1877.12.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33

τῆς 14 Δεκεμβρίου 1877.

(Τετάρτη)

Ὥρα 2½ μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Πολυλᾶς.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατριβάνος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ λάβῃ φροντίδα περὶ προφυλάξεως καὶ διασώσεως τῶν ἀρχαιοτήτων, διότι ὅπως ἐπληροφορήθην πολλαὶ καταστροφαὶ γίνονται, καὶ τοῦτο βλάπτει καὶ τὴν ἐπιστήμην καὶ τὸν τόπον.

§3Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νόμος τοιοῦτος ὑπάρχει, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουν περὶ τούτου ἄφθονα τὰ μέσα πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος ἔχομεν ἀνάγκην ἐφόρων καὶ δαπανῶν καὶ τοιούτους δὲν ἔχομεν παρὰ μόνον τρεῖς καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκαζόμεθα νὰ ἀναθέσωμεν τὴν φύλαξιν εἰς ἁπλοῦς φύλακας, οἵτινες ἀντὶ νὰ ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των πολλάκις τὸ παραλείπουν.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, πρὸ πολλοῦ χρόνου ὑπεβάλαμεν μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἕνα νόμον περὶ ἐφεδρείας, ὅστις ἀπεφασίσθη νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἔκτοτε οὔτε ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἦλθεν....

§5ΤΙΝΕΣ. Δὲν παρεπέμφθη· διότι ἂν παρεπέμπετο, τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἤθελεν ἔλθει καὶ ἡ ἔκθεσις.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ σκεφθῇ ἀμέσως ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ὁ χρόνος πλησιάζει καὶ οἱ παλαιοὶ ἔφεδροι φεύγουν τὴν 10 Ἰανουαρίου.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων. Ὁ νόμος αὐτὸς παρεπέμφθη εἰς δύω ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ὑπέβαλον τὴν ἔκθεσίν των. Ἠξεύρετε δὲ ὅτι συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατόπιν ἀποφάσεως διεθνοῦς. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλή, ἀφοῦ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔφερεν ἀντίῤῥησιν, δὲν θὰ ἔχῃ τοιαύτην ὅπως τὸ ἐπιψηφίσωμεν εἰς ἀ. ἀνάγνωσιν.

§8ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καλὸν θὰ ἦτο ἴσως νὰ προβῶμεν εἰς ὅλων τῶν νομοσχεδίων τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§9ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ κοινότης Κερατέας, κύριοι, κατὰ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον ὑπέβαλε μίαν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει νὰ τῆς ἀποδοθῇ δικαιοσύνη· θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ ἤδη τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ φροντίδα περὶ νομοσχεδίου πρὸς διόρθωσιν τῆς προσγινομένης εἰς αὐτοὺς ἀδικίας. Δι’ ἀποφάσεως τὰ δικαστήρια ἀφῄρεσαν ὁμοῦ μὲ τὴν περιουσίαν τοῦ Δημοσίου καὶ περιουσίας κοινοτικὰς καὶ περιουσίας ἀναμφισβητήτους ἤτοι οἰκίας πρὸ 150 χρόνων κατεχομένας, ἀμπελῶνας πρὸ 70 χρόνων. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῆς κοινότητος ἡ Βουλὴ παρέπεμψε τότε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, ἀλλ’ ἔκτοτε ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἰσήγαγε καμμίαν ἔκθεσιν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναφορὰν ὅπως μελετήσῃ τὸ περιεχόμενον καὶ ἀποφασίσῃ, διότι καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν θὰ χρησιμεύσῃ.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα...

§11ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, διατί ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν δὲν ἔφερε τὴν ἔκθεσίν της;

§12ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, ὥστε νὰ συζητηθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἐκ δραχ. 29,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς χρήσεως τοῦ 1877.

