1877.11.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17

Τῆς 21 Νοεμβρίου 1877.

(Δευτέρα).

Ὥρα 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν καλὸν, ὅπως αὐξήσῃ τὰς μισθοδοσίας τινῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐπειδὴ τοῦτο ἐθεωρήθη ὡς ἀναγκαῖον καὶ ἡ ἀπόφασίς της εἶναι σεβαστὴ, νομίζω, ὅτι δὲν εἰμπορεῖ νὰ γείνῃ χρῆσις αὐτῆς ἂν δὲν ἔλθῃ ἄρθρον εἰς τὸν Κανονισμὸν, ὅτι ἡ μισθοδοσία τῶν ὑπαλλήλων ὁρίζεται οὕτως καὶ νὰ προσδιορίζεται εἰς ἕκαστον τὸ ποσὸν, διότι οὐδεμία αὔξησις γίνεται ἄνευ νόμου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτοῦ, ἀλλά σᾶς κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι προχθὲς ἔπρεπε νὰ κάμετε αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅταν ἐγένοντο αἱ τοιαῦται προσθῆκαι, ὅτε ἤσουν παρὼν καὶ οὐχὶ τώρα κατὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν.

§4ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Κατὰ δυστυχίαν δὲν ἤμην παρὼν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται ἔνστασις, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν ἔχουν καλῶς.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ πρακτικὰ ἔχουν καλῶς.

§7ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ τῶν πρακτικῶν, τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τ’ ἀποφασισθέντα.

§9ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ περὶ τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμα.

§10ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἰδιαιτέρα πρότασις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω νὰ μάθω τί πρέπει νὰ γείνῃ, διότι ὡμίλησεν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§12Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ οὐδεμία προσθήκη ἄνευ νόμου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι κατάλληλος ὥρα ἐπὶ τῶν πρακτικῶν νὰ γείνῃ αὐτό.

§14Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἴσα ἴσα αὐτὴ εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα.

§15ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἔχουν καλῶς, πρέπει νὰ ἐπικυρωθοῦν καὶ κατόπιν εἰπορεῖ νὰ γείνῃ λόγος περὶ αὐτοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§17ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, ἀλλὰ εἶπον, ὅτι πρόκειται νὰ ἔλθῃ μία ἀπόφασις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, διότι ἄλλως τὸ προεδρεῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκδώσῃ ἔνταλμα πρὸς πληρωμήν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον ὀφείλει νὰ σεβασθῇ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§19ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἂν δύναται νὰ προβῇ εἰς πληρωμὴν μισθῶν ἄνευ νόμου.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενα τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι αἱ συμβάσεις κτλ.

§21ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ὑποβάλλω ἤδη τὴν πρότασίν μου.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Πιπῖνος ζητεῖ ἄδειαν, ἵνα παρασταθῇ ὡς μάρτυς.

§23ΤΙΝΕΣ. Χθὲς ἦλθε. Νὰ μὴ δοθῇ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Σπάρτης Σ. Δημητρακόπουλος στέλλει τηλεγράφημα· (ἀναγινώσκει).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καπελέτου τοῦ Δήμου Βουπρασίων ἐξαιτοῦνται τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἐγκατασταθέντων ἐκεῖ Ἰταλοαλβανῶν.

§26ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, δὲν εἰμποροῦμεν νὰ τὸ λύσωμεν μὲ δύω λέξεις, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰσὶ πράγματι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἐγκαταστηθῶσιν εἰς τὴν ἀληθῆ πατρίδα των καὶ διὰ τοῦτο ἀπεφασίσαμεν νὰ τοὺς δώσωμεν μερικὰς γαίας ὑπὸ ῥητοὺς ὅρους καὶ συμφωνίας. Φαίνεται ὅμως αὐτοὶ, ὅτι παρέβησαν τοὺς ὅρους, ἔλαβαν τὰ χρήματα μετέβησαν ἐκεῖ, οὐδεμίαν καλλιέργειαν ἔκαμαν, οὔτε οἰκοδομὴν, ἀλλὰ περιέρχονται τὰ περίχωρα καὶ τίποτε ἄλλο δὲν κάμνουν παρὰ νὰ ἐπαιτοῦν. Τώρα οἱ κάτοικοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰς γαίας πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων, δίκαιον ἔχουν νὰ παραπονῶνται, ὅτι δὲν ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον τοῖς ἐχορηγήθησαν αἱ γαῖαι καὶ τὰ χρήματα. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἔλθῃ ἄλλην ἡμέραν διὰ νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ ζητήσωμεν τὰς διαφόρους πληροφορίας.

§27Θ. ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡ ὑπόθεσις τῶν ἀποίκων εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Μία ἀναφορὰ τῶν κατοίκων ἔφερε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου σήμερον μάλιστα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως, πρὶν τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἀποφασίσῃ τι καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς δυνηθῇ νὰ φέρῃ τὰς δεούσας πληροφορίας.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.....

§29ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ πιστεύω ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Διαμαντόπουλος. Οἱ ἄποικοι κατοικοῦσι δυνάμει νόμου αὐτὰς τὰς γαίας καὶ ὄχι μόνον δὲν ἔλαβον ὅλα τὰ χρήματα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτῶν τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον, ἐγκατεστάθησαν καὶ ἔσπειραν τὰς γαίας καὶ ὑπέστησαν μάλιστα τὰ πάνδεινα. Ἐὰν δέ τινες ἐξ αὐτῶν ἐπαιτοῦν, ἂς μὴ τοὺς δώσουν. Αὐτοὶ εἶχον περιουσίαν, κ. πρόεδρε, ἦσαν ἐγκατεστημένοι περὶ τὴν Ῥώμην· οἱ πλεῖστοι δὲ ἐξ αὐτῶν εἶχον περιουσίαν ἄνω τῶν 15,000 δραχμῶν καὶ ἀπώλεσαν τὴν περιουσίαν των καὶ ἦλθον νὰ ἐγκατασταθῶσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὸν τόπον των. Νομίζω, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον θέλει ἀποδώσει δικαιοσύνην, διότι δὲν εἶναι μόνον αὐτοὶ οἱ 60, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄλλοι ὑπὲρ τοὺς 2,000, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἔλθουν καὶ αὐτοί. Ἡ ξενηλεσία πρέπει νὰ παύσῃ.

§30Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἰξεύρω τί ἠκολούθησεν· ὅ,τι δύναμαι νὰ βεβαιώσω εἶναι, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξεπλήρωσε τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Δημοσίου πρὸς αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐπροστάτευσε.

§31ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διέταξε τὸν νομάρχην νὰ τοὺς δώσῃ ὑπεράσπισιν· ὅλον δὲ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον συμβαίνει, προέρχεται ἐξ ἑνὸς δημάρχου, ὁ ὁποῖος εἶναι ξενηλάτης καὶ μετῆλθε τὰ χειρότερα μέσα κατ’ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὅταν ἔλθουν οἱ ὑπουργοὶ καὶ δώσουν διασαφήσεις, τότε νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις;

§33ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ μείνῃ εἰς τὸ προεδρεῖον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Ῥικάκης ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ;

§35ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατριβάνος ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς πρότασιν. (ἀναγινώσκει). Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοῦτσος ἔχει τὸν λόγον.

§39Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τ’ ἀφορῶντα τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Πατρῶν, ἤτοι τὸν προϋπολογισμὸν τὸν συνταχθέντα ἐπισήμως ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν· δεύτερον, τὸ σχέδιον τοῦ Γάλλου Πασχὰλ τοῦ μηχανικοῦ, καὶ τρίτον τὴν σύμβασιν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται ἤδη νὰ κατασκευασθῇ. Καὶ ἐξηγοῦμαι διὰ τί ζητῶ πάντα ταῦτα. Ὁ ἐπίσημος προϋπολογισμὸς, ὅστις ἐγένετο ἐν τῷ ὑπουργείῳ, ἀνεβίβαζε τὰ ἔξοδα εἰς 2,800,000 περίπου δραχ. κατόπιν ὁ Pascal ἀνεβίβασε αὐτὸν εἰς 3,400,000. Ἐνῷ λοιπὸν προϋπελογίσθη τὸ ἔργον ἀντὶ 2,800,000 καὶ κατόπιν βελτιουμένου τοῦ σχεδίου ἀνῆλθε τὸ ποσὸν εἰς 3,400,000, πρόκειται ἤδη νὰ δοθῇ τὸ ἔργον ἀντὶ 5,800,000 ἄνευ ὡρισμένου σχεδίου, ἄνευ προϋπολογισμοῦ. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ζητῶ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐν λόγῳ σχετικῶν, ἔχω δὲ καὶ ὑποστηρίζοντά με τὸν κ. Γ. Ῥοῦφον ἐπιθυμοῦντα παρὰ πάντα ἄλλον τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Κύριοι, καταβάλλεται μεγίστη ἐνέργεια διὰ νὰ ἐγκριθῇ ἡ σύμβασις· τηλεγραφήματα ἐπὶ τηλεγραφημάτων πέμπονται καὶ διὰ τῶν τηλεγραφημάτων τούτων θέλουσι νὰ ἀποδείξωσι ὅτι τὸ πᾶν ἐχάθη καὶ ὁ τόπος καταστρέφεται ἂν μὴ ἀμέσως ἐγκριθῇ ἡ σύμβασις. Τὴν σπουδὴν ταύτην τὴν ὁποίαν τὴν ὠνόμασαν λιμενομανίαν, ἂς μὴ ἐπιτραπῇ, ἂν καὶ βαρεῖα ἡ ἔκφρασις, νὰ ὀνομάσω ληστομανίαν, διότι ὅπως ὁ λῃστὴς σπεύδει ν’ ἀποκτήσῃ τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐπιληψίμου πράξεώς του οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητεῖται ἡ κύρωσις συμβάσεως ἐκ πλεοναζόντων ἑκατομμυρίων· διότι παρακαλῶ τί ἤθελε βλάψει ἐὰν βραδύνῃ καὶ ἐπὶ ἕνα μῆνα; Ἂς ἔλθῃ ἡ σύμβασις, ἂς τὴν συζητήσωμεν τὸ φῶς καὶ ἡ δημοσιότης δὲν βλάπτουσι, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ πάθωμεν ὅ,τι καὶ ἐπὶ τοῦ λιμένος Κατακώλου. Ἐπίσης διαδηλῶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι ἐν γνώσει τῶν διατρεχόντων καὶ δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν ἐπιθυμῶ νὰ προληφθῇ τὸ κακὸν φωτιζομένων τῆς Κυβερνήσεως, τῆς κοινωνίας, καὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπουργοῦ ἐκ τῆς συζητήσεως, ἥτις θέλει γίνει ἐνταῦθα. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν ἐπιμένω καὶ ζητῶ ὅπως τὰ ἔγγραφα ταῦτα κατατεθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὶν ἢ ἐγκριθῇ ἡ σύμβασις. Κύριοι, πρόκειται ἀντὶ 2,000,000 νὰ δώσωμεν 5,000,000, δηλ. 3,000,000 περιπλέον. Ἀπέναντι τοιούτων ἐξαγομένων νομίζω, ὅτι ἡ ἀπαίτησίς μου δὲν χρήζει μείζονος δικαιολογίας.

§40Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἤδη ἀπὼν, ἐννοεῖτε ὅτι εἶναι διατεθειμένος νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν πᾶσαν πληροφορίαν περὶ τοῦ λιμένος Πατρῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας του πρὶν ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῶν νὰ τὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Βεβαίως αὐτὰ τὰ ἔγγραφα δὲν εἶναι διπλωματικὰ, ἀλλ’ ἂν κατατεθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀναιρεῖται ἡ εὐθύνη τοῦ ὑπουργοῦ, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ἔργον τὸ ὁποῖον πρόκειται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ καὶ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν· κατὰ συνέπειαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίσῃ καὶ εἶναι ὑπεύθυνος· θὰ εἶναι προθυμότατος νὰ παράσχῃ πᾶσαν πληροφορίαν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ φέρῃ τὰς συμβάσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§41ΡΟΥΦΟΣ. Πρὸ πολλοῦ ἐσκόπουν νὰ φέρω τὴν ἐπερώτησιν ἀλλ’ ἀνέβαλλον διότι ἀκόμη δὲν εἶχον συνταχθῆ οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων νὰ συνταχθῇ ἡ σύμβασις. Ἐπιθυμοῦσα ἡ ὑπόθεσις αὕτη νὰ λάβῃ περισσοτέραν δημοσιότητα διὰ νὰ γνωσθῇ ὅλη ἡ ἱστορία ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιθυμία ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν. Εἴμεθα, κύριε πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς ταχείας διεκπερεώσεως τοῦ λιμένος, ἔχομεν τὸ συμφέρον περισσότερον παρὰ πάντα ἄλλον καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν διότι συνταυτίζονται τὰ συμφέροντά μας ὄχι μόνον τὰ γενικὰ ἀλλὰ καὶ τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα μὲ τὴν ταχεῖαν διεκπεραίωσιν. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος, ὅστις νὰ ἐμποδίσῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φέρῃ τὰ ἔγγραφα, διότι διὰ τῆς συζητήσεως θὰ ἀποδειχθῇ τὸ ἀτελὲς τῆς συμβάσεως καὶ τὸ ἀσύμφερον, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν μόνον σᾶς λέγω ὅτι πρόκειται νὰ παραχωρηθῇ ὁ λιμὴν ἀντὶ 5,800,000 ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ διασήμου Pascal ἀνέρχεται 3,228,000, τὸ δὲ ποσὸν τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ λιμένος εἶναι μόνον 2,891,000. Πῶς λοιπὸν ἤδη πρόκειται νὰ παραχωρηθῇ διὰ 5,800,000 περίπου; ἐδῶ εἶναι μία διαφορὰ ἑκατὸν τοῖς ἑκατὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς τὴν ἐργολαβίαν. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς συνέβησαν πολλὰ, καὶ ὄχι μόνον ἐπιθυμοῦσα ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Σοῦτσος ἐζήτησεν ἔγγραφα, ἀλλὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ καταθέσῃ ὅλας τὰς διαπραγματεύσεις ὅσαι ἔλαβον χώραν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τὰς γνωμοδοτήσεις, τὴν δημοπρασίαν ἥτις ἅπαξ ἀπέτυχεν καὶ ἐν γένει ὅλας τὰς διαπραγματεύσεις αἱ ὁποῖαι ἔγειναν κατόπιν διὰ τῶν ὁποίων θέλει ἀποδειχθῇ ὅτι ἐπαρουσιάσθησαν ἐργολάβοι ἐκτελέσαντες μεγάλα ἔργα ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἔχοντες σπουδαίαν περιουσίαν καὶ ἐζήτησαν μὲ ἐλαχίστην αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον καὶ ἐντούτοις ἀπεπέμφθησαν, καὶ ἤδη πρόκειται νὰ παραχωρηθῇ τὸ ἔργον εἰς ἐργολάβους, οἵτινες ζητοῦν αὔξησιν ἑκατὸν τοῖς ἑκατόν. Ἡ αὔξησις αὕτη εἶναι καταστροφὴ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν Πατρέων ἐὰν γίνῃ, διότι τότε σᾶς λέγω εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν λιμένα, διότι τὰ μέσα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου δὲν εἶναι τοιαῦτα, αὐτὸ δὲν εἰσπράττει εἰμὴ 280,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ἑπομένως δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ δάνειον περὶ τὰ 2,000,000, καὶ δύω τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ, τὸ ὅλον 4,000,000, ὥστε ἕνεκα τούτου ἡ πόλις δὲν θὰ ἔχῃ λιμένα, καὶ ἀντὶ νὰ ᾖναι δύσκολος ἡ κατασκευὴ τοῦ λιμένος ὅπως σήμερον, θὰ ᾖναι ἀπρόσιτος. Λοιπὸν ἔχω καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου τὰ δικαιώματα τῆς πόλεως καὶ οὔτε τὸ ὑπουργεῖον οὔτε ἄλλος δύναται νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ φωτίσωμεν τὸν ὑπουργόν. Θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν νὰ μὴν ἀρνηθῇ νὰ μᾶς δώσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα τὰ δυνάμενα νὰ μᾶς φωτίσωσι.

§42Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι περιττὸν νὰ λέγωνται· ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲ εἶναι παρών.

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἰμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ νομίζω, ὅτι εἶναι πρόωρα.

§45ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ εἴπετε εἰς τὸν ὑπουργὸν ὅτι δύναται νὰ προβῇ εἰς ἀνακρίσεις....

§46ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ἐπέμβω εἰς τὴν συζήτησιν ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐλάλησαν περὶ τηλεγραφημάτων καὶ δύναται νὰ ἀποδοθῇ μομφὴ ἕνεκα τούτου εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν διαχείρισιν, ἐπιτρέψατέ μοι διὰ τοῦτο νὰ μὴ ἀφήσω αὐτὰς τὰς λέξεις, αἵτινες ἐῤῥέθησαν ἄνευ παρατηρήσεως, διότι ἡ λιμενικὴ ἀρχὴ ἔχουσα ὅλην τὴν προθυμίαν εἰς τὸ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, ἐπισπεύδει τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ καὶ ταῦτα πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ ἀγαθὸν τὸ νὰ ἔλθῃ μία μομφὴ κατ’ αὐτῶν.

§47ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς λιμενικῆς ἀρχῆς, οὔτε περὶ τῶν ἀτόμων τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς· ὀφείλω ὅμως νὰ προσθέσω κάτι· ὅτε ἤμην δήμαρχος τῶν Πατρῶν κατὰ τὸ 1865 συνετέλεσα καὶ ἐξησφαλίσθησαν τὰ 2 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ εἰς χεῖράς της καὶ ἴσως συνέτρεξε τοῦτο διὰ νὰ παυθῶ. Γνωρίζω τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ βάθος· ἐπίσης δὲ καὶ τὴν ὑπόθεσιν καὶ εἰμὶ εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τοῦτο θέλω πρὶν γείνει ἔγκρισις νὰ ἔλθουν τὰ ἔγγραφα νὰ συζητηθοῦν καὶ λάβουν δημοσιότητα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῶσι τὰ πρακτικὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§49Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται πραγματικῶς περίεργον νὰ ἐπιμένουν τινὲς τῶν βουλευτῶν νὰ ἔλθουν τὰ ἔγγραφα, τουτέστι ζητοῦν νὰ εἰσέλθῃ ἡ Βουλὴ καθαρῶς εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ὑπουργείου, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θέλει βλάψει τὴν Βουλήν. Κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς τοῦτο μόνον, διότι ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ὑπάρχει ἡ ὑπόθεσις· ἔφθασαν δὲ εἰς τὴν ἀκοήν του τὰ σήμερον λεχθέντα. Ἑπομένως θέλει φροντίσει ἀρκούντως· διότι ὅταν ἡ Βουλὴ, πρὶν ἀποφανθοῦν οἱ ὑπουργοὶ, ἀποφαίνεται ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῶν, τότε ἀφαιρεῖ ἀφ’ ἑαυτῆς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου καὶ καλύπτει τὴν εὐθύνην τῶν ὑπουργῶν· τώρα βεβαίως θὰ μελετήσῃ ὁ ὑπουργὸς τὴν ὑπόθεσιν καὶ πάντοτε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ κράτους θέλει ἀποφασίσει καὶ πρὸς διόρθωσιν τῶν κακῶς γενομένων.

§50ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπέμβωμεν εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, πρόκειται νὰ ἔλθουν τὰ ἔγγραφα, ὥστε νὰ φωτισθῇ καὶ ὁ ὑπουργὸς, ὥστε νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του σύμφωνα πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου· πρόκειται περὶ μεγάλης ἐπιχειρήσεως.

