1877.11.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10

τῆς 12 Νοεμβρίου 1877.

(Σάββατον)

Ὥρα 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§2ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπάρχουν δύω οἰκονομικὰ νομοσχέδια, τὸ μὲν πρῶτον περὶ προσόντων τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸ δὲ δεύτερον περὶ δικαστικῶν συμβούλων παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν· τὸ δεύτερον ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων θέλει ὑποστῆ μεταῤῥύθμισιν, διότι τὸ ὑπουργεῖον σκέπτεται νὰ συμπεριλάβῃ καὶ ἀντικείμενα σχετιζόμενα μὲ τὸ θέμα αὐτὸ ὅπως ἀποφύγῃ νὰ ὑποβάλῃ νέα ἀνεξάρτητα νομοσχέδια περὶ τούτων· τὸ δὲ πρῶτον θέλει ὑποστῆ τροπολογίαν τινά· ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπ’ αὐτῶν συζήτησιν μέχρις οὗ παρουσιάσω ἀμφότερα τροπολογημένα.

§3ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀρχαιρεσίας τῶν ἐπιτροπῶν· εἰδοποιῶ δὲ συνάμα ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν δὲν συνῆλθον εἰσέτι. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀρχαιρεσιῶν τῶν ἐπιτροπῶν ἔχει ὡς ἑξῆς· ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ κράτους πρόεδρος Γερ. Ζωχιὸς, γραμματεὺς Ἰω. Μαυρομιχάλης. Ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρόεδρος Σ. Σωτηρόπουλος, γραμματεὺς Ἀνάργ. Σιμόπουλος. Ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρόεδρος Κ. Λομβάρδος, γραμματεὺς Ἀθ. Κατριβάνος. Ἐπὶ τῆς γεωργίας, ἐμπορίου κτλ. πρόεδρος Γ. Γεωργιάδης, γραμματεὺς Δ. Κολυβᾶς. Ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, πρόεδρος Δημ. Θεοχάρης, γραμματεὺς Ν. Καλάρης. Ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως πρόεδρος Ν. Νομικός, γραμματεὺς Φ. Βάρβογλης. Ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν πρόεδρος Δημ. Καλλιφρονᾶς, γραμματεὺς Ἀργ. Διαμαντόπουλος. Ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Π. Κορωναῖος πρόεδρος, γραμματεὺς Ν. Μεταξᾶς. Ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Α. Κοντόσταυλος πρόεδρος, γραμματεὺς Αἴας Καραβίας. Ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς πρόεδρος Ν. Κατσικαπῆς, γραμματεὺς Μιλτ. Κανελλόπουλος. Ὁ Καθηγητὴς Β. Ζήγουρας προσέφερε εἰς τὴν Βουλὴν διακόσια ἀντίτυπα τῆς περὶ γεωπονίας πραγματείας του, ὅπως μελετήσωσιν αὐτὴν οἱ κύριοι βουλευταί.

§5ΦΙΛΗΜΩΝ. Νὰ τοῦ ἐκφράσωμεν τὰς εὐχαρεστίας μας, κύριε Πρόεδρε.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πολίτης Διονύσιος Μπαγιώδας ἀναφέρει περὶ ἰχθυοτροφείων, νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§8ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, σκοπὸν ἔχω ἀμετάθετον κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν σύνοδον λίαν σπανίως νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ τότε μόνον θέλω λάβει αὐτὸν ὁσάκις θὰ πρόκειται περὶ σπουδαίου ἀντικειμένου ἀφορῶντος τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ κράτους, ἰδίᾳ δὲ περὶ τῶν ναυτικῶν προπαρασκευῶν τοῦ κράτους. Ἀφότου πολιτεύομαι ὅλαις δυνάμεσι καὶ δι’ ὅλης τῆς ἰσχύος τῶν πνευμόνων μου ἀπέδειξα ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἄνευ ναυτικῶν παρασκευῶν οὐδέποτε δύναται νὰ παρασταθῇ ἐν τῇ πολιτικῇ σκηνῇ ἀξιοπρεπῶς καὶ ἰδίως εἰς τὰ ἔκτακτα γεγονότα τὰ συμβαίνοντα σήμερον κατὰ τὴν Ἀνατολὴν. Ἐπρέσβευσα καὶ πρεσβεύω ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλ’ ἐπρέσβευσα ὅτι ἔχουσα ἀνάγκην ἡ Ἑλλὰς τῶν δύω αὐτῶν πραγμάτων, κατὰ πρῶτον πρέπει νὰ ἔχῃ ἐστραμμένους τοὺς ὀφθαλμούς της εἰς τὸ ναυτικόν, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον εἰς τὸ στρατιωτικόν. Δυστυχῶς τοῦτο μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο, τὸ δὲ ναυτικὸν κατέστη, οὕτως εἰπεῖν.......... .......... Λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, ἢ ἐγὼ ἀπὸ τοσούτου χρόνου πάσχω ἀπὸ μονομανίας τινός, ἢ οἱ πολιτευόμενοι κυβερνῶντες καὶ κυβερνώμενοι πάσχουσιν ὑπὸ δεινῆς ἀμαυρώσεως. Δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος, κ. πρόεδρε, καὶ θ’ ἀποδειχθῇ ἂν ἐγὼ πράγματι πάσχω ἀπὸ μονομανίαν τινὰ ἢ οἱ κυβερνῶντες καθεύδουσι ὑπὸ μανδραγόραν. Τούτου ἕνεκεν, κ. πρόεδρε, ἐξαιτοῦμαι σήμερον ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἔπραξε περὶ ναυτικῶν παρασκευῶν, τί πράττει καὶ τί μέλλει νὰ πράξῃ· δὲν ἀπήτησα δὲ ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι γενικὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπετάθην εἰς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν.

§9ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἤκουσα τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, λαμβάνω δὲ τὴν τιμὴν ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὡς πρὸς τὰς ναυτικὰς παρασκευὰς τὸ συμφέρον τοῦ κράτους δὲν ἐπιτρέπει εἰ, τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ οὐδεμίαν ἐξήγησιν σήμερον.

