1877.12.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39

τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 2½ μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§2ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἐκτάκτου Συνόδου εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιον περὶ ἀνακλήσεως εἰς τὴν ἐνέργειαν ἀξιωματικῶν τεθέντων εἰς ἀργίαν, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐγκατελείφθη· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θεραπεύει τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία ἔγεινεν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς, καὶ δεύτερον ἔχομεν ἀνάγκην ἀξιωματικῶν.

§3ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησε νὰ διορθωθῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔδωκεν ἡ Βουλή· ἡ Βουλὴ τοῦ εἶπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ παρουσιάσῃ νομοσχέδιον. Εἶναι πολὺ λυπηρὸν πρᾶγμα ἄνθρωποι οἰκογενειάρχαι, ἔντιμοι καὶ ἐντίμως ὑπηρετήσαντες τὸν τόπον, νὰ περιέρχωνται τὰς τριόδους ψωμοζητοῦντες.

§4ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, κύριοι, ἄρχεται τὸ νέον ἔτος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον, μὴ συζητηθέντος τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὔτε πληρωμὰς νὰ ἐνεργήσωμεν, οὔτε εἰσπράξεις. Ἐπεκράτει ἄλλοτε ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἡ ἀρχὴ, ὅτι οἱ ἔμμεσοι τοὐλάχιστον φόροι ἠδύναντο νὰ εἰσπραχθῶσιν ὡς καθιερωμένοι διὰ παγίων νόμων. Ἀπό τινος ὅμως καιροῦ, ὡς γνωρίζετε, ἡ ἀρχὴ αὕτη ἠμφισβητήθη, καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν ἐγερθεῖσαν ἀμφισβήτησιν· δι’ αὐτὸ ἀπὸ τῆς ά. Ἰανουαρίου οὐ μόνον οἱ ἄμεσοι φόροι δὲν δύναται νὰ βεβαιωθῶσι καὶ εἰσπραχθῶσιν, ἀλλ’ οὐδ’ οἱ ἔμμεσοι, καὶ ἐννοεῖτε, ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ εἰσπραχθῶσι καὶ τὰ ἄλλα ἔσοδα τοῦ Κράτους. Ἐπειδὴ δὲν συνεζητήθη ὁ προϋπολογισμὸς, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον κατὰ τὸ ὁποῖον ζητεῖται πίστωσις πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου, ὅτι δὲ ἐπιτρέπεται ἡ εἴσπραξις κατὰ τὸν εἰσαχθέντα προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως, ἡ ὁποία θέλει ἐνεργεῖσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων, πλὴν τῶν ἀμέσων φόρων τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Παρακαλῶ δὲ νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς ά. Ἰανουαρίου, διότι ἄλλως οὔτε ἀμέσους οὔτε ἐμμέσους φόρους ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἰσπράξῃ, οὔτε νὰ κάμῃ πληρωμάς. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ σχολάσῃ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις, ὁπότε τὸ ἄδηλον ἐπικρατεῖ.

§5ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοὐλάχιστον μέχρι τῆς Παρασκευῆς.

§6ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ σᾶς κάμω αὐτὴν τὴν φιλικὴν παρατήρησιν· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπέχωμεν κατ’ αὐτὸ τὸ ἔτος τοῦ νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἐγένετο συνήθως, μακρὰν διακοπὴν κατὰ τὰς ἑορτὰς, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ᾖναι παροῦσα, δηλ. εἰς κατάστασιν νὰ συνεδριάζῃ καὶ νὰ εὑρίσκηται ἐν ἀπαρτίᾳ. Εὐχόμεθα πάντες ὥστε τὸ ἐρχόμενον ἔτος νὰ εὑρεθῇ εἰς καλλιτέρας περιστάσεις· τότε θὰ μᾶς ᾖναι ὄχι μόνον συγχωρημένον, ἀλλὰ καὶ πολὺ εὐάρεστον νὰ κάμωμεν τὰς ἑορτὰς εἰς τὰς ἐπαρχίας μας. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν τὴν σύνοδον πρέπει νὰ ᾖναι παροῦσα καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συνόδου, καὶ μάλιστα ἤδη ὅτε εἶναι χρόνος κρίσεως, ἐκτὸς ὅτι δι’ ἕνα λόγον εἰδικώτερον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει βεβαίως τὴν μεγάλην σημασίαν τοῦ γενικοῦ λόγου, ἔχει ὅμως σημασίαν σπουδαίαν, τὸν λόγον τῆς τακτοποιήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν ὥστε ἤδη, ὅτε παρουσιάζεται καλλίστη εὐκαιρία ὁμοθύμου συμπράξεως καὶ προθύμου παραδοχῆς παντὸς μέτρου, ὅπερ ἡ συζήτησις ἤθελεν ἀποδείξει ἄξιον τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, νὰ τακτοποιήσωμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἀναγράφωνται μόνον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καθυστερῶσι δὲ ἐν τῷ ἀπολογισμῷ, τοὐλάχιστον καθ’ ὅσον τοῦτο εἶναι δυνατὸν· καὶ δεύτερον νὰ φροντίσωμεν ὥστε, χωρὶς νὰ αὐξήσωμεν τοὺς φόρους, νὰ διοργανίσωμεν τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὑπαρχόντων, ὥστε νὰ ᾖναι δικαιοτέρα καὶ νὰ στηρίζηται μᾶλλον ἐπὶ τῆς ἰσότητος.

§7ΖΩΧΙΟΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ δωδεκατημόριον τὸ ὁποῖον θὰ παραχωρήσῃ βεβαίως ἡ Βουλὴ, καὶ πρέπει νὰ τὸ παραχωρήσῃ, δὲν ἐπηρεάζει διόλου τὴν κρίσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§8ΤΙΝΕΣ. Βέβαια.

§9ΜΙΛΗΣΗΣ. Πῶς βέβαια, ἀφοῦ θὰ ληφθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ; Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ πρώτη ἀνάγνωσις.

§10ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχουσιν ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργός, παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ἑνὸς μόνου ἄρθρου τὸν προϋπολογισμόν, ὥστε νὰ λείψουν καὶ πιστώσεις καὶ ὅλα. Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§11Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐλπίζω, κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἡ Βουλὴ θὰ μείνῃ ἐδῶ, θὰ ἐκτελέσῃ δὲ καὶ τὰ θρησκευτικά της καθήκοντα, καὶ θὰ ἐργάζηται. Ἐννοεῖτε ὅτι ἡ θρησκευτικὴ αὕτη κατάνυξις τῆς Κυβερνήσεως μὲ κατένυξεν, ἀλλὰ θέλω νὰ ὠφεληθῶ ἐξ αὐτῆς, διὰ νὰ ὑποστηρίξω μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔχω κάμει· χθὲς ἔγεινε συζήτησις καὶ ἀπεκρούσθη, ὄχι ἀπεκρούσθη, ἀλλὰ κατηγορήθη, ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἕνα νόμον τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Πολλάκις, κύριοι, ἐλέχθη, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ εἶναι ἡ διακωμῴδησις εἰς προεξετάσεις τῶν ζητημάτων, τοῦτο δὲ εἶναι τόσον βέβαιον, ὥστε ἡ Βουλὴ ἡ ἰδία, ἀναγνωρίσασα τὴν ἀρχήν, ἠναγκάσθη νὰ προτείνῃ τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ σχηματίσῃ εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἵνα μεταβάλῃ τὸν Κανονισμὸν καὶ κανονίσῃ τὰς ἐργασίας της, καὶ ἐνθυμοῦμαι πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἦτον ὁ κ. Τρικούπης. Τοῦτο τὸ ἀναφέρω, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐν συνειδήσει πρὸ πολλοῦ ἐνόησεν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ διεκωμῴδησαν τὰς προτάσεις ἢ ἐχρησίμευσαν μόνον διὰ νὰ φέρουν μεταβολάς. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν· ὑπέβαλα πρότασιν νόμου, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὁ πρόεδρος ἐκτελῶν τὸν Κανονισμὸν ἔστειλεν αὐτὴν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς συνέρχονται, παρακαλοῦν τὸν κ. Λομβάρδον νὰ συγκαλέσῃ τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ὁ κ. Λομβάρδος, δυστυχῶς διὰ τὴν πρότασίν μου, ἦτο κακοδιάθετος· τὴν ἄλλην ἡμέραν δὲν ἠμπόρεσε νὰ εἰδοποιήσῃ ἐγκαίρως τὰ μέλη, τὴν τρίτην ἡμέραν ἐσκέπτετο περὶ τῶν ὅρων τῆς ἀνακωχῆς κτλ. Ἐννοεῖτε, ὅτι τοιαῦται προφάσεις δὲν θὰ λείψουν ἕως ὅτου τελειώσῃ ἡ σύνοδος. Ἡ ἐπιτροπή, βλέπουσα τὴν ἐκ προθέσεως ταύτην ἀναβολήν, διῃρέθη εἰς πλειονοψηφίαν καὶ μειονοψηφίαν, ἡ δὲ μειονοψηφία, καλῶς ποιοῦσα καὶ συμμορφουμένη μὲ τὸν Κανονισμόν, ὑπέβαλε μίαν ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλήν. Μετὰ τὴν ἀναβολὴν ταύτην, κύριοι, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ἐγγραφὴν τῆς προτάσεώς μου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν θέλει συνέλθει, οὐδεμία γίνεται ζημία εἰς τὴν πορείαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς· ἂν δὲ συνέλθῃ μέχρι τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως, ἔχει καιρὸν νὰ κάμῃ τὴν ἔκθεσίν της καὶ νὰ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, μ’ ὅλον ὅτι δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ οὔτε τῶν μὲν, οὔτε τῶν δὲ ἡ ἔκθεσις. Ἕνεκα λοιπὸν τοῦ λόγου τούτου, ἐπιμένω νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι εἶμαι ἐντὸς τοῦ δικαίου, ἀφοῦ ὅλαι τοῦ κανονισμοῦ αἱ διατάξεις ἐξετελέσθησαν· ἑπομένως ἡ Βουλή, ἡ ἔχουσα τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ νόμους, δὲν πρέπει ἡ ἰδία Βουλὴ νὰ ἐξουδετερώσῃ τὸ δικαίωμά της αὐτό. Ἀπ’ ἐναντίας νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ζηλότυπος εἰς τὰ δικαιώματά της, καὶ ὁ πρόεδρος, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ ᾖναι ζηλότυπος τῶν δικαιωμάτων τοῦ Σώματος, ἀφοῦ βλέπει, ὅτι ἐξετελέσθησαν αἱ διατυπώσεις, ὀφείλει νὰ τὴν ἐγγράψῃ ἀμέσως, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ τὴν ἐγγράψῃ· διότι μοῦ φαίνεται ὀλίγον περίεργον τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην πολλοὶ βουλευταὶ ἐξεστράτευσαν κατὰ τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ἡμεῖς πρέπει νὰ εἴμεθα λίαν ζηλότυποι εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ Σώματος τοῦ ὁποίου ἀποτελοῦμεν μέρος, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δεικνύομεν μίαν περιφρόνησιν εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ Σώματος ἀμέσως καὶ μίαν περιφρόνησιν εἰς τὴν συνταγματικὴν ἱκανότητα τοῦ τόπου ἐμμέσως. Κύριοι, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ συνταγματικὸν πολίτευμα εἰς ἕνα τόπον, ἂν ἡ βάσις τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, οἱ δῆμοι, δὲν ἀπολαμβάνουσι πλήρη ἐλευθερίαν· ἐνόσῳ οἱ δῆμοι εἶναι ὑπόδουλοι τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, μὴ πιστεύετε, ὅτι δύνασθε νὰ ἔχητε ἐλευθέραν διοίκησιν τῶν δήμων. Κύριοι, διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἀναφέρομαι εἰς τὴν συνείδησίν σας ἂν πρέπῃ νὰ ἐγγραφῇ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἢ ὄχι· Μήπως διὰ τοῦτο εἶσθε ὀλιγώτερον ἐλεύθεροι νὰ τὸν ἀποῤῥίψητε; εἶναι δικαίωμά σας. Λοιπὸν εἶναι δικαίωμα ἐμοῦ ὡς βουλευτοῦ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀρωγήν σας εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν προτάσεων τῶν νόμων, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται ἀπὸ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς Βουλῆς· ἀναφέρομαι εἰς ὑψηλότερον σκοπὸν παρὰ τὴν ἁπλῆν ἐγγραφὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι σεῖς ἐννοεῖτε. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ λαλήσω κατὰ τῶν μομφῶν, αἱ ὁποῖαι ἐῤῥίφθησαν ἐναντίον μου, ὅτι δῆθεν ἐγὼ ἐκ συμφέροντος ὑπέβαλον αὐτὴν τὴν πρότασιν· ὅταν φθάσῃ ἡ στιγμὴ τῆς συζητήσεως, θέλει ἰδεῖ ἡ Βουλή, ὅτι τὰ βέλη ταῦτα θέλουν στραφῆ ἐναντίον των μὲ ὅλην τὴν ἀκρίβειαν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐγγραφῇ.