§51ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ μοὶ ἀρνηθῆτε, ὅτι πᾶν ἔγγραφον ἀφορῶν τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους, ὅταν ζητῆται παρὰ βουλευτοῦ, πρέπει νὰ φέρηται· πρέπει νὰ καταδειχθῇ ἡ ἀλήθεια, διότι οἱ ἐπισπεύδοντες τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως ἔφθασαν καὶ μέχρι συκοφαντίας· ἐσυκοφάντησαν καὶ τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν, ὅτι ἀντενεργεῖ παρὰ τῷ ὑπουργῷ ἵνα κατακρατῇ τὰ χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, πρᾶγμα ὅλως ψευδὲς καὶ ἀνύπαρκτον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ σταλῶσι τὰ πρακτικὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὁ ὑπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ ἐν καιρῷ;

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§54ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν τινὰ ἐπὶ νόμου ἰσχύοντος ἐν τοῖς Ἰονίοις νήσοις, ὡς πρὸς τὸ ὑποθηκικὸν σύστημα· τῆς τροπολογίας προτάσσεται ἔκθεσις, ἐν ᾗ ἐκτίθενται οἱ λόγοι, δι’ οὓς εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐπιψήφισις τῆς τροπολογίας ταύτης.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν τύπωσιν;

§56ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§57Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πλησιάζει ἡ 10 Δεκεμβρίου καὶ ἑπομένως οἱ δύω μῆνες ἐντὸς τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας ν’ ἀφήσῃ τὸν προϋπολογισμόν· ἐπειδὴ ὅμως αἱ περιστάσεις εἶναι σοβαραί, τὰ οἰκονομικά μας εἶναι τὰ πρώτιστα περὶ ὧν πρέπει ν’ ἀσχοληθῶμεν. Δάνεια ψηφίζομεν καὶ ἴσως θὰ ψηφίσωμεν καὶ ἄλλα. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους πρέπει νὰ ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς ἵνα μελετήσωμεν αὐτόν.

§58ΖΑΪΜΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ὑποβληθῇ ἐν καιρῷ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς βʹ. συζήτησιν τὴν σύμβασιν τὴν ἐμπορικὴν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§60ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἴσως εἰς ἑτέραν μορφὴν Κυβερνήσεως ἡ θέσις μου ἤθελεν εἶσθαι εὐχερής, ἐνῷ σήμερον καθίσταται δυσχερὴς ἀπέναντι τοῦ σπουδαίου ζητήματος περὶ οὗ πρόκειται· ἴσως τινὲς μὴ μελετήσαντες τὴν ὑπόθεσιν, θεωροῦν ἁπλῆν καὶ μηδεμίαν ἀξίαν ἔχουσαν· ἡ ὑπόθεσις περὶ ἧς σήμερον πρόκειται εἶναι σπουδαιοτάτη, ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀνεχθῇ μετὰ μεγάλης ὑπομονῆς καὶ νὰ μὴ μὲ διακόψῃ παντελῶς, ἐὰν δέ τις ἔχῃ ν’ ἀντιτάξῃ τι παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ κατόπιν τῆς ὁμιλίας μου ἐπὶ τὸ βῆμα. Προχθὲς σᾶς εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον εἰμὴ καθόσον ἀφορᾷ ὑποθέσεις ἀφορώσας τὸ πολεμικὸν ἢ τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν, θὰ προσπαθήσω μάλιστα νὰ πείσω τὴν συνείδησίν μου, ἵνα ἀπέχω τοῦ λοιποῦ, διότι ἐξ ὅσων ἐπείσθην πᾶσα συζήτησις ἐπὶ διαφόρων τοιούτων ἀντικειμένων εἶναι ματαιοπονία. Κύριοι βουλευταί, ἡ σύμβασις περὶ ἧς πρόκειται ἔχει τὴν ἀφορμήν της ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ δὲν εἶναι ἤδη πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ συζητηθῇ. Πρὸ δεκαετίας ἐγένοντο ἐνέργειαι καὶ ἐνέργειαι σπουδαῖαι πρὸς ἀπόκτησιν τῆς συμβάσεως ἐκ μέρους τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως. Ὑπουργὸς ὢν ἐδοκίμασα πλείστας πιέσεις, ἵνα ἐνδώσω εἰς τοιαύτης φύσεως σύμβασιν. Δὲν ἐνέδωκα ὅμως, διότι πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς παραχωρήσεως τῆς ἀτμοπλοΐας εἶναι ἀσύμφορον εἰς τὸ ἀσθενὲς ἡμῶν κράτος, μὴ δυνάμενον νὰ συναγωνισθῇ μετὰ τοῦ ναυτικοῦ τῆς Ἰταλίας, ὅπερ συναγωνίζεται σπουδαίως μετὰ τοῦ ναυτικοῦ τῆς Ἀμερικῆς, τῆς Γαλλίας, τῆς Αὐστρίας, ὑπερέχει δὲ τούτων κατά τε τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν καὶ ἰδίως κατὰ τὴν οἰκονομίαν, ὑπερέχει δὲ καὶ ἡμῶν αὐτῶν, διότι ἐνῷ τὸ ἡμέτερον ἐμπορικὸν ναυτικὸν εἶναι οἰκονομικώτερον τοῦ Ἀγγλικοῦ, τοῦ Γαλλικοῦ, τοῦ Αὐστριακοῦ, εἶναι ὅμως δαπανηρότερον τοῦ Ἰταλικοῦ κατ’ ἐμέ. Κατὰ τὴν ἀναγέννησίν της ἡ Ἰταλία ἕνα σκοπὸν κύριον εἶχε, τὸ συμφέρον τὸ πολιτικὸν καὶ ἐμπορικὸν νὰ ἐπιδιώξῃ εἰς τὴν Ἀνατολὴν ἠθέλησε δὲ διὰ ταχείας καὶ εὐκόλου ἐμπορικῆς συγκοινωνίας ν’ ἀναπτύξῃ τὰ ἄμεσα ἐμπορικὰ καὶ πολιτικὰ συμφέροντά της μετ’ αὐτῆς. Διὰ παντὸς λοιπὸν μέσου συνέδραμε πᾶσαν ἑταιρίαν ἀτμοπλοϊκὴν, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ της. Ἓν ὅμως πρόσκομμα εἰς τὴν ὁδὸν αὐτὴν εὑρίσκετο, ἡ Ἑλλάς. Ἐὰν ἐξ αὐτῆς ἤθελεν ἐπιτύχῃ τι ἔκ τινος συμβάσεως, ἀσμένως ἤθελε τὸ παραδεχθῆ. Ἡ Ἰταλία διὰ τῶν ἀτμοπλοίων δύω γραμμῶν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐπιτύχῃ ἐκ τῆς συμβάσεως, πρὸς τὸν πολιτικὸν καὶ τὸν ἐμπορικὸν σκοπόν της, μίαν ἄμεσον τὴν πολιτικὴν καὶ μίαν ἔμμεσον τὴν ἐμπορικήν. Διὰ τῆς συμβάσεως, ἣν ζητεῖ σήμερον νὰ ἀποκτήσῃ, αἱ γραμμαὶ αὗται διευκολυνόμεναι, πρὸς μεγίστην ἡμῶν ζημίαν, σαρώνουσι τὰ πλουσιώτερα παράλια τῆς Ἑλλάδος. Ἀποτέλεσμα τῆς συμβάσεως αὐτῆς θέλει εἶσθαι τὸ ἑξῆς· ἡ πολιτικὴ γραμμὴ θέλει ἀρχίσει ἀπὸ τοῦ Βρεντησίου κατ’ εὐθεῖαν εἰς Κέρκυραν, ἐκεῖθεν εἰς Πάτρας καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὸν Κορινθιακὸν κόλπον, ὅπου θέλει σαρώσει τὰ μᾶλλον προσοδοφόρα μέρη, ἐξ ὧν διέρχεται ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία. Θὰ φθάσῃ εἰς νέαν Κόρινθον, ἐκ ταύτης δὲ οἱ ἐπιβάται καὶ τὰ τυχὸν ἐμπορεύματα μεταβιβαζόμενα εἰς Καλαμάκιον, ἀφ’ ὅπου διά τινος ἀτμοπλοίου μικροῦ θὰ τὰ μεταφέρῃ εἰς Πειραιᾶ, καὶ τὰ μὲν θὰ μένωσιν εἰς Ἑλλάδα, τὰ δι’ αὐτὴν προωρισμένα, τὰ δὲ λοιπὰ θὰ μεταφέρωνται εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἢ τὰς Ἰνδίας κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν δι’ ἰδιαιτέρου μεγάλου ἀτμοπλοίου. Εἶναι λοιπὸν σπουδαία ἡ γραμμὴ αὕτη διὰ τὴν Ἰταλικὴν ἑταιρίαν, διότι κερδίζει τὸ διάστημα μεταξὺ Κορφῶν καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Γύρου τῆς Πελοποννήσου, μέχρι Πειραιῶς ἐξ ἧς προέρχεται οὕτως μεγίστη ὠφέλεια δαπάνης καὶ χρόνου. Ἑπομένως οἱ κύριοι ἑπτανήσιοι ἂν νομίζωσιν ὅτι θὰ ἔχωσι συγκοινωνίαν μεταξὺ τῶν νήσων των καὶ τοῦ πρώην βασιλείου τῆς Ἑλλάδος δι’ Ἰταλικῶν ἀτμοπλοίων ἐκ τῆς γραμμῆς ταύτης εἶναι λίαν ἀπατημένοι, διότι τὸ συμφέρον τὸ πολιτικὸν καὶ τὸ ἐμπορικὸν ἀπαιτεῖ τὴν ταχεῖαν συντόμευσιν τῆς γραμμῆς κατ’ εὐθεῖαν. Θέλει λοιπὸν διέλθει ἡ γραμμὴ αὕτη μόνον τὰ τρία εὔφορα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, τὴν Κέρκυραν, τὰς Πάτρας καὶ τὸ Αἴγιον. Ἑπομένως ἡ Ἑλληνικὴ ὑπάρχουσα ἑταιρία καθὼς καὶ πᾶσα ἄλλη ἑλληνικὴ ἑταιρία δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ. Τί δὲ ἄλλο θὰ συμβῇ; ἡ προσέγγισις τῆς Ναυπάκτου, Γαλαξειδίου, Μεσολογγίου, Σαλώνων θὰ παύσῃ, ἐκτὸς ἂν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἡ Κυβέρνησις διὰ διπλασίας συνδρομῆς συντρέξῃ ἑτέραν ἑταιρίαν, τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας μὴ δυναμένης νὰ διαγωνισθῇ. Ἤδη μένει ἡ δευτέρα γραμμὴ, ἡ ἔμμεσος, ἡ ἐμπορική. Τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας κατ’ ἐμὲ εἶναι τὸ ἑξῆς· δηλονότι νὰ διέρχεται ὅλα τὰ δυτικὰ παράλια τῆς Ἰταλίας, καὶ ἐκεῖθεν τὰ μεσημβρινὰ παράλια τῆς Πελοποννήσου, νὰ προσεγγίζῃ δὲ εἰς τὰς μᾶλλον προσοδοφόρους θέσεις τῆς Ἑλλάδος, οἷον Καλάμας καὶ Γύθειον, Ναύπλιον, Πειραιᾶ, ὡσαύτως εἰς Ὕδραν καὶ Σπέτσας. Τοῦτο δὲ ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὁ φίλος μου κ. Θεοχάρης ἀναπαύεται καὶ ἡσυχάζει, μηδὲν φροντίζων περὶ τῶν ἑτέρων μερῶν (ἱλαρότης). Ἐκ Πειραιῶς θὰ παραπλεύσῃ τὴν Εὔβοιαν, μέσον Χαλκίδος διὰ Βῶλον, Θεσσαλονίκην καὶ καθεξῆς. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι οὕτω κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπόν της ἡ Ἰταλία, τὸν πολιτικὸν καὶ τὸν ἐμπορικὸν ἄνευ δαπάνης καὶ κινδύνων, καὶ ν’ ἀφαιρέσῃ ὅλα τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ ἔχῃ μία ἀτμοπλοϊκὴ ἑλληνικὴ ἑταιρία. Ἠξεύρετε δὲ πόση εἶναι ἡ πρόσοδος τῶν σημείων ἐξ ὧν θὰ διέρχεται ἡ ἑταιρία, ἐξ ἐπιβατῶν καὶ ἐμπορευμάτων; 1 ἑκατομ. 500 χιλ. περίπου κατὰ τοὺς πίνακας τοὺς στατιστικούς. Ἡ Ἑλληνικὴ ἐν τούτοις ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία διὰ τὴν συγκοινωνίαν ταύτην εἶναι ἠναγκασμένη νὰ ὑφίσταται ὅλα τὰ βάρη καὶ τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως καὶ ἐν γένει τῆς ὑπάρξεώς της. Λαμβάνει δὲ ἀπὸ τὸ δημόσιον 800,000, διότι τὰ ἔξοδά της ἀναβαίνουν εἰς 1,199,740, ἐνῷ εἰσπράττει μόνον 1,591,000 περίπου. Λοιπὸν ἡ μὲν, ὡς εἶπον, Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα θὰ συναγωνίζεται ἵνα διατηρῇ τὸ δρομολόγιόν της ἔχουσα εἰς βάρος αὐτῆς ὅλας τὰς δαπάνας, ἡ δὲ Ἰταλικὴ ἑταιρία ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν δαπάνην, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου θὰ ἔχῃ καὶ τὸ μέγιστον κέρδος τὸ ὁποῖον τῇ χορηγεῖται ἐξ αὐτῆς τῆς ἀλλαγῆς τοῦ δρομολογίου, ὅπερ θὰ κάμῃ δυνάμει τῆς συμβάσεως, ἥτις μᾶς ὑποβάλλεται· ὄχι μόνον δὲν ἔχει δαπάνας εἰς τὸν συναγωνισμὸν αὐτὸν ἀλλὰ καὶ μέγιστον κέρδος καὶ χρόνου καὶ χρήματος ἕνεκα τῆς συντομεύσεως τῶν δύω αὐτῶν γραμμῶν· μένουσι λοιπὸν κατόπιν ἄνευ συναγωνισμοῦ τὰ ταξείδια τῆς Ἀκαρνανίας καὶ ἐν γένει μετὰ τῆς Ἰθάκης καὶ τῆς Λευκάδος· μένουν ἄνευ τῆς συγκοινωνίας καὶ τοῦ συναγωνισμοῦ τὰ ταξείδια μεταξὺ Κεφαλληνίας, Ζακύνθου καὶ Κυθήρων· μένουν ἄνευ συναγωνισμοῦ ἡ Ναύπακτος, τὸ Γαλαξεῖδι καὶ ἡ Ἄμφισσα· μένουσιν ἄνευ συναγωνισμοῦ ὁ Πόρος καὶ ἡ Αἴγινα· κατόπιν τὸ Ἀλιβέριον, ἡ Ἀταλάντη, ἡ Λίμνος, οἱ Ὠραιοὶ, ἡ νέα Μιζέλη, ἡ Σκίαθος καὶ ἡ Σκόπελος· ἐκτὸς τούτων μένουν καὶ ἄνευ συναγωνισμοῦ ὁλόκληροι αἱ Κυκλάδες νῆσοι· μένουν ὡσαύτως ἄνευ συναγωνισμοῦ ἡ Πύλος, τὸ Κατάκωλον, ἡ Κυπαρισία, ἡ Κορώνη, τὸ Οἴτυλον, ἡ Μονεμβασία, μένουν λοιπὸν εἰς βάρος τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ὅλα τὰ βάρη αὐτά. Εἰξεύρετε ποῖα εἶναι τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς συγκοινωνίας αὐτῆς; περίπου 143,000! Τὰ δὲ ἔξοδα 980,000 περίπου. Ἐννοεῖτε ὅθεν ἐκ τούτου, κύριοι, ὅτι συναγωνιζομένης τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρίας μὲ τὴν Ἰταλικὴν τὸ κατ’ ἀρχὰς τὸ συμφέρον τῆς Ἰταλικῆς εἶναι νὰ ἐκπέσῃ τὸν ναῦλον καὶ τῶν ἐπιβατῶν καὶ τῶν ἐμπορευμάτων, ἐξ οὗ ἐκπεσμοῦ θέλουσιν ὠφεληθῇ τὰ ἄτομα· ἀλλὰ ἅμα παρέλθῃ ὀλίγος χρόνος καὶ ἐπέλθῃ ἡ πτῶσις τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας, τότε θὰ πληρώσετε ὅλα αὐτὰ μὲ τὰ ἐπιτόκια. Ἐπιμένω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα πρὸς ἀτμοπλοΐαν ἰδίως Ἰταλικὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ συναγωνισθῇ, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀνθέξῃ καὶ θὰ πεισθῆτε, κύριοι, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀνθέξῃ· διότι ἀφοῦ ἀναγκάζεσθε, καί τοι μὴ ὑπάρχοντος συναγωνισμοῦ, καί τοι μὴ ὑπάρχοντος οὐδενὸς ἐμποδίου εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἀτμοπλοΐαν, ἀναγκάζεσθε νὰ πληρώνηται 800,000 δραχμὰς, ἵνα ἐπαρκέσητε εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἑταιρίας, πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ν’ ἀνταποκριθῆτε εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας συναγωνιζομένης μὲ τοιαύτην μεγάλην ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, οὐδόλως δαπανῶσαν πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν; Δύω τινὰ θὰ συμβοῦν εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν, ἢ θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ πληρώσητε τὰ διπλάσια εἰς τὴν ἑλλην. ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν διὰ νὰ ὑπάρχῃ, ἢ ὅπερ καὶ βλέπω ἔχετε προθυμίαν, θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ ἔλθητε εἰς σύμβασιν μετὰ τῶν ξένων πρὸς συντήρησιν καὶ τῆς λοιπῆς συγκοινωνίας δίδοντες ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδετε σήμερον εἰς τὴν ἑλλην. ἀτμοπλοΐαν. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην νὰ μάθω ἂν τὸ πολιτικὸν συμφέρον ὑπαγορεύει νὰ δώσητε τὴν Ἑλλάδα ἕρμαιον καὶ πολιτικῶς καὶ ἐμπορικῶς ἐπιχειρήσεως εἰς τὴν Ἰταλικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Ἂν εἰς τοῦτο ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἀδιαφορεῖ, δηλονότι εἰς τὴν ὕπαρξιν ἑλλην. ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, παρῃτούμην τοῦ θέματος τούτου καὶ κατέβαινον τοῦ βήματος, χωρὶς πλέον νὰ προχωρήσω. Ἂν ὅμως πρεσβεύει, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἑλλην. ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἐν τῷ κράτει, τότε τοιαύτη δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διὰ τοῦ συναγωνισμοῦ, διότι οἱ ἀριθμοὶ φωνάζουν περισσότερον ἀπὸ πᾶσαν ἀλήθειαν. Ἡ ἑλλην. ἀτμοπλοΐα, κύριοι, ὑπεχώρησεν εἰς τὸ προνόμιον, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της τὸν συναγωνισμὸν ἑλλην. ἀτμοπλοΐας μὲ ἑλλην. ἀτμοπλοΐαν, ἔχουσαν ἴσα μέσα ὑπάρξεως· ποτὲ ὅμως δὲν ἐνόησεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἡ ἑλλην. κυβέρνησις νὰ παραδώσῃ τὴν ἀτμοπλοΐαν τὴν ἑλληνικὴν εἰς κράτος μέγιστον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται παρὰ νὰ ἀποῤῥοφήσῃ τὴν μικρὰν καὶ ἀσθενῆ ταύτην ἀτμοακτοπλοΐαν μας, διότι τοῦτο σᾶς ἔκαμα γνωστὸν δι’ ἀριθμῶν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀπέναντι Ἰταλικῆς ἑταιρίας, διότι μόνοι σας τὸ βλέπετε, ὅτι πληρώνομεν 800,000 ἄνευ συναγωνισμοῦ. Ἑπομένως θὰ καταφύγετε, ὡς εἶπον, εἰς συμβάσεις μετὰ ξένων ἑταιριῶν διὰ νὰ συντηρήσητε τὴν συγκοινωνίαν, συμβάσεις τὰς ὁποίας ὁ ἀοίδιμος Μαυροκορδάτος κατέβαλε κάθε τρόπον νὰ ἐξωβελίσῃ ἐκ τοῦ κράτους τούτου καὶ κατέβαλε πάντα ἀγῶνα διὰ νὰ συστήσῃ ἑλλην. ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, τὴν ὁποίαν ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔρχεται νὰ τὴν καταστρέψῃ...... Ἀπὸ τὸν κ. Μαυροκορδᾶτον δὲν ἐπερίμενα νὰ ἔλθῃ διὰ τῶν χειρῶν του νὰ καταστρέψῃ ἐκεῖνο, ὅπερ ὁ πατήρ του διὰ τοσούτων ἀγώνων καὶ μόχθων κατώρθωσεν. Ἤδη ἂς ἴδωμεν ἂν ἐξ αὐτῆς τῆς πηγῆς δὲν καταστρέφεται καὶ ἡ μικρὰ ἀκτοπλοΐα, ἡ γινομένη δι’ ἱστιοφόρων πλοίων· πρῶτον θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἡ μικρὰ αὕτη ἱστιοφόρος ἀκτοπλοΐα καταστρέφεται ἐκ τῆς ὑπάρξεως τῆς Ἰταλικῆς ἀτμοπλοΐας καὶ κατόπιν θ’ ἀποδείξω κατὰ πόσον δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν αἱ δύω ἱστιοφόροι ἀκτοπλοΐαι τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσα, δι’ ὧν θὰ διέρχωνται τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἰταλικῆς ἑταιρίας, ὄχι μόνον θὰ ἀποῤῥοφήσουν τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεως τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα συντηροῦν τὰ ἱστιοφόρα μικρὰ πλοῖα· διότι μὴ ἔχοντα δαπάνην τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἰταλικῆς ἑταιρίας, θὰ ἀναλαμβάνωσι τὸ διαμετακομιστικὸν ἐκεῖνο ἐμπόριον ἀπὸ τόπου εἰς τόπον καὶ ἰδίως τὸ μεταξὺ Καλαμῶν, Γυθείου καὶ Ναυπλίου καὶ θὰ τὸ μεταβιβάζωσι διὰ τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῶν δι’ εὐτελεστάτης τιμῆς, ἀποκλείοντες οὕτω ὅλα ἐκεῖνα τὰ μικρὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ζοῦν ἀπὸ τοῦ διαμετακομιστικοῦ ἐκείνου ἐμπορίου. Καὶ κατ’ ἀρχὰς βεβαίως οἱ ἔμποροι καὶ τὰ ἄτομα θὰ αἰσθανθοῦν αὐτὴν τὴν εὐκολίαν, κατόπιν ὅμως ἡ μικρὰ αὕτη ἱστιοφόρος ναυτιλία, μὴ δυναμένη νὰ ἀνθέξῃ ἀπέναντι ἐκείνου τοῦ κολοσσοῦ, θὰ καταπέσῃ. Καὶ ἰδοὺ τότε ἡ ἑταιρία ἡ Ἰταλικὴ κύριος τοῦ πεδίου, δυναμένη νὰ λαμβάνῃ οἱονδήποτε ναῦλον μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς ἱστιοφόρου ἡμῶν ναυτιλίας. Κατά τινα δὲ στατιστικὴν, εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἰταλίας 2,873 πλοῖα ἀκτοπλοϊκὰ μένουν ἄνευ ἐργασίας πειόμενα, ἕτοιμα νὰ ἐπιπέσουν ἐπὶ τὴν ἀτυχῆ Ἑλλάδα. Καὶ διατὶ μένουν, κύριοι, πενόμενα; διότι οἱ σιδηρόδρομοι, αἱ ἁμαξιταὶ ὁδοὶ ἀφαιροῦσιν ὅλα τὰ μέσα τῆς ἀκτοπλοϊκῆς ἐνεργείας· ἂν καὶ ἡμεῖς εἴχομεν σιδηροδρόμους καὶ ἁμαξιτὰς ὁδοὺς, βεβαίως τότε ἤλλαζε τὸ πρᾶγμα. Ἡ Γαλλία ἔχει μὲ τὴν Ἰταλίαν σύμβασιν περὶ ἀκτοπλοΐας, καὶ εἶχον τὸ δικαίωμα πρὸς ἀκτοπλοΐαν εἰς τὰ Ἰταλικὰ παράλια ὅλαι αἱ ἑταιρίαι αἱ Γαλλικαί· ἀλλὰ τί συνέβη, κύριοι; ἀφοῦ ἐδοκίμασαν ὅλα τὰ παράλια τῆς Ἰταλίας, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγκαταλείψουν ὅλα τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἅτινα τοῖς ἐδίδοντο δυνάμει τῆς συμβάσεως μεταξὺ αὐτῆς καὶ Ἰταλίας, καὶ ἠκολούθησαν τὸν δρόμον των κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ Ἀνατολῆς εἰς Μασσαλίαν, μόνον δὲ προσεγγίζουσιν εἰς Μεσσήναν καὶ Πάλερμον πίπτουσαι εἰς τὴν κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν πρὸς τὴν Μασσαλίαν· ἀφῆκαν λοιπὸν καὶ Λιβόρνον, Νεάπολιν, Ῥώμην καὶ ἄλλα μέρη, διότι μετέβαινον ἀκάρπως, διότι πᾶσα συγκοινωνία τῶν μερῶν ἐκείνων τῶν ἀτόμων καὶ τοῦ ἐμπορίου ἐγένετο καὶ γίνεται διὰ τῶν σιδηροδρόμων. Ἢ μήπως ἔχετε, κύριοι, τὴν ἀξίωσιν, ὅτι σεῖς θὰ συναγωνισθῆτε διὰ τῶν ἀτμοπλοίων σας εἰς τὰ Ἰταλικὰ παράλια; ἂν τοιαύτην ἰδέαν ἔχετε, μικρὰ σκέπτεσθε πραγματικῶς· λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀμοιβαιότης καὶ ἕνεκεν τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν μεταβαίνοντες ἐπίτηδες εἰς Ἰταλίαν δι’ οὐδένα σκοπὸν, ἐνῷ ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρία θὰ προσεγγίζει εἰς τὰ μέρη μας πρὸς σκοπὸν διττὸν, ὃν ἔχει καὶ ἐπιδιώκει, δηλονότι τὸν πολιτικὸν καὶ τὸν ἐμπορικόν. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, κύριοι, κατὰ τὰ 1871, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ διάφορα ἐπιμελητήρια· τὸ ἐπιμελητήριον τῶν Ἀθηνῶν μὴ θέλον νὰ βασισθῇ εἰς τὰς ἰδίας αὑτοῦ γνώσεις προσεκάλεσε συνεργάτας εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν πολλοὺς, τοὺς σπουδαιοτέρους ἐν Ἀθήναις, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦσαν καὶ οἱ διευθυνταὶ τῶν ἀσφαλιστικῶν καταστημάτων, ὡς ὁ κ. Ἰωάννης Σοῦτσος καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὁ κ. Σκουζὲς καὶ διάφοροι ἄλλοι ἐπίσημοι ἔμποροι ἐκ τῶν ἐνταῦθα· οὗτοι ἀπεφάνθησαν, ὡς ἐπληροφορήθην, κατὰ πλειονοψηφίαν, ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν συμφέρει εἰς τὸν τόπον.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω; Ἔχω ἐδῶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία λέγει ἐντελῶς τὸ ἐναντίον κατὰ μεγίστην πλειονοψηφίαν (ἱλαρότης), διότι εἷς μόνον ἔχει τὴν ἐναντίαν ἰδέαν· ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι σύμφωνος καὶ παρεδέχθη τὴν ἐλευθέραν ἀκτοπλοΐαν.

