1879.11.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

τῆς 17 Νοεμβρίου 1879.

(Σάββατον.)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐκλογὴ Ἰθάκης. Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἑπομένης ἐκθέσεως «Ἀριθ. 18 Ἰθάκης. Πρὸς τὴν Βουλήν· Τὸ Αʹ. Τμῆμα τῆς Βουλῆς, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν ἅπαντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν Ἰθάκης, Παρατηρεῖ, Ὅτι ἅπασαι αἱ προκαταρκτικαὶ ἐργασίαι ὡς καὶ αἱ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας μέχρις ἀποπερατώσεως αὐτῆς κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ προγράμματος ὁρισθεῖσαν ὥραν, ἐγένοντο κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν Νόμου· ὅτι ἡ ἐπαρχία Ἰθάκης ἀπαρτίζεται ἐκ 4 Δήμων, τοῦ τῶν Ἰθακησίων, τοῦ τῶν Πολυκτορίων, τοῦ τῶν Καρνίων καὶ τοῦ τῶν Νηρητίων· Ὅτι καθ’ ὅλους τοὺς δήμους ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 1947· Ὅτι ἐκ τούτων ἔλαβεν ἕκαστος τῶν νομίμως ἀνακηρυχθέντων τριῶν ὑποψηφίων κ. Ἀνδρ. Πεταλᾶ, Κωνσταντίνου Πεταλᾶ καὶ Δημοσθ. Σταΐκου εἰς τὸ Ναὶ ψήφους

Ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἐδόθησαν ἐνστάσεις, ὑπὸ μὲν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Δημ. Σταΐκου εἰς τὸ ά. τμῆμα τοῦ δήμου Ἰθακησίων περὶ τῆς μὴ παραδοχῆς τοῦ Ι. Κοκκίνη, ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ ὑποψηφίου Ἀνδρ. Πεταλᾶ, καθόσον ἐτύγχανεν παραπληρωματικὸν μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· ὑπὸ τοῦ ὑποψηφίου Πεταλᾶ ἑτέρα, ὅτι ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἀνεχώρησεν ἓν μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, διὰ μὲν τὴν πρώτην ἔνστασιν ὅτι ἦτον νόμιμος καὶ ἐζήτησε τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ κυρίου Κοκκίνη καὶ τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀντιπροσώπου δι’ ἄλλου, ὅπερ καὶ ἐγένετο, διὰ δὲ τὴν δευτέραν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκετο ἐν ἀπαρτίᾳ καὶ ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ ἑνὸς μέλους ἦτον ἀδιάφορος· ὅτι ἐπεδόθη πρὸς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἔνστασις τοῦ ὑποψηφίου κ. Ἀνδρέα Πεταλᾶ, δι’ ἧς ἐνίσταται κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς α) διότι κατὰ τὸν δῆμον Ἰθακησίων ἐξησκήθη βία καὶ τρόμος ὑπὸ τοῦ δημάρχου Ἰθακησίων, β) ὅτι εἰς τοὺς δήμους Ἰθακησίων καὶ Πολυκτορίων ἐγένετο δωροδοκία ἐπὶ πολλῶν ψηφοφόρων, γʹ) ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ά. τμήματος τοῦ δήμου Ἰθακησίων δὲν ἐδέχθη τὸν ἀντιπρόσωπόν του κ. Ι. Κοκκίνην, ἀναπληρωματικὸν μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ δʹ) ὅτι ὁ Δημοσθένης Στάϊκος δὲν εἶναι ἐγκατεσταμένος πρὸ διετίας, καθόσον εἰς μὲν τὸ δημοτολόγιον ἐνεγράφη τὸν Νοέμβριον τοῦ 1878, εἰς δὲ τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, τὸν Ἰούλιον τοῦ 1879· ὅτι ὁμοία ἔνστασις τῆς δʹ. ἐπεδόθη πρὸς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ τοῦ ἐκλογέως Π. Κ. Μαυροκεφάλου. Κατὰ δὲ τὴν ἐνώπιον τοῦ Τμήματος προφορικὴν ἀνάπτυξιν τῶν αὐτῶν ἐνστάσεων, ὁ μὲν ἐπιλαχὼν ὑποψήφιος καὶ ἐνιστάμενος κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς κ. Ἀνδρέας Πεταλᾶς διῄρεσε τὰς ἐνστάσεις εἰς δύω, εἰς πραγματικὰς, ὁποῖαί εἰσιν ἡ ά, ἡ βʹ καὶ ἡ γʹ, ἃς ἁπλῶς διηγήθη, ὁμολογήσας ὅτι δὲν εἶχεν ἀποδείξεις νὰ φέρῃ ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, καὶ εἰς νομικὴν, οἵα ἐστὶν ἡ δʹ, διϊσχυρισθεὶς ὅτι ὁ κ. Στάϊκος, καί τοι νυμφευθεὶς ἐν Ἰθάκῃ μετὰ Ἰθακησίας πρὸ τριετίας, δὲν διέμεινεν ἐν τόπῳ ὅπως ἀπαιτεῖ τὸ 70 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, οὐδὲ περιουσίαν ἔχει ἐν τῷ τόπῳ ὅπως θεωρηθῇ ὅτι ἔχει τὸ κέντρον τῶν ἐργασιῶν του, πρὸς δὲ καὶ ὅτι οὐδὲ ἠδύνατο νὰ ἀπολαύῃ τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων πρὸ τῆς εἰς τὸ δημοτολόγιον ἐγγραφῆς του. Τὸν ἐνιστάμενον ἀντικρούσας ὅμως ὁ κ. Δημοσθένης Στ. Στάϊκος, διϊσχυρίσθη μετ’ ἀποδείξεων, ὅτι ἀπὸ τοῦ γάμου του ἡ μὲν σύζυγός του τὸν πλεῖστον χρόνον διέμεινεν ἐν Ἰθάκῃ, αὐτὸς δὲ ὡς ἀξιωματικὸς ἔμεινε μόνον ὁσάκις τῷ ἐπετράπη· ὅτι κέκτηται περιουσίαν προικῴαν τε καὶ ἰδίαν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐκεῖ ἔχει καὶ τὸ κέντρον τῶν ἐργασιῶν του· ὅτι ἐπὶ τέλους ἡ διετὴς ἐγκατάστασις ἀπαιτεῖται διὰ τοὺς μὴ ἰθαγενεῖς, ἀποδείξας τοῦτο δι’ αὐτῆς τῆς ἀγορεύσεως τοῦ πατρὸς τοῦ 70 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, τότε πληρεξουσίου καὶ ἤδη βουλευτοῦ κ. Μίληση. Ἐπειδὴ αἱ πραγματικαὶ ὑπὸ τοῦ ἐνισταμένου κληθεῖσαι ἐνστάσεις εἰσὶν ὅλως ἀνίσχυροι καὶ ἀβάσιμοι ὡς μὴ ὑποστηριζόμεναι καὶ δι’ ἀποδείξεων, τοὐναντίον δὲ ἐκ τῶν ἐκθέσεων ἁπάντων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν πλήρη τάξει καὶ νομιμότητι, ποῦ δὲ καὶ πανηγυρικῶς. Ἐπειδὴ νομίμως ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη τὸ παραπληρωματικὸν μέλος τῆς Ἐφορ. Ἐπιτροπῆς ὡς ἀντιπρόσωπον ὑποψηφίου. Ἐπειδὴ ἐκ τῆς ἐνώπιον τοῦ Τμήματος ἀναπτύξεως, τὸ Τμῆμα ἐπείσθη ὅτι ὁ Δημ. Στ. Στάϊκος ἐγκατεστάθη ἐν Ἰθάκῃ ἀπὸ τοῦ γάμου του, τοὐτέστι πρὸ τριετίας, καθόσον καὶ ἡ οἰκογένειά του σχεδὸν εἰς ἀεὶ διέμενεν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ περιουσίαν κέκτηται. Διὰ ταῦτα Τὸ Τμῆμα παμψηφεὶ γνωμοδοτεῖ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογή, καὶ νὰ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νόμιμοι βουλευταὶ οἱ πλειονοψηφήσαντες κύριοι Δημοσθένης Στ. Στάϊκος καὶ Κωνστ. Πεταλᾶς, ἔχοντες καὶ τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.

Ὁ Πρόεδρος

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς Π. Οἰκονόμου. Τὰ Μέλη Γ. Παπαλεξόπουλος, Κ. Φλέσσας, Ἀλ. Ἀντωνιάδης, Γ. Παππαγεωργίου, Δ. Μελετόπουλος, Χ. Δουζίνας, Α. Καρδαρᾶς, Λ. Καρυστινάκης, Γ. Σταμούλης, Σ. Πετιμεζᾶς, Ν. Κουμανιώτης, Κ. Μαντζουράνης.»

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἰθάκης παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ἰθάκης καὶ νομίμους Βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κ. κ. Δημοσθένη Στάϊκον καὶ Κωνστ. Πεταλᾶν, ἔχοντας καὶ τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Ἐκλογὴ Καλαβρύτων. Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἑπομένης ἐκθέσεως· «Ἀριθ. 19 Καλαβρύτων. Πρὸς τὴν Βουλήν. Τὸ Εʹ. Τμῆμα παρατηρεῖ, Ὅτι ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων, ἀπαρτιζομένη ἐκ δέκα καὶ τριῶν δήμων, Ἀροανείας, Σουδενῶν, Φελλόης, Κραθίδος, Παΐων, Καλλιφωνίας, Καλαβρύτων, Κλειτορίας, Νωνάκριδος, Λαπαθῶν, Ψωφίδος, Κερπινῆς καὶ Λευκασίας, ἐκλέγει πέντε βουλευτάς· Ὅτι ἐξ ὅλων τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας ἐψηφοφόρησαν εἰς τὰ δέκα καὶ ἐννέα τμήματα, εἰς ἃ διαιροῦνται οἱ ἀνωτέρω δῆμοι, 8192 ἐκλογεῖς· Ὅτι ἐκ τούτων, ἀφοῦ ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ ναὶ τὰ εὑρεθέντα πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς τὰς κάλπας, ἔλαβον· Ὁ κ. Ἀργύριος Διαμαντόπουλος εἰς τὸ ναὶ 4207, εἰς τὸ ὄχι 3971. Ὁ κ. Θρασύβουλος Α. Ζαΐμης εἰς τὸ ναὶ 4543, εἰς τὸ ὄχι 3637. Ὁ κ. Ἰωάννης Ν. Ζαΐμης εἰς τὸ ναὶ 3864, εἰς τὸ ὄχι 4315. Ὁ κ. Χαρίλαος Ν. Ζαΐμης εἰς τὸ ναὶ 1992, εἰς τὸ ὄχι 6184. Ὁ κ. Σωτήριος Ν. Πετιμεζᾶς Καπώνης εἰς τὸ ναὶ 4844, εἰς τὸ ὄχι 3338. Ὁ κ. Ἀθανάσιος Γκολφίνου Πετιμεζᾶς Κυβερνήτης εἰς τὸ ναὶ 4876, εἰς τὸ ὄχι 3305. Ὁ κ. Ὀδυσσεὺς Λαμπρόπουλος εἰς τὸ ναὶ 4134, εἰς τὸ ὄχι 4048. Ὁ κ. Ἀριστείδης Οἰκονόμου εἰς τὸ ναὶ 5388, εἰς τὸ ὄχι 2794. Ὁ κ. Παναγιώτης Παπανικολαΐδης εἰς τὸ ναὶ 1568, εἰς τὸ ὄχι 6579. Ὁ κ. Νικόλαος Α. Πετιμεζᾶς εἰς τὸ ναὶ 4101, εἰς τὸ ὄχι 4080. Ὁ κ. Γεώργιος Β. Πετιμεζᾶς εἰς τὸ ναὶ 4326, εἰς τὸ ὄχι 3849. Ὁ κ. Ἀθανάσιος Π. Πετιμεζᾶς εἰς τὸ ναὶ 2009, εἰς τὸ ὄχι 6159. Ὁ κ. Σολιώτης Χρῆστος εἰς τὸ ναὶ 4550, εἰς τὸ ὄχι 3612. Ὁ κ. Στριφτόμπολας Γεώργιος εἰς τὸ ναὶ 2148, εἰς τὸ ὄχι 6031. Ὁ κ. Φωτήλας Ἀλέξανδρος εἰς τὸ ναὶ 5181, εἰς τὸ ὄχι 2996. Ὅτι ἑπομένως ἀνεκηρύχθησαν βουλευταὶ οἱ κ. κ.

Ὅτι κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς εἰς ἅπαντα τὰ τμήματα καὶ τῶν δεκατριῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας ἐτηρήθη πλήρης τάξις καὶ ἡσυχία, ἐφαρμοσθεισῶν καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου διαταττομένων διατυπώσεων. Μόνον εἰς τὸ Αʹ. τμῆμα τοῦ δήμου Κερπινῆς ὁ Βασίλειος Παναγιωτόπουλος ἐφωράθη, προσερχόμενος νὰ ἐνασκήσῃ τὸ δικαίωμά του, νὰ ῥίπτῃ πλείονα τοῦ ἑνὸς σφαιρίδια εἰς τὴν κάλπην τοῦ ὑποψηφίου Σωτ. Πετιμεζᾶ, ἀλλ’ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἐνήργησε κατ’ αὐτοῦ τὰ δέοντα, ἐπιμαρτυρήσας μάλιστα ὅτι ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ ῥηθέντος Παναγιωτοπούλου κατέπεσαν καὶ ἄλλα σφαιρίδια καθ’ ὃν χρόνον διέπραττε τὸ ἔγκλημα· Ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ τμήματι κατὰ τὴν διαλογὴν τῶν ψήφων ἀνευρέθησαν εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Σωτ. Πετιμεζᾶ 31 πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἅτινα βεβαίως θὰ ἐῤῥίφθησαν παρὰ τοῦ συλληφθέντος· ταῦτα ὅμως οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἔσχον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς· Ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς ἐγένοντο κατὰ τὰ διάφορα τμήματα ἐνστάσεις τινὲς, ἀφορῶσαι τὴν ταυτότητα ἐνίων ἐκλογέων καὶ ἄλλαι τὴν ἀπώλειαν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἑτέρων· ταύτας ὅμως ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τινὰς μὲν παρεδέξατο, τινὰς δὲ ἀπέῤῥιψεν· ἅπασαι δὲ αἱ ἐνστάσεις αὗται περιεστρέφοντο εἰς ἓξ περίπου ἐκλογεῖς, ὥστε τὸ γεγονὸς, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξεν ἡ ἐπιτροπὴ, ἀποβαίνει περιττὸν, καθόσον οὐδεμίαν ἀλλοίωσιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς ἐπιφέρει· Ὅτι εἰς τὸ τμῆμα τοῦ δήμου Καλλιφωνίας ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπέτρεψεν εἰς δύω ἐκλογεῖς νὰ ψηφίσωσι καὶ μετὰ τὸ πέρας τῆς ψηφοφορίας· ἐδικαιολόγησεν ὅμως τοῦτο, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ναὶ μὲν ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ δὲν εἶχεν εἰσέτι παρέλθει ἡ ὑπὸ τοῦ προγράμματος ὁρισθεῖσα ὥρα· πλὴν καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο θεωρεῖται ἐπουσιῶδες, ἅτε μὴ ἐπιδρῶν ποσῶς ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας· Ὅτι εἰς τὸν δῆμον Καλαβρύτων ἐγένετο παρὰ τοῦ οἰκείου ἐπάρχου μετὰ τὸ πέρας τῆς διαλογῆς παρατήρησις ὅτι κακῶς ἐτέθη ἐπὶ τῆς μετωπίδος τῆς κάλπης τοῦ Γεωργίου Πετιμεζᾶ ἡ ἐπιγραφὴ «Γ. Β. Πετιμεζᾶς», ἐνῶ ἔπρεπε νὰ τεθῇ «Γ. Λ. Πετιμεζᾶς», καθόσον ὑπὸ τοιοῦτον ὄνομα ἀνεκηρύχθη ὑπὸ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς· πρὸς τὴν παρατήρησιν ταύτην ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀντεπαρατήρησεν, ὅτι τοιαύτην ἐπιγραφὴν φέρει τὸ πρόγραμμα τοῦ οἰκείου δημάρχου καὶ τοιαύτην ἔπεμψε πρὸς αὐτὸν καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία· σημειωτέον ὅμως ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς οὐδεμία ἔνστασις εἰς οὐδὲν τμῆμα καὶ παρ’ οὐδενὸς ἐγένετο περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὥστε δέον νὰ θεωρηθῇ ὡς καλῶς ἔχουσα ἡ ἐπιγραφή. Ὅτι εἰς διάφορα ἐκλογικὰ τμήματα τῆς ἐπαρχίας, ἐκτὸς δύω, τοῦ πρώτου τοῦ δήμου Κερπινῆς καὶ τοῦ πρώτου τοῦ δήμου Ψωφίδος, εὑρέθησαν εἴς τινας κάλπας πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἅτινα κατὰ τὸν νόμον ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ ναί· ἐκ τῆς ἀφαιρέσεως ὅμως ταύτης οὐδεμία ἀλλοίωσις ἐπέρχεται εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, οὐδὲ δύναται ν’ ἀποδοθῇ τοῦτο εἰς προμεμελετημένην πρόθεσιν καλπονοθεύσεως ἀλλὰ μᾶλλον εἰς ὀλιγωρίαν τῶν σφαιριδιοδοτῶν ἢ εἰς λάθος τῶν ἐκλογέων· πρόθεσιν πρὸς καλπονόθευσιν ἀποδεικνύεται, ὅτι εἶχεν ὁ ἐν τῇ κάλπῃ τοῦ κ. Σωτ. Πετιμεζᾶ ῥίψας τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐν τῷ πρώτῳ τμήματι τοῦ δήμου Κερπινῆς, ἅτινα, ὡς ἤδη ἐῤῥέθη, οὐδόλως ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος· Ὅτι εἰς τὸ Αʹ. τμῆμα τοῦ δήμου Ψωφίδος προέκυψεν εἴς τινας κάλπας σπουδαῖον πλεόνασμα, ὅπερ ἀφαιρεθὲν ἐκ τοῦ ναὶ ἐπέφερεν, ἰδίως εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Θρ. Ζαΐμη, ἀλλοίωσιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας· καὶ ὄντως, ἐνῷ εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ ἐψήφισαν τετρακόσιοι καὶ εἷς ἐκλογεῖς, κατὰ τὴν διαλογὴν εὑρέθησαν τὰ ἑξῆς πλεονάζοντα σφαιρίδια·

Ὅτι προσέτι εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶ Κυβερνήτου ἀνευρέθη καὶ ἓν μετάλλινον κομβίον εἰς τὸν σάκκον τοῦ ὄχι· Ὅτι εὐθὺς μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ἀποτελέσματος, ἀπεδόθη τοῦτο ὑπό τε τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, τοῦ δικαστικοῦ ἐφόρου, τῆς ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ἐπικρατησάσης κοινῆς γνώμης, καὶ διὰ τῶν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς δικαστικὰς καὶ διοικητικὰς Ἀρχὰς ἀναφορῶν τῶν πλείστων κατοίκων τοῦ δήμου τούτου εἰς καλπονόθευσιν, διαπραχθεῖσαν ἐπὶ βλάβῃ τοῦ Ζαϊμικοῦ συνδυασμοῦ, ἀναιροῦσαν τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων· Ὅτι κατὰ τὰ ἀποσταλέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου ἔγγραφα κατόπιν αἰτήσεως τοῦ Τμήματος προκύπτει, ὅτι ὁ Κωνσταντῖνος Μασούρας κατηγορεῖται ὅτι, ὑπὸ κοινοῦ συμφέροντος κινούμενος μετὰ τοῦ Ἰωάννου Ζαΐμη ἢ Ἀΰλου, Παναγιώτου Σταματοπούλου, Σταύρου Δρούκα καὶ Σωτηρίου Τσαούση, συναπεφάσισαν, καὶ πρὸς ἀλλήλους συνομολογήσαντες ἀμοιβαίαν συνδρομὴν, εἰσῆλθον τὴν νύκτα τῆς 22 πρὸς τὴν 23 Σεπτεμβρίου ε. ε. ἐν τῷ ἐν Λειβαρτζίῳ ναῷ Ἅγιος Γεώργιος προσδιωρισμένῳ ὡς ἐκλογικὸν τόπον, καὶ λύσαντες τὰς σφραγῖδας τῶν κιβωτίων δι’ ἀντίκλειδος, δι’ ὧν εἶχον σφραγισθῆ, καὶ ἀνοίξαντες τὰ κλεῖθρα τῶν κιβωτίων δι’ ἀντίκλειδος, ἔῤῥιψαν εἰς τὸ ὄχι τῶν καλπῶν τῶν ἀνωτέρω ὑποψηφίων τὰ ὡς ἄνωθεν ἀνευρεθέντα πλεονάζοντα σφαιρίδια, καὶ ὅτι, ἐνῷ διετέλει ἐν γνώσει τῆς παραβιάσεως τῶν σφραγίδων, τὴν πρωΐαν τῆς 23 Σεπτεμβρίου ε. ε. ὡς μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐβεβαίωσε τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων· διὰ τὰς ἀνωτέρω πράξεις ἐξεδόθη κατὰ τοῦ ῥηθέντος Μασούρα ἔνταλμα συλλήψεως, καθ’ οὗ ἤγειρεν ἀνακοπὴν, ἀποῤῥιφθεῖσαν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 917 ε. ε. ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου τῶν ἐν Πάτραις πλημμελειοδικῶν. Ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τὴν ἐν τῷ Τμήματι συζήτησιν δοθεισῶν ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων πληροφοριῶν συσκεφθέντα τὰ μέλη τοῦ Τμήματος ἀπεφάνθησαν ὡς ἑξῆς· Δύω τῶν μελῶν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ Αʹ. τμήματος τοῦ δήμου Ψωφίδος καὶ τῆς ἐπαναλήψεως αὐτῆς, καθὸ μορφώσαντα τὴν πεποίθησιν ὅτι διεπράχθη καλπονόθευσις, ἀναιροῦσα τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων. Τέσσαρα ἄλλα μέλη, ἀδιστάκτως πιστεύοντα ὅτι χεὶρ ἐχθρικὴ ἔῤῥιψε τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς τὸ ὄχι τῆς κάλπης τοῦ κ. Ζαΐμη, ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἄνευ ἐπαναλήψεως αὐτῆς καὶ ἐπὶ τῷ τέλει ἵνα τὰ πλεονάζοντα 220 σφαιρίδια καὶ ἀφαιρεθέντα κατὰ τὴν διαλογὴν ἐκ τοῦ ναὶ τῆς κάλπης τοῦ κ. Ζαΐμη προστεθῶσιν εἰς τὸ ναὶ αὐτῆς, οὕτω δὲ ἀνακηρυχθῇ ὡς νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Θρ. Ζαΐμης ἀντὶ τοῦ κ. Χρ. Σολιώτου. Ἓν μέλος διὰ τὴν ἐπικύρωσιν. Τὰ δὲ λοιπὰ δώδεκα μέλη, ἔχοντα ὑπ’ ὄψιν τοῦτο μὲν τὰς ῥητὰς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου διατάξεις, κελεύοντος τὴν ἐκ τοῦ ναὶ ἀφαίρεσιν τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων· τοῦτο δὲ τὰς συντρεχούσας ἐν τῷ προκειμένῳ εἰδικὰς περιστάσεις, τοὐτέστι τὸ σπουδαῖον πλεόνασμα τῶν ψήφων, τὴν ἐξεγερθεῖσαν μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς γενικὴν ἀγανάκτησιν, ὡς μαρτυροῦσιν αἱ ἀναφοραὶ τῶν κατοίκων καὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν, τὸ ἀνευρεθὲν κομβίον εἰς τὸν σάκκον τοῦ ὄχι, τὴν ἀποδιδομένην αἰτίασιν εἰς τὸν Μασούραν καὶ τὴν εἰσέτι κατ’ αὐτοῦ ἐνεργουμένην ἀνάκρισιν, ἅτινα πάντα ἐν μέρει καὶ ἐν γένει λαμβανόμενα ἀποτελοῦσιν ἐνδείξεις καὶ τεκμήρια, τὸ μὲν προσεγγίζοντα εἰς τὴν παγίωσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τῆς γενομένης καλπονοθεύσεως ἐπὶ βλάβῃ τοῦ κ. Ζαΐμη, τὸ δὲ δυνάμενα μετὰ τὴν συλλογὴν καὶ ἑτέρων ἀποδεικτικῶν μέσων, ἐξακριβωθησομένων παρὰ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, νὰ συντελέσωσι πρὸς πλήρη μόρφωσιν πεποιθήσεως καὶ ὀρθὴν ἑρμηνείαν τῆς προνοίας, ἣν ἔλαβεν ἐν προκειμένῳ ὁ νομοθέτης διὰ τῆς διατάξεως ν’ ἀφαιρῶνται ἐκ τοῦ ναὶ τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἐξ ἧς ἐπωφελούμενος καὶ ὁ δράστης τῆς πράξεως ἀπεφάσισε ν’ ἀλλοιώσῃ τ’ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς· τούτου δ’ ἕνεκεν ἐπεφυλάχθησαν νὰ ἐκφέρωσι γνώμην κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 7 Νοεμβρίου 1879. Ὁ Πρόεδρος ὁ καὶ εἰσηγητὴς Ν. Γ. ΚΑΓΚΑΣ ἐπιφυλακτικός. Τὰ ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων ἀπὸ τοῦ ὄχι

Τὰ ἐπιφυλαχθέντα μέλη

Τὰ ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως καὶ ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ τμήματι Ψωφίδος.

Ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος κελεύει ἀπολύτως ὅτι «ἐν περιπτώσει εὑρέσεως πλεοναζόντων σφαιριδίων ταῦτα ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοῦ ναὶ» καὶ ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ προκειμένῃ ἐκλογῇ συνεμορφώθη πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, φρονῶ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων εἶναι ἐπικυρωτέα. Στέφ. Σκουλούδης.»

§5ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκηρύχθην, κύριοι, καὶ ἐν τῷ Τμήματι καὶ ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων καὶ ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ κ. Θρασυβούλου Ζαΐμη, παρανόμως καὶ καλπονοθευτικῶς ἀποκλεισθέντος τοῦ περιβόλου τούτου. Τὴν ἰδέαν ταύτην ὑπεστήριξα ὄχι μόνον σήμερον, ὅτε πρόκειται περὶ τοῦ συναδέλφου μου, τοῦ κ. Ζαΐμη, ἀλλὰ τὴν ἰδέαν αὐτὴν ὑπεστήριξα πάντοτε ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὁσάκις ἐκ τῶν γεγονότων καὶ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα παρουσίαζεν ἑκάστη ἐκλογή, ἤμην πεπεισμένος, ὅτι τὰ σφαιρίδια εἰς τὰς κάλπας ἐῤῥίπτοντο δι’ ἐχθρικῆς χειρὸς εἰς τὸ Ὄχι· καὶ τὴν γνώμην αὐτὴν ὑπεστήριξα ἐνθέρμως κατὰ τὸ 1877, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Τήνου· δὲν ἔχω δὲ παρὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τώρα τὴν τότε ὁμιλίαν μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ τὴν ὁποίαν μεγάλη πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς παρεδέχθη ὡς ὀρθὴν καὶ δικαίαν· μόνον λοιπὸν ἔχω νὰ ἀναφερθῶ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ἐκείνην, ὅπως ὑποστηρίξω τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς σήμερον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ζαΐμη, ἀδίκως καὶ παρανόμως καὶ ἐγκληματικῶς ἀποκλεισθέντος. Εἰς τὴν ἐκλογὴν Τήνου κατὰ τὸ 1877 εὑρέθησαν σφαιρίδια 140 εἰς τὸ Ὄχι τῶν καλπῶν τῶν κ. κ. Νάζου καὶ Ζαλώνη, τοῦ καὶ ἤδη συναδέλφου μας. Καὶ τότε ἠγέρθη τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ἢ ἐὰν πρέπῃ νὰ εἰσέλθωσιν ἀμέσως ἐντὸς αὐτῆς οἱ ἀδικηθέντες τότε Νάξος καὶ Ζαλώνης· καὶ μακρὰ ἠγέρθη συζήτησις τότε, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην ἔλαβον μέρος ὄχι κομματικῶς οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἀλλὰ διῃρέθησαν ἐκ πεποιθήσεως αἱ γνῶμαι, ὥστε καὶ μεταξὺ φίλων ὑπῆρξε διαφωνία. Διεφώνησα τότε πρὸς τὸν κ. Ζωχιὸν, καὶ ἀπαντῶν πρὸς αὐτὸν, τῷ εἶπον· «Λυποῦμαι, κύριοι, διότι δὲν θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν προλαλήσαντα κ. Ζωχιὸν.....

