1878.12.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54

τῆς 2 Δεκεμβρίου 1878.

(Σάββατον.)

Ὥρα 2 μ. μ.

(Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Ἀντύπας.) Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Ἐν Κεφαλαίῳ 8, ἄρθρῳ 3, ὑπὸ τὸ ἐδ. ά τοῦ ἀναλυτικοῦ πίνακος, σημειοῦνται 3 ἐπιθεωρηταὶ πρὸς δραχμὰς 320 κατὰ μῆνα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἰσήχθη ὁ περὶ τούτων νόμος, δέον νὰ σημειωθῇ ὡς καὶ πρότερον ὁ μισθὸς τριῶν τηλεγραφητῶν πρὸς δραχμὰς 240 κατὰ μῆνα, καὶ ἑπομένως νὰ ἐλαττωθῇ ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου κατὰ δραχμὰς 2,880.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ διορθωθῇ;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται μὲ τὴν γενομένην διόρθωσιν. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν ὁ Πρόεδρος κ. Σωτηρόπουλος.)

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν Κερκύρᾳ διαμένοντες πρόσφυγες ἐξ Ἠπείρου ἐξαιτοῦνται, ὅπως τοῖς χορηγηθῆ τόπος πρὸς συνοικισμὸν καὶ τὰ πρὸς τοῦτο μέσα.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ πρέπει νὰ συστηθῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ μὴ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ λοιπὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπ’ εὐθείας.

§9ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, δι’ οὗ παρατείνεται ἡ διάρκεια τοῦ νόμου περὶ συνοικισμῶν. Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ Ἀρείου Πάγου.

§10ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, πολλοὶ τῶν ἐμποροπλοιάρχων ἀναφέρονται εἰς τὴν Βουλὴν, παριστάνοντες ὅσα ὑποφέρει ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία καὶ τὰ πλοῖα. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι μακρὰ, ὑποβάλλων αὐτὴν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῇ, ἵνα περιέλθῃ εἰς γνῶσιν ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους τὸ περιεχόμενον αὐτῆς, ὅπως οὗτοι σκεφθῶσι τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀπαιτουμένη θεραπεία.

§11ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα, νὰ τυπωθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§12ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Συγχρόνως, κύριοι, μὲ τὸ νομοσχέδιον τῶν ἐξωτερικῶν δανείων, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὑπεβλήθη καὶ τὸ περὶ ἐσωτερικῶν δανείων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρεπέμφθη εἰς τὴν οἰκείαν Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία συνῆλθε δὶς καὶ εἰργάσθη δραστηρίως, ἀλλ’ ἕνεκα ἐλλείψεως νόμου, διότι τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη, οὕτως εἰπεῖν, ἐξ ἐφόδου, ἐσπευσμένως, ἔλειπον διασαφήσεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος παρουσίασε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὁ κ. Ῥοντήρης εἶπεν, ὅτι ἔχει ἀντιῤῥήσεις, κατὰ συνέπειαν δὲ ἡ Βουλὴ τὸ ἄφησε. Κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὰ δάνεια, καὶ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὸ ἐσωτερικὸν, εἶναι συναφῆ καὶ ἀχώριστα, τὸ μὲν ἐσωτερικὸν εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς ἐπαναστάσεως, τὸ δ’ ἐξωτερικὸν εἶναι τὸ τέλος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συγκατατεθῇ νὰ ἔλθῃ εἰς ά ἀνάγνωσιν σήμερον· κατὰ δὲ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἢ ἡ Ἐπιτροπὴ ἂς φέρουν τὰς τροπολογίας καὶ ὅσας παρατηρήσεις ἔχουν, καὶ εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις. Ἐρωτήσατε λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, τὴν Βουλὴν περὶ τούτου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ὑπὸ 10 ἡ πρότασις τοῦ κ. Τσαμαδοῦ;

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§15ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸ δάνειον αὐτὸ, κύριοι, εἶναι ἀνεγνωρισμένον, δὲν πρόκειται δὲ παρὰ νὰ τακτοποιηθῇ μόνον· θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ γείνῃ ά καὶ βʹ ἀνάγνωσις, διότι δὲν θὰ χάσωμεν τίποτε μὲ τοῦτο· κατὰ δὲ τὴν γʹ συζήτησιν, ἂν θέλητε, δεχθῆτέ το, ἂν θέλητε, ἀποῤῥίψατέ το. Ἐρωτήσατε, κύριε Πρόεδρε, τὴν Βουλὴν.

§16ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἀποκλίνω ὑπὲρ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ῥοντήρη, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν ἔκθεσιν περὶ τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ἀντικειμένου ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας ἔχει δίκαιον, ὅτι τὸ Ἔθνος πρέπει νὰ μεριμνήσῃ, καὶ σπουδαίως μάλιστα, διὰ τὰ δάνεια ἐκεῖνα, δι’ ὧν τῷ ὄντι ἡμεῖς ἐζήσαμεν καὶ ἀπεκτήσαμεν τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν, κἄν τε ἐξωτερικὰ κἄν τε ἐσωτερικὰ ἦναι ταῦτα. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν θὰ μὲ ἀδικήσῃ, ἂν τῷ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὰ καὶ μόνα περὶ τῶν ὁποίων λέγει σήμερον, εἶναι καὶ ἄλλα· καὶ πολλοὶ ἄλλοι κατέβαλον καὶ χρήματα καὶ ἄλλα μέσα. Δὲν πρέπει αὐτοὶ νὰ ἔχουν ἀπαιτήσεις; δὲν πρέπει καὶ περὶ τούτων νὰ μεριμνήσωμεν;

§17ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ποῖος ἀρνεῖται τοῦτο;

§18ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Εἶναι λοιπὸν τόσον εὔκολον νὰ θέλωμεν ἐπὶ ἑνὸς τόσον σπουδαίου ζητήματος νὰ προβῶμεν, ἀφίνοντες τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων, καὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, χωρὶς νὰ συζητηθῇ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν; Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τοῦτο, καὶ δὲν βλέπω κατὰ συνέπειαν τὴν βίαν ταύτην, μὲ τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, σπουδαιοτάτου ὄντος τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§19Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἐπίστευα ν’ ἀκούσω φωνὴν νὰ ἐγερθῇ κατὰ δανείων ἀνεγνωρισμένων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν τοῖς μετρητοῖς καὶ παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ φύγωσιν ἀπὸ τὸν τόπον αὑτόν. Ἐὰν σήμερον θελήσωμεν νὰ τὰ παραγνωρίσωμεν, εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἀδικία, τὴν ὁποίαν θὰ πράξωμεν. Ἀφοῦ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν συνεζητήσαμεν τὰ δάνεια τοῦ 1824 καὶ 1825, δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κερδοσκοπικῶς, δὲν πρέπει σήμερον νὰ κανονίσωμεν τὰ δάνεια τῶν ναυτικῶν νήσων; Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, τί θὰ σᾶς φέρῃ ἡ Ἐπιτροπὴ περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι γνωρίζετε; Τὰ δάνεια αὐτὰ τὰ γνωρίζει ὅλος ὁ ἑλληνικὸς κόσμος, πολλῷ περισσότερον οἱ ἄνθρωποι οἱ καθ’ ἡμέραν ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου ὑπάρχοντες. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ περὶ τῶν δανείων τούτων νομοσχέδιον, καὶ ἂν ἔχῃ ἀντιῤῥήσεις, ἂς τὰς φέρῃ κατὰ τὴν βʹ καὶ γʹ ἀνάγνωσιν.

§20ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Οἱ ἀντιλέγοντες, κύριοι, εἰς τὴν ά ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑποθέτουσιν, ὅτι δι’ αὐτοῦ ἀποκλείονται ὅλα τὰ λοιπὰ δάνεια, καὶ ὅτι τὸ ἔθνος ἀναγνωρίζει μόνον αὐτὸ τὸ δάνειον τῶν ναυτικῶν νήσων. Διὰ τὸ δάνειον τοῦτο, κύριοι, πληρόνει ἡ Κυβέρνησις 200,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν φαίνεται σημειωμένον κατ’ ἔτος τὸ ποσὸν τοῦτο. Τὸ δάνειον τῶν τριῶν ναυτικῶν νήσων λοιπὸν εἶναι ἀνεγνωρισμένον, καὶ τίποτε ἄλλο δὲν πρόκειται ἢ μόνον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος, νὰ κανονισθῇ· μὴ νομίζετε δε, ὅτι πρὸς κανονισμὸν τῶν ἀνεγνωρισμένων τούτων δανείων ἀπαιτοῦνται ἑκατομμύρια, προσθήκη μόνον 100,000 δραχμῶν θὰ γείνῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διὰ τῆς ὁποίας κανονίζονται ἐς ἀεὶ τὰ δάνεια ταῦτα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπὸν τούτου, ζητεῖται ὁ κανονισμὸς τῶν δανείων αὐτῶν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντᾷ μεγίστας δυσκολίας περὶ τὴν πληρωμὴν τῶν κατ’ ἔτος χορηγημάτων τῶν τριῶν νήσων πρὸς τοὺς δικαιούχους, ἅπερ καθ’ ἑκάστην διαιροῦνται καὶ ὑποδιαιροῦνται. Ἐρωτήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν τί ὑποφέρει διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν τῶν 200,000 δραχμῶν ἡ ὑπηρεσία, καὶ θέλετε πεισθῆ περὶ τούτου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπὸν τούτου κανονίζονται διὰ παντὸς τὰ δάνεια μόνον διὰ τῆς προσθήκης 100 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ τοῦ λοιποῦ ἐκλείπει αὐτὴ ἡ σύγχυσις τῆς ὑπηρεσίας. Τὰ δὲ λοιπὰ δάνεια, περὶ ὧν ὁ κ. Ζέγγελης ἀνέφερε, συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Προέδρου τῆς Βουλῆς, Ὑπουργοῦ ἄλλοτε τῶν Οἰκονομικῶν.

§21ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον γίνεται λόγος καὶ περὶ τῶν ἄλλων δανείων.