§14ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ σύστημα, κύριοι, κατὰ τὸ ὁποῖον γίνεται ἡ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τοῦ ἐγγείου φόρου ἢ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, εἶναι, ὅπως γνωρίζετε, ἐλεεινὸν καὶ πλῆρες ἀδικίας. Ἀδικεῖ πάντας τοὺς ἐνδιαφερομένους, τὸ Δημόσιον, τὸν ἐνοικιαστὴν καὶ τὸν φορολογούμενον. Καὶ οὐ μόνον ἀδικεῖ αὐτοὺς ἀλλὰ καταντᾷ καὶ σχολεῖον πρὸς πᾶσαν νοθείαν καὶ πλαστότητα, ὅπως πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος ἐξετέθη ὑπό τε τῶν ἀντιπροσώπων καὶ τῶν ὑπουργῶν. Τοιοῦτον ἔχοντες σύστημα ὀφείλομεν νὰ προσπαθῶμεν πάντοτε ὅπως τὸ ἀπαλλάξωμεν ὅσον οἷόν τε τῶν μεγαλειτέρων αὐτοῦ ἐλαττωμάτων. Ἄλλοι ἐπρέσβευσαν, ὅτι τὸ καθῆκόν μας δὲν εἶναι ἡ βελτίωσις τοῦ συστήματος, ἀλλ’ ἡ μεταβολὴ αὐτοῦ. Ἡ μεταβολὴ ὅμως τοῦ συστήματος αὐτοῦ ἀπεδείχθη ἐκ τῶν σχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσιάσθησαν καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι ἔργον δυσκολώτατον, διότι πάντα τὰ σχέδια ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς κατάκρισιν· ὄχι διότι οἱ ἐκπονήσαντες αὐτὰ δὲν κατέβαλον πολλὰς γνώσεις καὶ πολλὴν ἐμπειρίαν, ἀλλὰ διότι τὸ ἔργον εἶναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δύσκολον· Ἀλλ’ οὐ μόνον διότι τὸ σύστημα αὐτὸ ἔχει μεγάλην δυσκολίαν, ἀλλὰ καὶ διότι αἱ ἰδικαί μου πεποιθήσεις εἶναι ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἀποδεκατώσεως, δι’ αὐτοὺς τοὺς δύω λόγους δὲν θέλετε εὕρει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ σᾶς ὑποβάλλω, μεταβολὴν συστήματος, ἀλλὰ νόμον περὶ βελτιώσεως τοῦ ὑπάρχοντος. Εἶπον ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἀποδεκατώσεως, διότι παρετήρησα ὅτι ἂν καὶ τὸ σύστημα τοῦτο δὲν εἶναι ἀνεπίμεμπτον, μ’ ὅλα ταῦτα τὰ ἐλαττώματά του, τὰ προερχόμενα οὐχὶ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ συστήματος ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀναπαύεται, εἶναι ὀλιγώτερα τῶν ἐλαττωμάτων, τὰ ὁποῖα παρατηροῦνται εἰς συστήματα ἄλλα, τὰ ὁποῖα μᾶς προβάλλουν εἰς μίμησιν. Κατηγοροῦσιν, ὅπως γνωρίζετε, τοῦ συστήματος αὐτοῦ, 1) ὅτι φορολογεῖ τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον. Δὲν ἐννοοῦν μὲ τοῦτο ὅτι φορολογεῖ βαρέως· διότι ἐὰν εἰς τοῦτο συνίστατο ἡ μομφὴ ἤρκει νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου. Ἡ κατάκρισις συνίσταται εἰς τὸ ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἀποδεκατώσεως δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ποιότης τῆς γῆς καὶ αἱ δαπάναι αἱ καταβληθεῖσαι πρὸς παραγωγὴν τῆς προσόδου· ἕνεκα τούτου ἐπέρχεται ἀνισότης μεταξὺ φορολογουμένου καὶ φορολογουμένου. Ἀλλά, κύριοι, ἡ κατάκρισις αὕτη νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιπέσῃ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων συστημάτων, διότι καὶ κατ’ αὐτὰ τὸ ἄτοπον δὲν ἐκλείπει. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς τὸν μοναδικὸν φόρον· διότι ὅταν θέλετε νὰ κάμητε σύγκρισιν, πρέπει νὰ συγκρίνητε τὰ ὅμοια, τὰ ἔχοντα τὰς αὐτὰς βάσεις, τὰ ὁμοειδῆ· ὅταν ὅμως θέλετε νὰ συγκρίνητε τὸ σύστημα ἡμῶν μὲ τὸ σύστημα τοῦ μοναδικοῦ φόρου, συγκρίνετε τὰ ἀνόμοια, διότι εἰς τὸ σύστημα τοῦ μοναδικοῦ φόρου, φόρος ἔγγειος ἐπὶ τῶν ἀκινήτων δὲν ἀπαντᾶται, ἀλλ’ εἷς μόνος φόρος ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς φορολογικῆς δυνάμεως τοῦ πολίτου, διὰ μιᾶς ἐπιβαλλόμενος, ἐνῷ τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ὁμοιάζουν τὸ ἡμέτερον σύστημα τοῦ πολλαπλοῦ φόρου, ὅπως εἶναι καὶ τὸ σύστημα τὸ ἐν Γαλλίᾳ ἰσχῦον, διότι ἔχουν καὶ ἐκεῖ ὅπως καὶ ἡμεῖς τοὺς καταμεμερισμένους φόρους, τοὺς πολλούς, εἶναι συστήματα ἐπιβαρύνοντα τὴν παραγωγήν. Καὶ ἐκεῖ ὅμως θέλετε παρατηρήσει ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ δικαιοσύνη τὴν ὁποίαν ἐπιθυμητὸν εἶναι νὰ εἶχε καὶ τὸ ἡμέτερον σύστημα ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῆς ἀκινήτου περιουσίας. Εἷς τῶν διασημοτέρων δημοσιολόγων, ὁ πρὸ μικροῦ προσκληθεὶς ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς Γαλλικῆς δημοκρατίας νὰ σχηματίσῃ κυβέρνησιν, ὁ κύριος Bathie, διδάσκει δι’ ἀριθμῶν τὰς ἀδικίας, ἃς περιέχει ἡ ἐν Γαλλίᾳ φορολογία ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῆς ἀκινήτου περιουσίας. Ἰσχυρίζεται ὅτι, ἐπειδὴ ἡ φορολογία συνίσταται εἰς τὰ πορίσματα τοῦ κτηματολογίου, τὸ ὁποῖον δὲν παρακολουθεῖ τὰς αὐξομειώσεις τοῦ πλούτου τῆς ἀκινήτου περιουσίας, ἕνεκα τούτου δικαιοσύνη δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν φορολογίαν αὐτήν. Ἰσχυρίζεται ὅτι ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι εἰς τὰς ὁποίας ἡ φορολογία ἀφαιρεῖ τὸ ⅛ τοῦ εἰσοδήματος, καὶ ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι εἰς τὰς ὁποίας ὁ αὐτὸς νόμος καὶ ὁ αὐτὸς φόρος ἀφαιρεῖ τὸ 1/17. Ἰσχυρίζεται ὅτι ἐνῷ ὁ μέσος ὅρος εἶναι 6,6%, ὁ ἐλάχιστος ὅρος εἶναι 3,74%, ὁ δὲ μέγιστος ὅρος εἶναι 9,7%. Σᾶς ἀνέφερα, κύριοι, αὐτὴν τὴν σύγκρισιν, ἐστήριξα αὐτὴν εἰς ἀριθμοὺς καὶ ἐπεκαλέσθην τὴν αὐθεντίαν ἀνδρὸς τοσοῦτον διακεκριμένου, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα ἐν ἀρχῇ, ὅτι δὲν νομίζω τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει ὅτι εἶναι ἀποβλητέον κατ’ ἀρχὴν καὶ ὅτι εἶναι ματαιοπονία ἑπομένως ἡ βελτίωσις αὐτοῦ ὡς πρὸς τὸν ὀργανισμὸν καὶ τὴν ἐκτέλεσίν του. Ἐμνήσθην τοῦ κυριωτέρου ἐλαττώματος, ὅπερ εἰς τὸ σύστημα ἡμῶν ἀποδίδουν, καὶ σᾶς ὑπέδειξα καταφανῶς ὅτι ἑνὸς τῶν μᾶλλον πεφωτισμένων ἐθνῶν τῆς Εὐρώπης τὸ σύστημα ἔχει αὐτὸ τὸ ἴδιον ἐλάττωμα, καὶ δὲν δύναται διὰ τοῦτο ἐν τῇ συγκρίσει νὰ λογισθῇ τοῦ συστήματος αὐτοῦ ὑποδεέστερον. Ἀλλὰ, κύριοι, συγχωρήσατέ με νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις καὶ περὶ ἑνὸς πλεονεκτήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ ἡμέτερον σύστημα καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαντᾶται εἰς τὰ συστήματα τὰ ὁποῖα μᾶς συνιστοῦν. Τὸ σύστημα τὸ ἡμέτερον ἔχει τὸ ἀνεκτίμητον πλεονέκτημα, ὅτι ἡ πολιτεία φορολογεῖ μόνον ἐὰν παράξῃ ὁ πολίτης καὶ μόνον καθόσον παράξει, ἐνῷ ἀπεναντίας εἰς τὰ συστήματα ἐκεῖνα ἡ πολιτεία φορολογεῖ καὶ ἂν δὲν παράξῃ καὶ ἂν παράξῃ πολὺ ἢ ὀλίγον. Πιθανὸν τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ ἁρμόζῃ εἰς τοὺς λαοὺς ἐκείνους, ὑποθέτω ὅμως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἤθελεν ἀποφέρει μεγίστην ἀγανάκτησιν, καὶ ὁ λαὸς ἀντὶ ν’ ἀναπαυθῇ εἰς τὰς θεωρίας, προφανῆ βλέπων τὴν πραγματικὴν ἀδικίαν, ἤθελε φωνάξει ἐναντίον τοῦ συστήματος. Εἰς ἀπόδειξιν δὲ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου σᾶς ἐνθυμίζω τὴν κοινὴν ἀγανάκτησιν ὅτε ἐπῆλθεν ἡ νόσος τῶν ἀμπέλων· διότι ὁ φόρος αὐτὸς στηρίζεται περίπου ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων καὶ ἕνεκα τούτου τῆς ἀσθενείας ἐπελθούσης καὶ πρὶν ἀνακαλυφθῇ τὸ θεῖον, ἡ φορολογοῦσα πολιτεία ἐζήτει τὸν φόρον ὅπως τὸν εἶχε διασκευάσει εἰς τὸν καιρὸν τῆς παραγωγῆς. Δικαιολογοῦν αὐτὴν τὴν κατ’ ἐμὲ ἀδικίαν οἱ θιασῶται τοῦ εἰρημένου συστήματος λέγοντες, ὅτι οἱ πολῖται καθίστανται φιλοπονώτεροι καὶ φιλεργότεροι· διότι ἀναγκάζει αὐτοὺς ἡ φορολογία νὰ ἐπιμελῶνται τῆς καλλιεργείας ὅπως ἐλαττώσωσι τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία προέρχεται εἰς αὐτοὺς ἐκ τοῦ φόρου. