1877.11.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

Τῆς 11 Νοεμβρίου 1877.

(Παρασκευὴ)

Ὥρα 2 π. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερὴς πίναξ τῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον γενομένων ἐξόδων. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ συζητηθῇ. Διάφοροι ἰδιοκτῆται Πατρῶν καὶ Καλαβρύτων ἐξαιτοῦνται τὴν διατήρησιν τῆς ἁλαταποθήκης Πατρῶν ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἅλατος.

§2ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν σταλῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐργοστασιάρχαι Πατρῶν ἔχουν ἀναφορὰν δι’ ἧς ζητοῦν τὴν μεταβολὴν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ θείου. Παρακαλῶ πρὸ παντὸς τὴν Βουλὴν τώρα νὰ κανονίσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§4ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸς ἀποφυγὴν σκοπίμων παρεξηγήσεων ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ ἀπουσία μου ἐκ τῆς προχθεσινῆς ψηφοφορίας ἦτο ὅλως τυχαία, ὅτι ἡ γνώμη μου ἦτο ἡ τῆς πλειοψηφίας μετὰ τῆς ὁποίας ἀποδέχομαι τὸν τίτλον σφαγιαστοῦ τοῦ Συντάγματος.

§5ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπίσης.

§6ΓΕΝΝΑΤΑΣ. Καὶ ἐγώ.