§22ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἀναγνωσθῇ διὰ ά. φορὰν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§23ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ἀμφότεροι οἱ συνάδελφοι μὲ παρεξήγησαν· οὔτε εἶπον, οὔτε ἐνόησα, ὅτι οἱ δανείσαντες κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συμπολῖται ἡμῶν καὶ εὐεργετήσαντες ἡμᾶς εἶναι ἀνάξιοι μερίμνης· καθόλου, κύριοι, οὔτε δίδω κρείσσονα ἀξίαν εἰς τὰ ἐξωτερικὰ δάνεια ἀπὸ τὰ ἐσωτερικὰ τῆς αὐτῆς φύσεως. Καὶ περὶ μὲν τῶν δανείων ἐκείνων ἠκούσατε τὴν γνώμην μου. Δὲν εἶναι ὅμως ἀκριβὲς, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Σπετσῶν Βουλευτὴν, ὅτι δὲν ἐνόησα τί ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, οὔτε παραδέχομαι, ὅτι λόγος χάριτος ἦτον, ὅστις ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ δῆθεν αὕτη ἀπὸ ματαίαν ἐργασίαν. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν περιορίζεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἐκκαθαρισθέντων δανείων, ἀλλὰ ζητεῖται νὰ δοθῇ ἀκόμη καὶ ἓν ποσὸν δραχμῶν 80,000. Ἐρωτῶ τώρα ὑμᾶς, ὅταν εἰς τὴν συνείδησιν πάντων ὑπάρχῃ πεποίθησις, ὅτι ταῦτα τὰ δάνεια καὶ τὰ μὴ εἰσέτι ἐκκαθαρισθέντα ἔχουν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀξίαν, διὰ τί ταῦτα μὲν ἐξεκαθαρίσθησαν, τὰ δὲ ἄλλα ὄχι; Ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτῶν τῶν ἐκκαθαρισθέντων, ὅταν βλέπω, ὅτι προστίθενται ἀκόμη 80,000 δραχμῶν πλέον, καὶ δὲν ἔχω μίαν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ μοὶ λέγῃ, ὅτι πρέπει τοῦτο νὰ γείνῃ, δύναμαι νὰ ψηφοφορήσω ἐν πλήρει συνειδήσει; Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀντιτείνω, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ συναινέσῃ εἰς τὴν ά ἀνάγνωσιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, μέχρις ὅτου ἡ Ἐπιτροπὴ μᾶς φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της καὶ δι’ αὐτῆς φωτισθῶμεν, ἂν ἦναι τῷ ὄντι ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσιν αὐτὰ τὰ δάνεια· καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἦμαι ἐναντίος, θέλω ὅμως νὰ τὸ μάθω καὶ ἐκτιμήσω τὸν λόγον.

§24Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ ἐργασθῇ, οὔτε θὰ συνέλθῃ πλέον· τί πρέπει λοιπὸν νὰ γείνῃ;

§25ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, ἂν ἐνώπιον τῆς καθόλου συνειδήσεως τὴν αὐτὴν ἱερότητα ἔχουν τὰ δάνεια ταῦτα μὲ τὰ λοιπὰ, τὰ ὁποῖα ἠθέλησε ν’ ἀντιτάξῃ ὁ προαγορεύσας, ὁμιλῶν κατὰ τῶν δανείων τούτων τῶν τριῶν ναυτικῶν νήσων· ἀλλὰ τὸ ἔθνος ἀλλοίαν βεβαίως περὶ τούτου ἀπεφήνατο γνώμην. Τὸ ἔθνος, κύριοι, ἀνεγνώρισεν αὐτὰ τὰ δάνεια, δι’ ὅλων τῶν Συνελεύσεών του, ἡ ἑλληνικὴ πολιτεία τὰ ἀνεγνώρισεν ἐπίσης διὰ νόμων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ τὰ ἀναγνωρίσωμεν σήμερον· πρόκειται ἁπλῶς νὰ γείνῃ ὁ κανονισμὸς αὐτῶν. Θέσατε λοιπὸν τὸ ζήτημα καθαρῶς ἐνώπιόν σας· εἶσθε, κύριοι, νὰ τὸ λύσητε οὕτως ἢ ἄλλως, ἀλλὰ μὴ ζητεῖτε νὰ τὸ ὑπεκφύγητε, λέγοντες, ὅτι πρόκειται περὶ ἀναγνωρίσεως. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους μὲ νέα βάρη. Ὅταν πρόκηται νὰ πληρώσωμεν χρέος ἀνεγνωρισμένον, ὅταν τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ χρέους αὐτοῦ πληρώνηται ἤδη, καὶ δὲν πρόκειται εἰμὴ νὰ ἐξεύρητε ἁπλῶς τρόπον πληρωμῆς ἁπλούστερον καὶ λογικώτερον, δὲν εἶναι δίκαιον οὔτε εὐπρεπὲς νὰ ἀνακινῆτε ζητήματα τοιαῦτα, νὰ θέλετε νὰ παραπέμψητε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, νὰ τὴν ὑπαγάγητε εἰς τὴν κατηγορίαν, εἰς ἣν καὶ τὰ ἄλλα χρέη, τουτέστι νὰ παραπέμψητε ἀνεγνωρισμένα δάνεια καὶ ὑπὸ Ἐθνοσυνελεύσεων καὶ ὑπὸ τοῦ Κράτους, εἰς τὰς «ἑλληνικὰς καλλένδας.» Τοιαύτη ἀπόφασις θὰ ἦναι καὶ ἄδικος καὶ ἀναξία τοῦ ἐθνικοῦ Κοινοβουλίου.

§26ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καὶ τὰ βουλεύματα τῶν Ἐθνοσυνελεύσεων καὶ αἱ ἀποφάσεις τῶν Κυβερνήσεων δὲν ἠμποροῦσαν παρὰ νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τὸν ἀγῶνα· ἑπομένως καὶ τὰ δάνεια ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος, πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ ἄλλα, ὅσα ἔγειναν κατὰ τὸν ἀγῶνα. Διαιρέσεις καὶ ὑποδιαιρέσεις δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γείνουν, καὶ οὐδέποτε ἡ Βουλὴ δύναται νὰ παραβῇ τὸν κανόνα τοῦτον· πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅλος ὁ ἀγών. Ὁ ἀγὼν εἶχε μεγάλα κεφάλαια, καὶ τὰ χρήματα αὐτὰ δὲν πρέπει ν’ ἀναγνωρισθοῦν κατὰ μέρος, ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἀναγνώρισις τῶν κεφαλαίων τοῦ ἀγῶνος καθαρῶς καὶ δικαίως καὶ γενικῶς.

§27ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγένετο ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν;

§28ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ποίαν Ἐπιτροπήν;

§29ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τακτοποιήσεως τῶν ἀπαιτήσεων τῶν τριῶν ναυτικῶν νήσων νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη.

§31ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοτικῶν σχολείων, διότι τὰ σχολεῖα ταῦτα εἶναι εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν. Ἐπίσης νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ περιθάλψεως τῶν παραιτουμένων ἐπισκόπων· ἡ δαπάνη εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ πρέπει νὰ νομιμοποιηθῇ. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐφόρων τῶν ἀρχαιοτήτων· καὶ ἡ δαπάνη αὐτὴ εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Τέταρτον συνιστῶ τὸ περὶ συντάξεως ὑπαλλήλων· τοιοῦτοι δὲ δὲν ἐννοῶ ὅτι εἶναι μόνον οἱ δύο ἢ τρεῖς ὑπάλληλοι τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ εἶναι καὶ οἱ καθηγηταὶ τῆς Ῥιζαρείου Σχολῆς καὶ ἄλλων σχολῶν καὶ γυμνασίων, τὰ ὁποῖα συντηροῦνται ἀπὸ δήμους καὶ κοινότητας· τὸ δὲ Δημόσιον δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ ποσῶς, καθ’ ὅσον ἁπλῶς πρόκειται μόνον νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον. Ἐπίσης συνιστῶ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ νομοϊεροκηρύκων.

§32Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποτὲ, κύριοι, δὲν εἰσήγαγον ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλήν, διότι γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ γενικὸς κανὼν, τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἡ τύχη τῶν ἀναφορῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν ἔχω ἀναφορὰν ἀπὸ τὴν χήραν Ἀγγελικὴν τοῦ Ἀνδραβιδιώτου λιμώττουσαν, τὶς δὲ ἦτο ὁ Ἀνδραβιδιώτης ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τοῦ κ. Πετραλιᾶ....

§33ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὁ Ἀνδραβιδιώτης εἶναι γνωστὸς διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις του.

§34ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μάλιστα, ἦτο ὁπλαρχηγός.

§35Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν σπουδαίαν τὴν σύστασιν αὐτὴν, ὅπως εἰς τὸ γῆρας αὐτῆς τῆς χήρας ὁπλαρχηγοῦ, λαβόντος μέρος εἰς πλείστας μάχας καὶ ἀπολέσαντος καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἐξαδέλφους, ὅπως δοθῇ, λέγω, εἰς αὐτὴν τὴν χήραν βοήθεια, κατὰ τὰς τελευταίας αὐτῆς ἡμέρας, ἐπαρκοῦσα εἰς τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας της.

§36ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τί ἀπεφάσισεν ἐπὶ τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγῶνος.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω τίποτε.

§38ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζετε τί ἔγεινε; Σᾶς τιμᾷ αὐτό.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ψεύματα θέλεις νὰ εἴπω;

§40ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρισκόμεθα, κύριοι, ἐν ταῖς παραμοναῖς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν.

§41ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποῖος τὸ λέγει;

§42ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγω ἐγώ· ναὶ, εὑρισκόμεθα ἀναμφισβητήτως εἰς τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Καθόσον δ’ ἡ πρότασίς μου ἤδη φέρεται ὑπὸ τὸν πέμπτον ἀριθμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ἡ ὁποία ὑπέστη ἤδη τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν, ἀφορᾷ δὲ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν τούτων, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως γείνῃ ἐπ’ αὐτῆς ἤδη καὶ ἡ τελευταία συζήτησις.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν, καὶ ἑπομένως θὰ γείνῃ συζήτησις.

§44ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις δὲν θέλει μᾶς ἀπομακρύνει τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ ἐπ’ ὀλίγας στιγμὰς, διότι ἡ πρότασις εἶναι συντομωτάτη, δὲν σκοπεῖ δὲ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀλλ’ ἁπλῶς συνίστησι τὴν τροποποίησιν δύω μόνον ἄρθρων τοῦ περὶ Δημαιρεσιῶν Νόμου.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ γείνῃ ἤδη ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ῥουσσοπούλου νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§46ΡΟΥΚΗΣ. Ἀφοῦ οὐδεὶς ἔφερεν ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ ἡ σύνταξις τῆς χήρας τοῦ Σαχτούρη καὶ τοῦ Βαρβάκη, διὰ τί νὰ μὴ τελειώσῃ; νὰ προταχθῇ.

