1878.01.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48

τῆς 20 Ἰανουαρίου 1878.

(Παρασκευή)

Ὥρᾳ 2½ μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§2ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν ἐλήφθη πρόνοια νὰ ἐξασφαλισθῇ λιμήν τις διὰ νὰ συγκεντρωθοῦν τὰ Ἑλληνικὰ ἐμπορικὰ πλοῖα.

§3ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι τῆς παρούσης περιστάσεως.

§4Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουρ. τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ προσωρινῶν στρατιωτικῶν μέτρων· παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ κηρύξῃ κατεπεῖγον καὶ νὰ διατάξῃ τὴν πρώτην αὐτοῦ ἀνάγνωσιν.

§5ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δεύτερον νομοσχέδιον περὶ τοῦ προέδρου τοῦ ἀναθεωρητικοῦ Στρατοδικείου, ὅτι νὰ δύναται καὶ κατώτερος βαθμὸς νὰ γίνεται πρόεδρος Στρατοδικείου.

§7Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι βουλευτὴς καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἰδιότητα δὲν ὑποχρεοῦμαι νὰ ὑπηρετῶ εἰς τὸν στρατόν· ἐπειδὴ ὅμως αἱ παροῦσαι περιστάσεις τῆς πατρίδος εἶναι σπουδαῖαι καὶ σοβαραὶ, ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τίθεμαι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὲ διαθέσῃ, ἂν νομίζῃ, ὅτι δύναμαι νὰ χρησιμεύσω· παραιτοῦμαι δὲ τῆς θέσεως τοῦ βουλευτοῦ.

§8ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Καὶ ἐγώ.

§9ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐπίσης καὶ ἐγώ.

§10ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς παραιτήσεως τῶν Στρατιωτικῶν βουλευτῶν εἶναι λελυμένον ἀπὸ τὸ Σύνταγμα· ὁ διαθέσιμος ἀξιωματικὸς, διότι ὁ βουλευτὴς στρατιωτικὸς ἔρχεται εἰς διαθεσιμότητα, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι παραιτεῖται, καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δέχεται ὑπηρεσίαν· ἂν ἡ Κυβέρνησις τὸν διορίσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν δεχθῇ, θεωρεῖται παρῃτημένος.

§11ΛΑΠΑΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ Ἐθνοφυλακῆς.

§12ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὁ Βουλευτὴς δεχόμενος θέσιν κανονικῶς ἐν τῷ στρατῷ θεωρεῖται παρῃτημένος τῆς θέσεως τοῦ βουλευτοῦ· ἀλλὰ δεχόμενος θέσιν ἐν τῇ Ἐθνοφυλακῇ δὲν θεωρεῖται παρῃτημένος τῆς θέσεως τοῦ Βουλευτοῦ ἕκαστος ἡμῶν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῇ Ἐθνοφυλακῇ· αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ.

§13ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ Χριστὸς ἀναστὰς εἶπεν, ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία. Ἡ Βουλὴ ἔδωκε χθὲς εἰς τὴν Κυβέρνησιν πᾶσαν ἐξουσίαν. Τοῦτο ὅμως λέγουσα, ἐννοεῖ βεβαίως, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος, ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, δύναται νὰ παρέμβῃ. Ἐγὼ δὲ εἶπον ἰδίως χθὲς εἰς τὸν ἀξιότιμον πρωθυπουργὸν, ὅτι πρέπει νὰ καταλυθῇ πᾶσα ἀλλοτρία δύναμις, ἡ ὁποία ἀντιποιεῖται ἐξουσίαν δημοσίαν. Ὁ κ. Μήτσας εἶπε προχθές, εἰς τὸ πέλαγος! ἐμπρός. Ὅταν ἐξέρχωνται ὅμως εἰς τὸ πέλαγος καὶ εἶναι τρικυμία, ὁ πλοίαρχος λέγει πρὸς τοὺς μὴ ναυτικούς: κάτω! κάτω! εἰς τὸ κύτος· οὐδενὸς ἄλλου, ἐκτὸς ἐμοῦ, πρέπει νὰ ἀκούηται ἡ φωνή. Κύριε πρωθυπουργέ, σᾶς παρακαλεῖ ἡ Βουλὴ νὰ διατάξητε, ὅσοι δὲν ἔχουν δημοσίαν ἐξουσίαν νὰ καταβοῦν κάτω εἰς τὸ ἀμπάρι.

§14ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κάτω οἱ Ἀφεντούλιδες καὶ οἱ Σοῦτσοι.

§15ΡΩΜΑΙΟΣ. Νὰ λείψουν τὰ κομητάτα.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν εὐηρεστήθη νὰ χορηγήσῃ ἡ Βουλὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν θέλει τὴν ἐξασκήσει μόνη ἡ Κυβέρνησις, καὶ τοῦτο μετὰ δύω ἢ τρεῖς ἡμέρας τὸ πολύ....