§7ΑΝ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§8ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, πληροφοροῦμαι, ὅτι τῇ διαταγῇ τοῦ γενικοῦ Διοικητοῦ τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου πελάγους Σάββα πασᾶ ἀτμόπλοιον ὀθωμανικὸν συνέλαβε πλοῖον ἑλληνικὸν τοῦ ἐξ Ἑρμιόνης πλοιάρχου Ἀποστόλου Καραλῆ, ἐλλιμενισμένον ἐν Καλύμνῳ καὶ φέρον πλήρωμα τριάκοντα ἀνδρῶν· ἔφερε δὲ τοσοῦτον πλήρωμα, διότι τὰ σπογγαλιευτικὰ πλοῖα μεταφέρονται εἰς τὰ παράλια τῆς Ἀφρικῆς καὶ ἐπαναφέρονται ἐκεῖθεν διὰ πλοίων μεγαλειτέρων, βρικίων, γολετῶν κλπ. Συνελήφθη δὲ τὸ ἐν λόγῳ πλοῖον ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι ὁ πλοίαρχος δὲν ἔφερε δῆθεν τὴν ἀπαιτουμένην ἄδειαν ἁλιείας, καὶ μετήχθη ὑπὸ τοῦ ἀτμοπλοίου εἰς Ῥόδον. Εἰσερχόμενον δὲ εἰς τὸ λιμένα τὸ ἀτμόπλοιον ἐσημαιοστολίσθη, ἡ δὲ Ἑλληνικὴ σημαία ἀνεπετάσθη ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ πλοίου καὶ ἐν μέσῳ κανονιοβολισμῶν, θεατριζομένης καὶ ἐμπαιζομένης τῆς ἐθνικῆς σημαίας, ὡδηγήθη τὸ πλοῖον εἰς τὸν λιμένα τῆς Ῥόδου. Ὁ ἐκεῖ ὑποπρόξενος τῆς Α. Μ. πληροφορηθεὶς τὰ διατρέξαντα, ἐζήτησε νὰ μάθῃ τὴν αἰτίαν τῆς τοιαύτης βιαιοπραγίας, ἀλλ’ ὁ διοικητὴς ἠρνήθη νὰ δώσῃ ἀπάντησιν καὶ ἐξήγησιν τὴν ἐλαχίστην· ἐγκαθείρξας δὲ τόν τε πλοίαρχον καὶ τοὺς ναύτας εἰς τὴν φυλακὴν ὡς λῃστὰς καὶ κακούργους, ἐμπόδισε τὸν ὑποπρόξενον ζητήσαντα νὰ ἔλθῃ εἰς κοινωνίαν μετ’ αὐτῶν καὶ ἠρνήθη ἀκόμη νὰ συντάξῃ ἀπογραφὴν τοῦ ἐμπορεύματος καὶ τῶν ἐπίπλων τοῦ πλοίου· ὥστε τὸ μὲν πλοῖον μετὰ τοῦ ἐμπορεύματος τοῦ σπόγγου ἀφέθη εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ τυχόντος, ὁ δὲ πλοίαρχος καὶ οἱ δυστυχεῖς ναῦται μένουσιν ἔκτοτε, ἀπὸ τῆς 22 δηλ. Σεπτεμβρίου, σηπόμενοι ἐν τῇ φυλακῇ, χωρὶς νὰ γείνῃ οὔτε ἀνάκρισις, οὔτε ἐξέτασις, οὔτε δίκη, οὔτε ἄλλη τις νόμιμος ἐνέργεια, διὰ ν’ ἀνακαλυφθῇ διατὶ οἱ ἄνθρωποι κρατῶνται δέσμιοι μεταξὺ τῶν κακούργων. Πληροφοροῦμαι, κύριοι, προσέτι, ὅτι τῇ διαταγῇ τοῦ αὐτοῦ διοικητοῦ δύω ἑλληνικὰ πλοῖα ἐξ Ὕδρας συνελήφθησαν καὶ ἀπήχθησαν ὡσαύτως εἰς Ῥόδον ἀπὸ τοῦ ἀντίπεραν νησιδρίου Μαρμαρᾶ, ὅτι τὸ πλήρωμα αὐτῶν ἐκρατήθη ἐν φυλακῇ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, καὶ ὅτι, χωρὶς νὰ ᾖναι παρὼν ὁ κ. ὑποπρόξενος ἐγένετο ἡ δίκη τούτων καὶ κατεδικάσθησαν ἄνευ τῆς ἐλαχίστης αἰτίας εἰς φυλάκισιν, ἣν καὶ ὑφίστανται ἔτι. Περιπλέον δὲ πληροφοροῦμαι ὅτι ἀτμόπλοιον τουρκικὸν καταδιώκει ἀπὸ τῶν τουρκικῶν παραλίων τοῦ Αἰγαίου ὅλα τὰ σπογγαλιευτικὰ πλοιάρια, τὰ ὁποῖα φεύγοντα τὴν ἐχθρικὴν ταύτην καταδρομὴν, ἠναγκάσθησαν νὰ παραιτήσωσι τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐπιτηδεύματός των, καὶ ἀθρόα νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θεωρῶ λοιπὸν καθῆκόν μου, κύριοι, νὰ ἐρωτήσω καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, πρῶτον ἂν ᾖναι πάντα ταῦτα ἀληθῆ· δεύτερον, ἐὰν ᾖναι ἀληθῆ, ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν διὰ τὴν ἀποφυλάκισιν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, οἵτινες κατέστησαν θύματα παρομοίων βιαιοπραγιῶν, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῆς θεατρισθείσης καὶ ἐμπαιχθείσης δημοσίᾳ καὶ πανηγυρικῶς ἑλλην. σημαίας, καὶ διὰ τὴν μὴ ἐπανάληψιν ἐν τῷ μέλλοντι παρομοίων πράξεων, αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον ἀναιροῦσι τὰς φιλικὰς σχέσεις, αἵτινες ὑπάρχουσι μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας, ἀλλ’ ἐπαναφέρουν διὰ τὸ ἐμπορικὸν ἡμῶν ναυτικὸν τὴν ἀπαισίαν ἐποχὴν τῶν Ἀλγερίνων πειρατῶν. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία θὰ δώσῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ὅλην τὴν σημασίαν, ἧς εἶναι ἀξία. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ ἀμέσως τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τι τὸ κωλύον, καὶ μετὰ τὴν κατάθεσιν αὐτῶν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐφελκύσω καὶ πάλιν τὴν προσοχὴν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῆς σοβαρᾶς ταύτης ὑποθέσεως.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Οὐδεμίαν θὰ ἔχω δυσκολίαν, κύριοι, καὶ ἐντὸς ὀλίγου ἐλπίζω, νὰ καταθέσω πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας· λέγω δὲ, ὅτι ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου δὲν θὰ ἔχω δυσκολίαν, διότι ἔχω ἀφορμὰς νὰ πιστεύω ὅτι ἐντὸς ὀλιγίστων ἡμερῶν ἡ ὑπόθεσις αὕτη θὰ ᾖναι περαιωμένη. Ἡ ἀφήγησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀκριβής. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τρία πλοῖα ἠδικήθησαν σπουδαίως κατὰ τὴν Ῥόδον, καὶ ὅτι ὑπάρχουν ἀφορμαί, ὅπως ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις οὐ μόνον ζητήσῃ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν πλοίων καὶ τῶν προσώπων, ἅτινα κατεκρατήθησαν, ἀλλ’ ὅπως ζητήσῃ καὶ ἀποζημιώσεις καὶ ἱκανοποίησιν. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἕως τῆς σήμερον δὲν ἔχομεν ἀφορμὴν παραπόνων κατὰ τῆς κεντρικῆς τουρκικῆς κυβερνήσεως, ἥτις ἐδείχθη πρόθυμος νὰ διατάξῃ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἀλλ’ ἔχομεν ἀφορμὴν σπουδαιοτάτων παραπόνων κατὰ τῆς τοπικῆς διοικήσεως τῆς Ῥόδου, τῆς ὁποίας δυστυχῶς προΐσταται Ἕλλην τὸ γένος.

