615, μειοῦται δηλ. παραδόξως κατὰ 2,000 καὶ πλέον, ἐν ᾧ ἐκ τῶν ἀπὸ τῆς παρελθούσης μέχρι τῆς παρούσης ἀπογραφῆς δημοσιευθεισῶν τακτικῶς κατ’ ἔτος στατιστικῶν τῆς κινήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἀποδεικνύεται ἐπισήμως, ὅτι διὰ τῶν γεννήσεων καὶ τῶν θανάτων ἀπὸ τοῦ 1870 ἕως τοῦ 1878 ὁ πληθυσμὸς ηὔξησε κατὰ 50 πρόσωπα. Ἔπρεπε λοιπὸν ἀναγκαίως νὰ ἔχωμεν αὔξησιν, καὶ ἐν τούτοις ἐλλείπουσι δύο χιλιάδες! Τοῦτο προῆλθεν ἐκ τοῦ ὅτι πολλοὶ δημόται τοῦ δήμου τούτου, ἀπογραφέντες ὡς Εὐρυτᾶνες εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὅπου διέμενον, δὲν μετήχθησαν κατὰ λάθος, οὐδ’ ὑπελογίσθησαν εἰς τὴν Εὐρυτανίαν. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν ἐντίμων εἰσηγητῶν τοῦ τμήματος, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν τὴν ἀπογραφὴν καὶ οἵτινες εὑρῆκαν δημότας Εὐρυτάνας ἀπογραφέντας εἰς ἄλλας ἐπαρχίας 2376, ἐξ ὧν μόνον 1719 κατελόγισεν ἡ ἐπίσημος ἀπογραφὴ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν. Δι’ ἕνα λοιπὸν καὶ μόνον δῆμον βλέπετε ἐν τῇ ἐσωτερικῇ ἀπογραφῇ λάθος ὡς πρὸς 657 κατοίκους. Ὡς πρὸς τὴν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀναφέρομαι εἰς ὅσα εἶπον ὡς πρὸς μόνον τὴν προξενικὴν περιφέρειαν Κωνσταντινουπόλεως. Δὲν ἐκτείνομαι περισσότερον. Εἰς τὴν Βουλὴν δὲ ἀπόκειται νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ δικαίου καὶ νομίμου.

§174ΔΟΥΜΑΣ. Μεθ’ ὅσα ἐῤῥέθησαν, κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω· θὰ εἴπω ὀλίγας μόνον λέξεις. Ὁ βουλευτὴς Αἰγιαλείας ὡμίλησε κατὰ τῆς συμπληρωτικῆς ἀπογραφῆς. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης ἀπογραφῆς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Σύρου· τὰ ἀποτελέσματα τῆς προξενικῆς περιφερείας Ῥόδου ἐστάλησαν τὴν 26 Ἰουνίου, τὸ δὲ Διάταγμα ἐξεδόθη τὴν 28 Ἰουνίου. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀπογραφῆς τῆς Σμύρνης, διότι ἦλθεν ἀργότερα. Ἀφοῦ λοιπὸν τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα, τὰ ἀποσταλέντα πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος, ὡς εἶπον, ἀποδεικνύουσι τὸν πληθυσμὸν τῆς ἐπαρχίας Σύρου ἀνώτερον, δίκαιον εἶναι ν’ ἀναγνωρίσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην τὸ δικαίωμα ν’ ἀποστείλῃ καὶ ἕτερον Βουλευτήν.

§175ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀντιλέγω εἰς ὅσα εἶπον οἱ προαγορεύσαντες· πιθανὸν νὰ ἔχωσι δίκαιον, πιθανὸν ἡ ἀπογραφὴ νὰ ἔγεινε κακῶς. Παρατηρῶ μόνον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὁ μόνος ὑπεύθυνος κριτὴς, εἰς ὃν ἀνετέθη ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν κατ’ ἐπαρχίαν, ἡ δὲ Βουλὴ κατόπιν ἀποφασίζει.