§6ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶχον χυθῆ τὰ σφαιρίδια ἀπὸ τὰ φυσέκια;

§7ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα εἶχον χυθῆ· φαίνεται μάλιστα ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, ὅστις ἦτο ἀπεσταλμένος τότε ἀντιπρόσωπος τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, καὶ ὅστις ἔφερεν ἓν δέμα τοῦ φυσεκίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον μᾶς εἶπεν, ὅτι κατεμέτρησε τότε καὶ περιεῖχεν εἴκοσι σφαιρίδια. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, διότι ἐντὸς τῶν καλπῶν εὑρέθη ἓν φυσέκιον, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα εὑρέθησαν λελυμένα. Ἐὰν λοιπὸν κατορθώσω νὰ ἀποδείξω, ὅτι χεὶρ ἐχθρικὴ ἔῤῥιψε τὰ σφαιρίδια εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Ζαΐμη, ὅτι τὰ σφαιρίδια τὰ 220 περιπλέον ἐῤῥίφθησαν ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρὸς, δὲν ἔχετε τίποτε ἄλλο νὰ ἀποφασίσητε παρὰ νὰ ἀποδώσητε δικαιοσύνην εἰς ἐπαρχίαν ἀδικηθεῖσαν διὰ τοῦ ἐγκλήματος τῆς καλπονοθεύσεως, εἰς ἐπαρχίαν, ἥτις στερεῖται ἑνὸς τῶν ἐγκριτοτέρων αὐτῆς ἀντιπροσώπων, καὶ στερεῖται αὐτοῦ διὰ τοῦ ἐγκλήματος. Πρὶν προβῶ, κύριοι, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν καθέκαστα, ἔχω ἀνάγκην, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀντιπαράστασιν, ἥτις ἐγένετο ἐν τῷ τμήματι, ὁ ἀξιότιμος κ. Σολιώτης εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ εἴπῃ, ὅταν ἐγὼ ἐπεκαλέσθην τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν, διότι ἄλλοτέ ποτε κατέκρινα τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων καὶ κατεδίκασα αὐτὰς καὶ εἶπον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει ποτὲ νὰ στηρίζηται εἰς ἐκθέσεις τοιαύτας· ἀνεφέρθη μάλιστα εἰς ὡρισμένην ἐποχὴν, τοῦ 1869, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λεβαδείας καὶ εἶπον, ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐκλογὴν ἀκριβῶς αὐτὸ εἶπον ἐγώ. Βεβαίως, κύριοι, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐνθυμηθῶ ἐγὼ τί εἶπον κατὰ τὸ 1869, ἀλλ’ εἶχον τοσαύτην πεποίθησιν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπω τοιοῦτόν τι, ὥστε ἀμέσως παρεκάλεσα νὰ προσαχθῶσι τὰ πρακτικά, διὰ νὰ ἴδω πότε καὶ ποῦ ἐγὼ ἐξέφρασα τοιαύτας ἰδέας. Δὲν ἠξεύρω τότε διὰ ποῖον λόγον δὲν ἦλθον τὰ πρακτικά· οὐχ ἧττον ἡ ὁμιλία αὕτη τοῦ κ. Σολιώτου ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἄφησεν ἐντυπώσεις τινὰς περὶ τῶν ἰδεῶν καὶ πεποιθήσεών μου, κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ἠναγκάσθην λοιπὸν νὰ ἀναζητήσω εἰς τὰ πρακτικὰ τὴν τότε ὁμιλίαν μου. Καὶ τί εἶπον ἐγὼ τότε, κύριοι; Περὶ ποίας ἐκθέσεως ὡμίλησα; Θὰ ἀκούσητε ἐκ τῆς ὁμιλίας μου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Ῥάλλης, ὑποστηρίζων τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς μιᾶς ἐπαρχίας, δὲν ἐστηρίχθη εἰς μίαν ἔκθεσιν, καίτοι φιλικῶς διακειμένην εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Ῥάλλη, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι αὐτὴ ἡ ἔκθεσις εἶναι ὑπερβολική. Αὐτὸ τοῦτο ἔπραξα καὶ ἐγὼ τότε καὶ αὐτὸ εἶπον· θὰ πεισθῆτε δὲ τώρα ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον δίκαιον νὰ διϊσχυρισθῶ ὄχι μόνον τὰ ἐναντία τῆς δικαστικῆς ἐκθέσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ κατακρίνω τοὺς δικαστὰς ἐκείνους, καθόσον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀνηγγέλθη ὅτι ἐξεδόθη βούλευμα ἀκριβῶς πρὶν ἢ συνέλθῃ τὸ συμβούλιον εἰς διάσκεψιν· ὁ βουλευτὴς ὁ ἐνδιαφερόμενος ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν 17, ἂς ὑποθέσωμεν, 9βρίου, ἐξεδόθη τὸ βούλευμα, καὶ αὐτὸ παραπέμπει τὸν Α Β καὶ Γ, καὶ ἐξεδόθη μετὰ τὴν ἀναγγελίαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ βουλευτής· καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἰς τοιοῦτον βούλευμα καὶ εἰς τοιαύτας πληροφορίας τοιούτου δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου οὐδέποτε πρέπει νὰ δώσωμεν πίστιν. Ἰδοὺ τί ἔλεγον τότε εἰς τὴν Βουλήν· «Ἐπεθυμοῦσα νὰ εὑρεθῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος ........................................................ Τοιαῦτα τινα συστατικὰ παρουσιάσθησαν τότε, τουτέστι παρουσιάσθη ἡ γνῶσις ἑνὸς βουλεύματος, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ ἐκδοθῇ πρὶν ἢ συνέλθῃ τὸ συμβούλιον εἰς διάσκεψιν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἤθελον νὰ στηρίξουν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· εἶπον, ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι βάσιν εἰς τὴν ἀκύρωσιν ἢ ἐπικύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς. Ἠναγκάσθην, κύριοι, νὰ κάμω τὴν παρέκβασιν ταύτην, διότι παρεμόρφωσε τότε εἰς τὸ τμῆμα ὁ κ. Σολιώτης τὰ πράγματα, καὶ παρετήρησα, ὅτι ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Σολιώτη ἔκαμε κάποιας ἐντυπώσεις, ἐγὼ δέ, πονῶν κατὰ τὴν χεῖρα, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἔχω τὰ πρακτικά, ὅπως ἀπαντήσω ἀμέσως. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς. Ὁ δῆμος Ψωφίδος εἶναι διῃρημένος εἰς δύο ἐκλογικὰ τμήματα, εἰς τὸ ά. ὅπου εἶναι ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου, καὶ εἰς τὸ βʹ. ὅπου εἶναι πρωτεύουσα τὸ χωρίον Βερσίτσι. Ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὴν Κυριακὴν βεβαίως ἐνηργήθη καθ’ ὅλους τοὺς νομίμους τύπους καὶ οὐδεμία παρουσιάσθη παρανομία, ἀλλὰ τὸ ἔγκλημα διεπράχθη κατὰ τὴν νύκτα τῆς 22 πρὸς τὴν 23· ἄνθρωποι ἐπιτήδειοι, ἄνθρωποι ἐκ προμελέτης σκεφθέντες, ὅπως ἀλλοιώσωσι τὸ ἀληθὲς ἀποτέλεσμα καὶ τὴν ἀληθῆ θέλησιν τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, συνῆλθον, συνεσκέφθησαν καὶ συναπεφάσισαν νὰ διαπράξωσιν ἔγκλημα, καὶ τὸ διέπραξαν μετὰ ἐπιτηδειοτάτου τρόπου, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, ἐπιστημονικῶς, οὕτως εἰπεῖν, διότι οἱ πράξαντες τὴν καλπονόθευσιν ἦσαν ἄνθρωποι ἐπιστήμονες. Τὴν νύκτα, —καὶ ἤδη τὰ γεγονότα εἶναι ἡλίου φαεινότερα, εἶναι ἀποδεδειγμένα, καὶ σᾶς λέγω μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι μετ’ ὀλίγον δὲν θὰ διαφύγωσι τοὺς ὄνυχας τῆς δικαιοσύνης οἱ δράσται τοῦ βδελυροῦ αὐτοῦ ἐγκλήματος· εἶναι αὐτοὶ ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐνώπιόν σας·— εἰσῆλθον διὰ τῆς στέγης τῆς Ἐκκλησίας, κατῆλθον, παρεβίασαν τὰς σφραγῖδας διὰ τρόπου ἐπιστημονικοῦ, τὸν ὁποῖον ἀγνοῶ ἐγώ, κατώρθωσαν ἢ νὰ ἐκτυπώσουν τὰς σφραγῖδας, ἢ εἶχον αὐτὰς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἠδύναντο νὰ ἀνοίξουν, παραβιάζοντες μόνον τὰς ἰδικάς των, καὶ νὰ εἰσαγάγωσι τὰ σφαιρίδια διὰ γνωστοῦ εἰς αὐτοὺς τρόπου, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω κανένα δισταγμόν, ὅτι θ’ ἀποδείξῃ ἡ δικαστικὴ ἀρχή. Κατὰ τὴν νύκτα λοιπὸν εἰσελθόντες ἔῤῥιψαν εἰς τὰς διαφόρους κάλπας τὰ ἀκόλουθα σφαιρίδια· εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Διαμαντοπούλου 161, τοῦ Θ. Ζαΐμη 220, τοῦ Χαρ. Ζαΐμη 115, τοῦ Ὀδυσσέως Λαμπροπούλου 212, εἰς τὴν ἰδικήν μου 105, τοῦ Γεωργίου Πετιμεζᾶ 86, εἰς τὴν κάλπην ἑνὸς ΠαπαΝικολαΐδου 67, τοῦ Νικ. Πετιμεζᾶ 40, τοῦ Ἀριστ. Οἰκονόμου 30, καὶ τοῦ Ἰωαν. Ζαΐμη 28.

§8ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς λέγετε, κύριε Πετιμεζᾶ, ἀπὸ ποίους συνίστατο ὁ κάθε συνδυασμός;

§9ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἡ καλπονόθευσις ἐγένετο ἐξεπίτηδες, ὅπως ἐλαττώσῃ τὰς ψήφους ἐκείνων τοὺς ὁποίους περιελάμβανεν ὁ συνδυασμὸς, καὶ διὰ τοῦτο τὰ σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν πρὸ πάντων εἰς τὴν κάλπην τοῦ Διαμαντοπούλου, τοῦ Ζαΐμη, τοῦ Λαμπροπούλου, τὴν ἰδικήν μου, καὶ ὀλιγώτερα εἰς τὴν τοῦ Νικολάου Πετιμεζᾶ, διότι κατὰ τὴν ἰδέαν καὶ τὴν πεποίθησιν ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας ὁ ἀσθενέστερος ἐφαίνετο οὗτος. Ἀλλὰ τί εἶπον οἱ ἐναντίοι εἰς τὸ τμῆμα καὶ τί θὰ ἰσχυρισθοῦν; Πῶς εὑρέθησαν εἰς τὴν κάλπην τοῦ Χαριλάου Ζαΐμη, Γ. Πετιμεζᾶ καὶ τοῦ Ἰωάν. Ζαΐμη περισσότερα σφαιρίδια; Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι τὴν καλπονόθευσιν αὐτὴν τὴν ἐνήργησαν ἐπιστημονικῶς· ὁ συνδυασμὸς ὁ ἰδικός μας, ἐὰν δὲν ἐγίνετο ἡ καλπονόθευσις, ἤθελε λάβει τὰς ἀκολούθους ψήφους· Ζαΐμης 253, ἐγὼ 247, Ν. Πετιμεζᾶς 224, Ὀδυσσεὺς Λαμπρόπουλος 223 καὶ Ἀργύριος Διαμαντόπουλος 222. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ψηφοφορία, ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο εἰς τὰ πρόσωπα τοῦ συνδυασμοῦ μας. Οἱ ἀντίθετοι ἔλαβον, ὁ μὲν λεγόμενος Ἄϋλος ἢ Ἰωάννης Ζαΐμης 236 ψήφους, τοῦ ἀφήρεσαν καὶ 28, ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον δὲν ἔλαβε βεβαίως, διότι αὐτὸς ὁ ἴδιος ἦτο ὁ δράστης τῆς καλπονοθεύσεως· τὰ ἔῤῥιψαν δὲ εἰς τὸ λευκὸν, ὅπως πείσωσι τοὺς θέλοντας νὰ μὴ πεισθῶσιν ἢ τοὺς μακρὰν εὑρισκομένους, ὅτι ἡ καλπονόθευσις ἐγένετο τυχαίως καὶ ἐξ ἀπροσεξίας, διότι ὁ κ. Ἰωάνης Ζαΐμης εἰς τὸν δῆμον Ψωφίδος ἔλαβε 236 ψήφους, ἐνῷ ὁ Σωτήρης ὁ ἀρχηγὸς ἔλαβε 238· τὰ δὲ 28 σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα ἔῤῥιψε, προκύπτει καὶ ἐκ τούτου, ὅτι τὰ ἔῤῥιψεν εἰς τὸ λευκὸν, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ πλείονα τοῦ Σωτήρη, εἶχε δὲ καὶ ἕτερον ἀδελφὸν, ὁ ὁποῖος εἶχε κάλπην, καὶ εἰς τὴν κάλπην αὐτοῦ εὑρέθησαν 105 σφαιρίδια περιπλέον, τὰ ὁποῖα τοῦ ἀφῃρέθησαν, καὶ τοῦ ἔμειναν 171 ἀκόμη, δηλ. τὸ ὅλον 276, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀδύνατον, καθότι αὐτὸς δὲν συνηγωνίζετο σπουδαίως, καὶ κατ’ οὐδένα λόγον εἶναι πιθανὸν, ἄνθρωπος ἄγνωστος νὰ λάβῃ τόσας ψήφους, ὅσας φαίνεται δῆθεν ὅτι ἔλαβεν ὁ κ. Χαριλ. Ζαΐμης, ὅστις, ἐπωφελούμενος τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως, ἠθέλησε νὰ λάβῃ ἄδειαν πεντάμηνον ὅπως μείνῃ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν του. Ἀλλ’ ἔχει καὶ ὁ Γεώρ. Πετιμεζᾶς 86 σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα τοῦ ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, ἀνήκει δὲ οὗτος εἰς τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν· ἔπραξε τοῦτο ὁ Ἰωάννης Ζαΐμης, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι εἶνε ἐνδεχόμενον νὰ καθυστερήσῃ τοῦ Γεωρ. Πετιμεζᾶ ὡς πρὸς τὰς ψήφους, καὶ διὰ τοῦτο ἔῤῥιψε καὶ εἰς αὐτὸν τὰ 86 σφαιρίδια, καὶ τοῦτο προέκυψε καθαρὸν ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς διαλογῆς, διότι ὁ μὲν κ. Σ. Πετμεζᾶς ἔλαβε 238 ψήφους, ὁ δὲ Ἄϋλος 236, ὁ δὲ Γεώρ. Πετμεζᾶς 142 καὶ 86 τὰς ὁποίας τοῦ ἀφήρεσαν 228, ὁ δὲ Σολιώτης 207, καὶ ὁ Φωτήλας 208. Εἰς τὴν κάλπην δὲ τοῦ Σολιώτη, τοῦ Φωτήλα καὶ Σωτ. Πετμεζᾶ δὲν εὑρέθησαν πλεονάσματα, καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατί. Αἱ κάλπαι αὐταὶ περιελαμβάνοντο κατὰ σειρὰν εἰς τὸ τελευταῖον κιβώτιον, καὶ τί ἐσκέφθησαν; νὰ ἀφήσουν αὐτὸ ἀνέπαφον, τὴν δὲ πρωΐαν, ὅπως ἐξαπατήσωσιν ἔτι περισσότερον τοὺς ἄλλους διὰ τὴν γενομένην καλπονόθευσιν, παρουσίασαν ἔνστασιν ὅτι τὰ κιβώτια πρέπει νὰ θεωρηθοῦν. Τὴν ἔνστασιν ἔκαμεν ὁ Ἄϋλος, ἡ ἐπιμονή του δὲ νὰ ἐπιθεωρηθῶσιν αἱ κάλπαι ἐνεθάῤῥυνεν ἔτι περισσότερον, ἂς τὸ εἴπω, τοὺς βλάκας τοὺς φίλους μας, νὰ πιστεύσωσιν ὅτι δὲν ἐγένετο τὸ ἔγκλημα, συνάμα δέ· ἐνῷ ἔλεγεν αὐτὰ, ἔσυρε τὸ σύρμα τοῦ τελευταίου κιβωτίου, καὶ ἀνοίγεται· ἐξετασθεῖσαι αἱ κάλπαι εὑρέθησαν καθαραί. Δὲν σᾶς λέγομεν ὅτι δὲν ἦτο τίποτε, λέγουσιν οἱ συνένοχοι, τί ἔρχεσθε καὶ μᾶς βασανίζετε; καὶ ἔκλεισαν τὸ κιβώτιον, μὴ ἐπιθεωρήσαντες τὰ λοιπά. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἀπατηθέντες ἔτι μᾶλλον οἱ ἐνδιαφερόμενοι φίλοι μας, ἤρχισαν τὴν ψηφοφορίαν, τὸ ἑσπέρας δὲ κατὰ τὴν διαλογὴν ἀπεδείχθη ἡ καλπονόθευσις, καὶ βλέπετε τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Ζαΐμη εὑρέθησαν 33 σφαιρίδια εἰς τὸ ναὶ, εἰς δὲ τοῦ Ὀδ. Λαμπροπούλου 11 μόνον. Ἔχομεν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον καὶ δεύτερον τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγένετο ψηφοφορία νόμιμος, καὶ τὰ ἀποτελέσματα πρόκεινται μάρτυρες ἐνώπιόν σας. Εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ ἔλαβεν ὁ Ἀργύριος Διαμαντόπουλος, ἐπὶ 204 ψηφοφορησάντων, ψήφους 137 λευκὰς καὶ 67 εἰς τὸ ὄχι, ὁ κ. Ζαΐμης 159 ναὶ, 48 ὄχι, ὁ δὲ Ἰωάννης Ζαΐμης 78 εἰς τὸ λευκὸν καὶ 124 εἰς τὸ μαῦρον, καὶ οὕτω καθεξῆς· ἤθελε λοιπὸν λάβει ὁ κ. Ζαΐμης εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα, ὅπου πρὸ πάντων εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ἔχει τὴν ἐπιῤῥοήν του, ψήφους 33; Κατὰ τὴν διαλογὴν εἰς τὴν κάλπην τὴν ἰδικήν μου εὑρέθη καὶ ἓν κομβίον. Ἐκεῖ δὲ ἦσαν μόνον δύο φραγκοφορεμένοι, ὁ ὑποψήφιος Ἄϋλος καὶ ὁ Γραμματεὺς τῆς Δημαρχίας καὶ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς Ἰατρὸς Μασσούρας· παρίστατο ἐκεῖ ἀνακριτὴς, ὁ κ. Λυμπεράκης, μὲ τὸν ἄνθρωπον δὲ αὐτὸν δὲν μὲ συνδέει καμμία σχέσις, ἔχω ὅμως ἀφορμὰς νὰ γνωρίζω, ὅτι εἶναι εἷς τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν οἱ ὁποῖοι τιμῶσι τῷ ὄντι τὸν δικαστικὸν κόσμον, νοήμων, δραστήριος, πρὸ πάντων δὲ μὲ χαρακτῆρα καὶ τιμιότητα, γνωρίζετε δὲ ὅτι χαρακτήρων καὶ τιμιότητος ἔχομεν ἀνάγκην σήμερον· ἅμα λοιπὸν ἐπελάβετο τῆς ἀνακρίσεως, ἐξήτασε τὸ κομβί καὶ εὗρεν, ὅτι ἦτον ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ Μασσούρας, καὶ συνέλαβε τὸν καλπονοθευτήν· ἀμέσως εὗρε τὸ νῆμα καὶ ἤρχισε νὰ ἰχνηλατῇ ὡς ἱκανὸς κυνηγὸς ὅπως ἀνεύρῃ τὸ θηρίον, ὅταν δὲ τὴν ἑσπέραν συνῆλθον εἰς μίαν οἰκίαν ὁ Δήμαρχος Λιαροκάπης, ὁ Ἄϋλος, ὁ Μασούρας, ἕνας Δρούκας παντοπώλης εἰς τὴν Ἠλείαν, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἐξεπίτηδες νὰ καλπονοθεύσῃ, καὶ ἕνας Παναγῆς Σταματόπουλος, ὅπου ἐφρόντισαν νὰ κάμουν τὴν προβιζιόνε τῶν σφαιριδίων, ὁ δὲ Μασσούρας ἔλαβε τὰ σφαιρίδια, τὰ ἔθεσεν εἰς τὴν τσέπην του καὶ ἐπῆρε κατὰ σειρὰν τὰς κάλπας, ὅταν δὲ ἔφθασεν εἰς τὴν ἰδικήν μου, τὰ σφαιρίδια σχεδὸν εἶχον τελειώσει, τὰ ἔλαβεν ὅλα, καὶ μὲ αὐτὰ καὶ τὸ κομβί τὰ ἔῤῥιψεν εἰς τὴν κάλπην. Τὴν ἄλλην ἡμέραν τὸ κομβί εὑρέθη, ἡ ἀνάκρισις ἐπελάβετο τῆς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, καὶ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐξέτασιν ὁ Μασσούρας συνελήφθη, μετεφέρθη εἰς τὰς Πάτρας καὶ ἐῤῥίφθη εἰς τὰς φυλακάς· ἠξεύρετε διατί ἐφυλακίσθη; Ἡ καλπονόθευσις δὲν χαρακτηρίζεται κακούργημα καὶ δὲν προβλέπεται προφυλάκισις, ἐπροφυλακίσθη μόνον, διότι παρεβίασε τὰς σφραγῖδας, καὶ, ἐν γνώσει, ὅτι αἱ σφραγῖδες παρεβιάσθησαν, ἐβεβαίωσε τὸ ἀλύμαντον· δὲν ἐφυλακίσθησαν δὲ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι οὗτοι ἐν καλῇ πίστει ἐβεβαίωσαν· ἔκαμε δὲ ἀνακοπὴν τοῦ ἐντάλματος τῆς φυλακίσεως ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τῶν πλημμελειοδικῶν, ἀλλὰ τοῦτο ἀπέῤῥιψε τὴν αἴτησίν του, ἔκαμεν ἀνακοπὴν τοῦ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν πλημμελειοδικῶν, καὶ ἡ ὑπόθεσις εἶναι εἰς τὸ ἐφετεῖον. Τοῦτο δὲ ἴσως καὶ ἐχρησίμευσε πολὺ, ὥστε νὰ βραδυπορήσῃ ἡ ὑπόθεσις καὶ ἡ ἐνέργεια τῆς ἀνακρίσεως, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν σήμερον τὸ ὁριστικὸν βούλευμα, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ πεισθῇ πᾶς τις περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λεγομένων, διότι ἀφοῦ ἐγένετο ἡ ἀνακοπὴ τοῦ βουλεύματος τῶν πλημμελειοδικῶν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐφετῶν, ἡ δικογραφία παρεπέμφθη καὶ ἐσταμάτησεν ἡ ἀνάκρισις. Ἀλλ’ ἐῤῥίφθησαν, ἰσχυρίζονται οἱ ἀντίπαλοι, τὰ σφαιρίδια κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας, ἕνεκα τῆς μεγάλης ἀταξίας ἥτις ἐπεκράτει κατὰ τὴν ψηφοφορίαν. Ἐν τούτοις κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐπεκράτει τάξις, διότι ὁσάκις οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, καὶ μάλιστα ὡς ὁ κ. Λυμπεράκης, διευθύνουν ἐκλογὰς, ἐπικρατεῖ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τάξις παραδειγματική· ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἦτο καὶ ἀκαταστασία, τί ἤθελε τὸ κομβί τοῦ Μασούρα εἰς τὴν κάλπην μου; (ἱλαρότης.)

§10ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Τὸ ἔῤῥιψεν ὁ σφαιριδιοδότης.

§11ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Οἰκονόμου εὑρέθησαν 30 σφαιρίδια, μολονότι δὲν εἶχον ἀφορμὰς κατ’ αὐτοῦ. Ἡ ψηφοφορία τοῦ συνδυασμοῦ λοιπὸν εἶχεν ὡς ἀκολούθως· Ζαΐμης 253, ἐγὼ 247, Νικόλ. Πετιμεζᾶς 224 κτλ. Πόσους δ’ ἔχει ὁ Λαμπρόπουλος; ἕνδεκα, ὅσους εἶχον ἀφήσει καὶ εἰς ἐμὲ κατὰ τὰ 1865 εἰς τὴν Κλειτορίαν. Ὁ ἕτερος δὲ συνδυασμὸς ἔλαβε· Σωτ. Πετιμεζᾶς 238, Ἄϋλος 236, Σολιώτης 207, Φωτήλας 218, καὶ Γεώργιος Πετιμεζᾶς 228, ἀλλὰ δυστυχῶς τοῦ εἶχον ῥίψει 86 καὶ τὰ ἀφήρεσαν καὶ τὸν ἄφησαν μὲ 142, καὶ τοῦτο ἐγένετο ἐκ προθέσεως τοῦ Ἀΰλου, θέλοντος νὰ ὑπερτερήσῃ τοὺς ἄλλους. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον, ἔχετε τὴν καλπονόθευσιν φανερὰν, ἀποδεδειγμένην ἐκ τῆς διαλογῆς, διὰ τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων, καὶ ὁμιλῶ περὶ τῆς κάλπης τοῦ κ. Ζαΐμη. Τὰς λοιπὰς ἀνέφερον, ὅπως ὑποστηρίξω τὸ συμπέρασμα, καὶ ὅτι, ὅ,τι ὑποστηρίζω εἶναι ἀληθέστατον, βεβαιοῦται ἐκ τῶν πραγμάτων· ἔχετε τοὺς δράστας τῆς καλπονοθεύσεως φυλακισμένους, καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ ἀκολουθήσουν τὰ ἴχνη τοῦ Μασούρα καὶ οἱ ἄλλοι σύντροφοι αὐτοῦ, ἔχετε τὸ κομβὶ τοῦ Μασούρα ἐντὸς τῆς κάλπης τῆς ἰδικῆς μου.

§12ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἦτο μεγάλο ἢ μικρό;

§13ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ εἶδα· τὸ βεβαιοῖ ὁ ἀνακριτὴς, ὅστις τὸ παρέβαλε μὲ τὰ ἄλλα κομβία τοῦ Μασούρα καὶ εὗρεν αὐτὸ ὅμοιον. Ἡ πρώτη ἔνδειξις τῆς ἐνοχῆς τοῦ Μασούρα ἦτο ἀπὸ τὸ κομβί. Ἔχετε λοιπὸν τὴν καλπονόθευσιν ἀποδεδειγμένην ἐξ ὅσων εἶπον. Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν, κύριοι, ὁ κ. Ζαΐμης νὰ λάβῃ εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ δήμου Ψωφίδος ψήφους 33, καὶ ὁ Νικ. Πετιμεζᾶς 235; Παρακαλῶ τοὺς ἀντιθέτους νὰ παρουσιάσωσι μίαν ψηφοφορίαν ἀπὸ τὰ 1865, ἐκτὸς τῆς ψηφοφορίας τῆς Κλειτορίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κάλπη τοῦ κυρίου Ζαΐμη καὶ ἡ ἐδική μου εἶχε ψήφους ὀλιγωτέρας τῶν 100.

§14ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ ἀμέσως. Εἰς τὰ 1874 εἰς τὸν δῆμον Νωνάκριδος ἔλαβον 700 ψήφους, σήμερον 190.

§15ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι εἰς τὰ 1874 ὑπῆρχεν ἕνας κατάλογος εἰς τὸν δῆμον Νωνάκριδος ἀπὸ 2000, ἐνῷ πράγματι ἐψηφοφόρουν 450, καὶ μίαν φορὰν ὁ μακαρίτης Ἠλίας Παπαδαῖος, ὅταν ἐγένοντο οἱ κατάλογοι ἐπὶ Ὄθωνος, εἶχε δῆμον εἰς τὸν ὁποῖον εἶχε ψηφοφόρους 4,800· τῷ εἶπε δὲ ἡ μακαρίτισσα Ἀμαλία, «πολλοὺς ψηφοφόρους βλέπω ἔχετε εἰς τὸν δῆμον σας.»—«Εἶναι ὀρεινὰ τὰ μέρη, ἀπήντησε, καὶ τὸ ἄῤῥεν φύλον προοδεύει πολύ.»

§16ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἔχετε τὸν ἀριθμὸν τῶν σφαιριδίων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον οἱ ἀντίθετοι εἰς τὸ ὄχι;

§17Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ἀντίθετοι ἔλαβον εἰς τὸ ὄχι, ὁ μὲν Ἄϋλος 165, ὁ δὲ Σολιώτης 194 καὶ ὁ Φωτήλας 183, ὁ Σωτήρης Πετιμεζᾶς 163, καὶ μὲ ὅλα αὐτὰ ἐν τούτοις, μόλις κατόρθωσεν ὁ Σολιώτης κατὰ 7 μόνον ψήφους νὰ ὑπερβῇ τὸν κύριον Ζαΐμην. Ἀλλ’ ἴσως ὀχυρωθῶσιν ὄπισθεν ἄλλου ζητήματος, καὶ ἐπειδὴ δὲν σκοπεύω νὰ λάβω ἐκ δευτέρου τὸν λόγον, θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τούτου. Θὰ τεθῇ νομικὸν ζήτημα, διότι εἶδον διατριβάς τινας, αἵτινες ἐπραγματεύθησαν τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν. Ὁ νόμος δὲν δύναται παρὰ εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις νὰ ἦναι λογικός· ἂν διατάσσῃ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν σφαιριδίων ἐκ τοῦ ναὶ, τοῦτο τὸ ἔπραξεν, διότι πρὸ τοῦ δικαστηρίου τῆς οὐσίας ὑπάρχει ἕτερον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κηρύξῃ τίνες εἶναι οἱ πλειονοψηφοῦντες, καὶ πρότερον μὲν ἦτο οἱ πρόεδροι τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ, ἤδη δὲ τὸ δικαστήριον. Λοιπὸν αὐταὶ αἱ προδικαστικαὶ ἐπιτροπαὶ ἔπρεπε νὰ ἔχωσιν ἕνα κανόνα, διὰ νὰ στηρίξωσι τὰς ἀποφάσεις των καὶ ν’ ἀποφανθῶσιν ὡρισμένως, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ δεῖνα ἐπλειονοψήφησαν, καὶ νὰ μὴ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν οὐσίαν. Ἀλλὰ διὰ τὸν δικαστὴν τῆς οὐσίας, ὅταν ἦναι γνωστὸς ὁ ῥίψας εἰς τὰς κάλπας τὰ σφαιρίδια καὶ εἶναι ἐκτὸς ἀμφιβολίας τὸ τοιοῦτον, θὰ ἦτο λίαν παράλογον νὰ σταματήσῃ τὴν δικαίαν του ἀπόφασιν καὶ νὰ βραβεύσῃ τὸ ἔγκλημα, χάριν διατάξεως, ἥτις ἐτέθη, δι’ οὓς λόγους σᾶς προανέφερον, διότι ὑποθέσατε, ὅτι κατὰ τὴν διαλογὴν ἔρχεταί τις καὶ ῥίπτει 100 σφαιρίδια εἰς μίαν κάλπην, τότε τί θὰ κάμετε; θὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην, πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἐνόχου εἰς τὸ νὰ διαπράξῃ ἔγκλημα καὶ ἐκ δευτέρου καὶ στερήσῃ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ φυσικοῦ ἀντιπροσώπου ἢ ὑποβάλῃ αὐτὴν εἰς νέον ἀγῶνα ἐκλογικόν; καὶ ἀγὼν ἐκλογικὸς γνωρίζετε πάντες τί εἶναι. Ὑπεστήριξα λοιπὸν καὶ εἰς τὸ τμῆμα, ὑποστηρίζω καὶ σήμερον ἐπανειλημμένως, ὅτι ἔχετε τὴν καλπονόθευσιν φανεράν, ἔχετε τοὺς δράστας τῆς καλπονοθεύσεως, ἔχετε τ’ ἀποτελέσματα τῆς διαλογῆς· ἑπομένως γνωρίζετε τὴν χεῖρα εἰς ποῖον μέρος ἔῤῥιψε τὰ σφαιρίδια, καὶ δὲν ἔχετε, ἐὰν θέλετε νὰ ἀποδώσητε δικαιοσύνην, νὰ πράξητε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀποδώσητε τὰ σφαιρίδια εἰς τὸν ἀδικηθέντα κύριον Ζαΐμην, καὶ ὅπως πείσητε πάντας, ὅτι εἰς τὸ Βουλευτήριον πρέπει νὰ εἰσέρχωνται διὰ τῆς ἱερᾶς πύλης, ὅπως πείσητε τοὺς ἐγκληματίας, ὅτι τοιαῦτα ἐγκλήματα δὲν δύνανται νὰ τοὺς ὠφελήσωσι καὶ δὲν δύναται, χάριν αὐτῶν, νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἐπαρχία εἰς νέους ἀγῶνας καὶ στερηθῇ τοῦ νομίμου αὐτῆς ἀντιπροσώπου.