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι Ἕλλην!

§11Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι Ἑβραῖος.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εὐθὺς ὡς ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἔμαθε τὰ γενόμενα ἐκ τηλεγραφήματος τοῦ ἐν Ῥόδῳ προξένου ἔσπευσε τηλεγραφικῶς νὰ προκαλέσῃ τὴν δέουσαν ἐνέργειαν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρὸς ἀπελευθέρωσιν τὸ πρῶτον τῶν πλοίων καὶ τῶν προσώπων καὶ κατόπιν πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν εἰς ἀπαίτησιν ἀποζημιώσεως, καὶ ἡ τουρκικὴ κυβέρνησις ἀμέσως ἐξέδωκε βεζυρικὴν διαταγὴν ἐντελλομένη τὴν ἀπόλυσιν τῶν πλοίων. Τὸ τηλεγράφημα δι’ οὗ ἀνεκοινώθη ἡμῖν ἡ ἔκδοσις τῆς διαταγῆς ταύτης, τηλεγραφικῶς καὶ ἡμεῖς ἀνεκοινώσαμεν εἰς Ῥόδον, ἐλάβομεν ὅμως ἀπάντησιν ὅτι ὁ Σάββας πασᾶς οὐδὲν ἐξετέλεσεν ἐπὶ τῇ διαταγῇ. Ἐτηλεγραφήσαμεν ἐκ νέου εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἐξεδόθη τὸ δεύτερον βεζυρικὸν διάταγμα, ἀλλὰ πάλιν ὅμοια συνέβησαν. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ τούτῳ ἓν μὲν τῶν πλοίων δικασθὲν ἀπελύθη, τὸ δεύτερον ὑδραϊκὸν ἐδικάσθη καὶ ἀπελύθη μὲν τὸ πλοῖον, ἐφυλακίσθη ὅμως ὁ πλοίαρχος καὶ εἷς ἐκ τοῦ πληρώματος, τὸ δὲ τρίτον, εἶναι τὸ πρῶτον ἐξ ἐκείνων περὶ ὧν ἐποιήσατο μνείαν ὁ προαγορεύσας, καὶ μένει εἰσέτι ἐν ἐκκρεμότητι. Μαθοῦσα τὰ γενόμενα ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλε πρὸς τὴν Πύλην, ὅτι ἐθεώρει τὴν δίκην, ὡς οὐδὲν ἔχουσαν κῦρος, καὶ ἑπομένως ἀπῄτει διπλωματικῶς τὴν ἐλευθέρωσιν καὶ τῶν δύω κρατηθέντων, συνεπεία δῆθεν καταδίκης, προσώπων καὶ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ τοῦ ἑτέρου πλοίου. Εἰς ταύτην δὲ τὴν ἀνακοίνωσιν ἐλάβομεν σήμερον ἀπάντησιν, καθ’ ἣν ἡ Πύλη ἀναγγέλλει προσεχῆ ἐνέργειαν, ἥτις, καθὰ ἡ Πρεσβεία γράφει πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, ἔσται εὐνοϊκὴ, τοὐτέστιν ὅτι θέλει διαταχθῆ ἀμέσως καὶ ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν πλοίων καὶ θέλουν ἐπίσης ἐνεργηθῆ τὰ εἰκότα καὶ πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν παθόντων.

§13ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀρκοῦμαι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ μετὰ τῆς αὐτῆς προθυμίας τὴν αἰσίαν διεκπεραίωσιν τῆς προκειμένης ὑποθέσεως.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουρ. τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν δύω νομοσχέδια περὶ κυρώσεως συνθήκης ἐμπορικῆς καὶ ναυτιλιακῆς μετὰ τῆς Ἰταλίας, ὡς καὶ περὶ κυρώσεως συνθήκης περὶ ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν. Αἱ συνθῆκαι αὗται καὶ ἡ σύμβασις θέλουν δημοσιευθῆ, παρακαλῶ δὲ ὅπως ἀμέσως μετὰ τὴν διανομὴν καταταχθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὡς κατεπείγοντα.