§12ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὁμολογουμένως, κύριοι, ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει πολὺ πνεῦμα· ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι πολλάκις κάμνει κατάχρησιν τοῦ θείου τούτου δώρου, καὶ πολλάκις προσπαθεῖ νὰ ἀποδείξῃ τὴν νύκτα δι’ ἡμέραν καὶ τὴν ἡμέραν διὰ νύκτα· ἂν τοῦτο ὠφέλησεν ἢ ὄχι τὸν κ. Πετιμεζᾶν, μένει εἰς αὐτὸν νὰ τὸ ἐξετάσῃ, ἐγὼ δὲ ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἡ Βουλὴ χθὲς, τῇ παρατηρήσει μου, ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ λεγομένη γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι παρὰ χάρτης ἄγραφος, διότι δὲν εἶναι γνωμοδότησις οὔτε πλειονοψηφίας οὔτε μειονοψηφίας. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὅμως ἠθέλησε νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι γνωμοδότησις τέλος πάντων, καὶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ἠμπορεῖ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἔδωκε δὲ ἀφορμὴν, διὰ νὰ ῥηθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔτι περισσότερον προσβάλει τοὺς ὑποβαλόντας τὸ ἔντυπον ἐκεῖνο, διότι ἰσχυρίσθησαν ὅτι κατὰ τὰς 17 Δεκεμβρίου, ἤτοι τοῦ ἁγίου Διονυσίου, ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, χάριν τῆς ἑορτῆς, ἦτον εἰς τὴν οἰκίαν του, ἦτον ἀσθενὴς, καὶ παρεκάλεσε τὰ μέλη νὰ ὑπάγουν ἐκεῖ· τὸ ἔντυπον τοῦτο φέρει ἡμερομηνίαν 14 Δεκεμβρίου, τὸ ἀκούετε; 14 Δεκεμβρίου. Ὁ κ. Δημητριάδης ἐξ Εὐρυτανίας εἶπεν εἰς ἐμὲ καὶ πολλοὺς ἄλλους, ὅτι τοῦ ἐπαρουσιάσθη ἓν χαρτὶ, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψεν ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει· δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀντικείμενον πλέον συζητήσεως.

§13Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν ἀξίζει νὰ κάμωμεν τόσον λόγον δι’ αὐτό.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν μᾶς ἀφίνετε νὰ κάμωμεν δουλειά.

§15ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀφοῦ ἐπετρέψατε εἰς τὸν κ. Πετιμεζᾶν νὰ εἴπῃ τόσα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ. Θαυμάζω δὲ ἀκόμη τὸ μεγαλεῖον τῆς ψυχῆς τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὅστις, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ ὠφεληθῇ ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, φροντίζει πάντοτε διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Λευκασίων, ὅστις εἶναι ἀπόσπασμα τοῦ δήμου Κλειτωρίας, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὀφείλει εὐγνωμοσύνην.

§16Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠξεύρει τί λέγει· ὅ,τι τοῦ εἶπαν λέγει.

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν θέλω διόλου νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ ἂν ἡ πρότασις πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἢ νὰ ἐξετάσω ἂν ἦναι συμφέρουσα εἰς τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα· θέλω μόνον καὶ μόνον νὰ διαφωτίσω τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξετέθησαν σωστά. Μόλις ἐπέμφθη αὐτὴ ἡ πρότασις, τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἢ τὴν παρεπομένην συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπή, καὶ ἀναφέρω μάρτυρας τῶν λόγων μου τοὺς κυρίους Θεοδώρου, Κατριβάνον, Λιδωρίκην, Μεγαπάνον, Λεώπουλον· συνήλθομεν, διὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὴν μεγάλην αὐτὴν πρότασιν, τὴν ἐζητήσαμεν εἰς τὸ γραφεῖον πανταχοῦ, πανταχοῦ, δὲν τὴν εὕρομεν πουθενά, μᾶς εἶπον ὅτι τὴν ἐπῆραν· ἐζητήσαμεν λοιπὸν νὰ μᾶς ἔλθῃ ἡ πρότασις καὶ συνήλθομεν ἐκ νέου, καὶ καθὼς σᾶς εἶπον, ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη διῃρημένη εἰς τρεῖς γνώμας· οἱ μὲν δύο ὑπεστήριζον τὴν πρότασιν αὐτήν, οἱ ἄλλοι τὴν ἀπέκρουον, οἱ ἄλλοι εἶπον ὅτι ἔχουν ἀνάγκην νὰ σκεφθῶσι. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἀπεφασίσαμεν νὰ συνέλθωμεν· αὐτὴν τὴν ἡμέραν ἤμην κακοδιάθετος, ἔμεινα εἰς τὸ ξενοδοχεῖον, καὶ ἔστειλα καὶ παρεκάλεσα τὰ μέλη νὰ ἔλθουν εἰς τὸ ξενοδοχεῖον, διὰ νὰ ἐργασθῶμεν· ἦλθεν ὁ κ. Λιδωρίκης, ὀφείλω νὰ τὸ παραπονεθῶ δημοσίᾳ, δὲν μοῦ εἶπε: τί μᾶς ἐπροσκάλεσες; πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἔχομεν ὑπογεγραμμένην πρότασιν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν· δὲν μοῦ εἶπε τίποτε. Τώρα βλέπω, ὅτι παρουσιάζεται ἔγγραφον, ὅπερ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πηγάζει ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ καταχρηστικῶς φέρεται ὡς γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς· ἐνῷ τρεῖς ἡμέρας εἰργάσθη ἡ ἐπιτροπή, τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἶναι ὑπογεγραμμένον πρὸ 4 ἡμερῶν.