§18Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν· εὑρέθησαν εἰς κάλπας ὑποψηφίων ἐν τῷ ἁ. τμήματι Ψωφίδος πλεονάζοντα σφαιρίδια. Κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐν γένει δὲν ἐγένετο ἔνστασις οὔτε κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, οὔτε μετ’ αὐτὴν, καὶ οὔτε κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ τμήματος, οὔτε ἐνώπιόν σας ὑπεβλήθη τοιαύτη. Ἔχετε καμμίαν ἔνστασιν κατὰ τῆς ἐκλογῆς;

§19ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε τί συζητοῦμεν;

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων. Τοῦτο εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως. Ὁ προαγορεύσας, μόλις ἀνέβη τὸ βῆμα, σᾶς εἶπεν· Ἠξεύρετε ποῖος εἶμαι ἐγὼ· ὑπερασπίζομαι πάντοτε τοὺς νόμους, εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις ἐφάνην ὑπὲρ τῶν νόμων. Τώρα τί νὰ εἴπω ἐγώ; (ἱλαρότης.) Ἐὰν λοιπὸν αὐτὰ ἦναι ἀλήθεια, δὲν ἔχετε ἀνάγκην ν’ ἀκούσητε τίποτε ἄλλο, ἐπειδὴ ἔχετε τὸν ὑπερασπιστὴν τῶν νόμων· ἀκολουθήσατέ τον. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι πάντοτε ὑπερασπιστὴς τῶν νόμων, δὲν δέχεται δὲ διὰ τῆς καλπονοθεύσεως νὰ μεταβάλλωνται τὰ ἀποτελέσματα, σᾶς ἀνέφερε συζήτησιν κατὰ τὸ 1869, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λεβαδείας, περὶ ἑνὸς βουλεύματος. Ἠξεύρετε περὶ τίνος ἐπρόκειτο τότε; Εἰς ἕνα δῆμον ἔῤῥιψαν 75 σφαιρίδια κατὰ τοῦ Γεωργαντᾶ τοῦ στρατηγοῦ, συνδυασμένου μετὰ τοῦ κ. Λάππα, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἠλλοιώθη. Περὶ τούτου ἔχομεν ἐπίσημον ἔκθεσιν τῆς Βουλῆς.

§21ΛΑΠΠΑΣ. Κατὰ τίνος;

§22Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατὰ τοῦ Γεωργαντᾶ, εἰς τὴν κάλπην αὐτοῦ. Λοιπὸν τὰ 75 πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἀφαιρεθέντα ἀπὸ τὸ ΝΑΙ τοῦ κ. Γεωργαντᾶ, ἔφερον εἰς τὴν Βουλὴν τὸν κ. Φίλωνα ἀπαραλλάκτως ὅπως τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια σήμερον φέρουν τὸν κ. Σολιώτην. Ὁ προλαλήσας, ὅστις εἶπεν, ὅτι ὑπερασπίζεται πάντοτε τὸν νόμον, ἐσχίσθη διὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Φίλων εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξέλθῃ ὁ κ. Γεωργαντᾶς.

§23ΛΑΠΠΑΣ. Τὸ πῶς ἐξῆλθεν ὁ Γεωργαντᾶς, τὸ ἠξεύρομεν· πράγματι ἦτον ἄδικον ὅτι ἐξῆλθε, διότι εἶχε τὸ δίκαιον.

§24Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι· σᾶς εὐχαριστῶ.

§25Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν μᾶς κάμνεις τὴν χάριν νὰ τὰ ἀναγνώσῃς;

§26Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, ἐδῶ εἶναι, καὶ εἶναι ὑπογεγραμμένοι εἰς τὸ τμῆμα (ἀναγινώσκει τὰ ὀνόματα τῶν μελῶν τοῦ τμήματος). Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὁ προαγορεύσας δὲν ὑπερασπίζεται πάντοτε τὸν νόμον, διότι καὶ εἰς τὸ τμῆμα τῆς Βουλῆς εἶπεν· Ἡ Βουλὴ παρηκολούθησε τυφλὰ μίαν νομολογίαν, καὶ ὁσάκις παρουσιάζονται πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ ΝΑΙ. Ἀλλὰ τώρα ἤλλαξαν τὰ πράγματα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν τετριμμένην ὁδόν; ἤλλαξαν τὰ πράγματα, καὶ πρέπει νὰ τὰ ἀφαιρῶμεν τώρα ἀπὸ τὸ ὄχι. Καὶ τοῦτο ἠξεύρετε πῶς λέγεται; Ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου. Καὶ δὲν ἔπαθε, κύριοι, μόνον ὁ κ. Γεωργαντᾶς· ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, ἐξῆλθε τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης ἢ ὁ κ. Καμπερόπουλος...

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Κουμουνδοῦρος τὸ ἠξεύρει.

§28Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπίσης ἔφυγαν διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ὁ Μαστραπᾶς καὶ τόσοι ἄλλοι. Ἀπὸ τοῦ 1865 οὕτως ἐφηρμόσθη ὁ νόμος· σήμερον ἤλλαξαν τὰ πράγματα. Διατὶ; σᾶς εἶπον τὸν λόγον; Ὄχι· διότι ἔπαθε τὸ ἀτύχημα αὐτὸ ὁ κ. Ζαΐμης. Καὶ ἐγὼ λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν θὰ ὑποτάξω τὸν Νόμον εἰς τὰ πρόσωπα· διότι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ πρᾶγμα φαίνεται μικρόν, ἀλλὰ εἶναι μέγιστον. Πρὶν ὅμως σᾶς δείξω τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως, θὰ λαλήσω περὶ τοῦ πραγματικοῦ ζητήματος, διότι ὁ προλαλήσας εἶπε τόσα, ὥστε μοὶ ἐνθύμισε τὴν Χαλιμά. Δέν μοι λέγετε, παρακαλῶ, σᾶς ἔφερεν ἀπόδειξιν; Ἀλλὰ τί σᾶς λέγει; Ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν, καὶ σεῖς πρέπει νὰ μὲ πιστεύσητε. Ἀλλὰ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι δὲν λέγομεν τὴν ἀλήθειαν; Σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ μᾶς πιστεύσητε καὶ ἡμᾶς (ἱλαρότης). Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι πλεονάζοντα σφαιρίδια εὑρέθησαν δυστυχῶς εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Ζαΐμη. Ἀλλὰ πῶς τὰ σφαιρίδια ταῦτα ἐῤῥίφθησαν, εἶναί τις, ὅστις δὲν τὸ ἐννοεῖ, ὅστις δὲν ἔγεινε θῦμα; Τί σᾶς εἶπεν; Οἱ καλπονοθευταὶ ἀνέβησαν εἰς τὴν στέγην ἀπὸ ἕνα πλάτανον (ἐὰν αὐτὴ ἦναι ἡ ἐπιστήμη, τὴν ὁποίαν διέγνωσεν ὁ προλαλήσας, ἀγνοῶ) ἄνοιξαν τὴν στέγην καὶ ἠξεύρετε τί στέγην; Ἀπὸ πλάκας διὰ νὰ τὰς ἀνοίξῃς, πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ὁ θόρυβος ἀπὸ τὴν ψωφίδα εἰς τὰς Πάτρας (γέλως). Ἠξεύρετε τί εἶναι πλάκες, πῶς εἶναι σκεπασμένη ἡ στέγη. Κατέβησαν μέσα εἰς τὴν ἐκκλησίαν, παρεβίασαν τὰς σφραγίδας, καὶ ἔπειτα τὰ εἶπεν ὄχι μόνον ὡς νὰ ἦτο παρὼν νὰ ἔβλεπεν, ἀλλὰ κἄτι τι περισσότερον, διότι σᾶς εἶπε καὶ πῶς ὡμίλησε μὲ τὸν δήμαρχον, καὶ πόση ἦτον ἡ συντροφιά. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη εἰς αὐτὸ, σᾶς εἶπε καὶ τὰ διανοήματα, καὶ τί βρακιὰ εἶχον, καὶ τί κουμπιὰ εἶχον εἰς τὰ φορέματά των. Ποῦ τὰ ηὗραν αὐτά; Ποίαν πιθανότητα σᾶς ἔφερε, ποίαν ἀπόδειξιν, ποίαν ἔνδειξιν; Καὶ ὡς ἂν ἦτο παρὼν, σᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν κάλπην τοῦ Ζαΐμη τὰ ἔῤῥιψαν εἰς τὸ Ὄχι. Κύριοι, ἀφοῦ ἐπεθεωρήθησαν αἱ κάλπαι τὸ ἑσπέρας τῆς παραμονῆς τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐσφραγίσθησαν παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ πέντε μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ γραμματέως τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, τῶν 15 ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων, παρεδόθησαν, κατὰ τὸν νόμον, τὰ κλειδιὰ τῆς ἐκκλησίας εἰς τοὺς ἁρμοδίους· ἔθεσαν ὅλοι τὰς σφραγῖδάς των, ἔκλεισαν τὸν ναὸν, τὸν ἐσφράγισαν ἐπίσης, καὶ τὰς κλεῖδας παρέδωκαν εἰς τοὺς φύλακας τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, καὶ ἀνεχώρησεν ἕκαστος εἰς τὰ ἴδια. Τὸ πρωῒ ἐπανέρχονται, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐκλογὴ, ἐξετάζουσι τὰς σφραγῖδας καὶ τὰς εὑρίσκουσιν ἀλυμάντους, ἐπιθεωροῦν καὶ οἱ 30 τὰ κιβώτια (καὶ ἠξεύρετε μὲ πόσας σφραγῖδας τὰ κιβώτια σφραγίζονται, καὶ μὲ πόσας ταινίας περιδένονται)· ὅλοι δὲ αὐτοὶ, μετὰ αὐστηρὰν παρατήρησιν, συντάσσουν πρακτικὸν, ἐν ᾧ βεβαιοῦν τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ φέρῃ καὶ ἕνα λόγον, διὰ νὰ σᾶς πείσῃ περὶ τοῦ ἐναντίου· μετεχειρίσθη δὲ δὶς ἢ τρὶς τὴν ῥῆσιν, «παραβίασις ἐπιστημονική». Ἐγὼ, δὲν εἶμαι ἐπιστήμων, καὶ διὰ τοῦτο ἴσως δὲν ἐννοῶ τί ἐστὶ παραβίασις ἐπιστημονική. Σεῖς οἱ ἄλλοι εἴπατέ μου.

§29ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὲ τέχνην καλπονόθευσις, τεχνική.

§30Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, παραβίασιν σφαιριδίων ἐπιστημονικὴν δὲν ἐννοῶ. Λέγουν παραβίασιν μηχανικήν. Ἀλλὰ πῶς νὰ πεισθῆτε σεῖς, ὅταν οἱ ὑπεύθυνοι βεβαιοῦν τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων; Εὑρέθησαν λοιπὸν δέκα ἀντιπρόσωποι καὶ τρία μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, αὐτὸς ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤξευρον τί τοὺς γίνεται, καὶ μάλιστα ὁ τελευταῖος, ὁ ὁποῖος ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπαινεῖται ὡς τίμιος καὶ ἀκέραιος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ χαρακτηρίζεται βλὰξ, διότι βέβαια ἔπρεπε νὰ ἦναι ὅλοι βλάκες, διὰ νὰ κατορθώσῃ ἕνας Μασούρας, ὅπως λέγουν, ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα. Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι αὐτὰ πιστευτά, εἶναι ἄξια νὰ λέγωνται ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δικάσῃ μίαν ἐκλογήν; Τόσον δὲ εἶναι βέβαιοι περὶ τοῦ δράστου τοῦ ἐγκλήματος, ὅπως τὸ εἶπεν, ὥστε ἐχρειάσθη νὰ βγάλουν καὶ ἀφορεστικόν, διὰ νὰ εὕρουν ἐκεῖνον ὅστις τὰ ἔῤῥιψε. Μὲ ἀφορεσμοὺς θέλουν νὰ πλάσσουν λόγους καὶ νὰ ἀποδείξουν, ὅτι ἡ καλπονόθευσις ἔγεινε δι’ ἐπιστημονικῆς παραβιάσεως.

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς εὑρέθησαν τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια;

§32Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω.

§33Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν; Ἐγὼ δὲν εἶπον περὶ ἀφοριστικοῦ· αὐτὸ ἐξεδόθη κατ’ αἴτησιν τῶν ἐπιτρόπων τῆς ἐκκλησίας, ὅπως, ἀνακαλυπτομένων τῶν ἐνόχων, ἀποζημιωθῇ ἡ ἐκκλησία διὰ τὴν βλάβην. Ἐκ τοῦ ἀφοριστικοῦ αὐτοῦ προέκυψαν πολλά.

§34Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ προλαλήσας δὲν ἔκαμε λόγον, ἀλλ’ ἀδικηθεὶς εἶναι ὁ κ. Ζαΐμης, καὶ ὁ «Ἐθνοφύλαξ», ὅστις ἀντιπροσωπεύει τὰς ἰδέας αὐτοῦ, ἔγραψε, διότι εἰς τὸν κ. Ζαΐμην ἀπευθύνετο αὐτὴ ἡ ἐπιστολή· αὐτὸς εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν ἐναντίων καὶ τοῦ συνδυασμοῦ, ὁ δὲ προαγορεύσας εἶναι ὀπαδός.

§35Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν βγαίνει τίποτε ἀπὸ αὐτά.

§36Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν ἐπενόησεν ὅλον αὐτὸ τὸ οἰκοδόμημα, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Διατί τὸ εἶπεν αὐτά; Διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀλήθειαν, ἥτις παρίσταται καθαρὰ καὶ εἶναι ἁπλουστάτη. Τὰ σφαιρίδια εὑρέθησαν ἐντὸς τῶν καλπῶν, ἀνεκαλύφθη δὲ τοῦτο μετὰ τὴν διαλογὴν τῆς ψηφοφορίας.

§37ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀλλὰ εἶναι 220 σφαιρίδια ἐπὶ 400. Εἰς τὴν ἰδικήν σου πῶς δὲν εὑρέθησαν;

§38Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ τὰ εἴπω. Ποῦ νὰ τὰ ἴδῃς σὺ ἀπὸ τὸ Κρανίδι ἕως ἐκεῖ (ἱλαρότης). Εἰς τὴν Κερπινὴν εἷς ἐκλογεὺς ἐψηφοφόρει εἰς τὴν κάλπην μου, ὁ δὲ ἀντιπρόσωπός μου ἤκουσεν, ὅτι ἔπεσαν σφαιρίδια· πιάνει τὴν χεῖρα, τὴν σταματᾷ, καλεῖ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν, σύρουν τὴν χεῖρά του, καὶ τρία σφαιρίδια πίπτουν κατὰ γῆς· εἶχε 50, τοῦτο εἶναι βέβαιον. Ὁ ἄνθρωπος συνελήφθη καὶ ἀπεστάλη εἰς Πάτρας, ἀλλὰ κατόπιν ἀπελύθη, διότι δὲν ἦτο μέγα τὸ ἔγκλημα. Καὶ ἐγὼ, κύριοι, ἂν δὲν εἶχον ἐκεῖ ἀντιπρόσωπον ἔξυπνον, ἤθελον μείνει μὲ τὸν τενεκέ, διότι εἶχον ἀπόφασιν νὰ μοῦ ρίψουν 1000 σφαιρίδια. Καὶ ὁ λόγος εἶναι γνωστός, διότι εἰς τὸν δῆμον τῆς Κερπινῆς τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν μου ἔτυχε νὰ ἦνε ἰσχυρότερον.

§39Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ ἄνθρωπος ποῦ τὰ ἔῤῥιπτεν, εἰς τὸ Ναὶ ἢ εἰς τὸ Ὄχι;

§40Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἤμουν ἐκεῖ. Λοιπὸν ἂν εἷς καὶ μόνος ἄνθρωπος εἰς μίαν μόνην στιγμὴν κατώρθωσε νὰ ρίψῃ τόσα σφαιρίδια, καὶ ἠδύνατο μάλιστα νὰ ρίψῃ καὶ 100, ἐὰν δὲν συνελαμβάνετο, δύο ἄνθρωποι δὲν ἠδύναντο νὰ ρίψωσι 200; Καὶ πῶς εἶναι παράξενον ἐδῶ, καὶ δὲν εἶναι παράξενον ἐκεῖ; Καὶ ἐδῶ τὰ πράγματα πρέπει νὰ λέγωνται ὡς συνέβησαν. Ἠξεύρετε τί μοὶ εἶπεν ὁ προλαλήσας ὅταν ἐγένετο ἀντιπαράστασις εἰς τὸ τμῆμα; Τὰ ἔῤῥιψεν εἰς τὴν κάλπην σου φίλος σου. Ὁ Δήμαρχος Κερπινῆς εἶναι ἰδικός μου φίλος, καὶ αὐτὸς εἶχεν αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, τὸν πτωχόν, τὸν πτωχότατον, καὶ τὸν ἔτρεφεν εἰς τὴν οἰκίαν του καὶ τοῦ εἶχεν ἕνα καλυβάκι διὰ ὕπνον· καὶ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος μοὶ ἔῤῥιψε τὰ σφαιρίδια, καὶ διὰ τοῦτο μοὶ εἶπεν, ὅτι μοὶ τὰ ἔῤῥιψε φίλος μου.

§41ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ ἐῤῥέθησαν διὰ τὴν Ψωφίδα.

§42Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπανέρχομαι. Τὰ σφαιρίδια ἔπεσαν εἰς τὰς κάλπας κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ὁ δὲ ἀνακριτὴς Λυμπεράκης μετὰ τὴν διαλογὴν ἐνόμισεν, ὅτι ἔπεσεν ὁ οὐρανὸς, διότι εἰς τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἀντεπροσώπευεν, εὑρέθησαν τὰ πλεονάζοντα. Ἤρχισε λοιπὸν μίαν καταδίωξιν λυσσαλέαν κατὰ τῶν ἀνθρώπων, διὰ νὰ ἀποδείξῃ τί; τίποτε. Ἀλλὰ διὰ νὰ κάμῃ κἄτι, συλλαμβάνει τὸν Μασούραν, ὄχι διότι ἔῤῥιψε σφαιρίδια, εἶναι ψεῦμα, τὸν συλλαμβάνει ὅτι ἐβεβαίωσε πράγματα ψευδῆ ὡς ἀληθῆ. Ποῖον εἶναι τὸ ψεῦδος; τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων· διατὶ δὲ νὰ ἔχῃ τὸν Μασούραν μόνον, δι’ ἔγκλημα, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπογεγραμμένοι 24; Ἀλλ’ ὁ προαγορεύσας ἐπροχώρησε, καὶ σᾶς εἶπε· Περιμένετε ὀλίγον καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἡ δικαιοσύνη θέλει ρίψει ὅλους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὸ ἔγκλημα, εἰς τὰς φυλακάς. Ποῦ τὸ γνωρίζει; Δυνάμει τοῦ αὐτοῦ τίτλου, τὸν ὁποῖον ἔχει, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἡ ἀλήθεια. Εἴπατε τὴν ἀλήθειαν εἰλικρινῶς, ὅτι ἔπεσαν πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς τὰς κάλπας τοῦ Ζαΐμη καὶ τῶν ἄλλων κατὰ τὴν ψηφοφορίαν· ἡ δὲ Βουλὴ ἂς πράξῃ ὅ,τι θέλει. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια, μὲ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὁμιλῇ τις πρὸς ἕν Δικαστήριον.

§43ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ· ἀπαντήσατε εἰς καμμίαν ἐκλογὴν νὰ λάβῃ τις 33 μόνας ψήφους; ἐκτὸς ἐὰν ἐψηφοφόρησαν 150.

§44Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω ὑπόληψιν εἰς τὴν μνήμην σας· ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς τὸν Δῆμον Ἴου ὁ Βαλέττας ἔλαβε 38 μόνους ψήφους εἰς τὸ ὄχι.

§45ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ναὶ, ἀλλ’ οἱ ἀντίθετοί του ἔλαβον εἰς τὸ ναὶ 84 ἐκ τῶν 400 ριφθεισῶν.

§46ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ὁ Ῥεβελιώτης ἔλαβε μόνας 34 εἰς τὸ ὄχι ἐπὶ 908 ψήφων.

§47ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλ’ οἱ ἀντίθετοί του ἔλαβον εἰς τὸ ναὶ ὑπὲρ τὰς 200.

§48Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν τίθεμαι ὑπὸ ἀνάκρισιν. Ἔρχομαι εἰς τὸ κύριον ζήτημα. Ὅταν ἐσυζήτει τὸν περὶ ἐκλογῆς Νόμον, ἡ Συνέλευσις εὑρέθη εἰς δισταγμὸν ὅταν εἷς τῶν πληρεξουσίων ἠρώτησεν, ἐὰν εὑρεθοῦν πλεονάζοντα σφαιρίδια, πόθεν θ’ ἀφαιρεθοῦν; Ἡ Συνέλευσις ἐταράχθη, ὁ κ. Λομβάρδος ἰσχυρίσθη, ὅτι τοῦτο δὲν ἠδύνατο νὰ συμβῇ, ἄλλοι δὲ, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον καλλίτερα τὰ πράγματα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ τόπου, ὡς ὁ λίαν ἔντιμος βουλευτὴς κ. Κεχαγιᾶς, ἤγειραν φωνὴν, ἀπαιτήσαντες νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα, καὶ ὑπεστήριξαν ν’ ἀφαιρῶνται ἀπὸ τὸ Ναί.

§49ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸν λόγον· μὲ παρεξηγεῖτε πολύ.

§50Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐκεῖ ἀναγινώσκων, εἶδα, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεστήριξεν αὐτό.

§51ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Διὰ τὴν ἀνακήρυξιν, ἡ δὲ Βουλὴ δικάζει, διότι ὑπῆρχε συνήθεια νὰ μὴ δίδωνται εἰσιτήρια.

§52Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις εἶπε νὰ ἀφαιρῶνται ἀπὸ τὸ Ναὶ τὰ σφαιρίδια· ἐλέχθη δὲ τότε, ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀφεθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐκκρεμὲς, διότι ἂν ἡ Βουλὴ γείνῃ κυρία ν’ ἀφαιρῇ ἀπὸ τὸ ναὶ ἢ ἀπὸ τὸ ὄχι, τότε ἡ Βουλὴ θὰ μείνῃ εἰς τὰ χέρια μιᾶς Κυβερνήσεως. Καὶ ἡμεῖς, ὅταν ἐκάμαμεν τὸν Νόμον τὸν ἐκλογικὸν, ὀλίγας συζητήσεις ἐκάμαμεν τότε; Ἐγὼ δὲ ἐπρότεινα, ὅτι μόνος ὁ ἀντιπρόσωπος πρέπει νὰ δίδῃ τὸ σφαιρίδιον. Καὶ ἂν, κύριοι, ἡ Βουλὴ σφετερισθῇ τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ ὅπως θέλει περὶ τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων, τὸ αὐτὸ δικαίωμα θὰ μεταδοθῇ ἀμέσως εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι δικάζουν τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἔχει τὸ ἴδιον δικαίωμα· τότε οὐδένα πλέον θὰ ἔχητε Δήμαρχον, ἂν δὲν ἦσθε φίλος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Σᾶς ὁδηγοῦν εἰς τὸ χάος. Ὁ Δήμαρχος τάδε ἔχει πλεονάζοντα σφαιρίδια· ἐὰν μὲν δὲν ἦναι φίλος μας, τ’ ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὸ ναὶ, ἐὰν δὲ ἦναι, ἀπὸ τὸ ὄχι. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, ἂν κάμητε ἔφεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θὰ εὕρητε τίποτε ἄλλο; Ὄχι· διότι ἂν ἐγὼ ἦμαι Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θ’ ἀκολουθήσω κανόνα, συμφέροντα εἰς τὴν πολιτικήν μου. Πείθομαι, ὅτι τὰ σφαιρίδια ἔπεσαν εἰς τὸ Ναὶ καὶ τ’ ἀφαιρῶ ἀπὸ τὸ Ναὶ· πείθομαι, ὅτι εἰς τοῦ κυρίου Ἰακωβάτου ἔπεσαν εἰς τὸ μαῦρον, καὶ τ’ ἀφαιρῶ ἀπὸ τὸ μαῦρον Τότε, κύριοι, τί ἐκλογὰς θὰ ἔχωμεν; Καὶ τί ἔκαμεν ὁ λίαν ἔντιμος συμπολίτης μου κ. Ζαΐμης, δικάζων ὡς Ἐφέτης; Ἀκούσατε (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Ζαΐμης εἶπε καθαρά: ἐὰν ἀποδειχθῇ ὁ ἔνοχος, νὰ τιμωρηθῇ κατὰ τὸν Νόμον, ὁ δὲ Νόμος ἄλλην ποινὴν ἀπὸ τὴν παῦσιν δὲν ἐπιβάλλει, δὲν σχετίζει δὲ ποσῶς τὴν ποινὴν μὲ τὴν ἐκλογὴν ἀπαραλλάκτως ὡς σήμερον δὲν πρέπει νὰ σχετισθῇ. Πῶς σήμερον ὁ κ. Ζαΐμης ἀντιστρατεύεται πρὸς τὰς ἰδέας του; Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἂν ἀντιστρατευθῇ πρὸς τὰς ἰδέας του, θέλετε σεῖς ἀντιστρατευθῆ κατὰ τοῦ Νόμου; Ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἠκολούθησαν αὐτὸν τὸν κανόνα.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὸν ἠκολούθησα.

§54Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅλη ἡ Βουλὴ ἠκολούθησε τὸν αὐτὸν κανόνα (ἀναγινώσκει).

§55ΘΕΡΜΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ λύσις τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα συνοδεύουν τὰς ἐκλογὰς, καὶ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κρίνων.