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅπως ἠξεύρετε, ἡ ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς ἑνὸς φορολογουμένου δὲν προέρχεται μόνον ἀπὸ τὴν θέλησίν του· καθ’ ἃς περιπτώσεις προέρχεται ἀπὸ μόνον τὴν θέλησιν τοῦ φορολογουμένου ἐννοῶ τὴν διδασκαλίαν, ἀλλὰ καθ’ ἃς περιπτώσεις τὸ ἁλώνιον ἐλαττοῦται ἕνεκα περιστάσεων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεως τοῦ φορολογουμένου, νομίζω ὅτι ἡ διδασκαλία αὕτη εἶναι παράλογος. Τῷ ὄντι ὁ γεωργὸς εἰμπορεῖ νὰ παράγῃ ὀλίγιστα, διότι ἔτυχε νὰ ἀπολέσῃ τὸν βοῦν του ἢ ἔτυχε νὰ πάθῃ ἡ ὑγεία ἢ αὐτοῦ ἢ τοῦ βοηθοῦ αὐτοῦ ἢ τοῦ υἱοῦ του ἢ καὶ νὰ χάσῃ αὐτὸν καὶ νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ ἐκτείνῃ τὴν σποράν του ὅπως συνήθως ἐποίει. Εἰμπορεῖ προσέτι νὰ ἐπισυμβῶσι περιστάσεις ἐξαρτώμεναι ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ νὰ ἐπέλθῃ ἀφορία, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ὀκνηρίαν του. Ὑποθέτω μᾶλλον ὅτι τὸ σύστημα τῶν ξένων δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ Κυβερνήσεις νὰ ἀσφαλίζωσι τοὺς ψηφιζομένους φόρους καὶ νὰ γνωρίζωσιν ἐκ τῶν προτέρων εἰς τί οὗτοι συνίστανται. Καὶ τῷ ὄντι, αὐτὸ εἶναι καθῆκον μιᾶς εὐνομουμένης πολιτείας. Οἱ φόροι πρέπει νὰ μὴ ᾖναι ἀβέβαιοι, οὐδὲ νὰ ἐξαρτῶνται ἐκ παντὸς εἴδους περιπετειῶν, ἀλλὰ νὰ ᾖναι ἐκ τῶν προτέρων γνωστοί. Ἀληθῶς τὸ ἀπόκτημα τοῦτο ἐπέτυχον τὰ κράτη ἐκεῖνα, ἅτινα ἐδέχθησαν πάγιον φόρον δι’ ἕκαστον φορολογούμενον. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, κύριοι, οἱ κυριώτεροι καὶ ἐν ὀλίγοις, ὁποῖοι κατὰ τὴν ἐδικήν μου κρίσιν καθιστῶσιν ἀξιοσύστατον τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου, μέχρις ὅτου κατορθώσωμεν νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα τῆς ἐπιτυχοῦς μεταβολῆς, πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ κείμενον, νὰ προσπαθήσωμεν δὲ νὰ βελτιώσωμεν αὐτό. Γνωρίζετε πάντες τὰ ἐλαττώματα τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τοῦ φόρου τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Τὰ αἴτια αὐτοῦ βεβαίως εἶναι πολλὰ, νομίζω ὅμως ὅτι ῥιζικώτερον πάντων εἶναι ἡ ἀπληστία τοῦ Δημοσίου. Τὸ Δημόσιον ἐπιθυμεῖ νὰ ἐσοδεύσῃ ἐκ τοῦ φόρου τούτου ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα καὶ διὰ τοῦτο ἀποφασίζει νὰ συνεταιρισθῇ μετ’ ἀνθρώπων ἀφερεγγύων· εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ αἰτία, πρὸ πολλοῦ χρόνου ἡ πολιτεία ἀποφασίζουσα νὰ ἐλαττώσῃ τὸ ἔσοδον αὐτὸ ἤθελεν ἔχει ἤδη κατορθώσει ὥστε ἡ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου νὰ μὴ περιέρχηται εἰς χεῖρας ἀφερεγγύων καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ὑπάρχωσι ὅλαι αἱ ἐκ τούτου θλιβεραὶ συνέπειαι. Ἐκ τῆς ἐναντίας ὅμως τάσεως παρορμώμενον τὸ Δημόσιον τί κατώρθωσεν; Ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω, ἕνα τραγέλαφον· διότι τὸ Δημόσιον φορολογεῖ εἰς χρήματα, ἐνοικιάζει εἰς εἴδη, εἰσπράττει εἰς χρήματα· καὶ ἐκ τούτου οὔτε αὑτὸ ὅταν ἐνοικιάζῃ γνωρίζει εἰς τί συνίσταται τὸ ἐνοίκιόν του, οὔτε ὁ ἐνοικιαστὴς ὅταν ἐνοικιάζῃ ἠξεύρει πόσα θὰ εἰσπράξῃ καὶ πόσα δὲν θὰ εἰσπράξῃ χρήματα· καὶ ὁ φορολογούμενος, μέχρι καὶ αὐτῆς τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν κεῖται ἐπὶ τοῦ ἁλωνίου τὸ εἰσόδημά του, δὲν ἠξεύρει πόση θὰ ᾖναι μετ’ οὐ πολὺ ἡ καταβολὴ, ὁ εἰς χρήματα φόρος, ὃν θὰ πληρώσῃ. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐὰν τῷ ὄντι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχομεν δύναται νὰ καταταχθῇ καὶ αὐτὸ μεταξὺ τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπεται εἰς κράτη πολιτισμένα νὰ ἔχωσι, νομίζω ὅτι αὐτὰς τὰς τάσεις πρέπει νὰ τὰς ἐγκαταλείψωμεν, νὰ θεμελιώσωμεν δὲ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἀλάνθαστος, ὅτι δηλ. τόσον καλλίτερον καὶ τόσον προτιμότερον καὶ τόσον δικαιότερον εἶναι ἓν σύστημα φορολογικὸν, ὅσον ἀνεπαχθέστερον εἶναι εἰς τὸν φορολογούμενον. Ὅπως ἔχουν σήμερον, κύριοι, τὰ πράγματα, ἀπαντᾶται ἓν κοινὸν συμφέρον μεταξὺ ἐνοικιαστῶν καὶ φορολογουμένων καὶ συνεννοοῦνται ἀμφότεροι πρὸς καταδολίευσιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἐκ τούτων προέρχονται αἱ εἰκονικότητες καὶ πλαστότητες εἰς τὰ καθυστερήματα, καὶ τὸ τέλος τῆς χρήσεως ὡς ἀποτέλεσμα ἔχει ἐλλείμματα τῶν φορολογουμένων πρὸς τὸν ἐνοικιαστὴν καὶ ἐλλείμματα τοῦ ἐνοικιαστοῦ πρὸς τὸ Δημόσιον. Τοῦτο δὲ ἐπαναλαμβάνεται κατ’ ἔτος· πρὸ καιροῦ δὲ τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν πολὺ βαρύτερα καὶ μόνον ἀπό τινος χρόνου βελτιωθείσης τῆς νομοθεσίας καὶ ὑπηρεσίας ἠλαττώθησαν καὶ αὐτά. Τῷ ὄντι τὰ καθυστερήματα, ἐὰν ἀναδράμητε εἰς 6 ἢ 7 ἔτη πρὸ, θέλετε ἰδεῖ ὅτι ἀνέβαινον εἰς 20% καὶ σήμερον ἔχομεν καθυστερήματα εἰς 6 ἢ 5%. Ἀλλὰ πῶς κατωρθώθη ἡ ἐλάττωσις αὕτη, κύριοι; διὰ μιᾶς ἀδικίας· διότι τὰ ἐλλείμματα τῶν φορολογουμένων πρὸς τὸν ἐνοικιαστὴν δὲν τὰ παραδέχεται τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ τὰ ἀφίνει εἰς βάρος τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Εἰς δὲ τοὺς ἐνοικιαστὰς ὁμολογήσατε ἐὰν ᾖναι ἐπαρκὴς ἡ συνδρομὴ τὴν ὁποίαν δίδει τὸ Δημόσιον· διότι συνδρομὴν ἀληθῶς οὐδεμίαν δίδει. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω, στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὅτι ἡ ἐνοικίασις γίνεται εἰς χρήματα, ἀλλ’ ὁ φορολογούμενος προσφέρει τὸν φόρον αὐτοῦ εἰς εἶδος ἐπὶ τοῦ ἁλωνίου ἐκ τοῦ εἴδους τὸ ὁποῖον παρήγαγε καὶ χωρὶς νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένος νὰ μετακομίσῃ τὸν φόρον πέραν τοῦ ἁλωνίου. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ συμφέροντος τοῦ φορολογουμένου ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ κἀνεὶς ν’ ἀντιτάξῃ τὴν ἐλαχίστην ἀντίῤῥησιν, διότι ἁπλοποιοῦνται εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὰ βάρη καὶ αἱ ἐνοχλήσεις τοῦ φορολογουμένου, ὥστε περιορίζονται εἰς τοῦτο καὶ μόνον «νὰ ὑποστῇ ἐν τῷ ἁλωνίῳ μίαν μέτρησιν·» ἐξ οὗ δὲ εἰσοδήματος συνεκέντρωσεν εἰς τὸ ἁλώνιον θέλει δώσει τόσον ποσοστόν, ὅσον ἡ πατρίς του, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀπεφάσισε νὰ δίδῃ, 4, 5, 6, 7% ἢ ὅσον εἶναι ὑπὸ τοῦ νόμου ἀποφασισμένον· δὲν θὰ ἔχῃ δὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ τὴν παραμικρὰν μετακίνησιν τοῦ καρποῦ τούτου, διότι αὐτὸ εἶναι ἔργον τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Τοιοῦτός τις τρόπος διαθέσεως ὑπῆρξεν, ὡς γνωρίζετε, καὶ ἄλλοτε, ἀλλὰ συνεδέετο μὲ τὰ βάρη τῆς μεταφορᾶς εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ εὐθὺς ἅμα ἐπιτρέψητε τοιαύτην παρεκτροπὴν θέλετε ἔχει πολὺ βαρυτέρας συνεπείας ἀπὸ τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἔχομεν μέχρι σήμερον, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως μετὰ μεγίστης ἀγανακτήσεως κατεῤῥίψαμεν τὸ σύστημα ἐκεῖνο. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τ’ ἀφορῶντα τὸν ἐνοικιαστὴν καὶ τὸ Δημόσιον· βεβαίως τὸ κύριον ζήτημα συνίσταται εἰς τοῦτο «πῶς νὰ ἀσφαλισθῇ τὸ Δημόσιον ἀπέναντι τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ νὰ μὴ συμβῇ ὅ,τι συνέβη ἐν ἀρχῇ τῆς συστάσεως τοῦ βασιλείου, ὁπότε οἱ ἐνοικιασταὶ ἔλαβον τὴν ἄδειαν νὰ φορολογήσωσι, ἐφορολόγησαν καὶ ἀπῆλθον, ἐπλήρωσαν δὲ σχεδὸν μηδέν. Τοῦτο, κύριοι, ἀσφαλίζεται διὰ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν δόσεων αἱ ὁποῖαι καταβάλλονται, εἰς τρόπον ὥστε ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ μὴ ᾖναι δυνατὸν νὰ δολιευθῇ τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἐνοικιαστὴς μέρος τοῦ ἐνοικίου θέλει καταβάλει πρὶν συγκομίσῃ τοὺς φόρους, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ Δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ αὐτῷ τόκους. Χρεωστεῖ δὲ νὰ συνεισφέρῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς προσόδου του χάριν τοῦ μεγάλου πλεονεκτήματος τοῦ ν’ ἀσφαλίσῃ τὴν πρόσοδόν του καὶ νὰ ἔχῃ αὐτὴν ἐγκαίρως ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, χρεωστεῖ ἐκ τῆς προσόδου του νὰ προσφέρῃ τὰ μέσα, ὅπως ὁ ἐνοικιαστὴς δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ εὐκολώτερον τὰς ὑποχρεώσεις του.

