1878.01.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44

Τῆς 13 Ἰανουαρίου 1878.

(Παρασκευὴ)

Ὥρα 1½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, τὸ Αὐλαρχεῖον μοὶ ἀπέστειλεν ἔγγραφον, δι’ οὗ μοὶ γνωστοποιεῖ, ὅτι διετάχθη ἐν τῇ Αὐλῇ πένθος δεκαπενθήμερον ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Βασιλέως τῆς Ἰταλίας Βίκτορος Ἐμμανουήλ.

§2Τ. ΦΙΛΗΜΩΝ. Κύριε πρόεδρε, νὰ μὴ δώσητε τὸν λόγον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον, κύριε Φιλήμων.

§4Τ. ΦΙΛΗΜΩΝ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἡμῶν δὲν πρέπει ν’ ἀκούσῃ τὴν αὐθεντικὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ θανάτου τοῦ βασιλέως τῆς Ἰταλίας Βίκτορος Ἐμμανουήλ, τυπικῶς, καὶ νὰ παρέλθῃ αὐτὴν ἐν σιγῇ. Οὐ μόνον τὰ καθήκοντα τῆς ἀγαθῆς γειτονείας καὶ τῆς φιλίας πρὸς χώραν, ἥτις ἄλλοτε, διὰ γενναίων Τέκνων της, μετέσχε τῶν ἀγώνων τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας του, καὶ ἥτις ἐσχάτως ἔτι, διὰ τῆς ὁριστικῆς ἀποδόσεως εἰς τοὺς Ἕλληνας ἐπὶ αἰῶνας ἀμφισβητουμένης ἰδιοκτησίας των ἐπί τινων ναῶν, ἐμαρτύρησεν ὑπὲρ τῶν πρὸς ἡμᾶς συμπαθειῶν αὐτῆς τε καὶ τῆς Κυβερνήσεώς της, οὐ μόνον, λέγω, οἱ λόγοι οὗτοι, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι, ἀνώτεροι καὶ γενικώτεροι, οὐχ ἧττον δὲ σπουδαῖοι, ἐπιβάλλουσιν ἡμῖν τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐμφαντικώτερον ἐκφράσωμεν πρὸς τὸ Ἰταλικὸν Ἔθνος τὴν λύπην ἡμῶν, ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ πρώτου βασιλέως αὐτοῦ, τοῦ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἑνότητος αὐτοῦ ἡγεμονεύσαντος, τῇ ψήφῳ τοῦ Ἔθνους. Οἱ λόγοι δ’ οὗτοί εἰσι, κύριοι, ἀντάξιοι τῆς Ἑλληνικῆς παραδόσεως ἡμῶν, ἥτις εἶναι ἡ παράδοσις τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας. Ὁ ἀποβιώσας ἄρτι Βασιλεὺς τῆς Ἰταλίας, διὰ τῆς πολιτείας αὑτοῦ, τῆς συνεχοῦς καὶ ἀδιακόπου, προσέθηκε μίαν ἔτι ἀπόδειξιν εἰς τὴν ἱστορικὴν καὶ πολιτικὴν ἀλήθειαν αὐτὴν, ὅτι τῶν ἰσχυρῶν κυβερνήσεων εὐρὺ καὶ κύριον ἔρεισμα εἶναι ἡ ἔμπνευσις εἰς τοὺς παρ’ αὐτῶν κυβερνωμένους λαοὺς τῆς πίστεως, ὅτι στηρίζονται αὗται ἐπὶ τῆς τιμιότητος καὶ ἐπὶ τῆς εἰλικρινείας, ἐπὶ τῆς θρησκευτικῆς τηρήσεως τοῦ ὅρκου. Ὁ Βασιλεὺς Βίκτωρ ἀπέδειξε συγχρόνως, ὅτι αὐτὴ ἔτι ἡ ἀπόλυτος πολιτικὴ ἐλευθερία καὶ ἡ ἀκώλυτος ἐνέργεια τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, οὐ μόνον δὲν παρακωλύουσι τὴν ἐργασίαν πρὸς τὸν μέγαν σκοπὸν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ κρατύνουσιν αὐτὴν, ἀρκεῖ μόνον οἱ ἡγούμενοι τῶν ἐθνῶν καὶ διοικοῦντες ταῦτα νὰ ὦσι στρατιῶται ἀληθεῖς καὶ κυβερνῆται νουνεχεῖς. Τοιοῦτοι ὄντες οἱ ἡγεμόνες, ἐν τῇ ἀκωλύτῳ ἐνεργείᾳ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, νέας προώρισται ν’ ἀντλῶσιν ἑκάστοτε δυνάμεις, ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ μεγαλείου. Ὁ Βασιλεὺς Βίκτωρ λαβὼν τὸ στέμμα, ἐν νυκτὶ συμφορᾶς ἄκρας καὶ καταστροφῆς στρατιωτικῆς, ὅπως ἐπανορθώσῃ τὴν ἀτυχίαν, καὶ ἀπὸ Βασιλέως μερίδος τινὸς τῆς ἰταλικῆς χώρας ἀποβιώσῃ Βασιλεὺς τῆς ἑνιαίας καὶ ἡνωμένης Ἰταλίας, δὲν ἐπεζήτησε τὴν ἰσχύν του εἰς τὴν ἀποῤῥόφησιν τῶν πολιτικῶν στοιχείων, καὶ τὴν ἐν ἑαυτῷ ὑλικὴν συγκέντρωσιν τῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ τοὐναντίον εἰς τὴν ἀκώλυτον ἀνάπτυξιν τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος. Ἐνόησεν, ὡς τις ἀρχαῖος Βασιλεὺς τῆς Σπάρτης εἶπεν, ὅτι, ἐν αἷς σήμερον μάλιστα ζῶμεν ἡμέραις, πράγματι κατακτᾷ τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῇ ἰσχὺν ἡ Βασιλεία, μόνον, ὅταν, ἀφαιρουμένη περιττῶν ὅπλων, κατακτήσῃ ἀμερίστως τὰς καρδίας τῶν πολιτῶν καὶ ἐμπνεύσῃ εἰς τὸ Ἔθνος τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ τὴν θέλησιν ἔχει καὶ ἱκανὴ εἶναι νὰ ὑπηρετήσῃ τοὺς ἐθνικοὺς πόθους. Ἐν τῇ Ἰταλίᾳ, τὸ ἔργον τῆς ἐθνικῆς ἀναπτύξεως, συνεβάδισε τῷ ἔργῳ τῆς παγιώσεως τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος. Οὕτω τὸ Πεδεμόντιον, ἐπὶ μακροὺς χρόνους εἰρηνεῦον, κατώρθωσε νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ μέλλοντος τῆς Ἰταλίας, καὶ νὰ κατακτήσῃ τὴν ὑπόληψιν καὶ τὸν σεβασμὸν τῆς Εὐρώπης. Τὰ πλεονεκτήματα ταῦτα δὲ ὀφείλει πρωτίστως τῷ Βασιλεῖ Βίκτορι Ἐμμανουήλ, συνενωθέντι εἰλικρινῶς τοῖς μεγάλοις πατριώταις τῆς Ἰταλίας καὶ συνεργαθέντι αὐτοῖς. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι, θαυμαστὴς παντὸς ἐξόχου καὶ ἀγαθοῦ ἐν τῷ κόσμῳ ἀνέκαθεν ἀποδειχθεῖσα, ὀφείλει καὶ τώρα νὰ ἐκδηλώσῃ τὸν θαυμασμόν της πρὸς τὸ τοιοῦτον ὡραῖον φαινόμενον, νὰ εὐλογήσῃ δὲ τὴν μνήμην τοῦ ἀνδρὸς, ὅστις τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ ἐστήριξεν ἐπὶ τῆς τιμιότητος κατὰ τὴν διαχείρησιν τῶν προνομιῶν του, καὶ ἐπὶ τῆς ἀφοσιώσεώς του εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος τῆς Ἰταλίας. Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία τῆς Γαλλίας, τιμῶσαι τὴν μνήμην τοῦ Βίκτορος Ἐμμανουήλ, εἰς ἀπόδειξιν τοῦ σεβασμοῦ των, ἔλυσαν τὰς συνεδριάσεις αὑτῶν, τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἐκηδεύετο ἐν Ῥώμῃ ὁ νεκρὸς τοῦ βασιλέως τῆς Ἰταλίας. Ἤθελον προτείνει καὶ ἡμεῖς νὰ πράξωμεν τὸ αὐτὸ, ἐὰν μὴ αἱ περικυκλοῦσαι ἡμᾶς σπουδαῖαι περιστάσεις ἀπηγόρευον τοῦτο. Ἀντὶ τούτου προτείνω, κύριοι, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὴν λύπην αὑτῆς, ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ βασιλέως τῆς Ἰταλίας Βίκτορος Ἐμμανουήλ, ἀναθέσῃ δὲ εἰς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς, ἵνα ἐν ὀνόματι τῆς ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τῶν Ἑλλήνων διαβιβάσῃ τὰ συλλυπητήρια αὐτῆς πρὸς τὸν νέον βασιλέα τῆς Ἰταλίας καὶ δι’ αὐτοῦ πρὸς τὸ Ἰταλικὸν Ἔθνος.