§176ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν μετὰ προσώπων, τὰ ὁποῖα ὑπολήπτομαι ὑπὸ διαφόρους ἐπόψεις. Ἀγόμενος ὅμως εἰς τὰς παρατηρήσεις μου οὐχὶ ἐκ πλαγίων σκέψεων, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ καθιέρωσις τῆς ἀρχῆς, περὶ ἧς πρόκειται, εἶναί τι, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα, ἀντιβαίνει εἰς τοὺς καθεστηκότας νόμους, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ βῆμα, ἵνα παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ καθιερώσῃ ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἔχουν ἀποτέλεσμα μὴ σύμφωνον μὲ τὰς εὐχὰς ὅλων ἡμῶν. Τὸ δικαίωμα τῆς συγκαλέσεως τῶν ἐκλογέων εἶναι δικαίωμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τὸ ὁποῖον τὸ σύνταγμα ἀνέθεσεν εἰς τὸν Βασιλέα, καὶ τὸ ὁποῖον ἐνασκεῖται διὰ τῶν ὑπευθύνων ὑπουργῶν. Τοῦ δικαιώματος τούτου ἅπαξ ἐξασκηθέντος, δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ οὐδεμία μεταβολὴ, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, διότι τότε ἡ Βουλὴ ἐπεμβαίνει εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, εἴτε ἐκ παραλείψεως, εἴτε ἐκ δόλου, δὲν ἐβεβαίωσε τὴν ἀλήθειαν διὰ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἔλυσε τὸ ζήτημα τῆς ἀπογραφῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐκδίδεται τὸ Διάταγμα περὶ συγκαλέσεως τῶν ἐκλογέων, τότε ἡ Κυβέρνησις ὑπόκειται εἰς εὐθύνην. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐλέγξῃ κακῶς ἐνασκοῦσαν τὰ δικαιώματά της τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἀναπληρώσῃ ὅ,τι αὕτη παρέλειψεν. Ἐὰν παραδεχθῆτε, ὅτι δύνασθε σήμερον νὰ ἐγκρίνητε, ὅπως ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν Διατάγματος, συγκαλοῦντος τοὺς ἐκλογεῖς Σύρου, ὅπως ἐκλέξωσι πέμπτον βουλευτὴν, τότε θὰ παραδεχθῆτε ὡς ἀναγκαίαν συνέπειαν τῆς ἀρχῆς ταύτης, ὅτι δύναται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβε, καὶ χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ ἡμᾶς, νὰ συγκαλέσῃ τοὺς ἐκλογεῖς ἄλλης ἐπαρχίας, νὰ ἐκλέξῃ ἄλλον βουλευτὴν, νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐδῶ, καὶ ἐπειδὴ ἔχει τὴν πλειοψηφίαν, νὰ λάβῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Ὅθεν, ἐὰν παραδεχθῆτε ὅ,τι προτείνεται ὑμῖν, τότε παραδίδετε εἰς τὴν αὐθαίρετον θέλησιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας αὐτὴν τὴν συγκρότησιν τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, ὅπερ εἰς δεδομένην περίστασιν δύναται νὰ ἔχῃ λυπηρὰ ἀποτελέσματα.