§18ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν ἔχω, κύριοι, συνήθειαν νὰ διαπληκτίζωμαι ἐν τῇ Βουλῇ, σπανιώτατα δὲ ἀναβαίνω τὸ βῆμα· δυστυχῶς ἅπαξ ἀπεφάσισα νὰ λάβω μέρος εἰς μίαν ἐπιτροπήν, καὶ συνέβησαν τοσοῦτον σκανδαλώδη πράγματα. Ὁ κ. Λομβάρδος βεβαίως ἔχει δίκαιον, διότι μᾶς συνεκάλεσε, καὶ ἐπανειλημμένως συνήλθομεν, ἀλλ’ εἰς οὐδεμίαν ἀπόφασιν προέβημεν· νομίζω ὅμως ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς συγκαλέσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς, καὶ τοῦ σκοποῦ δι’ ὃν συγκαλεῖται. Ἐγώ, ὅταν προσεκλήθην νὰ συσκεφθῶ περὶ μιᾶς ὑποθέσεως, δὲν ἐπῆγα νὰ παίξω, ἐπῆγα νὰ ἐκφράσω μίαν γνώμην, καὶ ὅταν εἶδον ὅτι ὑπάρχει διάστασις τοιαύτη ὥστε νὰ μὲ φέρῃ εἰς τὴν σκέψιν ὅτι τίποτε δὲν θὰ γείνῃ, παρεκάλεσα ὅσους εἶχον μὲ τὴν γνώμην μου, νὰ μὲ ὑποστηρίξουν, καὶ τοιοῦτοι εὑρέθησαν ὁ κ. Λεώπουλος καὶ ὁ κ. Δημητριάδης· κατὰ συνέπειαν συνεσκέφθημεν, ἐντὸς τοῦ δικαιώματός μας ὡς μειονοψηφία, νὰ παρουσιάσωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μίαν ἀπόφασιν, καὶ πλήρης πεποιθήσεως τὴν παρουσίασα. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ κ. Δημητριάδης ἐξηγήθη ἄλλως· δύναμαι ὅμως ἐν πλήρει πεποιθήσει ν’ ἀποφανθῶ, ὅτι ὁ κ. Δημητριάδης ἐγνώριζεν ἐκ προοιμίων τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, ἐπεθύμει νὰ εἰσαχθῇ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τὴν Βουλήν· ὅταν τοῦ ἐπαρουσίασαν νὰ ὑπογράψῃ, μὲ εὐχαρίστησίν του ὑπέγραψε, διότι ἤξευρε τὴν γνώμην μας καὶ ἦτο σύμφωνος μεθ’ ἡμῶν. Λυποῦμαι πολύ, πάρα πολύ, διότι ἀναγκάζομαι, χωρὶς νὰ θέλω, νὰ ἔλθω εἰς διένεξιν μὲ ἕνα συνάδελφον, τὸν κ. Κατσικαπῆν. Ἔλαβον ὡς πρόφασιν μίαν ἀπόφασιν καὶ μίαν πεποίθησιν ἰδικήν μας, καὶ τὴν ἐχαρακτήρισαν ὡς δολίως γενομένην, πρὸς τοῦτο δὲ ἔφερον τὴν ἡμερομηνίαν, ἡ ὁποία εἶναι 14 τοῦ μηνός· βεβαιωθῆτε, κύριοι, διότι γνωρίζετε τὸν χαρακτῆρα μου, ὅτι οὐδὲν ἐξ ὅσων εἶπον καθ’ ἡμῶν ἀληθεύει. Χθὲς σᾶς εἶπον, ὅτι ἦτο λάθος τῆς ἀντιγραφῆς· ἠμποροῦσε νὰ γράφῃ μειονοψηφία ἢ ἄλλο τι, ἦτο δικαίωμά μας, ἡ ἡμερομηνία εἶναι λάθος, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, καὶ ἐνθυμηθῆτε πότε ἔφυγεν ὁ κ. Λεώπουλος, ὅστις εἶναι ὑπογεγραμμένος. Τοῦτο μόνον παρατηρῶ, τὸ κύριον ζήτημα, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, εἶναι τὸ ἑξῆς· ὑπάρχει μία πρότασις 2 βουλευτῶν, τὸ Σύνταγμα καθιέρωσεν ὅτι δύνανται οἱ βουλευταὶ νὰ φέρωσι προτάσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἵνα μὴ ἐκταθῶ, διότι ὁ χαρακτήρ μου δὲν τὸ συγχωρεῖ, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν αὐτὴν τὴν πρότασιν νὰ τὴν δεχθῇ ἀμέσως. Ἔχω, κύριοι, πεποίθησιν, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος θέλει φέρει μεγάλα ἀποτελέσματα εἰς τὸν τόπον· παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, αὐτὸν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ συστήματος τῆς αὐτοδιοικήσεως, νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ, διότι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ στηριχθῇ τὸ οἰκοδόμημα τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§20Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅταν ἡ Βουλὴ συζητῇ, ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἔγγραφα, καὶ ἔγγραφα ἐπίσημα· ἀλλὰ τὸ παρουσιαζόμενον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον λέγεται ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν φέρει κανένα χαρακτῆρα τοιοῦτον, καὶ μὲ ὅλον τὸν στόμφον, μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλησαν οἱ προαγορεύσαντες, ὅπως ὑποστηρίξωσι τοιοῦτον ἔγγραφον ἔκθεσμον καὶ ἐκτὸς τοῦ νόμου γενόμενον, λέγω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τεθῇ ὡς προηγούμενον. Προτιμότερον ἦτο ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγγράφει τὸν νόμον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ὡς κατεπείγοντα μάλιστα, διότι πιθανὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν πραγμάτων τῆς Ἀνατολῆς, καὶ ἄνευ ἐκθέσεως. Τί θὰ εἴπῃ ἐπιτροπή; τὸ νὰ συνέρχηται νόμιμος ἀριθμὸς τῶν μελῶν αὐτῆς καὶ νὰ ἀποφασίζῃ κατὰ πλειονοψηφίαν ὅ,τι γίνεται ἐκτὸς τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ἔργον αὐτῆς. Ὅπως εἶναι τὸ παρὸν ἔγγραφον μάλιστα, ἔχει καὶ ἕτερον χαρακτῆρα, ὅτι, ἐνῷ ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς διαβεβαιοῖ ὅτι συνεκάλεσε τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν 17 τοῦ μηνὸς, τὸ ἔγγραφον φέρει ἡμερομηνίαν τῆς 14, καὶ δὲν ἀρκεῖ νὰ ἰσχυρίζωνταί τινες ὅτι τοῦτο εἶναι λάθος γραφικὸν ἢ τυπογραφικὸν, διότι αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν φέρουν ἕνα τύπον π. χ. «ἡ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τῶν βουλευτῶν δεῖνα καὶ δεῖνα, ἀποφαίνεται». Ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη εἶναι πρότασις διασκέψεως ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου; βεβαίως ὄχι. Δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν φοβοῦμαι ἀπὸ ἀπειλὰς οὐδενὸς, διότι πάντοτε ἐπολιτεύθην νομίμως καὶ εὐθέως· ἂς φοβῶνται ὅσοι ἐπικαλοῦνται σήμερον νόμον, ὅπως ἐξασφαλίσωσι τὰς παρανόμους μεταθέσεις τῶν πρωτευουσῶν τὰς ὁποίας ἔκαμον, καὶ ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουν, ὅτι κάμνουν τὴν πρότασιν διὰ νὰ προλάβουν τὰς καταχρήσεις, τὰς ὁποίας αὐτοὶ ἐνήργησαν πρὸ 2 μηνῶν. Θέλω μίαν ὥραν ἀρχήτερα νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ὁ νόμος αὐτὸς, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι ὅ,τι ζητοῦν δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε δίκαιον, ἡ δὲ διαίρεσις τῶν δήμων εἶναι ἔργον καθαρῶς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας.

§21ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω, κύριοι, οὔτε περὶ τῶν βάσεων τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, οὔτε περὶ τῶν ἐν τῷ παρελθόντι παρανομιῶν τούτου ἢ ἐκείνου· θὰ μείνω εἰς τὸ παρεμπίπτον ζήτημα, ὅπερ ἐπασχολεῖ τὴν Βουλήν. Ἐξ ὅσων ἤκουσα, ἐμόρφωσα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, εἰς ἣν παρεπέμφθη ἡ πρότασις, δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη τὸ ἔργον της, αὐτὸ δὲ, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ὡς ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι γνωμοδότησις 2 ἢ 3 συναδέλφων, ἀλλ’ ὄχι ἔκθεσις. Μένει βέβαια εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εἴπῃ εἴτε ὅτι θεωρεῖ τὴν πρότασιν ὡς ἐκκρεμῆ ἔτι ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δὲν ἐπιτρέπει οὕτω τὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγραφήν της, μέχρις οὗ ἡ ἐπιτροπὴ περατώσῃ τὸ ἔργον της, εἴτε ὅτι, ἐπειδὴ ἐβράδυνεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐργασθῇ, ἐγγράφεται ἡ πρότασις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἄνευ ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ τὸ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν ἔγγραφον οὔτε πρέπον, οὔτε νόμιμον εἶναι νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δὲν ἐκφράζει τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς.

§22Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰρηνοδικεῖον, οὔτε πρωτοδικεῖον, διὰ νὰ ἔχῃ τύπους· εἶναι πολιτικὸν σῶμα, καὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν δὲν ὑπάγονται εἰς τύπους.

§23ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Καλαβρύτων, πρὶν ἐνθυμηθῇ τὰ εἰρηνοδικεῖα καὶ τὰ πρωτοδικεῖα, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τελειώσω τὸν λόγον μου. Δὲν εἶμαι λοιπὸν ἐναντίος νὰ ἐγγραφῇ ἡ πρότασις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἄνευ ἐκθέσεως· ἀντιτείνω ὅμως εἰς τοῦτο, ὅτι τὸ παρουσιαζόμενον χαρτὶ μὲ 2 ὑπογραφὰς πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὡς ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ μάλιστα μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ ἁρμόδιος αὐτῆς πρόεδρος.

§24Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὡς ὀρθὸν ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον λέγεται ἀπὸ ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισεν ὑπουργὸς καὶ εἶναι νομομαθής, ὅτι αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν ὑπάγονται εἰς τύπους. Ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ δικονομία κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τοὺς συντάξωμεν; Ἐδῶ δὲν εἴμεθα δικασταί, εἴμεθα πολιτικοὶ ἄνδρες, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἔκθεσιν ὡς ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν λογομαχίαν, ἐκτὸς ἂν γίνεται ὅπως ἡ Βουλὴ χάνῃ τὸν καιρόν της· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγγραφῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διὰ νὰ λείψῃ ὅλη αὐτὴ ἡ λογομαχία.

§26ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων ὡμίλησε περὶ δικονομίας, τῷ λέγω, ὅτι πᾶν σῶμα πολυμελὲς ἔχει τὴν δικονομίαν του, δηλ. κανονισμένον τρόπον ἐνεργείας. Ἡ δικονομία τῆς Βουλῆς εἶναι ὁ κανονισμός της· κατὰ τὸν κανονισμὸν δὲ αἱ ἐπιτροπαὶ ἀποφασίζουν κατὰ πλειονοψηφίαν, καὶ οὐχὶ κατὰ μειονοψηφίαν. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πετιμεζᾶν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μὲν δικηγόρος, ἀλλ’ ὅμως ἤθελεν εὐδοκιμήσει πολὺ ἂν ἐξήσκει τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο ἐν τοῖς εἰρηνοδικείοις, εἶναι ἔκθεσις μειονοψηφίας αὐτὸ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσιάζεται; Πῶς ὑποβάλλεται τοιαύτη ἔκθεσις, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν συνῆλθεν εἰς συνεδρίασιν, οὐδὲ ἔκθεσις πλειοψηφίας ὑποβάλλεται;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ἐγγραφῇ ἡ πρότασις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§28ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§29ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐννοεῖται ἄνευ ἐκθέσεως (θόρυβος).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἐμπορικῆς μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Γαλλίας. (Ἀναγινώσκεται ἡ σύμβασις καὶ γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον.) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ πολιτικῶν μηχανικῶν.