§10ΧΟΪΔΑΣ. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Ῥωσσοτουρκικοῦ πολέμου 34 πλοῖα Ἑλληνικὰ φέροντα κυβερνήτην καὶ πληρώματα Ἑλληνικὰ σήπονται ἐν τῷ Δουνάβει. Ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι ἐμπόλεμον κράτος, εἶναι οὐδέτερον· πεποίθησιν ἔχω ἀκράδαντον ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Τρικούπης, ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν οὐδετέρου κράτους, ἐνήργησεν ἐνδελεχῶς καὶ συντόνως ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν πλοίων τούτων· ἔχω ἀφορμὰς νὰ φρονῶ τοῦτο ἀναγνοὺς τὰς διακοινώσεις αὐτοῦ τὰς ἀνδρικὰς καὶ πατριωτικάς, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω αὐτὸν, ἐπειδὴ ἀγνοοῦσιν οἵ τε κυβερνῆται καὶ τὰ πληρώματα, οἱ συγγενεῖς καὶ οἱ οἰκεῖοι αὐτῶν καὶ οἱ συμπολῖταί των τί ἐγένετο ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, ἂν δὲν ὑπάρχει τί τὸ ἀπᾷδον πρὸς τὴν ἐχεμύθειαν, νὰ παρέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀνακοινώσῃ τί εἰργάσθη ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων καὶ ἀναξιοπαθούντων αὐτῶν πληρωμάτων καὶ κυβερνητῶν, καὶ τί προτίθεται νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ αὐτῶν· τί δὲ τὸ προϊὸν καὶ τὸ παραγόμενον ἐκ τῶν πατριωτικῶν ἐνεργειῶν του ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς· καὶ ἂν δὲν ὑπάρχει τὶ τὸ κωλῦον θὰ τὸν παρακαλέσω θερμῶς χάριν αὐτοῦ ἀνδρὸς ἀρειμανίου Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀπαντήσῃ.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι 34 Ἑλληνικὰ πλοῖα κρατοῦνται ἐντὸς τοῦ Δουνάβεως· δύω δὲ εἶναι τὰ κωλύματα εἰς τὴν ἔξοδον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς Μαύρης θαλάσσης, ὁ ἐγκατασταθεὶς ὑπὸ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ φραγμοὶ τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν ἔξοδον τοῦ Δουνάβεως ἔθηκεν ἡ Ῥωσσικὴ Κυβέρνησις. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸν ἀποκλεισμὸν ἔχει ἐπέλθει ἀπό τινος χρόνου χαλάρωσις· πολλὰ πλοῖα Ἑλληνικὰ κατώρθωσαν νὰ διασχίσωσι τὸν ἀποκλεισμόν, καὶ μάλιστα ἠγέρθη καὶ ἀξίωσις ἐκ μέρους τῶν οὐδετέρων Δυνάμεων ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς οὗτος δὲν ἔχει κῦρος, διότι κατὰ τὰ διεθνῆ νόμιμα, ὡς γινώσκετε, ὁ ἀποκλεισμὸς φέρει καὶ ἀποτέλεσμα ὅταν εἶναι πραγματικός· ὅταν δὲ ἀποδεικνύεται ὅτι πολλὰ πλοῖα κατώρθωσαν νὰ λύσωσι τὸν ἀποκλεισμόν, ἐγείρεται ἀμφιβολία περὶ τῆς πραγματικότητος αὐτοῦ, καὶ ἑπομένως περὶ τοῦ κύρους του. Τὸ ἕτερον δὲ κώλυμα τὸ προερχόμενον ὑπὸ τῆς Ῥωσσικῆς Κυβερνήσεως ἐπίσης ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι δύναται ν’ ἀρθῇ· ἡ ἐλπὶς δὲ αὕτη στηρίζεται εἰς διαπραγματεύσεις ἤδη διεξαγομένας μεταξὺ τῶν οὐδετέρων Δυνάμεων καὶ τῆς Ῥωσσικῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐξουδετερώσεως τοῦ Δουνάβεως· ἂν αἱ διαπραγματεύσεις λήξωσιν εὐτυχῶς, ἡ Ῥωσσικὴ Κυβέρνησις θέλει βεβαίως ἀποσύρει ἀπὸ τῶν στομίων τοῦ Δουνάβεως τὰς νάρκας, αἱ ὁποῖαι ἐμποδίζουσι τὴν ἔξοδον τῶν πλοίων· οὐχ ἧττον, κύριοι, καί τοι ἀναγκαζόμενοι καὶ ἡμεῖς ὅπως καὶ ἅπασαι αἱ Δυνάμεις τῶν ὁποίων πλοῖα εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ Δουνάβεως ν’ ἀναμείνωμεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου, οὐχ ἧττον ὅμως δὲν ἐλείψαμεν νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ συντηρητικὰ τῶν δικαιωμάτων τῶν παθόντων μέτρα, καὶ τὰς διαμαρτυρήσεις τὰς ἀναγκαίας ἀπηυθύναμεν καὶ πᾶσαν βεβαίωσιν τῶν γενομένων ἀδικημάτων καταλλήλως ἐπράξαμεν, ὥστε ὅταν ἐπέλθῃ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πλοῖα ταῦτα θέλουσιν ἐξέλθει, τὰ δικαιώματα αὐτῶν πρὸς ἀποζημίωσιν θέλουσι μείνει ἀκαίρεα.

§12ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂν εἶχον, κύριοι, τὴν χρονολογίαν προχείρως τῆς εἰσόδου τοῦ Ῥωσσικοῦ στρατοῦ εἰς τὰς ἡγεμονίας καὶ τῆς διαβάσεως τοῦ Δουνάβεως, ἤθελον σᾶς ἀποδείξει, ὅτι οὔτε ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς Μαύρης θαλάσσης εἶναι τὸ αἴτιον διὰ τὸ ὁποῖον κρατοῦσιν ἐντὸς τοῦ Δουνάβεως τὰ πλοῖα, οὔτε οἱ φραγμοὶ οὓς ἔθεσεν ἡ Ῥωσσικὴ Κυβέρνησις, διότι πολὺ μεταγενέστερα εἶναι καὶ τὰ δύω γεγονότα ταῦτα· σχεδὸν ἕνα μῆνα μετὰ τὴν δίοδον τῶν Ῥωσσικῶν στρατευμάτων ἐκηρύχθη ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς Μαύρης θαλάσσης, ὁ δὲ φραγμὸς τοῦ Δουνάβεως ἐκεῖ ὅπου χωρίζει ὁ Δούναβης δηλ. εἰς ἐτέθη μετὰ δύω μῆνας, ὅτε ἐφοβήθησαν οἱ Ῥῶσσοι μήπως εἰσέλθῃ ὁ Χόβαρτ. Τὰ πλοῖα τὰ Ἑλληνικὰ ἐκρατήθησαν διὰ στρατηγικοὺς λόγους Ῥωσσικούς, ἐκρατήθησαν δὲ προτοῦ διαβῇ ὁ στρατὸς εἰς τὸ Ἰσμαήλιον· καὶ ὄχι μόνον ἐκρατήθησαν ἀλλὰ καὶ ἐξετιμήθησαν ὑπὸ Ῥώσσων ὑπαλλήλων τοῦ ἐπιτελείου καὶ τοῦ στρατηγείου, τῶν δὲ πλοίων τῶν εὑρεθέντων φορτωμένων ἐξετιμήθη καὶ τὸ φορτίον· οὕτως τὸ πλοῖον ἡ «Εὐαγγελίστρια» τοῦ ὁποίου πλοίαρχος εἶναι ὁ ἰδιοκτήτης δὲ ὁ Νικόλαος Γουδῆς ἐφόρτωσεν εἰς τὸ Γαλάζιον καὶ ἐκατέβαινεν ὅτε οὔτε φραγμὸς ἦτον εἰς τὸν Δούναβιν, οὔτε ἀκόμη εἶχε κηρυχθῆ ὁ ἀποκλεισμὸς οἱ Ῥῶσσοι, τὸ συνέλαβον εἰς τὸ Ῥένιο καὶ τὸ ἐπέστρεψαν εἰς τὸ Γαλάζιον· καὶ ποῖος εἶναι ὁ στρατηγικὸς λόγος ὅπου ἐκράτησαν τὰ πλοῖα; ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἤθελον δυνηθῆ τὰ Ῥωσσικὰ στρατεύματα νὰ διαβῶσι διὰ γεφυρῶν τὸν Δούναβιν νὰ τὸν διέλθουν διὰ τῶν πλοίων, ὅπως καὶ τὸν διῆλθον διὰ τῶν λέμβων αὐτῶν τῶν ἐμπορικῶν πλοίων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ Δύναμις ἡ ὁποία τόσον αὐθαιρέτως ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς σημαίας ἡμῶν, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποζημίωσιν διὰ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν εἰς τὰ πλοῖά μας, τὰ ὁποῖα ἐκρατήθησαν αὐθαιρέτως, καὶ τὰ ὁποῖα ἐζημιώθησαν μέχρι σήμερον καὶ μένουν ἄχρηστα, καὶ τίς οἶδε πότε θὰ τελειώσῃ ὁ πόλεμος αὐτὸς καὶ ἂν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐξέλθωσι ἀπὸ τὸν Δούναβιν.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπορῶ, κύριοι, ἐπὶ ταῖς παρατηρήσεσι ταύταις τοῦ προαγορεύσαντος, διότι νομίζω, ὅτι αὐτὰ ταῦτα εἶπον καὶ ἐγώ, ὅτι καὶ αἱ ἀναγκαῖαι διαμαρτυρήσεις ἐγένοντο καὶ πᾶσα βεβαίωσις, ἥτις ἤθελε χρησιμεύσει κατόπιν πρὸς τὴν ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τῶν παθόντων καὶ αὐταὶ ἐγένοντο· ἀληθῆ δὲ εἶναι καὶ ὅσα εἶπε περὶ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ πρώτη πρᾶξις ἐπὶ τῶν πλοίων· ἐγὼ δὲ δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον· εἶπον ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐξέλθωσι σήμερον ἕνεκα τῶν δύω λόγων, ὅτι δὲ ὁ τελευταῖος λόγος εἶναι ὁ σήμερον ἐπικρατῶν, τοῦτο ἂν καταθέσω τὴν ἀλληλογραφίαν θέλει τὸ ἴδει, διότι πρὸ 5 ἡμερῶν ὁ Γορτζακὼφ ἀπήντησεν, ὅτι μόνον ἐμπόδιον εἶναι τοῦτο, καὶ ἂν ἀρθῇ τὸ ἐμπόδιον τοῦτο οὐδεμίαν δυσκολίαν θὰ ἔχωσι νὰ ἐπιτρέψωσι τὴν ἔξοδον τῶν πλοίων· ὅτι ὅμως καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐκράτησαν τὰ πλοῖα οὔτε ἀποκλεισμὸς ὑπῆρχεν οὔτε ἐμπόδια κατὰ τὰ λόγια τοῦ Douabin, τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ εἰς τοῦτο συνίστανται τὰ δικαιώματα καὶ αἱ διαμαρτυρήσεις ἡμῶν.