§15ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν θὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον;

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πειράζει.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ καταβάλῃ χρήματα πρὶν συγκομίσῃ;

§18ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως.

§19ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑπάρχουν τόσοι κεφαλαιοῦχοι;

§20ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι, βεβαίως ἡ παρατήρησις ἀμφοτέρων τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι μὲ διέκοψαν, εἶναι ἀξία λόγου καὶ πολὺ φυσική. Ἐρωτοῦν, ἂν νομίζω, ὅτι θὰ εὑρεθῶσι κεφαλαιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀναδεχθῶσι τὰς προσόδους ἔχοντες χρήματα νὰ ποιήσωσι τὰς προκαταβολάς. Βέβαια, κύριοι, δὲν ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδοκιμάσθησαν ὑπὸ τῆς πείρας· βεβαιῶ ὅμως ἓν πρᾶγμα, ὅτι ἕνεκα τοῦ συστήματος κατὰ τὸ ὁποῖον γίνεται ἡ διάθεσις τῶν προσόδων μέχρι σήμερον ὅλοι ὅσοι ἠδύναντο νὰ ἀναδεχθῶσι τὴν ἐνοικίασιν τῶν προσόδων μὲ τὸν σκοπὸν νὰ μὴ δολιευθῶσι τὸ Δημόσιον, μὲ τὴν διάθεσιν νὰ ἐκτελέσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των, ὅλοι αὐτοὶ ἀπεμακρύνθησαν, δὲν λέγω ἄνευ ἐξαιρέσεως, ἀλλὰ κατὰ τὸ πλεῖστον· διότι αὐτὸς ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἀκολουθοῦμεν, ἐθεωρεῖτο παρὰ τῶν τοιούτων ἀνθρώπων ὡς καταδίκη. Βεβαίως κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον συνιστῶ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, θέλει ἔλθει ἑτέρα τάξις νὰ συναγωνισθῇ, τάξις ἀνθρώπων, οἵτινες θὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν βεβαίως καὶ τὰ μέσα, βοηθούμενοι μάλιστα παρὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τὰς πληρωμῆς τόκων. Ὑποθέτουν οἱ ἐρωτήσαντες ὅτι ὁ συναγωνισμὸς δύναται νὰ περισταλῇ· ὑποθέτουν ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀπολαύσῃ τόσα, ὅσα ἀπολαμβάνει σήμερον διὰ τοῦ σημερινοῦ συστήματος· ἀλλά, κύριοι, τοῦτο καὶ ὡς δεδομένον καὶ ὡς βέβαιον ἐὰν ἐκληφθῇ, τὸ θεωρῶ ἀνάξιον λόγου. Τὸ θεωρῶ δὲ ἀνάξιον λόγου, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἐναντίον τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος νὰ διατηρῆται σύστημα, ὅπερ δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸ ὕψος τὸ ὁποῖον ἀπέκτησεν ἡ νομοθεσία μας εἰς ὅλους τοὺς κλάδους αὐτῆς καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας κατατασσόμεθα εἰς τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη. Κυβέρνησις ἥτις ἐν γνώσει ἐκποιεῖ τοὺς φόρους της διὰ νὰ περιέλθωσιν εἰς χεῖρας ἀνθρώπων, οὐδεμίαν ἐχόντων φερεγγυότητα πρὸς καταβολὴν μέρους τοῦ ἐνοικίου οὐδὲ βοηθουμένων κἂν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ οἱ ὁποῖοι ἐλπίδα ἔχουν νὰ συνεταιρισθῶσι μετὰ τῶν φορολογουμένων διὰ νὰ καταδολιευθῶσι τὸ Δημόσιον, οἵτινες προσέρχονται εἰς τὰς δημοπρασίας, γνωρίζοντες ἐκ τῶν προτέρων ὅτι θὰ δυνηθῶσι μὲ τοιαύτας καὶ τοιαύτας συνεννοήσεις, διὰ πλαστῶν ἢ εἰκονικῶν διπλοτύπων, διὰ μεταθέσεως τῆς ἡμερομηνίας τῆς βεβαιώσεως ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα, νὰ κατορθώσωσι δολίως νὰ ὑποστηρίξωσιν ἓν κέρδος καὶ ἐπὶ τέλους νὰ μείνωσι μὲ ἓν καθυστέρημα ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεράσῃ εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις. Κράτος, τοιαῦτα μετερχόμενον εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν φόρων του, βεβαίως εὑρίσκεται εἰς θέσιν πολὺ κατωτέραν ἐκείνης ἣν ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν καὶ πρέπει νὰ κατέχωμεν ἐν τῷ πολιτισμῷ. Εἶναι καθῆκόν μας νὰ ποιήσωμεν θυσίας καὶ ἂν ἀκόμη ἀποδειχθῇ ἀληθὴς ὁ φόβος, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο θέλει φέρει ἐλάττωσιν τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ ἐλάττωσιν τῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου· διότι θ’ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν λαὸν τὸν φορολογούμενον, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου πάντες οἱ ἀντιπρόσωποι ἐνδιαφερόμεθα, θὰ ἀποδώσωμεν ἀγαθόν, τοῦ ὁποίου στερεῖται, ἐνῷ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἀπαιτεῖ. Τὴν σήμερον ὁ φορολογούμενος εἶναι τὸ ἀντικείμενον τοῦ καταδιωγμοῦ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Τὸ σύστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου εἰσάγομεν τὸν φορολογούμενον, εἶναι τοιοῦτον, ὥστε τὸν ὠθεῖ εἰς τὰ ἐγκλήματα καὶ εἰς τὴν πλαστότητα. Τὸ σύστημα αὐτὸ μεταβάλλει ἕκαστον φορολογούμενον εἰς ἔμπορον, διότι ἀπαιτεῖ παρ’ αὐτοῦ νὰ καταβάλῃ τὸν φόρον του εἰς χρήματα καὶ πρὸς τοῦτο νὰ ὑπολογίσῃ τὴν κατάλληλον περίστασιν τῆς αὐξομειώσεως τῶν τιμῶν διὰ νὰ καταστήσῃ τὸν φόρον αὑτοῦ μικρότερον, ἢ νὰ προσφεύγῃ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς ὅπως μεταθέσῃ τὰς ἡμερομηνίας τῶν διπλοτύπων. Ἂν, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὁ φορολογούμενος θέλει ἀποδεχθῆ τὸν νέον νόμον μετ’ εὐγνωμοσύνης, ἂν τῷ ὄντι αὐτὸ τὸ σύστημα εἶναι τόσον ἁπλοῦν ὥστε δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι προσφέρει μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸν λαόν, ἂν τῷ ὄντι ὁ Ἕλλην ὡς πρὸς τὸ ἀνεπαχθὲς τῆς φορολογίας δὲν θέλει διαφέρει τοῦ Εὐρωπαίου, διότι εἰς οὐδὲν ἄλλο θέλει ὑποβληθῆ, εἰμὴ εἰς μίαν μόνον ἁπλῆν ἐπὶ τοῦ ἁλωνίου μέτρησιν τοῦ εἰσοδήματος αὑτοῦ, ἂν ᾖναι βέβαιον, ὅτι ὁ Εὐρωπαῖος δὲν ὑφίσταται μὲν τὴν μέτρησιν, ἀλλ’ ὑπέχει ἄλλην ἀδικίαν, ἣν ὁ Ἕλλην δὲν θέλει ὑποστῆ, ὅτι ἐκεῖνος μὲν καὶ ἂν δὲν παράξῃ πληρώνει, καὶ πολὺ καὶ ὀλίγον ἂν παράξῃ πληρώνει, ἐνῷ ὁ Ἕλλην μόνον ἐὰν παράξῃ καὶ καθόσον παράξῃ θέλει φορολογηθῆ, ἂν, κύριοι, αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ, τότε ἡ θυσία δὲν εἶναι ἀξία τῆς προσοχῆς τῶν ἀντιπροσώπων κατὰ τὴν κρίσιν μου. Δὲν ἤθελον προτείνει θυσίας, ἂν τὸ ζήτημα ἐπρόκειτο περὶ πολλοῦ ἢ ὀλίγου φόρου· ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ πολλοῦ ἢ ὀλίγου φόρου· ἐδῶ πρόκειται περὶ τρόπου βεβαιώσεως φόρου, ὁ ὁποῖος γεννᾷ ἀδικήματα, καταδιωγμοὺς καὶ εἰσάγει τὴν διαφθοράν· ἂν ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην πλείονος φόρου, θέλω συνηγορήσει ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου καὶ δὲν θέλω συλλογισθῆ τὴν ἀνάγκην τῶν θυσιῶν, ἀλλὰ δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ πλείονος φόρου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν δυστυχημάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς κοινωνικὰ καὶ πολιτικά. Καὶ ἄν, κύριοι, ὑποτεθῇ, ὅτι ἕνεκα τοῦ περιορισμοῦ τοῦ συναγωνισμοῦ θέλει ἐλαττωθῆ ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου, προτιμότερον εἶναι τὸ κράτος νὰ φροντίσῃ ὅπως ἀναπληρώσῃ τὴν ἐλάττωσιν ἐκ τοῦ εἰσοδήματος τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐξ ἄλλων βελτιώσεων ἢ ἐξ ἄλλων φόρων, εἶναι, λέγω, τοῦτο πολὺ προτιμότερον παρὰ διὰ νὰ μὴ φέρωμεν μεταβολὴν εἰς ἄλλον τινὰ φόρον, ἢ διὰ νὰ μὴ προσθέσωμεν ἄλλον φόρον, τὸν ὁποῖον ἀνεπαχθῶς καὶ ἄνευ διαφθορᾶς καὶ καταπιέσεως εἰμποροῦμεν νὰ εἰσπράξωμεν, νὰ διατηρήσωμεν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον σᾶς προεῖπον. Ὁ τόκος, ὅστις προσφέρεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, συνίσταται εἰς 10% πρὸς τὸν ἐνοικιαστὴν καὶ εἰς 6% πρὸς τὸν ἐγγυητήν.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὴν πρώτην καταβολήν;