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9, ὅπου ἐμείναμεν, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Ἐλλείψει ἐργασίας, οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ τίθενται διὰ Β. Διατάγματος εἰς διαθεσιμότητα καὶ λαμβάνουν τὰ ⅔ τῆς μισθοδοσίας των μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, οἱ δὲ καταταχθέντες ἀξιωματικοὶ μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν, ἂν ἔχωσιν ἑπταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Σῶμά των.»

§32ΡΙΚΑΚΗΣ. Τί θὰ γείνῃ διὰ τοὺς πρώην διευθυντὰς τῶν δημοσίων ἔργων εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀποκλείονται αὐτοί;

§33ΖΩΧΙΟΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν καὶ πρότερον ἐξέφρασα. Πρόκειται νὰ σχηματισθῇ σῶμα προνομιοῦχον· ἐγὼ δὲ νομίζω, ὅτι καὶ οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν γενικὸν κανόνα. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἐργασία, τί τοὺς θέλει τοὺς μηχανικούς; Ἐγὼ νομίζω ὅτι οἱ μηχανικοί, οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τοὺς νομούς, ἔχουν πάντοτε ἐργασίαν, καθὼς καὶ οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πρέπει νὰ ᾖναι πάντοτε εἰς τὰς θέσεις των. Ὥστε ἡ διάταξις, ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος, ἐγγράφεται εἰς τὸν νόμον διὰ δέκα μόνον ὑπαλλήλους.

§34ΜΙΛΗΣΗΣ. Μετεῤῥυθμίσθη ἡ ἡμερησία διάταξις; Σήμερον ἔχομεν φορολογικά.

§35ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν διὰ δέκα ὑπαλλήλους θὰ κάμητε ἐξαιρετικὸν νόμον; Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Διὰ τί παραδέχεσθε διαθεσιμότητα πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἐν ᾧ δὲν ὑπάρχει αὕτη οὐδ’ εἰς τὸν στρατόν, εἰμὴ μόνον εἰς τὸ ναυτικόν, καὶ χωρὶς ἀνάγκης μάλιστα; Ἠξεύρετε τί θὰ συμβῇ; Πολλοὶ θὰ ζητοῦν τὴν διαθεσιμότητα, διότι ἐν αὐτῇ θὰ εὑρίσκουν τὸ συμφέρον των. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς πρέπει νὰ παρακληθῇ νὰ διαγράψῃ τὴν διάταξιν ταύτην, διότι ἐτέθη πρὸς ὄφελος προσώπων, καὶ οὐχὶ πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου.

§36Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ζωχιοῦ, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Πρῶτον, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν εἶναι ἀνὰ εἷς μηχανικός. Μοὶ φαίνεται, ὅτι αὐτοὶ θὰ ἔχουν πάντοτε ἐργασίαν· εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἐργασία εἰς τὰς ἐπαρχίας; Πρὸς τί λοιπὸν νὰ θέσωμεν αὐτὸν τὸν ὅρον; Ἢ θὰ ἦναι ἄχρηστοι, καὶ πρέπει νὰ λείψουν, ἢ χρήσιμοι, καὶ πρέπει νὰ μείνουν. Πῶς ἔρχεσθε νὰ θέσητε τόσους ἀξιωματικοὺς εἰς ἀργίαν, καὶ ἔπειτα νὰ κάμητε νόμον νὰ θέτητε τοὺς πολίτας εἰς διαθεσιμότητα. Δὲν ἐννοῶ ἐγὼ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ ὑπάρχουν μηχανικοὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, οὔτε πρέπει νὰ λάβωμεν τοιαύτην ὑποχρέωσιν, νὰ μένουν μηχανικοὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Πρέπει νὰ ἔχητε μερικοὺς μηχανικούς, οἱ ὁποῖοι νὰ κάμουν τὴν ὑπηρεσίαν ὅπου ὑπάρχει· ἐνδέχεται καὶ εἰς περιστάσεις τινὰς νὰ μὴν ὑπάρχουν τὰ μέσα. Ἡ διάταξις αὐτὴ, κύριοι, εἶναι κατὰ τῶν μηχανικῶν καὶ ὄχι ὑπὲρ, διότι ὁ μηχανικὸς, ὁ ὁποῖος θὰ τεθῇ εἰς ἀργίαν, πρῶτον χάνει τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ του, καὶ δεύτερον ἐντὸς διετίας χάνει τὰ δικαιώματά του, δὲν ἔχει σύνταξιν, δὲν ἔχει ἀποδοχάς· κανεὶς λοιπὸν μηχανικὸς δὲν θὰ ζητήσῃ αὐτό. Ἐν τούτοις, κύριοι, πρέπει οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, τοὺς ὁποίους φέρομεν εἰς αὐτὸν τὸν κλάδον ὁ ὁποῖος τοὺς ἀποκλείει ἀπὸ πᾶν ἄλλο στάδιον, νὰ ἔχουν βεβαιότητα, νὰ ἔλθουν νὰ ἐργασθοῦν καὶ ν’ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὸ ἔργον των· ἂν ὅμως καὶ αὐτοὺς τοὺς κάμητε ὡς τοὺς ἄλλους, τότε δὲν θὰ ἔχητε καλοὺς ὑπαλλήλους. Ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν μου.

§38Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δέχεσθε τοὐλάχιστον, αἱ ἀποδοχαὶ τῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα, νὰ γείνωσιν εἰς τὸ ½ καὶ οὐχὶ εἰς τὰ ⅔, ὅπως ἦναι ἴσαι μὲ τὰς τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι τίθενται εἰς ἀργίαν;

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, εἰς τὸ ½.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν τροπολογίαν· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν ἤδη τὴν βʹ. παράγραφον.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὕτη νὰ συνταχθῇ ὡς ἑξῆς· «ὁ χρόνος τῆς διαθεσιμότητος δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ ἐν συνόλῳ τὴν διετίαν· μετ’ αὐτὴν, οἱ μὴ ἔχοντες ἐργασίαν μηχανικοὶ ἀπολύονται προσωρινῶς....»

§42ΖΩΧΙΟΣ. Τί ἐννοεῖτε ἐν συνόλῳ;

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύω ἔτη δι’ ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν 9 ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς... Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10. (Ἀναγινώσκεται.)

§45Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐζήτησα ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου θὰ δώσωμεν εἰς μὲν τὸν ὑπουργὸν δικαίωμα λίαν ἐλαστικόν, εἰς δὲ τοὺς ὑπαλλήλους προνόμιον.

§46ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη ἐπίτηδες· ἐνομίσαμεν, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν πᾶσαν εὐκολίαν εἰς τοὺς μηχανικοὺς νὰ δύνανται νὰ προσκολλῶνται καὶ εἰς ὑπηρεσίας ἑταιριῶν, διότι ἐθεωρήσαμεν ὡς ὠφέλιμον, ἐὰν δύνανται, νὰ χρησιμεύωσιν εἰς μερικὰς ἐργασίας, χωρὶς νὰ παραβλαφθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέλουν εἶσθαι ὠφέλιμοι καὶ πρὸς τὸν τόπον καὶ πρὸς ἑαυτούς. Τί δὲ προνόμιον λαμβάνουν; οὐδέν· ἐνόσῳ εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἑταιρίας, δὲν ἔχουν δικαίωμα οὔτε εἰς μισθόν, οὔτε ἄλλο τι προνόμιον· ἓν μόνον δικαίωμα ἔχουν, νὰ καταθέτουν εἰς τὸ ταμεῖον, ὅπως συμπληρωθῶσι τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς των. Δὲν πιστεύω, ὅτι αὐτὸ εἶναι κακόν, ἕνας ἄνθρωπος νὰ καταβάλῃ τὸ χρῆμά του, διὰ νὰ λάβῃ σύνταξιν. Ἐὰν θέλετε ν’ ἀρνηθῆτε τοῦτο, νομίζω, ὅτι θέλετε στερήσει τὸν τόπον καὶ τὰς ἑταιρίας τὰς ἐντοπίους τῆς εὐκολίας τοῦ νὰ φανῶσιν οἱ μηχανικοὶ ὠφέλιμοι. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι εἶναι ἄδικον, ἠμπορεῖ νὰ τὸ μεταβάλῃ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεταξᾶς προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου.

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ ἐννοήσητε καλλίτερον τὸ πρᾶγμα, σᾶς ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκει).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χορηγήσῃ εἰς τοὺς ἐν διαθεσιμότητι καὶ ἀργίᾳ διατελοῦντας μηχανικοὺς ἄδειαν ἐπ’ ἀορίστῳ χρόνῳ, τῇ αἰτήσει των, ὅπως προσκολληθῶσιν εἰς ἑταιρίαν εἴτε ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, εἴτε ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, εἴτε δι’ ἄλλον ὁντιναδήποτε λόγον· ὀφείλουσιν ὅμως οὗτοι νὰ ἐπανέλθωσιν, ἅμα προσκληθῶσιν, ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ὡς πρὸς τοὺς μηχανικοὺς τούτους ἰσχύουν αἱ διατάξεις..................»