§17ΖΩΧΙΟΣ. Λαμπροτέρα καὶ ἐπισημοτέρα ἱστορία ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν δὲν ὑπάρχει· δυστυχῶς ὅμως ἡ ἱστορία αὕτη μνημονεύει καὶ ὀνόματα μιαρὰ καὶ αἰσχρά. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν τῶν αἰσχρῶν μνημονεύεται καί τις Δημάδης, ὁ ὁποῖος δὲν ἐντρέπετο νὰ λέγῃ: ἐμπορεύομαι τὰ ναυάγια τῆς Πατρίδος μου. Τί παράδοξον ἐὰν εὑρεθοῦν καὶ κατὰ τὰς παρούσας ἡμέρας ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐντραποῦν νὰ ἐμπορευθοῦν τὰ ναυάγια τῆς πατρίδος των! Αὐτοὶ δὲ εἶναι οἱ ἐμπορευόμενοι τὰ ψεύδη, οἱ πωλοῦντες φιλοπατρίαν, οἱ ὑποσχόμενοι πράγματα ἀδύνατα. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως πρέπει νὰ φράξῃ τὰ ὦτα της. Δὲν τῆς ἐδώκαμεν χθὲς ἔκτακτον ἐξουσίαν, ἀλλὰ τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν ἔχει πᾶσα Κυβέρνησις ἐλευθέρας πολιτείας. Τῇ εἴπομεν ὅμως: νὰ τὴν ἐξασκήσῃς σὺ καὶ οὐχὶ ἄλλος. Τοῦτο, τὸ ἄλλος, μ’ ἐννοεῖτε, περιλαμβάνει διάφορα ὀνόματα. Δυστυχῶς μέχρι τῆς ὥρας δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λαλήσωμεν εἰμὴ ἐν παροιμίαις. Λοιπὸν τηλεγραφήματα καὶ τηλεγραφήματα καταλήγοντα εἰς καταστροφάς, πρέπει νὰ παύσουν. Πρέπει πρὸς τούτοις νὰ παύσουν αἱ ὑποσχέσεις στρατολογιῶν, θριάμβων, κατακτήσεων. Ἐδῶ δὲ χρειάζεται καρτερία μεγάλη. Ὁ κακομοίρης ὁ Ὀδυσσεὺς ἐδέθη, διὰ μὴ παρεκτραπῇ. Ἂς παρακαλέσωμεν τὸν Πρωθυπουργὸν νὰ δεθῇ καὶ αὐτός. Θὰ σᾶς εἴπω προσέτι καὶ τὸ ἑξῆς. Ἓν πλοῖον Ὑδραϊκὸν ἢ Σπετσιωτικὸν ἐκινδύνευεν· εἰς τὸ πλοῖον αὐτὸ ἦτο καί τις Χῖος· εἶπε δὲ τοῦ πλοιάρχου, διάταξον νὰ μὲ ἐκβάλουν ἔξω εἰς τὴν ξηράν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, ἀπεκρίθη ὁ πλοίαρχος· ὁ δὲ Χῖος εἶπεν· εἰπὲ σὺ νὰ ρίψουν μίαν λέμβον εἰς τὴν θάλασσαν διὰ ν’ ἀποβῇ ὁ Χιώτης. Ἤτοι ὁ Χιώτης ἐζήτει νὰ σωθῇ αὐτὸς, καὶ περὶ τῶν ἄλλων οὐδόλως ἐφρόντιζεν. Ὄχι, πρέπει λοιπὸν νὰ μείνῃ μεθ’ ἡμῶν. Ὁ Χιώτης ἠρέθισε τὰ πράγματα. Ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, οὔτε ἀνὴρ, οὔτε γυνὴ πρέπει νὰ ὑπάγῃ.

§18ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Νὰ ἔλθῃ νόμος δημεύσεως.

§19ΖΩΧΙΟΣ. Ἀκούσατε τὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου μοῦ εἶπεν ὁ ἀοίδιμος Σαχτούρης ὁ ναύαρχος· ὑπῆγεν εἰς τὴν Ὕδραν κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπαναστάσεως ὁ Βάμβας, ὁ διδάσκαλος, καὶ ἐφώναζε: παρασκευαὶ, ἐκστρατεῖαι, θρίαμβοι· μὴ βλέπετε τὸ δέρμα τοῦ λέοντος· τὸν λέοντα πνίξατε καὶ τὸ δέρμα εἶναι ἰδικόν σας. Ὕστερον ὅμως ὁ Βάμβας ἐδραπέτευσε καὶ ὑπῆγεν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν· κατεδικάσθη δὲ ὡς προδότης. Λοιπὸν θέλετε νὰ πανηγυρίσωμεν τὴν Πνίκα; Οὐδεὶς πρέπει νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τοῦ πλοίου τοῦ κινδυνεύοντος.