§14ΧΟΪΔΑΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ὁ ἄνθρωπος, ὅστις παρὰ τοὺς κειμένους νόμους κόπτει τὸ νῆμα τῆς ζωῆς τοῦ ὁμοίου του, καλεῖται δολοφόνος. Ὁ ἄνθρωπος, ὅστις παρὰ τοὺς νόμους τῆς πολιτείας συλλαμβάνει, φυλακίζει, ἐξορίζει καὶ φονεύει, καλεῖται τύραννος. Ἀλλ’ ἡ πολιτεία, ἥτις κατὰ τοὺς κειμένους νόμους φονεύει καὶ στερεῖ τὸν πολίτην τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας, πῶς καλεῖται; Δημοκρατική, συνταγματική, ἢ τυραννική; Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἄνθρωπος ἐχέφρων, ἄνθρωπος ἔχων εὐγενῆ τὴν καρδίαν, ὅστις θὰ ἀπαντήσῃ ὅτι ἡ πολιτεία ἐκείνη, ἥτις κατὰ τοὺς κειμένους νόμους στερεῖ τὸν πολίτην τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας, καλεῖται δημοκρατικὴ ἢ συνταγματική. Ἐν τούτοις ὑπάρχει πολιτεία συνταγματική, ἀλλ’ ἐρειδομένη ἐπὶ δημοκρατικὰς βάσεις, ἥτις καὶ ἐν ἔτει ἀκόμη 1877 ἔχει νόμον διὰ τοῦ ὁποίου στερεῖ τὸν ἐλεύθερον πολίτην τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας. Δύω τρόποι ὑπάρχουσι πρὸς ἐξαφάνισιν τοῦ ἀνθρώπου καὶ καταστροφὴν αὐτοῦ. Ὁ τρόπος ὁ ἄμεσος δι’ οὗ δι’ ἐγχειριδίου πλήττει τὰ στέρνα τοῦ ὁμοίου αὐτῷ, ἢ ὁ ἔμμεσος, δι’ οὗ στερεῖ αὐτὸν τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας καὶ κατὰ μικρὸν καὶ βραδέως φονεύει αὐτὸν καὶ ἠθικῶς καὶ φυσικῶς. Εἶναι ὄνειδος διὰ τὴν συνταγματικὴν πολιτείαν τῆς Ἑλλάλος νὰ κρατῇ ἔτι διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, δυνάμει τῆς ὁποίας ὁ πολίτης, ὁ ἐλεύθερος, χάριν ἑνὸς τοκογλύφου, ἢ χάριν τοῦ δημοσίου, στερεῖται τῆς προσωπικῆς αὐτοῦ ἐλευθερίας, καὶ ὑφίσταται αὐτός τε καὶ ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ, μυρία μαρτύρια, μυρίας κολάσεις, μυρίας βασάνους. Πέρυσιν ὑπέβαλον πρότασιν πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφήνατο, ὅτι ἀποδέχεται τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως ταύτης καὶ ὅτι ἡ πρότασις αὕτη πρέπει νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Μεταξὺ τῶν πρώτων χθὲς, λίαν ἀγαθὸς, ἐπίστευον κατὰ τὸν κανονισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅτι ἐνεγράφη ἐν αὐτῇ ἡ πρότασίς μου αὕτη. Ἀγαθώτερος δὲ παρῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ παρώτρυνα τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ τὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγραφήν της. Ἀλλὰ σήμερον ἀπὸ ἀγαθωτάτου πονηρότερος πολλῶν ἄλλων πονηρῶν γενόμενος παρετήρησα ὅτι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει οὐδὲ κἂν ἐνεγράφη ἡ πρότασίς μου, καὶ παρελθὼν ἐπὶ τὸ βῆμα παρακαλῶ τὴν Βουλὴν οὐ μόνον νὰ τὴν ἐγγράψῃ, ἂν εὑρίσκῃ λογικὸν καὶ δίκαιον τὸν ἐφ’ οὗ στηρίζεται αὕτη δικαιολογικὸν λόγον, ἀλλὰ ν’ ἀποφανθῇ ὅτι προτάττει ταύτην. Ὑμᾶς δὲ, κ. πρόεδρε, θερμῶς παρακαλῶ νὰ ἐργασθῆτε ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεώς μου, διότι γινώσκω ὅτι καὶ ἡ φωνή σας καὶ αἱ ἰδέαι σας εἶναι ἰσχυρότεραι τῆς φωνῆς μου καὶ τῶν ἰδεῶν μου· ἀπόδειξις δὲ ὅτι prinus inter paris ἐξελέχθητε παρὰ τῶν πλείστων ἡμῶν.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§16ΧΟΪΔΑΣ. Παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν ἐγγραφὴν, ἀλλὰ παρεκάλεσα συνάμα αὐτὴν, εἰ δυνατὸν, νὰ παραδεχθῇ τὴν πρόταξιν τῆς προτάσεως.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ σειράν.

§18ΡΟΥΦΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν ἓν μικρὸν νομοσχέδιον περὶ τῶν οἰκοπέδων τῶν Πατρῶν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐγγραφῇ καὶ αὐτὸ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως εἶναι ἐν γνώσει κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν γʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου καὶ τῶν Πρεσβειῶν.

§21ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἀμφοτέρων τῶν νομοσχεδίων τούτων διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔλαβεν ἀκόμη καιρὸν νὰ λάβῃ αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν, διότι σήμερον μόνον κατηρτίσθη· ἐζήτησα δὲ ἀπὸ τὸ γραφεῖον νὰ μοῦ δώσουν τὴν ἔκθεσιν τῆς παρελθούσης ἐπιτροπῆς, μοῦ εἶπον ὅτι δὲν εἶχε γείνει τοιαύτη.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπορῶ, κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη προβάλλεται παρὰ τοῦ κ. Κοντοσταύλου, ὅστις καὶ εἶναι ἐκ τῶν πρώτων συντακτῶν τοῦ νομοσχεδίου, διότι καὶ προέδρευσεν ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπεξειργάσθη τὸ ἀρχικῶς προταθὲν νομοσχέδιον, καὶ ὑπέβαλεν αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν τροποποιημένον· δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς ὅτι δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν· παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, συνέβη ὅμως ὅ,τι πάντοτε, ὅτι δὲν ἔφερον ἔκθεσιν· ὥστε ἐπὶ τέλους ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ κατὰ τὴν ὁποίαν προβαίνει ἡ Βουλὴ ἄνευ ἐκθέσεως. Ἔχει ὁ κ. Κοντόσταυλος σπουδαίους λόγους νὰ πιστεύῃ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἤδη θὰ ὑποβάλῃ τοιαύτην ἔκθεσιν; ἂν πιστεύῃ τοῦτο, βεβαίως ἐγὼ δὲν ἀντιτάσσομαι, ἀλλ’ εἶμαι βεβαιότατος ὅτι, ἂν παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν ταύτην, οὐδὲν ἄλλο θὰ παραδεχθῆτε ἢ τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον ἔχουν ἕνα τρόπον ἀποῤῥίψεως τῶν νομοσχεδίων λέγοντες ὅτι ἀναβάλλεται ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἐδῶ ἔχομεν ἄλλον τρόπον, παραπέμπομεν αὐτὰ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι νομοσχέδιον ἐφ’ οὗ εἰργάσθησαν διάφοροι ὑπουργοί, οἵτινες καὶ ἐπιτροπῶν εἰδικῶν συνεβουλεύθησαν, τῶν δὲ ἐπιτροπῶν αἱ γνωμοδοτήσεις ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν καὶ ἐπραγματοποιήθησαν ἐντὸς τῶν νομοσχεδίων, πιστεύω, κύριοι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἰμὴ μόνον ἂν θέλωμεν τὴν ἀπόῤῥιψίν του.