§15ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἐμπορικὸν ζήτημα μεταξὺ Ῥωμουνίας καὶ Ἑλλάδος, διότι εἶναι ἀναγκαιότατον.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διατελοῦμεν ἐν διαπραγματεύσει μετὰ τῆς Ῥωμουνικῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ὑπογραφῆς τῆς περὶ τούτου συμβάσεως.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουρ. τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω τέσσαρα νομοσχέδια, τὸ πρῶτον περὶ συγκροτήσεως σώματος πολιτικῶν μηχανικῶν, τὸ δεύτερον περὶ τροπολογίας ἄρθρων τινῶν τοῦ τελευταίου ἐκλογικοῦ νόμου, τρίτον, δι’ οὗ διαιρῶ εἰς δύω τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὸ ἀφορῶν τὴν φορολογίαν πρὸς κατασκευὴν ὁδῶν, καὶ τέταρτον νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ τοῦ κλάδου, κατὰ τίνα τρόπον θέλει γίνεσθαι ἡ ἀποζημίωσις καὶ τὰ τοιαῦτα. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν. Ἐπειδὴ, κύριοι, ἔχομεν ἐκκρεμῆ τὴν βουλευτικὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἄργους, ἥτις δὲν δύναται νὰ ἐνεργηθῇ, διότι δὲν ὑπάρχουν ἐκλογικοὶ κατάλογοι, διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§18Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουρ. τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καὶ ἐγὼ, κύριοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν δύω νομοσχέδια, τὸ ἓν περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ δεύτερον περὶ ἐκπαιδευτικῶν ταμείων τῶν δήμων. Τὰ νομοσχέδια ἐτυπώθησαν ἤδη εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὰ ἔστειλα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ διανεμηθῶσι.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χοϊδᾶς.

§20ΧΟΪΔΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω μετὰ τῆς συνήθους φειδωλίας χρόνου καὶ λόγου, ἥτις μὲ χαρακτηρίζει. Πρόκειται περὶ ψόγων καὶ περὶ ἐπαίνων. Θεωρῶ καθῆκον ἱερὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δημοσίᾳ νὰ ἐπαινέσω πρᾶξίν τινα ἀξίαν ἀληθῶς ἐπαίνου. Πάντες γινώσκετε τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς μας, καὶ πάντας κατεδείξατε τετάρτην ἢ πέμπτην ἤδη φορὰν ὅτι δίκαιος καὶ ἀμερόληπτος πρόεδρος τυγχάνει ὤν. Ἐγὼ ὁ θεωρούμενος ἀπότομος καὶ τραχὺς πρὸς ὅλους ὀφείλω νὰ ἐπαινέσω πρᾶξιν καταδεικνύουσαν οὐχὶ πλέον τὸ δίκαιον καὶ ἀμερόληπτον, ἀλλὰ τὸν πατριωτικῶς σκεπτόμενον περὶ τῆς πατρίδος του. Σεῖς πρὸ ὀλίγου ἀπεφάνθητε ὅτι οἱ ὑπουργοὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ βαίνουν ἐφ’ ἁμάξης. Ὁ κ. πρόεδρος, λοιπὸν ἀποβλέπων εἰς τὰς παρούσας τῆς πατρίδος περιστάσεις ἀπεφήνατο ὅτι οὐχὶ τὸ ὅλον, ἀλλὰ τὸ ἥμισυ, ἀντὶ τῶν τετρακοσίων δέχεται μόνον τὰς 200 δραχμάς. Ἀναφέρω τὸ γεγονὸς τοῦτο οὐχὶ διὰ νὰ ἐπαινέσω τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ καταδείξω ὅτι πάντες ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ Βασιλέως μέχρι τοῦ τελευταίου πολίτου ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα ἁγνῆς καὶ ἀδόλου φιλοπατρίας, καὶ νὰ ἀναμνησθῶμεν ὑπὸ ποίας περιστάσεις διατελοῦμεν, ἵνα προσφέρῃ ὅ,τι ἕκαστος δύναται. Μετὰ τὸν ἔπαινον τοῦτον τὸν ὁποῖον ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου κ. Ζωχιὸς ἐχαρακτήρισεν λίβανον καὶ σμύρναν, μεταβαίνω εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Εἶναι λόγοι ἁγνοὶ ἁγνοῦ καὶ ἀδόλου δημοκρατικοῦ τὸν ὁποῖον οὔτε τὸ σκῆπτρον, οὔτε ἡ λάμψις καὶ ὁ πλοῦτος ταράττει. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπακούων εἰς τὸν μέγιστον νόμον, τὸν νόμον τῆς προόδου, ὑπέβαλλον διαφόρους προτάσεις, πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντικαταστάσεως, πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς κεφαλικῆς ποινῆς, τῶν ἰσοβίων καὶ τῶν προσκαίρων δεσμῶν. Δὲν θὰ ὑποβάλλω νὰ προταχθῶσιν ἅπασαι αὗται συλλήβδην, ἀλλὰ προβάλλω νὰ προταχθῶσιν αἱ δύω, ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς προτάσεως, καὶ ἡ περὶ καταργήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντικαταστάσεως, ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποδεχομένη, ὅτι αἱ προτάσεις αὗται ἀμφότεραι ἐρείδονται ἐπὶ λίαν δικαιολογητικῶν βάσεων θέλει προτάξει ταύτας· ὅταν δὲ ἐπέλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς συζητήσεως, θὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, ἀλλὰ πιστεύω ἀκραδάνδως, ὅτι ἡ Βουλὴ τὰς δύω ταύτας προτάσεις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιτάξῃ, ἀλλὰ θὰ προτάξῃ.