§20ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα, κύριοι, μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ζωχιοῦ, ὅτι οὐδεμία πλέον ἄλλη ἐξουσία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρὰ ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ Βουλὴ τὴν ἐμπιστοσύνην της· καθ’ ἑκάστην ἀκούω, ὅτι ὁ μὲν συνιστᾷ ἐπιτροπὴν, ὁ δὲ ἀνοίγει κατάλογον εἰσφορῶν. Ποῖος ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; Αὐτοὶ ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἐμποδισθοῦν ἀλλὰ καὶ νὰ τιμωρηθοῦν· μία καὶ μόνη ἐξουσία, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἔδωκε τὴν ἐμπιστοσύνην του· ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον καὶ εὐθύνην νὰ καταπαύσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ μέσα τὰ ὕπουλα, τὰ ὁποῖα ὡς ὄφεις εἰσέρπουν εἰς τὴν ἐξουσίαν μέσα διὰ νὰ λάβουν τὴν ἐξουσίαν αὐτήν.

§21ΖΩΧΙΟΣ. Ὅταν ἐκβαίνωσιν εἰς τὸ πέλαγος, ἕκαστος λαμβάνει τὴν θέσιν του. Πρόκειται νὰ ὁπλισθῶμεν. Ποῖος ὅμως πρέπει νὰ λάβῃ τὰ ὅπλα; Ὁ λαλῶν περὶ ἐλευθερίας, περὶ πατρίδος, περὶ θριάμβων, περὶ δόξης καὶ στεφάνων; Ἐρωτήσατε τι ἔδωκε; Τίποτε· ἔξω λοιπὸν ὁ βέβηλος, ἔξω ὁ κύων. Ποῖος λοιπὸν νὰ λάβῃ τὰ ὅπλα; Ὁ φορολογούμενος εἴτε λόγῳ ἐγγείου φόρου, ἢ οἰκοδομῶν ἢ ἐπαγγέλματος, ἢ οἱ ἐπιστήμονες. Ἤτοι τὸ δικαίωμα τῆς ἐθνοφυλακῆς, προκειμένου λόγου περὶ κατασκευῆς σωτηρίου δυνάμεως, πρέπει νὰ δοθῇ εἰς ἐκείνους μόνον, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ αἴσθημα τῆς πατρίδος. Καὶ ἠξεύρετε τὶ ἐστὶ πατρίς; Δὲν εἶναί τι ἀφῃρημένον. Πατρὶς εἶναι οἶκος, οἱ τάφοι τῶν προγόνων, ἡ οἰκογένεια, ἡ εἰσφορὰ, ὁ φόρος. Δὲν δίδεις τίποτε; Δὲν ἔχεις οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον δικαίωμα· ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ μεγάλων καὶ σοβαρῶν συμφερόντων.

§22ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐπαινῶ τὴν μίαν πρότασιν καὶ τὴν χειροκροτῶ, οὐδεὶς πρέπει νὰ ἐξέλθῃ τοῦ πλοίου· οἱ ἀναχωροῦντες ἄλλοτε ἐθεωροῦντο προδόται, ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἔχω οὐδένα δισταγμὸν, καίτοι διστάζω ὡς πρὸς τὰ γυναικόπαιδα, καὶ ἔχομεν παραδείγματα ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821. Δὲν εἶμαι σύμφωνος, κύριοι, εἰς τὴν ἄλλην πρότασιν, καὶ σημειώσατε, εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις πᾶσα πρότασις ἔχει ἄκραν σπουδαιότητα, πρέπει νὰ μετρῆται καὶ ζυγίζεται ἀκριβῶς. Ὁ κύριος Ζωχιὸς ἐννοεῖ νὰ παύσῃ πᾶσα ἀτομικὴ πρωτοβουλία.

§23ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα.