§23ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω σπουδαίως ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ νομίζει, ὅτι ἐγὼ ἀπὸ πλαγίας σκέψεις προέβην εἰς τὴν πρότασίν μου. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐγὼ ἔλαβον μέρος εἰς τὰ νομοσχέδια αὐτά, τοῦτο εἶναι ἀληθές· πράγματι εἰργάσθην μετὰ ἐπιτροπῆς νομομαθῶν εἰς τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐν ἐμοὶ ἐνσαρκοῦται ὅλη ἡ δύναμις· δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς ἐμῆς γνώμης, ἀλλὰ περὶ τῆς γνώμης ὁλοκλήρου τῆς ἐπιτροπῆς· ἔχω δὲ πολλὴν ὑπόληψιν εἰς τὰ μέλη αὐτῆς, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη αὐτῶν εἶναι περιττή· παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ εἰς βραχυτέραν ἀναβολὴν μέχρι τῆς Δευτέρας.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δυνάμεθα, κύριοι, νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐντὸς δύω ἡμερῶν δύναται νὰ ἐργασθῇ ἡ ἐπιτροπή; Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ θέλει νὰ ἐργασθῇ, ἔχει ἀνάγκην μηνῶν, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι κῶδιξ ὁλόκληρος. Παραδέχομαι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐργασίας, διότι τὸ ἐμελέτησεν, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ εἶναι ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν αὐτὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἦτο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον καὶ δὲν ἠξίωσε νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν τότε. Διατί νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ σήμερον; Ἐὰν δὲ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον, δύνανται ἤδη κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ μᾶς φέρουν τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν των.

§25ΡΟΥΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνίσταται ἀπὸ εἰδικούς περὶ τὰ διπλωματικὰ καὶ ἕνας ἕκαστος δύναται νὰ φέρῃ τὴν γνώμην του κατὰ τὴν συζήτησιν.

§26ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις προεκλήθη ἀπὸ μίαν κακὴν ἑρμηνείαν τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ Κανονισμὸς διαγράφει μίαν διαδικασίαν ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων· λέγει, ὅτι τὰ νομοσχέδια ἀφοῦ εἰσαχθῶσι παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἐὰν δὲ δὲν τὴν φέρῃ, ἡ Βουλὴ ἐπιλαμβάνεται τῆς συζητήσεως ἄνευ ἐκθέσεως. Γεννᾶται τώρα τὸ ζήτημα ἐὰν ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα κατὰ μίαν σύνοδον ἔφθασαν εἰς ἓν σημεῖον, κατὰ τὴν ἐπιοῦσαν σύνοδον ἐξακολουθῇ ἀπὸ τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασε, καὶ τότε νομίζω, ὅτι σήμερον δὲν ἔχομεν δίκαιον νὰ ζητήσωμεν τὴν παραπομπὴν εἰς ἐπιτροπὴν, διότι αὐτὰ παρεπέμφθησαν ἤδη καὶ ἡ Βουλὴ προέβη εἰς πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν. Εἶναι δυνατὸν μία διαδικασία νὰ ἀκυρωθῇ οὕτως εἰπεῖν; Νομίζω λοιπὸν ἀνεξαρτήτως ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη ἢ ὄχι νὰ προηγηθῇ ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ, νομίζω, ὅτι σήμερον αὐτοδικαίως ἐξακολουθεῖ ἡ 3 συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ὥστε σήμερον δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον ἀνεξαρτήτως τῆς οὐσίας δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ὅσα ἀπεφασίσαμεν ἤδη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον.

§27ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε,.....

§28Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ ὁμιλοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος.

§29ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα, λαμβάνων τὴν ἄδειαν τοῦ προεδρείου, νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ τῆς θέσεώς του.

§30Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν ὁ κ. Μαυροκορδάτος ἔχει σκοπὸν νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τοὺς βουλευτὰς, τὸν παρακαλῶ ν’ ἀναβῇ τὸ βῆμα διὰ νὰ τὸν ἀκούσωμεν.

§31ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι γίνεται πολὺς πάταγος διὰ μικρὸν πρᾶγμα καὶ ὅτι διὰ νὰ εἴπῃ τις δύω λέξεις δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα. Φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σταλῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσήχθη πρῶτον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τρικούπη. Εἶναι δὲ νομοσχέδιον συγκείμενον ἐκ διακοσίων ἐννενήκοντα ἑπτὰ ἄρθρων, θέλει χρόνον ἀρκετὸν ὅπως ἐξετασθῇ, ἀλλὰ πρὶν ἐπῆλθε νέον νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κοντοσταύλου. Νέα λοιπὸν ἐξέτασις καὶ νέον σχέδιον, τὸ ὁποῖον κατηρτίσθη καὶ ἦτον ἕτοιμον νὰ ὑπογραφῇ, καὶ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε ἐπῆλθε τροποποίησις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἦτο πολὺ πιθανὸν νὰ ἐπέλθῃ καὶ νέον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Βουλὴ ἔλαβε γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὑπέστη οὐχὶ μόνον δύω τυπικὰς ἀναγνώσεις ἀλλὰ καὶ δύω συζητήσεις. Δὲν εἰμπορεῖ λοιπὸν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκονται τυπικῶς εἰς δύω ἀναγνώσεις καὶ παραπέμπονται ἔπειτα εἰς τὴν ἐπιτροπήν· νομίζω δὲ, ὅτι ἐπῆλθον καὶ μεταβολαί τινὲς διαρκούσης τῆς συζητήσεως, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀποδεχθῇ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργός. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἐὰν σήμερον παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ νέου, θὰ ὑποβληθῶμεν εἰς ματαίαν βραδύτητα καὶ ἀπώλειαν χρόνου, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν.

§32Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ χθὲς ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ κ. Σωτηροπούλου εἶπε, νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰ νομοσχέδια· ἦσαν δὲ ἐν γνώσει χθὲς πάντες, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπέστη τὰς δύω τυπικὰς ἀναγνώσεις. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, δὲν εἶμαι ἐναντίος, ἂς παραπεμφθῇ.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§34ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐγὼ ἀποτελῶ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὀφείλω μετὰ λύπης νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ πρότασις νὰ παραπεμφθῇ νομοσχέδιον τοιαύτης φύσεως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν εἶναι πολὺ σπουδαία, διότι τοῦτο ἰσοδυναμεῖ μὲ ἀπόῤῥιψιν.

§35ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων ἐπεκαλέσθη τὴν μαρτυρίαν μου, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι καθόσον ἐγὼ ἀντελήφθην ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν χθὲς νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν παρεπέμφθησαν κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον. Τὸ ζήτημα λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ καὶ διὰ τοῦ ὁποίου τὴν λύσιν ἁρμοδιώτερον παντὸς ἄλλου εἶναι τὸ προεδρεῖον, συνίσταται εἰς τοῦτο: τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν κατὰ τὴν προηγουμένην ἔκτακτον σύνοδον, παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐξωτερικῶν, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν παρεπέμφθη ἡ δὲ ἐπιτροπὴ δὲν ἐφρόντισε νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, τότε συμφώνως μὲ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ὀφείλομεν νὰ προχωρήσωμεν σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Ἐὰν ὅμως δὲν παρεπέμφθη, δὲν θὰ ἤμεθα συνεπεῖς μὲ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν, ἐὰν δὲν τὸ παραπέμψωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἂς μὲ συγχωρηθῇ δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν συμμερίζομαι καθόλου τὰ λεχθέντα οὔτε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, οὔτε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ζακύνθου, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι περιτταί· αἱ ἐπιτροπαὶ εἰργάσθησαν πολλάκις καὶ παρουσίασαν σπουδαίας ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐφώτισαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν. Ἐὰν δὲ συμβῇ ἐνίοτε ν’ ἀμελήσωσι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ λάβωμεν τοῦτο ὡς κανόνα γενικὸν καὶ νὰ καταργήσωμεν σιωπηλῶς καὶ μετὰ περιφρονήσεως τὰς ἐπιτροπάς· ἐὰν λαμβάνῃ χώραν τοιοῦτόν τι, πρέπει, οἱ φρονοῦντες τοῦτο νὰ ἔχουν τὸ θάῤῥος νὰ φέρουν πρότασιν περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ περὶ ἐπισήμου καταργήσεως τῶν ἐπιτροπῶν.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ φέρω πολλὰς προτάσεις περὶ Κανονισμοῦ, ἐὰν δὲ δὲν τὰς φέρω ἤδη τὸ πράττω διότι ἀσχολούμεθα περὶ ἄλλων. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Ζαΐμης ὅταν ἦτο πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰξεύρει, ὅτι ἠσχολούμην εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ μὲ ἠξίωσε τῆς τιμῆς νὰ λάβω μέρος εἰς ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὥστε δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ θάῤῥους, οὔτε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ Κανονισμός μας εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ μὴ χρήζῃ πολλῶν τροποποιήσεων. Ὅσον δὲ διὰ τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ἐὰν παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἢ ὄχι, εἰς τοῦτο ἁρμόδιοι εἶναι ν’ ἀπαντήσουν οἱ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὸν Γραμματέα τῆς ἐπιτροπῆς κ. Καραβίαν μετὰ τοῦ ὁποίου πολλάκις συνεζήτησα τὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ὡς ὑποβληθέντων ἤδη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον. Ὁ κ. Καραβίας πολλάκις ἦλθε πρὸς ἐμὲ ζητῶν ἐξηγήσεις σχετικὰς πρὸς τὰς ἐργασίας τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπή. Ἐξεύρομεν, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἦλθεν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὅσοι ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ συμφωνήσουν, ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον βουλευτικὴ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποβάλῃ τοιαύτην ἔκθεσιν.

§37ΚΑΡΑΒΙΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνέταξε ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ἔφερε τροποποιήσεις τινάς.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος θέλει νὰ μάθῃ ἐὰν τὰ προκείμενα νομοσχέδια διευθύνθησαν εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον δὲν διευθύνθησαν, ἀλλὰ κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν τακτικὴν σύνοδον ὑπεβλήθησαν τὰ ἐξωτερικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶχε φέρει ὁ κ. Κοντόσταυλος. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκτάκτου συνόδου εὑρίσκεται τὸ ἀκόλουθον, ὅτι «ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργοῦ νομοσχέδια περὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων καὶ περὶ τῶν προσόντων τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων, ταῦτα δὲ στέλλονται εἰς τύπωσιν καὶ θὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§39ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομοσχέδιον νέον ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἔκτακτον σύνοδον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον καὶ βεβαιοῦτε ἐν τῇ ἐπισημότητί Σας ὅτι δὲν ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Χθὲς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ὅσα δὲν ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον εἰς ἐπιτροπὰς νὰ σταλῶσιν ἤδη, Αὐτὸ ἐζήτησε ὁ κ. Σωτηρόπουλος καὶ αὐτὸ ἀπαιτοῦμεν ἀπὸ τὸ προεδρεῖον.

§40ΧΟΪΔΑΣ. Ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπει ἡ Βουλὴ, θὰ κάμω χρῆσιν ἑνὸς δημώδους φιλοσοφικωτάτου ἀξιώματος «μουτζουρώθηκε ἡ μύτη τῆς γύφτισας». Μὴ ταραχθῆτε, θέλομεν νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Θέλετε ἐπιτροπάς, θέλετε νὰ ἐργασθῶμεν; Πρῶτος ἐγὼ θέλω νὰ ἐργασθῶ, ἀλλ’ εἰπέτε μοι πάντες, ἐὰν εἰργάσθητε εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Ὑπῆρξα ἐπὶ δύω ἔτη μέλος τῆς δικαστ. ἐπιτροπῆς μετ’ ἄλλων νομικῶν καλλιτέρων ἐμοῦ, προσῆλθον ἑκατοντάκις καὶ ἐγὼ καί τινες τῶν συναδέλφων μου, ἀλλ’ οὐδέποτε ἠδυνήθημεν νὰ ἐργασθῶμεν.

§41ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰργάσθημεν πέρυσι.

§42ΧΟΪΔΑΣ. Ἐφ’ ἑνὸς καὶ μόνου. Ὅταν λοιπὸν ἡμεῖς ἀμελῶμεν, τί ἐπικαλεῖσθε τὸν Κανονισμόν; Θέλετε νὰ ἐργασθῆτε; εἴπετέ το ἂν ἦσθε ἐπιμελεῖς κηδόμενοι τῶν κοινοῦ συμφερόντων. Ἴσως τινὲς μοὶ ἀντιτάξωσιν, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ ἐργασθῶσιν, ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλων νομοσχεδίων ἀφορώντων εἰς παρασκευὰς εἰς τὴν ἀναγέννησιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀλλὰ πιστεύσατε, ὅτι καὶ τοιαῦτα νομοσχέδια ἐὰν ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ περὶ τῆς ἀποκρούσεως τῶν μεγίστων τῶν κινδύνων ἐὰν πρόκηται, πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἀμελεῖς ἀμελέστατοι δὲν θὰ προσέλθωσιν εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§43ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὰ δὲν τὰ ἐννοῶ.

§44ΧΟΪΔΑΣ. Ἔχομεν ἄπειρα παραδείγματα, ὅτι ἡ καρδία τοῦ φίλου κυρίου Μίληση μεριμνᾷ περὶ τῶν κοινοῦ συμφερόντων, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Προσήλθατε εἰς τὰς ἐπιτροπὰς νὰ ἐκλέξητε τὸν πρόεδρόν σας; Εἴπετε σεῖς ἐπὶ πόσων νομοσχεδίων εἰργάσθητε καὶ ἐὰν κατανοεῖτε τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια καὶ ἂν δύνασθε νὰ ἐργασθῆτε ἐπ’ αὐτῶν, ὅπως ἐργάζεται ὁ ἐπιστήμων ὁ γινώσκων καὶ τὸ δημόσιον δίκαιον καὶ τὸ ἰδιωτικόν. Εἶναι ὡς νὰ ἀπήρτιζον ἐγὼ μέλος τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ θὰ ἠννόουν ἐκεῖ ὅτα πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἐννοεῖτε περὶ δημοσίου δικαίου.

§45Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶπες περὶ διοργανισμοῦ πολλὰ πέρυσι.

§46ΧΟΪΔΑΣ. Εἶπον θεωρητικῶς καὶ οὐχὶ πρακτικῶς, εἶπον καὶ τὸ ποινικὸν δίκαιον καὶ τὴν θεωρίαν τοῦ πολέμου ἐσπούδασα. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐργασθῆτε, κ. Κοντόσταυλε καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, μὴ προβάλλεται χρονικὸν διάστημα 18 ὡρῶν· εἴπετε ὑμεῖς ὁ ὁποῖος ἐσπουδάσατε τὸ δίκαιον εἰς τὴν Γερμανίαν, ἐὰν ᾖναι δυνατόν, καὶ ἄτλας τῆς νομικῆς ἐπιστήμης ἐὰν ἦσθε, νὰ ἐργασθῆτε ἐν χρονικῷ διαστήματι ὀλίγων ὡρῶν. Παραλείπω ὑμᾶς τὸν ἐπιστήμονα, τὸν βαθὺν Γερμανὸν φιλόσοφον καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν φίλον μου κ. Καραβίαν.

§47ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἴπετε, ὅτι ὁ χρόνος εἶναι χρῆμα.

§48ΧΟΪΔΑΣ. Πρόκειται ὅμως νὰ καταναλώσωμεν ὀλίγον ἐδῶ χρόνον διὰ νὰ κερδήσωμεν τὸν πολύν.—Εἰπέ μοι, κ. Καραβία, ὅσον καὶ ἂν ἐτίμησες τὴν Ἑλλάδα διὰ τῶν προξενικῶν ὑπηρεσιῶν σου καὶ ἐσπούδασες, ἐὰν ἐσπούδασες κατὰ βάθος τὸ διεθνὲς δίκαιον καὶ ἐὰν δύνασαι νὰ ἐννοήσῃς ὅλας τὰς διατάξεις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ὁ κ. Καραβίας δὲν δύναται νὰ κατανοήσῃ τὰς διατάξεις ταύτας, τί θὰ πάθωσιν οἱ ἄλλοι, ἐκτὸς τοῦ κ. Κοντοσταύλου καὶ τοῦ κ. Μαυροκορδάτου τῶν σοφωτέρων; θὰ κατανοήσωσι τόσον, ὅσον ἐγὼ ἐκ τῶν στρατιωτικῶν διοργανισμῶν τῶν ὑποβαλλομένων ὑπὸ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ.

§49ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Διατί αὐτὴ ἡ προσωπικὴ ἐκτίμησις τῶν προσώπων τῆς ἐπιτροπῆς;

§50ΧΟΪΔΑΣ. Διότι ἀγνοῶ τ’ ἄλλα. Εὔχομαι ὅλα σοφώτερα καὶ πατριωτικώτερα νὰ τυγχάνωσιν. Ὅταν ὅμως ἀντὶ νὰ ἐργασθῆτε περιέρχεσθε τὰς τριόδους καὶ τὰς ἀγυιὰς τῶν Ἀθηνῶν, ὅταν δὲν συνεδριάζετε ἐν τῇ Βουλῇ, προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§51ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν λέγονται αὐτὰ κατὰ συναδέλφων, δὲν σᾶς τὸ ἐπιτρέπω.