§21ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, εἰς ἣν ἀπηυθύνθημεν ἐκφράσαντες τὴν εὐχὴν ὅπως συμπληρώσωμεν μερικὰ κενὰ τῆς βιβλιοθήκης, μᾶς προσέφερε τὴν μεγάλην συλλογὴν τῶν ἐκθέσεων τῶν προξενείων καὶ τῶν πρεσβειῶν τὴν πρὸ εἴκοσι πενταετίας περίπου ἐκδιδομένην, συγχρόνως δὲ καὶ ἄλλα πολύτιμα βιβλία, τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν εἰς τὸν πρέσβυν ἐν Λονδίνῳ καὶ προσεχῶς ἔρχονται. Προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως ἐκφρασθῶσιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς εὐχαριστίαι πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας· συγχρόνως δὲ ἐπειδὴ ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ ἡ βιβλιοθήκη τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας μερικὰ δημοσιεύματα αὐθεντικὰ ἰδικά μας, τὰ ὁποῖα ἔχομεν καὶ δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως ἐν ὀνόματι αὐτῆς ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν βιβλιοθήκην τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου τῆς Ἀγγλίας.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§24ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ περὶ ἡμερησίας διατάξεως.

§26Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἔκτακτον σύνοδον εἶχον ζητήσει τὸν λογαριασμὸν τῶν 10 ἑκατομμυρίων ὁ λίαν ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὑποβάλει τὰ ἔγγραφα αὐτὰ εἰς τὸ προεδρεῖον, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ Σύνοδος ἔκλεισεν καὶ δὲν τὰ ἐμελετήσαμεν· ἐπειδὴ ὅμως τὰ δέκα ἔγειναν τώρα 40, ἢ 50, διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς ὑποβάλλει τὸν λογαριασμὸν αὐτῶν τῶν ἐξόδων κατ’ ἄρθρον καὶ κατὰ κεφάλαιον σχετικῶς πρὸς τὸν προϋπολογισμόν.

§27ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν 1) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου καὶ τῶν πρεσβειῶν. 2) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν κλπ. 3) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως τοῦ Διδασκαλείου. 4) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων κλπ. 5) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. 6) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Τριανταφυλλίδου ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως. 7) βʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων εἰς τὸ φρενοκομεῖον Κερκύρας. 8) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικαστικῶν συμβούλων παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν. 9) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῆς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Μεταλευτικὴν ἑταιρίαν ἐκμισθώσεως τοῦ ἐν Κύμῃ ἀνθακορυχείου. 10) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς ἱπποσιδηροδρόμου ἐν Ἀθήναις. 11) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τοῦ ἡμίσεως φόρου τοῦ εἰσπραττομένου πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος Αἰγίου ὑπὲρ τοῦ Γυμνασίου.