§24ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἔχω ἐναντίαν ἰδέαν· οὐδεμία Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐμποδίσῃ ἐμὲ ἀπὸ τοῦ νὰ ᾖμαι ἄγρυπνος, καὶ νὰ κοπιάζω ὑπὲρ τοῦ τόπου καὶ εἰσέρχωμαι εἰς νέαν τάξιν ἰδεῶν· ὑπάρχουσι, κύριοι, πόλεμοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ὀνομασθῶσι κυβερνητικοὶ, ἤτοι Κυβερνήσεως πρὸς Κυβέρνησιν, καὶ πόλεμοι τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ὀνομάζωμεν ἐθνικοὺς πολέμους· αὐτὸ τὸ δεύτερον εἶδος τῶν πολέμων ἁρμόζει κυρίως εἰς τὰ μικρὰ κράτη· τὰ μικρὰ κράτη καταβάλλουσιν ἑαυτὰ ὁλόκληρα· Κυβέρνησις ἐν ᾗ μόνον 7 ἄνθρωποι σκέπτονται περὶ πατρίδος δὲν δύναται νὰ διεξαγάγῃ πόλεμον μικροῦ κράτους πρὸς μέγα· πρέπει ὅλοι νὰ κυβερνῶσι, νὰ ἔχουν πρωτοβουλίαν καὶ νὰ ἐργάζωνται ὡς Κυβέρνησις. Τοὺς συλλόγους τοὺς θεωρῶ ὡς πόρους δυνάμεως καὶ ὑλικῆς καὶ ἠθικῆς. Λοιπὸν λέγω, δὲν δύνασαι, σεβαστὴ Κυβέρνησις, νὰ διαλύσῃς τοὺς συλλόγους, νὰ ἀπαγορεύσῃς πᾶσαν ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν· ἂν τὸ κάμῃς, θὰ ἀδικήσῃς τὸν τόπον σου, θὰ ἀκρωτηριάσῃς τὸν δεξιόν σου βραχίονα. Κύριοι, μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Μεσολογγίου, ὅταν ἔφθασεν ἡ εἴδησις αὕτη ἐν Ναυπλίῳ, ὁ ἀείμνηστος Γεννάδιος δὲν παρουσιάσθη εἰς τὸν πρωθυπουργὸν νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν διὰ νὰ λαλήσῃ, διὰ νὰ ἀγορεύσῃ. Ἔχω ἐναντίαν ἰδέαν, κύριοι, καὶ ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν νοημοσύνην τοῦ πρωθυπουργοῦ, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τοιοῦτον θανάσιμον σφάλμα δὲν θὰ πράξῃ· ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ καλλιέργεια τοῦ φρονήματος ἀνήκει εἰς τοὺς συλλόγους, οἱ σύλλογοι αὐτοὶ συμπληροῦσι τὴν Κυβέρνησιν.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ προκειμένου· ὁ κ. Ζωχιὸς ἐπρότεινεν, ὅπως ἡ ἐξουσία τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔδωκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, καὶ αὐτὴ νὰ ἐνεργῇ καὶ οὐχὶ ἄτομα· ἄλλο πρᾶγμα οἱ σύλλογοι καὶ τὰ τοιαῦτα.

§26ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι οὐδεμία ἐξουσία ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ· ὅπως ὅμως ἐφαρμόζει τὴν ἀρχὴν ὁ κ. Ζωχιὸς δὲν πρέπει νὰ γείνῃ δεκτή· (θόρυβος).

§27ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐναντίος ὅλων τῶν ἰδιοῤῥύθμων ἐνεργειῶν, διότι λυπηρὰ γεγονότα μὲ ἐδίδαξεν κατὰ τὸ 54, ὅτι αἱ τοιαῦται ἐνέργειαι φέρουσι μεγίστην βλάβην. Εἰς τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πειθαρχία, διεύθυνσις καὶ τάξις· δὲν θέλω ἤδη ν’ ἐπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ νὰ σᾶς φέρω ἔγγραφα κατὰ τὰ 54, ὅτε ἔλαβον μέρος καὶ ἐγὼ τότε εἰς τὸν ἀγῶνα.

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς σήμερον συνομολογηθείσης συμβάσεως μετὰ τῆς ἐθνικῆς Τραπέζης περὶ νέου δανείου ἐκ δέκα ἑκατομμυρίων. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναγνώσῃ τὴν σύμβασιν εἰς πρώτην συζήτησιν. Ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως Βασιλ. διατάγματος περὶ φορολογίας τῶν ἐπιτηδευμάτων. Παρακαλῶ δὲ καὶ τοῦτο νὰ θεωρηθῇ ὡς κατεπεῖγον, διότι ἄνευ αὐτοῦ οἱ φόροι δὲν δύνανται νὰ εἰσπραχθῶσι. Ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον μετ’ ἐκθέσεως τοῦ δικαστοῦ συμβούλου περὶ διορισμοῦ εἰδικοῦ κλητῆρος διὰ τὴν κοινοποίησιν δικαστικῶν ἐγγράφων ἐν τῇ περιφερείᾳ Ἀττικῆς. Οἱ λόγοι οἱ ὑπαγορεύσαντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκτίθενται ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου· (θόρυβος). Ἀφορᾷ, κύριοι, σπουδαιότατα συμφέροντα. Ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 130,000, ὀφειλομένων εἰς τοὺς πολιτικοὺς συνταξιούχους, πρὸ τῆς συγχωνεύσεως τοῦ ταμείου αὐτῶν μετὰ τοῦ δημοσίου ταμείου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ ὀρύκται τῆς Σμύριδος ἐν Νάξῳ λαμβάνουσι ἀποζημίωσιν 2,15 κατὰ στατῆρα καθ’ ὃν χρόνον παρεδίδετο ἡ Σμύρις εἰς τὸν ἀγοραστήν· δυστυχῶς οἱ ὀρύκται ἔχουσιν ἀνάγκας καὶ ὀφείλονται εἰς αὐτοὺς κατὰ τὸ 1877 ἔτος 110,000 δραχμῶν· ζητῶ λοιπὸν τὴν ἄδειαν νὰ δώσω εἰς αὐτοὺς 40,000 (θόρυβος).