§52ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Κολιάτσε, ἀκούσατε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρήσατε, ἀφήσατε τὰ προσωπικά.

§54ΧΟΪΔΑΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν διακοπήν. Κύριε Κολιάτσε, ἐσπουδάσατε κάλλιον ἐμοῦ εἰς τὸ Γυμνάσιον καὶ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ γνωρίζετε τί σημαίνει ὁδὸς καὶ τρίοδος, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ ἐπαρχιώτης ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ περιπατῶ εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς τριόδους, καὶ πῶς ἐξανίστασθε, ὅτι ἐγὼ λέγων ταῦτα ἐννοῶ νὰ προσβάλλω τοὺς φιλτάτους συναδέλφους. Ὑπόσχεσθε νὰ ἐργασθῆτε ὡς ἐπιμελεῖς οἰκογενιάρχαι; τότε ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν Κανονισμόν· ἂν δὲν θὰ ἐργασθῆτε, παραιτηθῆτε ἀπὸ τὰς διατάξεις αὐτοῦ καὶ ἔλθετε εἰς τὸ ζήτημα ἵνα ὑποστηρίξητε ἢ ἀποκρούσητε τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκετὰ νομίζω ἐλέχθησαν. Κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς μοὶ ἔδωκαν οἱ στενογράφοι καὶ οἱ συντάκται τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, δὲν ἐξάγεται σαφῶς, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, παρεδέχθη χθὲς ἡ Βουλὴ.

§56ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖον;

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπε νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰ νομοσχέδια.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὡς εἴπατε, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ παραπομπῆς τῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπήν· ἁπλῆ συνεννόησις ἐγένετο μεταξὺ τοῦ κ. Σωτηρωπούλου καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Σήμερον πρόκειται περὶ ζητήματος καθαρῶς τοῦ Κανονισμοῦ, ὅπερ ὑπέβαλεν ὁ κ. Ῥικάκης καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης· τὸν Κανονισμὸν λοιπὸν ὀφείλετε νὰ ἐφαρμώσητε, ἂν τῆς παρελθούσης συνόδου τὰ ἔργα ἐπαναλαμβάνωνται εἰς οἵαν στάσιν ἀφέθησαν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ ἐζήτησε τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐσημειώθησαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν ὑποχρεοῖ καθὼς ἐσφαλμένως ὑποθέτουν τινὲς τὴν Βουλὴν ὅταν ἔρχεται εἰς νέαν σύνοδον νὰ ἀρχίζῃ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων ἀπὸ τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον τὰ ἀφῆκε· τοιαύτη διάταξις δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν Κανονισμόν. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ, καὶ οὐχὶ ὅτι εἶναι καὶ ὑποχρεωμένη· ὅπερ σημαίνει ὅτι κατὰ κανόνα πᾶν νομοσχέδιον, ὅπερ ἔμεινεν ἐκκρεμὲς, πρέπει νὰ συζητῆται ἐξ ὑπαρχῆς ἐν τῇ νέᾳ συνόδῳ, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἀρχίσῃ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου τὸ ἄφησε. Ὀφείλετε λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν. Χθὲς ἐγὼ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ὅτι ἐπειδὴ πολλὰ τῶν νομοσχεδίων δὲν ἐπεξειργάσθησαν πέρυσι εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, καλὸν εἶναι νὰ παραπεμφθῶσιν ἵνα καταρτισθῶσι τελειότερον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν καὶ τῶν ἐπισήμων δὲν ἐξάγεται ὅτι ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἀπόφασιν.

§62ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω μάλιστα ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία συνῆλθε σήμερον καὶ ἐξέλεξε τὸν πρόεδρόν της καὶ τὸν γραμματέα, σᾶς ἐζήτησε τὰ δύω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὑποβεβλημένα καὶ εἶχον ἀναγνωσθῆ εἰς ά καὶ βʹ ἀνάγνωσιν καὶ τὰ ἐπεξειργάσθη καὶ ἀνεκοίνωσε τὸ ἐξαγόμενον τῶν παρατηρήσεών της εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εὑρέθη σύμφωνος εἰς πολλά.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τινὲς τῶν κυρίων βουλευτῶν προτείνουν νὰ σταλοῦν τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ χθεσινὴ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· τί λέγουν τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα περιέχουν τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς;

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀναφέρουν τίποτε· δὲν ἐγένετο ἀπόφασις.