§177ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, εἰς τὴν ὁποίαν μὲ προεκάλεσεν ὁ κ. Βουλπιώτης. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὴν προεξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Εὐρυτανίας, τὸ τμῆμα ἐπεφόρτισε τὸν εἰσηγητὴν καὶ ἐμὲ, ἵνα μεταβῶμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ τοῦ ἐνδιαφερομένου κ. Μανωλίδου, καὶ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἔχονται ἀληθείας οἱ ἰσχυρισμοὶ τούτου περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς εἰρημένης ἐπαρχίας. Ἀσχοληθέντες λοιπὸν ἐπὶ 5 ἢ 6 ἡμέρας, ἐπείσθημεν τῳόντι ἐκ τῶν πινάκων τῆς ἀπογραφῆς, ὅτι ὑπὲρ τὰς 6,000 Εὐρυτάνων συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν πληθυσμὸν Μεσολογγίου, Παρνασσίδος, Δωρίδος, Ἀττικῆς, Πειραιῶς, Σύρου, ἐξ αὐτῶν δὲ μετεγράφησαν μόνον 4,371, ἔλειπον δὲ ὑπὲρ τὰς 2000. Ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας ὑπελογίσθη εἰς 39, 170, ἄρα ἐλλείπουσι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς ἐκλογὴν 5 Βουλευτῶν 831. Οὕτω λοιπὸν ἡ ἐπαρχία ἐδικαιοῦτο νὰ δώσῃ καὶ πέμπτον Βουλευτήν. Ὅ,τι ὅμως δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, διότι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν ὅλα τὰ βιβλία τῶν ἀπογραφικῶν πινάκων, διότι ἀπητεῖτο πολὺς χρόνος, εἶναι, ἐὰν ὅλοι αὐτοὶ οἱ σημειούμενοι εἰς τὰ βιβλία τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν δὲν μετεγράφησαν. Οὐχ ἧττον ἐβεβαιώθημεν, ὅτι οἱ ἐκ Κωνσταντινουπόλεως μεταφερτέοι δὲν ἀπεγράφησαν καὶ δὲν ἐσημειώθησαν εἰς τοὺς ἀπογραφικοὺς πίνακας τῆς Εὐρυτανίας ἐσημειώθησαν μόνον 100...., ἐνῷ διὰ τῶν μεταγενεστέρων ἐργασιῶν ἀπεδείχθη, ὅτι ἐν Κωνσταντινουπόλει διαμένουσι πλέον τῶν 900, καὶ οὕτω συμπληροῦται ὁ ἀπαιτούμενος πληθυσμὸς πρὸς ἐκλογὴν καὶ πέμπτου Βουλευτοῦ. Φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ ἐπαρχία Εὐρυτανίας καὶ ἡ τῆς Σύρου, καὶ περισσότερον μάλιστα αὕτη, διότι ἐλλείπουν μόνον 15, δικαιοῦνται νὰ ἐκλέξωσι καὶ ἕτερον Βουλευτήν. Ἐὰν αἱ μεταγενέστεραι πληροφορίαι ἐλαμβάνοντο ταχύτερον, ἡ Κυβέρνησις ἤθελε προβῆ εἰς τὴν ἔκδοσιν συμπληρωτικοῦ διατάγματος, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ τοιαύτας ἐκλογάς, δύναται ὅμως νὰ τὸ συστήσῃ εἰς αὐτήν.

§178Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μεσσηνέζη, καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὴν συνείδησιν τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐὰν ἔχωσι πεποίθησιν εἰς τὴν ἀπογραφὴν τὴν γενομένην ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀνέθεσεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, κατὰ τοὺς ἀπογραφικοὺς πίνακας, νὰ προσδιορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων Βουλευτῶν, τὸ διάταγμα δὲ τοῦτο ἐπέχει θέσιν νόμου, καὶ νεώτερον διάταγμα δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τοὺς ὁρισμοὺς αὐτοῦ. Λέγω μάλιστα, ὅτι, ὅσα Διατάγματα ἐξέδωκε κατόπιν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, τὰ ἐξέδωκεν ἐντελῶς παρανόμως, καὶ λέγω ἀκόμη, ὅτι καὶ τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἀνεκήρυξαν Βουλευτὰς εἰς ἀνώτερον ἀριθμὸν ἀπὸ τὸν ἀναφερόμενον εἰς τὸ πρῶτον διάταγμα, κακῶς ἔπραξαν. Ἐὰν ἐπιτρέψωμεν σήμερον νὰ ἐξετασθῇ τοῦτο, καὶ δὲν τεθῇ ἓν ὅριον εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλεκτέων Βουλευτῶν, αὐτὴ ἡ φάμπρικα, κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ τελειώσῃ ποτέ. Καὶ ἐγὼ ἔχω πληρεστάτην πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐπαρχία, εἰς ἣν ἀνήκω, ἔχει ἀνώτερον ἀριθμόν· δὲν ἔκαμον ὅμως ποτὲ τὴν ἔνστασιν, οὔτε ἐγώ, οὔτε συνάδελφός τις. Ἡ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων ἀνέκαθεν ἔδωκε τὸν ἀνώτατον ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν, ἐνῷ ἄλλαι ἐπαρχίαι γονιμώτεραι, φαίνεται, ἤρχισαν ἀπὸ ἕνα Βουλευτὴν, καὶ σήμερον σχεδὸν ἔφθασαν τὸν ἀριθμὸν τῶν Καλαβρύτων. Κατὰ τὸ 1865, ἐνθυμεῖσθε, εἰσῆλθον ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου παραπληρωματικοὶ, καὶ εἰς ἐμὲ δὲ τότε ἐπροτάθη ἀπὸ τὸν κύριον Κεχαγιᾶν νὰ ἔλθω ὡς βος Βουλευτὴς Καλαβρύτων, καὶ ὅλα τὰ κόμματα ἠσπάσθησαν τὴν ἰδέαν αὐτήν· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὸ ἐδέχθην. Ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἐξεπλήρωσεν ἐντελῶς τὸ καθῆκόν της, ἐὰν τὸ διάταγμα αὐτὸ δὲν ἔχῃ ἰσχὺν, ὀφείλετε νὰ καταγγείλετε τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὅτι κακῶς ἐξέδωκε διάταγμα, μὴ στηριχθεῖσα ἐπὶ ἀληθοῦς πληθυσμοῦ. Ἐνόσῳ ὅμως τοιοῦτόν τι δὲν ὑπάρχει, τὸ διάταγμα αὐτὸ δὲν δύναται νὰ διασαλευθῇ ἀπὸ καμμίαν ἀπόφασιν, εἴτε τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, εἴτε ἡμῶν αὐτῶν.