§22ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τὰς δύω.— Ἐπειδὴ δὲ γνωρίζετε ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς καὶ ὁ ἐγγυητὴς ἀνήκουν εἰς τὸν αὐτὸν συνεταιρισμόν, ἐννοεῖτε ὅτι καὶ τὰ 16% τοῦτα θέλουσιν εἶσθαι πρὸς ὄφελος τῆς αὐτῆς ἑταιρίας. Νομίζω δ’ ὅτι ὁ συνδυασμὸς τῆς ἐνοικιάσεως μετὰ τοῦ τόκου εἶναι ἄξιος λόγου, καὶ θὰ ἐλαττώσωσι κατὰ πολὺ τὸν φόβον τοῦ περιορισμοῦ τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἀλλ’ ὅμως, κύριοι, ἀναγνωρίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἰσάγωνται συστήματα ἔχοντα ἐπιῤῥοὴν εἰς φόρους κατέχοντας πρωτίστην τάξιν μετὰ τοσαύτης πεποιθήσεως, ὅση ἀπαιτεῖται διὰ νὰ μὴ ληφθῇ οὐδὲν μέτρον διὰ τὰ ἐνδεχόμενα. Ἕνεκα τούτου θέλετε ἀπαντήσει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξαιρετικῶς καὶ κατὰ τὸ πρῶτον μόνον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου εἶναι δεκταὶ καὶ προσφοραὶ κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον. Τοῦτο, κύριοι, τὸ ἔθεσα ἐπίτηδες διὰ ν’ ἀναπαύσω τοὺς φρονοῦντας ἴσως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ζημία ἐπαισθητὴ εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐφαρμοζομένου τοῦ συστήματος οὕτω πως, τὸ Δημόσιον δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ οὐδεμίαν ζημίαν κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ὑποτεθῇ ὅτι δὲν θέλει εἶσθαι προσηκόντως παρεσκευασμένος ὁ συναγωνισμός. Ἀλλά, κύριοι, ἐπειδὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει ἡ διάταξις, ἣν σᾶς προανέφερα, ὅτι εἶναι δεκταὶ καὶ προσφοραὶ κατὰ τὸ ὑπάρχον σήμερον σύστημα, διὰ τοῦτο ἐτέθησαν ἄλλαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι βελτιώνουσι τὸ ὑπάρχον. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν διατάξεων σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἀπαιτεῖται ὁ τελευταῖος πλειοδότης ἐπὶ ἑκάστης δημοπρασίας νὰ καταθέσῃ τὸ ἓν εἰκοστὸν τῆς προσφορᾶς του εἰς χρήματα· ἂν δὲ κατακυρωθῇ ἡ δημοπρασία εἰς αὐτὸν, δηλαδὴ ἂν ἡ ἐνοικίασις κατακυρωθῇ εἰς εἶδος, τότε ὀφείλει τὴν προκαταβολήν του νὰ διπλασιάσῃ· τοιουτοτρόπως ὁ ἐνοικιαστὴς εἰς εἶδος θέλει ἔχει εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου 2/20, ἤτοι ἓν δέκατον ἐκ προκαταβολῆς εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ. Ἐὰν ἡ ἐνοικίασις ἀπροσκόπτως ἐκτελεσθῇ, βεβαίως θέλουν καταλογισθῆ τὰ 2/20 εἰς τὴν τελευταίαν ὀφειλὴν τοῦ ἐνοικιαστοῦ· ἂν ὅμως ἀφήσῃ ἐλλείμματα, φυσικῶς θέλουν συμψηφισθῆ πρὸς τὰ ἐλλείμματα ἐκεῖνα. Θέλει προσέτι καταπίπτει ἡ προκαταβολὴ ὡς ποινικὴ ῥήτρα, ἐὰν ἤθελον ἐκδοθῆ παρ’ αὐτοῦ διπλότυπα πλαστά, ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα, ὑπὸ πλαστὴν ἡμερομηνίαν καὶ καθ’ ὅλας τὰς ἄλλας περιπτώσεις τῶν καταχρήσεων τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα μᾶς κατέστησε γνωστάς. Πλὴν τούτων θέλετε παρατηρήσει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι βελτιοῦται τὸ σύστημα τῆς διευκρινίσεως καὶ διαλύσεως τῶν διαφορῶν μεταξὺ ἐνοικιαστοῦ καὶ φορολογουμένου, διότι αὐταὶ αἱ διαφοραὶ διαλύονται ἐντὸς μηνός, ἐνῷ, ὡς γνωρίζετε, μέχρι τοῦδε αὗται διαιωνίζοντο ἐξακολουθοῦσαι ἀδιάλυτοι, καὶ μόνον καθόσον ἐπαρουσιάζοντο εὐκαιρίαι ἐπήρχοντο ἐνίοτε συμβιβασμοί· εἶναι δὲ καὶ ὁ ἐνοικιαστὴς εἰς δεινὴν θέσιν ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου καὶ ὁ φορολογούμενος ἀπέναντι τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συζήτησιν τῶν δύω νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγον χθές, τὸ μὲν περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς, διότι βεβαίως πρέπει ἐγκαίρως νὰ ψηφισθῇ, τὸ δὲ περὶ καταργήσεως καὶ μετασχηματισμοῦ οἰκονομικῶν τινων θέσεων, διότι πρέπει νὰ προηγηθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§23ΤΙΝΕΣ. Βέβαια, βέβαια.