§56Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συμφωνοῦμεν πληρέστατα. Βλέπετε, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι κἄπως δύσκολον. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν γνώμην αὐτὴν, δηλαδὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ γίνεται λόγος περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Εἶναι δίκαιον καὶ πολιτικὸν νὰ θέσωμεν κανόνα, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ποῦ εὑρισκόμεθα, καὶ ὄχι χάριν ἑνὸς προσωπικοῦ ζητήματος νὰ ῥίψητε φωτιὰν εἰς τὸν τόπον, καὶ νὰ μὴ εὑρίσκωμεν διέξοδον ἀπὸ τὰς αὐθαιρεσίας, τὰς ὁποίας θὰ κάμνουν αἱ ἐπιτροπαὶ ἢ οἱ Ὑπουργοί. Κύριοι, ἐντὸς τῆς Βουλῆς εὐτυχῶς βλέπω ἄνδρας, ἀξίους πάσης ὑπολήψεως· εἶναι δὲ παμπληθεῖς οἱ νομικοὶ, οἱ ὁποῖοι καθῆκον ἔχουν νὰ διαφωτίσουν ἐπὶ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ μάθῃ ὁ κόσμος ποῦ εἶναι τὸ δίκαιον, διότι ἡ γνώμη, κύριοι, νομικῶν ἐπὶ ζητημάτων τόσῳ ἀκροσφαλῶν, εἶναι ἂν ὄχι ἄλλο τι, εἶναι ὁδηγία εἰς τὸ Ἔθνος. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω καθαρὰ τὴν ἀλήθειαν· οὐδὲν πάθος προσωπικὸν τρέφω κατὰ τοῦ λίαν ἐντίμου συμπολίτου μου κυρίου Ζαΐμη, ἀλλὰ, σᾶς ὁμολογῶ, πολὺ θὰ λυπηθῶ, ἐὰν σήμερον ἐξέλθῃ ἡ Βουλὴ τοῦ νομίμου δρόμου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἠθέλησε πάντοτε νὰ βαδίζῃ. Φρονῶ, ὅτι θὰ ἦναι ὀλίσθημα μέγα, διότι πρόκειται νὰ καινοτομήσωμεν καὶ νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου, ὁ ὁποῖος ἔχει ὁμαλὴν καὶ κανονικὴν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τόσα ἔτη, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸν λόγον τῆς τοιαύτης παλιμβουλίας. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἐν τῇ κυριαρχίᾳ αὑτῆς, δύναται νὰ πράξῃ ἐντὸς τῶν δικαιωμάτων αὑτῆς τῶν ἐκ τοῦ Συντάγματος ὅ,τι θέλει. Ἀλλὰ τὸ ὅ,τι θέλει δὲν εἶναι ἀπόλυτον, τὸ ὅ,τι θέλει πρέπει νὰ ἦναι ἐντὸς τοῦ ὅ,τι πρέπει. Καὶ ἓν ὁλόκληρον Νομοθετικὸν Σῶμα, χάριν ἑνὸς ἁπλουστάτου ζητήματος, δὲν πρέπει νὰ ὀλισθήσῃ καὶ ν’ ἀντιτάξῃ τὸ οὕτω θέλω. Ἀνεξαρτήτως τῶν ἰδεῶν αὐτῶν δὲν ἔχω κανένα προσωπικὸν λόγον, διότι καὶ τοῦ κ. Ζαΐμη ἤμην φίλος πρὸ ὀλίγου, καὶ μετὰ τῶν ἄλλων εἶμαι ἐπίσης φίλος καὶ σύμμαχος· τρέφω ἄκραν ὑπόληψιν πρὸς τὸν ἄνδρα, ἀλλὰ τρέφω καὶ ἄκραν σεβασμὸν πρὸς τὸν Νόμον, καὶ διὰ τοῦτο ἀποφαίνομαι, ὅτι ἡ Βουλὴ χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ τόπου, πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ ἐντὸς τοῦ Νόμου, διότι ἄλλως θὰ προκαλέσῃ τὸ χάος. Αἱ πλεῖσται τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν διημφισβητήθησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν μὲ 10 καὶ 15 ψήφους. Ἐὰν ἠθέλαμεν θέσει εἰς πρᾶξιν τὴν θεωρίαν αὐτήν, ἤθελον ἐπιτύχει ὅλοι οἱ ἀποτυχόντες, διότι ἠμποροῦσαν νὰ εὕρουν ἕνα πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου, ἢ ἕνα Νομάρχην, ἢ ἕνα Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐκ συμπαθείας ἤθελον ἀφαιρέσει τὰ πλεονάζοντα ἐκ τοῦ ὄχι. Ἐκεῖ θὰ ὁδηγήσητε διὰ τῆς νέας θεωρίας, καὶ ἐπειδὴ ὁ Νόμος εἶναι κοινὸς, θὰ ὑπάγωμαι καὶ ἐγὼ εἰς αὐτόν· ἀλλὰ θὰ προσπαθῶ πάντοτε νὰ ἦμαι Ὑπουργικός. Ὑμεῖς, ὡς σοφοὶ ἄνδρες, κρίνατε ὅπως θέλετε.

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Μὴ τιμωρήσητε τὸ ἔγκλημα, διότι, ἐὰν τὸ τιμωρήσητε, δύνασθε βραδύτερον ν’ ἀδικηθῆτε εἰς τὰ συμφέροντά σας. Προσάγονται ψηλαφηταὶ ἀποδείξεις τοῦ ἐγκλήματος, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς σχηματίζεται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἡ περὶ τοῦ ἐγκλήματος πεποίθησις· μὴ τὸ τιμωρήσητε, διότι δύναται νὰ εὑρεθῇ ὑπουργὸς ἄδικος, κακοήθης, παράνομος, νὰ σᾶς ἀδικήσῃ εἰς τὰ δημοτικά σας συμφέροντα. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ συλλάβω πρὸς στιγμὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀποτείνομαι εἰς δικαστὰς ἔχοντας τοιαύτας χαμερπεῖς σκέψεις......

§58Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον, διότι εἶναι προσωπικόν.

§59ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ἤθελον δικάσει ὑπὸ τοιαύτην σκέψιν. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ δικάσητε τοιουτοτρόπως, ὄχι διότι πρόκειται περὶ τοῦ προσώπου τοῦ κ. Ζαΐμη, ἀλλὰ διότι, κατὰ τὴν λεπτομερῆ καὶ ἀκριβῆ ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Πετιμεζᾶ, πληρέστατα ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ ἔγκλημα ὑφίσταται ψηλαφητὸν, ζωντανὸν, καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ πράξητε τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ ὁρίσητε τὸ ἀληθὲς ἐξαγόμενον τῆς διαλογῆς. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἐπαναλάβω μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ τὰς ἀποδείξεις.......

§60Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγε τίνος Πετιμεζᾶ.

§61ΡΙΚΑΚΗΣ. Τοῦ Κυβερνήτου.— νὰ ἐπαναλάβω τὰς ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι συντρέχουσι πρὸς ἀπόδειξιν τῆς καλπονοθεύσεως. Ἐπιτρέψατε ὅμως πλησίον εἰς ὅλας τὰς ἀποδείξεις αὐτὰς νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καθὼς καὶ τοῦ ἐπόπτου, αἵτινες εἰσὶ σύντομοι, καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν διαλογὴν συνετάχθησαν καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐβεβαίωσαν ὅ,τι ἡ κοινὴ γνώμη ὑπηγόρευσε καὶ ὅ,τι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἀντελήφθησαν. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν.) Ἐὰν δὲν εἶχον καμμίαν ἄλλην ἔνστασιν, ἰδοὺ 140 ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι μᾶς ζητοῦν νὰ μὴ τοὺς ἀδικήσωμεν, τῶν ὁποίων ἡ θέλησις ἐνοθεύθη, μία δὲ ἀξιόποινος πρᾶξις μετέβαλε τὸν προορισμὸν τῶν σφαιριδίων των. Αὐτὰ μόνα ἦταν ἱκανὰ ὅπως ἀποφανθῶ ἐν συνειδήσει ὡς ἔνορκος δικαστής, χωρὶς ν’ ἀποβλέψω εἰς οὐδεμίαν ἄλλην περίστασιν. Ἔρχεται ὁ ἐπόπτης. Θ’ ἀναγνώσω μόνον τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει τὴν Ψωφῖδα. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν.) Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ὅταν ὁ κ. Ζαΐμης δὲν ἐξεδήλωσεν οὐδὲν παράπονον διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς, οἱ ἀνώτατοι λειτουργοί, οἱ ἐπιτετραμμένοι νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν εἰλικρίνειαν τῆς ἐκλογῆς, οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι συναισθάνονται τὸ καθῆκον τοῦ νὰ μεταβιβάσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πρώτας ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας ἐσχημάτισαν ἐπὶ τόπου, ἐπισήμως βεβαιοῦσιν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι ἡ καλπονόθευσις ἐγένετο πρὸς βλάβην τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Ζαΐμη, 140 δὲ ψηφοφόροι ἀμέσως διαμαρτύρονται καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ τοὺς ἀδικήσῃ καὶ νὰ μὴ ἀνεχθῇ ποτὲ, ὥστε τὸ ἔγκλημα νὰ μεταβάλῃ τὴν θέλησιν, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς ψήφου των ἐδήλωσαν. Ἀπέναντι τούτων χωροῦσι θεωρίαι; Ἔρχεσθε μὲ τὰ σωστά σας νὰ ἰσχυρισθῆτε, καὶ εἶναι δυνατὸν 200 ἄνθρωποι νὰ ὁμολογήσωμεν ἀπέναντι τοῦ κόσμου ὅτι πιστεύομεν, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης ἔλαβεν ἐκ τῶν 400 ψήφων μόνον 33;

§62Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀκόμη κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὁ ἐξάδελφός μου, ὁ πρὸ ὀλίγου λαλήσας, εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος καὶ ἐγὼ ὀπαδὸς, καὶ τὸ παραδέχομαι, καὶ ἔλαβεν ὁ ἀρχηγὸς 33 ψήφους.....

§63ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπῆγα ποτὲ εἰς τὰ Καλάβρυτα, ἐὰν ἐξέθετον κάλπην εἰς ἕνα τόπον, ὁ ὁποῖος ἔχει 400 ψηφοφόρους, θὰ ἐλάμβανον περισσοτέρας ψήφους. Φέρετε ἐπιχειρήματα σπουδαιότερα, φέρετε λόγους, διὰ τῶν ὁποίων νὰ δύνασθε, καταδικάζοντες καὶ σεῖς τὸ ἔγκλημα, νὰ μᾶς πείσητε, ὅτι δὲν εἶναι ὁ πλειονοψηφῶν ὁ κ. Ζαΐμης, ἀλλ’ ὁ κ. Σολιώτης, καὶ τότε πρῶτος ἐγὼ θὰ δώσω τὴν χεῖρα εἰς τὸν κ. Σολιώτην καὶ θὰ τὸν ἀναγνωρίσω ὡς νόμιμον ἀντιπρόσωπον τῆς ἐπαρχίας. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ μᾶς εἰπῇ ποτὲ ὁ κ. Σολιώτης, «ὑπολογίσατε τόσα σφαιρίδια καὶ δεχθῆτε ἐμὲ ὡς Βουλευτήν.»

§64ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε.

§65ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ γνωρίζω, διότι ἔχω ἀρκετὴν ὑπόληψιν εἰς σᾶς νὰ πιστεύω, ὅτι θὰ κάμητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον ἐγὼ πράξει εἰς τὴν θέσιν σας. Τὸ ἔγκλημα λοιπὸν τῆς καλπονοθεύσεως δὲν τὸ νομίζω πλέον ἐπιδεκτικὸν ἀμφισβητήσεως, δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ δώσωμεν τὸν ὁρισμὸν τῆς καλπονοθεύσεως· καλπονόθευσις σημαίνει μεταβολὴν τοῦ ἀληθοῦς ἐξαγομένου· ὅστις λοιπὸν ῥίψει σφαιρίδια εἰς μίαν κάλπην, μεταβάλλει τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων· ὁπωσδήποτε δὲ καὶ ἂν ἑρμηνεύσητε τὸ πρᾶγμα, εἶναι καλπονόθευσις, καὶ διὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Πετιμεζᾶς δὲν ἠθέλησε νὰ διαμφισβητήσῃ τὴν τεχνικὴν σημασίαν τῆς λέξεως, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζει πῶς. Τοῦτο εἶναι δεύτερον ζήτημα, διότι δι’ ἐμὲ δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν, ἂν ὁ καλπονοθευτὴς εἰσῆλθεν ἀπὸ τὴν στέγην ἢ διὰ τῆς θύρας, ἢ ἐὰν ἐξετέλεσε τὴν καλπονόθευσιν νύκτα ἢ ἡμέραν· ὥστε νομίζω, ὅτι ὅλον τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπησχολήθη ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Πετιμεζᾶς, δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀντικείμενον τῆς ἰδιαιτέρας ἐκτιμήσεως ἡμῶν, διότι αὐτὸ ἀποβλέπει τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐνοχῆς τῶν προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀποδίδεται ἡ ἐκτέλεσις τῆς καλπονοθεύσεως Ὅταν, κύριοι, παραδεχθῆτε, ὅτι ἡ καλπονόθευσις εἶναι ἀποδεδειγμένη, ὅτι τὰ 220 σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, καὶ τοῦτο νομίζω, ὅτι οὐδεὶς τὸ ἀμφισβητεῖ, ἐγείρεται τὸ ζήτημα, ἐὰν δυνάμεθα νὰ τὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ ὄχι. Ἐδῶ γεννᾶται τὸ νομικὸν ζήτημα, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου ζητεῖ νὰ ὀχυρωθῇ ὁ προαγορεύσας, διὰ νὰ συμπεράνῃ, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρχῃ Νόμος, ὁ ὁποῖος ἔχει κατὰ νοῦν νὰ προστατεύσῃ μίαν ἀξιόποινον πρᾶξιν. Δὲν δύναμαι ν’ ἀποδώσω τὴν διάνοιαν εἰς τὸν νομοθέτην, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ὤφειλε νὰ τηρηθῇ ἀπέναντι ὁποιουδήποτε γεγονότος, ὁποιουδήποτε ἐγκλήματος, ὁποιουδήποτε ἀδικήματος, καὶ ὅτι ὑποχρεοῦμαι νὰ ὑποταχθῶ εἰς τὸ ἔγκλημα, διότι ἡ θέλησις τοῦ Νόμου εἶναι ἀπαραβίαστος. Ἐὰν παραδεχθῆτε τοιαύτην ἔννοιαν τοῦ Νόμου, τότε ὁ Νόμος ἐκεῖνος εἶναι Νόμος αὐθαίρετος, ἀνήκων ὄχι εἰς πεπολιτισμένον τόπον, καὶ τοιαῦται θεωρίαι δὲν δύνανται νὰ γείνωσι δεκταὶ ἐνώπιον εὐνομουμένου κόσμου, ἐνώπιον ἀνθρώπων σκεπτομένων ὅπως ἡμεῖς σκεπτόμεθα. Κηρύξατε λοιπὸν διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας, ὅτι ὁ τελειότερος καλπονοθευτὴς εἶναι κύριος τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ὁ ἐπιτηδειότερος καλπονοθευτὴς δύναται νὰ σχηματίσῃ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Κοινοβουλίου, δύναται νὰ ἀποφασίζῃ καὶ νὰ διέπῃ τὴν τύχην τοῦ Κράτους, διότι, ἐὰν κατορθώσῃ μία συμμορία καλπονοθευτῶν νὰ νοθεύσῃ τὰς κάλπας τῶν πολιτευομένων τῶν κυριωτέρων ἐπαρχιῶν, δύναται νὰ φέρῃ πλειονοψηφίαν νόθον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν της, τὸ δὲ ἔθνος νὰ ἔχῃ ὑπομονὴν, καὶ νὰ ἦναι ὑποχρεωμένον, ἐν ὀνόματι τοῦ Νόμου, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν κακοήθη αὐτὴν πλειονοψηφίαν. Κηρύξατε τοιαύτην ἀρχὴν, καὶ καυχηθῆτε, ὅτι εἴμεθα Κράτος εὐνομούμενον καὶ πεπολιτισμένον, ἄξιον νὰ ἐπιζητῇ τὰς συμπαθείας τοῦ ἐξευγενισμένου κόσμου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ βραδύνετε νὰ ἀκούσητε τὴν κατ’ ἐπαρχίας σύστασιν ἑταιρίας καλπονοθευτῶν, καταγινομένην νὰ τελειοποιήσῃ τὴν ἐπιστήμην αὐτὴν, καὶ ἀποβλέπουσαν εἰς ἓν μέγα συμφέρον, νὰ γείνῃ κυρία τῆς πολιτείας· ὥστε, κύριοι, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολῶ, τοιαῦται σκέψεις, τοιαῦται θεωρίαι πρέπει νὰ μένωσι μακρὰν τοῦ περιβόλου τούτου, ὅπου ζητεῖται μόνη ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ νομιμότης. Ἐν τῷ δήμῳ Ψωφίδος εἰς τὸ πρῶτον Τμῆμα ἔλαβεν ὁ τελευταῖος τοῦ συνδυασμοῦ, ὁ Νικόλαος Πετιμεζᾶς, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν περιπλέον 86, σφαιρίδια 173, καὶ ὁ Θρασύβουλος Ζαΐμης λαμβάνει 33.

§66Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ εἶναι οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς Μαντινείας;

§67ΡΙΚΑΚΗΣ. Περὶ Καλαβρύτων ὁμιλῶ· σεῖς εἴπετε, ὅτι ἀρχηγοὶ εἶσθε σεῖς καὶ ὁ κ. Ζαΐμης· λοιπὸν ἐγὼ ἀπαντῶ συμφώνως πρὸς τὰς βάσεις, τὰς ὁποίας ἐθέσατε. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν τὸ γεγονὸς, καὶ οὔτε ὁ νόμος δύναται νὰ προστατεύσῃ τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐπιτρέψατε τώρα ὀλίγας λέξεις ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ἀποβλέπον τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου. Ὅστις, κύριοι, ἀναγνώσῃ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ ὅστις λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, ἀναφισβητήτως σχηματίζει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου ἦτο πρῶτον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κάλπην ἀπέναντι τοῦ ὑποψηφίου. Ὁ ὑποψήφιος διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου του ἦτο κύριος τῆς κάλπης, ἦτο ἐπιφορτισμένος νὰ τὴν προφυλάττῃ, ἑπομένως ἔπρεπε νὰ τεθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι ἐγγυήσεις διὰ νὰ τῷ ἐπιβληθῇ ἡ ὑποχρέωσις νὰ φυλάττῃ τὴν κάλπην του· δεύτερον, ἐπειδὴ μόνον αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ ἐνεργοῦσι τὴν διαλογὴν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι τὴν ἐξουσίαν νὰ λύωσι τὰ ἀναφυόμενα κατὰ τὴν διαλογὴν ζητήματα, ὁ νόμος ἠθέλησε νὰ θέσῃ ἕνα κανόνα, κατὰ τὸν ὁποῖον ὀφείλουσιν αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ νὰ ἐνεργῶσιν. Ὁ κανὼν αὐτὸς οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἠθέλησε νὰ θέσῃ ἕνα κανόνα, διὰ νὰ λάβῃ ὁ εἷς τῶν ὑποψηφίων ἓν εἰσιτήριον, δυνάμει τοῦ ὁποίου νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ νόμος ἠθέλησε νὰ περιστείλῃ τοὺς πλεονέκτας ἐκείνους, οἵτινες τυχὸν ἤθελον νομίσει, ὅτι ῥίπτοντες σφαιρίδια περισσότερα εἰς τὴν κάλπην, ἠδύναντο νὰ ἐξασφαλίσωσι πλειότερον τὴν ἐπιτυχίαν των. Ἀλλ’ ὅταν βεβαιοῦται, ὅτι ἐγκληματικὴ χεὶρ εἰσῆλθεν εἰς τὴν κάλπην καὶ μετέβαλε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐξετέλεσεν ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος προβλέπει καὶ τιμωρεῖ ὡς πρᾶξιν ἐγκληματικὴν, ἐγὼ δὲ εἶμαι ἀθῶος ἐντελῶς τοῦ ἐγκλήματος τούτου, πρέπει ἐγὼ νὰ ὑποστῶ τὰς συνεπείας, νὰ βραβευθῇ δὲ ὁ ἐγκληματήσας; Ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ὁ ταμίας εἶναι ὑπόλογος διὰ πᾶσαν ἔλλειψιν, ἡ ὁποία ἤθελε παρουσιασθῆ εἰς τὸ ταμεῖον. Ἐὰν ὅμως ὁ ταμίας ἀποδείξῃ, ὅτι ἐγκληματικὴ χεὶρ εἰσῆλθεν εἰς τὸ ταμεῖον ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ καὶ ἀφήρεσε τὸ ἐλλεῖπον ποσόν, ὁ νόμος ἐννοεῖ νὰ τὸν καταδικάσῃ καὶ νὰ καταλογίσῃ εἰς βάρος του τὰς συνεπείας τοῦ ἐγκλήματος; τοιαῦται προλήψεις δύνανται ποτὲ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς γενικὸς κανών; τοιαῦται προλήψεις, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ διατάξεις προσωρινὰς καὶ κανονιστικὰς, δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν οὐσιαστικοὺς νόμους; Ἀνέτρεξαν εἰς προηγούμενα, ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος κύριος Πετιμεζᾶς τὴν γνώμην καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Κεχαγιᾶ. Καὶ ἐγὼ κατὰ τύχην ἔχω γνωμοδότησιν τοῦ κυρίου Κεχαγιᾶ ἐν τῷ τμήματι τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ ἔτος 1872, ὅπου ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεγαλοπόλεως. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν).

§68Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ παρεδέχθη ἡ Βουλὴ αὐτά; ἡ Βουλὴ ἠκολούθησεν ἕνα κανόνα.

§69ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ καλπονόθευσις δὲν ἔχει κανόνας, ἡ καλπονόθευσις εἶναι ἔγκλημα. Ἐὰν λοιπὸν ἐῤῥίφθησαν ὑπὸ τῶν ἀντιθέτων, πρέπει νὰ τ’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ ὄχι. Ἐὰν δὲ δὲν ἦναι γνωστὸν ὑπὸ τίνος ἐῤῥίφθησαν, τότε ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογήν.

§70ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ πῶς θὰ ἐξακριβώσωμεν αὐτὸ, ποῖος τὰ ἔῤῥιψε;

§71ΡΙΚΑΚΗΣ. Πάντες ἐπείσθησαν, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Ψωφῖδος ἐγένετο καλπονόθευσις, σεῖς μόνον ἐπιμένετε, ὅτι δὲν ἐγένετο (θόρυβος). Νομίζω, κύριοι, ὅτι καὶ εἰς προηγουμένας περιστάσεις εὑρέθη ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσῃ τὸ τοιοῦτον, καὶ ὁσάκις ἠδυνήθη νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν, δὲν παρέλειψε νὰ καθιερώσῃ τὴν ἀρχὴν, ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ ὄχι, ὡς ἐγένετο εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Τήνου, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελε νὰ καθιερώσῃ ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὰς καλπονοθεύσεις. Διὸ καὶ παρατηρεῖτε τὸ εὐχάριστον ἀποτέλεσμα, ὅτι ἐφέτος εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἐκλογὴν ἐγένετο καλπονόθευσις, εἰμὴ εἰς τὴν προκειμένην τῆς Ψωφῖδος.

§72Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐλησμόνησες τὴν Κερπινήν.

§73ΡΙΚΑΚΗΣ. Δηλαδὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων.

§74Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν ὁμιλῇς περὶ Καλαβρύτων, νὰ σκέπτεσαι, διότι εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ σοῦ δώσω ἀπάντησιν, ἡ ὁποία δὲν μὲ εὐχαριστεῖ· τί νομίζετε τὰ Καλάβρυτα, ἐπαρχίαν νὰ τὴν πετάξητε εἰς τὸν δρόμον;

§75ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῆς Ψωφῖδος καὶ σεῖς προσεθέσατε καὶ τὴν Κερπινήν· καὶ ἐπειδὴ τὴν προσεθέσατε, λέγω, ὅτι μόνον ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων παρουσιάζει καλπονόθευσιν.

§76Α. ΜΕΤΑΞΑΣ. Καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι· ἀλλὰ δὲν ἔφερον ἀποτέλεσμα ἐκεῖ αἱ καλπονοθεύσεις.

§77ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐγένετο λόγος εἰς τὴν Βουλήν. Τὴν γνώμην, κύριοι, τῆς ἀκυρώσεως δὲν ἐννοῶ, διότι τότε μόνον ἀκυροῦται μία ἐκλογὴ, ὅταν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἦναι σκοτεινὸν, ἄγνωστον, δὲν δύναται νὰ διαγνωσθῇ, δὲν γνωρίζομεν ποῖον νὰ παραδεχθῶμεν ὡς πλειονοψηφήσαντα. Ἐδῶ ὅμως τὰ πράγματά εἰσι σαφῆ καὶ καθαρά. Ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ὁ Θρασύβουλος Ζαΐμης ἔλαβε 33 μόνον ψήφους εἰς τὸ ναί, τότε δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν· ἐὰν δὲ πεισθῆτε, ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἔχουσιν οὕτως, πάλιν δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς ἀκυρώσεως, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι 8 μόνον ψῆφοι ἐλλείπουσι τοῦ κ. Ζαΐμη, ὅπως ὑπερτερήσῃ τοῦ κ. Σουλιώτη. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἀπόφασίς σας ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι εὐκολωτάτη, καὶ οὐδεὶς δὲ λόγος δικαιολογεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Πετιμεζᾶς ἐπεκαλέσθη ἀπόφασιν τοῦ κ. Ζαΐμη ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν πιστεύω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν τοιαῦτα προηγούμενα, ἐν ἀγνοίᾳ τῶν περιστάσεων καὶ τῶν πραγματικῶν γεγονότων, διότι δὲν χρησιμεύουσιν ὡς κανὼν πρὸς σχηματισμὸν μιᾶς δικαστικῆς πεποιθήσεως. Δὲν εἶναι ἐπιχείρημα νὰ λέγετε, ὅτι ἐπειδὴ ἐξεδόθη τοιαύτη ἀπόφασις, εἴμεθα ἡμεῖς ὑπόχρεοι νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε ἡ ἀπόφασις αὕτη ἀποτελεῖ καθαρὰν νομολογίαν. Ἔρχομαι εἰς τὴν τελευταίαν γνωμοδότησιν, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθησαν, τοῦ ἐντίμου κ. Κουμουνδούρου· ἡ γνωμοδότησις αὕτη διέρχεται τὸ ζήτημα, ὡς τὸ διερχόμεθα πάντες, ὅτε παρουσιάζεται ὁ πλεονασμὸς τῶν σφαιριδίων, καὶ γνωμοδοτεῖ νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ ναί· οὔτε θίγει ἕτερον ζήτημα· εὐτυχῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι παρὼν καὶ δύναται νὰ ἐξηγήσῃ, ἂν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ θεωρία τοῦ νόμου, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἄλλοι ἔχοντες τὸν προορισμὸν νὰ σκέπτωνται νομοθετικῶς, δημιουργοῦντες νόμους, ἤθελον ὑποπέσει εἰς τοιούτους χονδροειδεστάτους σολοικισμοὺς, καὶ ἤθελον παραδεχθῆ νομολογίαν, ἥτις θ’ ἀντέκειτο εἰς ὅλας τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου. Κύριοι, ἂν παρατηρῆτε ἓν πνεῦμα καὶ ἕνα ζῆλον πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ὁ ζῆλος προέρχεται ἐκ μόνης τῆς συναισθήσεως τῆς νομιμότητος καὶ τοῦ δικαίου, καὶ ἤθελον ἀδικήσει πρῶτος ἐγὼ τὸν κύριον Ζαΐμην, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ παρ’ ὅλων ἡμῶν σέβας καὶ ὑπόληψιν, ἂν ὡρμώμην ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον σκοπόν, ὅπως ὑποστηρίξω τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς του. Ὁ κ. Ζαΐμης δὲν σᾶς ζητεῖ ν’ ἀποφασίσητε ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς του, ἐνιστάμενος καὶ ὑποβάλλων προτάσεις καὶ ἐπιχειρήματα· ὁ κ. Ζαΐμης ἀφῆκε τὴν ἐκλογήν του εἰς τὴν ἐπαρχίαν του καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ἧς ἀπετέλει πρὸ πολλῶν χρόνων ἓν τῶν διακεκριμένων μελῶν. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Ζαΐμη δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν εἰμὴ ἐὰν ὁ κ. Ζαΐμης ἐξακολουθῇ νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἐπαρχίας του, καὶ ἂν δικαίως δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ὅπου μόνοι οἱ ἁγνοὶ ἀντιπρόσωποι πρέπει νὰ παρακάθηνται. Ἐὰν δὲ σεῖς ἔχητε ἐν τῇ διανοίᾳ σας οἱανδήποτε κεκρυμμένην ὑπόνοιαν, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης ἔπεσεν εἰς τὴν ὑπόληψιν τοῦ τόπου, τότε βραβεύσατε τὴν καλπονόθευσιν τῆς Ψωφῖδος (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§78ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Δὲν ἤθελον νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς οὐσίας. Προεκλήθην ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Πατρῶν, ὁ ὁποῖος συχνὰ ἀνέφερε τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων. Δὲν ἀνατρέχω εἰς τὸ 21, ἀλλ’ ἂν ἤξευρον οἱ πατέρες ἡμῶν, ὅτι ἤθελεν ἔλθει ὁ κ. Ῥικάκης, ὁ ὁποῖος δὲν ἠξεύρω πῶς ἐκλέγεται ἀπὸ τὰς Πάτρας, νὰ ὑβρίσῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν Καλαβρύτων, φοβοῦμαι, ὅτι ἤθελον εἰπεῖ, ἐῤῥέτω ἡ ἐλευθερία (θόρυβος).

§79ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑπερασπίσθην τὰ Καλάβρυτα, σεῖς θέλετε διὰ καλπονοθεύσεως νὰ βεβηλώσητε τὴν ἐπαρχίαν. Τί πταίω ἐγώ; (θόρυβος).

§80Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχουν ἀνάγκην τὰ Καλάβρυτα τῆς ἰδικῆς σου ὑπερασπίσεως (θόρυβος καὶ ποδοκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Ἀποφάσει τῆς Βουλῆς, ἐκκενοῦνται τὰ θεωρεῖα τοῦ ἀκροατηρίου, ἐν οἷς ἐγένοντο τὰ ἀτακτήματα.