§66ΧΟΪΔΑΣ. Τινὲς τῶν φίλων μου ἀκούοντες ἐμοῦ ἀπαγγέλλοντος χωρία Σοφοκλέους, ἢ Εὐριπίδου, εἶπον ὅτι ἔχω τὴν μνήμην Μετζοφάντου, ἐγὼ δὲν τὸ ἐπίστευσα, ἐκολακεύθην ὀλίγον· ἤδη μοὶ δίδεται ἀφορμὴ νὰ δικαιολογήσω τοὺς φίλους μου ἐκείνους. Χθὲς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι παρελθὼν εἰς τὸ βῆμα ἀπῄτησα νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δι’ ἧς νὰ παραπεμφθῶσιν ὅλα τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν ἐπιτροπήν· τί μοὶ ἀπηντήσατε σεῖς; ὅτι ἐπὶ ἑκάστου τῶν νομοσχεδίων ἐρχομένου εἰς τὴν συζήτησιν νὰ γίνεται ἀπόφασις· ἑπομένως δὲν ἀπεφάνθητε οὔτε περὶ τῆς παραπομπῆς, οὔτε περὶ τῆς μὴ παραπομπῆς. Σήμερον δὲ προσκαλεῖσθε ν’ ἀποφασίσητε ὁριστικώτερον (θόρυβος).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τοῦ κ. Καραβία τὴν ὑποστηριχθεῖσαν καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Σωτηροπούλου καὶ Παπαμιχαλοπούλου νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου καὶ τῶν Πρεσβειῶν. Ὁ κ. Ζωχιὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§69ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι περιστάσεις, κύριοι, καθ’ ἃς πᾶς τις ὀφείλει ν’ ἀπεκδύεται τῆς εὐθύνης· καὶ διὰ νὰ ἐννοήσητε τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν σήμερον ἔχομεν, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς παραβολήν. Ὑποθέσατε ὅτι μιμούμεθα τὸν λαὸν καὶ νηστεύομεν τὰς 40 ἡμέρας καὶ τὰς 40 νύκτας· ἔρχεται ἡ μεγάλη ἑβδομὰς καὶ περιμένομεν τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα· συνερχόμεθα εἰς τὴν ἐκκλησίαν καὶ περιμένομεν τὸν ἱερέα νὰ μᾶς εἴπῃ, δεῦτε λάβετε φῶς, αὐτὸς δὲ ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει, ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις μας. Παρασκευαί, χρήματα, πόλεμος, θυσίαι, αἵματα, στρατὸς στόλος, ὁ κ. Μπούμπουλης μάλιστα ἐχάλασε τὸν κόσμον, διότι δὲν εἶναι ἕτοιμος ὁ στόλος. Ποῖος στόλος; Παρατηρήσατε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τί περιέχει. Αʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῆς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν μεταλλευτικὴν ἑταιρίαν ἐκμισθώσεως τοῦ ἐν Κύμῃ ἀνθρακωρυχείου ἐνῷ ἔχει δικαίωμα μέχρι τοῦ ἔτους 1900 (ἱλαρότης). Βλέπετε ὅτι παίζουν μαζί μας. Ἂν εἶναι ἀληθές, ὅτι πρόκειται περὶ παρασκευῶν, μὰ τὸν Θεὸν εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὸ νῦν καὶ ἀεί· λείπει τὸ ἀμήν. Τὸ ἀμὴν εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνθρακωρυχείου; Σήμερον δὲ πρόκειται περὶ προξένων· νομίζετε δὲ ὅτι πρόκειται νὰ τοὺς καταστήσωμεν σεβαστοὺς εἰς τὸν κόσμον; ὄχι. Πρόκειται δὲ περὶ ἰσοβιότητος αὐτῶν καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν. Ἔπειτα σᾶς λέγουν νὰ παρασκευασθῆτε εἰς πόλεμον καὶ μᾶς ἐκάλεσαν πρὸ τῆς ὡρισμένης ἐποχῆς. Ποίαν λοιπὸν ἐξήγησιν νὰ δώσωμεν εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα; Ἐρωτᾶτε τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ἐξωτερικῶν ἂν συνεζήτησε τὸ ζήτημα, καὶ δὲν ἐρωτᾶτε ἂν τὸ συνεζήτησαν οἱ ὑπουργοί; Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν ἔχομεν· ὁ Βασιλεὺς, καθὼς ἄλλοτε ὁ μακαρίτης Ὄθων, δὲν ἐξετάζει τὰ ὑπουργικὰ νομοσχέδια. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν τὰ ἐξετάζει. Τί νὰ ἐξετάσῃ λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή; Καὶ πόσα ἄρθρα περιέχει; 297. πανδέκται ὁλόκληροι, ἀπαιτοῦνται δὲ ἓξ μῆνες διὰ νὰ γείνῃ ἔκθεσις ἐπιστημονική. Ἄλλοτε, τοῦ ἀοιδίμου Κανάρη πρωθυπουργοῦ ὄντος, οὐχὶ ἐπ’ ἐσχάτων, ἐκαίετο ἡ οἰκία· ὁ δὲ μακαρίτης Ἀντύπας βουλευτὴς Κέας τὸν ἠνάγκαζε νὰ τοῦ διορίσῃ ἕνα κλητῆρα (ἱλαρότης). Δὲν βλέπεις ποῦ καίεται ὁ οἶκός μου; τοῦ εἶπε. Αὐτὰ εἶπον διὰ νὰ δηλώσω, ὅτι ὅλη ἡ εὐθύνη πρέπει νὰ πέσῃ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἰς αὐτὰς τὰς κρισίμους περιστάσεις, ὡς λέγει ἡ ἰδία, μᾶς φέρει νομοσχέδια περὶ ἀνθρακορυχείων. Τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει σχέσιν μὲ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους· ἂν δὲ ἐξετάσητε τὴν ἱστορίαν τῆς πολιτείας τῆς Ἑλληνικῆς, θὰ ἰδῆτε, ὅτι συγχρόνως διωργανώθησαν ὅλα τὰ ὑπουργεῖα. Ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς φέρει τώρα διὰ τὸ ὑπουργεῖόν του μόνον. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον διορίζονται γραμματεῖς, τμηματάρχαι Α. καὶ Βʹ. τάξεως· τώρα προνοοῦμεν καὶ περὶ διορισμοῦ καλλιγράφου. Δυστυχῶς εὑρισκόμεθα εἰς δύσκολον θέσιν. Ἐὰν τολμᾶτε ῥίψατε τὸ νομοσχέδιον. Εἴκοσι δύω βουλευταὶ ἐψήφισαν προχθὲς κατὰ τοῦ ὑπουργείου, καὶ τὸ βουλευτήριον ἦλθεν ἄνω κάτω· ἐὰν τολμᾶτε ἂς προστεθῇ καὶ εἰκοστὸς τρίτος. Ἡ θέσις μας λοιπὸν εἶναι δύσκολος. Προχθὲς ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ εἴπομεν, ὅτι ἀκέφαλον τὸ ὑπουργεῖον δὲν εἶναι συνταγματικὸν, καὶ ἰδοὺ ἀμέσως ἐσείσθη τὸ Βουλευτήριον, τὴν δὲ ἀκόλουθον ἡμέραν εἴχομεν ἐνταῦθα σκότος καὶ ὀλίσθημα· ἐν τούτοις μᾶς λέγουν ὅτι οἱ ἐχθροὶ εἶναι ἐπὶ θύρας, ὁ δὲ κ. Ῥόκος λέγει, ὅτι θὰ ἔχωμεν πόλεμον. Κύριε Ῥόκος καὶ τοῦ χρόνου θὰ εἴμεθα ἐδῶ, μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι θὰ ἔχωμεν κάμποσα ἑκατομμύρια εἰς τὴν ῥάχιν μας, καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐρώτημα, τίς πταίει; ἐγὼ δὲ θέλω νὰ μὴ πταίω, καὶ δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι σήμερον δὲν εἶναι καιρὸς τοιούτων νομοσχεδίων. Ἄν δὲ πρέπῃ νὰ αὐξήσῃ ὁ μισθὸς τῶν προξένων, πρέπει πρῶτον ν’ αὐξήσῃ ὁ μισθὸς τῶν ὑπουργῶν, τῶν δικαστῶν, τῶν νομαρχῶν· καὶ ἂν πρέπῃ οἱ πρόξενοι νὰ γείνουν ἰσόβιοι, πρέπει ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι νὰ γείνουν ἰσόβιοι. Ὁ ὑπουργὸς δὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν θέλετε, εἶναι καὶ εὐτυχὴς καὶ δυστυχής· ἐνίκησεν; οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ εἶναι χαμένοι· διότι δὲν ἠξεύρουν ἂν θὰ ψηφισθῇ ἄλλο νομοσχέδιον· ἐνικήθη; τετέλεσται. Ἐγὼ εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν τὴν Βουλὴν νὰ τὸ δεχθῇ, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλως, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ μένω ὑπουργός. Νομίζω, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ πρέπει νὰ μᾶς φέρουν μόνον τὰ νομοσχέδια τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην, νὰ τὰ ψηφίσωμεν καὶ νὰ τοὺς ἀφήσωμεν ἐλευθέρους, καὶ ἂν πέσῃ τὸ οἰκοδόμημα, νὰ ταφῶσιν ὅλοι ὑποκάτω καὶ νὰ ἀναβῇ νέα γενεά.

§70ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἔπρεπε, νομίζω, νὰ ἔχωμεν καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ὑπ’ ὄψιν διὰ νὰ γνωρίζωμεν ποῦ βαδίζομεν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ἕτερος τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τούτου ὑπάρχει τροπολογία· προστίθεται εἰς τὸ τέλος τοῦ ά. ἐδαφίου καὶ βʹ. τὸ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον πρῶτον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 2, 3, 4, 5 καὶ 6 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 7 προστίθεται «ἢ δόκιμος». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Ἵνα διορισθῇ τις πρωτοκολλιστὴς ἀπαιτεῖται νὰ ὑπηρέτησεν ἐπὶ τριετίαν τοὐλάχιστον ὡς γραφεὺς ἢ δόκιμος, ἢ ἐπὶ διετίαν ὡς καλλιγράφος, ἢ νὰ διωρίσθη, τοὐλάχιστον μὲ βαθμὸν ἀκολούθου βʹ. τάξεως ἐν τῇ κεντρικῇ ἢ πρεσβευτικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἢ μὲ βαθμὸν ἀνώτερον γραφέως ἐν τῇ προξενικῇ.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὅπως ἐτροποποιήθη;

§74ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν ὅπως ἐτροποποιήθη. Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 ὡς εἶχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 11.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς «εἰς τὸν βαθμὸν ἑκάστου τῶν μετεχόντων τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ ἐν τῷ ὑπουργείῳ ὑπηρετούντων ἢ ὑπηρετησάντων ὑπαλλήλων προστίθεται ἓν ἑκατοστὸν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ βαθμοῦ τούτου δι’ ἑκάστην τριμηνίαν τῆς ἐν τῷ ὑπουργείῳ ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Ἡ προσθήκη ὅμως αὕτη δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ δέκα τοῦ ἀριθμοῦ τούτου ἑκατοστά.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§77ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν ὅπως ἐτροποποιήθη. Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 11–17 ὡς εἶχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 18.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 18 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «ἵνα διορισθῇ τις γραμματεὺς ἢ ἀκόλουθος Πρεσβείας ἀπαιτεῖται κτλ.» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§80ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν ὅπως ἐτροποποιήθη. Μετὰ τὸ ἄρθρον 18 προστίθεται τὸ ἀκόλουθον, ὅπερ βεβαίως θὰ γείνῃ 19.