§24ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσης κ. Ζωχιὸς ἐπηρώτησε χθὲς τὸν ὑπουργὸν τὸν Στρατιωτικῶν διά τινα περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἐφημερίδα «Εὔβοιαν». Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας δίδω εἰς τὴν Βουλὴν καθὼς καὶ πρὸς ὑμᾶς εἶναι αἱ ἑξῆς· εἶναι συνήθεια εἰς ἑκάστην φρουρὰν νὰ δίδεται εἰς ἐργολαβίαν τὰ δι’ αὐτὴν ἀναγκαιοῦντα, ὡς ἔλαια, ξύλα, σαρώματα κτλ. οὕτως ἔγεινε καὶ διὰ τὴν φρουρὰν Χαλκίδος. Εἰς τὴν Χαλκίδα διὰ τὴν φρουρὰν εἶχε τεθῆ εἰς μειοδοσίαν ὁ ἄρτος· ἡ μερὶς ἐδίδετο ἀνὰ 26 λεπτὰ διὰ τὴν φρουράν· κατόπιν μετετέθη τὸ στρατόπεδον τῶν Θηβῶν εἰς τὴν Χαλκίδα καὶ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἐκ μέρους τοῦ ἐργολάβου ἂν ᾖναι ὑποχρεωμένος νὰ χορηγῇ εἰς τοὺς στρατιώτας ἄρτον πλὴν τοῦ κανονισμένου διὰ τὴν φρουράν· αὐτὸς ἠρνήθη· ἡμεῖς ἐπιμείναμεν, διότι εἰς τὸ συμβόλαιον ἔχομεν ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος, ἂν διέλθουν ἀποσπάσματα καὶ αὐξομοιοῦται ἡ φρουρά, νὰ παρέχῃ ἀνὰ 26 λεπτὰ τὴν μερίδα· αὐτὸς εἶπε, μάλιστα ἂν αὐξομειωθῇ ἡ φρουρὰ οὐχὶ ὅμως καὶ ἂν ἔλθουν 5–6000 νὰ δίδω ἄρτον εἰς αὐτοὺς καὶ μάλιστα εἰς τιμὴν, ἡ ὁποία μὲ ζημιόνει· ἠρώτησα περὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὸν σύμβουλον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἂν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν δίκην μὲ τὸν ἐργολάβον καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι θὰ χάσωμεν αὐτὴν τὴν δίκην καὶ δὲν συμφέρει εἰς τὸ Δημόσιον· ὁ στρατηγὸς ὁ διοικῶν τὸν στρατὸν ἐκεῖνον μοῦ ἐπρότεινε καὶ μοῦ εἶπε ὅτι δυνατὸν νὰ μᾶς χορηγῆται ἄρτος πρὸς 29 λεπτὰ τὴν μερίδα· ἐγὼ τοῦ ἀπήντησα ὅτι ἂν δὲν δύναται ἄλλως νὰ γίνῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν συμφωνίαν, διότι βεβαίως ὁ στρατὸς ἄνευ ἄρτου δὲν δύναται νὰ μείνῃ· ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὑπέμνησα εἰς αὐτὸν ὅτι ὑπάρχει συμβόλαιον μὲ ἕνα Παναγιωτόπουλον· ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς μετέβη εἰς τὰς Θήβας ὅτε ἐγένετο δημοπρασία διὰ νὰ ἀγοράσωμεν ἄλευρα διὰ τὸ στρατόπεδον· καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ τελευταῖος μειοδότης, εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατεκυρώθησαν τὰ ἄλευρα· ὁ ἄνθρωπος παρουσιάσθη καὶ εἶπε, ὅτι τὸ στρατόπεδον δὲν διελύθη, μετετοπίσθη, ἑπομένως ἐγὼ ἔχω δικαίωμα ἀπέναντι τῆς συμφωνίας τὴν ὁποίαν ἔχω κάμει νὰ χορηγῶ εἰς τὸ στρατόπεδον ἄλευρα, δικαιοῦμαι εἰς τοῦτο· ἐγὼ πάλιν ἠρώτησα μὴ τυχὸν ἐκ τούτου γεννηθῇ δίκη κατὰ τοῦ Δημοσίου· ὁ σύμβουλος μοῦ εἶπε βεβαίως, διότι τὸ στρατόπεδον δὲν διελύθη· τότε ἀπῄτησα ἀπὸ αὐτὸν νὰ κατασκευάσῃ φούρνους· αὐτὸς μοῦ εἶπεν ὅτι μᾶς παρέχει ἕνα φοῦρνον· ἀλλ’ ὁ εἷς φοῦρνος δὲν ἦτον ἱκανὸς νὰ μᾶς χορηγήσῃ τὰς μερίδας τοῦ ἄρτου, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀναγκαῖαι διὰ τὸν στρατόν· ἀπῄτησα λοιπὸν νὰ κάμῃ δύω φούρνους καὶ τότε νὰ τοῦ χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα. Πράγματι λοιπὸν μὲ εἰδοποίησεν ὁ στρατηγὸς ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔκαμε δύω φούρνους, τότε εἶπον νὰ παύσῃ νὰ λαμβάνῃ 29 λεπτὰ τὴν μερίδα καὶ νὰ ἐξακολουθῇ νὰ λαμβάνῃ ἀπ’ αὐτὸν τὸν ἄρτον. Αὐτὸ εἶναι τὸ περιστατικὸν ὅλον τὸ ὁποῖον ἡ Εὔβοια γράφει, καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ὑπουργεῖον νομίζω ὅτι οὐδεμίαν ἔχει εὐθύνην, διότι ἐφρόντισεν ὅσῳ τὸ δυνατὸν καλλίτερον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου.