§81ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Δὲν ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ μετατρέψω πεποιθήσεις ἐκ τῶν προτέρων ἐσχηματισμένας. Δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐπροκαλούμην ἀπὸ τὸν κ. Ῥικάκην, τολμήσαντα νὰ ὑπαινιχθῇ ὕβρεις κατὰ τῆς ἐπαρχίας μου, κατὰ μιᾶς τῶν πρώτων ἐπαρχιῶν. Ἀποφεύγω τὰς δημοκοπίας· ἀλλὰ μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν οἱ πατέρες μας, οἵτινες ὕψωσαν πρῶτοι τὴν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας ἐν Καλαβρύτοις, προέβλεπον, ὅτι ἤθελεν ἐλθεῖ ὁ κ. Ῥικάκης, ὅστις ὅλοι ἠξεύρετε πῶς προήχθη καὶ πῶς ἐκλέγεται, νὰ ὑβρίζῃ τὰς πρώτας ἐπαρχίας, φοβοῦμαι μὴ ἤθελον εἰπεῖ: ἐῤῥέτω τοιαύτη ἐλευθερία .... (διακοπή.) Ὁ κ. Ῥικάκης ἐπανειλημμένως εἶπε: γνωρίζετε, ὅτι ἔγεινε καλπονόθευσις 200 ψήφων· ἐσεῖς, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζει τοῦτο. Ἀλλὰ σεῖς καὶ ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζει πρὸς τούτοις, ὅτι ἡ πρότασις ἡ σήμερον προτεινομένη εἶναι πολιτικὸν πραξικόπημα. Ὁ κ. Ῥικάκης εἰς ὅλην τὴν ὁμιλίαν του δὲν ἀνέφερεν εἰμὴ τὸν Μασούραν, καὶ ὅλην του τὴν ὁμιλίαν τὴν ἐστήριξεν εἰς τὸ ἔνταλμα, τὸ ἐκδοθὲν κατὰ τοῦ Μασούρα, ὡς καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, τὰ δὲ πρακτικὰ τὰ ἐπέταξε. Ὁ κ. Ῥικάκης γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι βάσις καὶ στέγη τῆς ἐκλογῆς εἶναι μόνον τὰ πρακτικά. Ὅταν τὰ πρακτικὰ ὁμολογοῦν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνεργήθη νομίμως, τὰ λοιπὰ εἶναι μυθολογήματα, διότι ἐπλάσθησαν κατὰ τρόπον τοιοῦτον καὶ μὲ τοιαύτας λεπτομερείας, ὡς πάντα τὰ δράματα· «μία φορὰ καὶ ἕναν καιρό». Ὅσον τερατωδέστερα πράγματα ἀναφέρει ὁ Ὅμηρος, τόσον περισσοτέρας λεπτομερείας περιγράφει. Τὰ πρακτικὰ λέγουν, ὅτι αἱ σφραγῖδες ἦταν ἀλύμαντοι. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Δαλὸζ καὶ ἡ γαλλικὴ νομολογία, καὶ μετ’ αὐτοῦ ὅλος ὁ κόσμος. «On ne doit pas avoir égard à des faits allégués dans une protestation lorsqu’ ils sont contraires aux enonciations précises du procès verbal des opérations du collége élléctoral». Τὸ μεταφράζω· «δὲν πρέπει νὰ προσέχῃ τις εἰς περιστατικὰ ἀναφερόμενα ἔν τινι ἐνστάσει, ὅταν ἐναντιοῦνται εἰς ῥητὰς ἐκφράσεις τῶν πρακτικῶν τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος»· καὶ παρακατιὼν § 794 «Les procès-verbaux font foi des faits qu’ ils constatent les allégations, les dites, les protestations qui leurs sont contraires ne doivent, en général, pas être pris en considération»· ἰδοὺ ἡ μετάφρασις: «Τὰ πρακτικὰ ἀποτελοῦσι πίστιν τῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουσιν· αἱ δὲ προτάσεις, τὰ λόγια, αἱ ἐνστάσεις ἢ ἔγγραφα, ἅτινα ἐναντιοῦνται εἰς τὰς ῥητὰς ἐννοίας τῶν πρακτικῶν ἐν γένει δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν». Καὶ ἐν τούτοις τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπέταξεν ὁ κ. Ῥικάκης, καὶ ἐστηρίχθη εἰς τὸ ἔνταλμα· ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ καὶ εἰς βούλευμα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν, ἐὰν κατόπιν τὸ δικαστήριον κηρύξῃ τὸν κατηγορούμενον ἀθῶον. Νομίζετε, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ πλάττωνται ἱστορίαι καὶ νὰ μεταβάλλωνται τὰ ἀποτελέσματα; Ἐὰν ἤθελον εἰς δῆμόν τινα νὰ ῥίψωσιν οἱ φίλοι μου πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς τὸ ἄσπρον, τοῖς ἦτο δύσκολον; Ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἦτον εὐκολώτερον ὁ σφαιριδιοδότης νὰ ῥίψῃ αὐτὰ, διότι ὁ μὲν ἀντιπρόσωπος ἐπιθεωρεῖ, ὁ δὲ σφαιριδιοδότης ἵσταται εἰς τὴν ὀπὴν τῆς κάλπης· λοιπὸν εἰς τὸν φίλον μου ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ῥίψῃ πλεονάζοντα σφαιρίδια, καὶ ἓν καὶ δέκα καὶ πλείονα. Ἐὰν ἤθελον κάμει τοιοῦτόν τι οἱ φίλοι μου εἰς τὸν δῆμον Λευκοσίας, νὰ μοὶ ῥίψωσι 300 σφαιρίδια εἰς τὰ ἄσπρον, ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μοὶ ἀφαιρεθῶσι καὶ μοὶ μείνωσι μόνον τὰ 200; ἀφοῦ ὁ κ. Φωτήλας, σύντροφός μας, ἔλαβε 500; Δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω νὰ μοὶ ἀποδώσητε τὰς 300 ψήφους; ἠδυνάμην νὰ φέρω καὶ 50 μάρτυρας, διότι γνωρίζετε εἰς τινας ἐπαρχίας ἕως ποῦ φθάνει ὁ πολιτικὸς φατριασμός· ὄχι μόνον ψευδομαρτυροῦν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα ἐγκλήματα προβαίνουσι, μεθ’ ὅλην τὴν αὐστηρότητα τοῦ νόμου, καὶ φονεύονται πολλάκις. Ἀπόδειξις οἱ φόνοι καὶ τὰ λοιπὰ ἐγκλήματα τὰ λαμβάνοντα χώραν κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐλέγετε, δὲν ἀκούομεν τί λέγουσιν οἱ μάρτυρές σου, ἀλλὰ τί λέγουσι τὰ πρακτικά· καὶ δικαίως. Τοῦτο λέγω καὶ ἐγώ· τί λέγουσι τὰ πρακτικά; ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως. Κάτοπτρον τῆς ἐκλογῆς εἶναι μόνον τὰ πρακτικά, μῦθοι δὲ ἐκ τῶν ὑστέρων πλαττόμενοι εἶναι εὔκολον μὲν νὰ πλάττωνται, δύσκολον ὅμως νὰ πιστεύωνται. Ἡ καλπονόθευσις, ἡ καλπονόθευσις· τὴν βδελύσσομαι παντὸς ἄλλου περισσότερον, κύριοι, καὶ ἐλυπήθην διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου παρουσιάσθη αὐτὴ ἡ ἀσχημία, καὶ ἐλυπήθην περισσότερον ἄλλων. Βεβαίως βδελυρὸν ἔγκλημα εἶναι τὸ τῆς καλπονοθεύσεως· ἀλλ’ ἐὰν ἐγένετο ὑπὸ φίλων τῶν ἀντιπάλων μου, δὲν εἶναι διττὸν ἔγκλημα; Ἓν μὲν τὸ τῆς καλπονοθεύσεως, δεύτερον δὲ τὸ τῆς ἀδικίας, ἥτις πρόκειται νὰ μοὶ προσγίνῃ ἐξ αὐτῆς. Βεβαίως εἰς ἐμὲ δὲν ἀπεδώσατε τὸ ἔγκλημα, διότι ἐγὼ ἤμην 12 ἕως 14 ὥρας μακρὰν ἀπὸ τὸν δῆμον Ψωφίδος, ὡς δὲ δὲν ἤμην ἐγώ, οὕτω πιστεύω καὶ οὐδεὶς τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων. Ἀλλὰ ἢ φίλοι ἡμῶν ἢ φίλοι τῶν ἀντιπάλων μας διέπραξαν τὴν ἀσχημοσύνην, διότι εἰς ἐπαρχίας μεγάλας τὰ πολιτευόμενα πρόσωπα δὲν δύνανται νὰ κανονίσωσι τὴν διαγωγὴν ὅλων τῶν φίλων των. Τώρα θὰ μοὶ εἴπητε, διὰ τί εἶναι πιθανὸν, ὅτι τὴν ἔκαμον ἐκεῖνοι; τί συμφέρον εἶχον; Πρῶτον, δυνατὸν νὰ τὸ ἔκαμναν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ λόγος ἀκυρότητος. Ἀλλὰ ἦσαν ἀπηλπισμένοι καὶ ἐγνώριζον, ὅτι ἤθελον χάσει τὰ ἀποτελέσματα τὸ δεικνύουν καὶ οἱ ἴδιοι τὸ ἐγνώριζον, διότι 3 σύντροφοι τοῦ κ. Ζαΐμη εἶναι κάτω ὅλων ἡμῶν κατὰ 600 ψήφους· δεύτερον, διὰ νὰ ἀποδείξωσιν οἱ φίλοι τῶν ἀντιθέτων μας, ὅτι εἶχον μὲν ψήφους, ἀλλ’ ὅτι τοῖς ἀφῃρέθησαν· τρίτον, καὶ εἰς τοῦτο προσέξατε πολὺ, ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ συνείθιζον πάντοτε νὰ μετρῶσι μόνον τὰ σφαιρίδια τοῦ ναί. Οὕτως ἔπραξαν καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν δημοτικὴν ἐκλογὴν, ὡς τὸ ὁμολογεῖ ὁ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς καὶ φαίνεται καὶ ἐκ τῶν ἐγγράφων τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης. Φαίνεται λοιπὸν, ὅτι νομίζοντες, ὅτι καὶ τώρα θὰ μετρηθῶσιν μόνον τὰ εἰς τὸ ναὶ σφαιρίδια, ἔῤῥιπτον εἰς τὸ ναὶ ὅσα ἠδύναντο περισσότερα. Ἴσως αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιστημονικότης, ἣν συχνὰ ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς. Ἐὰν ὁ κ. Ζαΐμης ἐπέτυχεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἢ ὄχι, τὸ δεικνύουν τὰ ἀποτελέσματα, διότι ὁ μὲν πρῶτο, Βουλευτὴς κ. Οἰκονόμου ὑπερτερεῖ αὐτὸν κατὰ 850 ψήφους, ὁ κ. Φωτήλας, ἀνήκων εἰς τὸν συνδυασμὸν ἡμῶν, κατὰ 700 ψήφους, καὶ οἱ δύω Πετιμεζαῖοι δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσας. Δὲν εἶναι πρῶτος, δεύτερος, τρίτος, τέταρτος, δὲν εἶναι καὶ πέμπτος. Ἐὰν λοιπὸν ἡ ἐπαρχία του δὲν τὸν ἔθεσεν εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, δὲν ἔχετε ὑμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ τὸν θέσετε, οὔτε δύνασθε νὰ μεταβάλλετε τὴν Βουλὴν εἰς ἐκλογικὸν σῶμα· τοῦτο εἶναι δικαίωμα τοῦ κυριάρχου λαοῦ, τοῦ ὁποίου τὴν ἀπόφασιν πρέπει νὰ σεβώμεθα. Τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν συνέβη μόνον εἰς τὰ Καλάβρυτα, ἀλλὰ καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας ἐπαρχίας πρόσωπα ἀδιαφιλονεικήτου ἐπιῤῥοῆς ἔπεσαν. Τὸ φαινόμενον αὐτὸ δὲν εἶναι ἁπλοῦν, καὶ πρέπει νὰ τὸ μελετήσωσιν οἱ πολιτευόμενοι, διότι εἶναι ἄξιον πολλῆς μελέτης· κατ’ ἐμὲ, δηλοῖ, ὅτι ὁ λαὸς ἀπαρέσκεται τὸν μέχρι τοῦδε τρόπον τοῦ πολιτεύεσθαι, ἀποδοκιμάζει τὸ παρελθὸν «la routine». Σέβομαι τὴν Βουλὴν, ἥτις ἀποτελεῖται ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ πρόσωπα πείρας καὶ πατριωτισμοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπὸ πολλὰ ἄλλα νέα πρόσωπα, εἰς τα ὁποῖα πολὺ περισσότερον στηρίζει ὁ ἑλληνισμὸς τὰς ἐλπίδας του. Ἐὰν αἱ προτάσεις αἱ γενόμεναι ἐδῶ ἐπρόκειτο νὰ κλεισθῶσιν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, καθὼς καὶ αἱ ἀποστάσεις, τὸ κακὸν θὰ ἦτο μικρόν· ἀλλὰ συλλογισθῆτε, ὅτι αἱ ἀποφάσεις ἐκτείνονται εἰς ὅλον τὸν ἑλληνισμὸν καὶ ἔχουσι συνεπείας λίαν κακὰς διὰ τὸ μέλλον. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Πετιμεζᾶς σᾶς παρέστησε τὸ χάος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ῥίψητε τὸν τόπον ἐὰν παραδεχθῆτε νομολογίαν νέαν· ἄλλως τε σήμερον δὲν νομοθετεῖ ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ ἐφαρμόζει τοὺς καθεστῶτας νόμους. Ὁ νόμος εἶναι σαφής, σύγκειται ἀπὸ 3 λέξεις, «τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοῦ ναί, δηλ. εἴτε εἰς τὸ ὄχι, εἴτε εἰς τὸ ναὶ ῥιφθῶσιν, ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοῦ ναί. 17 ἔτη λειτουργεῖ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ παντοῦ ἐφηρμόσθη, ὁ δὲ Κυβερνήτης Πετιμεζᾶς, μεταξὺ 300 παραδειγμάτων, ἐπροτίμησε καὶ ἔλαβε τὸ ἕν, τὸ ἐξαιρετικὸν τῆς ἐπαρχίας Τήνου, ὅπου ἡ περίστασις εἶναι ὅλως εἰδική. Ἐξ αὐτῶν τῶν παραδειγμάτων, ἅτινα ἔχομεν εἰς τὸ παρελθόν, βλέπομεν, ὅτι εἰς ἅπαντα ἐφηρμόσθη ὁ νόμος. Πολλοὶ γνωρίζετε τί συνέβη κατὰ τὸ 1869, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν πρωθυπούργευεν ὁ κ. Ζαΐμης. Ἐν τῇ ἐκλογῇ Λοκρίδος εὑρέθησαν 182 πλεονάζοντα σφαιρίδια, καὶ πολὺς ἐγένετο λόγος. Ἐπίσης καὶ ἐν τῇ ἐκλογῇ Αἰγίνης· ἐν τῇ κάλπῃ τοῦ Γ. Λογιωτατίδου εὑρέθησαν πλεονάζοντα 102 σφαιρίδια, καὶ ὅμως ἐν τῇ ἐκθέσει εἶσθε καὶ ὑμεῖς ὑπογεγραμμένος, κ. Ἀθανάσιε· λέγετε «δυνάμει τοῦ περὶ ἐκλογῆς νόμου, τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀφαιροῦνται ἐκ τοῦ ναί, μὴ θεωρουμένης κατὰ νόμον ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς», καὶ ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν δι’ ἀναστάσεως καὶ παμψηφεί.

§82Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ὅ,τι διατείνεσθε δὲν εἶναι ἀληθές, διότι τὰ σφαιρίδια εἶναι πολλά, δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ περίστασις· τοῦτο τὸ εἴπατε καὶ εἰς τὸ τμῆμα, καὶ ὅταν σᾶς εἶπον νὰ φέρητε τὰ πρακτικά, δὲν τὰ ἐφέρατε. Σᾶς εἶπον νὰ φέρητε τὰ πρακτικά, διὰ νὰ σᾶς δείξω, ὅτι εἶναι ἐναντίον σας αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε.

§83ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ὁ βουλόμενος ἂς ἴδῃ τὰ πρακτικά .... Αὐτὰ εἴπατε κατὰ λέξιν. Σᾶς παραπέμπω καὶ εἰς τὴν σελίδα 279. Ἀλλὰ τέλος πάντων αὐτὰ εἶναι εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τοῦ 1869· κατὰ δὲ τὸ 1872 εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ναυπλίου εὑρέθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Εὐθυμιοπούλου, 112 ἐν τῷ δήμῳ Ἐπιδαυρίων καὶ 102 ἐν τῷ δήμῳ Μηδείας, ἤτοι ἐν ὅλῳ 214, τὸν δὲ ῥίψαντα τὰ σφαιρίδια ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς κατήγγειλεν αὐτοστιγμεί, διότι διαταχθεὶς νὰ ἐξαγάγῃ τὴν χεῖρά του, ἣν ἐβράδυνεν ἐπὶ πολὺ ἐντὸς τῆς κάλπης, δὲν ὑπήκουσεν, ἐβιάσθη δὲ εἰς τοῦτο. Ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη ἐπεκυρώθη παμψηφεὶ καὶ δι’ ἀναστάσεως· διὰ νὰ σᾶς εὐκολύνω κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶ, σᾶς παραπέμπω καὶ πάλιν εἰς τὴν σελίδα 118. Ἀλλὰ σεῖς θυμώνετε. Τὴν ἐκλογὴν τῆς Λεβαδείας δὲν τὴν ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀνέφερεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς· ἐπαναλαμβάνω μόνον, ὅτι τὸ βούλευμα τὸ παρουσιασθὲν ἤδη ἦτο ὑπογεγραμμένον παρὰ τῶν ἀξιοτίμων Διογενίδου, Ζήνη καὶ Βαλέττα.

§84Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶχον μίαν ἰδέαν ἐπὶ εἰδικῆς καὶ ὡρισμένης περιστάσεως· ὅταν δὲ ἐπικαλῆσαι τὰ πρακτικά, ὀφείλεις νὰ τὰ φέρῃς, καὶ δὲν πρέπει νὰ λέγῃς λόγους οὔτε σελίδας, διότι ὅλα αὐτὰ δὲν φωτίζουν ποσῶς.

§85ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ἐδῶ εἶναι τὰ πρακτικὰ τοῦ 1869. Θὰ παραλείψω μερικὰς ἐπαρχίας· ἐπικαλοῦμαι ὅμως τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὴν ἐκλογὴν Κορινθίας, ὅπου εἰς ἕνα δῆμον εὑρέθησαν εἰς τὰς κάλπας πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἀλλ’ ἐκεῖ ἀπέβαλον τοὺς ἀντιπροσώπους, καὶ φυσικὰ ἠδύναντο νὰ ῥίψωσι κάτι περισσότερα τῶν 89, ἀλλὰ αὐτὰ ἤρκεσαν νὰ ἐπηρεάσωσι τὸ ἀποτέλεσμα, διότι ὁ κ. Φ. Κανελλόπουλος, εἰς οὗ τὴν κάλπην ἐῤῥίφθησαν, ἀφοῦ ἀπέβαλε βιαίως τοὺς ἀντιπροσώπους του, ἐμειονέκτει τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος κατὰ 33 μόνον ψήφους. Ἐν τούτοις τὸ τμῆμα εἶπε τότε ἐν τῇ ἐκθέσει του· (Πρόεδρος αὐτοῦ ἦτο ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς κ. Κουμουνδοῦρος). «Περὶ τούτου τὸ τμῆμα κρίνει ἄτοπον νὰ κάμῃ κἂν λόγον καὶ νὰ ἐκφέρῃ γνώμην εἰς τὴν Βουλὴν, τῆς ὁποίας ἡ περὶ ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 47 § 3 τοῦ νόμου γνώμη ἐξεδηλώθη σαφῶς ἐπὶ πάσης ὁμοίας περιστάσεως.

Ὁ πρόεδρος

ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ

Τὰ μέλη...» Ἀλλὰ τώρα; ἤλλαξαν τὰ πράγματα· ἐπροόδευσεν ὁ κόσμος. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸν ἀριθμὸν, διότι ὁ κ. Ῥικάκης παρὰ πολὺ ἐστηρίχθη εἰς τὸν ἀριθμὸν 33· ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ 33 ψήφους εἰς τὸν δῆμον Ψωφίδος ὁ κ. Ζαΐμης; διατὶ ὄχι; ὁ δῆμος Ψωφίδος ἀποτελεῖται ἀπὸ δύω τμήματα, εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα ἐπλειονοψήφησεν ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Ζαΐμη, εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα ἐπλειονοψηφήσαμεν ἡμεῖς. Ἐν συνόλῳ, ἐὰν παραβάλῃ τις τὰ ἐξαγόμενα ὅλων τῶν δήμων, θὰ παρατηρήσῃ, ὅτι δὲν θὰ εὕρῃ καὶ τὸ τοῦ Δήμου Ψωφίδος ἀπίθανον. Εἰς τοὺς 9 Δήμους ὑπερτεροῦμεν τὸν κ. Ζαΐμην, ὁ δὲ κ. Ζαΐμης ὑπερτερεῖ ἡμᾶς εἰς 4 Δήμους, εἰς τοὺς Δήμους Καλαβρύτων, Ἀροανείας, Λευκασίας καὶ Σουδενῶν. Εἰς τὸν Δῆμον Καλαβρύτων, διότι εἶναι πρωτεύουσα τῆς Ἐπαρχίας καὶ διότι ἔχουσιν εὐεργετήσει ἐκεῖ πολλὰ πρόσωπα οἱ δύο κομματάρχαι· εἰς τὸν Δῆμον Ἀροανείας, διότι ἐκεῖ εἶναι ὁ ἀδελφὸς τοῦ Δημάρχου ὁ συνυποψήφιος· εἰς τὸν δῆμον Λευκασίας, διότι ἦτο συνυποψήφιος ὁ κ. Λαμπρόπουλος, καὶ ὁ Δήμαρχος ἦτο μετ’ αὐτῶν. Εἰς τὸ ἐξαγόμενον τοῦ Αʹ. Τμήματος τοῦ Δήμου Ψωφίδος ἔλαβεν ὁ Πετιμεζᾶς 238 ψήφους, Φωτήλας 239, ἐγὼ 207 κτλ. ἂν λάβωμεν μέσον τινὰ ὅρον 230.

§86Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς 240, ἀφοῦ ὁ ὕψιστος ἔλαβε 238; ἠξεύρεις μαθηματικὰ, ὁ μέσος ὅρος δὲν εἶναι 240.

§87ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Σεῖς εἰξεύρετε περισσότερα μαθηματικὰ ἀπὸ ἐμὲ, καὶ εὐχαριστῶ ποῦ μὲ διορθώνετε, ἀλλὰ δὲν ἠκούσατε. Εἶπον 230. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι οἱ μὴ θέλοντες ἡμᾶς ἐψήφισαν τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Ζαΐμη· ἐὰν ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς 400 τοὺς 230, μένουσιν 170. Ἀλλ’ ὑπῆρχον καὶ ἄλλαι κάλπαι ὀρφαναὶ, καὶ αὐτοὶ εἶχον τοὺς ἀποκλειστικούς των φίλους, ὥστε ἐὰν ἀφαιρέσωμεν 100 μόνον, οἵτινες ἐψήφισαν ἀποκλειστικῶς τὸν κ. Οἰκονόμου ἢ καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ἔχοντας ὀρφανὰς κάλπας, μένουν μόνον 30 ψῆφοι.

§88Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ αὐτοὶ πῶς συνέδραμον σᾶς καὶ δὲν συνέδραμον ἡμᾶς;

§89Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Σολιώτη, μὴ δίδῃς ἀκρόασιν, διότι θέλει νὰ σὲ μπερδεύσῃ.

§90ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Θὰ τοῦ κάμω τὴν χάριν νὰ τὸ λάβῃ καὶ ἀντιστρόφως. Παραδεχόμενος λοιπὸν, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ λευκὸν τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, 1ον διὰ τὸν λόγον τῆς ἀκυρότητος· 2ον ἴσως τὸ ἔπραξαν, διὰ νὰ δείξουν, ὅτι ἔχουν ψήφους· 3ον δὲ, ὅπερ εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότερον, διότι εἰς τὸ Τμῆμα ἐκεῖνο ἐσυνείθιζον νὰ μὴ καταμετρῶσι τὰ μαῦρα· τοῦτο τὸ ἤκουσα ὅτι ἐγένετο εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἀπὸ τὸν κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶν· εἰς τὴν τελευταίαν δημοτικὴν ἐκλογὴν ἐσυνείθιζον νὰ μὴ μετρῶσι τὰ μαῦρα. Ἴσως ἐνόμιζον, ὅτι θὰ περάσῃ καὶ τώρα, «ἂς ῥίψωμεν, εἶπον, εἰς τὰ λευκὰ ὀλίγας ψήφους καὶ ἔτσι ὠφελούμεθα.» Αὐτὰ εἶναι πιθανότητες λογικαὶ, ἐνῷ αἱ ἰδικαί σας δὲν εἶναι πειστικαί. Δὲν ἤθελον νὰ ὁμιλήσω, ὅπως ἐν ἀρχῇ εἶπον, ἀλλ’ ἐπροκλήθην· δὲν ἤθελον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας, διότι εἶσθε προκατειλημμένοι, ἐπροκλήθην ὅμως καὶ ὡμίλησα, διὰ νὰ μείνωσιν οἱ λόγοι μου ὡς διαμαρτύρησις. Δὲν μὲ μέλει πλέον ἀτομικῶς, διότι δυστυχῶς ἀνεβιβάσατε τὸ ζήτημα ἀλλοῦ, μὲ μέλει, διότι μετ’ ἐμοῦ θέλετε νὰ θυσιάσετε καὶ τὸν Νόμον. Τὴν ἰδικήν μου θυσίαν τὴν παραδέχομαι· νὰ θυσιασθῇ ὅμως ὁ Νόμος, σεῖς ἀπεφασίσατε, ἐγὼ δὲν τὸ παραδέχομαι. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν χάριν τοῦ Νόμου, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας ἑαυτῆς, νὰ ἐξεύρῃ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον, ἀλλὰ νὰ φεισθῇ τοῦ Νόμου καὶ νὰ μὴ καταβιβάσῃ τὴν Βουλὴν εἰς βουλευτοποιεῖον.