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια τῆς ἀνάγκης.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων. (Μεθ’ ὃ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· Τὸ νομοσχέδιον περὶ προσωρινῶν στρατιωτικῶν μέτρων. Τὸ νομοσχέδιον περὶ βαθμοῦ τοῦ προέδρου τοῦ ἀναθεωρητικοῦ δικαστηρίου. Τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθν. τραπέζης περὶ δανείου ἐκ δραχ. 10,000,000. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιτηδευμάτων.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ διορισμοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος...

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀφήσατέ το αὐτό.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐθνοφυλακῆς καὶ τὸ περὶ εἰσφορῶν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου 1877 ΧΕΘʹ. Νόμου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς δευτέραν συζήτησιν). (Κατόπιν ἀνεγνώσθη εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 25,000 πρὸς συνδρομὴν τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει προσφύγων χριστιανῶν καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς εἰς τρίτην συζήτησιν· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν τὰ ἄρθρα 1–12 καὶ ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13ον (ἀναγινώσκεται).

§38ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του δύω παρατηρήσεις μου, ὅπως βελτιωθῇ τὸ ἄρθρ. 13ον. Τοῦτο προβλέπει περὶ τραυμάτων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς, τὰ ὁποῖα τυχὸν δύνανται λάβωσι εἰς τὰς μάχας ἢ εἰς τὴν ἐκστρατείαν· ἀλλὰ δὲν κάμνει λόγον περὶ τῶν στρατιωτῶν, ἐνῷ ὁ σχετικὸς νόμος τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς δὲν ἐξαιρεῖ τούτους· πιστεύω, ὅτι ἐνταῦθα ἐγένετο τυχαία παράλειψις, διότι ἐνταῦθα δὲν μνημονεύεται ἡ πολυπληθεστάτη τάξις... Ὅταν ὁ πολίτης μάχεται ὑπὲρ τῆς πατρίδος του, εἴτε ἐθνοφύλαξ εἶναι, εἴτε στρατιώτης, εἶναι τὸ αὐτό· ἐκείνην τὴν στιγμὴν εἶναι μαχητής. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω τὴν ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον 10ον λέγει, οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, οἱ ποιήσαντες μίαν ἐκστρατείαν, δύνανται νὰ διατηρήσωσι τὸν ἐπίτιμον βαθμόν των καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης, ἀλλὰ περὶ τῶν πολεμησάντων ἢ ὑποστάντων πληγάς, ἢ ἀκρωτηριασθέντων, περὶ αὐτῶν προβλέπει τὸ ἄρθρον 13ον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι συμφερώτερον εἶναι τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μετασχόντας τῆς μάχης καὶ διαπρέψαντας καὶ ἂν ἔλαβον ἐλαφρὰς πληγὰς μέχρι τινὸς βαθμοῦ, νὰ τοὺς ἀφομοιώσωμεν μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ. Δὲν ἐννοῶ νὰ λάβωσι θέσιν ἐν τῷ στρατῷ, διότι τότε ἡ ὀργάνωσις τοῦ στρατοῦ παραλύει· δυνάμεθα ὅμως νὰ τοὺς θεωρήσωμεν ὡς φαλαγγίτας· διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Αἱ διατάξεις αὗται ἐφαρμόζονται καὶ εἰς τοὺς στρατιώτας». Τὸ δεύτερον· δύναται δὲ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐθνοφυλακῆς τοὺς τραυματισθέντας ἔν τινι μάχῃ ἢ ἄλλως διαπρέψαντες διαφερόντως νὰ δοθῇ καὶ βαθμός τις τῆς φάλαγγος ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ, ὃν ἐν τῇ μάχῃ ἔφερον.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅσοι ἀγωνισθοῦν φυσικὰ θ’ ἀνταμειφθοῦν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥοντήρης θέλει εἰς τὸ ἄρθρον νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ οἱ ὁπλῖται.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, τὸ δέχομαι.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἀκροτελεύτιον ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον). (Ὁμοίως γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ συστάσεως στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσφορῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή). (Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον).

§44ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ἐπρότεινα νὰ συμπεριληφθῇ καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ νόμου, καὶ ἐπειδὴ φρονῶ ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ σχετισθῇ ἡ ὑπηρεσία, φρονῶ ὅτι ἀπὸ τὸ 1 ἄρθρον πρέπει ν’ ἀρχίσῃ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα προχθὲς εἰς τὸ 5 ἄρθρον διὰ νὰ θεωρῆται κοινὸς ὁ νόμος. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὴν στρατιωτικὴν καὶ ἡ ναυτικὴ ἀρχή.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης προσθέτει, «μέχρι τῆς προσεχοῦς Βουλευτικῆς Συνόδου».