§50ΡΙΚΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν μου. Ἀπολύτως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν εἰς ὁντιναδήποτε νὰ θελήσῃ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἄδειαν, ἀλλὰ μόνον εἰς τοὺς διαθεσίμους καὶ ἐν ἀδείᾳ διατελοῦντας, διότι τότε θὰ προσκόπτῃ ἡ ὑπηρεσία· ἑπομένως κατ’ ἀρχὴν δὲν συμφωνῶ, ὅτι εἰς τοὺς μηχανικοὺς οἵτινες ἔχουν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν πρέπει νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα νὰ προσκολλῶνται εἰς ἰδιωτικὰς ὑπηρεσίας· οὐχ ἧττον ὅμως νομίζω, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἰς τοὺς ἐν διαθεσιμότητι. Εἰς αὐτοὺς λοιπὸν ἐὰν δώσωμεν τὴν ἄδειαν, δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωσι τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ των· ἐπίσης, ἐπειδὴ ὑπάρχει τάξις τῆς ἀργίας, καὶ εἰς αὐτοὺς δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ λάβουν ἐργασίαν παρὰ ἑταιρίᾳ τινί. Συμπεραίνω ἑπομένως, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τοὺς ἐν διαθεσιμότητι καὶ τοὺς ἐν ἀργίᾳ διατελοῦντας, ἀλλὰ ὀφείλουσι καὶ οὗτοι, ὅταν προσκληθῶσι, νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Προσθέτω ὅμως, ὅτι ὁ ἐν διαθεσιμότητι διατελῶν δὲν δύναται πλέον τῶν 2 ἐτῶν νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς ξένην ἑταιρίαν, ὁ δὲ ἐν ἀργίᾳ πλέον τοῦ ἔτους. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διατηροῦνται ὅλαι αἱ περιπτώσεις, τὸ Κράτος δὲν ζημιοῦται, καὶ ὁ ὑπάλληλος εὑρίσκων ἐργασίαν γίνεται χρήσιμος· ἑπομένως ζητῶ νὰ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου ὁ κ. ὑπουργός, διότι, ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία, δι’ οὐδένα λόγον δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἐστερημένη τῶν ὑπαλλήλων της.

§51ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἔχει ὁ ὑπουργός.

§52ΖΩΧΙΟΣ. Μᾶς ἐκυρίευσε, νομίζω, μία ἀλλόκοτος μανία, νὰ καταστήσωμεν ὑπαλλήλους ἰσοβίους, νὰ τοὺς δώσωμεν μισθὸν παμμέγιστον, θέλομεν δὲ ἤδη νὰ εἰσάξωμεν εἰς αὐτοὺς καὶ τὴν πολυγαμίαν· δὲν τοῦ ἀρέσει ἡ μία, νὰ πάρῃ τὴν ἄλλην (ἱλαρότης). Εἶναι δυνατόν, κύριοι; δὲν τοῦ ἀρέσει ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν ὁποίαν κατηρτίσθη, κύριε ὑπουργὲ, σοῦ ἀφίνει ὑγείαν, καὶ τί τὸν μέλει πῶς σὺ θὰ ἐξασφαλισθῇς. Αὐτὰ εἰς κανὲν Κράτος δὲν ἔγειναν. Ἀλλ’ αὐτὰ θὰ σώσουν τὴν Ἑλλάδα, θὰ καταβοῦν ἀπὸ τὸν οὐρανὸν μὲ τὰ ζεμπίλια!!! Ἐὰν αἱ ἑταιρίαι ἔχουν ἀνάγκην, ἂς τοὺς ζητήσουν. Λέγουν δὲ καὶ διὰ τὸ ἐξωτερικόν! Ἡσυχάσατε· εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ποῖος θὰ τοὺς πάρῃ; ἐκτὸς ἐὰν ὑπάγουν εἰς τὴν Τουρκίαν. Τί μανία μᾶς ἐκυρίευσε μὲ αὐτὸ τὸ Σῶμα; νὰ τοὺς δώσωμεν προνόμια μὲ πάντα τρόπον, ἀλλὰ νὰ μὴ τοὺς βάλωμεν καὶ ....... Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅ,τι ζητεῖται δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου εὑρίσκεται καὶ ἀλλαχοῦ. Αἱ περισσότεραι ἰδέαι ἐλήφθησαν ἀπὸ τὸν Γαλλικὸν νόμον, καὶ διὰ τοῦτο ὁ μηχανικὸς, ὁ ὁποῖος ἦλθε τελευταῖον διὰ τὴν Κωπαΐδα, εἶναι εἰς τὴν Γαλλικὴν ὑπηρεσίαν μὲ ἄδειαν, ὥστε οὔτε ἐκεῖ δὲν φειδωλεύονται νὰ δίδουν ἀδείας. Αὐτὸ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν· ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ, δὲν τοὺς δίδει ἄδειαν. Σᾶς λέγει ὁ κ. Ῥικάκης ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν ἄδειαν εἰς τοὺς ἐν ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντας, ἀλλὰ νὰ δίδωμεν εἰς τοὺς ἐν ἀδείᾳ ἢ διαθεσιμότητι. Αὐτό, κύριοι, κατ’ ἀνάγκην θὰ συμβῇ· τὸ νὰ ἔχωμεν ἀργοὺς ἢ διαθεσίμους δὲν εἶναι κατάστασις τακτική. Νομίζω ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν συνδρομὴν αὐτὴν εἰς αὐτούς.

§54Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς ὅλην τὴν ἄλλην Εὐρώπην, εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ δίδουν ἄδειαν ὅταν δὲν ἔχῃ ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία.

§55ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅταν δὲν ἔχῃ ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία· ἀλλ’ ἡμεῖς ἀκόμη δὲν ἔχομεν σχηματισμένον τὸ Σῶμα. Ἡμεῖς προβλέπομεν ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ ἀνάλογον προσωπικόν, ἡμεῖς ἔχομεν ἐπιθυμίαν μεγάλην νὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσάξωμεν καλὰ πρόσωπα. Θέλετε λοιπὸν αὐτά νὰ τὰ παραχωρήσωμεν ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῶν ἰδιωτῶν; πρέπει νὰ σκεφθῶμεν πῶς δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν τὰ δημόσια συμφέροντα, καὶ κατόπιν πῶς θὰ ὠφελήσωμεν καὶ τοὺς ἰδιώτας. Θὰ παρέλθουν, κύριοι, πολλὰ ἔτη, διὰ νὰ σχηματισθῇ αὐτὸ τὸ Σῶμα· ποία ἑπομένως ἡ ἀνάγκη νὰ ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τοῦδε; Τὸ νομοσχέδιον ἐπρονόησε περὶ τῆς διαθεσιμότητος καὶ ἀργίας, καὶ διὰ τοῦτο λέγω νὰ δύνασθε νὰ δώσητε ἄδειαν εἰς αὐτούς. Εἰς κανὲν Κράτος δὲν ὑπάρχει διάταξις, ὅτι δύναται νὰ δανείζῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς ὑπαλλήλους της. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ μηχανικὸς λαμβάνει ἄδειαν ἀπουσίας, ὅπως ἐκεῖνος, ὅστις προσεκλήθη εἰς τὴν ἑταιρίαν τῆς Κωπαΐδος· ἄλλο εἶναι τὸ ἓν καὶ ἄλλο εἶναι τὸ ἕτερον. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι εἰς οὐδεμίαν περίστασιν δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν ἄδειαν εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ, διότι ἂν πράξωμεν τοῦτο, θὰ δίδωμεν ἀδείας εἰς αὐτοὺς καὶ θὰ εἰσάγωνται ἄλλοι, καὶ οὕτω θὰ αὐξήσωμεν τὸ Σῶμα αὐτὸ εἰς ἀριθμὸν δυσανάλογον μὲ τὰς ἀνάγκας, καὶ θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ διαλύσωμεν.

§56ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Εἶναι συμφέρον ἡ ἄδεια νὰ δοθῇ εἰς τὸν διαθέσιμον, διότι τότε τὸ δημόσιον θὰ ὠφεληθῇ τὸν μισθὸν τῆς διαθεσιμότητος· ἐπίσης εἶναι συμφέρον νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια καὶ εἰς τὸν ἐν ἐνεργείᾳ, ἂν τὸν ζητήσουν, διότι τοῦτον θὰ τὸν ἀναπληρώσῃ ἐκ τῶν διαθεσίμων, καὶ πάλιν τὸ δημόσιον θὰ ὠφεληθῇ τὸν μισθὸν τῆς διαθεσιμότητος. Δὲν ἔχει κανένα εἰς τὴν διαθεσιμότητα; πάλιν θὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον· ὥστε πάντοτε θὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον.

§57Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐδώσατε εἴς τινα ἄδειαν· θὰ τὸν ἀναπληρώσητε;

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βέβαια.

§59Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Τουλάχιστον ν’ ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «εἴτε ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ·» ὥστε νὰ μένουν διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς ἐσωτερικάς.

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ἀφαιρεθῶσι (θόρυβος).

§61ΖΩΧΙΟΣ. Ἀνακαλοῦμεν τὰς προτάσεις μας, διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥικάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§63ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15 (ἐγείρονταί τινες)· δὲν εἶσθε οὔτε δέκα, εἶσθε μόνον ὀκτώ. — Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§65Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ τροπολογίαν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπατε ὅτι τὰς ἀποσύρετε.

§67Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὄχι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν καὶ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν· οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 11 καὶ 12.) Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 13.

§69Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἔχω τροπολογίαν, τὴν ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θέλει ἔχει δυσκολίαν νὰ παραδεχθῇ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐπιληψίμου διαγωγῆς», διότι ὁ ὑπάλληλος πρέπει νὰ ᾖναι καλῆς διαγωγῆς. Ἐπίσης δὲ δὲν λέγει τίποτε περὶ τοῦ διευθυντοῦ καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν· νομίζω, ὅτι ἡ διαγωγὴ αὐτῶν πρέπει νὰ δικάζηται παρὰ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὁ ὑπουργὸς ἔχω τὸ δικαίωμα αὐτὸ· δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ χορηγήσω εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Μεταξᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένετο παραδεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 14. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 15.)

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον μετὰ τὸ «ἀπολύεται ἐπίσης» ὑπάρχει «τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ αὐτοῦ συμβουλίου·» νὰ λείψῃ τὸ «τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ αὐτοῦ συμβουλίου». Πρὸς τούτοις κάμνω μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἷς μηχανικὸς, ὅστις ὑπηρετεῖ 25 ἔτη καὶ περισσότερα· αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἐκτός.