§91ΜΙΛΗΣΗΣ. Βλέπω Κύριοι, ὅτι εἶθε κουρασμένοι, καὶ ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ καταχρασθῶ τὴν εὐμενῆ προσοχήν σας, ἐξακολουθῶν συζήτησιν, ἥτις ἀρκετὰ ἤδη παρετάθη. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα ἀμφιβολία, πᾶς δισταγμὸς ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Ζαΐμης εἰς τὸ βουλευτήριον κατὰ χάριν, ἢ διὰ πολιτικὸν συμφέρον, ἢ δι’ οἱονδήποτε παραπλήσιον λόγον· πρέπει νὰ πεισθῶσιν ἀδιστάκτως οἱ πάντες, ὅτι ἂν ἀγωνιζώμεθα ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ κ. Ζαΐμη εἰς τὸ βουλευτήριον, πράττομεν τοῦτο μόνον, διότι ὁ νόμος τὸ διακελεύει καὶ τὸ καθῆκον τὸ ἐπιτάσσει, οὔτε ἤθελε ποτὲ καταδεχθῆ ὁ κ. Ζαΐμης, τοῦ ὁποίου ὁλόκληρον τὸ παρελθὸν μαρτυρεῖ τελείαν ἀφοσίωσιν πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, χαρακτηρίζουσαν τὴν μερίδα του, νὰ ὑφαρπάσῃ ἀπόφασιν τῆς βουλῆς, ἀντικειμένην σκανδαλωδῶς εἰς τοὺς κειμένους νόμους, διὰ νὰ καταλάβῃ ἁπλῶς μίαν θέσιν ἐν τῷ βουλευτηρίῳ τούτῳ. Ἰδοὺ διατὶ ἀπεφάσισα νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα προσθέσω καὶ ἐγὼ παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ νομικοῦ καὶ πραγματικοῦ μέρους τοῦ ἀπασχολοῦντος τὴν βουλὴν ζητήματος. Θὰ ἦμαι δὲ συντομώτατος. Ἐὰν ἀναγνώσῃ τις, Κύριοι, ἀπροκαταλήπτως τὸν ἐκλογικὸν νόμον, εὐκόλως δύναται ν’ ἀνεύρῃ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν ἢ μᾶλλον τὴν ἔκτασιν τῆς πολυθρυλήτου διατάξεως αὐτοῦ, καθ’ ἣν τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀφαιροῦνται ἐκ τοῦ ναί. Ἡ διάταξις αὕτη, τεθειμένη ὑπὸ τὸ ἐδάφιον γʹ. τοῦ ἄρθρου 64, ὅπερ ὁρίζει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν γίνεται ἡ διαλογὴ, πρὸς οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἐτέθη προδήλως, εἰμὴ διὰ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, εἰς ἣν ἀνέθετο ὁ νόμος τὴν διαλογὴν, τί ὀφείλει νὰ πράξῃ, ἐὰν εὕρῃ κατ’ αὐτὴν πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐν ταῖς κάλπαις. Ὁ νομοθέτης τουτέστι δὲν ἠθέλησεν, ὀρθῶς πράξας κατ’ ἐμὲ, νὰ δώσῃ εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐξουσίαν νὰ ἐξετάσῃ ποῦ ἐῤῥίφθησαν τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, διότι ἐφοβήθη εὐλόγως ὅτι ἡ ἐξέτασις αὕτη δὲν ἤθελεν εἶναι ἀπηλλαγμένη τῶν ἐπιτοπίων κομματικῶν συμφερόντων, ὧν μετέχουσι καὶ τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· διὰ τοῦτο προετίμησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πιθανωτέραν καὶ μᾶλλον ἀκίνδυνον περίστασιν τοῦ πλεονασμοῦ τῶν σφαιριδίων, καὶ εἰς αὐτὴν στηριζόμενος νὰ μορφώσῃ νομικὸν κανόνα, ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν. «Δὲν θέλω, εἶπε πρὸς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, νὰ δικάσῃς σὺ πόθεν προῆλθον τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια· ἀφαίρεσον ταῦτα πάντοτε ἐκ τοῦ ναί, λύσον προσωρινῶς τὴν παρεμπίπτουσαν δυσκολίαν, καὶ εἰς ἐμὲ ἀπόκειται κατόπιν νὰ ἐκτιμήσω τὰ πράγματα καὶ λύσω ὁριστικῶς τὸ ζήτημα». Τὴν αὐτὴν τακτικὴν ἀκολουθεῖ ὁ νομοθέτης καὶ κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν ἐκλεχθέντων βουλευτῶν. Καὶ ἐνταῦθα διατάσσει τὸ Πρωτοδικεῖον νὰ περιορισθῇ ἁπλῶς εἰς ἀπαρίθμησιν τῶν ἐξαγομένων τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν τμημάτων τῆς ἐπαρχίας, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ παντάπασι τὴν φύσιν τῶν ἐξαγομένων τούτων, ἂν δηλονότι ταῦτα ἦνε νόμιμα καὶ γνήσια, ἢ εἶναι ἀπόῤῥοια παρανομίας, βίας, νοθείας κτλ. Ἐὰν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 64 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἦναι καὶ διὰ τὴν βουλὴν ὑποχρεωτική, ὑποχρεωτικὴ εἶναι προδήλως καὶ ἡ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 65, διότι δὲν δύνασθε βέβαια τοῦτο μὲν τὸ ἄρθρον νὰ παραδεχθῆτε, ἐκεῖνο δὲ ν’ ἀποῤῥίψητε. Ἂν ἡ βουλὴ ἦναι ὑποχρεωμένη ν’ ἀφαιρῇ πάντοτε κατὰ τὸ 64 ἄρθρον τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐκ τοῦ ναί, χωρὶς νὰ δύναται νὰ ἐξετάσῃ ποῦ ταῦτα πραγματικῶς ἐῤῥίφθησαν, ὑποχρεωμένη εἶναι ὡσαύτως κατὰ τὸ 65 ἄρθρον τοῦ αὐτοῦ νόμου ν’ ἀθροίσῃ ἁπλῶς τὰ ἐξαγόμενα τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν τμημάτων ἑκάστης ἐπαρχίας, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζῃ τὴν φύσιν καὶ τὸν χαρακτῆρα τῶν ἐξαγομένων τούτων. Ἀλλὰ δὲν βλέπετε, κύριοι, ὅτι τότε ἡ δικαστική σας ἐξουσία ἐπί τῶν ἐκλογῶν καταντᾷ κωμική; Ποίαν ἀξίαν ἢ ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν δικαιοδοσία τῆς Βουλῆς, ὅταν αὕτη δὲν ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν νὰ ἐξετάζῃ, πῶς καὶ ποῦ ἐῤῥίφθησαν τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, καὶ νὰ τὰ ἀφαιρῇ ὅθεν ἐῤῥίφθησαν; ὅταν δὲν ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν νὰ ἐκτιμᾷ πῶς προέκυψαν τὰ διάφορα ἐξαγόμενα τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ τὰ παραδέχεται τυφλοῖς ὄμμασιν, ὅπως ἐμφανίζονται ἐνώπιόν της; Αὐτὸς ὁ πολιτικὸς δικαστὴς, τοῦ ὁποίου τὴν ἐνέργειαν κανονίζουν ἀνὰ πᾶν βῆμα οἱ τύποι, εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀποδείξεων μένει ἐντελῶς ἐλεύθερος, μὴ ὢν ὑποχρεωμένος ν’ ἀκολουθήσῃ οὐδένα κανόνα, οὐδεμίαν θεωρίαν ἀποδείξεως, καὶ ἔχετε τὴν ἀξίωσιν νὰ δεσμεύσετε τὴν συνείδησιν τῆς βουλῆς, ἥτις κατὰ τὴν ὁμόφωνον μαρτυρίαν ἁπάντων τῶν συγγραφέων τοῦ δημοσίου δικαίου δικάζει κυριαρχικῶς ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, μηδένα τύπον ἢ κανόνα ἀκολουθοῦσα, ἀλλ’ ἁπλῶς διαγράφουσα αὐτὴ ἐν τῷ κανονισμῷ της πρόχειρόν τινα περὶ τούτου διαδικασίαν; Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἀτοπημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἄγει ἡμᾶς ἡ παράδοξος αὕτη θεωρία. Ἐπί τινος τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν συνέβη ἐν τῷ δήμῳ Ἑρμιόνης κατὰ τὴν διαλογὴν τὸ ἑξῆς. Ἀφοῦ ἐξήχθη ἐκ τῆς κάλπης μου ὁ σάκκος τοῦ ναί, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἐξήγαγε τὸν σάκκον τοῦ ὄχι, καὶ εἴτε ἐκ συνεννοήσεως, εἴτε ἐξ ἀπροσεξίας, ἐκράτησεν αὐτὸν ἀνοικτὸν ἐπί τινα δευτερόλεπτα, ἐντεῦθεν δ’ ὠφεληθεὶς παριστάμενός τις ἀντίπαλός μου ἔῤῥιψε φανερὰ φοῦκταν σφαιριδίων εἰς τὸν σάκκον. Τὸ γεγονὸς διεπιστώθη ἐν τῷ πρακτικῷ τῆς διαλογῆς καὶ ἐβεβαιώθη παρ’ ἁπάντων. Εὐτυχῶς τὰ ῥιφθέντα σφαιρίδια δὲν μετέβαλον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς ἐγένετο περὶ αὐτοῦ λόγος· ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι συνέβαινε τὸ ἐναντίον· ἂν τὸ 64 ἄρθρον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἦναι ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν βουλὴν, ἔπρεπε νὰ μοὶ εἴπητε, Ναί, ἀναντίῤῥητον εἶναι ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, ναὶ, ἐπισήμως εἶναι βεβαιωμένον ὅτι θρασὺ ἔγκλημα ἐνόθευσε τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων, ἀλλ’ ὁ νόμος διακελεύει ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀφαιροῦνται ἐκ τοῦ ναί. Ἐκ τοῦ ναὶ λοιπὸν τὰ ἀφαιροῦμεν.» Δὲν θὰ ἦτο περιφανὴς θρίαμβος τοῦ ἐγκλήματος; Ἰδοὺ, Κύριοι, ποῦ σᾶς ὁδηγεῖ ἡ περίεργος ἀληθῶς αὕτη θεωρία. Μὴ μοῦ ἀντιτάξωσι δὲ ὅτι ἐνταῦθα τὸ ἔγκλημα εἶναι κατάδηλον, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἐξετάσῃ, διότι τοιαύτη διάκρισις μεταξὺ καλπονοθεύσεως αὐτοφώρου καὶ καλπονοθεύσεως δι’ ἄλλων ἀποδείξεων διαπιστουμένης εἶναι διάκρισις ἐντελῶς αὐθαίρετος καὶ οὐδεμίαν λογικὴν βάσιν ἔχουσα. Βεβαίως εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ δικαστοῦ, ἐκτιμῶντος τὰς ἀποδείξεις, μείζονα βαρύτητα ἔχει πάντοτε τὸ αὐτόφωρον ἔγκλημα, ἀλλὰ διὰ τὸ προκείμενον ζήτημα εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορος ὁ βαθμὸς τῆς προσαγομένης ἀποδείξεως. Ἂν ὁ νόμος διατάττῃ ν’ ἀφαιρῶνται πάντοτε τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐκ τοῦ ναὶ, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθετε εἰς οὐδεμίαν ἐκτίμησιν τῶν γεγονότων, ἑπομένως ἡ μεγαλειτέρα ἢ μικροτέρα ἀποδεικτικὴ δύναμις τῶν προσαγομένων ἀποδείξεων εἶναι ζήτημα ξένον πρὸς τὴν ὑπόθεσιν. Ἠγωνίσθησαν, Κύριοι, νὰ ἐπισκοτίσωσι τὴν συνείδησιν τῶν ἁπλουστέρων, ἀναφέροντες περιστάσεις, καθ’ ἃς καὶ ὁ κ. Ζαΐμης καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος καὶ ἄλλοι ἔδωκαν ἀντίθετον ἑρμηνείαν εἰς τὸ 64 ἄρθρον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἴτε ὡς ὑπουργοὶ, εἴτε ὡς μέλη τμημάτων ἐπὶ τῆς προεξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ ποίαν ἀξίαν ἔχουν, παρακαλῶ, τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα ad hominem; Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξω τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀναφερομένων παραδειγμάτων, ὑποθέτω δὲ ὅτι τὰ σφαιρίδια ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ Ναὶ, διότι δὲν ἀπεδεικνύετο ἀποχρώντως ὅτι εἶχον ῥιφθῆ εἰς τὸ Ὄχι, ὥστε ἐνισχύουν μᾶλλον ἀντὶ νὰ διασκελεύουν τὰ παραδείγματα ταῦτα τὴν γνώμην ἡμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἄλλως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, ὁ λόγος οὗτος δὲν θὰ ἦτο ἀποχρῶν πρὸς θεμελίωσιν ἑρμηνείας τοσοῦτον παραλόγου, διότι ἕκαστος ὑπόκειται εἰς πλάνην, ἡ δὲ πλάνη ἐξελεγχομένη οὐδέποτε συνιστᾷ προηγούμενον. Ἐπεκαλέσθησαν προσέτι τὴν ὁμολογίαν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐλησμόνησαν, ὅτι ἡ τελευταία νομολογία τῆς Βουλῆς εἶναι ἐναντίον των· ἐλησμόνησαν ὅτι ὁ πατὴρ τῆς προκειμένης διατάξεως, ὁ ἐκ Παρνασίδος ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Κεχαγιᾶς καὶ ἐν τῇ ἐθνικῇ συνελεύσει κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, καὶ κατόπιν τῷ 1872 ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Ἄργους ῥητῶς διεσάφησε τὸν λόγον τοῦ νόμου, εἰπὼν ὅτι δι’ αὐτοῦ δεσμεύονται αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ, οὐχὶ δὲ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ὁριστικὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς· ἐλησμόνησαν πρὸ πάντων, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ μᾶλλον ἄπορον, τὴν τοῦ ἄρθρου 64 ἑρμηνείαν, ἥτις ἐδόθη πέρυσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἀνασυζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Δὲν σᾶς ἀναγινώσκω τὰ πρακτικὰ, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω περισσότερον, ἀλλὰ τὰ ἀφίνω ἐδῶ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ὁ βουλόμενος δύναται νὰ τὰ ἀναγνώσῃ. Ἐξ αὐτῶν ἀποδεικνύεται ὅτι, ἀφοῦ ἀπεῤῥίφθη τροπολογία τις τοῦ κ. Ζαλώνη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 64, ὁ κ. Μαυρομαρᾶς προέτεινε νὰ ἑρμηνεύσῃ ἡ Βουλὴ τὸ ἐδάφιον γʹ. τοῦ ἄρθρου, ὅτι ἐννοεῖ διὰ τούτου νὰ δεσμεύσῃ τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, καὶ νὰ ἀφήσῃ εἰς μόνην τὴν Βουλὴν νὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων· μὲ τὴν ῥητὴν δὲ ταύτην ἑρμηνείαν παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 64. Ἰδοὺ λοιπὸν, Κύριοι, ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἔχετε. Κατ’ αὐτὸν δικαιοῦσθε καὶ καθῆκον ἔχετε, οὐχὶ τυφλῶς καὶ ἀλόγως ν’ ἀφαιρέσητε τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐκ τοῦ ναὶ, οὐχὶ τυφλῶς ἐπίσης καὶ ἀλόγως ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσητε μετ’ ἐπιμελείας τὰς εἰδικὰς περιστάσεις τῆς ἐκλογῆς, ν’ ἀναζητήσετε τὴν αἰτίαν τοῦ πλεονασμοῦ, καὶ ἂν μὲν πεισθῆτε ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ναὶ, νὰ ἐπικυρώσετε τὴν προσωρινὴν πρᾶξιν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀφαιροῦντες καὶ σεῖς ταῦτα ἐκ τοῦ ναὶ· ἂν δὲ πεισθῆτε ὅτι ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, νὰ τὰ ἀφαιρέσητε ἐντεῦθεν ἐκ τοῦ ὄχι, παραδεχόμενοι τὸ γνήσιον, τὸ ἀνόθευτον, τὸ πραγματικὸν ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς· ἂν δὲ περὶ οὐδετέρου τούτων πεισθῆτε, τότε, ἀλλὰ μόνον τότε, δικαιοῦσθε νὰ ματαιώσετε ἐκλογὴν, κατὰ πάντα τὰ λοιπὰ ἔγκυρον καὶ ἰσχυράν· τότε δικαιολογεῖσθε, λέγοντες πρὸς τὸν λαὸν, ὅστις ἐξελέξατο ἤδη τοὺς ἀντιπροσώπους του. «Ἐπροσπαθήσαμεν ν’ ἀνακαλύψωμεν τὴν θέλησίν σου, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τὸ κατορθώσωμεν· αἱ παρουσιασθεῖσαι ἀποδείξεις δὲν ἦσαν ἱκαναὶ νὰ μᾶς πείσουν. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἐκφράσῃς καὶ πάλιν τὴν περὶ τούτου θέλησίν σου.» Τούτου τεθέντος, τὸ ζήτημα, περὶ οὗ, κύριοι, θέλετε φέρει τὸν ψῆφόν σας, εἶναι ζήτημα καθαρῶς πραγματικὸν, ζήτημα ἁπλῆς ἐκτιμήσεως. Ἀπευθύνομαι τώρα εἰς τὴν συνείδησιν ὑμῶν ἁπάντων καὶ ἐρωτῶ, ὑπάρχει τις ἐνταῦθα ὁ ἀμφιβάλλων σπουδαίως, ὅτι τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι τῆς κάλπης τοῦ κ. Ζαΐμη; Μοὶ φαίνεται ὅτι διερμηνεύω τὴν καθολικὴν τῆς Βουλῆς πεποίθησιν, βεβαιῶν ὅτι ἡ κάλπη τοῦ κ. Ζαΐμη ἐνοθεύθη ἀναξίως, καὶ ὅτι ἂν συναίσθησίς τις τῆς ἠθικῆς ἀξίας ὑπελείπετο, δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξουν δημοσίᾳ τὸ ἐναντίον, οὔτε κἂν ὑπὸ τὸν τύπον ἁπλῆς ἀμφιβολίας· λυποῦμαι δὲ τῇ ἀληθείᾳ, ὅτι ὁ νέος κ. Σουλιώτης, ὃν ἄλλως τιμῶ καὶ ὑπολήπτομαι, ἀνέλαβε τοιοῦτον ἄχαριν καὶ ἄπελπιν ἀγῶνα. Μόλον τοῦτο ἂς μοὶ συγχωρηθῶσι καὶ περὶ τούτου ὀλίγαι τινὲς λέξεις πρὸς διασκέδασιν πάσης τυχὸν ἀμφιβολίας. Δι’ ἐμὲ, κύριοι, καὶ διὰ πάντα ἀπροκατάληπτον ἄνθρωπον, πρώτην καὶ κυριωτάτην ἀπόδειξιν παρέχει αὐτὴ ἡ ἀτομικότης τοῦ κ. Ζαΐμη. Ἡ συνείδησίς μου, ἡ κοινὴ συνείδησις, ἀποκρούει, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης ὑπηγόρευσεν, ἢ ἐνέκρινεν, ἢ ἠνέχθη, ἢ ἐκμεταλλεύεται καλπονόθευσιν, παρ’ ἄλλου γενομένην πρὸς ὄφελος αὐτοῦ. Μὴ μοῦ ἀντιτάξῃ δέ τις τὴν ἰσότητα ἐνώπιον τοῦ νόμου. Μάλιστα, ἐνώπιον τοῦ νόμου ὅλοι εἴμεθα ἴσοι, ἐνώπιον ὅμως τῆς συνειδήσεως τοῦ δικαστοῦ, ὄχι. Οὔτε τὰ πρόσωπα, οὔτε τὰ πράγματα εἶναι ἐπίσης ἀξιόπιστα εἰς τὴν κρίσιν δικαστοῦ σώφρονος καὶ ἀπροσωπολήπτου. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου ἔχομεν καὶ κατ’ ἀντικείμενον ἀποδείξεις, ἱκανὰς νὰ πείσωσιν ὅντινα θέλει νὰ πεισθῇ. Καὶ πρῶτον, κύριοι, ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐνηργήθη ἡ καλπονόθευσις, φαίνεται, ὅτι οἱ αὐτουργοὶ αὐτῆς εἶχον ἱκανὸν καιρὸν εἰς τὴν διάθεσίν των. Καὶ τῷ ὄντι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ῥιφθῶσι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, διότι ταῦτα εἶναι πολλὰ, καὶ οἱ σφαιριοδόται θὰ ἀνεκάλυπτον ὁπωσδήποτε τὸν νοθεύοντα. Οἱ νοθεύσαντες λοιπὸν τὰς κάλπας, εἴτε τὴν στέγην τῆς ἐκκλησίας ἐχάλασαν, εἴτε διὰ τῆς θύρας ἢ τῶν παραθύρων αὐτῆς εἰσῆλθον νύκτωρ, διέπραξαν ἐν πάσῃ ἡσυχίᾳ τὴν νόθευσιν. Ὁ δ’ ἔχων καιρὸν νὰ διαπράξῃ καλπονόθευσιν δὲν νοθεύει τὴν ἰδίαν κάλπην, ἀφοῦ γινώσκει ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θ’ ἀφαιρέσῃ τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐκ τοῦ ΝΑΙ, ἀλλὰ νοθεύει τοῦ ἀντιπάλου τὴν κάλπην, ἵνα κατορθώσῃ νὰ εἰσέλθῃ αὐτὸς εἰς τὸν περίβολον τῆς Βουλῆς. Δεύτερον ἔχομεν τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ ἐφόρου, βεβαιοῦντων ὁμοφώνως, ὅτι ἡ καλπονόθευσις ἐγένετο ἐπὶ βλάβῃ τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τοῦ συνδυασμοῦ του, ὁ δὲ ἀντιπρόσωπος δίδει καὶ τὸν λόγον τῆς τοιαύτης βεβαιώσεως, ὅτι οἱ ψηφοφόροι προσήρχοντο φανερὰ, ὁδηγούμενοι ὑπὸ σημαιοφόρων, καὶ ὅτι οἱ οὕτως ἐμφανῶς παρουσιαζόμενοι φίλοι τοῦ κ. Ζαΐμη ψηφοφόροι ἦσαν ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ πλείονες τῶν ἐν τῇ κάλπῃ εὑρεθέντων σφαιριδίων. Ἔχομεν τὴν ἀμέσως καὶ αὐτομάτως μορφωθεῖσαν κοινὴν ἐν Καλαβρύτοις πεποίθησιν, ὅτι ἐνοθεύθη ἡ κάλπη τοῦ κ. Ζαΐμη, ἰδίως δὲ τὴν διαμαρτύρησιν 140 περίπου ἐκλογέων τοῦ νοθευθέντος ἐκλογικοῦ τμήματος, βεβαιούντων καὶ ἐνώπιον τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ ἐνώπιον τῆς βουλῆς, ὅτι ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ αἱ ψῆφοι των ἐγένοντο ἄφαντοι. Ἔχομεν τὴν κύρωσιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἥτις συνέλαβε καὶ παρουσιάζει τοὺς αὐτουργοὺς τοῦ ἐγκλήματος, καὶ ἥτις ἐπὶ τῇ ἀνακοπῇ κατὰ τοῦ ἐντάλματος τῆς φυλακίσεως λαμβάνει τὴν πρόνοιαν νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ἀρκεταὶ ἐνδείξεις ἐνοχῆς προκύπτουν κατὰ τῶν κατηγορουμένων, ὁμολογουμένως πολιτικῶν ἀντιπάλων τοῦ κ. Ζαΐμη. Δὲν σᾶς ἀναγινώσκω τὸ βούλευμα, διότι σπεύδω, ὡς βλέπετε, νὰ τελειώσω, ἀλλ’ εἶναι πρόχειρον ἐνταῦθα, καὶ δύναται ὅστις θέλει νὰ τὸ ἀναγνώσῃ. Δὲν ἔχομεν βέβαια ἀκόμη τὴν καταδίκην, δὲν ἔχομεν τελείαν δικαστικὴν ἀπόδειξιν, ἔχομεν ὅμως ἔνδειξιν σοβαρὰν, φέρουσαν τὸ δικαστικὸν κῦρος, ἥτις ἡνωμένη μὲ τὰς λοιπὰς ἐνδείξεις, συναποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν ἐπὶ τοῦ ζητουμένου θέματος. Ἀλλὰ καὶ ταῦτα πάντα ἐὰν δὲν ὑπῆρχον, ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς, τὰ ὁποῖα καταδεικνύουν ἡλίου φαεινότερον, ποῦ ἐνηργήθη ἡ νοθεία. 160 σφαιρίδια λαμβάνει εἰς τὸ ὄχι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ Σ. Πετιμεζᾶς, καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ ὀλιγώτερα, διότι οἱ σύντροφοί του ἔλαβον εἰς τὸ ὄχι περισσότερα. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης οὐδεμίαν ἐκλεκτικὴν ψῆφον ἔλαβε, τί ἔγειναν, ἐρωτῶ, αἱ 160 ψῆφοι, αἱ καταψηφίσασαι τὸν συνδυασμὸν τοῦ Σ. Πετιμεζᾶ; Διατί δὲν ἔλαβε ταύτας ὁ κ. Ζαΐμης, ἀλλ’ ἔλαβε μόνον 33; Ἐζήτησαν νὰ σωθῶσιν, ἐπικαλούμενοι τὴν ὑποψηφιότητα τοῦ Α. Οἰκονόμου, ἀλλ’ ἐλησμόνησαν τί εἶπον εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι ὁ Α. Οἰκονόμου, παρένθετος ὑποψήφιος μεταξὺ τῶν παλαιόντων συνδυασμῶν, ἐλάμβανεν ἑκατέρωθεν ψήφους ἐκλεκτικάς. Καὶ τὸ ἐναντίον ὅμως ἂν ὑποτεθῇ, δὲν μᾶς ἐξηγοῦσι πῶς ὁ μὲν ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ ἔλαβε 33 μόνον ψήφους, οἱ δ’ ὀπαδοί του πλέον τῶν 100, φαινόμενον, τὸ ὁποῖον μόνον ἐν τῷ νοθευθέντι τμήματι παρουσιάζεται. Ἔπειτα πῶς θὰ ἐξηγήσουν τὸ ἄλλο παράδοξον καὶ πρωτοφανὲς φαινόμενον; ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ δήμου Ψωφίδος, ἐν μὲν τῷ Βʹ. τμήματι ὁ κ. Ζαΐμης λαμβάνει πλέον τῶν 150 ψήφων, ἐνῷ ψηφοφοροῦν μόνον 200 περίπου, ἐν δὲ τῷ Αʹ τμήματι, ἔνθα ἐψηφοφόρησαν πλέον τῶν 400, λαμβάνει μόνον 33 σφαιρίδια! Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι ἀδικῶ τῳόντι τὴν νοημοσύνην Σας, ὅτι ἐξαντλῶ ἀδίκως τὴν ὑπομονήν σας, διὰ νὰ ἀποδείξω πρᾶγμα αὐτόδηλον, καταφανὲς, ἀνεπίδεκτον ἀμφιβολίας.

§92ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά. Ἀρκετά.

§93ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριοι, δύο λέξεις ἀκόμη, δύο μόνον. Ἐπέσεισαν ἐπιτηδείως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡς φόβητρον τὸ ἐπιχείρημα ὅτι, ἂν καθιερωθῇ ἡ παρ’ ἡμῶν ὑποστηριζομένη ἑρμηνεία, θά χαλάσῃ ὁ κόσμος, ἡ Βουλὴ θὰ μεταβληθῇ εἰς ἐργαστήριον βουλευτῶν, θὰ ἐξάγῃ ἐντεῦθεν τὸν ἐκλεκτὸν τοῦ λαοῦ, καὶ θὰ εἰσάγῃ ὃν αὐτὴ θέλει. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι μορμολύκειον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν βεβαίως συνείδησιν θὰ ἐκφοβίσῃ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, δικάζουσα ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς κατὰ τὰς ὑποβληθείσας αὐτῇ ἀποδείξεις, οὐδεμίαν ἀφορμὴν δίδει πρὸς ὅσα κακὰ ἐπινοεῖ ἡ φαντασία τῶν τὰ τοιαῦτα προτεινάντων. Πείθεται ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι τῆς κάλπης τοῦ κ. Ζαΐμη, καὶ τὰ ἀφαιρεῖ, καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον, ἐκεῖθεν ὅπου ἐῤῥίφθησαν, ἐξαγνίζουσα οὕτω τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων. Ἐὰν αὔριον παρουσιασθῇ ὁμοία περίπτωσις καὶ ἀνάλογοι ἀποδείξεις, οὐχὶ μόνον κακὸν ἀλλὰ μάλιστα ἀγαθὸν προηγούμενον θὰ ἦναι νὰ πράξῃ ἡ βουλὴ καὶ τότε τὸ αὐτό· ἂν ὅμως παρουσιάζωνται ἀντίθετοι ἀποδείξεις, ἢ δὲν παρουσιάζονται ἐπαρκεῖς, ἡ βουλὴ οὐδόλως θὰ ἦναι ὑποχρεωμένη νὰ μορφώσῃ ὁμοίαν πεποίθησιν ἐξ ἀνομοίων περιστάσεων. Ὅταν δὲ παραδέχωνται Βουλὴν τοσοῦτον ἐπιλήσμονα τῶν καθηκόντων της, δὲν σκέπτονται ὅτι ἡ κατάχρησις τῆς ἐξουσίας αὐτῆς δύναται νὰ λάβῃ χώραν οὐχὶ μόνον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πάντων τῶν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν ἀφορώντων θεμάτων. Ἂν κίνδυνος ἦναι ν’ ἀποφασίσῃ ἀδίκως ἡ Βουλὴ ἐν τῷ μέλλοντι πόθεν πρέπει νὰ ἐξαχθῶσι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, ὁ αὐτὸς κίνδυνος παρουσιάζεται ὅταν πρόκηται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἡλικίας, περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως, περὶ τῆς δωροδοκίας, περὶ τῆς διὰ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ τρόπου ἐπεμβάσεως κτλ. Ὁ κίνδυνος οὗτος ἐνυπάρχει, κύριοι, οὐχὶ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ λόγου τούτου τῆς ἐξελέγξεως, ἀλλ’ εἰς αὐτὸ ἐν γένει τὸ σύστημα τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν ἐκ μέρους τῆς βουλῆς, σώματος πολιτικοῦ, συγκροτουμένου ἐκ μελῶν ἀμοιβαίως δικαστῶν καὶ δικαζομένων· ὑψηλότεροι ὅμως λόγοι ὑπηγόρευσαν τὸ σύστημα τοῦτο μ’ ὅλην τὴν τοιαύτην αὐτοῦ ἀτέλειαν. Προηγούμενον, καὶ προηγούμενον ὀλέθριον, ἤθελε καθιερωθῆ, κύριοι, ἂν τὴν ἐναντίαν παραδέχεσθε γνώμην. Ἂν ἀπεφασίζετε ὅτι ἀνεξετάστως καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν προσαγομένων ἀποδείξεων τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια πρέπει πάντοτε ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ ΝΑΙ, ἢ ν’ ἀκυρωθῇ πάντοτε ἡ ἐκλογὴ, ἠθέλετε ἀναγνωρίσει ἐπισήμως τὸ ἔγκλημα καὶ τὴν πολιτικὴν κακοήθειαν, καὶ ἠθέλετε ἐπιστέψει τὸν θρίαμβον αὐτῶν ἐν μὲν τῇ πρώτῃ περιπτώσει τελείως, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ κατὰ τὸ ἥμισυ. Τοιοῦτον παράδειγμα δὲν πρέπει νὰ δώσῃ, δὲν θέλει βεβαίως δώσει τὸ Κοινοβούλιον εἰς τὸ πρῶτον βῆμα τῆς ἐμφανίσεώς του.

§94ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μολονότι ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη, μ’ ὅλον ὅτι οἱ προαγορεύσαντες ἀρκετὰ σαφῶς ἐξήγησαν τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, περὶ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων ἀπὸ τοῦ ναί, μ’ ὅλα ταῦτα θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσητε καὶ ἐμέ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ἀφορᾷ τὴν ὑπόληψιν τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἄνευ τῆς ὁποίας αἱ ἀποφάσεις του δὲν δύνανται νὰ ἦναι σεβασταὶ καὶ ἀπὸ τὸν λαόν, καὶ ἀπὸ τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν. Πρόκειται περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ σώματος τούτου· ἑπομένως ἀνάγκη προσοχῆς μεγάλης, μὴ τυχὸν εἰς τὰ πρῶτα βήματά του δεχθῇ εἰς τοὺς κόλπους του ἀντιπροσώπους, ἐνδυθέντας τὸν μανδύαν τοῦ ἀντιπροσώπου διὰ λαθροχειρίας. Τί ἄλλο εἶναι, κύριοι, ὁ πλεονασμὸς 200 σφαιριδίων εἰς κάλπην ἐκλογικοῦ τμήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ψηφοφοροῦν μόλις 400 ἐκλογεῖς, παρὰ καθαρὰ λαθροχειρία; καὶ ἐν τούτοις τὴν λαθροχειρίαν ταύτην, τὴν καθαρὰν καλπονόθευσιν, θέλουν νὰ τὴν καλύψουν μὲ διάταξιν τοῦ νόμου. Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἐὰν ὁ νόμος οὗτος περιεῖχε τὴν τοιαύτην κακοήθη διάταξιν, τουτέστι νὰ καλύπτῃ τὴν καλπονόθευσιν, ἐνῷ ὁ νόμος ἐψηφίσθη διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ γνήσιον τῆς ἐκλογῆς, ἵνα μὴ εἰσέρχωνται εἰς τὸ βουλευτήριον τοῦτο παρὰ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους θέλουν οἱ ἐκλογεῖς. Καὶ ἐν τούτοις μετ’ ἀγανακτήσεως ἤκουσα τοὺς ὑποστηρίξαντας τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, ὅτι ὁ νόμος τὸ κελεύει. Ὁ νόμος, λέγουν, λέγει ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια πρέπει νὰ ἀφαιρῶνται ἀπὸ τὰ ναί· ἡ δὲ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ καλῶς ἔπραξε, ἀφαιρέσασα ταῦτα, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δεχθῇ τὴν ἑρμηνείαν ταύτην καὶ νὰ μὴ ἐξετάσῃ, ἐὰν διὰ λαθροχειρίας ἐῤῥίφθησαν τὰ σφαιρίδια ἢ μή. Εἶναι παραλογισμὸς μεγαλείτερος τούτου, κύριοι; Ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἐγὼ ἐπρότεινα τὴν διάταξιν αὐτὴν, σκεφθεὶς ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθοῦν πλεονάζοντα σφαιρίδια· καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἐφ. ἐπιτρ. ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς ἀμηχανίαν τί νὰ πράξῃ· νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸ ναὶ ἢ ἀπὸ τὸ ὄχι; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ διάταξις αὕτη προλαμβάνει καὶ ἕτερον ἀτόπημα ἔτι μεγαλείτερον, τὸ ἑξῆς· ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ ἡ διάταξις αὕτη, ἠθέλετε ἰδεῖ ἀπειρίαν πλεοναζόντων σφαιριδίων, ἐνῷ ἤδη ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς κάλπης, γνωρίζων ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια δὲν τὸν ὠφελοῦν, ἀλλὰ δύνανται μάλιστα νὰ τὸν βλάψουν, ἐὰν ῥιφθῶσιν εἰς τὸ ὄχι, προσέχει· καὶ ὅμως μὲ ὅλην τὴν προσοχὴν τοῦ ἐνδιαφερομένου ἀντιπροσώπου ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου, βλέπομεν ἐνίοτε πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἐνῷ, ἐὰν δὲν ἦτο ἡ διάταξις αὕτη, αἱ κάλπαι τῶν ὑποψηφίων ἤθελον μεταβληθῆ εἰς μεταλλεῖα μολύβδου, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι, ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ὑποψηφίου, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύουν, ἤθελον συνεννοεῖσθαι, ἢ ἤθελον κλείει τοὺς ὀφθαλμοὺς, ὅταν ἔβλεπον φίλους των νὰ ψηφοφοροῦν ῥίπτοντες πολλὰ σφαιρίδια, ἐνῷ τώρα συμβαίνει τὸ ἐναντίον.