§5ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΠΑΝΤΕΣ. Μάλιστα! Μάλιστα!

§6ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῆς Ἰταλίας νὰ γράψῃ ὁ Πρόεδρος ἡμῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλή;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα! Παμψηφεί!

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ κανονίσῃ τὴν ἡμερησίαν αὑτῆς διάταξιν ὡς ἐφεξῆς· 1) βʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσφορῶν εἰς τὰ στρατιωτικὰ σώματα· 2) βʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς· 3) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ βάμβακος καὶ καθεξῆς· ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§11ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ προϋπολογισμός;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις, νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλή.

§13ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, αὔριον ἐλπίζω νὰ ἔχητε τὴν ἔκθεσιν ἑτοίμην.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Ζωχιὸς καὶ ὁ κ. Πετσάλης διὰ νὰ ὁμιλήσουν.

§15ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀναμένω τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσαγάγῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τῶν ὁποίων σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε πρῶτον τὸν λόγον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· βʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσφορῶν· ὁ κ. Ζωχιὸς ἔχει τὸν λόγον.

§17ΖΩΧΙΟΣ. Παραιτουμένου χθὲς ἑνὸς ἀξιοτίμου συναδέλφου μας, ἐγὼ ἀντέτεινον καὶ εἶπον, ἡ Βουλὴ νὰ μὴν δεχθῇ τὴν παραίτησίν του, διότι τὸ ναὶ καὶ τὸ ὄχι ἀπὸ τῆς σήμερον ἔχει μεγάλην σημασίαν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς Βουλῆς οὔτε ἓν ναί, οὔτε ἓν ὄχι. Χθὲς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας κ. Λομβάρδος εὐλόγησε τὰ χειροκροτήματα.

§18ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρώτην φοράν.