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ Βουλὴ καὶ θέλει νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον αὐτὸν, δύναται νὰ τὸ κάμῃ ὅπως θέλει.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Θεοχάρη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3.) (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§49ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς εἰσφορᾶς. Πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω ὡς ἐδάφιον γʹ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· (ἀναγινώσκει). Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξασφαλιζόμεθα ἀπὸ πᾶσαν κατάχρησιν χωρὶς νὰ ὑποβάλληται κανὲν πρόσκομμα εἰς τὴν ναυτικὴν ἢ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παραδεχόμεθα αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν ἀλλ’ εἰς περίστασιν ἀρνήσεως ἑνὸς ἢ δύω μελῶν τοῦ νὰ συνέλθουν καὶ ἀποφασίσουν πρέπει νὰ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ εἷς μόνος.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§52ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μάλιστα, γίνεται αὐτὴ ἡ διόρθωσις· «ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως ἢ ἀπουσίας ἑνὸς ἢ πλειόνων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἐνεργεῖ μόνη τὴν εἰσφοράν»· δηλῶ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου, εἰς τὰ ὁποῖα παρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη τοιούτων μέτρων, δὲν ἀπεκλείσθη ἡ ἐπέμβασις τῆς δικαστικῆς καὶ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς.

§53ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἡ ἀπουσία τοῦ Εἰρηνοδίκου πρέπει νὰ ᾖναι δικαιολογημένη, δηλαδὴ ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ προσκληθῇ· (θόρυβος).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλπιώτου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ 5 ἄρθρον τροποποιημένον κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ 1 ἄρθρου καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Ἀναγινώσκεται τὸ 6 ἄρθρον).

§55ΡΙΚΑΚΗΣ. Παρατηρεῖτε ὅτι εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίσῃ τὸ εἶδος καὶ τὸ ποσόν· τοῦτο δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα, ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὰ στρατιωτικὰ καταλύματα, νομίζω ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ δύναται νὰ προσδιορίσῃ μόνον τὸ ποσόν. Ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ δύναται νὰ εἴπῃ, θέλω 10 οἰκίας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ θέλω τὴν οἰκίαν τοῦ Α. ἢ τοῦ Β. Τοῦτο θέλει προσδιορίσει ἡ δημοτικὴ ἀρχή. Λοιπὸν προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν.

§56Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι σωστόν· διότι ἓν στρατιωτικὸν σῶμα ἔχει πολλαπλασίας ἀνάγκας, δὲν ἔχει μόνον τὴν κατάλυσιν· ἔχει ἀνάγκην οἰκημάτων δι’ ἀσθενεῖς, δι’ ἱματισμὸν, διὰ πολεμοφόδια, ὥστε καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸν τόπον θὰ προσδιορίσῃ.

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Πηγαίνει ἕνας ἀξιωματικὸς ἢ ὑπαξιωματικὸς ἀρχηγὸς τμήματος εἰς ἕνα χωργιὸ, καὶ τοῦ ἀρέσει ἕνα σπῆτι καὶ θέλει νὰ καταλύσῃ ἐκεῖ· ἀλλ’ ἐκεῖ εἶναι μία λεχὼ ἢ μία γυναῖκα ἔγγυος, ἢ ὑπάρχει ἄλλη ἀφορμὴ διὰ νὰ μὴ καταλύσῃ· αὐτὰ τὰ γνωρίζει ἡ δημοτικὴ ἀρχή, καὶ αὐτὴ πρέπει νὰ προσδιωρίσῃ τὰ καταλύματα.

§58Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥικάκη ὑπονοεῖ ἕνα φόβον, ὁ ὁποῖος πιστεύω εἶναι ἀνυπόστατος, διότι δὲν ἕπεται ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταλύσουν, θὰ πνίξουν λεχῶνας κλπ. ἄλλως ἐὰν ἀφήσητε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Δήμαρχον, θὰ παρεμβάλετε ἄπειρα προσκόμματα εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν καὶ ὁ Δήμαρχος θὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§59ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ὅπως ἔχει.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7).

§61ΡΙΚΑΚΗΣ. Παρεδέχθημεν καὶ ἄλλοτε ὅτι διὰ διατάγματος δὲν δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσι ποιναί· ὥστε εἶναι μάταιον νὰ μακρηγορήσω. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· (ἀναγινώσκει).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁλόκληρον τὸ 7 ἄρθρον ἀντικαθιστᾶται διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ῥικάκη. Ὁ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰδικαὶ διατάξεις. Ὁ κ. Ῥεβελάκης ἐπρότεινε νὰ διαγραφῶσι αἱ λέξεις «καὶ τὰ περὶ τῶν μὴ ὑπαγομένων εἰς εἰσφοράς»

§63ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Διότι αὐτὸ ἀνάγεται καὶ εἰς πρόσωπα καὶ εἰς πράγματα καὶ δὲν γίνεται διάκρισις.