§95Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅπως τὸ ἐξηγεῖτε, θὰ γείνῃ αὐτό.

§96ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὴ βιάζεσθε, παρακαλῶ. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε ἡ διάταξις αὕτη, ἤθελε κατὰ τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας της ἀφαιρεῖ πότε ἀπὸ τὸ ναὶ, καὶ πότε ἀπὸ τὸ ὄχι. Πρὸς ὁδηγίαν λοιπὸν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπρότεινα τὴν διάταξιν αὐτὴν, καὶ ἡ ἐθνοσυνέλευσις, ἀφοῦ ἤκουσε τοὺς λόγους, διὰ τῶν ὁποίων ὑπεστήριξα τὴν πρότασιν αὐτὴν, τὴν ἐδέχθη. Ἀλλὰ πώποτε, οὔτε ἐγὼ, οὔτε ἡ ἐθνοσυνέλευσις ἐφαντάσθη, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δεσμεύει τὴν Βουλὴν εἰς τὸ νὰ παραδεχθῇ ἢ μὴ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκ τοῦ ναί· τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς πεποιθήσεως, ἣν ἤθελε σχηματίσει ἡ Βουλὴ, ὅτι τὰ πλεονάσαντα σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τοῦτο ἢ εἰς ἐκεῖνο τὸ μέρος καὶ ἐξ αὐτοῦ νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ, ὡς λαθραίως ῥιφθέντα καὶ ὡς ὅλως ξένον σῶμα. Ἐπειδὴ ὁ νόμος λέγει, ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια πρέπει νὰ ἀφαιρῶνται ἀπὸ τὸ ναὶ, ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου βλέπει ὅτι ἐῤῥίφθησαν; Τοῦτο κύριοι, θὰ ἦτο αὐτόχρημα παραλογισμὸς καὶ ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι μᾶς διέπουσι νόμοι κακοήθεις· ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι ἄνθρωποι, μὴ δυνηθέντες νὰ λάβωσι τὰς ψήφους τῶν ἐκλογέων των, εἰσέρχονται εἰς τὴν Βουλὴν, εἰς τὸ πεῖσμα αὐτῶν, διὰ τῆς λαθροχειρίας, καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τοὺς δεχθῇ, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρῶνται ἀπὸ τὸ ναί. Τοῦτο ἀπέκρουσα πάντοτε καθ’ ὅλας τὰς ἐξελέγξεις. Ὁ κ. Ῥικάκης, καθὼς καὶ ὁ κ. Μίλησης ἀνέγνωσαν ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας ἄλλοτε, ὡς μέλος ἢ ὡς πρόεδρος τμήματος, ὑπέγραψα. Πάντοτε αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἐξέφερον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτὴν νὰ ἀποφασίσῃ, νὰ ἐκδώσῃ τριῶν εἰδῶν ἀποφάσεις, καὶ ἐν τούτοις καὶ αἱ τρεῖς νὰ στηρίζωνται εἰς τὸν νόμον· τουτέστιν. Ὅταν πεισθῇ, ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ναί, ἀπὸ ἐκεῖ πρέπει νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ· ὅταν πεισθῇ, ὅτι ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, ἀπὸ ἐκεῖ πρέπει νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ, καὶ ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ, νὰ ἀποφασίζῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Οὐδέποτε δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ, καὶ ἐὰν πεισθῇ, ὅτι τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, δὲν πρέπει νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ ἐκεῖ. Ἐὰν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ὑπάρχωσι καὶ ἐναντία προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται ὁ κύριος Σωτ. Πετιμεζᾶς, παρατηρῶ ὅτι ἐκεῖνα εὐθύνουν τὰς Βουλὰς, αἱ ὁποῖαι ἀπεφάσισαν οὕτω πως· ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν εἶναι κληρονόμος τῶν ἁμαρτιῶν τῶν προηγουμένων· εὐθύνεται μόνον διὰ τὰς ἰδίας της πράξεις. Ἐὰν μία Βουλὴ ἀπεφάσισε κακῶς, πρέπει ἡ παροῦσα νὰ τὴν ἀκολουθήσῃ;

§97Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἤμην Βουλευτὴς τότε εὐτυχῶς.

§98ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἠξεύρω· ἀλλ’ ἐγὼ ἦν πάντοτε συνεπής. Ἔλεγον, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀφαιρῇ τὰ πλεονάζοντα ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου ἤθελε τὰ εὕρει. Οὕτω δὲ ἔπραξε, καλῶς ποιοῦσα ἡ προηγουμένη Βουλὴ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Τήνου, ἀφαιρέσασα τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ὄχι ἀπὸ τὸ ναί, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ὄχι· διότι ἐβεβαιώθη, ὅτι ἐκεῖ καὶ ἐῤῥίφθησαν πρὸς ἀποκλεισμὸν τοῦ ὑποψηφίου Νάξου.

§99Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπον ἔτσι.

§100ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ δικαιολογῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Κατ’ ἐμὲ τὰ παρουσιαζόμενα εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν στοιχεῖα εἶναι πολὺ πειστικώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίαζεν ἡ ἐκλογὴ τῆς Τήνου· εἶναι δὲ τὰ ἑξῆς· Πόσοι ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ δήμου Ψωφῖδος; 401. Ἐξ αὐτῶν ὁ κύριος Ζαΐμης, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν 220 πλεοναζόντων, ἔλαβε 33! Εὐτυχῶς ὁ δῆμος ἐκεῖνος εἶναι διῃρημένος εἰς δύο τμήματα ἐκλογικά. Εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα πόσοι ἐψηφοφόρησαν; 204· ἐξ αὐτῶν ἔλαβεν ὁ κ. Ζαΐμης 159, τουτέστι τὰ 8|10 τῶν ψηφοφορησάντων. Εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα ψηφοφοροῦν 401 καὶ λαμβάνει 33, οὔτε τὸ ⅒. Εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι τὰ πλεονάζοντα ἐῤῥίφθησαν λαθραίως εἰς τὸ ὄχι, διὰ νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τὸ ναί; Κατ’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία. Τούτου δὲ βεβαίου ὄντος, φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μὴ ἀφαιρέσῃ τὰ σφαιρίδια ταῦτα ἀπὸ τὸ ναί, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ὄχι, ὅπου καὶ ἐῤῥίφθησαν, ὅπως ἡ προηγουμένη Βουλὴ ἀπεφάσισε καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Τήνου. Ὁ κ. Σολιώτης καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 220, ὑπερτερεῖ κατὰ 7 μόνον ψήφους τὸν κ. Ζαΐμην. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν νὰ εἴπητε εἰλικρινῶς, δὲν φρονεῖτε, ὅτι ἐπαναλαμβανομένης τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸ ά. τμῆμα τοῦ δήμου Ψωφῖδος, ὁ κ. Ζαΐμης δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ λάβῃ ἀπὸ 400 τόσους ψηφοφόρους, 40 ψήφους;

§101ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν θέλῃς νὰ κρίνῃς ὀρθῶς περὶ αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἀκυρωθοῦν ὅλοι οἱ δῆμοι, καὶ ἡ ἐπανάληψις νὰ δώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα.

§102ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Περὶ αὐτοῦ δὲν πρόκειται· ἔχεις ἀρκετὴν εὐφυΐαν, διὰ νὰ ἀποφύγῃς τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεώς μου.

§103ΔΗΜ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ ἐξελέγξεως, ἐννοῶ δὲ νὰ τηρήσω ἅπασαν τὴν ἀνεξαρτησίαν μου, οὐδ’ ἡ γνώμη μου ὑποχρεοῖ ἕτερον, εἰμὴ ἐμέ. Μέχρι πρό τινος ἐδίσταζον ἀκόμη οὐδ’ εἶχον σχηματίσει γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὅπερ μᾶς ἐπασχολεῖ, καὶ διὰ τοῦτο πρῶτος ἐγὼ ἐνεθάῤῥυνα τὸν ἔντιμον βουλευτὴν κ. Κεχαγιᾶν, ὡς πατέρα τῆς προτάσεως, ἥτις ἀπετέλεσε τὸ ἄρθρον, ἐφ’ οὗ σήμερον ἡ συζήτησις, ὅπως λάβῃ τὸν λόγον καὶ μᾶς διαφωτίσῃ. Δυστυχῶς, ἀντὶ νὰ μὲ πείσῃ ὑπὲρ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε, θὰ μὲ ἔπειθε περὶ τοῦ ὀρθοῦ τῆς ἐναντίας γνώμης, ἐὰν εἰς μόνον τὸν ἐκλογικὸν νόμον ὠφείλαμεν νὰ στηριχθῶμεν. Καὶ πρῶτον, κύριοι, πρέπει νὰ θέσωμεν ἐκποδὼν πάντα ἐκεῖνα τὰ ζητήματα καὶ πάντα τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην δύνανται νὰ ἔχουν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Δὲν ὑπάρχει δι’ ἐμὲ καμμία ἀμφιβολία, οὔτε δι’ οὐδένα ἐξ ὑμῶν, νομίζω, οὔτε διὰ τὸν κ. Σολιώτην, οὔτε διὰ τὸν κ. Πετιμεζᾶν, ὅτι ἔλαβε χώραν καλπονόθευσις εἰς τὸ βʹ τμῆμα τοῦ δήμου Ψωφῖδος. Βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν ἔντιμον κ. Σολιώτην τὴν καλπονόθευσιν ταύτην, καὶ ἐλυπήθην ὅταν ἤκουσα τὸν κ. Κεχαγιᾶν τόσον τραχέως ἀποφαινόμενον κατ’ αὐτοῦ· ἡ καλπονόθευσις ὅμως ἔλαβε χώραν.

§104ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε βουλευτά, δὲν ἀπέδωκα εἰς τὸν κ. Σολιώτην τὴν καλπονόθευσιν.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Εἴπετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς νὰ εἰσέλθουν ἐν αὐτῇ ἄνθρωποι μὴ ἔχοντες δικαίωμα καὶ οἵτινες διὰ λαθροχειρίας ἀπέκτησαν ἕνα τίτλον. Ἐθεώρησα ἐντεῦθεν, ὅτι τοῦτο ἦτο προσβολὴ κατὰ τοῦ κυρίου Σολιώτου, ὅστις δὲν εἶναι ἄξιος αὐτῆς. Ὁποιαδήποτε ὅμως καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ ἔννοια τῶν λόγων τοῦ κυρίου Κεχαγιᾶ, ἡ καλπονόθευσις, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἔλαβε χώραν· εἶναι δ’ ἐπίσης ἀναμφισβήτητον, ὅτι πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή. Τὸ μόνον δὲ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται σπουδαίως νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἀκυρουμένης τῆς ἐκλογῆς τοῦ κυρίου Σολιώτου, δύναται νὰ εἰσέλθῃ ὁ κύριος Ζαΐμης; Ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ ἀναμίξωμεν εἰς τὸ ζήτημα πανθ’ ὅσα θεωροῦμεν ἀναμφισβήτητα, δὲν κάμνομεν ἄλλο ἢ ὑπεκφεύγομεν αὐτό. Ὁ κύριος Κεχαγιᾶς ἔθεσεν ὡς ἀρχὴν, ὅτι σκοπὸς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 64 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἦτο ὁ ἑξῆς· Νὰ καταστήσῃ προσεκτικὸν τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ ὑποψηφίου ὡς πρὸς τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, νὰ τοῦ εἴπῃ ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει αὐτὸς ῥίψῃ πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς τὸ Ναί, δὲν θὰ τὸν ὠφελήσουν· ἐὰν δὲ ἀφήσῃ νὰ ῥίψουν εἰς τὸ Ὄχι, θὰ βλαφθῇ ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ. Καὶ μετὰ ταῦτα, ὅταν τοιαύτην ἔννοιαν ἔδωκεν εἰς τὴν διάταξιν, τῆς ὁποίας εἶναι πατὴρ ὁ κ. Κεχαγιᾶς, σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐσκόπει νὰ κανονίσῃ αὕτη μόνην τὴν διαλογήν. Ἀλλὰ, κ. Κεχαγιᾶ, ἐὰν οὗτος ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς προτάσεώς σας, αὕτη δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν δικαιολογίαν της. Ἴσως δὲ θὰ ἦτο καὶ περιττὸν νὰ ὑπάρξῃ ὁ κανὼν οὗτος ἐν τῷ νόμῳ, ἀφοῦ δὲν δεσμεύει τὴν Βουλὴν, διότι ὁπωσδήποτε θὰ ἐβεβαιοῦτο ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἡ ὕπαρξις τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων, καὶ τότε ἡ Βουλὴ θὰ ἔμενεν ἐντελῶς ἐλευθέρα ν’ ἀποφανθῇ.

§106ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ποῖος ἤθελεν εἰσέλθει;

§107ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθὴ, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἔχει οὐχ’ ἧττον σχέσιν μὲ τὸ ζήτημά μας, καὶ ὅπως σᾶς πείσω περὶ τούτου, θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὅστις διέπει τὴν Βουλὴν· μετὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἔρχεται, ὡς συνέχεια αὐτοῦ, ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὁρίζει, ἐν τῷ ἄρθρῳ 64, πῶς λαμβάνει χώραν ἡ διαλογὴ καὶ ἡ ἀνακήρυξις, καὶ σᾶς λέγει ὅτι, ἂν εὑρεθοῦν πλεονάζοντα σφαιρίδια, ταῦτα ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ Ναί. Ἔρχεται ὅμως μετὰ ταῦτα ὁ κανονισμὸς καὶ ὁρίζει μετὰ τοῦ Συντάγματος τὰ καθήκοντα τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων, καὶ σᾶς λέγει ἐν ἄρθρῳ 5 «ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ τοῦ κύρους τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν προσόντων τῶν ἐκλεχθέντων, ὁ δὲ πρόεδρος κηρύττει βουλευτὰς ἐκείνους, ὅσων αἱ ἐκλογαὶ ἐπεκυρώθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς.» Λοιπὸν ὀφείλετε ἀναγκαίως νὰ σταθῆτε εἰς τὴν ἀκύρωσιν, διότι δὲν ἔχετε σήμερον ἐκλογὴν τοῦ κ. Ζαΐμη ἐνταῦθα, ἔχετε μόνην τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Σολιώτου, ἐφ’ ἧς θ’ ἀποφανθῆτε.....

§108ΤΗΛ. ΡΟΥΚΗΣ. Τὸ πνεῦμα τῆς ἐκτιμήσεως δὲν ἐδόθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· τὸ ἐκράτησεν ἡ Βουλή.

§109ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ κάμητε νὰ ἐννοήσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν δύνασθε νὰ ἐξηγήσητε. Καὶ θὰ εὑρεθῆτε κύριοι, εἰς μεγίστην δυσκολίαν ὅταν μετ’ ὀλίγον θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ διατυπώσητε πρότασιν. Τί θὰ εἴπητε, κύριε Μίληση;

§110ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπειδὴ μὲ ἐρωτᾶτε, θὰ εἴπω, ὅτι τὸ γνήσιον ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ προκειμένου τμήματος εἶναι αὐτό.

§111ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις θὰ εὑρεθῆτε εἰς ἀντίφασιν καὶ πρὸς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον λαμβάνει χώραν ἡ ἀνακήρυξις τῶν βουλευτῶν καὶ πρὸς τὸν Κανονισμόν.

§112ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ ἀνακήρυξις ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου γείνῃ σφαλερὰ, ἔπεται, ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς νὰ δεχθῶμεν ἐκείνην τὴν ἀνακήρυξιν;

§113ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ λογιστικοῦ λάθους, τὸ ὁποῖον διορθόνεται πάντοτε· πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας.

§114ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμόν.......

§115ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, ὁ πρόεδρος ἐρωτᾷ, εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ δεῖνος βουλευτοῦ; Ἀλλὰ περὶ τίνος βουλευτοῦ θὰ ἐρωτήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Δὲν ἔχετε ἐκ Καλαβρύτων παρὰ πέντε βουλευτάς, δὲν ἔχετε ἕκτον, καὶ δὲν δύνασθε νὰ ζητήσητε παρὰ τοῦ προέδρου νὰ κατέλθῃ ὁλόκληρον τὴν κλίμακα τῶν συναγωνισθέντων καὶ νὰ ἐρωτήσῃ: Ὁ κ. Σολιώτης εἶναι νόμιμος βουλευτής; Ὁ κ. Ζαΐμης εἶναι νόμιμος βουλευτής; Οὕτω δὲ δι’ ὅλους μέχρι τοῦ ἐσχάτου ἀποτυχόντος.

§116ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐὰν γείνῃ σφαλερὰ ἀνακήρυξις;

§117ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι τότε εἶναι λογιστικὸν λάθος. Ἐὰν δ’ αἱ ἀντιῤῥήσεις ὅλαι κατὰ τῆς γνώμης μου ἦναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ὁ κ. Καράπαυλος, βεβαίως δὲν θὰ μὲ μεταπείσωσιν.

§118ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔτυχα νὰ ἦμαι μέλος τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον προεξήλεγξε τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων· διετύπωσα τὴν γνώμην μου ἐν μειονοψηφίᾳ μετὰ τοῦ κυρίου Σταυροπούλου καὶ ἐγνωμοδότησα περὶ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ Αʹ. τμήματος τοῦ δήμου Ψωφῖδος. Δὲν εἶχον δὲ διόλου σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀφοῦ διετύπωσα τὴν γνώμην μου ἐν τῇ ἐκθέσει, ἕως ὅτου ἀνέβη τὸ βῆμα ὁ κ. Μίλησης, καὶ διὰ νὰ ἐκφρασθῶ καλλίτερα, ἕως ὅτου συνεπέρανεν ὁ κ. Μίλησης, διότι ὅλοι οἱ προαγορεύσαντες ἐξέφρασαν τὰς ἰδέας των ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως ἢ τῆς ἀμέσου εἰσόδου τοῦ κ. Ζαΐμη. Τινὲς ἐξ αὐτῶν ἐχαρακτήρισαν τὴν ἰδέαν τῆς ἀκυρώσεως ὡς ἰδέαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐννοοῦσι, κανεὶς δὲ δὲν τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς τὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Μίλησης, ὡς ἰδέαν βραβεύουσαν τὸ ἔγκλημα, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Μίλησης θέλει διορθώσει τὴν ἔκφρασιν ταύτην, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὸν νόμον καὶ τὴν γνώμην των θέλουν νὰ σταματήσωσιν ἕως ἐκεῖ, ὅπου ἡ θέσις τοῦ βουλευτοῦ τοὺς δίδει δικαίωμα νὰ σταθοῦν, διότι, ἐὰν προχωρήσωσι περαιτέρω, θὰ κάμουν λάθος μέγα, καὶ τὸ λάθος εἰς τὴν πολιτικὴν εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἠξεύρετε πῶς χαρακτηρίζεται· οἱ τοιοῦτοι καὶ τὸν ἐγκληματίαν τιμωροῦσι καὶ ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ ἐγκλήματος προφυλάττουσι. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ προσώπου τοῦ κ. Ζαΐμη, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ αὐτοῦ, ἐγὼ πρῶτος ἤθελον εἴπει, ὅτι τὸν ἄνδρα καὶ τὸν σέβομαι καὶ τὸν ὑπολήπτομαι, καὶ μάλιστα καὶ ἔχω συμφέρον νὰ εἰσέλθῃ ἀμέσως ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, διότι εἶναι ἀντιπολιτευόμενος, καὶ ἐγὼ εἶμαι ἀντιπολιτευόμενος. Ἔχω συμφέρον, καὶ μέγα, νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ζαΐμης ἀμέσως ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸν φέρω; Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα· ὁ νόμος μοῦ τὸ ἐπιτρέπει; Εἶπαν, καὶ μεταξὺ τούτων ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κεχαγιᾶς, ὅτι ὁ νόμος, ὅταν ἐψηφίζετο ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, δὲν εἶχεν ἄλλην ἰδέαν, παρὰ νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς διαλογῆς τῶν ἐπιτροπῶν. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Κεχαγιᾶς, θὰ ἐνθυμῆται καλῶς, ὅτι, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἐγὼ εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῶν σφαιριδίων ἐπρολήφθη διὰ πάντα ἡ καλπονόθευσις, καὶ δὲν ἤθελον ἄλλα προληπτικὰ μέτρα· ἀλλ’ ὁ κ. Κεχαγιᾶς, ἐμπειρότερος ἐμοῦ, προέβλεπε καλπονοθεύσεις καὶ ἠθέλησεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου νὰ νομοθετήσῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, καὶ εἶπε ῥητῶς ὁ κ. Κεχαγιᾶς ἢ ὁ κ. Καλός, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διάταξις εἰς τὸν νόμον, ὅπως ἦναι δεσμευμένη ἡ Βουλὴ καὶ ὅπως μὴ δύναται νὰ ἐκλέγῃ.

§119ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Καλοῦ.

§120ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε· ὑπάρχει ἡ ὁμιλία εἰς τὸν τελευταῖον λόγον τῶν πρακτικῶν τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὴν σελίδα 932 ἢ 962· εἶπα δὲ καὶ λέγω, ὅτι οἱ πατέρες τῆς προτάσεως, Κεχαγιᾶς ἢ Καλὸς, εἷς τῶν δύω, προέτεινε καὶ ἐζήτει νὰ ψηφισθῇ τὸ τοιοῦτον, ὅπως μὴ ἦναι ἐλεύθεραι αἱ Βουλαὶ πότε μὲν νὰ ἀφαιροῦν ἀπὸ σφαιρίδια ἀπὸ τὸ ναὶ, πότε δὲ ἀπὸ τὸ ὄχι.

§121ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διαμαρτύρομαι κατ’ αὐτοῦ, διότι λέγετε, ὅτι ἐγὼ εἶπον ταῦτα.

§122ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν λέγω τοῦτο. Λέγω, ὅτι ἢ σεῖς ἢ ὁ κ. Καλὸς τὸ εἴπατε. Εὐθὺς δὲ λύεται τὸ ζήτημα. Νὰ ἔλθῃ ὁ τελευταῖος τόμος τῶν πρακτικῶν τῆς Συνελεύσεως, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν τὸ εἴπατε σεῖς ἢ ὁ κ. Καλός· ἀλλ’ ἕπεται, ὅτι ἐπειδὴ τοιουτοτρόπως ἐκφράζεται ὁ νόμος, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἓν βῆμα; δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν; Λέγω ναί· διότι τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ νὰ ἐπικυρόνῃ ἢ ἀκυρόνῃ, εἶναι ἀπόλυτον· δὲν ἔχει ὅμως ποτὲ τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ «ἀκυρόνω τὴν ἐκλογὴν, ἡ ὁποία ἔφερε βουλευτὴν ἐνώπιόν μου τὸν Α. καὶ φέρω ἐνώπιόν μου ἄλλον, ὁ ὁποῖος δὲν παρουσιάσθη ἐνώπιόν μου ὡς ἐκλεχθεὶς βουλευτής.» Ἀλλ’ ἰδοὺ τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, τόμος τελευταῖος, σελὶς 962· ἰδοὺ δὲ τί λέγει ὁ κ. Καλός. (Ἀναγινώσκει.) «Ὁ κ. Πρόεδρος ἀνέγνωσε μίαν παρ’ ἐμοῦ δοθεῖσαν τροπολογίαν.... πρέπει ὅ,τι ζητεῖται διὰ τοῦ νόμου νὰ κανονισθῇ, καὶ οὐχὶ νὰ μείνῃ ἡ λύσις εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ λέγω νὰ κανονισθῇ ὑπὸ τοῦ νόμου, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ μὲν ἡ Βουλὴ νὰ κηρύττῃ πότε ἔγκυρον καὶ πότε ἄκυρον κάλπην, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελον εὑρεθῆ πλείονα σφαιρίδια.» Καὶ τοῦτο εἶπεν ὁ εἷς πατὴρ τῆς προτάσεως, ὁ κύριος Καλὸς· «καὶ λέγω νὰ κανονισθῇ ἀπὸ τὸν νόμον, διὰ νὰ μὴ μείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς νὰ κηρύττῃ κατὰ τὴν ὄρεξίν της πότε ἔγκυρον καὶ πότε ἄκυρον κάλπην, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελον εὑρεθῆ πλεονάζοντα σφαιρίδια.»

§123ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. Καλός.

§124ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Κύριε Λομβάρδε, εἰς τὴν σελίδα 963 εἰς τὸν λόγον τοῦ κ. Κεχαγιᾶ ἐπαναλαμβάνεται ἡ αὐτὴ ἰδέα.

§125ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ μὲ ὅλα αὐτὰ, λέγω ἐγώ· ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα ἢ ὄχι νὰ ἀκυρώσῃ μίαν ἐκλογήν, ἀφ’ οὗ εἰς μίαν κάλπην εὑρέθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀλλοιοῦντα τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἔχει, τὸ δικαίωμα εἶναι ἀπόλυτον· καὶ ὄχι μόνον εἰς τοῦτο, ἀλλὰ καὶ δι’ οἱανδήποτε ἄλλην αἰτίαν· καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἐγκρίνῃ ἢ μή. Εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲ ὑπεστήριξα, ὅτι, ὁσάκις εὑρεθῶσι σφαιρίδια πλεονάζοντα εἰς ἀριθμὸν ἀλλοιοῦντα τὸ ἀποτέλεσμα, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀκυρώσῃ. Πολλαὶ παρανομίαι συνέβησαν ἄλλοτε κατὰ τὰς ἐξελέγξεις· ἐπεκυρώθησαν φανερῶς παράνομοι ἐκλογαὶ, ἠκυρώθησαν ἄλλαι νομιμώταται, ἀλλ’ ἡ παρανομία ἐσταμάτησεν ἕως ἐκεῖ. Ἔχομεν παραδείγματα εἰς τὰς παρελθούσας βουλὰς, αἱ ὁποῖαι νὰ ἔπραξαν αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς προτείνουσι νὰ κάμωμεν σήμερον;

§126Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε θὰ ἦτο βουλευτοποιεῖον ἡ Βουλή.

§127ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὕτω πράττουσα ἡ Βουλὴ, σφετερίζεται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως, τοῦ ἀφαιρεῖ τὸ σφαιρίδιον ἀπὸ τὴν χεῖρα· δὲν ἐνασκεῖ τὸ ἀπόλυτον δικαίωμά της τοῦ νὰ ἀκυρόνῃ, ἔστω νόμιμον, καὶ ἐπικυρόνῃ, ἔστω παράνομον, ἐκλογὴν, διότι οὕτως ἢ ἄλλως ἐπείσθη, ἀλλ’ ἁρπάζει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως καὶ λέγει «ἐγὼ ἐκλέγω.» Τοῦτο καθ’ ἡμᾶς δὲν τὸ ἔχει τὸ δικαίωμα. Εἰς ὅλα τὰ ἔθνη καὶ εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ κόσμου δὲν θὰ εὕρητε ποτὲ τοιοῦτον παράδειγμα.

§128ΡΟΥΦΟΣ. Διατί δὲν εἴπατε αὐτὰ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Τήνου;

§129ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, καθὼς καὶ εἰς τὴν τῆς Τήνου, ἤθελε προκύψει ἐναργῶς, οὐχὶ ἐν πιθανότητι, καὶ νὰ δύναταί τις νὰ τὸ δείξῃ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, ὅτι τὰ σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, ἤθελον εἴπει ὅ,τι εἶπα εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Τήνου· ἐκεῖ εὑρέθησαν φυσέκια πλήρη σφαιριδίων ἐντὸς τοῦ ὄχι, εὑρέθη ξένον σῶμα, καὶ τοῦτο ἀφῃρέθη. Ἰδοὺ τί ὑπεστήριξεν ὁ κ. Κεχαγιᾶς εἰς τὴν Συνέλευσιν. «Εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν εὑρεθῇ εἰς μίαν κάλπην ἀριθμὸς ὑπέρτερος σφαιριδίων ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων, τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ν’ ἀφαιροῦνται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπὸ τοῦ ναί.»

§130ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ ἴδιον λέγω.

§131ΤΙΝΕΣ. Παρακάτω, κ. Λομβάρδε.