§62ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ἐγὼ δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς αὐτὴν, πταίει ὁ δήμαρχος Πειραιῶς, ὅστις μοῦ ἔδωσε τὰς πληροφορίας αὐτάς· μοῦ εἶπε δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι ἔχει ἰδιαιτέραν ἔκθεσιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν, καθ’ ἣν εἶναι ἐναντίος.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§64Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ δήμαρχος αὐτὸς εἶναι αὐθεντία;

§65ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂς ἴδωμεν τώρα ποῖα εἶναι τὰ ὀφέλη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἐμπορίαν, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης. Μεγάλην κίνησιν καὶ μεγάλας σχέσεις, κατ’ ἐμὲ, μετὰ τῆς Ἰταλίας δὲν ἔχομεν· ἡ φύσις τοῦ ἐμπορίου εἶναι τοιαύτη ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν μεγάλην ἀνάπτυξιν καὶ σχέσιν ἐκ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, διότι ἡ Ἰταλία δὲν εἰσάγει ἀλλ’ ἐξάγει· τὰ μόνα εἰσαγόμενα διὰ τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας εἰς τὴν Ἰταλίαν εἶναι φορτία τινὰ σίτου, τὰ ὁποῖα διὰ διαφόρους ἐκτάκτους περιστάσεις, οἱ κάτοχοι αὐτῶν ἀντὶ νὰ τὰ μεταφέρωσιν εἰς τὴν Μασσαλίαν συμφέρει εἰς αὐτοὺς καὶ παραγγέλλουσι ἵνα ἐκφορτωθῶσι εἰς τοὺς Ἰταλικοὺς λιμένας. Ἡ δὲ κίνησις κατὰ τοὺς πίνακας αὐτοὺς, οὓς ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν κατ’ ἔτος ἐκεῖ καταπλεόντων Ἑλληνικῶν πλοίων, εἶναι περὶ τοὺς 45 χιλ. τόνους.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. 70 χιλιάδες.

§67ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ πίνακές σας αὐτὸ λέγουσι· ἀλλ’ ἐγὼ συγκατατίθεται εἰς τὸ ποσὸν αὐτό. 70 χιλιάδες τόνοι εἶναι οἱ σήμερον ἐργαζόμενοι μετὰ τῆς Ἰταλίας καὶ οὗτοι ἐργάζονται ἐμμέσως καὶ οὐχὶ ἀμέσως, διότι τὰ πλοῖα ναυλοῦνται ἐκ τῆς Ἀζοφικῆς ἐκ τῆς Μαύρης θαλάσσης καὶ ἐκ τοῦ Δουνάβεως κατ’ εὐθεῖαν, ὡς προεῖπον, διὰ τὴν Μασσαλίαν· διάφοροι ὅμως ἔμποροι ἔχοντες συμφέρον νὰ δοκιμάσωσι καὶ τινας ἀγορὰς ἐν τῇ Ἰταλίᾳ δίδουσιν εἰς αὐτοὺς διαταγὴν πρὶν ἢ καταπλεύσωσιν εἰς Μασσαλίαν νὰ προσεγγίσωσιν εἰς τοὺς δεῖνα καὶ δεῖνα λιμένας τῆς Ἰταλίας, καὶ ἐκεῖ λαμβάνουν τὰς διαταγάς των ἂν θὰ ἐκφορτώσωσιν εἰς τοὺς Ἰταλικοὺς λιμένας ἢ ὁριστικῶς εἰς Μασσαλίαν. Ἐκ τῶν πολλῶν λοιπὸν φορτίων, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα διὰ τὴν Μασσαλίαν, τινὰ ἐξ αὐτῶν λαμβάνουσιν ἐντολὴν νὰ ἐκφορτώσωσιν εἰς δύω ἢ τρεῖς λιμένας τῆς Ἰταλίας, καὶ τὸ ποσὸν αὐτῶν ἀναβαίνει, μὲ ὅλην τὴν συγκατάβασιν, ἵνα εὐχαριστήσω καὶ ὑμᾶς καὶ τὸν κύριον ὑπουργὸν, εἰς 70,000 τόνων. Ἕνεκα δὲ τῆς μὴ ὑπάρξεως τοιαύτης συνθήκης πληρόνουσι τὰ πλοῖα μας 70,000 δραχμῶν.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πληρόνουσι 55 λεπτὰ περισσότερον, ἑπομένως 110.

§69ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω καὶ ἐγὼ εἶναι 1 φράγκον, ἑπομένως εἴμεθα σύμφωνοι. Λοιπὸν ποία εἶναι ἡ ζημία αὕτη ἡ τερατώδης ἡ συμβαίνουσα εἰς αὐτὰ τὰ πλοῖα; 35,000 δραχμαί· διότι 35,000 εἶναι ἡ διαφορά. Ἀπέναντι δὲ τῶν 35,000 δραχμῶν δίδομεν ἡμεῖς ὅλην αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Ἰταλικὴν ναυτιλίαν· ἀντὶ 35,000 δραχμῶν ἀγοράζομεν τὴν συνθήκην αὐτήν; Ἀλλὰ τί συμβαίνει, κύριοι; Σήμερον κατὰ τὴν συνθήκην εἰς μὲν τὴν Ἑλλάδα τὰ Ἰταλικά, προσέξατε καλῶς, θὰ πληρώσωσι 10–15 λεπτὰ τὸν τόνον, τὰ δὲ ἰδικά μας μεταβαίνοντα εἰς τὴν Ἰταλίαν ἵνα συναγωνισθῶσι κατὰ τὴν ἀκτοπλοΐαν θέλουσι πληρώνει 55 λεπτὰ τὸν τόνον. Ἄ μὰ τὴν ἀλήθειαν, κύριοι, μὴ ὑπαρχόντων ἴσων ὅρων συναγωνιστικῶν ποῖος μωρὸς θὰ ᾖναι αὐτὸς ὁ πληρόνων 10–15 εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀκτοπλοΐαν νὰ συναγωνισθῇ μὲ τοὺς Ναπολιτάνους, οἵτινες ἠξεύρετε πῶς ζῶσι, πληρόνων εἰς τὴν Ἰταλίαν 55 λεπτὰ τὸν τόνον;

§70ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι θὰ ᾖναι διὰ τὰ ἄλλα πλοῖα ὄχι διὰ τὴν ἀκτοπλοΐαν.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδέποτε πληρόνει ἓν Ἰταλικὸν πλοῖον περισσότερον ἀπὸ 1,65 ὅσας κινήσεις καὶ ἂν κάμῃ ἐντὸς τοῦ ἔτους.

§72ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχω μελετήσει καλῶς τὸ ζήτημα καὶ τὸ γνωρίζω καλά. Ὁ δὲ Ἰταλὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ πληρόνῃ μόνον 10–15 λεπτά. Λοιπὸν ἐρωτῶ, εἶναι ἀληθὴς ἀμοιβαιότης συναγωνισμοῦ αὕτη; καὶ δύναται ὁ ἰδικός μας νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν Ἰταλίαν δι’ ἀκτοπλοΐαν μὲ τοιαῦτα βάρη ἵνα συναγωνισθῇ μὲ αὐτοὺς ἀφοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὡς εἶπον, τὰ τέλη εἶναι 10–15 λεπτά; Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰσότης, διότι εἰς μὲν τὸν ἡμέτερον εἶναι τὰ ἔξοδα μεγάλα, μεταβαίνοντα εἰς Ἰταλίαν, εἰς δὲ τὸν Ἰταλὸν μεταβαίνοντα εἰς Ἑλλάδα θὰ εἶναι 400% ὀλιγώτερα.

§73ΡΙΚΑΚΗΣ. Εὐθηνότερα τὰ ἔξοδα εἶναι εἰς τὴν Ἰταλίαν.

§74ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐδῶ ἴσα ἴσα εἶναι ἡ ἀπάτη, διότι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς στηρίζεται κατὰ τὴν ἔκθεσίν του ὅτι δυνάμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν ἕνεκεν τῆς οἰκονομικωτέρας δαπάνης τῶν ἡμετέρων, ὡς λέγει. Ἐρωτῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν, ἐὰν ἔχῃ νὰ μοὶ δώσῃ στατιστικὸν πίνακα τῆς δαπάνης τῶν πληρωμάτων τῶν Ἰταλικῶν πλοίων καὶ ἰδίως τῆς Νεαπόλεως, καὶ ἐὰν ἔχῃ στατιστικὰς πληροφορίας τῆς δαπάνης τῆς μικρᾶς ἱστιοφόρου ἀκτοπλοΐας, Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, — καὶ αὐταὶ πιστεύω εἶναι θετικαὶ, διότι κατέγεινα νὰ συλλέξω βεβαίας πληροφορίας, διότι ἐκτὸς τῶν διαφόρων πληροφοριῶν, ἃς ἔλαβον περὶ τῆς μικρᾶς ἱστιοφόρου ναυτιλίας ἐπὶ 3 ἡμέρας περιπλέον κατέγεινα εἰς Πειραιᾶ, ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας μετέβαινον ἀπὸ πλοιαρίου εἰς πλοιάριον, ἀπὸ πλοίου εἰς πλοῖον λαμβάνων στατιστικὰς πληροφορίας τῶν δαπανῶν αὐτῶν, ἵνα ἔχω πεποίθησιν περισσοτέραν εἰς τὰς σκέψεις μου καὶ εἰς τὰς πεποιθήσεις μου — οἱ οἰκονομικώτεροι ὅλων αὐτῶν εἰς τὴν μικρὰν ἀκτοπλοϊκὴν ναυτιλίαν εἰσὶν οἱ Ὑδραῖοι, οἱ Σπετσιῶται, τὸ Κρανίδιον καὶ τὰ τοιαῦτα μέρη, οὗτοι οὐδὲ ὀβολὸν δαπανῶσι περιττὸν, καὶ πρὸς συντήρησίν των δαπανῶσι μίαν δραχμήν. Τὰ πλοῖα τῶν Κυκλάδων καὶ τῶν ἄλλων μερῶν δαπανῶσι περισσότερον. Τὰ μικρὰ τῆς Πάρου τὰ ὁποῖα εἶναι ἀρκετὰ ἰσχυρὰ, δὲν δαπανοῦν ὀλιγώτερον τῆς 1,25. Τὰ πλοῖα τῆς Νάξου ἀπὸ 1,15–1,20, τὰ δὲ τῆς Κορώνης δαπανοῦν 1,20, ἓν φράγκον δηλονότι.

§75ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τί;

§76ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τροφήν. Ὁ μέσος ὅρος, ὃν ἐξάγομεν εἶναι 1,14 καὶ ¼. Ἀλλ’ ἵνα εἴμεθα ἀσφαλέστεροι πρὸς τὴν ἀλήθειαν παραδέχομαι ἓν φράγκον. Πόσον νομίζετε δαπανῶσι τὰ Ἰταλικὰ καὶ ἰδίως τὰ τῆς Νεαπόλεως; 57|100 τοῦ φράγκου!

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῦ;

§78ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐνταῦθα, εἰς τὸν Πειραιᾶ.

§79ΤΙΝΕΣ. Ἔχουν μικρότερο στομάχι.

§80ΕΙΣ. Δὲν λογαριάζουν τὰ ψάρια, τὰ ὁποῖα τρώγουν (ἱλαρότης).

§81ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ναὶ, 57|100 τοῦ φράγκου. Εἶναι δὲ γνωστὸν διὰ τὴν μεγάλην ναυτιλίαν τῆς Ἰταλίας τὶ συμβαίνει, καὶ ἐπιμένω ὁ ὑπουργὸς νὰ μοὶ ἀποδείξῃ τὸ ἐναντίον δι’ ἀριθμῶν. Τὸν πρῶτον λοιπὸν ἀριθμὸν τῆς οἰκονομίας ἔχει ἡ Ἰταλία, τὸν δεύτερον ἡ Ἑλλὰς καὶ κατόπιν τὰ ἄλλα κράτη. Ἰδίως ἡ οἰκονομία τῶν Γενοβέζων εἶναι ἡ οἰκονομικωτέρα ὅλων.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω ἴσα ἴσα ἔκθεσιν ἐπίσημον περὶ τῶν Γενοβέζων.