§73Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐγὼ δὲ σᾶς λέγω ὅτι ὑπάρχουν 4, 5, νομίζω, ἔχοντες καὶ οὗτοι πολυχρόνιον ὑπηρεσίαν καὶ ἱκανότητα.

§74ΤΙΝΕΣ. Τότε νὰ τεθῇ ῥητὸν ἄρθρον.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 16.)

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§77ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχω δύω ἄρθρα νὰ προσθέσω, καὶ εἶναι ὡς ἐκεῖνα τὰ δύω ἄλλα ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἐπροσθέσαμεν εἰς τοὺς ψηφισθέντας νόμους περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ὡς καὶ τῶν προξενικῶν, διότι ὁ νόμος περὶ προσόντων κανονίζει δικαιώματα, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ προστεθῇ ἓν ἄρθρον, τὸ ἑξῆς· «Πᾶς διορισμὸς, γενόμενος ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου, δὲν παρέχει δικαίωμα ἐπὶ τοῦ μισθοῦ καὶ τῶν ἀποδοχῶν.»

§78ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ δέχομαι.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥικάκη ὡς ἄρθρον 17 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§80ΡΙΚΑΚΗΣ. Συγχρόνως ὁ νόμος αὐτὸς ὡς καὶ οἱ ἄλλοι περὶ προσόντων περιέχουν διαφόρους περιπτώσεις· πρέπει νὰ προσθέσωμεν τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὡς 18 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§83Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Προτείνω νὰ τεθῇ ὡς ἀκροτελεύτιον ἄρθρον το ἑξῆς· «ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἄρχεται μετὰ 5 ἔτη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ» (θόρυβος).

§84Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θέλει παραδεχθῆ, οἱ νομαρχιακοὶ καὶ οἱ ἐπαρχιακοὶ μηχανικοὶ νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμου, ἀφοῦ καὶ εἰς τοὺς κλητῆρας τῶν εἰρηνοδικείων παρεδέχθημεν αὐτό.

§85ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἀποδέχεται τὴν βʹ. τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥικάκη. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν βʹ. τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥικάκη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κ. Μεταξᾶς προτείνει νὰ προστεθῇ ἀκροτελεύτιον ἄρθρον τὸ ἑξῆς· «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται μετὰ 5 ἔτη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ».

§87ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔκαμα τὴν προσθήκην αὐτὴν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἐντὸς τεσσάρων, οὔτε ἐντὸς πέντε ἐτῶν νὰ κατασκευάσῃ ὁ ὑπουργὸς σῶμα μηχανικῶν, συγκείμενον ἐξ 64 μηχανικῶν. Παραδεχομένης δὲ τῆς προσθήκης τοῦ ἄρθρου τούτου, δίδεται ὁ ἀνάλογος καιρὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποστείλῃ νέους εἰς τὴν Εὐρώπην, οἵτινες ἐκπαιδευόμενοι δύνανται νὰ ἀντικαταστήσωσι τοὺς παρόντας μηχανικούς.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην τοῦ κ. Μεταξᾶ παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον εἰς γʹ. συζήτησιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τ’ ἄρθρα 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 καὶ 13. Ἀναγινώσκεται τὸ 14 ἄρθρον.)

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 14 ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὡς ἠκούσατε, ὅτι εἶναι ἀποδεκτὸν τὸ ά. μέρος τοῦ ἄρθρου, δὲν ἐγκρίνεται ὅμως ὑπὸ τῶν ποιησάντων τὴν παρατήρησιν τὸ δεύτερον. Τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἄρθρου, κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ἔχει ὡς ἑξῆς· «Αἱ διετεῖς ἐνοικιάσεις τῶν προσόδων προτιμῶνται τῶν μονοετῶν, ἀμφότεραι δὲ προτιμῶνται τῶν εἰς εἶδος ἐνοικιάσεων, ἂν δὲν ᾖναι πλέον τῶν 5% κατώτεραι αὐτῶν». Ἀντιλέγουν ὅμως εἰς τὸ βʹ. μέρος, ἔχον ὡς ἑξῆς· «Πλὴν ὁσάκις κατ’ ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις ἄλλως ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, εἴτε διὰ τὸ μᾶλλον ἀξιόχρεων τῶν ἐγγυήσεων, εἴτε δι’ ἑτέρους οὐσιώδεις λόγους.» Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ἐσκέφθην πολὺ καὶ ἐζήτησα καὶ τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας, τὴν δὲ παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐγὼ εἰς ἐμαυτὸν, αὐτὴν μοὶ ἔκαμον καὶ οἱ ἄνθρωποι τῆς ὑπηρεσίας, εἰπόντες ὅτι αὐτὸ οὐδὲν ἄλλο ἀποδεικνύει, εἰμὴ δυσπιστίαν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι διαχειριστὴς ὅλων τῶν προσόδων, ὅλων τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους, καὶ μία τοιαύτη δυσπιστία δὲν φαίνεται τόσον δεδικαιολογημένη. Ἐὰν δὲ λείψῃ τὸ βʹ. μέρος τοῦ ἄρθρου, δύναται τῷ ὄντι νὰ συμβῇ ζημία εἰς τὸ δημόσιον, διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν θὰ τολμήσῃ ποτὲ νὰ προτιμήσῃ τὰς εἰς χρήματα ἐνοικιάσεις ἀπὸ τὰς εἰς εἶδος, φοβούμενος μήπως τοῦ εἴπουν: κακῶς ἔπραξας, ἐζημίωσας τὸ δημόσιον.

§90ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ συμβῇ, ἐὰν μείνῃ τὸ βʹ. μέρος τοῦ ἄρθρου.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, διότι τὸ ἄρθρον τότε κατ’ ἀρχὴν παραδέχεται τὴν προτίμησιν. Τέλος πάντων ἂς τὸ δοκιμάσωμεν ἐπὶ ἓν ἔτος.

§92ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 5% πῶς θὰ ἐξευρεθῇ;

§93ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶπον χθὲς, ὅτι θὰ ἐξευρεθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τρεχουσῶν τιμῶν καὶ τῶν προσεχῶς προβλεπομένων, διότι πάντοτε πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ ὑπουργὸς τὶ συμβαίνει εἰς τὴν Μαύρην θάλασσαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν Ῥωσσίαν, τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τοὺς τόπους τῆς παραγωγῆς καὶ τὸν ἴδιον τόπον, καὶ τὰ ἐνδεχόμενα. Ἐνταῦθα δὲ φέρω μίαν τροπολογίαν, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ἀξίωσιν τῶν προτεινόντων ὅτι αἱ διετεῖς ἐνοικιάσεις θὰ ὦσι δύσκολοι, ἐὰν ἤθελε συμβῇ κατὰ τὸ βʹ. ἔτος αὔξησις ἢ ἐλάττωσις τοῦ ἐγγείου φόρου. Τοῦτο θεραπεύεται, ἐὰν ἐκ τῶν προτέρων κανονίσωμεν τὶ γίνεται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. Ἡ τροπολογία εἶναι· «Ἐὰν κατὰ τὸ βʹ. ἔτος τῆς διετοῦς ἐνοικιάσεως αὐξηθῇ ἢ ἐλαττωθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦ ἐγγείου φόρου, αὐξάνει ὡσαύτως ἢ ἐλαττοῦται καὶ τὸ ἐνοίκιον κατ’ ἴσην ἀναλογίαν καὶ μὴ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς εἰσπρακτέας τυχὸν ἐπικαρπίας.»

§94ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὰ πράγματα, διότι, ἐὰν ᾖναι ἐπικαρπία, μεταβάλλει ὅλους τοὺς ὅρους.

§95ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πειράζει, διότι ὁ ἐνοικιαστὴς τὸ γνωρίζει ἐκ τῶν προτέρων· ἄλλως πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὴν διετῆ ἐνοικίασιν, τὴν ὁποίαν ὅμως θεωρῶ ὠφέλιμον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 15, 16, 17, 18, 19 καὶ 20. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 21.)

§97ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει τῷ ὄντι εἰς τὸ νομοσχέδιον μία ἔλλειψις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀναπληρωθῇ, διότι αὐτὴ ἡ περίπτωσις εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ νὰ παρουσιασθῇ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι δὲν τὸ συμπεριέλαβον εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ἀπαντᾶται εἰς τοὺς κειμένους νόμους· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει διαφορὰ εἰς τὸ ζήτημα τῆς βεβαιώσεως, διὰ τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ σύγχυσις καὶ παραγνώρισις. Λοιπὸν προβλέπεται ἡ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐνοικιαστὴς θὰ δυστροπήσῃ καὶ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ποιήσῃ τὴν καταμέτρησιν καὶ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου. Ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, εἶναι ἡ ἑξῆς· «Ὁσάκις ὁ ἐνοικιαστὴς ἀρνεῖται νὰ προβῇ εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, ἐκτελεῖ αὐτὴν ὁ εἰρημένος ἀντιπρόσωπος τοῦ δημάρχου, ἐνώπιον τοῦ παρέδρου καὶ ἱερέως ἢ θατέρου αὐτῶν καὶ ἑνὸς μάρτυρος, συντασσομένου πρωτοκόλλου κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νόμου ΣΟΖʹ. τοῦ ἔτους 1855, ὅπερ κοινοποιεῖται τῷ ἐνοικιαστῇ». Εὐτυχῶς ἔχομεν εἰς αὐτὸ τὸ νέον νομοσχέδιον τὴν διάταξιν, ὅτι πάντοτε εἰς ὅλα τὰ τμήματα ὁ δήμαρχος θὰ φροντίζῃ, προσκαλούμενος ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, νὰ ἔχῃ ἀντιπρόσωπόν του.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 22, 23, 24, καὶ 25. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 26.)

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κασβίκης ἔχει τροπολογίαν.