§179Ι. ΔΟΥΜΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς πέμπτου Βουλευτοῦ· πρόκειται περὶ ἐκλογῆς, πρόκειται περὶ ἀπογραφῆς, ἡ ὁποία ἦτο τετελεσμένη ὅταν διετάχθησαν αἱ ἐκλογαὶ, καὶ ἕνεκα περιστάσεων, ἀνεξαρτήτων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων, δὲν ἔφθασαν ἐγκαίρως. Ἐὰν τὸ Διάταγμα ἦναι παράνομον, ὡς εἶπεν ὁ προαγορεύσας, τότε καὶ ἡ ἐκλογὴ εἶναι παράνομος, καὶ πρέπει νὰ προσβληθῇ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ παράνομον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὸ ἐπολέμησα.

§180ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐὰν ὑπῆρξαν αὐτὰ τὰ λάθη πρὸ τῶν ἐκλογῶν, τότε αἱ ἐκλογαὶ εἶναι παράνομοι, καὶ πρέπει νὰ διαταχθοῦν νέαι ἐκλογαὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας.

§181ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἡ μὴ ἀναγνώρισις εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ δικαιώματος νὰ ἐξετάζῃ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν ἐστάλη ὁ νόμιμος ἀριθμὸς Βουλευτῶν, καθιεροῖ τὸ δικαίωμα τῆς αὐθαιρεσίας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται τότε χαρακτηρίζουσα οὕτως ἢ ἄλλως τὴν ἀπογραφὴν, ἢ ἐνεργοῦσα αὐτὴν οὕτως ἢ ἄλλως, νὰ προσδιορίζῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐγκρίνει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων Βουλευτῶν. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο νόμιμον; νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεκδύεται τὸ σπουδαιότατον αὑτῆς δικαίωμα κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν ἀναγνωρίζῃ ὡς μόνον τετελεσμένον, ὡς μόνον νόμιμον ὅ,τι προέρχεται ἐκ τοῦ διατάγματος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν αὐτὸ τὸ διάταγμα ἦτο νόμιμον, ἐὰν ἡ ἀπογραφὴ διεξήχθη προσηκόντως, καὶ πρὸς τοῦτο συνδέεται καὶ τὸ ἂν καὶ χωρὶς τῆς κακῆς θελήσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἠδύνατο νὰ πηγάσῃ ἄλλος ἀριθμὸς ψυχῶν. Δύναταί τις ἴσως νὰ φρονῇ, ὅτι ἀείποτε ἡ Βουλὴ κέκτηται τὸ δικαίωμα τοῦτο· δὲν πρόκειται νῦν νὰ πολεμήσω τὴν ἰδέαν. Κατὰ τὰς ἐξελέγξεις ὅμως θεωρῶ ἀναμφισβητήτως, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐξετάζῃ ἐὰν ἐστάλη ὁ νόμιμος ἀριθμὸς Βουλευτῶν, ἀδιαφόρως ἐὰν τὸ διάταγμα ὥρισεν ὀλιγώτερον ἀριθμόν. Σήμερον δὲ νομίζω, ὅτι συνεχίζομεν τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἰδοὺ διατί. Καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐξηλέγχθη ἡ ἐκλογὴ Εὐρυτανίας, ἀφέθη νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦ πέμπτου βουλευτοῦ, συνδεόμενον πρὸς αὐτὴν τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς Εὐρυτανίας, ἀμέσως μετὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ Σώματος· τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ὅταν ἐσυζητεῖτο ἡ ἐκλογὴ Σύρου. Καὶ μετὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ σώματος ἀνεβλήθη ὡρισμένως πάλιν τὸ ζήτημα αὐτὸ μετὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι σήμερον, συνεχίζοντες τὰς ἐξελέγξεις, δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ ἀποφανθῶμεν ὅτι ἡ Σῦρος καὶ ἡ Εὐρυτανία ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ στείλωσι καὶ ἄλλον Βουλευτήν, ἐὰν πεισθῶμεν, ὅτι ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς ψυχῶν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσεν, ἢ τοὐλάχιστον παρεδέχθη, ὅτι ἡ ἐπαρχία Σύρου ἔχει τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν, ἐπειδὴ δὲν ἀντέτεινεν εἰς ὅ,τι ἠξίωσεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Εὐρυτανίας κύριος Βουλπιώτης περὶ Εὐρυτανίας, νομίζω, ὅτι ἀπὸ τοῦδε πρέπει νὰ ἀποφανθῶμεν, ὅτι δικαιοῦνται αἱ ἐπαρχίαι Σύρου καὶ Εὐρυτανίας νὰ στείλωσι καὶ πέμπτον Βουλευτήν.