§83ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ ναύτης μας τρώγει ψωμὶ καὶ κρομύδι.

§84ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἦτον ἄλλη ἐποχὴ ἐκείνη καθ’ ἣν ἔτρωγον ψωμὶ καὶ κρομύδι, ὁ δὲ ὑπουργὸς ἴσως ἔχει στατιστικὰς διὰ τὰ πλοῖα, ἅτινα ταξειδεύουν τὴν Ἀμερικὴν ὅπου βεβαίως αἱ δαπάναι εἰσὶν μεγαλείτεραι. Ἡ δαπάνη λοιπὸν τῆς μικρᾶς ἱστιοφόρου ναυτιλίας ἀναβαίνει καθ’ ἑκάστην εἰς ἓν φράγκον· καὶ σᾶς προκαλῶ νὰ λάβητε πληροφορίας ἀπὸ τὰ διάφορα πλοῖα καὶ ἂν λάβητε διαφορετικὰς ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας σᾶς φέρω, ἔχετε δίκαιον νὰ μοὶ εἴπητε ὅ,τι θέλετε. Ὁ Ἕλλην ναύτης, κύριοι, δὲν εἶναι ὡς τὸν ῥακενδύτην τῆς Νεαπόλεως, τὸν ναυτιλόμενον μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν τροφήν του. Δὲν βλέπετε τὰ θύματα ἐκεῖνα τὰ ἀνθρώπινα πῶς ἐργάζονται μὲ τὰς οἰκογενείας καὶ τὰ βρέφη των ἐντὸς τῶν πλοίων των; ζῶντα ζωὴν ὄχι βεβαίως ἀνθρωπίνην. Ὁ Ἕλλην ὁ ναύτης δὲν ἐργάζεται μόνον διὰ τὴν τροφήν του, ἔχει τὸ αἴσθημα τῆς οἰκογενείας, ἐργάζεται δι’ ἑαυτὸν, ἐργάζεται διὰ τὸν πατέρα του, τὴν μητέρα του, διὰ τὰ τέκνα του καὶ ἐπὶ τέλους διὰ τὰς ἀδελφὰς καὶ ἀδελφούς του, μὴ ἀνεχόμενος ποτὲ ὁ Ἕλλην ναύτης νὰ ἀφήσῃ τὴν ἀδελφήν του ῥιπτομένην εἰς τὴν ἀτιμίαν ἕνεκεν πενίας. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἐκθέσω τι περιπλέον. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὅτι εἶναι οἰκονομικώτεροι οἱ ἰδικοί μας τῶν Ἰταλῶν· ἴσως εἶναι κάτι τι οἰκονομικώτεροι πρὸς τὴν τροφὴν, δὲν ἔχουσιν ὅμως καμμίαν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἔχουσιν οἱ ἡμέτεροι καὶ οὔτε φροντίζουσι περὶ τῶν ἀναγκῶν ἐκείνων, δι’ ἃς φροντίζουσιν οἱ ἡμέτεροι· παραδείγματα ἔχετε ἄπειρα εἰς τὰς ἐπαρχίας σας· δὲν εἰμπορεῖ νὰ συναγωνισθῇ μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται μόνον διὰ τὴν τροφήν του καὶ ἐπαρκεῖται νὰ καλύψῃ τὰ γυμνὰ μέλη του μὲ ῥάκη τινά. Ὁμιλῶ περὶ τῆς μικρᾶς ἱστιοφόρου ἀκτοπλοίας· περὶ τῆς μεγάλης ἀκτοπλοίας δὲν λέγω τίποτε· ταύτην δὲν φοβοῦμαι, διότι δὲν ἔχει συμφέροντα ἐν Ἑλλάδι· ὁμιλῶ λοιπὸν ὡρισμένως διὰ τὴν μικρὰν ἐκείνην ἱστιοφόρον ἀκτοπλοΐαν, ἥτις οὕτω ζῇ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀληθές, ὅπως σᾶς ἐξέθεσαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ μικρὰ ἡμῶν ἱστιοφόρος ἀκτοπλοΐα νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὴν Ἰταλικὴν μεταβαίνουσα εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη. Ἴσως ἐκ συνηθείας εἰς ἐποχὰς πεπερασμένας ἠδυνήθη μικρά τις ἀκτοπλοϊκὴ ἱστιοφόρος ναυτιλία τῆς Ἑπτανήσου νὰ λάβῃ σχέσεις καὶ ἐργάζεται εἰς μέρη τινά· αἱ ἐπιμιξίαι καὶ αἱ σχέσεις, αἵτινες ὑπῆρξαν μεταξὺ τῆς πρώην Ἑπτανήσου, τοὺς ἔφεραν εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Εἰς τὴν πρώην Ἑπτάνησον δὲν ὑπάρχει ἐργασία, ἐνῷ εἰς τὴν λοιπὴν καὶ πρώην Ἑλλάδα ὑπάρχει μεγάλη ἐργασία. Τοιαύτης οὔσης τῆς καταστάσεως τοῦ ναυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος, τῆς ἱστιοφόρου ἀκτοπλοΐας τῆς μικρᾶς, καὶ τοιαύτης οὔσης τῆς καταστάσεως τῶν Νεαπολιτάνων, δὲν εἰμπορεῖ παρὰ νὰ προέλθῃ συναγωνισμὸς δυνάμενος νὰ βλάψῃ σπουδαίως, ἂν ὄχι καθ’ ὁλοκληρίαν, τὰ συμφέροντα τῆς μικρᾶς μας ἀκτοπλοϊκῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας. Σεῖς οἱ κατοικοῦντες τὴν Πύλον, τὰ Φιλιατρά, τὴν Κυπαρισίαν, τὸ Κατάκωλον καὶ τόσα ἄλλα μέρη τῶν παραλίων ἐκείνων, γνωρίζετε πῶς ἡ σταφὶς μεταφέρεται εἰς Πάτρας, ὅπου εἶναι τὸ κέντρον, γνωρίζετε πόσα ἑκατομμύρια μεταφέρονται εἰς τὰς Πάτρας δι’ αὐτῆς τῆς μικρᾶς ἀκτοπλοϊκῆς ναυτιλίας. Ὅλην αὐτὴν τὴν ἐργασίαν θὰ τὴν καταλάβῃ ἡ μικρὰ καὶ ἀπηλπισμένη ἱστιοφόρος ἀκτοπλοϊκὴ ναυτιλία τῆς Ἰταλίας, διότι, ἔχουσα ἀνάγκας μικρὰς καὶ πενιχράς, θὰ ἔλθῃ ἵνα μεταφέρῃ ὅλα αὐτὰ τὰ προϊόντα ἀντὶ εὐτελεστάτης τιμῆς. Βεβαίως κατ’ ἀρχὰς τὸ ἐμπόριον θὰ κερδήσῃ, ἀλλὰ τὸ κέρδος αὐτὸ τῶν ἐμπόρων θὰ ᾖναι πρόσκαιρον, διότι θὰ ἀπελπισθῇ ἡ μικρὰ ναυτιλία μας καὶ θὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ κατόπιν ὁ ξένος αὐτὸς θὰ ἐγκαθιδρυθῇ ζητῶν ὅσον τοῦ συμφέρει. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τοῦτο θὰ συμβῇ, διότι ὡς σᾶς εἶπον αἱ ἀνάγκαι τῆς μικρᾶς ἀκτοπλοϊκῆς ναυτιλίας εἶναι μικρόταται ἀπέναντι ἐκείνων τῆς ἡμετέρας. Προσέξατε, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἀπόφασίν σας ταύτην, δὲν εἶναι ὑπόθεσις τόσον ἁπλῆ, ὅσον τὴν ἐκλαμβάνετε· μελετήσατέ την σπουδαίως καὶ ἀποφασίσατέ την, διότι κατόπιν τῆς ἀποφάσεώς σας δύναται νὰ ἐπέλθῃ μεταμέλεια, ἀλλὰ θὰ ᾖναι ἀργά· ἐγὼ τοὐλάχιστον τοιαύτην πεποίθησιν ἔχω· εἴθε ὁ χρόνος νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἀλλὰ δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι οὐδόλως θὰ μὲ διαψεύσῃ· πρῶτον, ὅτι ἐντελῶς ἑλληνικὴ ἀτμοακτοπλοΐα δὲν θὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ἡ μικρὰ ἀκτοπλοΐα θὰ ὑποφέρῃ λίαν σπουδαίας ζημίας, ἂν ὁλοκλήρως δὲν καταστραφῇ, ἐκ τῆς ξένης ἀτμοακτοπλοΐας. Σᾶς ἐξέθεσα ὅλα ταῦτα, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται τὸ ἀληθὲς τῆς ὑποθέσεως, σκεφθῆτε σεῖς οἱ ὁποῖοι σήμερον συγκοινωνεῖτε δι’ ἀτμοπλοίων ἐκτὸς ἐκείνων, οἵτινες κατ’ εὐτυχίαν τῆς γεωγραφικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος θὰ ἔχωσι τὴν συγκοινωνίαν αὐτῶν διὰ τῶν ξένων ἀτμοπλοίων, σεῖς οἱ λοιποί· διότι μὴ δυναμένης ν’ ἀνθέξῃ τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας, δὲν θὰ ἔχετε συγκοινωνίαν, ἀλλὰ θὰ ἀρχίσητε τὴν ἀρχαίαν ἐκείνην συγκοινωνίαν διὰ τῶν καϊκίων. Ἂν ὅμως ἀποφασίσητε νὰ συντρέξητε τὴν συγκοινωνίαν δι’ ἀτμοπλοίων ὡς καὶ πρότερον, τότε, ὅπως σᾶς ἀνέφερα, θὰ ἀναγκασθῆτε ἑκόντες ἄκοντες νὰ πληρώνητε διπλάσια ἀπὸ σήμερον· οἱ δὲ θέλοντες νὰ οἰκονομήσητε τὴν διπλασίαν αὐτὴν ἀποζημίωσιν θὰ δώσητε εἰς τοὺς ξένους ὅ,τι σήμερον δίδετε εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἑταιρίαν ἵνα σᾶς συντηρήσουν τὴν συγκοινωνίαν διὰ τῶν ἀτμοπλοίων των. Ἓν ἐκ τῶν δύο λοιπὸν θὰ προκύψῃ, ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα δὲν θὰ ὑπάρξῃ καὶ τότε θὰ ἔχετε δι’ ἁδρᾶς δαπάνης τὴν συγκοινωνίαν διὰ τῶν ξένων ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποῤῥοφῶσιν ὅλα τὰ χρήματα τῆς κοινωνίας, ἢ θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ πληρώσητε τὰ διπλάσια διὰ νὰ ἔχητε συγκοινωνίαν δι’ Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων. Ἐὰν τοῦτο δυνηθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μὲ πείσῃ δι’ ἀριθμῶν, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἕτερον, τότε βεβαίως καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ τὸ παραδεχθῶ· ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πεισθῆτε εἰς σύμβασιν μὴ οὖσαν ἐπὶ ἴσοις ὅροις μὲ τὴν ναυτιλίαν μας καὶ ἰδίως διὰ τὴν ἀτμοακτοπλοΐαν μας, διότι πολὺ φοβοῦμαι τὴν μεταμέλειαν. Τώρα δὲ ἐνθυμήθην κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἤκουσα ἀπὸ σεβαστόν μου φίλον ὑπουργόν. Κύριε Μπούμπουλη, μοὶ εἶπε, δύω τρεῖς φορὰς εἶπες, ὅτι κατόπιν θὰ τὸ μετανοήσητε, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐπροφήτευσες. Ἀναγκάζομαι λοιπὸν νὰ κάμω μικράν τινα παρέκβασιν, νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἠλήθευσε ἢ ὄχι. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτε ἐσυζητεῖτο ὁ νόμος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τελωνιακῶν τινων διατάξεων, σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, καὶ ἰδίως εἰς messageries, Loyd καὶ τὴν Ἰταλικήν. Non possumus, ἔλεγεν ὁ ὑπουργὸς, διότι εἶχε τότε ὄπισθεν αὑτοῦ Βουλὴν ὁλόκληρον. Λοιπὸν τοῦ εἶπον, κύριε ὑπουργὲ, μὴ ἐπιμένης, διότι θὰ ἀναγκασθῇς νὰ τὰ σβύσῃς. Νὰ ἴδωμεν, εἰς τοῦτο, ἐὰν ἀλήθευσα. Δι’ ἐγκυκλίου ἡρμήνευσε τὸν νόμον, ἵνα διευκολύνῃ τὴν ὑπόθεσιν τῶν messageries, τοῦ Lloyd καὶ τοῦ Ἰταλικοῦ.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χωρὶς νὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον.

§86ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸν παρεβίασεν. Ἤθελον νὰ ἦσθε ἀντιπολίτευσις σεῖς, καὶ τότε θὰ ἐβλέπομεν, τί θὰ τοῦ ἐκάμετε. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ἀλήθευσα εἰς τὴν μίαν ὑπόθεσιν. Κατὰ τὰ 1869 ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ τοῦ ῥαπίσματος, ὅπερ ἐλάβομεν ὑπὸ τοῦ Χόβερτ, καὶ ἐξέθηκα, τί ὠφείλομεν νὰ πράξωμεν κατὰ θάλασσαν, ἐὰν δὲν ἠθέλομεν νὰ ὑποστῶμεν καὶ δεύτερον ῥάπισμα τοῦ Χόβερτ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλάβομεν μὲν ὑπ’ αὐτοῦ, τὸ ἐλάβομεν ὅμως ὑπὸ τοῦ Σάββα Πασσᾶ. Λαλῶν τότε περὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων εἶπον: (ἀναγινώσκει). Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅ,τι προεῖπον, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ἦτο μακράν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπέμενον ἐξ’ ἀρχῆς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει νὰ προσκολληθῇ εἰς τὰς ναυτικὰς παρασκευὰς, διότι τότε δὲν ἤθελεν εἶσθαι σήμερον, εἰς ἣν εὑρίσκεται θέσιν, δὲν ἤθελεν ὑποφέρει ἀνεκκλήτως τὸ ῥάπισμα τοῦ Σάββα Πασσᾶ.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε βουλευτὰ, δὲν πρέπει νὰ λέγετε, ὅτι ὑπεφέρομεν ῥάπισμα.

§88ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν λέγω, ὅτι ὁ Σάββας Πασσᾶς ἐῤῥάπισεν, ἀλλ’ ὅτι ἐδοκίμασεν· ἐὰν ἤξευρε ὅμως, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι τόσον ἀδύνατος, δὲν ἤθελε περιμένει ἀλλεπαλλήλους διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεώς του, ὅπως τοὺς ἐλευθερώσῃ.

§89ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὲ τοὺς Ἰταλοὺς τὰ ἴδα ἔκαμε.

§90ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λοιπὸν ἀλήθευσαν οἱ λόγοι μου ἐκεῖνοι, ναὶ ἢ ὄχι; ἐρωτῶ ἰδίως τὸν φίλον μου κ. Κουμουνδοῦρον, ὁ ὁποῖος μὲ ἐπέπληξε.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τότε καὶ ὅλοι οἱ ἐφημεριδογράφοι ἔκαμον ἓν πρωτόκολλον τοιοῦτον.

§92ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ῥητόν.

§93ΤΙΝΕΣ. Τὰ μέσα δὲν εἶπες.

§94ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἠθέλησα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ δύναται νὰ διέλθῃ διὰ τινων ὡραίων πεποικιλμένων λόγων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ μὲ διαδεχθῇ. Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀντιστρατεύεται εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς συμβάσεις, νὰ τὸν ἐρωτήσω, ἐμμένει εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἶχε, τὸ προνόμιον τὸ Ἑλληνικὸν νὰ μὴ τὸ δώσωμεν εἰς ξένους;