§47ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥούκη ὑπὸ δέκα; (ἐγείρονται δέκα). Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ συντάξεως τῶν χηρῶν Σαχτούρη καὶ Βαρβάκη πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἔπονται δύο νομοσχέδια περὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι πρὸ ἡμερῶν ὑποβεβλημέναι· ά. ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1878 τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 3, ἄρθρου 4, ἐκ δραχ. 1500, ἐπὶ δὲ τοῦ κεφαλαίου 3, ἄρθρου 5, ἐκ δραχ. 1000, τῆς αὐτῆς χρήσεως· βʹ. ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. 32,000 τῆς χρήσεως τοῦ 1878 τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. (Γίνονται δεκτὰ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.) (Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὰ παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια 1) περὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοτικῶν σχολείων· 2) περὶ περιθάλψεως τῶν παραιτουμένων Ἐπισκόπων· 3) περὶ ἐφόρων τῶν ἀρχαιοτήτων· 4) περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεως διδασκάλων καὶ λοιπῶν. Ἐπίσης εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ περὶ προσωπικοῦ τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἀστεροσκοπείου.) (Ὁμοίως τὸ περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ κεντρικοῦ ταμείου)

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προτείνει νὰ ἀναγνωσθοῦν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν δύω νομοσχέδια σχέσιν ἔχοντα μὲ τὸν προϋπολογισμόν. (Γίνονται δεκτὰ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ τὸ περὶ συστάσεως σώματος μηχανικοῦ διὰ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν.) (Ὁμοίως εἰς δευτέραν τὸ περὶ πληρωμάτων τῶν ἀτμοτελωνίδων, ὡς καὶ τὸ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τελωνοφυλάκων.) (Ἐπίσης εἰς δευτέραν τὸ περὶ θητείας τῶν τηλεγραφικῶν φυλάκων.) (Ψηφίζεται εἰς ά. ἀνάγνωσιν νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως δεξαμενῆς διὰ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν.)

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προτείνει νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς ά ἀνάγνωσιν τὸ περὶ προσόντων τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ δὲν συνδέεται μὲ τὸν προϋπολογισμόν.

§52ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀληθῶς δὲν συνδέεται, ἀλλ’ ἡ κατάστασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἶναι τοιαύτη, ὥστε, ἂν ἀσθενήσῃ ἓν τῶν μελῶν αὐτοῦ, δὲν δύνανται τὰ λοιπὰ νὰ προβοῦν εἰς οὐδεμίαν ἐργασίαν.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι βεβαίως ὀρθοτάτη· ἀλλὰ ὀρθοτάτη εἶναι καὶ ἡ παρατήρησις, ἣν ἔκαμε χθὲς ὁ ἐκ Λευκάδος Βουλευτὴς, ὅτι τὰ πράγματα τῆς Λευκάδος δὲν δύνανται νὰ ὀρθοποδήσωσι, διότι ἀπαιτεῖται νομοθετικὴ διάταξις ἐπιτρέπουσα τὴν διανομὴν τῆς περιουσίας αὐτῆς, καὶ ἡ Βουλὴ εἶπε, δὲν ἐπιτρέπω εἰς τοὺς δήμους τῆς Λευκάδος νὰ κάμωσι χρῆσιν τῆς ἰδίας αὑτῶν περιουσίας, εἰμὴ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν. Ὅταν λοιπὸν ἀπέναντι τῆς Λευκάδος οὕτω πως ἐφάνη ἡ Βουλὴ, νομίζω, ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον πρέπει νὰ φανῇ καὶ ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποσύρει τὴν πρότασίν του. (Ψηφίζεται εἰς γʹ. συζήτησιν τὸ περὶ ἀφέσεως τῆς ποινικῆς ῥήτρας εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην διὰ τὰ ὅπλα Γκρᾶ). (Ὁμοίως εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν αἱ συμβάσεις περὶ δανείων μὲ τὴν εἰς τὸ 2 ἄρθρον τῆς μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συμβάσεως προσθήκην τῆς Ἐπιτροπῆς» αἱ ὁμολογίαι αὗται, ἐπανερχόμεναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀκυροῦνται».) (Ὁμοίως εἰς τρίτην τὸ περὶ ἐντόκων γραμματίων.) (Ὁμοίως εἰς τρίτην τὸ περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης περὶ τοῦ δανείου τῶν ἀτμοτελωνίδων.) (Γίνεται δεκτὸν εἰς ά ἀνάγνωσιν τὸ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας διὰ τὰς δηλώσεις τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων γαιῶν.)

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. «Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν.» (Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ κεφάλαιον Αʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ ἐκ τοῦ κεφαλαίου Βʹ «προσωπικὸν Ἱερᾶς Συνόδου» τὰ ἄρθρα 1, 2, 3 καὶ 4.)

§56ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 5. Ἐκκλησιαστικαὶ καὶ ἐκπαιδευτικαὶ ἐξωτερικαὶ δαπάναι 79,830.»

§57ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει ἐνταῦθα τὴν αὔξησιν κατὰ 40,000. Ἀλλὰ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν ἔγεινε χρῆσις τῆς πιστώσεως ὁλοκλήρου, καὶ μένει μέγα ὑπόλοιπον ποσόν· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ προσθήκη αὕτη τῶν 40,000 εἶναι περιττή.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀναγκαία. Ἠξεύρομεν, ὅτι ἀνάγκαι ὑπῆρχον, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ μὴ ἀνεκοινώθησαν εἰσέτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§59ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν ἔχω καὶ ἀντίῤῥησιν· ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, ἂς προστεθῇ τὸ ποσόν.

§60ΖΑΪΜΗΣ. Ἀφοῦ ἡ πίστωσις δὲν ἐξηντλήθη, ἀφοῦ μένει διαθέσιμον ποσὸν, διατί νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμόν; εἶναι ἀκατανόητος αὐτὴ ἡ ἀκάθεκτος τάσις τῆς Βουλῆς εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς διαβεβαιοῖ τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ἐγένοντο δαπάναι καὶ ὅτι μένει μέγα ποσόν· διατί λοιπόν, ἀφοῦ ἔχει πίστωσιν 80,000, νὰ προσθέσωμεν νέαν πίστωσιν;

§61ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί ὑπόλοιπον μένει;

§62ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. 30,000 περίπου, νομίζω.

§63ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ηὔξησε καὶ τὰ δύο ποσὰ, καὶ τὸ κονδύλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸ κονδύλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐν γνώσει, διότι ἤξευρε διὰ ποῖον σκοπὸν εἶναι προωρισμένα τὰ ποσὰ ταῦτα. Γνωρίζετε, κύριοι, ὁποία εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἀνατολῆς.

§64ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν συνεζητεῖτο εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐζητήθησαν πληροφορίαι ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπολείπεται ἐκ τῶν 40,000 ἢ μικρὸν ποσόν. Πιστεύω δ’ ὅτι ἤδη αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ ἦναι ἀκριβέστεραι.

§65ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐννοῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνηται αὔξησις τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ δαπανῶν καὶ δαπανῶν. Ἡ δαπάνη αὕτη ἀφορᾷ εἰς ἔργον, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν ὕπαρξιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἔχομεν ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ θεωρῶμεν τιμήν μας ὅτι ἔχομεν· πανταχοῦ δ’ ἀλλοῦ πρέπει νὰ γίνηται οἰκονομία, οὐδέποτε ὅμως εἰς δαπάνην, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὸν προορισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ παροῦσα. Ἐνθυμηθῆτε, κύριοι, ὅτι ὁ πόλεμος ἡμῶν δὲν εἶναι μόνον διὰ τῶν ὅπλων, διότι μᾶς πολεμοῦν καὶ μὲ ἄλλα ὅπλα ἰσχυρότερα, διὰ τῆς ὑποστηρίξεως σχολείων, ἐκκλησιῶν· πρέπει λοιπὸν νὰ ὑποστῶμεν πᾶσαν θυσίαν καὶ ἡμεῖς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει ν’ αὐξήσῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο κατὰ 40,000. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ παραδρομῆς, κύριοι, παρελείφθη νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱεροκηρύκων. (Ἀναγινώσκεται τὸ περὶ ἱεροκηρύκων νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολο, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 6 τοῦ κεφαλαίου δευτέρου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§70ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφάλαιον τρίτον. Ἀνωτέρα καὶ μέση ἐκπαίδευσις. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν Καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου 285,000.»

§71ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν πράγματι ἐπιστήμονας, διότι ὁ ἐπιστήμων τὰς πνευματικάς του δυνάμεις καταναλίσκει οὐχὶ χάριν τῆς ἐπιστήμης ἀλλὰ πρὸς πορισμὸν τοῦ ἄρτου του. Ἔχομεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Καθηγητὰς, εἰς τοὺς ὁποίους δίδομεν μισθὸν τελωνοφύλακος· πῶς θέλετε νὰ ζήσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει αὔξησιν τῆς πιστώσεως, διότι πολλοὶ Καθηγηταὶ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρετοῦσιν ἄνευ προαγωγῆς. Πῶς δύναται νὰ ζήσῃ ἕνας Καθηγητὴς, ὅταν ὁ μισθός του ἦναι τόσον εὐτελής;

§72ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ καταδείξω εἰς τὴν Βουλὴν ὑφισταμένην ἀνάγκην ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ὡς Ὑφηγητὴς τὴν θεραπείαν αὐτῆς. Πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν καὶ ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ ᾐτήσαντο δι’ ἐγγράφου αἰτήσεώς των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως τὸν διορισμὸν ἑνὸς ἐκτάκτου Καθηγητοῦ πρὸς διδασκαλίαν δύω σπουδαιοτάτων μαθημάτων, τῆς Ἰατροδικαστικῆς καὶ τῆς Πειραματικῆς Τοξικολογίας, διότι ἡ διδασκαλία τῶν μαθημάτων τούτων εἶναι ἀπολύτου ἀνάγκης Καί τοι δὲ τότε ἦτο δυνατὸν εὐχερῶς νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀπαίτησις αὕτη τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ τῆς Συγκλήτου, δυστυχῶς οὐδὲν ἐγένετο. Πρό τινων ἡμερῶν καὶ αὖθις ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου ὑπέβαλε τὴν αὐτὴν αἴτησιν ἐκ νέου καὶ κατέδειξε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἐκτάκτου τούτου Καθηγητοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, τὸν λαβόντα γνῶσιν τῆς αἰτήσεως ταύτης, νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἀπεφάσισεν.