§19ΖΩΧΙΟΣ. Ὅταν ὁ ἀοίδιμος ναύαρχος Κανάρης ἐσχημάτισε τὴν Κυβέρνησιν τὴν πολυκέφαλον, εἰς ἣν ἐδόθησαν διάφορα ὀνόματα, ἐχειροκροτήσαμεν. Χθὲς δὲ πεσούσης τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἐχειροκροτήσαμεν· αὔριον αἴφνης πίπτει καὶ ἡ νέα Κυβέρνησις, χειροκροτοῦμεν πάλιν· ἀλλὰ ἀγωνιζόμεθα περὶ χειροκροτημάτων; Νομίζω, ὅτι σπουδαιότερόν τι μᾶς ἐπιβάλλεται καθῆκον. Ἓν δὲ ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ζητημάτων εἶναι καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἄλλοτε εὑρίσκετο εἰς περιστάσεις δυσκόλους, καὶ βεβαίως ἡ σημερινή μας περίστασις εἶναι δύσκολος, διὰ ψηφίσματος τοὺς ἀτίμους ἀνεδείκνυον ἐπιτίμους. Παρ’ ἡμῖν ὅμως, ὄχι ἡ Βουλή, ἀλλ’ ἄνθρωποι ἄλλοι προσπαθοῦσι τοὺς ἐπιτίμους νὰ καταστήσωσι ἀτίμους, ἐνῷ πρόκειται νὰ ἐπιχειρήσωμεν πράγματα σπουδαιότερα. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐπιγράφεται «Περὶ συνεισφορῶν.» Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιγραφὴ δὲν εἶναι ἀληθής. Συνεισφορὰ σημαίνει ἑκουσίαν προσφοράν· κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὅμως πρόκειται περὶ ἀνάγκης μεγάλης, ἡ δὲ Κυβέρνησις μᾶς εἶπεν ὅτι θὰ μᾶς παρουσιάσῃ νομοσχέδιά τινα ἀπαραίτητα πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος· ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναβληθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, μέχρις οὗ παρουσιασθοῦν καὶ τὰ ἄλλα, καὶ τότε νὰ ἀποφασίσωμεν ἐὰν πρέπῃ νὰ στραφῶμεν πρὸς τὰ δεξιὰ ἢ πρὸς τὰ ἀριστερά. Παρατηρῶ δὲ ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλή, οὐδεὶς δὲ ἄλλος, ἀποφασίσῃ νὰ κλίνωμεν πρὸς τὰ δεξιά, ὅλοι οἱ λοιποὶ οἱ ἔχοντες τὴν ἐναντίαν γνώμην πρέπει νὰ ὑποχωρήσωμεν, διότι πᾶσα ἀντίπραξις εἶναι προδοσία. Ἀλλὰ πᾶσα ἀπόφασις πρέπει νὰ ληφθῇ μετὰ ὥριμον σκέψιν καὶ συζήτησιν. Νομίζω δὲ ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι βαρύ. Θὰ ᾖναι ὅμως ἐλαφρόν, ἐὰν ἀποφασισθῇ ἡ ῥίψις τοῦ κύβου. Κατ’ ἐμὲ δὲ ἡ Κυβέρνησις, καλῶς ποιοῦσα, ὀφείλει ὄχι ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ μὴν προσβληθῇ, ἀλλὰ νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ μέχρις οὗ παρουσιάσῃ τὸ ὅλον τοῦ συστήματος αὐτῆς.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ βʹ. συζητήσεως. Παρακαλῶ διὰ τοῦτο τὴν Βουλὴν νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ταύτην· ἡ γʹ. συζήτησις ἔρχεται αὔριον, καὶ αὔριον ἡ Κυβέρνησις ἀπόφασιν ἔχει νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιόν σας τὰς ἰδέας της καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπόφασίν σας. Ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ σήμερον διὰ βʹ. φοράν.

§21ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ά. ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης ὑποβάλλει τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου θέλουν τυπωθῆ καὶ συζητηθῆ αὔριον. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4. Ἀναγινώσκεται τὸ 5 ἄρθρον.

§23ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾷ καὶ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν· ἐπειδὴ ὅμως δὲν ὑπογράφεται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὑπέθεσα ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ ᾖναι ἕτοιμος νὰ φέρῃ ἴδιον νομοσχέδιον περὶ τῶν ναυτικῶν εἰσφορῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐὰν τροποποιηθῇ τὸ 5 ἄρθρον, τότε αἱ συνεισφοραὶ θ’ ἀνάγωνται καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν τροποποίησιν νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ 5 ἄρθρον, διότι ἐνδεχόμενον ἓν πλοῖον ἐκπλέον ἐκ Πειραιῶς εἰς Σύρον νὰ ὑποστῇ ζημίαν ἀπὸ ἐχθρικὸν πλοῖον καὶ νὰ εὕρῃ εἰς ἕνα λιμένα ναυτικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ τὸ ἐπισκευάσουν. Ὁ κυβερνήτης θὰ ζητήσῃ εἰς φορὰν ὑλικοῦ καὶ ἐργασίαν· ποῦ θὰ τὴν εὕρουν, ἐὰν ἐκεῖνοι ζητήσουν ὑπερόγκους τιμάς; Ἑπομένως ἐὰν τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιηθῇ ὅπως εἶπον, ἀπαλλαττόμεθα τῆς ἀνάγκης νὰ ὑποβάλωμεν νέον νόμον.

§24ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6. (Ἀναγινώσκεται τὸ 7 ἄρθρον).

§25ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου. Διὰ τοῦ 7 ἄρθρου ὁρίζονται ποιναί, αἱ ὁποῖαι θὰ κανονισθοῦν διὰ Β. Διατάγματος. Φρονῶ, ὅτι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν θεμελειώδη ἀρχὴν τοῦ δικαίου. Πρέπει λοιπὸν νὰ κανονισθῇ ἡ ποινή, οἱαδήποτε, ἢ δι’ ἀναφορᾶς εἰς τὸν ποινικὸν νόμον περὶ ἀπειθείας, ἢ δι’ ἄλλης τινὸς διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 7 ἄρθρον). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8).

§27ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Εἰς γʹ ἀνάγνωσιν πρέπει νὰ τεθῇ μία τροποποίησις τῆς τελευταίας παραγράφου, διότι πρόκειται νὰ ἐξαιρεθῶσι πράγματα ἴσως καὶ πρόσωπα ἐκ τῆς συνεισφορᾶς. Αὐτῆς τῆς διατάξεως θὰ ζητήσω τὴν ἀπάλειψιν.

§28ΛΑΠΑΣ. Κύριε Ῥεβελάκη, τοῦ λόγου σου εἶσαι στὰ νησιὰ καὶ δὲν ὑπόκεισαι εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν· τί ἀνακατεύεσαι;

§29ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ αἱ νῆσοι θὰ συνεισφέρουν.