§95ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον διεπραγματεύθη ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δικαίως μᾶς ἀπασχολεῖ, διότι εἶναι ζήτημα σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ ἐσυζητήθη καὶ κατέστη ἀντικείμενον σπουδαίας σκέψεως πάσης ἐπικρατείας, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ καθιερωθῇ, χωρὶς τὰ πράγματα νὰ διευκρινισθῶσιν ἐνώπιον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ ἐν γένει νὰ ἀποφασίσωμεν. Ἐὰν τὸ χορηγούμενον προνόμιον εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, δὲν πρέπει βεβαίως νὰ τὸ ἀποδεχθῶμεν. Διελθοῦσαι ἀμφότεραι αἱ ἐπιτροπαὶ τὴν σύμβασιν ἐσταμάτησαν μόνον εἰς τὸ ἄρθρον 16 περὶ ἀκτοπλοΐας. Ἅπασαι αἱ ἄλλαι διατάξεις καθιεροῦνται εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις· ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξαίρεσιν ἀνεγράφη ἐν τῇ προκειμένη συμβάσει, ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν ἀμφοτέρων τῶν ἐπιτροπῶν. Ἐζητήσαμεν, κύριοι, ὅλας τὰς δυνατὰς πληροφορίας, διῃρέσαμεν τὴν ἀκτοπλοΐαν εἰς ἱστιοφόρον ναυτιλίαν καὶ εἰς ἀτμοπλοϊκήν· ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν τὰς διαφόρους στατιστικὰς πληροφορίας ἀμφοτέρων τῶν ἐπικρατιῶν, καὶ ἀπελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ προκειμένη σύμβασις ὑπηρετεῖ συμφέροντα ἑλληνικά, χωρὶς νὰ ζημειώνεται κατ’ οὐδὲν ἡ ἑλληνικὴ ναυτιλία. Ὅταν τις, κύριοι, τὰ τοιαῦτα ζητήματα θέλει νὰ διέλθῃ ἀκροθιγῶς, ὅταν θέλῃ ν’ ἀποφασίζῃ ὑπὸ τὸ κράτος μόνον τῶν ἐντυπώσεων, ὅταν ἀνεξετάστως νομίζῃ, ὅτι μία ναυτιλία ἐξωτερικῆς δυνάμεως δύναται νὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας, χωρὶς ν’ ἀνατρέξῃ εἰς τὰς στατιστικὰς πληροφορίας, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις καὶ τὰ αἴτια, τότε βεβαίως δύναται νὰ παρασυρθῇ καὶ νὰ ἀποπλανηθῇ, ὅπως καλῇ τῇ πίστει ἀπεπλανήθη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Σύρου. Ἀλλ’ ἡμεῖς, κύριοι, ἰδοὺ πῶς ἐσκέφθημεν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὴν ἀκτοπλοΐαν διῃρέσαμεν εἰς δύο, εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν τὴν δι’ ἱστιοφόρων καὶ εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν τὴν δι’ ἀτμοκινήτων. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὡς πρὸς τὴν πρώτην, ὅτι δὲν εἶναι δυστυχῶς ἀνθηρά, ὅτι ἐκτελεῖται διὰ μικρῶν πλοιαρίων, καὶ ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ἀκτοπλοΐα μὴ ἔχουσα σπουδαίαν μεταφορὰν προϊόντων δὲν δύναται νὰ ἔχῃ σπουδαίαν ἀνάπτυξιν. Ὅταν βλέπετε τὰ πλοιάριά μας, τὰ ὁποῖα εἶναι περιωρισμένα ἐκ τῆς μικρότητος αὐτῶν εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν, νὰ μεταφέρωσι καυσόξυλα καὶ ἄλλα προϊόντα μικροῦ λόγου ἄξια ἀντὶ εὐτελεστάτης τιμῆς, δὲν δύνασθε ἢ νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ἀκτοπλοΐα εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει ἀξία λόγου· ἑπομένως τοιαύτη ἀκτοπλοΐα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀπὸ ξένα πλοῖα. Τὰ Ἰταλικὰ πλοιάρια, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ζήσουν μετὰ μεγαλειτέρας οἰκονομίας κατὰ τὸν κ. Μπούμπουλην, δὲν δύνανται νὰ ζήσουν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκτελοῦντα ἀτμοπλοΐαν, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἀκτοπλοΐα παρέχουσα πόρους δὲν ὑπάρχει. Ἀφ’ ἑτέρου τὰ μικρὰ αὐτὰ πλοιάρια συνδέονται διὰ στενοτάτων δεσμῶν μὲ τοὺς λιμένας εἰς τοὺς ὁποίους ὑπηρετοῦσι. Τὸ Ὑδραϊκὸν πλοιάριον ἔχει ἐν Ὕδρᾳ τοὺς συγγενικοὺς δεσμούς, τὰς σχέσεις, τὰ συμφέροντα, τὰς εὐκολίας, τὰ τῶν Σπετσῶν ἐπίσης, τῆς Αἰγίνης ἐπίσης. Ὅλα αὐτὰ τὰ πλοιάρια συνδέονται μὲ τὸν τόπον διὰ δεσμῶν καὶ συμφερόντων τοιούτων, τοὺς ὁποίους εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποκτήσουν τὰ ξένα πλοιάρια· ἑπομένως δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει σπουδαία ἀκτοπλοΐα δυναμένη ὁπωσδήποτε νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ξένην σημαίαν, ὅπως προσπαθήσῃ νὰ συναγωνισθῇ καὶ νὰ καταβάλῃ τὴν Ἑλληνικήν· ἐνῷ ἐν Ἰταλίᾳ ἀφ’ ἑτέρου καὶ πολλοὶ ἐμπορικοὶ λιμένες ὑπάρχουσι καὶ προϊόντα ἄξια λόγου καὶ κίνησις πολὺ μεγαλειτέρα παρὰ ἐν Ἑλλάδι, ἡ δὲ ἑλληνικὴ σημαία, ὡς γνωρίζετε, ὄχι μὲ τὴν Ἰταλικήν, ἀλλὰ καὶ μὲ πᾶσαν δύναται νὰ συναγωνισθῇ, διότι παντοῦ τρέχει, παντοῦ εἰσχωρεῖ, παντοῦ κερδίζει, ἀρκεῖ νὰ εὕρῃ ἐργασίαν. Ἡ Ἑλληνικὴ σημαία, ἡ ὁποία εἰς τὴν Ἰταλίαν μὲ ὅλα τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἔχει, κατ’ ἔτος ἐκπληροῖ ὑπηρεσίαν ἀρκετοῦ λόγου ἀξίαν, θὰ ἔχῃ μεγάλα ὀφέλη ἐκ τῆς ἀκτοπλοΐας. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Μπούμπουλης, ὅτι 70,000 τόνων μόνον κατ’ ἔτος πηγαίνουσιν εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἀλλὰ ποίας ἀξίας ἐμπορεύματα εἰσήγαγον κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη κατὰ μέσον ὅρον κατ’ ἔτος; Κατὰ τὰς στατιστικὰς τῆς Ἰταλικῆς κυβερνήσεως εἰσήγαγον κατ’ ἔτος ἐμπορεύματα ἀξίας 7,650,000 φράγκων· ἀφοῦ δὲ καταργηθῶσι τὰ λιμενικὰ τέλει θέλει διπλασιασθῇ ἡ εἰσαγωγὴ αὕτη. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα ἔχουν σπουδαίαν ἐργασίαν εἰς ἐκείνους τοὺς λιμένας, ἂν καὶ μέχρι τοῦδε ἐπιβαρύνονται μὲ διπλάσια τέλη ὄχι μόνον ἀπὸ τὰ Ἰταλικὰ, ἀλλ’ ἀπὸ τὰ πλοῖα ὅλων τῶν ἄλλων ἐπικρατειῶν, καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑλληνικὴ σημαία ἐπιβεβαρυμένη μὲ τὰ διπλάσια ἔξοδα νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰς σημαίας τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Ἐὰν λοιπὸν ὑπὸ τὰ βάρη αὐτὰ ἔκαμε τοιαύτας ἐργασίας, θέλετε, ὅταν τὰ τέλη ἐλαττωθῶσι κατὰ τὸ ἥμισυ, ὅταν ἡ Ἑλληνικὴ σημαία ἐξισωθῇ πρὸς τὰς ἄλλας, νὰ μὴ ἀναπτυχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία εἰς τὰς Ἰταλικὰς παραλίας; Ἀλλ’ ὁ κ. Μπούμπουλης πολλὴν προσοχὴν ἔδωσεν εἰς τὰ Ἰταλικὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα μένουσιν ἄεργα καὶ τὰ ὁποῖα περιμένουσι νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις διὰ νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀκτοπλοΐαν. Αἱ ἐπιτροπαί, ὡς ἴδετε ἐν τῇ ἐκθέσει, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἐξαγόμενα τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας, ἡ ὁποία ἔχει τοιαύτην σύμβασιν μετὰ τῆς Ἰταλίας. Ἐκ τούτων δὲ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Ἰόνιος πολιτεία ὠφελήθη, καὶ ὄχι ποτὲ ἡ Ἰταλία, ἀπὸ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Κατὰ τοὺς στατιστικοὺς πίνακας ἡ Ἰόνιος πολιτεία δηλ. ἡ Ἑπτάνησος ἔχει τὸ ὅλον 824 πλοῖα χωρητικότητος τόνων 25,819· ἐκ τῶν πλοίων αὐτῶν 162 εἰσὶν ἀνώτερα τῶν 30 τόνων, καὶ διὰ νὰ δύναται νὰ ὑπάγῃ πλοῖον εἰς ξένον κράτος, βεβαίως δὲν δύναται νὰ ᾖναι μικρότερον τῶν 30 τόνων. Τοιαῦτα λοιπὸν ἔχει 162, ἐκ τούτων κατὰ τὰ 1876 53 πλοῖα ἐξετέλεσαν ἀκτοπλοΐαν ἐν τῇ Ἰταλίᾳ χωρητικότητος 9,035 τόνων. Λοιπὸν ἀπὸ τοὺς 25,819 τόνους τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύει ὁλόκληρος ἡ ναυτιλία τῆς Ἑπτανήσου 9,000 τόνοι ἐξετέλεσαν κατὰ τὸ 1876 ναυτιλίαν ἐν τῇ Ἰταλίᾳ. Πόσα ἦλθον ἀπ’ ἐκεῖνα τὰ ρακένδυτα Ἰταλικὰ πλοῖα τοῦ κ. Μπούμπουλη εἰς τὴν Ἑλλάδα; οὐδέν. Λοιπόν, ἀφοῦ ἔχετε παράδειγμα πρακτικὸν πρόσφατον, καὶ βλέπετε ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ σημαία εὗρεν ἐν Ἰταλίᾳ ἀπασχόλησιν σπουδαίαν χωρὶς ἡ Ἰταλία νὰ ἔχῃ οὐδὲ ἓν πλοῖον Ἰταλικὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, θέλετε νὰ ἀνατρέξητε εἰς συλλογισμούς, ὑποθέσεις ὅπως ἀποφασίσητε περὶ ζητήματος λελυμένου ἤδη ὅτι ἡ ἀμοιβαιότης τῆς ἀκτοπλοΐας θὰ ὠφελήσῃ τὴν Ἑλλάδα; Ὥστε, κύριοι, ὡς πρὸς τὸ μέρος τῆς ἱστιοφόρου ἀκτοπλοΐας νομίζω, ὅτι ζήτημα δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ καὶ οὔτε σπουδαίως ὑποθέτω, ὅτι τὸ παρενέβαλε ὁ κ. Μπούμπουλης. Ἔχω λοιπὸν ν’ ἀπαντήσω ὡς πρὸς τὸ μέρος τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ναυτιλίας. Βεβαίως ὅταν τις λίαν στενῶς θελήσῃ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ἐὰν συμφέρῃ νὰ εἰσελεύσωσιν εἰς τοὺς Ἑλληνικοὺς λιμένας ξένης σημαίας ἀτμόπλοια, ἢ ἂν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς μόνην τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, πιθανὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ συμπεράσματα τοῦ κ. Μπούμπουλη· ἀλλὰ πότε; ὅταν σκεφθῇ τις καὶ ἐξετάσῃ ὡς μέτοχος τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ ὄχι ὡς μέλος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου. Πιθανὸν ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἥτις ἀπὸ 25 ἐτῶν δὲν ἠδυνήθη δυστυχῶς νὰ φθάσῃ εἰς τὸν προορισμόν της δι’ οἱονδήποτε λόγον καὶ ἀπὸ ἀνεξάρτητα τῆς θελήσεώς της αἴτια, νὰ φρονῇ ὅτι ἀληθῶς τὰ συμφέροντά της θὰ βλαφθῶσι· ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι καὶ τὸ δημόσιον συμφέρον τοῦ κράτους θὰ πάθῃ ἐκ τοῦ μέτρου τούτου; Ἔρχομαι, κύριοι, νὰ ἀπαντήσω εἰς τοῦτο· ἐνόσῳ, πᾶσα ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία περιορίζεται ἐντὸς τῶν ἑλληνικῶν λιμένων, ἀσχολουμένη εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν μεταφορὰν ἐπιβατῶν, δὲν δύναται βεβαίως νὰ φθάσῃ εἰς ἐπικερδῆ ἀποτελέσματα· ἀλλὰ διότι ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία περιοριζομένη ἐντὸς τοῦ στενοῦ Ἑλληνικοῦ κύκλου, δὲν θὰ μιμηθῇ τὰς ξένας ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, πρέπει νὰ ἐξαιρέσωμεν τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ὅλον τὸν ἄλλον κόσμον καὶ νὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα διέρχονται τῶν Ἑλληνικῶν θαλασσῶν, νὰ προσεγγίζωσιν εἰς τοὺς λιμένας μας; ἀπεναντίας, τὸ συμφέρον τὸ Ἑλληνικὸν ἀπαιτεῖ νὰ ὑπάρχῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν εὐρυτέρα ἡ συγκοινωνία τῶν Ἑλληνικῶν μετὰ τῶν ξένων λιμένων. Ὁ κ. Μπούμπουλης διέγραψε δύω γραμμὰς, διὰ τῶν ὁποίων νομίζει ὅτι ἡ Ἰταλικὴ ἀκτοπλοΐα διερχομένη δύναται νὰ βλάψῃ τὴν Ἑλληνικήν. Ἡ μία γραμμὴ εἶναι ἡ τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου καὶ ἡ ἄλλη τῆς περιφερείας τῆς Πελοποννήσου· ἀλλ’ ἡ πρώτη γραμμὴ εἶναι καὶ ἤδη καθιερωμένη ἐλευθέρα εἰς τὰς ξένας σημαίας· ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ σημερινὴ συνθήκη δὲν προσθέτει τίποτε περισσότερον. Ἔρχομαι εἰς τὴν δευτέραν γραμμὴν τῆς Πελοποννήσου. Νομίζω, ὅτι λιμένες σπουδαῖοι, εἰς τοὺς ὁποίους δύνανται νὰ προσεγγίζουν τὰ Ἰταλικὰ ἀτμόπλοια, εἶναι αἱ Καλάμαι καὶ τὸ Γύθειον· ἀλλ’ ἐδῶ κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν· νομίζει ὁ κ. Μπούμπουλης ὅτι τὰ Ἰταλικὰ ἀτμόπλοια προσεγγίζοντα εἰς Καλάμας θὰ λαμβάνωσι ἐμπορεύματα διὰ νὰ τὰ μεταφέρουν εἰς τὸ Γύθειον; θὰ παραλάβωσι φορτίον διὰ τὸ ἐξωτερικὸν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον δύνανται νὰ ἐκτελέσωσι. Δὲν πιστεύω λοιπὸν ποτὲ ὅτι εἶναι δυνατὸν μία ξένη ἑταιρία νὰ ἐκτελῇ τοιαύτας προσεγγίσεις ἄνευ κέρδους, ὑποβαλλομένη εἰς τὰς δαπάνας τοῦ ταξειδίου, καὶ εἰς τὰ λιμενικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα δὲν πληρόνει ἡ Ἑλληνικὴ ἑταιρία. Οἱαδήποτε δὲ καὶ ἂν ᾖναι τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρία δύναται νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὰς προσεγγίσεις αὐτὰς, δὲν δύνανταί ποτε νὰ ᾖναι ἀνώτερα τῶν 800,000 δρ. τὰς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ ἑταιρία λαμβάνει ὡς συνδρομὴν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν· ἑπομένως οἱοιδήποτε καὶ ἂν ᾖναι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Μπούμπουλη, νομίζω ὅτι ἡ θέσις τῆς πρώτης θὰ ᾖναι ὑποδεεστέρα ἀπέναντι τῆς θέσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρίας.

§96ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρία ἔχει τριπλάσιον ἐπίδομα.

§97ΡΙΚΑΚΗΣ. Αἱ σκέψεις αὗται ὑπερίσχυσαν εἰς τὴν ἰδέαν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ συνδρομὴ τὴν ὁποίαν ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία λαμβάνει, αἱ εὐκολίαι τὰς ὁποίας ἔχει δυνάμει τῆς συμβάσεως δὲν δύνανται νὰ ἐπιτρέψουν εἰς μίαν ξένην ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν ἐπωφελῶς νὰ συναγωνισθῇ μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρίας· ἄλλως, τὸ κοινὸν καὶ ὄχι τὸ μερικὸν συμφέρον ὀφείλομεν νὰ ἐπιζητήσωμεν. Αὐτὰ, κύριοι, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπολογισμούς· ἂν δὲ θελήσωμεν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ αὐτοὺς, ἂν θελήσωμεν νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ μεγαλεῖτερα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα προκύπτουσι ἀπὸ τὴν τοιαύτην σύμβασιν, τότε θὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ συνομολόγησις τοιαύτης συμβάσεως εἶναι ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ τόπου καὶ πολιτικῶς καὶ ἐμπορικῶς, καὶ συσφίγγει δεσμοὺς τοιούτους, οἱ ὁποῖοί εἰσι καθιερωμένοι μεταξὺ ὅλων τῶν λοιπῶν ἐπικρατειῶν. Ἡ Γαλλία ἔχει συνθήκας ἀμοιβαίας ἀκτοπλοΐας μετὰ τῆς Ἰταλίας· ἡ Αὐστρία ἐπίσης· αἱ τοιαῦται συμβάσεις ὑπηρετοῦν μεγαλεῖτερα συμφέροντα τοῦ κράτους, τοῦτο δὲ εἶναι τὸ μεγαλεῖτερον καὶ πρέπει πρὸ πάντων νὰ ἐξετασθῇ. Νομίζω δὲ ὅτι ἰδίως προκειμένου νὰ συνάψωμεν σύμβασιν μετὰ τῆς ἀδελφῆς Ἰταλίας δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται συζήτησις, καὶ λυποῦμαι διότι λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν μικρὰ συμφέροντα, ἅπερ θεωροῦνται ὡς προσβαλλόμενα, ἀντὶ νὰ ἐπιδιώκωμεν νὰ συνδεθῶμεν μετ’ αὐτῆς διὰ δεσμῶν, οἵτινες ἐξασφαλίζουσιν εἰς τὸ μέλλον σύμπραξιν, ἥτις θέλει εἶσθαι ὠφελιμωτάτη εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§98ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ προλαλήσας εἶπεν ὅτι τοιαύτη ὑπεράσπισις διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν ἤθελεν εἶσθαι κατάλληλος δι’ ἕνα μέτοχον τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας· δὲν θεωρεῖ ὁ προλαλήσας ὅτι καὶ ἡ ἀντίθετος ὑπεράσπισις ἤθελεν ἀνήκει εἴς τινα.................; (ἱλαρότης).

§99ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως χωρὶς νὰ θέλῃ· τί σᾶς εἶπεν; «Ἂν δεχθῆτε τὰ Ἰταλικὰ ἀτμοκίνητα, θὰ αὐξήσῃ ἡ συγκοινωνία, θὰ ἐλαττωθοῦν οἱ ναῦλοι». Ἀλλὰ τί ἄλλο θέλει ἡ Κυβέρνησις; τί ἄλλο θέλει ὁ τόπος; Καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ τόπος θέλουν νὰ αὐξήσῃ ἡ συγκοινωνία, νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ ναῦλοι. Ἀπορῶ δὲ διατί ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐσκανδαλίζετο, νομίζων ὅτι ὁ κ. Μπούμπουλης ἐλάλει κατὰ τῆς συμβάσεως. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ περὶ τῆς συμβάσεως. Τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν πρέπει νὰ τὴν λησμονήσητε, διότι τί ἐζήτει ἡ Ἑλλ. ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία; Δότε μου, ἔλεγεν 800,000 καὶ παραιτῶ τὸ προνόμιόν μου. Ἀπορῶ λοιπὸν πρὸς τί ἀναμιγνύεται. Τὸ ζήτημα δὲ εἶναι ἁπλοῦν. Ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία παρῃτήθη τοῦ προνομίου της· τίνος λοιπὸν ἕνεκεν ἐπεμβαίνει εἰς τὰ τῆς συμβάσεως; Τί ζητεῖ; καὶ τί θέλει; Ἡ Ἑλλὰς τῆς δίδει κατ’ ἔτος 800,000, καὶ ἐν τούτοις δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ. Τόσον χειρότερα δι’ αὐτήν. Μήπως ἔχομεν ἡμεῖς ἰδίαν ὑπὲρ αὐτῆς ἀποστολήν; Ἂν δὲν ἦτον παρῃτημένη τοῦ προνομίου, τότε ἠδύνατο νὰ εἴπῃ· «Τί θέλετε ν’ ἀφαιρέσητε τὸ προνόμιον ἀπὸ τὴν Ἑλλ. ἑταιρίαν καὶ καὶ νὰ τὸ δώσητε εἰς ξένην;» Ἀλλὰ τὸ προνόμιον ἀπέθανεν, ὁ δὲ κύριος Μπούμπουλης συνηγορῶν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, λέγει ὅτι οἱ ναῦλοι θὰ ἐλαττωθοῦν, ὅτι ἡ συγκοινωνία θὰ αὐξήσῃ. Καὶ τί θέλει ἡ Ἑλλὰς περισσότερον; Ὁ κ. Μπούμπουλης εἶπεν, ὅτι ἡ ἑταιρία παρῃτήθη τοῦ προνομίου, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ συναγωνισθῇ μὲ Ἑλλ. ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν ἐπὶ ἴσοις. Ἀλλὰ δὲν συναγωνίζεται τις ἐπὶ ἴσοις, ὅταν λαμβάνει 800,000 κατ’ ἔτος. Λοιπὸν περιττὸν εἶναι τὸ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἀφοῦ ὁ κ. Μπούμπουλης συνηγορεῖ ὑπὲρ αὐτῆς. Ἰδοὺ ὅμως τί αὐτὸς λέγει. Μετὰ παρέλευσιν 4–5 ἐτῶν θὰ ἐννοήσητε τὰ κακὰ τῆς συμβάσεως, ὅταν ἐκλείψῃ ἡ ἑλλην. ἑταιρία· τότε θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ ὑποκύψητε ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ξένων. Ἡμεῖς ὅμως συμβουλευόμεθα περὶ τῆς σήμερον, μετὰ 3 δὲ ἢ 4 ἔτη κἄπως θὰ ἤμεθα εἰς ἄλλην κατάστασιν. Θὰ ἤμεθα τότε ἄνδρες, ἐνῷ σήμερον εἴμεθα νήπια. Εἰς τὸ μεταξὺ ὅμως αὐτὸ τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν θὰ κερδήσῃ, λέγουσιν ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρία. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο πολὺ ἀνόητος ἐὰν ἐπεχείρει πρᾶξιν ἐξ ἧς ἠδύνατο νὰ ζημιωθῇ; Ὅλη ὅμως ἡ δυσκολία τῆς συμβάσεως συνίσταται εἰς τὴν λεγομένην μικρὰν ἀκτοπλοΐαν. Περὶ δὲ τῶν ἀτμοπλοίων οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος κατὰ τῆς συμβάσεως. Βεβαίως δὲ εἰς τὴν Ἀνατολὴν δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔλθουν τὰ Ἰταλικὰ πλοιάρια οὐδὲ εἰς τὸ Αἰγαῖον πέλαγος· διότι τὰ πανιά των εἶναι ἄλλως κατεσκευασμένα.