§132ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἰδοὺ τὶ λέγει παρακάτω ὁ κ. Κεχαγιᾶς· «Δύω παρατηρήσεις ἔχω νὰ ἐπιφέρω εἰς τὸ συζητούμενον ἄρθρον. Ἡ πρώτη ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Καλός· ἡ δὲ βʹ. τὸν τρόπον τῆς καταμετρήσεως τῶν σφαιριδίων. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Καλὸς, τουτέστιν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν εὑρεθῇ εἰς μίαν κάλπην ἀνώτερος ἀριθμὸς σφαιριδίων ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων, τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια νὰ ἀφαιρῶνται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπὸ τὸ ναί. Καὶ ἰδοὺ, κύριοι, ὁ λόγος· ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ὑποψηφίου, καθὼς καὶ ὁ ψηφοφόρος, ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι, ἐὰν ῥιφθῶσι πλειότερα ψηφοδέλτια εἰς τὸ ναὶ, θὰ ἦναι μάταια, ἐννοεῖται, ὅτι οὔτε ὁ ψηφοφόρος, οὔτε ὁ ἀντιπρόσωπος θὰ ἔχουν συμφέρον νὰ ῥίψουν εἰς τὸ ναὶ πλειότερα. Θὰ μοῦ εἰπῆτε· ποῦ γνωρίζει ὁ ἀντιπρόσωπος πῶς θὰ ψηφοφορήσῃ ὁ πολίτης; Τοῦτο, νομίζω, ἠδύνατο νὰ λεχθῇ ἀπὸ πάντα ἄλλον, ὄχι ὅμως ἀπὸ ὑμᾶς· διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας γνωρίζομεν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον κάλλιστα ποῦ θὰ ψηφοφορήσῃ ὁ πολίτης· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι εἷς ἐχθρός μου δύναται, διὰ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸ ναὶ πλειοτέρας ψήφους, νὰ ῥίψῃ εἰς τὸ ὄχι, ἀντὶ νὰ ῥίψῃ εἰς τὸ ναί· ἐδῶ ὁ ἀντιπρόσωπος ἔχων ὑπ’ ὄψιν δύο τινὰ, ά.) ἐὰν ἀπὸ τὸ ναὶ ἦναι πλεονάζοντα, θὰ ἀφαιρεθοῦν, καὶ ἂν ἦναι ἀπὸ τὸ ὄχι, θὰ ἀφαιρεθοῦν πάλιν ἀπὸ τὸ ναί, ἔχει μέγιστον συμφέρον νὰ προσέχῃ ἀπὸ τὸν ψηφοφόρον, καὶ μάλιστα ἀπὸ τὸν ἐχθρόν του, μήπως κρατῇ δύο σφαιρίδια. Κύριοι, τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου κ. Λομβάρδου δὲν τὴν παραδέχομαι, τοῦ νὰ μὴ θελήσῃ ἡ Συνέλευσις, τουτέστι, νὰ κανονίσῃ ὁ νόμος τὸν τρόπον τῆς ἐξελέγξεως· διότι τί λέγει ὁ κ. Λομβάρδος; Εἰς τὸν λαβόντα πλειοτέρας ψήφους εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ κάμῃ καμμίαν ἀφαίρεσιν· αὐτὸς θὰ λάβῃ τὸ εἰσιτήριον καὶ θὰ ἔλθῃ νὰ δικασθῇ· ἐὰν ὅμως παραδεχθῆτε τοῦτο, τὶ θὰ συμβῇ; Ἐὰν κατὰ τὰς πλείστας ἐπαρχίας λάβωσι χώραν καταχρήσεις, ἕπεται, ὅτι οἱ εἰσελθόντες θὰ δικάσωσιν ἑαυτοὺς, καὶ ἑπομένως θὰ δώσῃ ὁ εἷς τὴν χεῖρα εἰς τὸν ἕτερον. Δὲν παραδέχομαι λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι μόνη ἡ Βουλὴ νὰ δικάσῃ· ἐννοεῖται, τὸ δικαίωμα τὸ ἔχει, ἀλλὰ δὲν δέχομαι ἡ ἀφαίρεσις νὰ γίνεται ἀπὸ μόνην τὴν Βουλὴν, καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν· διότι, ὡς σᾶς εἶπον, θὰ λάβουν εἰσιτήρια ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν πλειονοψηφίαν· ἑπομένως, ἐὰν ἡ ἀφαίρεσις γείνῃ ἀπὸ τὸ ναὶ, δὲν τρέχει τὸν ἐλάχιστον κίνδυνον καὶ ὡς πρὸς τὴν καλπονόθευσιν καὶ ὡς πρὸς τὴν παραχώρησιν τῶν εἰσιτηρίων· καὶ ἐννοεῖται, ὅτι τὰ εἰσιτήρια θὰ δοθοῦν εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους εὐνοεῖ ἡ ἐξουσία. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀφαιρέσωμεν αὐτὸ τὸ μέσον τῆς ἐξουσίας. Αὐτὰ ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα, καὶ ἑπομένως ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καλοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν εὑρεθῶσι πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς μίαν οἱανδήποτε κάλπην, ἀφαιροῦνται τὰ πλεονάζοντα ἀπὸ τὸ ναί.»

§133Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ ὁ λόγος τοῦ νόμου, κ. Μίληση.

§134ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο καὶ ἐδῶ ὅ,τι καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Τήνου, τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσέ τις τῶν συναδέλφων, ἤθελον ψηφίσει καὶ ἐδῶ ὅπως καὶ εἰς τὴν Τῆνον. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Τήνου εὑρέθησαν ἐντὸς τοῦ ὄχι φυσέκια μὲ σφαιρίδια καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἔλυσε τὰ φυσέκια, ἐμέτρησε τὰ σφαιρίδια καὶ τὰ ἀφήρεσεν ἀπὸ τὸ ὄχι, ὅπου εὑρέθησαν· ἡ Βουλὴ εἶχε φανερὸν τὸ ἔγκλημα, καὶ ὡς τὸ εἶχεν ἐνώπιόν της, ἠδύνατο νὰ τὸ παρουσιάσῃ εἰς τὴν πεποίθησιν ὅλου τοῦ κόσμου καὶ τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας.

§135ΡΑΛΛΗΣ. Τότε τοῦτο ἐγένετο ὑπὲρ τοῦ κ. Νάξου.

§136Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον, κ. Λομβάρδε, τὸ ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά.

§137ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τοιαύτην περίστασιν δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὴν ἐπαρχίαν φανερὰ «βλέπω ὅτι ἐνοθεύθη ἡ θέλησίς σου καὶ ἔχω φανερὸν λόγον σπουδαῖον, διότι εὑρίσκω ξένον σῶμα, τὸ ὁποῖον ῥίπτω ἔξω.»

§138ΜΙΛΗΣΗΣ. Διατί, ἐν ᾧ ὁ νόμος λέγει ἀπὸ τὸ ναὶ, δὲν τὸν ἠκούετε;

§139ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ δὲν στέκει ἕως ἐκεῖ τὸ ζήτημα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς κάμνει νὰ ἐπιμένωμεν εἶναι τὸ ὅτι φοβούμεθα τὰς συνεπείας. Σεῖς ὁδηγεῖσθε σήμερον ἀπὸ τὴν ἀξιόλογον ἰδέαν, ὅτι ἐδῶ δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ κανὲν κακόν· αὔριον, ἐὰν εἰσάξητε τὸν κ. Ζαΐμην, τοῦ ὁποίου ἡ κάλπη ἐκαλπονοθεύθη εἰς τὸ ὄχι, τί θέλει γείνει, ὅταν στέκῃ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς νὰ ἀφαιρῇ τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀπὸ τὸ ναὶ ἢ ἀπὸ τὸ ὄχι, καὶ κατὰ τὴν ἐκτίμησιν της νὰ λέγῃ «εἰς αὐτὴν τὴν κάλπην τὰ ἀφαιρῶ ἀπὸ τὸ ὄχι, διότι ἐπείσθην ὅτι ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, ἀπὸ τὴν ἄλλην τὰ ἀφαιρῶ ἀπὸ τὸ ναὶ, διότι ἐπείσθην ὅτι ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ναί»; Ποῖος εἶναι βέβαιος, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς κατὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ μείνῃ ἁγνὴ κάλπη εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ὁ νέος νόμος, καθὼς συνετάχθη, παρεχώρησεν εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ ὑποψηφίου τὴν κάλπην του. Σοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ παρίστασαι ἢ σὺ ὁ ἴδιος ἢ ἄλλος εἰς τὴν κάλπην σου· ἀκόμη νὰ ἦσαι σὺ εἰς τὸ στόμιον τῆς κάλπης, διὰ νὰ δίδῃς σὺ ἢ διὰ φίλου σου τὰ σφαιρίδια. Ἔχομεν λοιπὸν ἐγγύησιν νὰ μὴ γείνῃ καμμία νόθευσις κατὰ τοῦ ὑποψηφίου· μόνο; ὁ σφαιριδιοδότης σου ἠμπορεῖ νὰ ῥίψῃ σφαιρίδια εἰς τὸ ναί, ἀλλὰ τοῦτο ἐσὲ δὲν θὰ σὲ ὠφελήσῃ, οὔτε θὰ ζημιώσῃ τοὺς ἄλλους· διότι ὁ νόμος σοῦ λέγει θὰ τὰ ἀφαιρέσω ἀπὸ τὸ ναί· ὁ Νομοθέτης καὶ οἱ πατέρες τῆς προτάσεως Κεχαγιᾶς καὶ Καλὸς λέγουν, πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ ναὶ, διὰ νὰ ἔχουν ἐγγύησιν οἱ ἄλλοι συνυποψήφιοι. Ποῖος, ποῖος, καθὼς εἶπεν κ. Πετιμεζᾶς, ἀπὸ τοὺς φίλους μας, εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ κάλπη, ἠξεύρων, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς πόθεν θ’ ἀφαιρεθῶσι τὰ σφαιρίδια, δὲν θὰ ῥίψῃ ἑκατοντάδας σφαιριδίων, διότι ἐπὶ τέλους, ἂν μὲν ἀφαιρεθῶσι τὰ σφαιρίδια ἀπὸ τὸ ναὶ, κατ’ οὐδὲν ὁ ὑπὲρ οὗ ἐῤῥίφθησαν θὰ ζημιωθῇ, ἂν δὲ ἀπὸ τὸ ὄχι ἀφαιρεθῶσι τὰ ῥιφθέντα εἰς τὸ ναὶ, κατὰ διπλοῦν λόγον θὰ ὠφεληθῇ; Ἠμπορεῖ νὰ μὴ πραγματοποιηθῶσιν οἱ φόβοι μου, ἀλλ’ ἐπειδὴ φοβοῦμαι τὸ τοιοῦτον, δὲν ἠμπορῶ νὰ προχωρήσω περαιτέρω, ὀφείλω νὰ σταματήσω εἰς τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Ψωφίδος. Δὲν ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, τί θὰ συμβῇ ἐφεξῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημάρχων ἀπὸ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ, ἀλλὰ διὰ τοῦτο, τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν βουλευτῶν, ἔμεινα μέχρι τῆς ἀκυρώσεως τοῦ δήμου Ψωφίδος. Ἤθελον σταματήσει καὶ πάλιν εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο, ἐὰν καὶ πόῤῥωθεν ἤθελον ἔχει ὑποψίαν, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης δὲν ἤθελεν ἐπιτύχει κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς. Θὰ ὑπερτερῇ ὅμως μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ βʹ τμήματος Ψωφίδος κατὰ 240 ψήφους τοὺς συναδέλφους του ὑποψηφίους. 400 ἐψηφοφόρησαν εἰς αὐτὸν τὸν δῆμον. Συλλογισθῆτε λοιπὸν ἂν εἰς ἕνα δῆμον μὲ 400 ψηφοφόρους, ἔχων 240 ὑπέρβασιν, ἂν ᾖναι πιθανὸν νὰ φοβηθῇ τι ὁ κ. Ζαΐμης· δὲν θὰ ἦναι σήμερον ἐδῶ, ἀλλὰ θὰ ἦναι ἐντὸς 20 ἢ 30 τὸ πολὺ ἡμερῶν, διότι δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἀμέσως θὰ διατάξῃ τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐντὸς 30 ἡμερῶν θὰ ἦναι ἐδῶ ὁ κ. Ζαΐμης. Ἐπιθυμῶ ἐγὼ περισσότερον τοῦτο ἄλλων, διότι εἶμαι ἀντιπολιτευόμενος ὡς καὶ αὐτὸς, ἀλλὰ θέλω νὰ τὸν εἰσάξω διὰ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου δύναμαι νὰ τὸν εἰσαγάγω, καὶ ὄχι δι’ ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰσαχθῇ νομίμως. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ψήφου μου.

§140ΜΙΛΗΣΗΣ. Δύο λέξεις.

§141ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐμὲ θέλετε νὰ ἐρωτήσητε;

§142ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι, θέλω νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§143ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καλὰ ἐκάμετε ποῦ μοῦ ὑπενθυμίσατε κάτι τι. Μὴ πειραχθῇ κανεὶς εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω τώρα· πόῤῥω ἀπέχω ἀπὸ τοῦ νὰ θέλω νὰ κεντήσω κανένα. Ἐμνήσθησαν ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου τῆς Κλειτωρίας τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων κατὰ τὰ 1865. Ποία ἰδέα ὡδήγησεν εἰς τὴν ἐπικύρωσιν ἐκείνην; Ναὶ μὲν, εἶπον, ὑπάρχει καλπονόθευσις, ἀλλ’ ἐὰν θὰ ἀκυρωθῇ, θὰ προσβληθῶσι πρόσωπα.....

§144ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐνθυμεῖσθε ποῖος ἐψήφισεν ὑπέρ;

§145ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐθύς. Θὰ προσβληθῶσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ προσβληθῶσιν· ἑπομένως ἐπεκυρώθη ἡ Κλειτωρία, καὶ τὴν ἐπεκύρωσαν ὄχι κυρίως, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλὰ κυρίως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διεύθυνον τὴν πλειοψηφίαν τῆς βουλῆς. Ἐνθυμεῖσθε δὲ ὅτι ἀφ’ οὗ παρῆλθον 13 ἔτη ἀπὸ τότε, αὐτοὶ ἐκεῖνοι, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἔγεινεν ἡ ἐπικύρωσις, δὲν ἐδίστασαν νὰ ἐπικρίνωσι τοὺς ἐπικυρώσαντας, διὰ τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν ἔδωκαν τότε. Τοῦτο αὐτὸ, φοβοῦμαι, θὰ συμβῇ καὶ διὰ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν μᾶς ζητοῦσι νὰ δώσωμεν τώρα. Σεῖς, φίλοι συνάδελφοι, ὅσοι γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ τὸν τόπον καὶ τὰς συνεπείας τῆς σημερινῆς ψήφου μας, ἐὰν βλέπετε, ὅτι δὲν θὰ ἔλθῃ κανὲν καλὸν, ψηφίσατε. Ἐγὼ ὅμως, ὁ ὁποῖος ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἐὰν ζήσω μερικὰ ἔτη ἀκόμη, θὰ μοὶ εἴπωσιν, ἰδοὺ ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν ἔδωκες διὰ τὴν ἐκλογὴν Ψωφίδος, ἐπιμένω εἰς τὴν ἐκφρασθεῖσαν γνώμην ἐν τῇ ἐκθέσει ὑπὲρ μόνης τῆς ἀκυρώσεως τοῦ δήμου Ψωφίδος καὶ ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς, ἥτις θὰ μᾶς φέρῃ ἀσφαλῶς μεταξὺ ἡμῶν τὸν κ. Ζαΐμην, καὶ θὰ τὸν φέρῃ νομίμως καὶ ἄνευ προσβολῆς τῆς ἀξιοπρεπείας του.

§146ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτε ἐδικάζετο ἡ Κλειτωρία, ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀποφασίσει νὰ μείνῃ ἐντελῶς οὐδετέρα, ὄχι μόνον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν, καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, οὔτε παρευρέθην κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν· μίαν καὶ μόνην φορὰν παρευρέθημεν καὶ ἐσυζητήσαμεν, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ποῖος ἀπαιτεῖται ἀριθμὸς, ἵνα ἀποτελεσθῇ ἀπόλυτος πλειοψηφία· ἠγορεύσαμεν περὶ τούτου καὶ ἐκερδήσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ μόνων τῶν ψήφων μας.

§147ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. .... Μεγάλη ἡ πλειονοψηφία.

§148ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἅμα ἐσυζητήθη τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀπῆλθον ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἡ Βουλὴ ἔμεινε μόνη καὶ ἐψήφισε τὸ ζήτημα τῆς Κλειτωρίας. Ἡ ψῆφός μου δὲν ἦτο ἐπικυρωτικὴ, οὔτε φαίνεταί που, ὅτι ἡ ψῆφος τῶν φίλων τοῦ κ. Λομβάρδου ἦτο ἐπικυρωτική. Ὅταν σεῖς πράττητε κακὸν, καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἀπόντες, ἔρχεσθε καὶ μέμφεσθε ἡμᾶς;

§149ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα μόνον τί συνέβη τότε.

§150Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ τὰ ἤξευρα ὅλα, τί συνέβη τότε καὶ τί συμβαίνει τώρα.

§151Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔλα νὰ τὰ εἰπῇς, διότι ἠξεύρω καὶ ἐγώ.

§152ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὀλίγα θέλω εἰπεῖ, κυρίως ὡς πρὸς τὸ σημερινὸν ζήτημα, τὸ νομικόν. Ἡ παρελθοῦσα ἱστορία τῶν βουλευτικῶν καλπονοθεύσεων διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἀπέδειξεν, ὅτι αἱ καλπονοθεύσεις αὗται προέκυπτον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς σφαιριδίων πάντοτε καὶ ἀμεταβλήτως εἰς τὰς κάλπας ἀπὸ ἐχθρικὰς χεῖρας. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τοῦτο, ἐπειδὴ τὸ ἔγκλημα ἰδίως ἐλάμβανε χώραν καὶ ὑπεστηρίζετο ἀπὸ τοὺς σφαιριδιοδότας, καὶ ἐνθυμεῖσθε ὁποία κατὰ τὰς ἐκλογὰς κατεβάλλετο προσπάθεια διὰ τοὺς σφαιριδιοδότας καὶ πόσα οὗτοι ἔπραξαν, ἐπρότεινα ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νέου Νόμου, καὶ παρεδέχθη ἡ Βουλή, ὥστε ἕκαστος ὑποψήφιος νὰ προτείνῃ καὶ νὰ δίδῃ αὐτὸς τὸν σφαιριδιοδότην του. Τοιουτοτρόπως, κύριοι, ἐνόμισα, ὅτι ἐπιτηρῶν ὁ ἴδιος τὴν κάλπην του θέλει τὴν τηρήσῃ ἀνέπαφον καὶ θέλει κατορθώσει νὰ μὴ καλπονοθευθῇ· δὲν ἐπίστευον, ὅτι ἤθελον ὑπάρχει βλάκες σφαιριδιοδόται, ἐνώπιον τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ γείνῃ τοιαύτη καλπονόθευσις. Ἐν τούτοις ἡ σταθερὰ καὶ ἀμετάβλητος νομολογία τῆς Βουλῆς ὑπῆρξε κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ νομολογία ἐκείνη, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν, ν’ ἀφαιροῦν τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια καὶ νὰ ἐπικυρώνωνται, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τούτων, αἱ ἐκλογαί. Δὲν ἐγένετο ἀπόφασις ἐναντία, ἐκτὸς τῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Τήνου. Τί ἀποδεικνύει ἡ μεταβολὴ αὕτη τῆς νομολογίας; Ἡ Βουλὴ στενοχωρηθεῖσα ἀπὸ τὸν πλεονασμὸν τοῦ κακοῦ, ἀνέλαβεν ὁλόκληρον τὸ δικαίωμά της, τὸ ὁποῖον σήμερον ἄνευ λόγου ἀμφισβητεῖται. Τί εἶναι, κύριοι, σήμερον ἡ Βουλή; Δικαστήριον, προκαλούμενον νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, καὶ ὁ νόμος ὁ περὶ σφαιριδίων εἶνε ὑποχρεωτικός· ἀλλὰ ὅταν παρουσιάζηται ἡ προβλεπομένη περίστασις, ὅταν δηλ. ὑπάρχουν μὲν πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀλλ’ ἀγνοεῖται ποῦ καὶ παρὰ τίνος ἐῤῥίφθησαν, ἡ Βουλὴ ὀφείλει τότε νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν νομολογίαν της, ν’ ἀφαιρέσῃ δηλ. τὰ σφαιρίδια ἀπὸ τὰ λευκὰ ὅταν ὅμως ὑπάρχῃ ἀποδεδειγμένον, ὅτι ταῦτα ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι καὶ ἀπὸ ἐχθρικὴν χεῖρα, ἡ ἀμφιβολία ἐκλείπει καὶ τὸ ἔγκλημα παρουσιάζεται, ἀναλαμβάνει δὲ τότε τὴν ἐξουσίαν της ἡ Βουλὴ καὶ κρίνει. Ὁ νόμος δὲν θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, διότι δὲν ὑπάρχουσι πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἀγνοουμένου ποῦ ἐῤῥίφθησαν. Αὐτὸ, κύριοι, ἔγεινε καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Τήνου· τί εἴπομεν τότε; Εἰς τὴν κάλπην αὐτὴν δὲν ὑπάρχουσι πλεονάζοντα σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρομεν πόθεν ἐῤῥίφθησαν. Ὑπάρχουσι πλεονάζοντα σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα ἠξεύρομεν ποῦ ἐῤῥίφθησαν, καὶ διατί εἶνε καταφανὲς λοιπὸν τὸ ἔγκλημα, καὶ τὸ τιμωροῦμεν. Ἐξαρτᾶται κατὰ συνέπειαν ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς νὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ δεύτερον στοιχεῖον, ἡ ἄγνοια, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ Νόμος, ἢ ὄχι. Ἐὰν τῳόντι ὑπάρχωσί τινες πιστεύοντες, ὅπως ἐπείσθη ὁ κ. Λομβάρδος, ὅτι τὰ σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ ὄχι, εἴτε μὲ φυσέκια, εἴτε δι’ ἄλλου τρόπου, δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ εἴπουν, ἀφαιροῦμεν αὐτὰ ἀπὸ τὸ ναί, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ὄχι, ὅπου ἐῤῥίφθησαν τὰ σφαιρίδια. Τοῦτο εἶνε μέσον ἀποδείξεως καὶ δύνανται νὰ ὦσι καὶ ἄλλαι ἀποδείξεις· ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν κ. Λομβάρδον λοιπόν, ὅταν ἔχω τοιαύτας ἀποδείξεις, δύναμαι νὰ μὴ ἀκολουθήσω τὸν νόμον. Κατ’ ἀρχὴν λοιπὸν δὲν εἶνε ἀπολύτως ὑποχρεωτικὸς ὁ νόμος, καὶ ὁσάκις τὸ γεγονὸς δὲν φέρει ὅλα τὰ στοιχεῖα, δύναμαι ν’ ἀποφασίσω ἄλλως. Ἑπομένως δύναμαι νὰ ἐξετάσω καὶ ν’ ἀποφανθῶ τότε ἐλευθέρως. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο, περὶ τοῦ ὁποίου ἔγεινε τοσαύτη ἀμφισβήτησις, δὲν εἶναι ζήτημα. Κατ’ ἐμὲ, ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ· ἐὰν πεισθῇ, ὅτι ἔγκλημα ἔλαβε χώραν, νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα καὶ νὰ ἐξουδενίσῃ τὸ ἔγκλημα νομίμως, νὰ μὴ ἀκυρώσῃ ποτέ. Ἐκ τῶν δύο περιστάσεων ἡ μία ἔχει χώραν· ἢ ὑπῆρχον πλεονάζοντα σφαιρίδια, ἄγνωστον πόθεν καὶ ποῦ ἐῤῥίφθησαν, καὶ τότε ὁ νόμος διατάττει ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ ναί, ἢ δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα ἄγνωστα, ὅτε ἐνεργήθη καλπονόθευσις ἀπὸ ἐχθρικὴν χεῖρα, τὸ ἔγκλημα εἶναι φανερὸν, καὶ ἡ ἐπανόρθωσις γίνεται διὰ τῆς καταδίκης τοῦ ἐγκλήματος· ἐξαρτᾶται δὲ ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς. Δὲν ὁμιλῶ, κύριοι, περὶ τῆς ἐκλογῆς, ὁμιλῶ θεωρητικῶς, τὸ ζήτημα ἐξετάζω ἀπολύτως· δὲν ἠμπορῶ, ἐπαναλαμβάνω, νὰ παραδεχθῶ εἰμὴ ἓν ἐκ τῶν δύο, ἢ ἐπικύρωσιν, ἤτοι ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἢ ἂν ὑποτίθηται ὅτι εἶναι καλπονόθευσις, αὐτὴν νὰ τιμωρήσω δι’ ἀκυρώσεως· φοβοῦνται, ὅτι οὕτω δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν συνεχεῖς καλπονοθεύσεις, ἐὰν δὲν ἐφαρμόσωμεν καὶ ἤδη τὸν νόμον, διότι θέλουσι ῥίπτεσθαι τοῦ λοιποῦ σφαιρίδια εἰς τὸ λευκόν. Δὲν θέλει κατ’ ἐμὲ δὲν θέλει συμβῆ καλπονόθευσις ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων εἰς τὰς ἐκλογάς· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, διότι ὅλοι ἐλπίζουν μέχρι τελευταίας στιγμῆς καὶ ὅλοι φυλάττουν τὰς κάλπας των· οὐδεὶς ἀποφασίζει νὰ κάμῃ καλπονόθευσιν, τὴν ὁποίαν φοβεῖται, καὶ νὰ ῥίψῃ εἰς τὰ λευκὰ, διότι δὲν τὸν ὠφελεῖ, θέλει μόνον τὸν βλάψει. Τὸ τοιοῦτον μόνον δύναται νὰ πράξῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἔχει νὰ χάσῃ, ἂν ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή. Δεχόμενοι ὅθεν τὴν ἀκύρωσιν, ἴσως πάθωμεν ὅ,τι φοβούμεθα, διότι οἱ ἀδύνατοι ἔχουσι τὸ συμφέρον καὶ τὸ μέσον νὰ προκαλοῦν πάντοτε ἀκυρώσεις· λέγω δὲ ὅτι δὲν τὸν ἀποφεύγομεν διὰ παραδοχῆς τινὸς κανόνος, ἀλλὰ μόνον ἐμπιστευόμενοι τὴν λύσιν εἰς τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν εὐσυνειδησίαν ὑμῶν ὡς δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ δικάσητε· σεῖς εἶσθε εἰς θέσιν, κατὰ τὰς περιστάσεις, νὰ δώσητε τὴν δικαίαν λύσιν, καὶ οὐχὶ κανόνες νεκροὶ, οἵτινες ὑπέθαλψαν μέχρι τοῦδε τὴν καλπονόθευσιν. Πρὶν, κύριοι, τελειώσω, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ εἴπω τι εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἐκλογῆς. Πρῶτον ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ἐγὼ ἀνεξετάστως ἠκολούθησα τὴν νομολογίαν, τὴν ὁποίαν ὅλη ἡ Βουλὴ ἠκολούθει μέχρις οὗ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς Τήνου· τότε ἐγεννήθη ἡ ἀμφιβολία, καὶ τὴν ἀμφιβολίαν αὐτὴν ἠκολούθησα καὶ ἐγώ. Ὡς πρὸς τὰ σφαιρίδια, τὰ πλεονάζοντα ἐν τῇ κάλπῃ τοῦ κ. Ζαΐμη, ἐῤῥίφθησαν ἆράγε εἰς τὸ λευκὸν ἢ τὸ μέλαν; Ἂν τὰ πράγματα ἐγένοντο ὅπως ἐγένετο εἰς τὰ ἄλλα τμήματα τῆς ἐκλογῆς, ἂν ἐγένετο καὶ ἐκεῖ δηλαδὴ ὁμαλῶς καὶ κανονικῶς ἡ ψηφοφορία, καὶ ὁ κ. Ζαΐμης τὰς ψήφους ἐλάμβανεν ὅλας τοῦ συνδυασμοῦ του, ὅπως εἰς ὅλα τὰ τμήματα, ἤθελεν εἶσθαι τὸ ὅλον τῶν ψήφων καὶ διὰ τὸν κύριον Ζαΐμην ὁποῖον ὡς ἔγγιστα καὶ τῶν ἄλλων τοῦ συνδυασμοῦ. Ἐξετάζοντες τὰς κάλπας τοῦ κυρίου Ζαΐμη καὶ τοῦ συνδυασμοῦ, παρατηροῦμεν, ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ὅλων αὐτῶν ὑπῆρξε μικρὰ, διότι εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο ἡ ἀναλογία δὲν εἶναι οἵα εἰς τὰ λοιπὰ, μεταξὺ 10, 18, τὸ πολὺ 20 ψήφων. Τὸ παρουσιαζόμενον φαινόμενον τῆς μεγίστης διαφορᾶς τῶν ψήφων πόθεν προῆλθε; Τί ἔγειναν οἱ πλεονάζοντες ψῆφοι; διατί μόνον εἰς αὐτὸ τὸ τμῆμα ἐμειονοψήφησε τόσον ὁ κ. Ζαΐμης; δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον, ὅσον ἂν καὶ ἐξετάζω, καὶ δὲν εὑρίσκω τί ἐγένοντο αἱ ψῆφοι αἱ μὴ δοθεῖσαι τῷ κυρίῳ Ζαΐμῃ. Ἰδοὺ διὰ τί νομίζω, ὅτι ἡ κάλπη τοῦ κυρίου Ζαΐμη ἐνοθεύθη, καὶ χεὶρ ἔνοχος ἔπραξε τοῦτο, ἐναντίον καὶ τῆς ἐπιθυμίας καὶ τῆς διαθέσεως τῶν λοιπῶν ὑποψηφίων.

§153ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς δικαστὴς κατ’ ἔφεσιν, τί νομίζετε ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσητε;

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀναντιῤῥήτως ἀκυρῶ τὰ σφαιρίδια, ἐὰν πεισθῶ.

§155Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι τώρα.

§157Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, καὶ εἶσθε ὑποχρεωμένοι ν’ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον.

§158ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἔνστασις τῆς μὴ ἀπαρτίας δὲν ἐγένετο σπουδαίως, διότι εἴμεθα ὑπὲρ τοὺς 200 ἐνταῦθα.

§159Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ βλέπω, ἀλλὰ σεῖς μὲ πιέζετε. Ὡμίλησαν τόσοι νομομαθεῖς ῥήτορες· δὲν θέλετε καὶ ἡμεῖς ν’ ἀπαντήσωμεν; Τὸ ζήτημα τὸ κατεστήσατε πολιτικόν. Βλέπετε, ὅτι μόνος ἀνέλαβον φοβερὸν ἀγῶνα ἐναντίον 30 ῥητόρων διακεκριμένων, λογάδων. Ἔχω ἀνάγκην νὰ μελετήσω.

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 μ. μ.