§73ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἀληθῶς, κύριοι, οὐ μόνον ἡ Σχολὴ ἐπανειλημμένως ἐζήτησε τὸν διορισμὸν τοιούτου Καθηγητοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ Σύγκλητος καὶ ὁ πρώην Πρύτανις ὑπέδειξε τοιοῦτόν τι εἰς τὴν λογοδοσίαν του. Τὰ μαθήματα ταῦτα παραδίδει, κύριοι, πρὸ 40 ἐτῶν ὁ πολυμαθὴς καὶ σεβαστὸς Καθηγητὴς κ. Πάλλης, ἀλλ’ ἐπειδὴ, κύριοι, ἡ ἐπιστήμη ἔλαβε μεγίστην πρόοδον καὶ ἀνάπτυξιν, καὶ οἱ φοιτηταὶ ἐπολλαπλασιάσθησαν, παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη τοῦ διορισμοῦ εἰδικοῦ Καθηγητοῦ διὰ τὸ μάθημα τοῦτο. Ἡ Νομικὴ Σχολὴ ὡσαύτως, κύριοι, ἐπρότεινε τὴν προαγωγὴν τεσσάρων ἐκτάκτων Καθηγητῶν εἰς τακτικούς· ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, πρέπει νὰ προστεθῇ ποσόν τι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν (θόρυβος).

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀκούομεν, κ. Πρόεδρε, ἕνεκα τοῦ θορύβου (θόρυβος).

§75ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἡ ὥρα ἡ ἁρμοδία, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διορθωθῶσι τὰ τοῦ Πανεπιστημίου. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἔλθῃ ἐδῶ τὸ καταστατικόν· ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δίδονται αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τοὺς καταστατικοὺς νόμους. Μὴ καταστρέφετε τὴν τάξιν.

§76ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν προτεινομένην αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας καὶ εἰς τὸν προβιβασμὸν τεσσάρων Καθηγητῶν, ἀλλὰ πρέπει ταῦτα νὰ γείνωσι διὰ νόμου (θόρυβος).

§77ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχομαι εἰς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι προέβη εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ὑπάρχοντος κανονισμοῦ. Ὁ ὀργανισμὸς ὁρίζει τὰς ἕδρας καὶ τὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα εἰς ἑκάστην ἀνάγονται· ὁρίζει πόσοι θὰ ἦναι τακτικοὶ Καθηγηταὶ καὶ πόσοι ἔκτακτοι· ὡς ἔχουσιν ὅμως ἤδη τὰ πράγματα, δὲν ἐφαρμόζεται ὁ κανονισμός (θόρυβος).

§78ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ κανονισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου δὲν ὁρίζει πόσοι θὰ ἦναι τακτικοὶ καὶ ἔκτακτοι καθηγηταί· οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ διορίζονται εἰς μαθήματα ἐπουσιώδη. Ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ τοῦ μαθήματος τῆς Πολιτ. Δικονομίας ἢ περὶ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ Δικαίου, δὲν ἐπιτρέπεται ὁ Καθηγητὴς νὰ ἦναι ἔκτακτος· συνεπῶς λοιπὸν πρὸς τὸν ὀργανισμὸν, πρέπει τὰ μαθήματα ταῦτα νὰ διδάσκωνται ὑπὸ τακτικῶν καθηγητῶν (θόρυβος).

§79ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Καράπαυλον, ὅτι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἀνθρωπίνου πνεύματος ὑπάρχουν ἰδέαι οὐσιώδεις καὶ ἐπουσιώδεις· οἱ καθηγηταί, κύριοι, ἐκεῖ ἀρχίζουν ἀπὸ ὑφηγητὰς καὶ βαθμηδὸν προάγονται, ἀναλόγως τῆς ἱκανότητος καὶ τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας....... (θόρυβος).

§80ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 3 κεφαλαίου, ἄρθρου 1, τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, προκειμένου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, δύω σπουδαῖαι προτάσεις ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ μία ὑπὸ τοῦ κ. Χατζίσκου περὶ διορισμοῦ Καθηγητοῦ τῆς ἰατροδικαστικῆς καὶ Τοξικολογίας, ὡς δὲ ἠκούσατε, ἐγένοντο καὶ περὶ τούτου συστάσεις, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παρίδωμεν τὰς συστάσεις ταύτας. Ἤκουσα τὴν σπουδαίαν ἀντίῤῥησιν τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ, εὐχόμεθα δὲ πάντες ὅπως διὰ νόμου ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, κατὰ τὴν ψήφισιν δὲ τοῦ νόμου ἐκείνου θὰ ληφθῶσι μέτρα, ὥστε κατὰ τὴν πρόοδον καὶ ἀνάπτυξιν τῆς ἐπιστήμης νὰ ὑποδιαιρεθῶσιν αἱ ἕδραι. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς προαγωγῆς ἐκτάκτων τινῶν καθηγητῶν εἰς τακτικοὺς εἶναι τόσον εὐλογοφανὴς, ὥστε ἡ Βουλὴ δὲν θέλει διστάσει νὰ τὴν ἀποδεχθῇ.

§81ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Εἶμαι συμφωνότατος εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Χατζῖσκος, διότι πράγματι ἡ ἕδρα τῆς Τοξικολογίας εἶναι σπουδαία, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων· ἐκτὸς δὲ τούτου φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι δικαιοτάτη, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν Καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν πρὸ 15 ἐτῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, λαμβάνουν εὐτελέστατον μισθὸν, οἷον λαμβάνουν οἱ σχολάρχαι· τοῦτο, κύριοι, εἶναι ἄτοπον καὶ πρέπει νὰ θεραπευθῇ. Ἔχω, κύριοι, πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι πρέπει νὰ γείνουν 6 τακτικοὶ καθηγηταί· βεβαίως, κύριοι, ὡς πρὸς τὴν προαγωγὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀρχαιότητα καὶ τὴν ἐπιμέλειαν.

§82ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ συζητούμενον δὲν πρέπει νὰ ὁδηγηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐκ τῶν προτάσεων τῶν Βουλευτῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω δὲ ὅτι ὁδηγὸν ἀσφαλῆ ἔχει τὴν σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου· ἂν ἐκείνη ζητήσῃ τι, πρέπει νὰ δοθῇ· ἂν ὅμως γίνωνται αἰτήσεις χάριν φίλων ἢ συγγενῶν κτλ. δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον, χάριν τούτων, ν’ αὐξήσῃ ὁ προϋπολογισμὸς· καὶ εἶναί τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἁρμόζει εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§83ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἔχω ἐκ μέρους τῆς Συγκλήτου καὶ τῆς Πρυτανείας συστάσεις καὶ εὐχὰς διὰ 4 καθηγητὰς τῆς νομικῆς σχολῆς καὶ δι’ ἕνα ἔκτακτον τῆς Τοξικολογίας. Ἠξεύρω δὲ, ὅτι καὶ ἡ ἰατρικὴ σχολὴ ἔκαμε πρότασιν περὶ τούτου. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, ὅπως 6 ἔκτακτοι καθηγηταὶ γείνουν τακτικοί, δὲν ἔχω ν’ ἀντιτείνω. Δηλῶ ὅμως, ὅτι θέλω ἐνεργήσει πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἁρμοδίας σχολῆς. Προτίθεμαι δὲ, ἐάν τις τῶν καθηγητῶν παραιτηθῇ ἢ ἀποθάνῃ, νὰ προβῶ εἰς διορισμὸν ἄλλου, τηρῶν πάντοτε τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔθιξε ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον, τὸ περὶ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς προαγωγῆς τῶν καθηγητῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπερ εἰς προγενεστέρας ἐποχὰς εἶχε παραγνωρισθῆ, νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἔθιξε, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ κανονίσῃ ἅπαξ διὰ παντός. Ὁ προσ. ὀργανισμὸς τοῦ πανεπιστημίου διαγράφει ῥητῶς, ὅτι αἱ οἰκεῖαι σχολαὶ θέλουν λαμβάνει μέρος ἐπὶ τῆς προαγωγῆς καὶ τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν, καὶ τὸ δικαίωμά των τοῦτο ἀνεγνωρίσθη τῷ 1875, ἀλλ’ ἔπειτα παρεγνωρίσθη. Σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔρχεται καὶ τὸ ἐπικυροῖ ἐκ νέου, παρακαλῶ δὲ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ δήλωσίς του αὕτη.

§85ΜΙΛΗΣΗΣ. Οὐδεὶς θετικὸς νόμος διαγράφει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀκολουθῇ τὰς συστάσεις τῶν οἰκείων σχολῶν καὶ τῆς Ἀκαδημαϊκῆς Συγκλήτου. Φρονήσεως ἔργον βεβαίως εἶναι νὰ ζητῇ ἑκάστοτε τὴν γνώμην αὐτῶν, ἀλλὰ πάντοτε πρέπει νὰ ἐνεργῇ κατὰ τὴν ἰδίαν ἑαυτοῦ γνώμην καὶ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως αὐτὸς τὸ κρίνει, ὑπεύθυνος ὢν διὰ τὰς πράξεις του. Ὅταν ἔλθῃ νόμος, κανονίζων τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς τῶν σχολῶν εἰς τὰς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ μεταβολὰς, τότε θὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα, μέχρι τίνος μέτρου πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ συμμετοχὴ αὕτη, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ καθεστῶτος νόμου ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἐλεύθερος νὰ λάβῃ καὶ ἐκτιμήσῃ τὴν γνώμην τῶν οἰκείων σχολῶν καὶ τῆς Ἀκαδημαϊκῆς Συγκλήτου, ὅπως αὐτὸς κρίνει ἀναγκαῖον καὶ καθ’ ἣν ἔχει προσωπικὴν εὐθύνην.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς τῶν σχολῶν εἰς τὸν διορισμὸν καὶ τὴν προαγωγὴν τῶν καθηγητῶν ὑφίσταται δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῆς ὑπουργικῆς πράξεως, δι’ ἧς, ἀναγνωρισθέντος τούτου, προσεκλήθησαν αἱ σχολαὶ νὰ προβῶσιν εἰς προτάσεις, ἀποτελεῖ δὲ ὑποχρέωσιν διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως μὴ δύνηται ἐκ τῶν τριόδων νὰ συλλέγῃ, κατὰ τὴν αὐθαίρετόν του θέλησιν, τοὺς καθηγητάς. Ὁ δὲ Ὑπουργὸς θὰ πράξῃ ἐντὸς τῶν καθηκόντων του καὶ ἐντὸς τῶν κειμένων διατάξεων, ἐὰν ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν καὶ τὴν προαγωγὴν τῶν καθηγητῶν ἀκούῃ τὴν γνώμην τῶν οἰκείων σχολῶν.