§64ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου. Νομίζω, ὅτι ἢ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ παράγραφος τρίτη «ὑποχρεοῦνται εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν οἱ ἄῤῥενες, οἱ κεκτημένοι τὴν πρὸς ἐργασίαν ἱκανότητα ἐπὶ ἀποζημιώσει κανονισθησομένῃ διὰ τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν Βασ. Διατάγματος», ἢ δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ῥεβελάκης, διότι βεβαίως ἡ ἔννοια τοῦ νομοθέτου δὲν ἦτο τοιαύτη. Ὁ νομοθέτης ἐπιτρέπει νὰ κανονισθῶσιν αἱ ἐξαιρέσεις, διότι ὁ νόμος ἐννοεῖ ὅτι δὲν ἠμποροῦν ὅλους τοὺς ἀνθρώπους νὰ θέσουν νὰ κουβαλοῦν λίθους. Διὰ νὰ μὴ γίνωνται λοιπὸν καταχρήσεις, ἢ πρέπει αὐτὴ ἡ παράγραφος νὰ διαγραφῇ, ἢ πρέπει νὰ μείνῃ τὸ τελευταῖον μέρος, ἔστω διὰ διατάγματος νὰ κανονισθῇ. Ἑπομένως ζητῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, διὰ νὰ κανονίσῃ ἡ Κυβέρνησις αὐτὰ διὰ Διατάγματος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖται ὅτι θὰ προστεθῇ καὶ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὰς εἰδικὰς διατάξεις, ὡς ἀκροτελεύτιον ἄρθρον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§66ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Κύριοι, τὸ τέταρτον ἐδάφιον τῶν εἰδικῶν αὐτῶν διατάξεων μοὶ φαίνεται ὅτι περιέχει διάταξιν ἀντικειμένην καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ σόλοικον πρὸς τὸν νόμον αὐτόν· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς νὰ δεχθοῦν μίαν τροπολογίαν τουτέστι νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐπιφυλαττομένου τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποζημιώσεως διὰ πᾶσαν θετικὴν ζημίαν, ὅταν αὕτη ὑπερβαίνῃ τὰς 100 δραχμάς.» Καὶ τοῦτο διότι εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν περιλαμβάνονται καὶ λειμῶνες. Εὑρίσκω δὲ ὅτι εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὸν καὶ σόλοικον πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ, διότι εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου νὰ κανονίζωμεν ἀποζημίωσιν δι’ ἀξίαν 20 δραχμῶν, νὰ ἀφίνωμεν δὲ ἄνευ ἀποζημιώσεως ζημίαν, ἥτις δύναται νὰ προσγίνῃ εἰς τοὺς λειμῶνας 10 καὶ 20 χιλιάδων δραχμῶν. Διὰ τοῦτο ἢ νὰ προσθέσωμεν αὐτὴν τὴν προσθήκην ἢ νὰ ἐξαιρέσωμεν τοὺς λειμῶνας.

§67Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, διερχόμενος ἕνας στρατὸς ὄχι εἰς τὰ πεδία, ἀλλὰ εἰς τὰ ὄρη, θὰ λάβῃ ἀνάγκην νὰ διέλθῃ ἢ καὶ νὰ καταλύσῃ εἰς ἓν λειβάδιον· πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀποζημίωσις; ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τοῦτο εἶναι ἀπροσδιόριστον, καὶ διὰ τοῦτο ὅλος ὁ κόσμος θὰ θεωρηθῇ λειβάδιον καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποζημιώσωμεν. Τὰ λειβάδια οὔτε καλλιεργοῦνται οὔτε σπείρονται· ἄλλως τε καὶ ἂν διέλθῃ ὁ στρατὸς τίποτε δὲν θὰ πάθουν, διότι τὸ χόρτον δὲν ὑπόκειται εἰς καταστροφὴν ὅπως τὸ χωράφιον τὸ σπαρμένον.

§68ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ζημία, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀποζημιώσεως.

§69Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὐναντίον· διῆλθεν ὁ στρατὸς; πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀποζημίωσις...;

§70ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τουλάχιστον ἂς ἐξαιρεθοῦν οἱ λειμῶνες.

§71ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρατηρῶ, κύριε πρωθυπουργὲ, ὅτι καὶ ἂν γείνῃ ὁ νόμος αὐτὸς, θὰ ᾖναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ῥητῶς λέγει, ὅτι οὐδενὸς ἡ περιουσία ἀφαιρεῖται ἄνευ ἀποζημιώσεως, καὶ διὰ τοῦτο τὰ δικαστήρια θὰ ἐπιτρέψουν τὴν ἀποζημίωσιν. Ὁ κ. Βουλπιώτης ἔχει δίκαιον.