§30ΣΟΥΤΣΟΣ. Κάμω μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Ὑποχρεοῦνται, λέγει, εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν οἱ ἄῤῥενες· παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ὁ κύκλος τῆς ἐνεργείας αὐτῆς, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ πάρουν ἕνα ἀπὸ τὰς Ἀθήνας νὰ ἐργασθῇ εἰς τὴν Λαμίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ τελευταῖον ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§32ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, κύριοι, εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν μήπως ἀποφύγωμεν τὸν κόπον τῆς γʹ ἀναγνώσεως. Ἐλπίζω ν’ ἀποδείξω τὸ μὴ πραγματικὸν τοῦ νομοσχεδίου τούτου Ἀπὸ τὰ 1862 ἠρχίσαμεν ἀναγράφοντες νόμους περὶ ἐθνοφυλακῆς καὶ ὁ κῶδιξ οὗτος διαιρεῖται εἰς τρεῖς περιόδους· ἐκείνην τοῦ 1862 καὶ 1863, ἐκείνην τοῦ 1867, ὅτε πάλιν ἐκάμαμεν προπαρασκευὰς διὰ νὰ ἀπολήξωσιν ἐκεῖ ὅπου ἀπέληξαν, καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν. Κατὰ μὲν τὸ 1862 ἐψηφίσθη ὁ πρῶτος περὶ ἐθνοφυλακῆς νόμος πρὸ τῆς μεταβολῆς· οὗτος, καθὼς ἠξεύρετε, ἔμεινεν ἀπραγματοποίητος. Ἐπῆλθον ἀκολούθως πολλοὶ νόμοι, θεσπίσματα καὶ ψηφίσματα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἀπέληξαν ἐπίσης εἰς τὴν μὴ πραγματοποίησιν. Οὐχ ἧττον ὅμως κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην ὠφέλησαν εἴς τινας πόλεις, διότι οἱ πολῖται αὐθορμήτως συνέστησαν μίαν ἐθνοφυλακὴν καὶ ἐτήρησαν τὴν τάξιν. Αἴφνης ἦλθεν ἡ περίστασις τοῦ 1867, καθ’ ἣν πάλιν μᾶς ἦλθεν ἡ ἰδέα νὰ προπαρασκευασθῶμεν. Τί δὲ ἐγένετο καὶ ποῖον ἦτο τὸ οἰκτρὸν τέλος εἶναι περιττὸν ν’ ἀναφέρω. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν παροῦσαν ἐποχήν. Πλὴν τῶν ἄλλων προπαρασκευῶν ἔπρεπε νὰ γείνῃ σκέψις καὶ περὶ τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου. Καὶ πρῶτον μὲν ὡς βάσις τῆς ὁπλίσεως τοῦ ἔθνους ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς σπουδαζούσης νεολαίας, ἀλλ’ ὅμως, καθὼς ἠξεύρετε, ἀπέληξε καὶ ἐκεῖνος εἰς ἐκλογάς τινας αἱ ὁποῖαι ἀκόμη δὲν ἐτελείωσαν. Εἶχε πολὺ τὸ ὠφέλιμον ἐκεῖνος ὁ νόμος, ἐὰν ἐπραγματοποιεῖτο, διότι σήμερον ἠθέλομεν ἔχει βαθμοφόρους, οἱ ὁποῖοι μᾶς λείπουν, ἀλλὰ κακῇ τύχῃ μόνον εἰς τὸ χαρτὶ ἔμεινε. Κατόπιν ἦλθεν ὁ νόμος κατὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον τῆς 22 Ἰουνίου. Ἔκτοτε παρετήρησα εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν, ὅτι καί τοι ὁ νόμος εἶναι καλὸς λείπει ὅμως τὸ οὐσιωδέστερον, οἱ βαθμοφόροι· ἕνεκα δὲ τῆς ἐλλείψεως ταύτης καὶ ὁ νόμος οὗτος ἔμεινεν ἀπραγματοποίητος· τὴν συμπλήρωσιν δὲ τούτου σκοπὸν ἔχει ὁ νῦν ὑποβαλλόμενος. Καὶ ὁ νόμος οὗτος εἶναι καλός, ἀλλ’ ἔχει καὶ οὗτος μίαν οὐσιώδη ἔλλειψιν, ὅτι ἀπαιτεῖται χρόνος τὸν ὁποῖον δὲν ἔχομεν, καὶ ἔρχομαι νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Τὸ 1 ἄρθρον ἔχει ὡς ἀκολούθως (ἀναγινώσκει). Τὸ 1 ἐδάφιον ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τουτέστι τοῦ μονίμου στρατοῦ, εἶναι ἐντελῶς ἀπραγματοποίητον, διότι οὐδένα δυνάμεθα ν’ ἀφαιρέσωμεν ἐξ αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ διὰ τὸν λόγον, ὅτι σήμερον διπλασιάσαντες τὸν στρατὸν θὰ λάβωμεν καὶ τοὺς τελευταίους δεκανεῖς νὰ κάμωμεν ἐπιλοχίας, ἀνθυπασπιστὰς ἴσως καὶ ἀξιωματικούς, καὶ δὲν νομίζω ἑπομένως ὅτι θέλει εἶσθαι δυνατὸν νὰ περισσεύσῃ τις. Ἐπίσης οὐδένα δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἐκ τῶν διατελούντων ἐν ἀργίᾳ ἕνεκα διαλύσεως σώματος, διότι τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ εἶναι μόνον τρεῖς καὶ αὐτοὶ ἀσθενεῖς καὶ μὴ δυνάμενοι ἑπομένως νὰ χρησιμεύσωσι Κατόπιν ἀναφέρει τοὺς ἐν διαθεσιμότητι διατελοῦντας ὡς ἐξελθόντας ἐκ τῆς θέσεως βουλευτοῦ. Καί τοι ἐλπίζω, ὅτι ὅλοι οἱ ἐνταῦθα εὑρισκόμενοι ἀξιωματικοὶ δὲν θέλουν ὀλιγωρήσει εἰς τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὀλίγον θέλει ἀναπληρώσει τὴν ἔλλειψιν, διότι εἶναι ὀλίγοι· ἄρα ἐκ τῆς πρώτης κατηγορίας δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἢ ὀλιγίστους τινὰς ἀξιωματικούς. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, τὸ περιλαμβάνον τοὺς ἀποστράτους ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Λέγω, ὅτι ἐκ τούτων δυνάμεθα μὲν νὰ λάβωμεν τινὰς, ἀλλ’ οὐχὶ δι’ ἐκστρατείαν, διότι εἶναι γεγηρακότες τὸ σῶμα οἱ πολλοὶ καί τοι δύνανται νὰ ἔχωσι καὶ θέλησιν καὶ ζῆλον. Τρίτη κατηγορία εἶναι οἱ παραιτηθέντες ἐκ τοῦ βαθμοῦ των· ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν μόλις εἶναι δύω οἱ τρεῖς. Τετάρτη δὲ εἶναι ἡ τῶν ἀποφοίτων μαθητῶν τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι εἷς ἢ δύω. Ἤδη μεταβῶμεν εἰς τὴν πέμπτην. Ἡ κατηγορία αὕτη εἶναι τὸ φυτώριον ἐξ οὗ μέλλομεν νὰ ἐκλέξωμεν τοὺς βαθμοφόρους τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἤτοι τῶν διδακτόρων, προλυτῶν, ἀποφοίτων καὶ φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου δοκιμασθέντων εἰς τὰς διὰ Β. Διατάγματος κανονισθησομένας ἐξετάσεις. Τοῦτο ὅμως τὸ ἄρθρον προϋποθέτει, ὅτι οὗτοι θὰ διδαχθῶσι, ὅτι θὰ σχηματισθῇ σχολὴ, καὶ ὅτι θὰ δώσουν ἐξετάσεις. Ἀλλὰ αὐτὸ δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ; Βεβαίως οὐδεὶς ἐννοεῖ ὅτι δυνάμεθα νὰ λάβωμεν αὐτοὺς τοὺς νέους, οἵτινες ὅσον καλοὶ ἐπιστήμονες καὶ ἂν ᾖναι, δὲν δύνανται ὅμως νὰ διοικήσουν καὶ τὸ ἐλάχιστον ἀπόσπασμα. Ἐλπίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ φέρῃ μεταβολὴν εἰς τὰ ἄρθρα ταῦτα, ἢ τέλος πάντων θὰ λάβῃ ἄλλα μέτρα. Πιστεύω ὅθεν, κύριοι, ὅτι καὶ ἡ περίοδος αὕτη τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν θέλει ἀπολήξει εἰς χειροκροτήματα ἢ εἰς ἐκστρατείας τῶν ὁδῶν. Τὰ τοιαῦτα ὅμως πρέπει νὰ ἀπαγορευθῶσι, ἐὰν θέλητε νὰ φθάσωμεν εἰς αἴσιον ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ τότε εἰς τί μᾶς ἐχρησίμευσαν οἱ νόμοι τοὺς ὁποίους ἐκάμωμεν; Σᾶς ἔφερον τὸ παράδειγμα τῆς ἐθνοφυλακῆς διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἕνας κῶδιξ ὁλόκληρος ἐγένετο καὶ ὅμως εἰς οὐδὲν ἐχρησίμευσεν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν ἄλλας παρασκευὰς νῦν. Τί πρέπει λοιπὸν νὰ κάμωμεν; τὸ ἔθνος ὅλον πρέπει νὰ ὁπλισθῇ· νὰ εἴπωμεν, νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγὼν, καὶ τότε ἔχομεν στρατὸν, ἀντὶ νὰ ἀπασχολώμεθα εἰς λόγια καὶ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ μείνουν ἀπραγματοποίητα· ἂς μεταβῶμεν εἰς τὰ ἔργα, ἂς παραδειγματισθῶμεν ἀπὸ τὸ Μαυροβούνιον καὶ ἀντὶ νὰ διοργανίζωμεν στρατὸν εἰς τὰ χαρτιὰ, ἂς διοργανίζωμεν στρατὸν εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης· ἰδοὺ οἱ καλλίτεροι νόμοι. Λοιπὸν, κύριοι, θέλετε ἀληθῶς νὰ παρασκευασθῶμεν εἰς πόλεμον; δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ τὸ πράξωμεν ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ. Τὰ δικαιώματά μας εἶναι γνωστὰ εἰς πάντας, εἶναι ἐσφραγισμένα διὰ τοῦ αἵματος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ αἰῶνας ἐχύσαμεν εἰς πᾶσαν γωνίαν τῆς Ἑλληνικῆς γῆς· τὰ δικαιώματά μας δὲν πρέπει νὰ ἐντραπῶμεν νὰ τὰ κηρύξωμεν παῤῥησίᾳ, καὶ τότε θὰ μᾶς σεβασθῇ ὁ κόσμος καὶ θὰ ἔλθῃ εἰς ἀρωγήν· πρέπει νὰ τὸ δείξωμεν διὰ πραγμάτων, καὶ τὸ αἰσθάνεται ἡ καρδία παντὸς Ἕλληνος. Χθὲς ἐγένετο, κύριοι, μακρὰ συζήτησις, ἥτις ἀπέληξεν εἰς μίαν πομφόλυγα· δὲν ἐκοιμήθην, κύριοι, ἀπὸ τὴν λύπην μου, διότι εἶδον τὴν ἔλλειψιν θάῤῥους, καὶ εἰς τοὺς ἀγορεύσαντας καὶ εἰς τοὺς μὴ ἀγορεύσαντας. Ναὶ, κύριοι, ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ὁ Βασιλεὺς διέταξε τὸν στρατηγὸν Σοῦτσον νὰ διατάξῃ τὸν στρατὸν νὰ ὑπάγῃ ἐμπρὸς ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ὑπουργείου. Αὐτὸ, κύριοι, εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις ἤθελεν εἶσθαι κακὸν, εἰς τὰς παρούσας χειροκροτῶ. Ναὶ, ἂς βαδίσῃ ὁ Βασιλεὺς ἐμπρὸς καὶ ὅλοι θὰ τὸν ἀκολουθήσουν, καὶ ἐκεῖ θὰ στερεώσῃ τὴν βασιλείαν του, ὡς ἔπραξεν ἐκεῖνος, περὶ οὗ πρὸ ὀλίγου ἐξεφράσαμεν τὰ συλλυπητήριά μας. Κύριοι, ἤμην ποτὲ ἀρχηγὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ φιλονεικία ἠγέρθη πῶς νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα νὰ ἐνδύσωμεν τοὺς ἄνδρας· ἅπαντες περιωριζόμεθα εἰς λόγους, ἀλλὰ κανεὶς δὲν ἤνοιξε τὴν τζέπην του· ἰδὼν αὐτὴν τὴν ἀπορίαν, προσεκάλεσα τοὺς καλλιτέρους πολίτας εἰς τὴν Λέσχην καὶ ἐκεῖ ἐξέθηκα τὸ πρᾶγμα· ἤρχισε πάλιν φιλονεικία· τότε ἐγὼ εἶπον, κύριοι, ἔχετε σκοπὸν νὰ συνδράμετε; Ναὶ, εἶπον. Τότε ἤνοιξα ἀμέσως ἕνα κατάλογον καὶ προκατέβαλλον 1000 δραχμάς· τότε ὁ κατάλογος συνεπληρώθη καὶ ἐγένετο τὸ ἔργον. Σήμερον δὲν ἔχω 1000 δραχμὰς, ἀλλ’ ἔχω τὴν κεφαλήν μου καὶ τὴν καταθέτω εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος. Κύριοι, ἔπραξα τὸ καθῆκόν μου ὡς βουλευτὴς, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης θέλω τὸ πράξει ὡς στρατιώτης (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, διότι θὰ ἐκκενώσω τὰ ἀκροατήρια (θόρυβος).