§87ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποδέχομαι πληρέστατα τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Ῥάλλης ἔδωκεν. Ὁ κύριος Μίλησης καὶ ἄλλοι ἔχουν ἐναντίας ἰδέας. Τοῦτο ἀποδεικνύει τὴν ἀτέλειαν τοῦ ὑπάρχοντος ὀργανισμοῦ καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ταχυτέρας ἐπιψηφίσεως ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος, καίτοι ἀπὸ εἴκοσιν ἐτῶν εἰσαχθεὶς ἐνώπιον τῶν Βουλῶν κατὰ διαφόρους ἐποχάς, μέχρι τοῦδε δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη νὰ ἦναι νόμος τοῦ Κράτους. Σήμερον, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, νομίζω, ὅτι ἐν τοῖς πρακτικοῖς πρέπει νὰ ἐγγραφῇ ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀνέλαβε δι’ ἑαυτόν, τουτέστιν, ἐν ὅσῳ διατελεῖ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, δὲν θέλει προβῆ εἰς τὸν διορισμὸν οὐδενὸς καθηγητοῦ ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς οἰκείας σχολῆς.

§88ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Μάλιστα.

§89ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι δὲ πολὺ ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικά, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν προσθήκην καθηγητῶν.

§90ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἡ δήλωσις τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, θέλοντος νὰ δεσμεύσῃ ἑαυτόν· ἀντίκειμαι ὅμως εἰς τὸ νὰ χρησιμεύσῃ ἡ δήλωσις αὕτη ὡς ἑρμηνεία τοῦ ὑπάρχοντος νόμου.

§91ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ εἶπε κανεὶς αὐτό.

§92Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἀτομικὴ γνώμη τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπρότεινε νὰ αὐξηθῇ ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειουμένη δαπάνη κατὰ 6,000 δραχμῶν, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς διορισμὸν ἐκτάκτου καθηγητοῦ καὶ προαγωγὴν ἐκτάκτων εἰς τακτικούς. Εἰς τὴν πρότασιν, νομίζω, ὅτι συγχωνεύει καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ἰδέαν της καὶ ὁ κύριος Χατζίσκος τὴν ἰδικήν του. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§95ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Οἱ ἐννέα τακτικοὶ καθηγηταὶ θὰ γείνουν 14, οἱ δὲ ἔκτακτοι 10, προστιθεμένου ἑνὸς καὶ ἀφαιρουμένων τῶν προβιβαζομένων 5, θὰ γείνουν 6. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Ἀντιπρόεδρος κύριος Κατριβάνος). (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4). «Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν βιβλιοθηκῶν 24,000.»

§96Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πόλις, κύριοι, τῆς Ἀνδριτσαίνης κατεσκεύασε πολυτελὲς κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον συνεκεντρώθησαν ὅλα τὰ σχολεῖα· συνάμα κατεσκεύασε καὶ κατάστημα βιβλιοθήκης, εἰς τὸ ὁποῖον ἐτοποθέτησε τὴν βιβλιοθήκην τοῦ ἀειμνήστου Κωνσταντίνου Νικολοπούλου. Ἐνοίκιον λοιπὸν δὲν πληρόνει τὸ δημόσιον· ἔχομεν δὲ ἀνάγκην ἑνὸς βιβλιοφύλακος καὶ ἑνὸς κλητῆρος, πρὸς διατήρησιν αὐτοῦ τοῦ θησαυροῦ ἐκ 10,000 τόμων, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ πρὸς τοῦτο πίστωσιν 1,200 δραχμῶν.

§97ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὕστερον ἀπὸ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ὑπέστημεν δι’ αὐτὰ τὰ καταστήματα, δὲν εἶναι μεγάλη δαπάνη νὰ ψηφίσωμεν ἓν κονδύλιον 1200 δραχμῶν.

§98ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§100ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ κονδύλιον τῶν 24,000 δραχμῶν θὰ γείνῃ 25,200. «Ἄρθρον 6. Ἔξοδα βιβλιοθηκῶν 9,400.»

§102ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ παραβάλῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο πρὸς τὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ πεισθῇ, ὅτι τὸ ἀναγραφόμενον ποσὸν εἶναι ὅλως ἀνεπαρκές. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ποσὸν 20,000 δραχμῶν πρὸς ἀγορὰν νέων βιβλίων, διότι ὀφείλομεν νὰ τηρῶμεν ἐνήμερον τὴν ἐθνικὴν βιβλιοθήκην, ἥτις ἄλλως εἶναι ὅλως περιττή.

§103ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν αὐτήν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἔφορος τῆς ἐθνικῆς βιβλιοθήκης ὑπέβαλεν.

§104ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ κ. Ἔφορος τῆς βιβλιοθήκης μοὶ ἔφερε μίαν ἔκθεσιν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν τὴν ἐμελέτησα ἀκόμη.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ ὑπολαμβάνετε ἀπήχησιν τοῦ κ. Ἐφόρου τῆς βιβλιοθήκης, ἀλλ’ ὅ,τι εἶπον τὸ εἶπον ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, διότι εἶναι ἀνάγκη ἀναπόφευκτος νὰ ἀγοράζωνται τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην ἐκδίδονται, ὅπως τηρηθῇ ἡ βιβλιοθήκη ἐνήμερος.

§106ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι καὶ τὸ Πανεπιστήμιον ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ του δαπανᾷ δι’ ἀγορὰν βιβλίων.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ, καὶ ἂν ψηφίζεται ἀκόμη, εἶναι ἐλάχιστον καὶ δὲν ἐπαρκεῖ.

§108ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ ἐδάφιον τρίτον ἔχει «συνδρομὴ περιοδικῶν ἐπιστημονικῶν βιβλίων καὶ ἀγορὰ βιβλίων 5,500.» Αἱ 3½ χιλιάδες εἶναι διὰ τὰ περιοδικὰ, ὥστε δὲν μένει εἰμὴ ἐλάχιστον ποσόν.

§109ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ κάμῃ τὴν παρατήρησιν εἰς τοὺς διαχειριζομένους τὰ τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι ἡ περιουσία αὐτοῦ πρέπει νὰ διατεθῇ καὶ εἰς προμήθειαν βιβλίων ἐπιστημονικῶν, καὶ τότε ἡ πίστωσις ἐνταῦθα, προστιθεμένη εἰς τὴν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀρκεῖ, νομίζω, διὰ τὴν ἀγορὰν βιβλίων.

§110ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι δυνατὸν βιβλιοθήκη νὰ κρατηθῇ ἐνήμερος διὰ 2,000 δραχμῶν;

§111ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ βιβλιοθήκη ἔχει ἴδια κληροδοτήματα καὶ ἰδίας μετοχὰς, αἱ ὁποῖαι σπαταλῶνται διὰ δωρήματα τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν κλητήρων τῆς βιβλιοθήκης, ἐνῷ δι’ αὐτῶν ἔπρεπε νὰ ἀγοράζουν βιβλία.

§112ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν προτεινομένην αὔξησιν, ἀλλὰ θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν νὰ κάμω ἄλλην πρότασιν. Τὸ ἐδάφιον έ ἔχει «ἔξοδα βιβλιοθήκης Κερκύρας 400 δραχμαὶ». Θὰ παρακαλέσω ν’ αὐξηθῇ καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο, ὥστε νὰ δύναται καὶ ἡ βιβλιοθήκη αὕτη ἡ λίαν σπουδαία νὰ προσπορίζηται βιβλία ἀναγκαῖα· παρακαλῶ νὰ προστεθοῦν 600 δραχμαί.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης προτείνει τὴν αὔξησιν τῆς πιστώσεως εἰς 29,400. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κ. Μαυροκορδάτος ἐπρότεινε ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν διὰ τὴν βιβλιοθήκην Κερκύρας εἰς 1,000 δραχμάς.

§114ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δέχομαι 800.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§116ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 7, 8, 9, 10 καὶ 11.) «Ἄρθρον 12. Ἔξοδα ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας.»

§118ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία μοὶ ἀπηύθυνε χθὲς ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλεῖ νὰ σημειωθῶσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τρία ποσὰ, τὰ ἑξῆς· ά 9,000 δραχμαὶ, διὰ τὴν ἀγορὰν τῆς οἰκίας τοῦ Δημητρίου Φράγκου ἐν Δελφοῖς, ἡ ὁποία κεῖται ἐν τῇ θέσει τοῦ ναοῦ· βʹ 381 δραχμαί, διὰ τὴν ἀγορὰν μιᾶς οἰκίας ἐν Ἐλευσῖνι· γʹ. διὰ κατασκευὴν στέγης ἐπὶ τῶν ἐν τῇ πλατείᾳ Κηφησίας τάφων καὶ φυλακείου δι’ ἕνα ἀπόμαχον, δραχμαὶ 1832. Τὸ ὅλον δραχμαὶ 11,213 νὰ προστεθῶσιν εἰς τὰς 71,916.

§119ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§120ΤΖΑΝΕΣ. Ἐν Ἰθώμῃ, κύριοι, ὑπάρχουν ἀρχαιότητες, τὰς ὁποίας τὸ ἔθνος πρέπει νὰ προσέξῃ, καὶ αἱ ὁποῖαι ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν τύχην των. Ἐν Ἰθώμῃ, κύριοι, ὑπάρχουν τείχη λαμπρὰ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἐπαμεινώνδα, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν νὰ καταῤῥέουν, ἐκ τῆς ἐλλείψεως μικρᾶς δαπάνης πρὸς συντήρησιν αὐτῶν· προτείνω νὰ προστεθῇ ἓν κονδύλιον 1000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ τὰς συντηρήσωμεν. Αἱ χίλιαι δραχμαὶ νὰ προστεθῶσι διὰ τὴν πληρωμὴν ἑνὸς δημοδιδασκάλου, ὁ ὁποῖος κατέστη μονομανὴς δι’ αὐτὰς τὰς ἀρχαιότητας, τὰς ὁποίας δύναται νὰ συντηρήσῃ, καὶ διὰ τὴν πληρωμὴν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀποκόπτουν τοὺς θάμνους καὶ τὰ δένδρα. Μοὶ φαίνεται, ὅτι πρὸς συντήρησιν τῶν πολυτίμων αὐτῶν ἀρχαιοτήτων δὲν θὰ φανῇ φειδωλὴ ἡ Βουλὴ δι’ ἓν τόσον μικρὸν ποσόν.

§121ΡΑΛΛΗΣ. Φοβούμεθα, ὅτι θὰ ἔχωμεν πολλοὺς τοιούτους μονομανεῖς μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τζάνε, καὶ διὰ τοῦτο ἀντιτείνομεν.