§100ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν περνοῦν αὐτοὶ Κάβο Μαλιά.

§101ΖΩΧΙΟΣ. Βεβαίως. Τώρα τεθῆτε εἰς τὴν θέσιν ἑνὸς κτηματίου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ φορτώσῃ τὴν σταφίδα του. Ἂν εἰς δύω πλοῖα, τὸ μὲν ἐγχώριον, τὸ δὲ ξένον, ζητοῦν τὸν αὐτὸν ναῦλον, θὰ προτιμήσῃ ὁ κτηματίας αὐτὸ βεβαίως τὸ πλοῖον τὸ ἑλληνικόν.

§102ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἰς ὅλον τὸ ἐμπόριον τῶν Καλαμῶν τὸ ὁποῖον τὸ ἔχουν οἱ Σπετσιῶται, δὲν λαμβάνουν φορτίον, ἂν δὲν ἔχουν φῶντα.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα κάμνουν δάνειον πρὸς τοὺς ἰδιοκτήμονας.

§104ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης, νομίζω, ὅτι δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ καταβῇ εἰς Πειραιᾶ διὰ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὰ καΐκια. Τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν τῶν Ἑλλήνων εἶναι τὸ λιτώτερον, καὶ ἡ ἀπόδειξις εἶναι φανερά. Ὁ ναύτης ὁ δημόσιος λαμβάνει πρὸς τροφήν του τὸ πολὺ 85 λεπτὰ καθ’ ἑκάστην. Ὁ ναύτης δὲ ὁ δημόσιος πίνει κρασί, τρώγει κρέας κλπ. Ἐνῷ τοῦ ναύτου τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ ὁ βίος εἶναι κατώτερος.

§105ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μόνον τὸ κρασὶ τοῦ λείπει τὸ τυρί, καὶ τὰ κρέας τὸ ἔχουν.

§106ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ κρέας τὸ ἔχουν τὴν Κυριακὴν μόνον.

§107ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ κρασὶ εἶναι ἀπὸ τὰ κύρια, ἡ δὲ ἔλλειψις αὐτοῦ εἶναι ἔλλειψις οὐσιώδης.

§108ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Συμβαίνει ὅμως τὸ ἐναντίον, ὅτι τὸ κρασὶ δὲν λείπει ἀπὸ τὸν ἰδιώτην ναύτην, διότι αὐτὸς καθ’ ἡμέραν πηγαίνει εἰς τὴν ταβέρναν.

§109ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ τὸ ναυτικὸν λοιπὸν τὸ ἱστιοφόρον οὐδεὶς ὑπάρχει φόβος· μὲ τὴν παρατήρησιν ὅμως, ὅτι καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἐμπορική τις ὁδὸς νέα, διότι εἰς τὸν μικρὸν ἐμπορικὸν κύκλον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου περιστρέφονται, δὲν δύνανται νὰ ἀνθέξουν οἱ Ἕλληνες ναῦται, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀνεύρωμεν ἐμπορικὰς πηγὰς ἄλλας. Συνηγορῶ λοιπὸν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἓν μόνον πρέπει νὰ ἀσφαλίσητε, τὴν ἁλιείαν.

§110ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐξαιρεῖται.

§111ΖΩΧΙΟΣ. Διότι ἔρχονται οἱ ξένοι καὶ μᾶς ἁρπάζουν τὰ ὀψάρια.

§112ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ ἁλιεία εἶναι πλοῦτος.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μαυροκορδᾶτος.

§114ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραλίβανος.

§116ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ νὰ μάθω ποῖος λόγος ἠνάγκασε αὐτὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν σύμβασιν τὴν παροῦσαν, ἥτις ἀπὸ τοῦ 1869 ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ, οὐδεὶς δὲ τῶν προκατόχων του ὑπουργῶν ἐπείσθη εἰς τὸ νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτήν· μετὰ τοῦτο δὲ θέλω λάβει τὸν λόγον.

§117ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω μίαν ἀπὸ τὰς ναυτικὰς κοινότητας, ἴσως τὴν μεγαλειτέραν τοῦ Κράτους, ἐν τούτοις εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ ὑποστηρίξω τὴν συνθήκην, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη σήμερον καὶ τὴν ὁποίαν ἐσυζητήσαμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὰ καθέκαστα καὶ τὸ σύνολον τῆς συνθήκης καὶ ὑπέγραψα εὐχαρίστως, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ συνθήκη αὕτη θέλει ἐπιφέρει ὠφελήματα εἰς τὸ Κράτος. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν νὰ συναφθῇ συνθήκη. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν ζητεῖται τοῦτο. Ἡ Ἑλλὰς ὁμοίαν συνθήκην ἀμοιβαίας ἀκτοπλοΐας εἶχε καὶ ἔχει μετὰ τῆς Τουρκίας, καὶ τὸ πρώην Ἰόνιον κράτος μετὰ τῆς Ἰταλίας. Τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους· ἀκτοπλοΐα εἶναι ἡ μεταφορὰ τῶν προϊόντων ἀπὸ λιμένων εἰς λιμένα· ἐκ τῆς μετὰ τῆς Τουρκίας συμβάσεως ὄχι μόνον δὲν ὑπέστημεν καμμίαν ζημίαν, ἀλλὰ μεγαλειτέρα τροφὴ τῆς ναυτιλίας μας εἶναι ἡ Τουρκία. Τὸ αὐτὸ εἶχε συναφθῆ μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Ἑπτανήσου καὶ ἠκούσατε παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ῥικάκη τ’ ἀποτελέσματα ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἀκτοπλοΐα διαιρεῖται εἰς τρία, εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν τὴν ἀτμοπλοϊκὴν, τὴν ἀκτοπλοΐαν διὰ μεγάλων ἱστιοφόρων, καὶ τὴν διὰ μικρῶν ἱστιοφόρων. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἀκτοπλοΐαν εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι ὁ κ. Μπούμπουλης ὑπεστήριξε, διότι πράγματι αὕτη θὰ ζημιωθῇ ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα· ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ζωχιὸς δι’ αὐτὸ τοῦτο ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία φοβουμένη τὰς ἄλλας ἑταιρίας εἶχε ζητήσει νὰ ἀσφαλισθῇ διὰ χορηγίας 800,000 δραχμῶν. Ἀφοῦ τὸ ἔθνος εὐχαρίστως παρεχώρησε τοῦτο, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει πλέον τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ περισσότερα προνόμια πρὸς βλάβην τῆς ἄλλης ναυτιλίας, διότι ἀληθῶς τὰ μεγάλα ἱστιοφόρα Ἑλληνικὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐργάζονται ποτὲ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἀλλ’ εἰς ὅλην τὴν Μεσόγειον, ζημιώνονται ἕνεκα ἐλλείψεως συνθήκης, διότι ὑποβαλλόμεθα εἰς διπλοῦν τέλος. Πρὸ πέντε ἢ δέκα ἐτῶν θὰ ἐβλέπατε βεβαίως εἰς τὰ διάφορα τῶν ἐφημερίδων, ὅτι εἶναι ἀνάγκη κατεπείγουσα νὰ συναφθῇ συνθήκη μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Ἑλλάδος. Καμμία ναυτικὴ κοινότης δὲν ἐφοβήθη τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἐζήτουν δι’ ἀναφορῶν τὴν συνομολόγησιν τοιαύτης, ἑπομένως ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύομεν ναυτικὰς κοινότητας, δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀντιστρατευθῶμεν κατὰ τῆς συμβάσεως· ὀφείλομεν νὰ ὑπακούσωμεν εἰς τὴν φωνὴν τῶν συμπατριωτῶν μας, οἱ ὁποῖοι ἐζημιοῦντο ἕνεκα τοῦ διπλοῦ τέλους. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἠπόρησεν διατὶ μόνον 52,000 τόνων εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν Ἰταλίαν. Καὶ νομίζει, ὅτι 52,000 τόνοι εἶναι ὀλίγοι; 230,000 εἶναι ὅλοι οἱ τόνοι τῆς Ἑλλάδος· λοιπὸν τὸ τέταρτον τῶν τόνων μεταβαίνουν ἢ διέρχονται δι’ Ἰταλίας καὶ ὑποβάλλονται εἰς φόρον διπλάσιον. Ἀλλὰ φοβεῖται ὁ κ. Μπούμπουλης τὴν μικρὰν ναυτιλίαν τῆς ἀκτοπλοΐας καὶ ἐξήγαγε στατιστικὰς πληροφορίας, ὅτι ὁ Ἕλλην ναύτης κοστίζει μίαν καὶ δέκα καὶ ὁ Ἰταλὸς 55. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι σέβομαι τὰς ναυτικὰς γνώσεις τοῦ κυρίου Μπούμπουλη καὶ σᾶς λέγω εὐσυνηδήτως ὅτι τὸν κύριον Μπούμπουλην θεωρῶ ἕνα ἐκ τῶν πρωτίστων ναυτικῶν τῆς Ἑλλάδος ἔχοντα γνώσεις πρακτικὰς καὶ θεωρητικὰς ὡς ναύτην τέλειον, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω πῶς ὑπέπεσεν εἰς αὐτὸ τὸ λάθος, ὅτι οἰκονομικώτεροι εἶναι οἱ ναῦται τῆς Ἰταλίας· καὶ ποίους ναύτας τῆς Ἰταλίας, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν; μόνον τοὺς ψαράδες. Ἀλλὰ τοιούτους ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι κοστίζουν μόνον 25 λεπτὰ τὴν ἡμέραν. Ἀλλ’ οἱ ναῦται τῆς Ἰταλίας τρώγουν πολὺ καλά, καὶ τὸ ψωμὶ καθαρὸν καὶ τὸ μακαρόνι καὶ τὸ κρέας ἄφθονον· ἔπειτα ἡ μικρὰ ἑλληνικὴ ἀκτοπλοΐα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στοιχίζῃ ἡμερησίαν δαπάνην περισσοτέραν, διότι εἰς τὸ βασιλικὸν ναυτικὸν 87 λεπτὰ ἔρχεται ἡ ἡμέρα καὶ μὲ τακτικὴν τροφὴν, ῥίζι, κρέας, ψωμί, μόνον τὸ κρασὶ λείπει.

§118ΖΩΧΙΟΣ. Πέρνει καὶ 20 λεπτὰ διὰ κρασί.

§119ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, ἀφοῦ ἔχομεν ὅλα αὐτὰ τὰ διδόμενα, ὅτι δὲν ἐζημιώθημεν ἀπὸ τὴν ἀκτοπλοΐαν τῆς Τουρκίας, καὶ ἂν νομίζουν τινὲς, ὅτι δὲν ἔχει ἡ Τουρκία ἀκτοπλοϊκὰ πλοῖα, ἀπατῶνται, διότι ἔχει 250,000 τόνων..... ἀλλ’ εἴδατε ποτὲ ἀπὸ Πάτρας εἰς Κορώνην, ἀπὸ Ναύπλιον εἰς Γύθειον, ἀπὸ Ὕδρας εἰς Πειραιᾶ, πλοῖον Ὀθωμανικόν; μολονότι σᾶς βεβαιῶ, ἂν ἤρχοντο 50 πλοῖα μὲ τουρκικὴν σημαίαν, ἡμεῖς ἠθέλομεν ἀναστατωθῆ, ἀλλὰ δὲν ἦλθον, διότι δὲν εὕρισκον συμφέρον. Ἡμεῖς παραγωγικοὺς λιμένας ὡς τὴν Ἰταλίαν δὲν ἔχομεν· ἔχομεν μόνον τὴν Σύρον, τὸν Πειραιᾶ, τὰς Πάτρας καὶ τὰς Καλάμας· τοὺς ἄλλους οὔτε τοὺς λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν, διότι τὸ νὰ μεταφέρουν 20 καντάρια κρομμύδια δὲν θεωρεῖται ἐμπόριον· δι’ ἐπιβάτας δὲ ἔχομεν τόσα Ἑλληνικὰ πλοῖα, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη ἄλλων. Λοιπὸν διὰ τρεῖς λιμένας μόνον παραγωγικοὺς θὰ ἔλθῃ ἡ Ἰταλικὴ ναυτιλία νὰ κατακλείσῃ τὴν ἰδικήν μας, καὶ διατὶ δὲν φοβεῖται ἡ Ἰταλία, ἡ ὁποία ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Βενετίαν, Ἀγκῶνα, Πρίντιζη, Κατάνιση, Μεσσήνην, Πάλερμον, Καστελαμάρι, Νεάπολιν, Σιβιταβέκια κτλ. καὶ ὅλοι αὐτοὶ οἱ λιμένες εἶναι παραγωγικοὶ γνωστοὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον; ὥστε βλέπετε ὅτι οἱ φόβοι εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν χειμερικοὶ· μᾶλλον ἡμεῖς θὰ ὠφεληθῶμεν παρὰ οἱ Ἰταλοί. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ μὲ τὴν Γαλλίαν νὰ συνομολογήσῃ σύμβασιν.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὸ κάμνει ἡ Γαλλία.

§121ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ μὲ τὴν Ἀγγλίαν.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μὲ τὴν Ἀγγλίαν τὸ ἔχομεν ἡμεῖς καὶ ἄνευ συνθήκης· ἡ Ἀγγλία τὸ θεωρεῖ τόσον ὠφέλιμον ὥστε οὔτε συνθήκην θέλει.

§123ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ Ἀγγλία εἶναι πάντοτε ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, διότι τὰ ἔθνη τὰ ὁποῖα ἐκήρυξαν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου προήχθησαν καὶ ὠφελήθησαν, τ’ ἄλλα ἐχάθησαν· ἀπόδειξις ἡ Ἱσπανία, ἡ ὁποία εἶχε νόμον τὰ χρήματα νὰ μὴ ἐξέλθουν τῆς χώρας καὶ ἐν τούτοις ἔμεινε τὸ πτωχότερον ἔθνος. Τώρα μάλιστα φθάνουν εἰς τὴν Ἀγγλίαν οἱ φίλοι τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου νὰ ζητοῦν τὴν κατάργησιν τῶν τελωνείων ὅλων, καὶ ἡμεῖς φοβούμεθα νὰ συνάψωμεν συνθήκην ἐμπορίας, ἡ ὁποία εἶναι τὸ πρώτιστον χαρακτηριστικὸν τῶν εὐνομουμένων ἐθνῶν. Ἑπομένως εἶμαι ὑπὲρ τῆς συνθήκης ἐν πλήρει πεποιθήσει ὅτι θὰ ὠφεληθῇ ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν θὰ ὡμίλουν μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Ῥικάκη, τοῦ κ. Ζωγιοῦ καὶ τοῦ κ. Θεοχάρη διότι τῷ ὄντι ἐξήντλησαν τὸ θέμα, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος μὲ προεκάλεσεν, ἵνα τοῦ δώσω ἐξήγησίν τινα καὶ δὲν δύναμαι νὰ τῷ τὴν ἀρνηθῶ. Μὲ ἐρωτᾷ διὰ ποῖον λόγον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐθεώρησε πρέπον νὰ διαπραγματευθῇ καὶ νὰ ὑπογράψῃ τοιαύτην συνθήκην, ἐνῷ αἱ πρὸ αὐτῆς Κυβερνήσεις ἠρνήθησαν νὰ ὑπογράψωσιν αὐτήν; Ἀπατᾶται ὁ ἀξιότιμος βουλευτής. Αἱ προκάτοχοι ἡμῶν Κυβερνήσεις διεπραγματεύθησαν τοιαύτην συνθήκην καὶ ἦσαν ἕτοιμοι νὰ τὴν ὑπογράψουν· καὶ ἐγὼ αὐτὸς ὅτε ἄλλοτε ἤμην ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διεπραγματεύθην τοιαύτην συνθήκην ἐπὶ τῶν αὐτῶν καὶ ἀπεδέχθην τὰς βάσεις, ἀλλὰ τότε ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις δὲν τὰς ἐδέχθη καὶ διεκόπη ἡ διαπραγμάτευσις οὐχὶ παρ’ ἡμῶν ἀλλὰ παρ’ ἐκείνης.

§125ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀπαντήσω.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διακόπτω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὴν σειρὰν τοῦ λόγου μου διὰ νὰ ἀπαντήσω ἐκ προκαταβολῆς εἰς ὅ,τι θὰ εἴπῃ ὁ κ. Μπούμπουλης. Ὁ κ. Μπούμπουλης διεπραγματεύθη περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ διεπραγματεύθη ὅπως διεπραγματεύθημεν ἡμεῖς καὶ ἦτο ἕτοιμος νὰ ὑπογράψῃ, ὅπως καὶ ἡμεῖς.