§25ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶο Στρατιωτικῶν χθὲς δὲν ἦτον ἐδῶ νὰ μὲ ἀκούσῃ. Δὲν ἐπρόκειτο δὲ περὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ περὶ μιᾶς κατηγορίας ἀπὸ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ῥίψῃ μῶμον χωρὶς οὔτε αὐτὸς νὰ ἦναι βέβαιος. Ἐνόμιζον δὲ ὅτι ἀφοῦ μοῦ ἔστειλε τὴν ἐφημερίδα χωρὶς νὰ τὸν γνωρίζω, ὤφειλον νὰ τὸ ὑπομνήσω, διὰ νὰ μείνῃ ἀκεραία ἡ πειθαρχία, καὶ νὰ μὴ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια ὅτι οἱ προϊστάμενοι δολιεύονται.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἐπιψηφίζεται εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 29,000 νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης· ἐπιψηφίζονται εἰς ἀ. ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ ἑξῆς· 1) περὶ καταργήσεως, μετασχηματισμοῦ καὶ συστάσεως θέσεών τινων οἰκονομικῶν· 2) περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων κατὰ τὸ ἔτος 1878.)

§27ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν· πολλοὶ εἶσθε ἀπὸ ὀρεινὰς ἐπαρχίας· ὅλοι ἠξεύρετε ὅτι ἡ βεβαίωσις τῶν ὀψίμων καρπῶν εἶναι λίαν δύσκολος, διότι ἡ συλλογὴ ἄρχεται ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ εἰς τὰ ἁλώνια. Οἱ ἐνοικιασταὶ λοιπὸν ἀναγκάζουσι τοὺς φορολογουμένους νὰ δέχωνται ὅταν θέλουν αὐτοὶ τὰ διπλότυπά των, καὶ τὸ νέον νομοσχέδιον δὲν προέβλεψε περὶ αὐτῆς τῆς βεβαιώσεως. Ἐπειδὴ δὲ κάμνει ἐξαιρέσεις, θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ μίαν ἐξαίρεσιν. Πέρυσιν εἷς ἐκ τῶν βουλευτῶν Θήρας ἐζήτησε νὰ ἐξαιρεθοῦν τὰ ὄσπρια τὰ σπειρόμενα ἐντὸς τῶν ἀμπελώνων καὶ ἐξῃρέθησαν, καὶ ἐγὼ θέλω νὰ ἐξαιρεθοῦν τὰ φασόλια τὰ ἀναμὶξ μετ’ ἀραβοσίτου σπειρόμενα· τὸ δὲ Δημόσιον δὲν θὰ ζημιωθῇ καὶ θὰ συντρέξωμεν αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς ἀνθρώπους. Προτιμότερον εἶναι νὰ θέσῃς ἓν λεπτὸν περισσότερον εἰς τὰ ζῶά των καὶ ν’ ἀφήσῃς αὐτὴν τὴν φορολογίαν ἐλευθέραν.

§28Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος, διότι εἶναι δικαιότατον.

§29ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὑποβαλὼν τὸν προϋπολογισμὸν εἶπεν ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῶν κλωστηρίων ἐγνωμοδότησαν περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους τοῦ βάμβακος. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ προεδρεῖον τὰς ἐκθέσεις ἢ τὰς ἀναφορὰς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχω ἀναφοράς· εἶπον ὅτι ἠρώτησα· ἕνας ὑπουργὸς πρὶν προτείνῃ ἓν μέτρον μάλιστα περὶ καταργήσεως φόρου χρεωστεῖ νὰ συμβουλεύηται τὴν κοινωνίαν. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς ἓν εἶδος εἶναι οἱ καλλίτεροι σύμβουλοι· αὐτοὺς ἠρώτησα καὶ μοὶ εἶπον, ὄχι δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν, εἶναι νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ νήματος, καὶ πρὸς τοῦτο νὰ ἐκπίπτῃ ὁ φόρος τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ξένου βάμβακος.

§31ΦΙΛΗΜΩΝ. Κύριε πρόεδρε, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτὴν διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μίαν ἀναφορὰν τῶν διευθυντῶν τῶν καταστημάτων αὐτῶν, διὰ τῆς ὁποίας τοὐναντίον, τὴν κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους θεωροῦν ὡς μέλλουσαν νὰ καταστρέψῃ τὰ καταστήματά των.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ά. τοῦ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων νομοσχεδίου· νὰ τεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «γεώμηλα» «καὶ τὰ φασόλια τὰ ἀναμὶξ μετὰ τοῦ ἀραβοσίτου σπειρόμενα.»

§33Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, εἶναι τὸ πλέον δίκαιον.

§34ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν· τὸ ζήτημα αὐτὸ ἦλθε πρὸ ἐτῶν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἀπέῤῥιψεν· πρῶτον, διότι δύνανται νὰ σπείρουν εἰς ἓν στρέμμα γῆς δύω μόνον ἢ τρία φυτὰ ἀραβοσίτου καὶ τὸ ἐπίλοιπον νὰ τὸ σπείρουν φασόλια καὶ νὰ εἴπουν, φορολογήσατε τὸν ἀραβόσιτον· δεύτερον διότι ὁ νομοθέτης φορολογεῖ τὴν παραγωγὴν τῆς γῆς καὶ ἡ φορολογία αὐτὴ πρέπει νὰ ᾖναι κοινή. Διατί τάχα τὰ ἰδικά σου φασόλια νὰ μὴ φορολογηθοῦν καὶ τὰ ἰδικά μου νὰ φορολογηθοῦν;

§35Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, διότι ἐκεῖνα τὰ φασόλια σπείρονται χωριστὰ καὶ βάζουν καὶ κλάδους, καὶ ἐγὼ ἐννοῶ νὰ ᾖναι ἕνας ἀγρὸς σπαρμένος ἀπὸ ἀραβόσιτον καὶ νὰ ἔχῃ καὶ φασόλια. Σᾶς ὁρκίζομαι δὲ εἰς τὴν ζωήν μου καὶ εἰς ὅ,τι ἔχω ἱερὸν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον οὔτε πεντάρα.

§36ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ τροπολογία παρακαλῶ νὰ μείνῃ διὰ νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως σώματος πολιτικῶν μηχανικῶν. Ὑπεβλήθη τροπολογία τοῦ κ. Μεταξᾶ ἡ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). Ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Παππαμιχαλοπούλου ἡ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει).

§39ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ ὑπουργὸς τὴν τροπολογίαν μου, καὶ εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν θὰ τὴν ὑποστηρίξω.

§40ΜΕΤΑΞΑΣ. Καὶ ἡ ἰδική μου νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν θὰ τὴν ἀναπτύξω.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ περὶ καταμετρήσεως πλοίων εἰς ἀ. ἀνάγνωσιν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς ἀ. συζήτησιν τὸ περὶ καταμετρήσεως ἐμπορικῶν πλοίων;

§43ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν.....

§45ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ὅλοι ἀνεγνώσατε τὴν ἔκθεσιν τῶν κυρίων ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσήγαγον τὸ νομοσχέδιον αὐτό· θὰ παρετηρήσατε τοὺς ὑπολογισμούς, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν καταμέτρησιν ἑνὸς πλοίου· δὲν εἶναι οἱ πρῶτοι οἱ ἁπλοῖ ἀλλ’ εἶναι πολλαπλοῖ καὶ σύνθετοι, ἀπαιτοῦν δὲ τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ καταμετρήσῃ τὰ πλοῖα μὲ τὸ νέον σύστημα, νὰ γνωρίζῃ ἀνώτερα μαθηματικά, τὰ δὲ λιμεναρχεῖά μας σήμερον διοικοῦνται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρουν οὔτε τὴν ὑπογραφήν των νὰ βάλουν. Εἶχα σκοπὸν πρὸ ἡμερῶν νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον σύστημα τῆς καταμετρήσεως ἄνευ προσωπικοῦ εἰδικοῦ· σήμερον δὲ τὰ λιμεναρχεῖα διατελοῦν εἰς ἐντελῆ παραλυσίαν, διότι ἔμειναν εἰς λογιστὰς καὶ ὑπολογιστάς, ἀνθρώπους ξένους τῆς ὑπηρεσίας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐνθυμηθῇ ὅτι ἐπὶ τῆς τραπέζης τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὑπάρχει νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου διαῤῥυθμίζεται ἡ λιμενικὴ ὑπηρεσία ἄλλως πως, καὶ νὰ τὸ ὑποβάλῃ, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον νομοσχέδιον. Εἰς τοῦτο δὲν πταίει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι αὐτὸ εἶναι ὑπηρεσία εἰδικὴ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐφρόντισε περὶ τοῦ νόμου τούτου τὸν ὁποῖον καὶ θὰ ὑποβάλῃ προσεχῶς εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὑπάρχει ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δυνηθοῦν αἱ λιμενικαὶ ἀρχαὶ νὰ καταμετρήσουν τὰ πλοῖα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐξακολουθεῖ ἐφαρμοζόμενος ὁ παλαιὸς νόμος.