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὁ προλαλήσας βεβαίως, ὡς γενναῖος μαχητὴς, ὡς ἀνδρεῖος στρατιώτης, δύναται νὰ ἐνθουσιᾷ σφριγῶν ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ τῆς ὑποστηρίξεως τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν δικαιωμάτων· οὐχ ἧττον πάντα τὰ ἐπιχειρήματα αὐτοῦ εἶναι ἐντελῶς ἄσχετα πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὅπερ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὰς στρατιωτικὰς παρασκευὰς, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀφορᾷ τὴν ἐν τοῖς ὅπλοις ἐκγύμνασιν τῶν πολιτῶν· ὁ δὲ κ. Κορωναῖος, ἐργασθεὶς ἄλλοτε μετ’ ἐμοῦ πρὸς τοῦτο, ἐδέχθη ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τὸν σκοπὸν, ὃν προτιθέμεθα.

§35ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὁ προαγορεύσας κύριος πρωθυπουργὸς γνωρίζει καλῶς ὅτι δὲν συνειθίζω νὰ ὁμιλῶ εἰς τὰς ἀγυιὰς, οὔτε νὰ ἀγυρτεύω καὶ φενακίζω τὸν κόσμον· εἴτε ἐκ φύσεως, εἴτε ἐξ ἀνατροφῆς συνειθίζω νὰ λέγω τὴν σκάφην σκάφην καὶ τὰ σύκα σύκα. Μὲ θλίψιν τῆς καρδίας μου βλέπω τὴν φενάκην. Εἰς τὰς ἐκστρατείας τῶν τριόδων δὲν ἔλαβόν ποτε μέρος καὶ συμβουλεύω πάντας τοὺς ἐρχομένους καθ’ ἑκάστην πρὸς ἐμὲ νὰ μὴ λαμβάνωσι μέρος εἰς αὐτὰς, διότι τὸ ἄθλιον τοῦτο σύστημα εἶχε πάντοτε λυπηρὰς συνεπείας καὶ μᾶς ἔφερεν εἰς ζημίας τῶν ὁποίων τὸ βάρος ἔτι ὑφιστάμεθα. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ἀπαντῶν δὲν μᾶς εἶπε τίποτε ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ πράγματος. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι πρακτικὸς καὶ δὲν θέλει ἐφαρμοσθῆ, καὶ πιστεύω ὅτι ἡ συνείδησίς σας ἐπείσθη, διότι εἰς τὴν ἀλήθειαν μία εἶναι ἡ συνείδησις. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, δὲν προετοιμαζόμεθα διὰ πόλεμον, καὶ τότε διατὶ εἶσθε σεῖς....! (θόρυβος).

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἢ πρέπει νὰ καταλαμβάνετε τοὺς λόγους τῶν ἄλλων ἢ πρέπει νὰ λέγετε τὴν ἀλήθειαν. Ἐγὼ εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι νομοσχέδιον παρασκευῶν.

§37ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Πῶς, ἐνῷ ἔρχεται ὁμοῦ μὲ τὸ πρόγραμμά σας;

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διότι μᾶς χρησιμεύει.

§39Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ ἦτο ὑποβεβλημένον πρὸ καιροῦ.