§127ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ Θεὸς νὰ μὴ τὸ δώσῃ.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἰδοὺ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ κ. Μπούμπουλη ὡς ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. (Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον). Τὸ δὲ ἔγγραφον ἀπηυθύνετο πρὸς τὸν τότε πρωθυπουργὸν κ. Βούλγαρην ὑπουργὸν καὶ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§129ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ πότε εἶναι;

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπὸ 22 Μαΐου 1872. Ὥστε βλέπει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀφορμὴ ἵνα δικαιολογηθῶ ὡς νεωτεριστὴς καίτοι θὰ ἤμην ἐντελῶς ἕτοιμος νὰ δικαιολογηθῶ καὶ θὰ τὸ ἐθεώρουν καὶ τιμήν μου, ἐὰν ἤμην ὁ πρῶτος εἰσαγαγὼν τὴν διὰ τῆς συνθήκης καθιερωμένην ἰδέαν, ἀλλ’ εὐτυχῶς διὰ τοὺς προκατόχους μου μὲ προέλαβον ἐκεῖνοι καὶ ἡ ἰδέα ὑπῆρξε γενικὴ εἰς πάντας ὅσοι ἐμελέτησαν τὸ θέμα τοῦτο καὶ ἐσυμβουλεύθησαν τοὺς ἁρμοδίους. Ἐγώ, κύριοι, εἰς τοιοῦτον βαθμὸν θεωρῶ ὠφέλιμον εἰς τὸ κράτος τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀκτοπλοΐας, ὥστε ἂν ἐπρόκειτο νὰ παραχωρήσωμεν αὐτὴν ἄνευ συνθήκης ἀμοιβαιότητος, θὰ ἤμην γνώμης ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ πράξωμεν, διότι ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ ταύτῃ βλέπω μεγάλα συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας. Ἀλλ’ ἀφοῦ δυνάμεθα καθιεροῦντες τὴν ἀρχὴν παρ’ ἡμῖν ν’ ἀποκτήσωμεν ἀντάλλαγμα ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ναυτιλίας τὴν ἐλευθέραν ἀκτοπλοΐαν ἐν ἄλλοις κράτεσι, ν’ ἀποκτήσωμεν δὲ καὶ ἄλλα συμφέροντα, ὅπως ἐν τῇ συνθήκῃ ταύτῃ συμβαίνει, βεβαίως δὲν εἶναι πρέπον νὰ χορηγήσωμεν εἰς ἄλλας ἐπικρατείας τὸ προνόμιον τῆς ἀκτοπλοΐας παρ’ ἡμῖν χωρὶς ν’ ἀποκτήσωμεν διὰ διεθνοῦς ὑποχρεωτικῆς συμβάσεως τ’ ἀντίστοιχα χορηγήματα παρὰ τῶν ἐπικρατειῶν ἐκείνων. Ἀποκτῶμεν δὲ διὰ τῆς συνθήκης, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ψηφίσητε, οὐχὶ μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας ἐν τῷ Ἰταλικῷ κράτει, τὸ ὁποῖον, ὡς θὰ σᾶς εἴπω μετ’ ὀλίγον, ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς πείρας πολὺ συμφερώτερον εἰς ἡμᾶς ἢ τὸ τῆς ἐν Ἑλλάδι ἀκτοπλοίας εἰς τοὺς Ἰταλοὺς, ἀλλ’ ἀποκτῶμεν καὶ ἄλλα μεγάλα ὠφελήματα, ἀποκτῶμεν πρῶτον τὴν κατάργησιν τῶν ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας διαφορικῶν τελῶν ἐν Ἰταλίᾳ, διότι ἡ Ἑλλὰς ἦτο τὸ μόνον κράτος, τὸ ὁποῖον ἐν Ἰταλίᾳ ἐφορολογεῖτο διὰ μέτρου διαφορικοῦ. Τοῦτο δὲ οὐχὶ ἐξ ἐχθρότητος τῆς Ἰταλίας πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ διότι ἡ νομοθεσία τῆς Ἰταλίας ἐπέβαλεν εἰς τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν νὰ φορολογῇ τὰ κράτη, τὰ ὁποῖα δὲν συνεβάλλοντο μετ’ αὐτῆς διὰ ἐμπορικῆς συνθήκης, διὰ τοῦ γενικοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος εἶχε καταστῆ εἰδικὸς πρὸς μόνην τὴν Ἑλλάδα, ἀφοῦ οὐδεμία ἐπικράτεια τῆς Εὐρώπης, τῆς Ἀσίας καὶ τῆς Ἀφρικῆς ὑπάρχει, ἥτις νὰ μὴ ἔχῃ ὑπογραμμένην συνθήκην μετὰ τῆς Ἰταλίας. Ὅταν δ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Καραλίβανος μὲ ἠρώτησε, πόθεν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ διαπραγματευθῶ καὶ ὑπογράψω τοιαύτην σύμβασιν, ἠπόρησα, διότι ὁ κ. Καραλίβανος εἶναι ἐκ Γαλαξειδίου καὶ γνωρίζει, ὅτι ἅπαντες οἱ πλοίαρχοι τοῦ Γαλαξειδίου ἀνεφέρθησαν πολλάκις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ὑπάρχουν αἱ ἀναφοραὶ αὐτῶν φέρουσαι πληθὺν ὑπογραφῶν, ζητοῦντες, ὅπως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπογράψῃ τοιαύτην συνθήκην, διὰ νὰ καταργηθῇ τὸ διαφορικὸν τέλος, καὶ παραπονούμενοι πικρῶς κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ ὅτι δείκνυται πρὸς τὰ συμφέροντα αὐτῶν τοσοῦτον ἀνάλγητος ἀμελοῦσα ἢ ἀναβάλλουσα τὴν συνομολόγησιν τῆς συνθήκης. Ἐγένοντο ὑπολογισμοὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ἐν τῇ καταργήσει τῶν διαφορικῶν τελῶν, καὶ ἐνόμισεν ὁ κατὰ τῆς συμβάσεως ὁμιλήσας, ὅτι ἠδύνατο ἐκ τῶν ὑπαρχουσῶν στατιστικῶν πληροφοριῶν νὰ ἐξαγάγῃ συμπέρασμα ὡς πρὸς τὸ ὑπάρχον συμφέρον. Ἀλλ’ εἶναι ἐσφαλμένος ὁ τρόπος οὗτος τοῦ ὑπολογισμοῦ· διότι τὰ ἤδη μεταβαίνοντα εἰς Ἰταλίαν Ἑλληνικὰ πλοῖα εἶναι ἐλάχιστα σχετικῶς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα θὰ μεταβαίνωσι μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συνθήκης· διότι σήμερον ὡς ἐκ τῶν διαφορικῶν τελῶν ἡ Ἑλληνικὴ σημαία εἶναι σχεδὸν ἐντελῶς ἀποκεκλεισμένη ἀπὸ τῶν Ἰταλικῶν λιμένων. Ἡ τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ἀφομοίωσις πρὸς τὰς ἄλλας περὶ τὴν φορολογίαν ἐν Ἰταλίᾳ θὰ παρέσχῃ εἰς ἐκείνην μέγιστον τὸ συμφέρον, διότι εἴμεθα γειτονικὸν κράτος, διότι ἡ Ἰταλία εἶναι, ὅπως παρετήρησεν ὁ προαγορεύσας βουλευτὴς Σύρου, ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τῶν Ἑλληνικῶν πλοίων. Τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα κυρίως ἀπὸ τῆς Μαύρης θαλάσσης πλέουν μέχρι Μασσαλίας. Ἡ Ἰταλία εἶναι ἐπὶ τῆς ὁδοῦ αὐτῶν, ὥστε οἱ Ἰταλικοὶ λιμένες εἶναι πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν εἰδικῆς σημασίας· τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα ὑπὲρ πάντα θὰ προτιμῶνται ὡς πρὸς τὴν Ἰταλίαν, θὰ δύνανται δ’ εὐθηνότερον τῶν ἄλλων πλοίων νὰ πραγματοποιῶσι τοὺς Ἰταλικοὺς ναύλους. Εἶναι λοιπὸν τοῦτο τὸ κέρδος, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλο κέρδος. Εἶπον, ὅτι ἡ Ἰταλία κατὰ 1875 διεπραγματεύετο μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τὴν συνομολόγησιν συνθήκης ἐπὶ τῶν βάσεων τῆς νῦν συζητουμένης, ἀλλ’ ἐνῷ σχεδὸν εἴχαμεν φθάσει εἰς τὸ τέρμα τῶν διαπραγματεύσεων, αἴφνης διέκοψεν αὐτὰς καὶ τὰς διέκοψε διὰ ποῖον λόγον; διότι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἀνενέου ἡ Ἰταλία τὰς διαπραγματεύσεις αὐτῆς πρὸς τὰ ἄλλα μεγάλα κράτη, καὶ ἰδίως πρὸς ἐκεῖνα, μεθ’ ὧν διετέλει εἰς στενοτέρας ἐμπορικὰς σχέσεις, περὶ συνθηκῶν δασμολογίου. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις καθιέρωσε δασμολόγιον νέον βαρύτατον καὶ ἐκήρυξεν, ὅτι εἰς τὸ δασμολόγιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὅμως ὕστερον δὲν ἐφηρμόσθη ἀντικατασταθὲν δι’ ἄλλου, ἤθελεν ὑπαγάγει ὅλα τὰ κράτη, ὅσα δὲν ἤθελον συμβληθῆ μετ’ αὐτῆς περὶ δασμολογίου, καὶ ἠνέῳξεν ἀμέσως διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Αὐστρίας καὶ τῆς Γαλλίας, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ δασμολόγιον, εἰδοποίησε δὲ καὶ ἡμᾶς, ὅτι διέκοπτε τὰς διαπραγματεύσεις περὶ ἐμπορικῆς καὶ ναυτικῆς συνθήκης, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ δεσμευθῇ ἀπέναντι τῇ Ἑλλάδος ὡς πρὸς τὰ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν πρὶν ἢ κανονίσῃ τὰ τῶν δασμῶν τούτων μετὰ τῶν δύω μεγάλων ἐπικρατειῶν, μετὰ τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα αὐτῆς ἦσαν πλείονα. Κατὰ τὰς συμβάσεις τὰς ὁποίας κατόπιν ὑπέγραψεν ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις μετὰ τῶν δύω ἐκείνων ἐπικρατειῶν πολλὰ τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ἐξ Ἑλλάδος εἰσάγονται εἰς Ἰταλίαν, φορολογοῦνται ὀλιγώτερον ἐκ τῶν ἐπικρατειῶν ἐκείνων εἰσαγόμενα ἢ κατὰ τὸ γενικὸν δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον ὡς εἶπον εἰσήχθη εἰς τὴν Ἰταλίαν πρὸ ὀλίγου. Ἡ σταφὶς π. χ. διὰ τοῦ γενικοῦ δασμολογίου φορολογεῖται ἐννέα καὶ κλάσμα, ἐνῷ κατὰ τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον φορολογεῖται μόνον δύω, διὰ δὲ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν καὶ διὰ μιᾶς μόνον διατάξεως αὐτῆς ἐν ᾗ λέγομεν, ὅτι αἱ δύω Κυβερνήσεις θέλουν ἀμοιβαίως ἀπολαύει ὡς πρὸς τὰ τῆς ἐμπορίας καὶ τὰ τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν τῶν πλεονεκτημάτων ὧν ἀπολαύουσι αἱ μᾶλλον εὐνοούμενοι ἐπικράτειαι, ὠφελούμεθα ἀμέσως τῶν διατάξεων τῶν συμβατικῶν δασμολογίων καὶ ἑπομένως ἡ σταφὶς θὰ φορολογῆται ἐν Ἰταλίᾳ οὐχὶ ἀντὶ ἐννέα καὶ κλάσματος, ἀλλ’ ἀντὶ δύω. Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ δεύτερος λόγος, ὁ ἐμπορικός, προστιθέμενος εἰς τὸν πρῶτον τοῦ ναυτιλιακοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς παρέχει συμφέρον. Ἀλλ’ ὡς εἶπον καὶ ἄνευ τῶν ὠφελειῶν τούτων, αἵτινες εἶναι μέγισται, θὰ ἐφρόνουν, ὅτι μόνον τὸ ἀντάλλαγμα τῆς ἐλευθέρας ἀκτοπλοΐας τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ἐν Ἰταλίᾳ θὰ ἦτο ἀρκετόν· ὡς δὲ προηγουμένως εἶπον θὰ προέβαινον καὶ περαιτέρω ἀποφαινόμενος, ὅτι καὶ ἄνευ τοῦ ἀνταλλάγματος τούτου θὰ ἐθεώρουν, ὅτι ἡ ἐλευθέρα ἀκτοπλοΐα τῆς Ἰταλικῆς σημαίας ἐν Ἑλλάδι μᾶς εἶναι συμφέρουσα. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἀξία αὐτῆς τῆς εἰς τὴν Ἰταλίαν ἤδη παραχωρουμένης ἐλευθέρας ἀκτοπλοΐας; Δὲν ὁμιλοῦμεν ἐπὶ τῇ βάσει θεωριῶν, διότι νέον τι εἶναι ἡ ἐλευθέρα ἀκτοπλοΐα μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας ὡς πρὸς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους, ἀλλὰ δὲν εἶναι νέον ὡς πρὸς τὰς ἐπαρχίας τοῦ πρώην Ἰονίου κράτους. Ἐκεῖ λοιπὸν δυνάμεθα ἄριστα νὰ ἐξετάσωμεν τὰς συνεπείας τοῦ ληφθέντος μέτρου καὶ δυνάμεθα νὰ τὸ ἐξετάσωμεν ὑπὸ ὅρους εὐνοϊκοὺς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πολεμοῦσι τὴν σύμβασιν, διότι ἐξ ὅλων τῶν τμημάτων τῆς Ἑλλάδος τὸ προσεχέστερον εἰς τὴν Ἰταλίαν, τὸ μᾶλλον δυνάμενον μετ’ αὐτῆς νὰ συναλλαχθῇ εἶναι βεβαίως οἱ Ἰόνιοι νῆσοι. Ἐξητάσαμεν λοιπὸν ἐν τοῖς δεδημοσιευμένοις πίναξι καὶ ἰδίᾳ δι’ εἰδικῆς ἐρεύνης γενομένης χάριν τῶν διαπραγματεύσεων περὶ τῆς συνθήκης, ὁποία εἶναι ἡ χρῆσις, τὴν ὁποίαν ἡ Ἰταλικὴ σημαία ἐποιήσατο μέχρι τοῦδε τοῦ προνομίου, οὗτινος ἀπήλαυεν καὶ ἀπολαύει ἐν ταῖς Ἰονίαις νήσοις, καὶ τί ἐμάθομεν; πλὴν τῶν ἀτμοπλοίων τῆς Τρινακρίας, νῦν Florio, πλεόντων μεταξὺ Ἰονικῶν καὶ Ἑλληνικῶν λιμένων, οὐδὲν πλοῖον Ἰταλικὸν ἐποιήσατο χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου. Εἶναι σημειωμένα ἐν τοῖς ἐπισήμοις πίναξι πλοῖά τινα Ἰταλικὰ ὡς μετερχόμενα τὴν ἀκτοπλοΐαν, ἀλλὰ ταῦτα πράγματι δὲν ναυτίλλονται πρὸς ἀκτοπλοΐαν, ἀλλ’ εἶναι ἁλιευτικὰ πλοῖα, οὐδὲν ἔχοντα δικαίωμα, οὐδὲ κατὰ τὴν νέαν σύμβασιν νὰ μετέρχωνται τὴν ἁλιείαν, ἀλλ’ ἐξ ἀνοχῆς τῆς Κυβερνήσεως μετερχόμενα αὐτήν. Οὐδὲν πλοῖον ὅμως κατὰ τὰς αὐθεντικὰς ἡμῶν πληροφορίας ἀπῆλθεν ἀπὸ Ἰόνιον λιμένα φέρον ἐμπορεύματα εἰς ἄλλον Ἰόνιον λιμένα πρὸς τὸν σκοπὸν ἐμπορίας. Ποῖα ὅμως ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐλευθερίας τῆς ἀκτοπλοΐας ὡς πρὸς τὴν Ἰονικὴν ναυτιλίαν ἐν Ἰταλίᾳ; Ὡς πρὸς ταῦτα ἐζητήσαμεν παρὰ πασῶν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν ἐν Ἰταλίᾳ πληροφορίας, καὶ καθ’ ἃς ἐλάβομεν ἐκθέσεις πανταχοῦ μετῆλθον Ἰόνια πλοῖα ἀκτοπλοΐαν. Πρὸ ὀλίγου ἔλαβον ἀφορμὴν ἔκ τινος παρατηρήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Σύρου ν’ ἀναφέρω τὴν ἔκθεσιν τοῦ προξένου Γενούης, λέγουσαν, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους ἑπτὰ πλοῖα Ἰονικὰ ἐποιήσαντο χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀκτοπλοΐας. Προσθέτει δὲ, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ὑπαρχούσης ἀπαγορεύσεως καὶ πλοῖα Ἑλληνικὰ μὴ ἀνήκοντα εἰς τὸ πρώην Ἰόνιον Κράτος ἐδοκίμασαν νὰ κάμωσι χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου καὶ ὑπέστησαν μεγάλας ζημίας, διότι ἄλλα μὲν δὲν ἐγένοντο δεκτὰ, ἄλλα δὲ ἐγένοντο μὲν δεκτὰ, ἀλλ’ ἐπλήρωσαν τέλη πενταπλάσια ἢ ἑξαπλάσια ἢ ἑπταπλάσια, διότι ἐξήρτητο ὁ προσδιορισμὸς ἐκ τῆς αὐθαιρεσίας τῶν ἐντοπίων ἀρχῶν μὴ οὐσῶν ὑποχρέων νὰ τὰ δεχθῶσι, διδουσῶν ὅμως τὴν ἄδειαν, διότι εἶχεν, ὡς φαίνεται, ὁ τόπος ἀνάγκην σιτηρῶν, ἀλλὰ διδουσῶν ὅμως αὐτὴν ἀπέναντι χρηματικῆς ἀμοιβῆς. Ἐκ δὲ τῆς ἐπισήμου στατιστικῆς τῆς κινήσεως τῆς Ἰονικῆς ναυτιλίας πρὸς λιμένας Ἰταλικοὺς ποριζόμεθα τὰς ἑπομένας πληροφορίας. Παρατηροῦμεν, ὅτι τὸ ⅓ εἶναι κίνησις ἐξ ἀκτοπλοΐας, τὰ δὲ ⅔ εἶναι κίνησις διεθνής· ἐνῷ δ’ ἡ Ἰόνιος ναυτιλία κατὰ τὸ ⅓ κατὰ 35% περίπου τῆς ὅλης πρὸς τὴν Ἰταλίαν ναυτιλιακῆς αὐτῆς κινήσεως ὠφελήθη ἐκ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀκτοπλοΐας, ἡ Ἰταλικὴ σημαία οὐδὲν ὠφελήθη ἐκ τοῦ δικαιώματος τούτου ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις. Αὕτη εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀναλογία ἡ στηριζομένη ἐπὶ τῶν δημοσιευμένων πινάκων, τῶν ὁποίων ἔλαβε γνῶσιν καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Σύρου· ὥστε ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν ἐπεδιώξαμεν, εἶναι ὠφέλεια πραγματικὴ καὶ πιστεύω, ὅτι ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν οὐδεὶς δικαιολογεῖται νὰ μᾶς ἐρωτήσῃ διὰ τί τοιαύτην συνθήκην διεπραγματεύθημεν. Εἴχομεν ὅμως καὶ ἕτερον λόγον, ὅπως συνομολογήσωμεν τὴν συνθήκην, τὸν λόγον, ὅτι ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσιν ἐντὸς ὀλίγου τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν τὴν Ἰταλικὴν ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις· διότι συνεπεία τῆς ἑνώσεως, ἡ ἀκτοπλοΐα ἦτο ἐλευθέρα πρὸς τὴν Ἰταλικὴν σημαίαν, οὐ μόνον ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τούτων καὶ τῶν λιμένων τοῦ πρώην βασιλείου, ἀλλ’ ἡ διάταξις τῆς περὶ ἑνώσεως συνθήκης τοῦ 1864 ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν, εἶχε διάρκειαν 15 ἐτῶν, ἡ δὲ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις ἐδήλου πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι μετὰ τὸ τέλος τῆς δεκαπενταετίας ἤθελεν ἄρει ἀπὸ τῶν Ἰονίων Νήσων τὸ πλεονέκτημα τῆς ἐλευθέρας ἀκτοπλοΐας, διότι ἐπεθύμει ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους νὰ ἰσχύῃ μία ἀρχή. Εἴχομεν λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν ὁποίαν ἐντύπωσιν ἤθελε παραγάγει ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις ἡ μεταβολὴ τῆς καταστάσεως ταύτης, ἐπληροφορήθημεν δὲ ὅτι ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις ἤθελεν ἐξεγερθῆ τὸ δημόσιον φρόνημα κατὰ τοῦ ἐν ταῖς Νήσοις καὶ τῇ Ἰταλίᾳ ἀμοιβαίου τῆς ἀκτοπλοΐας ἀποκλεισμοῦ, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ πεποίθησις, ὅτι ὠφελοῦνται αἱ Νῆσοι ἐκ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἀκτοπλοΐας, οὐ μόνον διὰ τὴν χρῆσιν τὴν ὁποίαν ἡ Ἰόνιος ναυτιλία ποιεῖται τῆς ἐλευθερίας τῆς ἀκτοπλοΐας ἐν Ἰταλίᾳ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν χρῆσιν, τὴν ὁποίαν τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἰταλίας ποιοῦνται τῆς ἐλευθέρας ἀκτοπλοΐας μεταξὺ Ἰονίων Νήσων καὶ Ἑλλάδος. Μεγίστην εὐκολίαν παρέχει εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ἡ ἐλευθερία τῆς ἀκτοπλοΐας, ἥτις ὑπάρχει ὡς πρὸς αὐτὰς, οὐ μόνον πρὸς τὴν Ἰταλικὴν σημαίαν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν Αὐστριακήν. Ἀπεδείχθη δ’ ἐκ τῆς χρήσεως, τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Αὐστριακὴ καὶ ἡ Ἰταλικὴ σημαία ποιοῦνται τοῦ δικαιώματος τούτου, εἴτε μεταξὺ τῶν Ἰονίων Νήσων, εἴτε μεταξὺ τούτων καὶ τοῦ πρώην βασιλείου, ὅτι ἄριστα δύναται ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία νὰ συναγωνισθῇ πρὸς αὐτάς. Ἐνῷ τὰ ἀτμόπλοια τῶν ξένων ἑταιριῶν καὶ ἰδίως τ’ Αὐστριακὰ μετέρχονται ἤδη τὴν ἀκτοπλοΐαν μεταξὺ τῶν Ἰονίων νήσων, ἐνῷ τ’ Αὐστριακὰ, τὰ Ἰταλικὰ καὶ ἄλλα ἀκτοπλοοῦσι μεταξὺ τῶν νήσων καὶ τῶν λιμένων τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἡ Ἑλληνικὴ ἑταιρία ἐπιτυχῶς συναγωνίζεται πρὸς τὰς ἑταιρίας ἐκείνας καὶ ἔχει γραμμὰς μεταξὺ τῶν Ἰονίων νήσων καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν λιμένων τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος κατὰ ταὐτὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦσι καὶ τὰ ἀτμόπλοια τῶν ξένων ἑταιριῶν. Βεβαίως, κύριοι, θὰ ἐπέλθῃ ζημία τις ἐκ πρώτης ἀφετηρίας εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀλλ’ αὕτη ἔσται διαρκὴς μόνον ἐὰν θελήσῃ ἡ ἑταιρία νὰ μένῃ ἐν τῇ στασιμότητι ἐν ᾗ μέχρι τοῦδε ἔμεινεν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι οὐ μόνον πρόξενον πραγματικῆς ζημίας εἰς τὴν ἡμετέραν ἑταιρίαν δὲν θ’ ἀποβῇ τὸ χορηγούμενον τοῦτο πλεονέκτημα εἰς τὴν ξένην σημαίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον, θὰ καταστῇ μέγιστον εὐεργέτημα εἰς αὐτὴν, διότι θὰ τὴν ἐξυπνήσῃ ἐκ τοῦ ληθάργου, διὰ τῆς ἐννοίας, ὅτι συναγωνίζεται πρὸς τὰ ἀτμόπλοια τῆς Εὐρώπης καὶ θὰ τὴν προαγάγῃ οὕτως, ὥστε νὰ τιμᾷ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Οὐδὲν ἔχομεν συμφέρον νὰ βλέπωμεν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας, ὅταν αὕτη εἶναι καχεκτική· ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα ἵνα βλέπωμεν τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν κυμαίνουσαν ἐπὶ ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων καὶ τὰς ἑλληνικὰς θαλάσσας διασχιζομένας ὑπὸ ἀτμοπλοίων ἑλληνικῶν, ἀλλ’ ἀτμοπλοίων δυναμένων νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς ξένα πλοῖα· ἀλλ’ ὅταν εὐθὺς ὡς παρουσιάζεται ξένον πλοῖον ταῦτα πρέπει νὰ ὑποχωρῶσι, τὸ ἄριστον θὰ ᾖναι νὰ ὑποχωρήσωσι τὸ ταχύτερον, διότι δὲν φέρουσι τιμὴν εἰς τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν. Ὁ διαγωνισμὸς ἀπεδείχθη πάντοτε ὠφέλιμος εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἔχουν τὰ στοιχεῖα τῆς ζωῆς, ἐγὼ δὲ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἔχει τὰ στοιχεῖα τῆς ζωῆς καὶ θὰ ἴδωμεν διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ αὐτὴν προκόπτουσαν. Θὰ ἐννοήσῃ, ὅτι πρέπει νὰ μεταβάλῃ σύστημα, ὅτι πρέπει νὰ εὐρύνῃ τὰς ἰδέας της, ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐργασίας της μὴ περιοριζομένη εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κράτους ὅτι πρέπει ὡς ἡ Ἰταλικὴ καὶ ἡ Αὐστριακὴ ἀτμοπλοΐα, νὰ ἔχῃ γραμμὰς μεγάλας, ὅτι πρέπει νὰ παρακολουθῇ τὰς μεταβολὰς καὶ τὰς προόδους τοῦ ἐμπορίου ἐπωφελουμένη τῶν εὐκαιριῶν, ἵνα συνιστᾷ γραμμὰς διεθνεῖς, αὐτοσυντηρήτους καὶ ἐπικερδεῖς, ἀφορῶσα εἰς τὸ χορήγημα τῆς Κυβερνήσεως μόνον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ἣν προσφέρει ἐντὸς τοῦ κράτους, ἐξυπηρετοῦσα γραμμὰς ἀναγκαίας μὲν, ἀλλὰ μὴ ἀποχρώντως παραγωγούς. Ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα δύναται καὶ μεγάλα ἀτμόπλοια ν’ ἀποκτήσῃ καὶ μεγάλα κεφάλαια νὰ συγκεντρώσῃ πρὸς ἐπιχειρήσεις αὐτοσυντηρήτους· ἀποδείξεις δὲ τούτου προσφέρουσιν Ἕλληνες ἔχοντες πλοῖα ἐφ’ ὧν δυστυχῶς δὲν κυμαίνει ἡ ἑλληνικὴ σημαία, ἀλλ’ εἶναι πλοῖα ἑλληνικὰ συντηρούμενα ἄνευ οὐδενὸς χορηγήματος καὶ προνομίου. Διατί καὶ ἡ ἡμετέρα ἑταιρία νὰ μὴ δύναται νὰ ἐργασθῇ ὅπως ἐργάζονται ὁ Παπαγιάννης, ὁ Θεοφυλάτος καὶ τόσοι ἄλλοι; Δὲν ἐργάζεται ὡς αὐτὸς, διότι τὸ προνόμιον καὶ τὸ χορήγημα ἔχουσιν ἀποτελέσματα ἐπιβλαβῆ. Ὅταν τις ἠξεύρῃ, ὅτι ἄνευ μόχθων, ἄνευ κινδύνων ἔχει κέρδος βέβαιον, ἐπαναπαύεται εἰς τὰ ὑπάρχοντα. Ὅταν ὅμως τὸ κέρδος ἀπειλεῖται ὑπὸ συναγωνιστοῦ, ὅταν τὴν ἀμέλειαν παρακολουθεῖ ἡ ζημία, τὸ δὲ κέρδος προβάλλεται ὡς γέρας τῆς δραστηριότητος καὶ τῆς εὐφυΐας, ἀναλαμβάνει νέαν ζωὴν ἀναζητῶν νέους πόρους καὶ δίδων εἰς τὰς δυνάμεις αὑτοῦ πᾶσαν τὴν ἔντασιν ἧς εἶναι δεκτικαὶ ἵνα τεθῇ ἐν ἴσῃ ἢ ἐν βελτίονι μοίρᾳ ἐκείνων μεθ’ ὧν πρόκειται νὰ συζήσῃ. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, ἥτις ἔχω τὴν πεποίθησιν, διότι ἔχω ἀγαθοτάτην γνώμην περὶ τῶν διευθυνόντων αὐτὴν, ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῶν μέτρων τούτων, καὶ ἂς ἐξετάσωμεν τὰ τῆς ἀτμοπλοΐας ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν, διότι ὁμολογῶ, ὅτι ὅταν ἐμελέτων τὸ ζήτημα τὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν μὲ ἐσταμάτησαν, μὲ ἐσταμάτησε ἑτέρα σκέψις μήπως τὸ χορηγούμενον τοῦτο δικαίωμα εἰς τὴν ξένην σημαίαν ἐμποδίσῃ τὴν διὰ τοῦ ἀτμοῦ Ἑλληνικὴν ἀκτοπλοΐαν οὐχὶ τὴν προνομιοῦχον τῆς ἑταιρίας ἀλλὰ τὴν γενικήν, ἥτις τέως μὲν δὲν παρήχθη ἐν τῷ τόπῳ ἀλλὰ δύναται νὰ παραχθῇ ἐν αὐτῷ. Ὡς ἐξεύρετε προετίθεντό τινες νὰ ἐπιχειρήσωσι συγκοινωνίαν δι’ Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων μεταξὺ τῶν λιμένων τοῦ κράτους, ὁ κύριος Θεοφιλάτος, ὁ κ. Πεταλᾶς καὶ ἕτεροι· ἠγείρετο ἑπομένως τὸ ζήτημα μὴ ἡ ἐλευθέρα ὑπὸ ξένην σημαίαν ἀτμοπλοΐα κατὰ τὰς Ἑλληνικὰς ἀκτὰς ἤθελεν ἐμποδίσῃ τοὺς εἰρημένους καὶ ἄλλους νὰ πραγματοποιήσωσι τὰς προθέσεις των ἐξυπηρετοῦντες δι’ ἀτμοπλοίων ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν τὴν παρ’ ἡμῖν ἀκτοπλοΐαν. Ἔχω, κύριοι, τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδόλως θέλει ἐμποδίσει, ὅτι θέλει ὠφελήσει τοὐναντίον αὐτοὺς ἡ χορηγουμένη εἰς τὴν ξένην σημαίαν ἐλευθερία· διότι ὅ,τι χρειάζεται εἰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις εἶναι τὸ παράδειγμα· ὅ,τι φοβοῦνται οἱ μὴ ἐπιχειρήσαντές τι εἶναι ἡ δοκιμασία· φοβοῦνται μήπως ἡ δοκιμασία ἀποβῇ ἐναντίον αὐτῶν. Τὴν δοκιμασίαν ταύτην θὰ δύνανται ἤδη νὰ κάμωσιν εἰς βάρος ἄλλων. Θὰ ἴδωσιν ἐκ τῶν ἐπιχειρήσεων τῆς ξένης σημαίας ἂν ἡ τοιαύτη ἀκτοπλοΐα εἶναι ἐπικερδὴς ἢ οὔ. Καὶ βεβαιωθῆτε ὅτι εὐθὺς ὡς γραμμή τις ἀποδειχθῇ παρέχουσα κέρδος, θὰ ὑπάρξῃ Ἕλλην, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ ἵνα συναγωνισθῇ καὶ θὰ κατορθώσῃ νὰ συνυπάρξῃ μετὰ τοῦ ξένου ἢ νὰ ὑποσκελίσῃ αὐτόν. Οἱ ὑπολογισμοί, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε πρότερον παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Σύρου, ἦσαν ὑπολογισμοὶ μὴ δυνάμενοι ν’ ἀνθέξωσιν εἰς σπουδαίαν ἐξέτασιν. Οὐ μόνον δὲ δὲν θὰ ἔχῃ ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα ἀφορμὰς νὰ φοβῆται, ὡς προανήγγειλεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Μπούμπουλης ὅτι ἐπὶ ζημίᾳ ἐκείνης θέλουσιν ἐξυπηρετηθῇ ὑπὸ ξένων ἑταιριῶν αἱ γραμμαί, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν, ἀλλ’ ἀπεναντίας, καίτοι ὑπέρμαχος τῆς ξένης ἀκτοπλοΐας, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἐπὶ χρόνον τινὰ οὐδεμία θέλει γίνει παρὰ τῆς ξένης ἀτμοπλοΐας χρῆσις τοῦ δικαιώματος. Κατὰ τὸν κ. Μπούμπουλην ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρία ἀντὶ νὰ περιπλέῃ τὴν Πελοπόννησον θὰ μεταβάλῃ ἀμέσως δρομολόγιον, καταπλέουσα δι’ ἑνὸς ἀτμοπλοίου μέχρι Κορίνθου ἐνῷ ἕτερον ἀτμόπλοιον θὰ μεταβαίνῃ εἰς Κωνσταντινούπολιν ἐκ Καλαμακίου παραλαμβάνον τὰ εἰς Κόρινθον μεταφερόμενα ἐμπορεύματα. Ἂν τοῦτο ἐγίνετο, θὰ ὠφελεῖτο ἡ συγκοινωνία τῆς χώρας· ἀλλ’ ἀνυπόστατοι εἶναι οἱ φόβοι τοῦ κ. Μπούμπουλη. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀτμόπλοια φέροντα ἐμπορεύματα προτιμῶσι τὸν κατ’ εὐθεῖαν πλοῦν διὰ τοῦ αὐτοῦ σκάφους τῆς γραμμῆς τῆς ἀπαιτούσης δύω σκάφη καὶ ἑπομένως ἀποβίβασιν ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ ἐπιβίβασιν εἰς τὸ ἕτερον. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἐπιβατῶν, θὰ ἦτο ὀρθὴ ἡ σκέψις τοῦ κ. Μπούμπουλη, ἀλλ’ αἱ ἑταιρίαι αἱ μόνον ἐπιβάτας μεταφέρουσαι δὲν προκόπτουσι· τὰ σπουδαῖα κέρδη τῶν ἑταιριῶν εἶναι τὰ ἐξ ἐμπορευμάτων, καὶ ἑταιρίαι μεταφέρουσαι ἐκ τῆς ἑσπερίας εἰς Κωνσταντινούπολιν ἐμπορεύματα οὐδέποτε θὰ προτιμήσωσι τὴν γραμμὴν τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου. Ἀλλὰ μήπως τὰ σήμερον κείμενα δὲν ἐπιτρέπουσιν ὅ,τι φοβεῖται ὁ κ. Μπούμπουλης; μόνη διαφορὰ μεταξὺ τῶν πρὸ τῆς συμβάσεως καὶ τῶν μετὰ τὴν σύμβασιν κειμένων ὑπάρχει ὅτι τὰ ἀτμόπλοια δύνανται καὶ σήμερον νὰ μεταφέρωσιν ἀπὸ Κερκύρας εἰς Κόρινθον ἐπιβάτας καὶ ἐμπορεύματα, δὲν δύνανται ὅμως νὰ μεταφέρωσιν ἐπιβάτας καὶ ἐμπορεύματα ἀπὸ Πατρῶν εἰς Κόρινθον. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ καὶ χάριν τῆς διαφορᾶς ταύτης νομίζει ὁ κ. Μπούμπουλης ὅτι θ’ ἀποφασίσῃ ἡ ἑταιρία νὰ ὑποστῇ ὅλας τὰς ζημίας, ἃς ἐπάγεται τῶν ἐμπορευμάτων ἀποβίβασις ἐν Κορίνθῳ, ἢ κατὰ ξηρὰν μεταφορὰ αὐτῶν εἰς Καλαμάκιον καὶ ἡ ἐκεῖ ἐπιβίβασις αὐτῶν.