§47ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Φοβοῦμαι ὅμως μήπως πέσωμεν εἰς λαβύρινθον ἀναμετρήσεων μυρίων.

§48ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν εἰς ἕνα ἐκ τῶν ὑπουργῶν εἴπητε, ἰδοὺ ἓν πλοῖον, καταμετρήσατέ το κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζετε, θὰ σᾶς εἴπουν, δὲν ἠμποροῦμεν. Τὸ αὐτὸ ἐξαγόμενον ἠμπορεῖτε νὰ εὕρετε μὲ ἕνα ἄλλον τρόπον ἁπλούστερον. Κατασκευάσατε ἕνα τύπον ἁπλούστερον διὰ νὰ ἐφαρμώσητε τὸν νόμον αὐτόν, ἂν θέλετε νὰ ἐφαρμώσητε τὸν νόμον αὐτόν. Ὁ κ. ὑπουργὸς βλέπω ἀμφιβάλλει· θὰ μὲ κάμῃ νὰ τοῦ φέρω μάρτυρα ἕνα ὑπουργὸν τῆς Γαλλίας.

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ὁ τύπος οὗτος θεωρεῖται μία τῶν μεγίστων προόδων, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν ναυπηγίαν κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, καὶ τοσοῦτον ἐπιτυχὴς ὑπῆρξεν, ὥστε ὁ ἐφευρετὴς αὐτοῦ ἐστάθη εὐτυχὴς νὰ ἴδῃ τὸ σύστημα τοῦτο γενικῶς γενόμενον παραδεκτὸν πανταχοῦ καὶ παραδεχόμενον. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἀνέφερε ὑπουργὸν τῆς Γαλλίας, ἀλλ’ ἐν Γαλλίᾳ παρεδέχθησαν τὸ σύστημα τοῦτο καίτοι Ἀγγλικόν, καὶ ἠξεύρετε ὅτι ὑπάρχει ἀντιζηλία μεταξὺ τῶν δύω τούτων ἐθνῶν, ἀλλ’ ἡ ἀντιζηλία αὕτη δὲν ἴσχυσε νὰ πείσῃ τὴν Γαλλίαν νὰ μὴ δεχθῇ τὸ σύστημα τοῦτο τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως ἦτο καθ’ ὅλα ἀνώτερον παντὸς προϋπάρχοντος τύπου. Μέχρι σήμερον τύπος ἐπιτυχέστερος τούτου δὲν εὑρέθη. Εἶναι τῷ ὄντι ὀλίγον πολύπλοκος, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοιοῦτος ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἐφαρμόζεται γενικῶς ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν ὅλων τῶν Εὐρωπαϊκῶν κρατῶν, καὶ ἂν ἀπαιτεῖται διόρθωσίς τις τῶν λιμενικῶν ἡμῶν ἀρχῶν, ταύτην θέλετε βεβαίως εὕρει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον προσεχῶς θέλει ὑποβάλει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§50ΖΩΧΙΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ διορθώσω, καὶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ, τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ παλαιὰ καταμέτρησις τῶν πλοίων, ἡ ἀπὸ τὸν καιρὸν τοῦ Κυβερνήτου, εἶναι ἡ ἀληθής, ἀλλ’ οἱ Ἄγγλοι διὰ νὰ μεταφέρουν μεγαλείτερον φορτίον ἔδωσαν σχῆμα ἄλλο εἰς τὰ πλοῖά των, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τῆς Γαλλίας ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπεν, ὅτι ὁ τύπος ἐκεῖνος ὁ παλαιὸς ὁ ὁποῖος ἔγεινεν ἀπὸ ἕνα τῶν μεγαλειτέρων μαθηματικῶν, εἶναι ὁ ἀληθής. Ἐδέχθησαν ὅμως οἱ Γάλλοι τὸν νέον τύπον, διὰ νὰ μὴ πληρώνουν περισσότερα, διότι τώρα ἤνοιξε τὸ Σουέζ, ὅπου πληρώνουν φόρον μεγάλον, καὶ ἐκεῖ ἀπαιτοῦν τὴν ἀκριβῆ καταμέτρησιν τῶν πλοίων. Φέρετε ἕνα τύπον ἁπλούστερον διὰ νὰ τὸν ἐφαρμώσητε.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ὁ τύπος περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσης εἶναι τύπος καθ’ ὅλα ἐσφαλμένος, διότι ὑποθέτει ὅτι τὸ πλοῖον εἶναι ἐπίπεδον. Διὰ τριῶν διαστάσεων ὑπολογίζεται ἡ χωρητικότης τῶν πλοίων. Ὁ Οὐόλσων ἔφερε σχῆμα κατὰ τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ἡ πραγματικὴ χωρητικότης τοῦ πλοίου, δηλαδὴ ἡ καταμέτρησις ἀφορᾷ εἰς ἕν ἕκαστον, πλοῖον, ὥστε τὸ πλοῖον θεωρεῖται ὡς ἔχον ἀτομικότητα ἰδίαν, καὶ κατ’ αὐτὴν καταμετρεῖται. Ἔγειναν μεταξὺ τῶν Γάλλων συναγωνισμοὶ ἐπὶ τοῦ διαιρέτου. Οἱ Ἄγγλοι ἐπιτηδειότεροι εἰς τοῦτο ἠννόησαν ὅτι ἐὰν εἶχον τὸν μεγαλείτερον διαιρέτην ἤθελον ἔχει μεγαλείτερα κέρδη εἰς τοὺς ξένους λιμένας, καὶ ηὔξησαν τοὺς διαιρέτας των, καὶ ἐπί τινα ἔτη τὰ Ἀγγλικὰ πλοῖα εἶχον κέρδη ἀπέναντι τῶν ἄλλων. Ἦλθεν ἔπειτα ὁ ὑπουργὸς τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας τῆς Γαλλίας καὶ ηὔξησε τὸν διαιρέτην διὰ νὰ μὴ παθαίνουν τὰ Γαλλικὰ πλοῖα κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τ’ Ἀγγλικὰ εἰς τοὺς ξένους λιμένας. Ἐπὶ τέλους ὅμως ἤκουσαν ὅτι πάντα ταῦτα ἦσαν ψευδῆ καὶ παρεδέχθησαν ὅλοι τὴν ἀλήθειαν διὰ τοῦ συστήματος τοῦ Volson, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἤδη νὰ δεχθῶμεν καὶ ἡμεῖς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων εἰς ά. ἀνάγνωσιν).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοσχέδιον περὶ πολιτικῶν μηχανικῶν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ 1 καὶ τὸ 2 ἄρθρον). Ἀναγινώσκεται τὸ 3 ἄρθρον.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 3ον «κατὰ τὴν πρώτην σύστασιν τοῦ σώματος τούτου ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους».

§54ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ἔχω τροπολογίαν, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν γʹ. συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4 καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου θὰ σᾶς δώσω, κύριε πρόεδρε, τροπολογίαν, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, ὅπως λυφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς γʹ. συζήτησιν. (Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐγένοντο δεκτά, καθὼς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνον 7 ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προσέθηκε τὰ ἑξῆς· «Οἱ ἀλλοδαποὶ μηχανικοὶ καταλογίζονται εἰς τὴν δύναμιν τοῦ σώματος».

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (κρούων τὸν κώδωνα). Καθήσατε, κύριοι βουλευταί, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν (θόρυβος).

§57Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, καὶ ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ μὴ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ διελύθη, ἡ συνεδρίασις). Ὥρα 5 παρὰ 10 λεπτά.