§82ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 19. Οἱ παρὰ ταῖς Πρεσβείαις ὑπηρετοῦντες ἄμισθοι ὑπάλληλοι, οἱονδήποτε ἂν φέρωσι βαθμόν, δὲν θεωροῦνται ὡς τακτικοὶ δημόσιοι λειτουργοί. Καὶ διορίζονται μὲν καὶ παύονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος καὶ συμφώνως πρὸς τὸ προηγούμενον ἄρθρον, οὐδὲν ὅμως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν κέκτηνται ἢ προσκτῶνται προσὸν ἐκ τῶν ἐν τῷ Νόμῳ τούτῳ ἀναγεγραμμένων. Οὐδὲν δὲ ἐπίσης ἐκ τῆς τοιαύτης των ὑπηρεσίας ἀποκτῶσιν εἰς σύνταξιν δικαίωμα».

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§84ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν ὅπως ἐτροποποιήθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 19 γενόμενον 20.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§87ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν ὅπως ἐτροποποιήθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 20 γενόμενον 21.

§89ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 21 γενόμενον 22.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ τίθεται ἀντὶ «ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν,» τὸ ἑξῆς «ἐντὸς 48 ὡρῶν παρατεινομένων ἀναλόγως τῆς ἀποστάσεως».

§92ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 22 γενόμενον 23.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν ὅπως ἐτροποποιήθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 23 γενόμενον 24.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Ἔχει τις τὸν λόγον;

§97ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο περιλαμβάνει ἓν προνόμιον ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχουν οἱ τῶν ἄλλων ὑπουργείων. Καὶ δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω ἢ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ πράγματος, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἐὰν πρέπῃ νὰ καθιερωθῇ τοιοῦτο προνόμιον, πρέπει νὰ ᾖναι γενικὸν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ὅλων τῶν ὑπουργείων. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ διάταξις αὕτη ἀπὸ τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ νὰ γείνῃ γενικὸς νόμος καθιερῶν τοῦτο διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ὅλων τῶν ὑπουργείων.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ φορολογίας, ἠδύνατο νὰ γίνῃ λόγος περὶ προνομίου, διότι ὁ φόρος ἀποτελεῖ μίαν ἀτομικὴν ὑποχρέωσιν· ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ πληρώνῃ ἔχει δικαίωμα προσωπικόν, ἑπομένως προνόμιον· ἐνταῦθα ὅμως δὲν ὑπάρχει τοιαύτη περίπτωσις· ἅπασαι αἱ διατάξεις τίθενται χάριν τοῦ Κράτους· χάριν τοῦ Κράτους κανονίζομεν τὰ καθήκοντα τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὰ προσόντα αὐτῶν, διότι μόνον δι’ αὐτῶν δύνανται οἱ ὑπάλληλοι νὰ καταστῶσιν ὅπως ἐπιθυμοῦμεν αὐτούς· ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν περὶ προνομίων, ἐὰν τυγχάνουν διατάξεις εὐεργετικαί, ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ᾖναι ὠφέλιμον διὰ τὴν ἐπικράτειαν. Καλὸν βεβαίως θὰ ἦτο νὰ συνέβαινε τοῦτο δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ὄχι διότι συμβαίνει νὰ ὠφεληθοῦν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν πρέπει νὰ γείνῃ, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν· διότι διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου ὅπως ἔχει εἰς τὰ τέσσαρα ἐδάφια, ὅλαι αἱ περιπτώσεις λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν. Ὅταν πταίῃ, ὑποβάλλεται εἰς πειθαρχικὰς ποινὰς καὶ ἕνεκα τούτου βεβαίως δύναται ν’ ἀπομακρυνθῇ· ὅταν ἡ θέσις καταργηθῇ ἐπίσης ἀπομακρύνεται, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεσμεύσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν χάριν τοῦ προσώπου, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ᾖναι ὁ νόμος προσωπικός· ἐπίσης δύναται ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς ὑπηρεσίας ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελεν ὑποπέσει εἰς σωματικὴν ἢ πνευματικὴν ἀνικανότητα· ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι ἀρκετὰ, πρέπει καὶ ὁ ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ δικαιώματά τινα· ἀλλ’ ἐὰν ἦτο ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ, δὲν θὰ ἐκάμαμεν τίποτε· εἴπομεν ὅτι ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις κατὰ πλειονοψηφίαν ἐκείνων οἵτινες εἶναι ἐν γνώσει τῶν προσόντων τοῦ ὑπαλλήλου, διότι ὑπ’ αὐτοὺς ἐργάζεται καὶ γνωρίζουν ὁποία εἶναι ἡ ἀξία αὐτοῦ.

§99ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι πολὺ σπουδαῖον· πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς μονιμότητος τοῦ ὑπαλλήλου· ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ὅπως γνωρίζετε ὡς πρὸς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους προέβλεψε τὸ Σύνταγμα τὸ ὁποῖον ὥρισε καὶ μίαν προθεσμίαν 5 ἐτῶν 6 ἐτῶν μέχρις οὗ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τῆς μονιμότητος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· καὶ ἐπρόκειτο περὶ δικαστικῆς ἐξουσίας, ἥτις ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς πρέπει νὰ ᾖναι μόνιμος. Ἀλλὰ, ὅταν ἐρχόμεθα νὰ κανονίσωμεν τὴν μονιμότητα τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅτι γενικῶς πρέπει νὰ κανονισθῇ καὶ μετὰ μελέτην σπουδαίαν καὶ ἐπισταμένην ἐξέτασιν καὶ συζήτησιν τοῦ πράγματος. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, θέλετε παρατηρήσει ὅτι διὰ τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα προσδιορίζει, ἀρκούντως ἐξασφαλίζεται ἡ μονιμότης. Ὅταν δὲν δύναται νὰ διορισθῇ παρὰ ἐκεῖνος ὅστις ἔχει τὰ προσόντα, τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετόν· δὲν ἀρκεῖ ὁ προσδιορισμὸς τῶν προσόντων, ἀλλὰ πρέπει νὰ δέσωμεν τὰς χεῖρας τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως νὰ τὸ ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν; οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ λέγουν ποῖος πρέπει νὰ παύσῃ καὶ ποῖος ὄχι; καὶ ὁ ὑπουργὸς τί νὰ κάμῃ; καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως τοῦ νὰ διορίζῃ καὶ παύῃ ποῦ ὑφίσταται; τοὺς γραμματεῖς δὲν δύνασθε νὰ τοὺς παύσητε, διότι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν τὸ ἐγκρίνουν· ἀλλὰ πῶς δύναμαι ἐγὼ νὰ ἐμπιστευθῶ ὅστις φέρω τὴν εὐθύνην; εἶναι τὸ ζήτημα σπουδαῖον· παραδέχομαι τὴν καλὴν θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ, ἀλλὰ στοχασθῆτε καὶ τὸ συμφέρον τῆς Ἐπικρατείας· δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα τόσον εὔκολοι νὰ καθιερώσωμεν δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφαιρέσωμεν. Ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἂς ἀφήσωμεν εἰς ἄλλην ἐποχὴν τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν ὁ τμηματάρχης προδίδῃ τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας, κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ τὸν παύσω, πρέπει νὰ τὸν ἔχω τμηματάρχην.

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον δύναται νὰ τὸν παύσῃ.

§101ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂς ᾖναι· ἔρχομαι εἰς τὸν γραμματέα τῆς Πρεσβείας, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ σπουδαιότερος ὑπάλληλος· αὐτὸν δὲν δύναμαι νὰ τὸν κινήσω ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν ὑπαλλήλων· τότε εἶναι περιττὸν νὰ ᾖμαι ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ συναινέσητε νὰ ἀφαιρεθῶσιν αὐτὰ τὰ ἄρθρα, καὶ ν’ ἀναβληθῶσιν εἰς ἄλλην ἐποχὴν, ἄλλως τε νὰ τεθῇ μία προθεσμία, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴν ἰσχύωσι, τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν τριετίαν ἢ τετραετίαν.

§102ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§103ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Ζωχιὲ, τί θέλετε νὰ ὁμιλήσετε ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία; Κύριε πρόεδρε δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Ἐκφωνεῖται ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κυρίων βουλευτῶν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖτε, κύριοι, ὅτι αὔριον αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ φέρω ζήτημα; διότι εἶναι μόνον 84.

§105Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, κύριε πρόεδρε, διότι καὶ πέρυσιν ἐγένετο τὸ τοιοῦτον· πρέπει νὰ δημοσιεύητε τὰ ὀνόματα τῶν ἀπόντων, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὅλοι ἔχομεν εὐθύνην καὶ οἱ παρόντες καὶ οἱ ἀπόντες.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, διότι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Ὥρα 4 καὶ ¼ μ. μ.