§131ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὲ παρεξηγήσατε. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ γραμμὴ τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου εἶναι ἡ πολιτικὴ γραμμὴ ἢ τοῦ ταχυδρομείου.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἔχει δίκαιον διότι νομίζει ὅτι αἱ γραμμαί, τὰς ὁποίας ὀνομάζει πολιτικὰς ἢ ταχυδρομικάς, εἶναι γραμμαί, αἱ ὁποῖαι δὲν μεταφέρουν ἐμπορεύματα· ἀλλὰ καὶ αἱ γραμμαὶ αὗται μεταφέρουν ἐμπορεύματα ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι. Σήμερον τὰς γραμμὰς ταύτας, τὰς πολιτικάς, ἐξυπηρετεῖ ἡ Ἰταλικὴ ἑταιρία Φλόριο μεταφέρουσα τὰ ἐμπορεύματα καὶ τὰς ἐπιστολάς.

§133ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἐκ καταχρήσεως γίνεται ἁλιεία ἐξ Ἰταλῶν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ παράλια.

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις πολὺς ἐγένετο λόγος περὶ ἁλιείας, καὶ κατὰ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε καὶ εἰς ὃ ἐπέμενεν ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις παρεχωρεῖτο εἰς τοὺς Ἰταλοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας ἐν ταῖς ἑλληνικαῖς θαλάσσαις· ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀντέστη εἰς τὴν παραχώρησιν ταύτην καὶ διέγραψεν ἐκ τῆς συμβάσεως τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο· ἑπομένως τὰ τῆς ἁλιείας μένουσιν ὡς ἔχουσιν, καὶ οὐδεμίαν ἀνελάβομεν ὑποχρέωσιν. Τοὐναντίον ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσι ῥητῶς διετρανώσαμεν, ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ χορηγήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Μᾶς ἐζητήθη ὡσαύτως νὰ ἐξακολουθήσῃ τοὐλάχιστον ἡ ὑπάρχουσα ἀνοχὴ πρὸς τὴν ἰταλικὴν ἁλιείαν ἐν τοῖς ἑλληνικοῖς ὕδασι καὶ ἀπηντήσαμεν, ὅτι οὐδὲ τοῦτο ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν, ἀπ’ ἐναντίας εἴπομεν, ὅτι προτιθέμεθα εἰς τὴν ἀνοχὴν ταύτην νὰ θέσωμεν τέρμα, διότι ἀποτελεῖ κατάχρησιν· ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ διατρανώσω τοῦτο διότι ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις, ὡς ἐκ τῆς μακροχρονίου ἀνοχῆς εἶχεν ἐγείρει ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν βάσιμοι, καὶ αἵτινες ἐτέθησαν ἤδη ἐκποδῶν διὰ τῆς διαγραφῆς τοῦ περὶ αὐτῶν ἄρθρου ἐν τῇ συμβάσει. Ἑπομένως μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως ὅταν θὰ φέρωμεν τὸν νόμον τὸν κανονίζοντα τὰ τῆς ἁλιείας, οὐδεμίαν θ’ ἀπαντήσωμεν διεθνῆ δυσχέρειαν.

§135ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§136ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀπαντήσω. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ ἐξελθόντος ἐκ τῶν χειρῶν μου. Ἐγὼ τὴν ἀρχὴν τῆς συμβάσεως δὲν διεφιλονείκησα οὔτε τώρα οὔτε τότε. Ἑπομένως καὶ τότε ἐπέμενον καὶ τώρα ἐπιμένω. Καὶ διὰ τοῦτο ἔγεινεν ἡ σύμβασις, διότι ἐπέμενον τὸ δικαίωμα τῆς ἀκτοπλοΐας εἰς ἀτμόπλοια νὰ μὴ δοθῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Σᾶς εἶπον τί κακὰ θὰ προέλθουν ἐκ τῆς τοιαύτης ἀκτοπλοΐας, δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ συναγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ προέλθῃ μεταξὺ ἱστιοφόρων καὶ ἱστιοφόρων, καὶ εἰς τοῦτο ἐπέμενον καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἔγεινεν ἡ σύμβασις, διότι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπέμενε νὰ ἐνδώσω καὶ δὲν ἐνέδωκα, διότι ἤξευρα καὶ ἐπίστευον ὅτι τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἰταλικῆς ἑταιρίας δὲν ἠδύναντο νὰ διαδεχθῶσιν ἀτμόπλοια ἑλληνικά· πρὸς τί λοιπὸν ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ καὶ μετὰ τῆς εὐστροφίας αὐτῆς ἥτις τὸν χαρακτηρίζει ὑπεξέφυγε τὸ κύριον ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ περιορισθῇ. Καὶ διὰ τοῦτο μείνατε σεῖς μὲ τὰ χρυσᾶ λόγια τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὁ καιρὸς δὲ θὰ δείξῃ ἂν ἐγὼ ἔχω δίκαιον ἢ ὁ κύριος ὑπουργός.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω τὴν συζήτησιν περαιωμένην. Ἡ Βουλὴ κατόπιν παρεδέχθη κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας τὰ ἑξῆς τρία νομοσχέδια εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν. 1) Περὶ κυρώσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας ἐμπορικῆς καὶ ναυτικῆς συνθήκης· 2) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας συμβάσεως περὶ ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν· 3) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Πορτογαλλίας συμβάσεως. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6.