§122ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Συμβαίνει νὰ γνωρίζω καὶ ἐγὼ τὰς ἐν Ἰθώμῃ ἀρχαιότητας, καὶ νομίζω, ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τζάνε. Πράγματι ἠξεύρω, ὅτι ὁ ἐκεῖ δημοδιδάσκαλος δεικνύει ζῆλον ἀπερίγραπτον ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῶν ἀρχαιοτήτων· ἠξεύρω, ὅτι ὑπῆρχε δῆθεν διωρισμένος φύλαξ τῶν ἀρχαιοτήτων, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπάτησε τὸν πόδα ἐκεῖ ποτὲ, δὲν ἠξεύρω δὲ, ἂν διατηρῆται ἀκόμη ὁ φύλαξ οὗτος. Ἂν τυχὸν ἦναι ἐγγεγραμμένον κονδύλιον διὰ τὴν φύλαξιν τῶν ἀρχαιοτήτων αὐτῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ. Ἐπειδὴ δὲ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, θέλω ζητήσει τὴν ἄδειαν νὰ κάμω καὶ ἑτέραν σύστασιν σχετικήν. Ἀναγράφομεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὰ πρὸς ἀγορὰν γηπέδων, ἐντὸς τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ γείνουν ἀνασκαφαὶ, ποσὰ δι’ ἐρείπια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ καθαρίσωμεν, ἐλάχιστον δὲ ἀναγράφομεν ποσὸν πρὸς ἀγορὰν τῶν ἀρχαίων αὐτῶν καὶ πολυτίμων κειμηλίων· κάμνω δὲ τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι ἐσχάτως μοὶ ἐδόθη εὐκαιρία νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὑπάρχουν ἐκεῖ πλεῖστα καὶ ἀγγεῖα καὶ ἀγάλματα, τὰ ὁποῖα κοσμοῦσι τὰ ξένα Μουσεῖα καὶ τῶν ὁποίων ὅμοια δὲν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι. Συνέβη νὰ ἴδω τὰ ὡραιότερα τῶν ἀγγείων τῆς Τανάγρας καὶ ἄλλα ὡραιότατα ἀγάλματα εἰς τὸ Μουσεῖον τοῦ Βερολίνου, τῶν Παρισίων καὶ ἀλλαχοῦ. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα, ὥστε νὰ δαπανῶνται ἀνάλογα ποσὰ πρὸς ἀγορὰν ἀρχαιοτήτων, διότι, ἂν καὶ ὁ νόμος ἀπαγορεύῃ νὰ ἐξάγωνται τοιαῦται ἀρχαιότητες, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ἀνασκάπτοντες, ἀνευρίσκουν αὐτὰς, μὴ ἐλπίζοντες νὰ εὕρωσιν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἀγοραστὰς, τοὺς δὲ ξένους ἑτοίμους νὰ καταβάλωσι μεγάλα ποσὰ πρὸς ἀγορὰν αὐτῶν, προτιμῶσι νὰ τὰ ἀποκρύπτωσι καὶ νὰ τὰ πωλῶσι πρὸς αὐτοὺς, καὶ οὕτω, μεθ’ ὅλους τοὺς ἀπαγορευτικοὺς νόμους, φυγαδεύονται τὰ πολύτιμα αὐτὰ σκεύη.

§123ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Μαυροκορδάτου προνοεῖ ἡ 1 § ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τζάνε, γνωρίζω ἐκ τοῦ πλησίον τὰς ἐν Ἰθώμῃ ἀρχαιότητας, νομίζω δὲ, ὅτι ἡ πρότασίς του εἶναι ὀρθοτάτη.

§124ΤΙΝΕΣ. Εἶναι πολλαὶ χίλιαι δραχμαί· 500 δραχμαὶ ἀρκοῦν.

§125ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω ν’ ἀντιτείνω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τζάνε, διότι αὕτη συνδέεται μὲ τὸ γενικὸν κονδύλιον περὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Μαυροκορδάτος ὑπέβαλε πρότασιν περὶ πυσοῦ πρὸς ἀγορὰν ἀρχαιοτήτων, καὶ διότι παρατηρῶ, ὅτι καὶ πλεῖσται ἄλλαι προτάσεις ἐγένοντο, ἃς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐλησμονήσαμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς περιστάσεις ὅλως διόλου οἰκονομικὰς καὶ ἐψηφίσαμεν νέον δάνειον ἐκ πέντε ἑκατομμυρίων χαρτονομίσματος. Αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ λησμονήσῃ.

§126ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Ῥικάκη δὲν μὲ ἐμποδίζει καθόλου νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐφέτος τὴν περὶ ἀποπερατώσεως τοῦ Μουσείου αἴτησίν μου· συνάζομεν θησαυροὺς ἀρχαιολογικούς, καὶ τοὺς ἀφίνομεν ἐκτεθειμένους εἰς τὴν διάκρισιν ὅλου τοῦ κόσμου. Προτείνω λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἓν ποσόν, διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ Μουσείου.

§127ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν πρόκηται νὰ ἐγερθῇ δημοσία οἰκοδομὴ, δὲν ἀρκεῖ νὰ περιλάβητε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσόν τι, διὰ νὰ δαπανηθῇ εἰς τὴν οἰκοδομήν· πρέπει, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, νὰ προταθῇ εἰδικὸς νόμος ἐν τῇ Βουλῇ, ὁ ὁποῖος θὰ στηρίζηται ἐπὶ σχεδιογραφήματος.

§128ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑπάρχει σχεδιογράφημα, ὑπάρχει ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης, ὑπάρχουν ὅλα· δὲ πρόκειται νὰ γείνῃ νέον Μουσεῖον, ἀλλ’ ἀποπεράτωσις τοῦ ὑπάρχοντος.

§129ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ γείνῃ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης· ἄλλως εἶναι ἀδύνατον.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τζάνε; (Οὐδεὶς ἀντιλέγει.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Φιλήμονος νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§131ΡΑΛΛΗΣ. Τί γίνεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Τζάνε;

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτή, καὶ αἱ 11,213 ἔγειναν 12,213.

§133ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μὴ παίζωμεν, κύριοι, μὲ τὰ δημόσια χρήματα· εἷς δημοδιδάσκαλος δὲν ἀπολαμβάνει παρὰ 60 δραχμὰς κατὰ μῆνα, καὶ θέλετε νὰ τοῦ δώσωμεν χιλίας; διανέμετε τὰ δημόσια χρήματα.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 13. Προσωπικὸν γυμνασίων».

§135ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Μοὶ ἐγένοντο παραστάσεις ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας, ὅτι τὸ μάθημα τὸ ἱερὸν δὲν παραδίδεται ὡς πρέπει ἐν τοῖς Γυμνασίοις· καὶ ὡς παράδειγμα σᾶς φέρω, ὅτι ὁ διδάσκων τὸ ἱερὸν μάθημα εἰς τὰ γυμνάσια, ἐν οἷς δὲν ὑπάρχει εἰδικὸς διδάσκαλος τῶν ἱερῶν, λαμβάνει 30 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Δυστυχῶς τὸ ἱερὸν μάθημα δὲν διδάσκεται ἐν τοῖς γυμνασίοις ὑπὸ τῶν ἁρμιδίων, καὶ νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι τὸ μάθημα τοῦτο νὰ διδάσκηται ὑπὸ κληρικῶν· τὴν γνώμην αὐτὴν ἤκουσα μετὰ προσοχῆς, καὶ μου φαίνεται καλὸν, ἂν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή, νὰ ἀπαλείψωμεν τὴν πίστωσιν τῶν 1600 δραχμῶν διὰ 10 τοιούτους, ἢ νὰ προσθέσωμεν μᾶλλον 10 τακτικοὺς καθηγητὰς, ἔχοντας πτυχίον τῆς Θεολογικῆς σχολῆς, νὰ διδάσκουν τὰ ἱερὰ, οἱ ὁποῖοι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωσι πλειότερον τῶν 150 δραχμῶν κατὰ μῆνα.

§136ΡΑΛΛΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, καὶ ἄν τις νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὸ κονδύλιον αὐτὸ, ἐγὼ προτείνω νὰ τὸ ἀπαλείψωμεν ἐντελῶς, διὰ νὰ μὴ ἐμπαίζωμεν τὴν θρησκείαν. Εἶναι δυνατὸν καθηγητὴς νὰ λαμβάνῃ 30 δραχμὰς τὸν μῆνα; Εἶναι τῇ ἀληθείᾳ ἀπελπιστικὸν νὰ μὴ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ πληρώνωμεν καθηγητὰς τῆς θρησκείας ἡμῶν.

§137ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§139ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§140ΕΤΕΡΟΙ. Ὑπάρχει, μάλιστα, ὑπάρχει.

§141ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφοῦ, κύριοι, ἡ Βουλὴ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ αὐξήσῃ αὐτὸ τὸ κονδύλιον, ἡμεῖς δὲν ἐπιμένομεν· ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§142ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, θέλομεν νὰ αὐξηθῇ· τὴν πρότασιν τὴν νομίζομεν ὀρθοτάτην.

§143ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἦναι ὑπὲρ αὐτῆς. Ἐπιμένομεν.

§144ΜΙΛΗΣΗΣ. Θεωροῦμεν τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ὡς τὴν πρωτίστην τῆς πολιτείας.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Ἐν τῇ ψηφοφορίᾳ ὁ κ. Ῥοντήρης, μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, εἶπε: «Θεωρῶ ἀντισυνταγματικὴν τὴν πρότασιν ὡς γενομένην ὑπὸ Βουλευτοῦ πρὸς αὔξησιν ἐξόδων’ δηλῶ ὅμως ὅτι εἶμαι παρών.») (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ κ. Σωτηρόπουλος.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 98, 70 εἶπον ναὶ, 19 ὄχι, καὶ 9 ἠρνήθησαν· ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν προσθήκην τῶν 23, 400 δραχμῶν εἰς τὸ ἄρθρον 13. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 14 καὶ 15 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§147ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 16 Προσωπικὸν Ἑλληνικῶν σχολείων, 500, 904.»

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνταῦθα ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει πρότασιν.

§149ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἡ Βουλὴ γνωρίζει τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν διορισθέντων διδασκάλων καὶ βοηθῶν. Ἐκ τῶν ψηφισθεισῶν ὅμως 40,000 αἱ 20,000 ἐχρησίμευσαν διὰ τὴν αὔξησιν τῆς πενταετίας τῆς μισθοδοσίας τῶν διδασκάλων, αἱ 20,000 δὲ αἱ ὑπολειπόμεναι δὲν θ’ ἀρκέσουν παρὰ διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας 5 μηνῶν· ὥστε, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐννοῇ τοὺς διδασκάλους αὐτοὺς νὰ κρατήσωμεν καὶ διὰ τὸ 1879, πρέπει ἡ πίστωσις ν’ αὐξήσῃ κατὰ ἑτέρας 40,000.