§100ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, ἐνόμισα ὅτι δύναμαι νὰ συντελέσω εἰς τὴν ταχεῖαν ἐκδίκασιν τῶν διαφόρων τούτων ἀμφισβητήσεων, καὶ συνεπλήρωσα μέρη τινὰ τοῦ ἄρθρου, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν. Λέγω δὲ καὶ τὸν λόγον ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου, ἣν πιστεύω ὅτι ὅλοι οἱ κύριοι βουλευταὶ δὲν ἀνέγνωσαν. Ἂν λοιπὸν ἐπιθυμῇ τελειοτέραν καὶ ταχυτέραν τὴν ἐκδίκασιν τῶν διαφορῶν μεταξὺ ἐνοικιαστοῦ καὶ φορολογουμένων, ἂς εὐαρεστηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν παραδεχθῇ. Εἰς τὸ ἄρθρον 26 § 1, μετὰ τὰς λέξεις «δικάζονται ὑπ’ αὐτοῦ,» νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς· «προτιμώμεναι πασῶν τῶν ἄλλων, αἱ δὲ ἀποφάσεις δημοσιεύονται παραχρῆμα ἢ τὸ πολὺ ἐντὸς δύω ἡμερῶν· κατὰ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν, ἐπιτρέπεται πᾶσα προαπόδειξις.» Ἠξεύρετε, κύριοι, τί συμβαίνει εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα; Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀτυχίαν νὰ μένω εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ ἀναγκάζομαι, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου, νὰ παρουσιάζωμαι ἐνίοτε εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον. Τί νομίζετε γίνεται εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον, ὅπερ συνεδριάζει ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος; ὁ εἰρηνοδίκης κλείει τὴν θύραν καὶ κολλᾷ εἰδοποίησιν εἰς αὐτὴν ὅτι δὲν συνεδριάζει οὔτε ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος, τὴν τεταγμένην τῆς δικασίμου ἡμέραν, ὥστε οἱ προσερχόμενοι, καὶ μάλιστα ἀπὸ τὰ ἔξω χωρία, ἐν καιρῷ χειμῶνος διερχόμενοι τὸν ποταμὸν Εὔηνον μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς των, μένουν ἄπρακτοι καὶ ἐξοδεύονται ματαίως, προσάγοντες μάρτυρας· καὶ ἐπανερχόμενοι, ἀγανακτοῦν κατὰ τῆς τοιαύτης οἰκτρᾶς τῷ ὄντι καταστάσεως τινῶν εἰρηνοδικῶν, παραγνωριζόντων τὴν ἀποστολήν των μὲ βλάβην τῶν συμφερόντων τῶν διαδίκων. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἡ κοινωνία πάσχει ἀπὸ τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ εἰρηνοδίκου. Δι’ ὃ ἐνόμισα ὅτι δύναμαι νὰ συμπληρώσω, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διὰ τῶν τροπολογιῶν μου, καὶ ν’ ἄρω τὰ μεγάλα προσκόμματα, ἅπερ ἀπαντᾷ ἡ δικαιοσύνη κατὰ τὴν διαχείρισίν της ἀπὸ ἀμελεῖς καὶ ἀνικάνους λειτουργοὺς τῆς θέμιδος. Ἐγὼ μὲν ἐξεπλήρωσα, ὅ,τι ἠδυνάμην διὰ τῶν ἀσθενῶν γνώσεών μου, καὶ εἰς ὑμᾶς ἐναπόκειται νὰ κρίνητε (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν του).

§101ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ πρώτη πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κύριος Κασβίκης, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον προβάλλεται, ἀλλὰ μᾶλλον θὰ μᾶς περιπλέξῃ, διότι θέλει νὰ καταστήσῃ τὸν εἰρηνοδίκην δραστήριον, ὑποθέτων ὅτι δὲν εἶναι δραστήριος, ἐπιμελῆ, νοήμονα, ἱκανὸν, ὥστε ἐντὸς 48 ὡρῶν νὰ ἐκδώσῃ τὰς ἀποφάσεις. Ἀλλὰ αὐτὰ διατάττομεν ἐμμέσως ὅταν συντάττωμεν προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὅταν διατάττωμεν τὰ τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας καὶ ὅταν δίδωμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐξουσίαν πειθαρχικὴν, ὡς καὶ τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ παύειν καὶ διορίζειν· δι’ αὐτῶν τῶν μέσων δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν αὐτά. Περιπλέον ἡ ἀναγραφὴ αὐτῶν τῶν διατάξεων εἶναι περιττὴ, διότι ὑπάρχουν εἰς τὸν γενικὸν νόμον· κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον ὁ εἰρηνοδίκης ὀφείλει νὰ ἐκδώσῃ ἀμέσως τὴν ἀπόφασίν του, ἢ τὸ πολὺ τὴν ἐπιοῦσαν. Ἀλλὰ ἂν τὸ προσθέσωμεν καὶ ἐδὼ, ἐκάμαμέν τι περισσότερον, ἀφοῦ ὁ κοινὸς νόμος, ὁ ὁποῖος περιέχει αὐτὴν τὴν ὕλην, περιέχει καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν; Τῳόντι, μετὰ τὰς παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι χθὲς καὶ προχθὲς ἐγένοντο, εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ μεταβολή τις διὰ μιᾶς παρενθέσεως, ἥτις θὰ παραπέμπῃ εἰς τὸ ἄρθρον 60 τοῦ κειμένου νόμου ΣΟΖʹ. κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ δημόσιον διατηρεῖ τὴν νομικὴν κατοχὴν ἐπὶ τῶν γαιῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχε τὴν κατοχὴν μέχρι τοῦ 1855. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐννοοῦσε νὰ καταργήσῃ αὐτὴν τὴν σωτήριον διάταξιν· ἀλλ’ αἱ ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν κατὰ τὰς δύω προκαταρκτικὰς συζητήσεις, μὲ πείθουν ὅπως τεθῶσι ῥητῶς, καὶ διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ὅπως εἰς τὴν βʹ. παράγραφον τοῦ ἄρθρου 26 μετὰ τὸ «ὁ ἀγρὸς», νὰ προστεθῇ «ὑπόκειται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν γαιῶν περὶ ὧν διαλαμβάνει τὸ ἄρθρον 60 τοῦ ΣΟΖʹ. τοῦ 1855» καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἄρθρον.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Εἶτα ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρ. 27. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 28).

§103ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου· ἐνθυμεῖσθε δὲ, ὅτι ἐγένετο χθὲς λόγος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Β. Διάταγμα νὰ κανονίζῃ τὰς ποινάς. Ἐκ τῆς παρατηρήσεως ταύτης ὁρμώμενος, συνέταξα τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· ἡ τροπολογία αὕτη θέλει τεθῇ ὡς ά. ἐδάφ. τοῦ ἄρθρου, ὡς ἑξῆς· «Αἱ περὶ διαθέσεως, βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν προσόδων διατάξεις τῶν κειμένων νόμων καὶ διαταγμάτων ἐξακολουθοῦσιν ἰσχύουσαι καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ παρόντος νόμου, καθόσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς αὐτὸν, ἰδίως δὲ αἱ ποινικαὶ αὐτῶν διατάξεις κατὰ τὰ ἄρθρα.....» Τὸ βʹ. ἐδάφ. θὰ γείνῃ ὡς ἑξῆς· «διὰ Β. Διατάγματος θέλουσιν ὁρισθῆ τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρόντος νόμου ὡς ἐπίσης καὶ τὰ τῆς ἐκποιήσεως.»

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον.)

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ περὶ ζώων. (Ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον.)

§106ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2ου παρακαλῶ νὰ γείνῃ προσθήκη τῶν ἑξῆς λέξεων· μετὰ τὰς πρώτας λέξεις «ἐντὸς τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου,» νὰ προστεθῶσι «καὶ μέχρι τῆς 10 Μαρτίου.» (Τὸ ἄρθρον γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 3ον. Τὸ ἄρθρον 4ον ἐγένετο δεκτὸν, τεθέντος ἀντὶ «τὴν 1ην Μαρτίου» «τὴν 11ην Μαρτίου». Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5ον, 6ον, 7ον, 8ον, 9ον, 10ον.) Ἄρθρον 11ον.

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ χθὲς ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ ἀπόφασις δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς περιστάσεις καθ’ ἃς εἰμπορεῖ ἡ δήλωσις ὑπὸ ἄλλο ὄνομα νὰ ἐγένετο ἄνευ δολιότητος καὶ ἀθώως, διὰ τοῦτον τὸν λόγον, παρακαλῶ νὰ τεθῶσι μετὰ τὸ «πλὴν ἂν ἐδήλωσεν αὐτὰ», αἱ λέξεις, «ὑπὸ ἄλλο ὄνομα,» καὶ κατωτέρω μετὰ τὰς λέξεις «πρόστιμον ἴσον μὲ τὸν» νὰ προστεθῇ «καθυστεροῦντα «φόρον»· ὥστε νὰ μὴ γίνεται καταδίωξις εἰμὴ ὅταν ὑπάρχῃ εἰκονικότης καὶ σκοπὸς τῆς εἰκονικότητος νὰ ᾖναι ἡ καθυστέρησις τοῦ φόρου. (Τὸ ἄρθρον γίνεται δεκτὸν ὡς τροπολογήθη). (Ὁμοίως τὰ ἄρθρα 12, 13). (Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14 τίθεται ἀντὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου ΚΘʹ. ἄρθρον 16 τοῦ νόμου ΚΘʹ).

§108ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Φρονῶ, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς οἰκονομίας δὲν θὰ ᾖναι ἀντίθετος εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔχω κάμει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἥτις ἐπεξηγεῖ τρόπον τινὰ τὸν προκείμενον νόμον· αὐτοὶ οἱ ἐνοικιασταὶ εἶναι ἡ μάστιξ τῆς κοινωνίας, θέλουν νὰ ὠφελῶνται ἀπὸ ὅλα τὰ εἴδη, καὶ ἀπὸ τὰ ἐλάχιστα. Θέλω λοιπὸν νὰ ἀφαιρέσω τὸ δικαίωμα ἀπὸ αὐτοὺς νὰ παρενοχλοῦν τοὺς φορολογουμένους· ὅταν ἀφίνω τὸν δεύτερον χρόνον τὸν ἀγρόν μου λόγῳ λιπάνσεως, καὶ ἀφίνω ἴδιά μου ζῶα, ἔστω καὶ ξένα, νὰ μὴν ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μὲ φορολογῇ διότι καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας καὶ ἀείποτε οὐδέποτε αἱ περιφέρειαι τῶν χωρίων, ἐν αἷς ἔβοσκον τὰ ζῶα αὐτά, ἐφορολογήθησαν. Ἄδικον λοιπὸν ἤθελεν εἶσθαι καὶ ἀδικαιολόγητον νὰ ἐπιβάλωμεν ἤδη φόρον, ἀφοῦ εὐτυχῶς, ἕνεκα τῆς ἀκριβείας τῆς συλλογῆς τῶν προϊόντων, ἀπαλλάττομεν ἄλλα σπουδαιότερα προϊόντα, τὸν βάμβακα, καὶ ἄλλα· λοιπὸν φρονῶ, ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ αὐτὰς τὰς ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι καθόλου δὲν βλάπτουν τὸ δημόσιον, ἀπεναντίας δὲ ἀφαιροῦν τὰς καταπιέσεις τῶν ἐνοικιαστῶν.