§182ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ θέματος σοβαρωτάτου, προτείνω τὴν ἀναβολὴν, καὶ τὴν τύπωσιν τῶν προτάσεων αὐτῶν, ἵνα τὰς μελετήσωμεν ἐπισταμένως.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς;

§184ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§185ΔΟΥΜΑΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀναβολῆς. Αἱ προτάσεις αὗται ἦσαν γνωσταὶ καὶ κατὰ τὴν ἐξέλεξιν τῶν ἐκλογῶν, ὅλοι οἱ Βουλευταὶ ἐμελέτησαν αὐτὰς, καὶ σήμερον ἡ συζήτησις εἶχεν ἀρκετὴν ἔκτασιν.

§186ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ αὐτὴ ἡ διατύπωσις τῶν προτάσεων δὲν εἶναι ἐπαρκής. Μὴ λησμονήσητε δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρόκειται νὰ παραβιάσωμεν νόμον, διότι ἄριστα εἶπεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι τὸ διάταγμα αὐτὸ ἐξέδωκεν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐντολῇ τῆς νομοθετικῆς. Ἔχομεν λοιπὸν νόμον, καὶ τοὺς νόμους δὲν τοὺς παραβιάζουν τὰ Κοινοβούλια. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ διατύπωσις τῶν προτάσεων πρέπει νὰ μελετηθῇ, καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς.

§187Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐὰν ἦτο πρότασις κατὰ πρῶτον εἰσαγομένη εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ εἶχε πολὺ δίκαιον ὁ κ. Μίλησης νὰ ἐπιμείνῃ. Ἀλλ’ ἀφοῦ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Φλογαΐτης, σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν κάμνει ἄλλο, παρὰ νὰ συνεχίσῃ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη τυπώσεων καὶ μελέτης τῶν προτάσεων, διότι αὐτὸ γίνεται, ὅταν πρόκηται ἐξ ἀπροόπτου ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ.

§188Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχουν ἄδικον οἱ ἰσχυριζόμενοι, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ὅ,τι δὲ λέγουσιν, ὅτι δηλαδὴ συνεχίζαμεν τὸ ἔργον τῆς ἐξελέγξεως, δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Μίλησης, τὸ Διάταγμα ἐκδίδεται κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, εἶναι ἑπομένως νόμος· τὰς διατάξεις δ’ ἑνὸς νόμου τοσοῦτον σπουδαίου, ἀφορῶντος τὴν συγκρότησιν τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν ἔρχεται νὰ τὰς ἀκυρώσῃ μία πρότασις διδομένη εἰς τὸ προεδρεῖον. Ἂν νομίζωσιν, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος κακῶς ἔπραξε νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλεκτέων Βουλευτῶν, τότε ὀφείλουσι νὰ φέρωσι πρότασιν νέου νόμου. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ τὸ προεδρεῖον αὐτὸ δὲν ἔπρεπε νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν......

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι δὰ, πολλὴν ἐξουσίαν μοὶ δίδετε......

§190Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος, ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ ἀποφασίσω περὶ τούτου μόνος μου. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§193ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ἀναβολὴ εἶναι ἀόριστος, ἢ δι’ αὔριον;

§194ΜΙΛΗΣΗΣ. Δι’ αὔριον.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι.

§196ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 7½.)