§150ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§151ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Κυνουρίας ὑπάρχουν δῆμοι πολυπληθεῖς, μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶναι ὁ δῆμος Σελληνοῦντος, πλησίον αὐτοῦ εἶναι ὁ δῆμος Γλυπίας καὶ πλησίον αὐτοῦ ὁ δῆμος Γερονθρῶν· καὶ οἱ τρεῖς οὗτοι δῆμοι στεροῦνται σχολείων Ἑλληνικῶν. Ἔχουσι δημοτικὰ σχολεῖα, ἀλλὰ στεροῦνται Ἑλληνικοῦ. Ἐὰν ὑπῆρχε πλησίον δῆμος ἔχων Ἑλληνικὸν σχολεῖον, δὲν ἤθελον κάμει τὴν αἴτησιν ταύτην· ἀλλ’ οἱ ἐγγύτεροι δῆμοι ἀπέχουσι πολλὰς ὥρας, ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβαίνωσιν ἐκεῖ οἱ παῖδες τῶν κατοίκων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ νὰ χορηγηθῇ πίστωσις, διότι εἶναι ἄδικον νὰ στερῶνται τρεῖς δῆμοι Ἑλληνικῶν σχολείων.

§152ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐκ τῆς ὑπηρεσίας γνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως Ἑλληνικοῦ σχολείου εἰς τοὺς τρεῖς αὐτοὺς δήμους τῆς Κυνουρίας, καὶ ὑπόσχομαι, ὅτι θέλω πράξει ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§153ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ τὸ θέμα· πρέπει, κύριοι, νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ζητουμένην πίστωσιν, διότι ἢ πρέπει νὰ ὑπάρχουν Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἢ πρέπει νὰ μὴ ὑπάρχουν (θόρυβος).

§154ΡΟΥΚΗΣ. Προκειμένου, κύριοι, περὶ αὐξήσεως τῆς περὶ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων πιστώσεως, κρίνω καθῆκόν μου νὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, ἵνα εὐαρεστηθῶσι νὰ προνοήσωσι περὶ μιᾶς σπουδαιοτάτης ἀνάγκης τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Πρὸ τριῶν ἐτῶν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ Θερμοπυλῶν καὶ Θρονίου ἐδήλωσαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀναδέχονται νὰ συνεισφέρωσιν ἐκ τῶν δημοτικῶν ταμείων τὸ ἐνοίκιον τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, τὸ ὁποῖον καὶ τότε καὶ πρότερον παρέστησαν ἐπανειλημμένως, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ συσταθῇ πρὸς ἐκπαίδευσιν τῶν τέκνων τῶν κατοίκων τῶν δήμων τούτων, διότι, ἕνεκα τῆς ἀποστάσεως, δὲν δύνανται νὰ στέλλωσιν οἱ γονεῖς των αὐτὰ εἰς Λαμίαν ἢ εἰς Ἀταλάντην. Δὲν ἐπρόκειτο δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ δαπανήσῃ πρὸς θεραπείαν τῆς ἀνάγκης τῶν δύο τούτων δήμων, ἥτις καὶ παρὰ τῶν δημοσίων ἀρχῶν ὡμολογήθη, ἢ μόνον τὸν μισθὸν τοῦ Ἑλληνοδιδασκάλου. Δυστυχῶς ὅμως αἱ εὐχαὶ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν κατοίκων δὲν εἰσηκούσθησαν. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ σήμερον πρόκειται περὶ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως, δὲν θὰ παρίδῃ καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, ἥτις δικαιοῦται, νομίζω, ν’ ἀπαιτῇ παρὰ τῶν Κυβερνήσεων νὰ ἐκτιμῶσι τὰς ἀνάγκας της καὶ νὰ φροντίζωσι περὶ τῆς θεραπείας αὐτῶν.

§155ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Μάλιστα· θέλω φροντίσει καὶ περὶ τοῦ σχολείου αὐτοῦ.

§156ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὴν γλίσχρον αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν Ἑλληνοδιδασκάλων, διότι ὁ μισθὸς αὐτῶν εἶναι ἐλεεινὸς καὶ ἀξιοδάκρυτος, πρέπει δὲ νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν συμπληρωσάντων τὴν πενταετίαν· δὲν εἶμαι δὲ ἀντίθετος οὐδὲ εἰς ὅσα εἶπον ὁ κ. Κατζικόπουλος καὶ ὁ κ. Ῥούκης, ἀπεναντίας εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς διψώσας παιδείας πρέπει νὰ δώσωμεν τὰ μέσα πρὸς συντήρησιν σχολείων. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ προνομιοῦχοί τινες ἐπαρχίαι, δύο, τρεῖς, εἰς τὰς ὁποίας δι’ ἕκαστον μαθητὴν ὑπάρχει ἕν σχολαρχεῖον· καὶ ὡς παράδειγμα φέρω τὴν Γορτυνίαν, ἡ ὁποία ἔχει δύο ἢ τρία Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν ἐξέρχονται κατ’ ἔτος παρὰ δύο ἢ τρεῖς μαθηταί. Ἐπὶ τούτων συνιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ διανείμῃ τὰ σχολεῖα δικαίως διὰ Β. Διαταγμάτων, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα, καὶ θὰ τὸν εὐλογῇ ὁ τόπος, ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην εὐλογιῶν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται πρότασις νὰ αὐξηθῇ τὸ κονδύλιον κατὰ 40,000· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 17 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§158ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 18. Ἀγορὰ βιβλίων 10,400.»

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνταῦθα ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει παρατηρήσεις· μέλη τινὰ προτείνουν τὴν ἀπάλειψιν, ἄλλα δὲ τὴν ἐπιψήφισιν.

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡς ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 19 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§161ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 20. Συνδρομὴ τῷ κυρίῳ Σάθᾳ πρὸς εὕρεσιν καὶ συλλογὴν χειρογράφων, 3,000.»