§109ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι, ὁ παρὼν νόμος δὲν φέρει ὡς πρὸς τοῦτο οὐδεμίαν μεταβολὴν εἰς τὰ κείμενα· δὲν θέλετε ἀπαντήσει εἰς οὐδὲν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου διάταξιν κανονίζουσαν νεώτερα πράγματα, ἢ θέλουσαν κἂν νὰ κανονίσῃ τὰ πράγματα ἐκ νέου, ἀλλὰ ἀναφέρεται πάντοτε εἰς τὸν νόμον τοῦ 1864· ὅ,τι ἐγίνετο μέχρι τοῦδε, αὐτὸ θὰ γίνεται καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὑπάρχει τις ὁ ἐπιθυμῶν νὰ φέρωμεν καινοτομίαν τινὰ εἰς τὰ μέχρι τοῦδε κείμενα; ἂς τὸ προτείνῃ· ἀλλ’ ὁ νόμος ὁ σημερινὸς δὲν προτείνει τοῦτο, δὲν λέγει δηλονότι: ἀγροί, οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται μέχρι τοῦδε εἰς φόρον βοσκῆς, δὲν ὑπόκεινται εἰς τὸ ἑξῆς. Τοιοῦτόν τι δὲν λέγει τὸ νομοσχέδιον· τὸ ἄρθρον μάλιστα αὐτὸ οὐδεμίαν ἄλλην καινοτομίαν λέγει. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι θὰ κάμῃ καλὰ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἀναμιχθῇ εἰς αὐτὰς τὰς λεπτομερείας, διότι ἴσως θὰ ἐπέλθουν ζητήματα, τῶν ὁποίων ἡ λύσις θὰ γείνῃ κατὰ τῶν φορολογουμένων· ποῦ νὰ ἔλθωμεν εἰς διαιρέσεις καὶ ὑποδιαιρέσεις;

§110ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ἂς γείνῃ τοὐλάχιστον ἡ διασάφησις ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§111ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἠξεύρω ἐὰν τὸ θέλῃ ἡ Βουλή.

§112ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ θέλει.

§113ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ μὴ γείνῃ οὐδεμία καινοτομία εἰς τὸν ὑπάρχοντα νόμον. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον, καλὸν εἶναι νὰ δοθῶσι διασαφήσεις τινές, διὰ τὸν λόγον, ὅτι μέχρι τοῦδε ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου ἐγίνετο πάντοτε ἀπὸ τὸ Δημόσιον, καὶ τὸ Δημόσιον ἐφέρετο μὲ καλὴν πίστιν, ἐνῷ εἰς τὸ μέλλον ἡ ἐξακρίβωσις τοῦ φόρου θὰ γίνεται ἀπὸ τὸν ἐνοικιαστήν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι συνήθως ἢ κερδοσκόπος μὴ ἔχων ἄλλον κανόνα τῶν πράξεών του παρὰ τὸ συμφέρον. Ἕως τώρα δὲν ἦλθε ποτὲ εἰς τὸν νοῦν οἰκονομικοῦ τινος ὑπαλλήλου, καὶ πολὺ ὀλιγώτερον εἰς τὸν νοῦν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ν’ ἀπαιτήσῃ φόρον ἀπὸ ἰδιοκτήτην ὁ ὁποῖος τρέφει 2 ἢ 3 πρόβατα ἐντὸς τοῦ ἐλαιῶνός του ἢ τῆς σταφιδαμπέλου του. Ἀλλ’ ἐὰν ἐνοικιασθῇ ὁ φόρος, ποῖος μᾶς βεβαιόνει ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν θὰ εἴπῃ εἰς τὸν κτηματίαν τοῦτον, ὅτι τὰ πρόβατά του ἐβόσκησαν μὲ τὸ χόρτον τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τὸ κτῆμά του, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὀφείλει νὰ πληρώσῃ μίαν δραχμὴν κατὰ κεφαλήν, καὶ ἐπειδὴ δὲν τὰ ἐδήλωσεν, 25% περιπλέον. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά, ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος καὶ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ὁ νέος νόμος καθιεροῖ. Διὰ ταῦτα πρέπει νὰ δοθῇ προσοχὴ, διὰ νὰ μὴ βασανίζωνται οἱ ἄνθρωποι, διότι ὅλοι γνωρίζετε τὸ ποιὸν τῶν ἐνοικιαστῶν· αὐτοὶ εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ βγάλουν ἀπὸ τὴν μίγα σπλῆνα, καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν δυσκολίαν νὰ ζητοῦν ὅ,τι τοὺς καταβῇ εἰς τὴν κεφαλήν.

§114ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι μᾶς σώζει, ὅτι ὁ παρὼν νόμος δὲν καινοτομεῖ ὡς πρὸς τὴν ἀρχήν.... Ἐγὼ ὅμως πρεσβεύω, ὅτι ὁ νόμος οὔτε ὁ παλαιὸς οὔτε ὁ νέος ἐννοοῦσι νὰ δώσωσι τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἐνοικιαστήν. Εἴτε ὁ ἰδιοκτήτης τὰ ἴδιά του ζῶα νέμεται ἐντὸς τῶν κτημάτων, εἴτε καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι παραχωρεῖ τὸ δικαίωμα εἰς ἄλλον τινά, χάριν τῆς ὠφελείας τοῦ κτήματος, δὲν θὰ ζητηθῇ φόρος οὔτε κατὰ τὸν παρόντα νόμον.

§115ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἐννοεῖ, ὅτι φόρος βοσκῆς δὲν θὰ εἰσπράττηται ἐκ τῆς βοσκῆς τῶν κτημάτων.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἀνεγνώσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 καὶ 22 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 23. (Ἀναγινώσκεται.)

§117ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, ἐνόμισα ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ 23 συμπλήρωσίς τις, ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· διότι ἔκτακτον ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἔρχωνται ἀπὸ τὰ ἀπώτερα μέρη τῆς Τουρκίας καὶ ν’ ἀπολαμβάνουν δικαιώματα, νὰ στερῶνται δὲ τούτων οἱ ἰδιοκτῆται οἱ ἔχοντες περιουσίαν. Φρονῶ, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Οἰκονομίας δὲν θ’ ἀντείπῃ εἰς τὴν τροπολογίαν μου αὐτήν.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀξίωσις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος θέλει ἱκανοποιηθῆ εἰς τὸ ἄρθρον 24, ὅπου γίνεται λόγος περὶ γενικῶν διατάξεων, ἐφαρμοζομένων εἰς πάσας τὰς ὁμοίας περιστάσεις. Ἔχομεν δὲ δύω ὁμοίας περιστάσεις εἰς τὸ νομοσχέδιον· τὸ δικαίωμα τῆς κοινότητος, ἡ ὁποία ἔχει δικαίωμα τῆς περιφερείας αὐτῆς, διότι εἶναι κεφαλοχώριον, καὶ τῆς κοινότητος, ἡ ὁποία δὲν ἔχει εἰδικὴν περιφέρειαν, ἀλλὰ παραλαμβάνει κατὰ παράκλησιν κτήματα ἐκ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν. Ἴσως τὸ συμφέρον τοῦ κ. Κασβίκη εἶναι νὰ φροντίσῃ διὰ τὸ δεύτερον, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ παραδεχθῆτε εἰς τὸ βʹ. ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 24 τὰ ἑξῆς «Κάτοικοι λογίζονται πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ τῆς βοσκῆς δικαιώματος οἱ δημόται.»

§119ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι Μεσολογγίτης, ἀλλ’ ἔχω ἀλλοῦ τὰ κτήματά μου.

§120ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ ἔχητε ὅλα (θόρυβος). Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐφέρθη εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἐβασανίσθη πολλὰ ἔτη, καὶ ὑπάρχουν καὶ ἀποφάσεις παραλλάσσουσαι· διὰ τοῦτο καλὸν εἶναι νὰ λύσωμεν ἐνταῦθα τὸ ζήτημα.

§121ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ ὁ νόμος εἰς τοὺς κατοίκους μιᾶς κοινότητος, δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἡ διάταξίς σας εἶναι δυσανάλογος μὲ τὴν δικαιοσύνην (θόρυβος).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23 ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 24 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ἄρθρον 25, τὸ καὶ τελευταῖον τοῦ νομοσχεδίου, καθὼς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ. συζήτησιν).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατετέθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ πτωχεύσεως. Ἔχομεν ἤδη τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς.

§124ΦΙΛΗΜΩΝ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§125ΠΟΛΛΟΙ. Ἀφήσατε, εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν ὁμιλεῖτε (θόρυβος). (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ 1 ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται.)

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠκούσατε, κύριοι, τὰς παρατηρήσεις τὰς γενομένας προχθὲς περὶ τῶν ὀσπρίων τῶν φυτευμένων μεταξὺ τῶν ἄλλων δημητριακῶν καρπῶν. Προτείνω λοιπὸν νὰ καταργηθῇ πᾶς φόρος ἐπὶ τῶν ὀσπρίων.

§127ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα (θόρυβος).

§128ΦΙΛΗΜΩΝ. Ζητῶ τὸν λόγον εἰς τὸ περὶ βάμβακος (θόρυβος).

§129ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν (θόρυβος). (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ 2 ἄρθρον, μετὰ τὴν γενομένην τροποποίησιν, καὶ τὰ ἑπόμενα, καθὼς καὶ τὸ σύνολον.)

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 6 παρὰ ¼.