§40ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐπροσθέσατε ὅτι ἐγένετο διὰ τὴν προφύλαξιν τῶν κατοίκων (θόρυβος). Ἐγὼ δὲν σᾶς θεωρῶ τόσον ἀδαῆ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων ὥστε μὲ 25,000 στρατὸν νὰ κινήσητε πόλεμον. Ἀλλ’ ἐπροβλέψατε τὴν ἀναπλήρωσίν του; διότι μετὰ ἕνα μῆνα δὲν θὰ ἔχετε παρὰ 20,000 καὶ μετὰ δύω μῆνας 15,000. Ἐγὼ, κύριοι, εἰργάσθην ἀληθῶς ἄλλοτε μετὰ τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ ἐφρόντισα νὰ γίνῃ τι· ἀλλὰ τὰ σχέδιά μου δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, οὐχὶ διότι δὲν ἀνεγνώριζεν αὐτὰ, ἀλλὰ διότι τὰ εὕρισκε δύσκολα ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, καὶ οὕτω δὲν ἐγένετο τίποτε. Περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς νεολαίας ἐφρόντισα, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν ἐγένετο τίποτε. Ἰδοὺ διατὶ λέγω ὅτι οἱ νόμοι πρέπει νὰ μελετῶνται πρὶν ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§41ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὁ παλαιός μου συμμαθητὴς, διότι μὲ τὸν ἀξιότιμον συνταγματάρχην γνωριζόμεθα ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων, εἶπε πολλά. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἀρνεῖται τὰ δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ὑπάρχει δὲ νομίζω Ἕλλην, ὅστις δὲν ἀποφασίζει νὰ θυσιάσῃ καὶ τὴν ζωήν του, προκειμένου περὶ κινδύνου τῆς Πατρίδος. Δύσκολον δὲ εἶναι νὰ εὑρεθῇ μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων προδότης ἢ λειποτάκτης. Ἤδη ὅμως πρόκειται, ἐπικειμένης ἀνάγκης, νὰ ἐπιβληθῇ πειθαρχία καὶ εἰς τὰς πόλεις. Θέλετε νὰ ἐκστρατεύσητε, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀσφαλίσητε τὰς πόλεις. Καὶ τίς θὰ τὰς ἀσφαλίσῃ; Οἱ ἐθνοφύλακες. Τίς θὰ προηγηθῇ αὐτῶν; Λέγει ἀρχαῖός τις Ἕλλην, ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι νίκησαν τοὺς Πέρσας, διότι ἦσαν δοῦλοι τοῦ νόμου, διότι ἐπειθάρχουν. Ποῖος ὅμως θὰ ἐπιβάλῃ ἐν ἡμῖν τὴν πειθαρχίαν; Ἂς καταφύγωμεν εἰς ἐκλογὰς ἀξιωματικῶν, δὲν θὰ ἔχωμεν ἐθνοφυλακήν. Ἀπεδείχθη δὲ ὅτι αἱ ὑπὸ τῶν ἐθνοφαλάκων ἐκλογαὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἐπέφερον τὴν παραλυσίαν τῆς ἐθνοφυλακῆς. Πρέπει λοιπὸν νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ διορίζῃ αὐτὴ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκ διαφόρων προσώπων. Πιστεύω δὲ ὅτι καὶ ὁ κ. Κορωναῖος θὰ συντελέσῃ εἰς τοὺς νόμους, καὶ ὅ,τι εἶπε, δὲν θὰ τὸ πράξῃ, διότι μέχρι τῆς ὥρας ἐχρημάτισε δοῦλος τοῦ νόμου. Ἤδη δὲ πρέπει νὰ λαλῶμεν γλῶσαν σπουδαιοτέραν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος. Ἕκαστος δὲ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ θυσιάσῃ τὸν ἑαυτόν του, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τοὺς ἄλλους. Ὅταν δὲ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἡγεμὼν ἀποφασίσουν τι, γεννηθήτω τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἄλλο δὲν ἔχω νὰ εἴπω.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται παραδεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἕνεκα τοῦ Ῥωσσοτουρκικοῦ πολέμου, ὅστις πρὸ πολλοῦ λυμαίνεται τὴν Ἀνατολὴν, πολλαὶ χριστιανικαὶ οἰκογένειαι ἢ μᾶλλον πολλαὶ χιλιάδες χριστιανικῶν οἰκογενειῶν, φεύγουσαι τὰ δεινὰ τοῦ πολέμου, κατέφυγον εἰς Κωνσταντινούπολιν στερούμεναι τῶν πάντων. Ἅπασαι αἱ ἐκεῖ Πρεσβεῖαι τῶν χριστιανικῶν Δυνάμεων ἔσπευσαν εἰς βοήθειαν καὶ συνδρομὴν τῶν ἀτυχῶν τούτων πλασμάτων, μόνη ἡ ἡμετέρα Πρεσβεία ὠλιγώρησε νὰ ἐκπληρώσῃ καθῆκον χριστιανικὸν, καθῆκον φιλανθρωπίας, ἕνεκα ἐλλείψεως μέσων. Ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ χορηγήσῃ καὶ αὐτὴ ἀναλόγως τῶν πόρων της μικράν τινα συνδρομὴν καὶ περίθαλψιν εἰς τοὺς ἀτυχεῖς τούτους ὁμοθρήσκους μας, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβάλω σχέδιον Νόμου περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ 15 χιλιάδων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ διατεθῶσι....

§44ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τί θὰ κάμουν 15 χιλιάδες;

§45ΦΙΛΗΜΩΝ. Νὰ λάβωμεν ἓν σπουδαῖον μέτρον.

§46ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἢ τίποτε ἢ περισσότερα. 50 χιλιάδας δραχμάς.

§47ΡΟΥΚΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἂς βάλλωμεν 60 χιλιάδας δραχμάς.

§48ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ποσὸν τοῦτο πρόκειται νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν διὰ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ὑπόθεσις εἶναι κατεπείγουσα, νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον σήμερον· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ποσὸν ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν τὸ νομίζει ἀναγκαῖον, νὰ τὸ αὐξήσῃ ἢ νὰ τὸ ἀφήσῃ ὅπως ἔχει.

§49ΦΙΛΗΜΩΝ. 100 χιλιάδες νὰ βάλωμεν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον φθάνουν τὰ ποδάρια μας.

§51ΤΙΝΕΣ. Εἴκοσι πέντε χιλιάδας.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ δέκα πέντε χιλιάδας θέτομεν εἴκοσι πέντε. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην συζήτησιν). Ἔχομεν ἤδη τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ βάμβακος. (Ἀναγινώσκεται τὸ μοναδικὸν ἄρθρον).

§53ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ θὰ φέρω μίαν τροπολογίαν καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὴν παραδεχθῇ (ἀναγινώσκει).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λάπας προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν «ἐπίσης δὲ καὶ τὸ ἐξαγωγικὸν αὐτοῦ τέλος.»

§55ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ κατηργήθη.