§72ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἦλθον καὶ ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλπιώτη. Δὲν ἐννοοῦμεν τὴν ἁπλῆν βλάβην τοῦ χόρτου, ἀλλ’ ὅταν γίνῃ ζημία 1,000 δραχμῶν καὶ 2,000, ὅτε πρέπῃ νὰ ἐπέλθῃ ἀποζημίωσις. Τὰ θεριστὰ, κύριοι, λειβάδια ἔχουν ἀξίαν ἴσην μὲ τὰ σπαρτά· περὶ αὐτῶν δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ νὰ μείνουν ἄνευ ἀποζημιώσεως.

§73Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί θὰ πάθουν τὰ λειβάδια;

§74ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ὅταν πάρῃς τὸ χόρτον, ζημιοῖς τὸν ἰδιοκτήτην. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅτι, ἂν τὸ ποσὸν τῆς ζημίας ὑπερβαίνῃ τὰς 100 δραχμὰς νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν τὰ δικαστήρια θὰ τὴν δώσουν, διότι δήμευσις δὲν δύναται νὰ γείνῃ.

§75ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριοι, δὲν εἶναι λόγια αὐτά. Βαδίζει ἓν σῶμα κατὰ μέτωπον· ἐὰν πρόκειται δὲ ἐγὼ διὰ νὰ λάβω τὰ πλευρὰ τοῦ ἐχθροῦ νὰ διέλθω ἓν λειβάδιον, δὲν πρέπει νὰ βαδίσω; Τί λόγια εἶναι αὐτά;

§76ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Δὲν εἶπα, κύριε Μυκώνιε, νὰ μὴ προχωρήσῃς· φαίνεται, ὅτι δὲν ἐνόησες. Σᾶς εἶπον νὰ μὴ γείνῃ χρῆσις, καὶ ἂν γείνῃ νὰ ἐπέλθῃ ἀποζημίωσις. Ἐάν, κύριοι, θέλετε νὰ δημεύσητε τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν, ἠμπορεῖτε, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ σκοπός μας.

§77Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, αὐτὸ ἐφαρμόζεται εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην ὅπου διέρχονται χιλιάδες στρατοῦ, ἀλλ’ ἡ ἀπαίτησις αὐτὴ δὲν εἶναι παραδεκτὴ, διότι ἡ διάβασις δὲν εἶναι καταστροφὴ, δὲν πρόκειται νὰ καταστραφῇ φυτὸν ἢ σπορὰ τεχνική. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὅλος ὁ τόπος θὰ θεωρηθῇ ὡς λειβάδια.

§78ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὴν ἐξήγησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτε πρόκειται περὶ διόδου στρατοῦ δὲν ἐπιμένω· διότι βεβαίως, ἐὰν κατασκηνώσῃ εἰς ἓν λειβάδιον ἕνας μέγας ἀριθμὸς ζώων θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀποζημίωσις. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ εἶπον, ὅτι πρόκειται περὶ θετικῆς ζημίας.

§79Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ παραδέχομαι.

§80ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἡ πρόνοια ἡ ἰδική μου ἦτον νὰ μὴ εἰσέλθουν σώματα ἱππικοῦ καὶ φάγουν δέκα καὶ εἴκοσι χιλιάδων δραχμῶν χόρτον, διότι βεβαίως ἡ ἁπλῆ διάβασις δὲν ἔχει κᾀμμίαν ἀξίαν. Προσθέτω δὲ, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι αὗται εἶναι αἱ γενναιότεραι καθόσον ἀφορᾷ τὰς θυσίας, ἀλλὰ ἐπίσης αὗται εἶναι αἵτινες θέλουν ὑποστῆ πάσας τὰς ἀμέσους συνεπείας, ἐὰν ὃ μὴ γένοιτο ἐπέλθῃ ἀποτυχία.

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ χρήσεως, βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ ἀποζημίωσις.

§82Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως ὅταν πρόκειται νὰ φάγῃ ἓν σῶμα ἱππικοῦ ἓν λειβάδιον, θὰ γείνῃ ἀποζημίωσις.

§83ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐσκόπει ἡ τροπολογία μου, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον θετικὴν ζημίαν. Λοιπὸν νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§84Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν φάγουν ἓν λειβάδιον, εἶναι ὡς νὰ γίνῃ χρῆσις.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ὅτι δὲν ὀφείλει ἀποζημίωσιν τὸ Δημόσιον διὰ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ μέρους τοῦ στρατοῦ διαβαίνοντος ἢ ἐκτελοῦντος τὰ ἀνήκοντα αὐτῷ ἔργα· ὀφείλει δὲ ἀποζημίωσιν, ὅταν ὁ στρατὸς κάμει χρῆσιν.

§86Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ σημειωθῇ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐξηγήσεις αὗται θὰ σημειωθῶσιν εἰς τὰ πρακτικά. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς εἰδικὰς αὐτὰς διατάξεις παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον εἰς τρίτην συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§88ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, κύριε πρόεδρε.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἔχομεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ καθεξῆς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 παρὰ 5|60 μ. μ.