§162ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, εἷς τῶν παρ’ ἡμῶν λογίων ἀνέλαβε φιλοτίμως τὴν συλλογὴν τῶν δημοτικῶν ᾀσμάτων· ὁ λόγιος οὗτος εἶναι ὁ κ. Λελέκος, τὸν ὁποῖον γνωρίζετε ὅλοι. Τὸ ἔργον αὐτοῦ εἶναι χρησιμώτατον οὐ μόνον ὑπὸ ἔποψιν ἀρχαιολογικὴν καὶ ἱστορικὴν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ πολιτικήν. Ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς παραστήσω, ὅτι τὰ δημοτικὰ ᾄσματα εἶναι στοιχεῖα ποῦ ἐνεργοῦ; τοῦ ζῶντος βίου τοῦ ἔθνους; Οἱ ἐξετάζοντες τὸν ἀληθῆ χαρακτῆρα τῶν ἐθνῶν, εἰς τὰ δημοτικὰ ἄσματα ἀναζητοῦσι πρὸ πάντων τὸν χαρακτῆρα αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ὅσοι ἔγραψαν περὶ τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος εἰς τὰ δημοτικὰ ἡμῶν ᾄσματα ἀνεῦρον τὴν κυριωτέραν ἀπόδειξιν, ὅτι οἱ νεώτεροι Ἕλληνες δὲν εἴμεθα, ὅπως ἔγραψεν ὁ Φαλμεράϊερ, ἀπόγονοι Σλαύων, ἀλλ’ ἀληθεῖς ἀπόγονοι τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων. Ὁ ἀναζητῶν λοιπὸν καὶ συλλέγων τὰ περισωζόμενα δημοτικὰ ᾄσματα, ὁ προσπαθῶν νὰ τὰ διαφυλάττῃ, πολύτιμον παρέχει εἰς τὸ ἔθνος ἐπιστημονικὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν τὰ ᾄσματα εἶναι σπουδαῖα. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι τέκνον τῆς συμπαθείας τῶν λαῶν καὶ τῶν κυβερνήσεων τῆς Εὐρώπης, ἡ δὲ συμπάθεια αὕτη βάσιν ἔχει τὴν κλασικὴν Ἑλλάδα καὶ ὅ,τι μετὰ τῆς κλασικῆς Ἑλλάδος περιέσωσεν ἡ νεωτέρα Ἑλλάς. Τὴν μέχρι τοῦδε συλλογὴν τοῦ κυρίου Λελέκου μνημονεύουσι, κύριοι, μετ’ ἐπαίνων πάντες οἱ περὶ τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος συγγράψαντες, τόσον δὲ χρήσιμος ἐθεωρήθη ἡ συλλογὴ αὕτη, ὥστε ἡ φιλοσοφικὴ σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου, δι’ ἀναφορᾶς αὑτῆς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, θερμῶς ἐσύστησεν, ὅπως ληφθῇ ταχεῖα φροντὶς πρὸς διάσωσιν τῶν δημοτικῶν μας ᾀσμάτων ἀπὸ τοῦ κατακλύζοντος ἡμᾶς ὁσημέραι ξενικοῦ χειμάῤῥου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ ἀναγνώσω τὴν ἀναφορὰν ταύτην. (Ἀναγινώσκει.) «Ἀριθ. πρωτ. 4,620. Πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργεῖον. Κύριε Ὑπουργέ, Γνωστὸν εἶναι ὅτι τοῦ ἔθνους ἡμῶν τὰ δημώδη ᾄσματα τοσοῦτον ἐκτιμῶνται ὑπὸ τῶν Εὐρωπαίων, ὥστε ὁ ἱστοριογράφος τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος Μενδελσὼν δὲν ὤκνησε νὰ εἴπῃ ὅτι οὐδεμία τεχνικὴ ποίησις ἔχει τοσαύτην τὴν ἐσωτερικὴν δύναμιν καὶ τὸ βαθὺ αἴσθημα. Καὶ πολλοὶ μὲν κατὰ διαφόρους καιροὺς ἐξέδωκαν τοιαῦτα, οἷον ὁ Γάλλος Φωριὲλ, οἱ Γερμανοὶ Κίνδιος καὶ Πάσσοβις, παρ’ ἡμῖν δὲ ὁ Μιχαὴλ Λελέκος καὶ ἄλλοι· ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον ζῶσιν εἰσέτι εἰς τὰ στόματα τοῦ λαοῦ σπουδαῖα δημοτικὰ ᾄσματα, ἅτινα δέον νὰ συλλεχθῶσιν ἐπιμελῶς κατὰ τοὺς νῦν χρόνους, διότι πολὺς φόβος εἶναι μήπως μικρὸν κατὰ μικρὸν ἀφανισθῶσιν ὁλοτελῶς. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ διορισθῇ τις ἐξάπαντος, ὅπως περιηγούμενος συλλέξῃ οὐ μόνον τὰ τοιαῦτα ᾄσματα, χρησιμώτατα διὰ τὴν ἱστορικὴν αὐτῶν ἀξίαν, ἀλλὰ καὶ ἤθη καὶ ἔθιμα καὶ λέξεις καὶ φράσεις κλπ. Τοιοῦτον δὲ κρίνομεν τὸν Μιχαὴλ Λελέκον, τρανὰ τεκμήρια παρασχόντα τῆς περὶ τὰ τοιαῦτα μετὰ ζήλου ἀσχολήσεως. Ὁ λόγιος οὗτος ἀνὴρ εἶναι καταλληλότατος, διότι μέγαν ἔχει πρὸς τὰ τοιαῦτα ἔρωτα, ὡς ἀποδεικνύουσι τὰ παρ’ αὐτοῦ ἤδη εὐδοκίμως ἐκδοθέντα. Διὰ τοὺς λόγους τούτους φρονοῦμεν, ὅτι τὸ Σ. Ὑπουργεῖον θέλει πράξει ἔργον ἐθνικὸν, διορίζον τὸν εἰρημένον Μιχαὴλ Λελέκον συλλογέα ἀνεκδότων δημοτικῶν ᾀσμάτων, ἠθῶν, ἐθίμων, λέξεων φράσεων, καὶ τῶν τοιούτων. Ὅσα δὲ συλλέγει θέλει πέμπει κατ’ ἔτος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπερ θέλει φροτίζει περὶ τῆς δημοσιεύσεως αὐτῶν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 20 Ἰουνίου 1877. Εὐπειθέστατοι Οἱ Καθηγηταὶ Φίλιππος Ἰωάννου, Σ. Τσιβανόπουλος, Εὐθύμιος Καστόρχης, Ἀθαν. Σ. Ῥουσόπουλος, Ν. Νικολαΐδης, Στέφανος Κουμανούδης, Κ. Σ. Κόντος, Γ. Μιστριώτης, Κ. Πορφυρόπουλος. Οἱ Γυμνασιάρχαι Δ. Πετρίδης, Κ. Ι. Γραμματικόπουλος, Στυλιανὸς Κωνσταντινίδης, Λ. Παπαγεωργίου, Ἀντ. Ἰω. Ἀντωνιάδης.» Ἰδοὺ καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. «Πρὸς τὴν Βουλήν Ὁ Μιχαὴλ Λελέκος, δι’ ἀναφορᾶς του ἀπὸ 23 φθίνοντος μηνὸς, ἐξαιτεῖται νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους πίστωσις, πρὸς συλλογὴν τῶν δημοτικῶν ᾀσμάτων τοῦ ἔθνους κλπ· ὑποβάλλει δὲ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς αἰτήσεώς του ταύτης ἀντίγραφον τῆς ἀπὸ 20 Ἰουνίου π. ε. πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ. Ὑπουργεῖον ἀναφορᾶς τῶν Καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Φ. Ἰωάννου, Σ. Τσιβανοπούλου, Εὐθ. Καστόρχη, Ἀθ. Σ. Ῥουσοπούλου, Ν. Νικολαΐδου, Στεφ. Κουμανούδη, Κ. Σ. Κόντου, Γεωρ. Μιστριώτου καὶ Κ. Πορφυροπούλου, καὶ τῶν Γυμνασιαρχῶν τῶν ἐν Ἀθήναις Γυμνασίων Δ. Πετρίδου, Κ. Γραμματικοπούλου, Στ. Κωνσταντινίδου, Α. Παπαγεωργίου καὶ Ἀντ. Ἰω. Ἀντωνιάδου. Πάντες οὗτοι ἀποφαίνονται ὡς ἑξῆς «Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ διορισθῇ τις ἐξάπαντος, ὅπως περιηγούμενος συλλέξῃ οὐ μόνον τὰ τοιαῦτα ᾄσματα, χρησιμώτατα διὰ τὴν ἱστορικὴν αὐτῶν ἀξίαν, ἀλλὰ καὶ ἤθη καὶ ἔθιμα καὶ λέξεις καὶ φράσεις κλπ. τοιοῦτον δὲ κρίνομεν τὸν Μιχαὴλ Λελέκον, τρανὰ τεκμήρια παρασχόντα τῆς περὶ τὰ τοιαῦτα μετὰ ζήλου ἀσχολήσεως. Ὁ λόγιος οὗτος ἀνὴρ εἶναι καταλληλότατος, διότι μέγαν ἔχει πρὸς τὰ τοιαῦτα ἔρωτα, ὡς ἀποδεικνύουσι τὰ παρ’ αὐτοῦ ἤδη εὐδοκίμως ἐκδοθέντα». Τοιούτων ἀνδρῶν ἡ σύστασις εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἱκανὴ ὅπως καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις πεισθῶσιν ἀδιστάκτως περί τε τῆς χρησιμότητος τῆς προτεινομένης συλλογῆς καὶ περὶ τῆς καταλληλότητος τοῦ ἀναφερομένου Μιχαὴλ Λελέκου, ἵν’ ἀναδεχθῇ τὸ ἔργον τοῦτο. Διὰ ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὁμοφώνως, ἵνα ἡ Βουλὴ συστήσῃ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν τοῦ Μιχαὴλ Λελέκου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐκτελεσθῶσιν ὅσα οἱ εἰρημένοι Καθηγηταὶ καὶ Γυμνασιάρχαι προτείνουσιν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 20 Νοεμβρίου 1878. Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν Ἐπιτροπή.

Ὁ Πρόεδρος

Α. Λ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ.

Τὰ μέλη Ἰω. Χωρεπισκοπίδης, Κ. Πανάρετος, Ἰω. Μπαλάφας. Ὁ Εἰσηγητὴς Δ. Β. Γαβαλᾶς.» Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ, κύριοι, ὁποίαν ἀξίαν ἔχουσι τὰ δημοτικά μας ᾄσματα, συγχωρήσατέ μοι νὰ προσθέσω, ὅτι ἓν τῶν ᾀσμάτων τούτων, ἀναγνωσθὲν εἰς τὸ θέατρον τῶν Παρισίων, προεκάλεσε χειροκροτήματα τόσον ἐνθουσιώδη, ὥστε τὸ θέατρον ἐκινδύνευσε νὰ καταπέσῃ. Τοιαύτην ὑπηρεσίαν προσφέρουσι τὰ δημοτικά μας ᾄσματα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν ν’ ἀναγράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν 3,000 δραχμῶν, διὰ τὴν συλλογὴν τῶν δημοτικῶν ᾀσμάτων. Πιστεύσατε δὲ, κύριοι, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη θέλει εἶναι ἀξία τοῦ Κοινοβουλίου. Εἰς τὸν κ. Σάθαν πληρόνομεν 8,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, καὶ καλῶς πράττομεν, ὅπως ἀνερευνᾷ τὰς βιβλιοθήκας καὶ συλλέγῃ ἐκεῖθεν τὰ ἐθνικὰ μνημεῖα. Ζῶν καὶ πολύτιμον ἐθνικὸν μνημεῖον εἶναι καὶ τὰ δημοτικά μας ᾄσματα. Μὴ φεισθῶμεν μικρᾶς δαπάνης πρὸς περίσωσιν αὐτῶν.

§163ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μίληση· ἀληθῶς ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὑπερτάτην καὶ συμφέρον μέγα νὰ περισώσωμεν τὰ μνημεῖα τῆς νεωτέρας ποιήσεως, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις θέλει συμπληρωθῆ καὶ δι’ ἄλλης τινός. Τὰ ᾄσματα συνδέονται καὶ μετὰ μέλους, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιωδέστατον αὐτῶν συστατικόν· ὑπάρχει τις, ὀνόματι Σιγάλας, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν συλλογὴν τῶν μελῶν ὅλων τῶν τραγῳδιῶν, καὶ ὑπάρχει, νομίζω, εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰ αὐτοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην πρὸς τύπωσιν τῆς μουτικῆς αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ χορηγηθῇ καὶ εἰς αὐτὸν μικρά τις συνδρομή.

§164ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Φιλήμονος εἶναι περὶ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος πρὸ καιροῦ ὑπέβαλεν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀφοῦ ματαίως ἐπεζήτησε γενναιοδωρίαν τινά, εἶχε καταφύγει καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε πίστωσιν. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν ζητεῖ κέρδος, ἀλλὰ μόνον μικρὰν συνδρομὴν, ὅπως τυπώσῃ τὴν συλλογήν του, συγκειμένην ἐξ 750 μέχρις 800 ᾀσμάτων· νομίζω, ὅτι 2,000 δραχμῶν ἀρκοῦν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τοὺς προτείναντας, ὅτι, ἐπειδὴ αἱ προτάσεις των συνδέονται μὲ πρόσωπα, δὲν ἠμποροῦν παρὰ νὰ χρησιμεύσουν ὡς σύστασις εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§166ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὰ πρόσωπα ἂς ἐκλέξῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται νὰ προστεθῶσι 3,000 δραχμαὶ πρὸς συλλογὴν δημοτικῶν ᾀσμάτων καὶ 2,000 δραχμαὶ πρὸς ἐκτύπωσιν τῶν μελῶν τῶν δημοτικῶν ᾀσμάτων.

§168ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Φιλήμονος πρώτην φορὰν τὴν ἀκούω· τὴν ἄλλην ὅμως πρότασιν περὶ συλλογῆς τῶν ᾀσμάτων γνωρίζω, καὶ συνηγορῶν ὑπὲρ αὐτῆς, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν δεχθῇ.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κύριος Ὑπουργὸς προτείνει ὀνομαστὶ διὰ τὸν κύριον Λελέκον, ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§170ΡΩΜΑΙΟΣ. Εἶναι προσωπικόν, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ μυστικὴ ψηφοφορία.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν μόνον περὶ πιστώσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην τῶν 3,000 δραχμῶν διὰ τὴν συλλογὴν τῶν δημοτικῶν ᾀσμάτων παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι ἐπίσης τὴν προσθήκην τῶν 2,000 δραχμῶν διὰ τὴν μελοποίησιν τῶν ᾀσμάτων παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§172ΡΩΜΑΙΟΣ. Κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀπαρτία (ἀναχωρεῖ).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§174ΔΟΥΜΑΣ. Δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ῥωμαῖος. (Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν.)

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα μόνον 87· ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 Μ. Μ.