§56ΛΑΠΑΣ. Τὸ περιττὸν δὲν βλάπτει.

§57ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ συζητεῖται, τροπολογεῖ τὸ δασμολόγιον ὡς πρὸς τὸν φόρον τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ βάμβακος· ἐν τῷ δασμολογίῳ φόρος ἐξαγωγῆς δὲν ἐμπεριέχεται· αὐτὸς ἐμπεριέχεται εἰς τοὺς νόμους τοὺς ἐτησίους, καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη πρὸ ὀλίγου χρόνου καὶ ἐκεῖ παρεδέχθη καὶ ἡ κατάργησις τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους· ἑπομένως ἐνταῦθα δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ διάταξις τεθεῖσα ἐκεῖ, διότι πρόκειται περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς εἰσαγωγῆς, ὅστις τροπολογεῖ κατὰ τοῦτο τὸ δασμολόγιον. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Λάπα δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ, καθόσον μάλιστα καὶ ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ἐδημοσιεύθη.

§58ΛΑΠΑΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὁ λόγος τῶν κυρίων ὑπουργῶν διὰ νὰ εἴμεθα εἰς τὰ σήγουρα.

§59Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ κάμω, ὅτι ὁ βάμβαξ, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὰ τελωνεῖα, δὲν πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς αὐτὸν τὸν νόμον, διότι εἶναι βάμβαξ πολὺς καὶ δὲν τὸν τελωνίζουν διὰ νὰ μὴ ὑπαχθοῦν εἰς τὸν τελωνισμόν.

§60ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου, λέγει, ὅτι ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου· ἑπομένως ὁ βάμβαξ, ὅστις εἰσήχθη ἐντεῦθεν, θὰ μείνῃ ἀφορολόγητος, ὅστις δὲ εἰσήχθη πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου θὰ ὑποστῇ τὴν φορολογίαν.

§61ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστραφῶσιν ὅσα εἰσεπράχθησαν. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅστις εἰσήγαγε τὸν νόμον, ἠνόει νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν.

§62ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθὴ καὶ διὰ τοῦτο νὰ τεθῇ «ἀπὸ τῆς 1 Φεβρουαρίου 1878 καταργεῖται ὁ φόρος τῆς εἰσαγωγῆς».

§63ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐλησμονήθη. Αὐτὸς ὁ νόμος ὑπεβλήθη κατόπιν τοῦ ἄλλου νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους καὶ ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἐγένετο ἡ κατάργησις τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους, διὰ τοῦτο καὶ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ἡ κατάργησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους.

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀλληλεγγύη μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύω νόμων, οὔτε δύναται ὁ φόρος αὐτὸς νὰ καταργηθῇ πρὸ τῆς κυρώσεως τοῦ νόμου· ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ῥητὴ προθεσμία νὰ θέσωμεν «ἀπὸ τῆς 1 Φεβρουαρίου».

§65ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως, διότι καθὼς γνωρίζετε ὁ νόμος αὐτὸς ἐγένετο διὰ νὰ ἐξισώσῃ τὸ δικαίωμα καὶ τῶν δύω μερῶν.

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι καμμία ἀλληλεγγύη.

§67ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ γενικὴν ἀρχὴν πᾶς νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του.

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ δημοσίευσις δὲν γίνεται μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν εἰς ὅλα τὰ τελωνεῖα, ἀλλ’ ἄλλην ἐδῶ καὶ ἄλλην εἰς τὰς Πάτρας καὶ καθεξῆς, διὰ τοῦτο νὰ θέσωμεν ὡρισμένην προθεσμίαν.

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι συμβιβάζονται ὅλαι αἱ ἰδέαι, ἐὰν λείψῃ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία κανονίζει τὸν χρόνον, ἀφ’ οὗ ἄρχεται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου. Ὁ πρῴην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔθεσε τὴν 1 Ἰανουαρίου, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι ὁ Νόμος ἤθελε ψηφισθῆ κατὰ τὰ τέλη τοῦ Δεκεμβρίου, καὶ διὰ τοῦτο εἶχε καὶ ὡρισμένην τὴν προθεσμίαν. Γνωρίζετε δὲ καλῶς ὅτι, ὅταν ψηφίζωμεν νόμον, ὅστις ἐλαττώνει τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, καὶ ἂν δὲν τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, ἄλλο ἀποτέλεσμα δὲν θὰ ἔχῃ παρὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὸν τελωνισμόν, διότι καθεὶς ἔχων νὰ παραλάβῃ βάμβακα σήμερον, ἐὰν ἠξεύρῃ, ὅτι θὰ καταργηθῇ τὸ τέλος μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας, δὲν θέλει τὸν παραλάβει, ἀλλὰ θέλει ἀναβάλλει τοῦτο μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας. Τίποτε ἄλλο λοιπὸν δὲν κατορθοῦται, ὅταν ἔχετε προθεσμίαν παρὰ νὰ ἐπιφέρητε δυσκολίαν εἰς τὸ ἐμπόριον. Διὰ τοῦτο τὸ καθῆκον ἡμῶν εἶναι, ὅταν γίνωνται τοιοῦτοι νόμοι νὰ ψηφίζωνται κατεπειγόντως καὶ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν ν’ ἀρχίζῃ ἅμα τῇ δημοσιεύσει. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν τὸ τέλος καὶ ἀπαλείψωμεν τὴν διάταξιν τοῦ χρόνου τῆς ἐφαρμογῆς, ἐννοουμένου ὅτι χρόνος ἐφαρμογῆς θέλει εἶσθαι ἡ ἡμέρα καθ’ ἣν δημοσιευθῇ.

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς τροποποιηθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσωμεν «ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως.»

§72ΤΙΝΕΣ. Ὄχι. Αὐτὸ ἐννοεῖται. (Κατόπιν ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἐτροποποιήθη, περὶ καταργήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ βάμβακος ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§73ΤΙΝΕΣ. Αὔριον πλέον, κύριε πρόεδρε.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 4 5|60 μ. μ.)