§29ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ σύστασις Διδασκαλείου ἀποτελεῖ μέρος τῆς προκαταρκτικῆς ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπέβαλε σήμερον νομοσχέδιον· ἑπομένως δὲν ἔχει πλέον λόγον ὑπάρξεως τὸ νομοσχέδιον τὸ εἰδικὸν περὶ ἀνασυστάσεως Διδασκαλείου, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει ν’ ἀφεθῇ, ὅπως συζητηθῇ μετὰ τοῦ γενικοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§30Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἑρμιονίδος· ἡ γνώμη αὐτοῦ εἶναι ἀναβλητική, ἥτις δὲν ἔχει λόγον ἤδη, διότι δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος ἡμέρα· σήμερον κατατάσσεται ἡ ἡμερησία διάταξις.

§31ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἑτέραν παρατήρησιν ὑποβάλλω. Αὐτὰ τὰ νομοσχέδια τὰ ὀργανικὰ θὰ συζητηθῶσιν ἄνευ τῆς προεξελέγξεως τῶν ἁρμοδίων ἐπιτροπῶν; Ἐννοῶ, κ. Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἀμέσως νομοσχέδια ἀφορῶντα εἰς τὰς προπαρασκευάς ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ νὰ συζητήσῃ νόμους ὀργανικοὺς ἄνευ τῆς ἀναγκαίας προεξεργασίας τῶν ἐπιτροπῶν. Τί μᾶς βιάζει εἰς τοῦτο;

§32ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν τὸ ἐπρότεινε κανείς.

§33ΜΙΛΗΣΗΣ. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, προτείνω νὰ μὴ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Διδασκαλείου, ἀλλὰ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι διὰ νὰ ἐκτελέσῃ ἡ Βουλὴ σπουδαίως τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχει ἵνα συντρέχῃ εἰς τὸν τέλειον καταρτισμὸν τῶν νόμων, πρέπει τὰ νομοσχέδια νὰ παραπέμπωνται εἰς τὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι σύγκεινται ἀπὸ εἰδικοὺς ἄνδρας, ἔχοντας καὶ τὸν καιρὸν νὰ τὰ ἐξετάζουν ἐπισταμένως. Κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον, ἡ ὁποία ἦτον ἔκτακτος, ἕνεκα τοῦ κατεπείγοντος ἡ Βουλὴ ἐδέχθη, κατ’ ἀπαίτησιν τῶν ὑπουργῶν, νὰ προβῇ εἰς συζήτησιν πολλῶν νομοσχεδίων ἄνευ παραπομπῆς αὐτῶν εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Τὸ μέτρο δέν μοι φαίνεται φρόνιμον καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ ἐξακολουθήσωμεν καὶ τώρα. Καὶ ὅσα μὲν νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν ἤδη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ὑπομονή, ἔχει καλῶς· ὅσα ὅμως δὲν κατηρτίσθησαν εἰσέτι ἀδιάφορον ἂν εἶναι εἰς τὴν πρώτην ἢ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ εἰς τὴν τρίτην, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ, ὅπως παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ μέριμνα τοῦ προλαλήσαντος περὶ τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι λίαν ἀξιέπαινος καὶ θὰ ἦτον εὐτύχημα ἂν αἱ ἐπιτροπαὶ εἰργάζοντο σπουδαίως. Οὐδέποτε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως θὰ παρουσιασθῇ τὸ ἐλάχιστον κώλυμα εἰς τὴν τοιαύτην τῶν ἐπιτροπῶν ἐργασίαν· ἀλλὰ τὰ πλεῖστα τῶν νομοσχεδίων περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ὑπεβλήθησαν εἰς ἐπιτροπάς, ὅπου ἔμειναν ἱκανὸν χρόνον, τινὰ ἓν ἔτος καὶ δύω, τὸ νομοσχέδιον περὶ προξενείων ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀμέσως ἐν τῇ πρώτῃ συνόδῳ καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, κατόπιν ὁ ἀξιότιμος διάδοχός μου κ. Κοντόσταυλος ὑπέβαλε τὸ αὐτὸ νομοσχέδιον μετὰ τροποποιήσεως, καὶ παρεπέμφθη ὡσαύτως εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἐπὶ τέλους καὶ ἐγὼ ὑπέβαλον τρίτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον μετὰ τροπολογιῶν καὶ παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν. Δὲν ἐξεύρω λοιπὸν τί ἄλλο δύναται νὰ ζητήσῃ ὁ προαγορεύσας. Ὅσα δὲν παρεπέμφθησαν δύνανται νὰ παραπεμφθῶσι, καὶ ἡμεῖς βεβαίως θὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν τοιαύτην παραπομπὴν, θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ζητοῦν, νὰ τὴν ζητοῦν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπεξεργασίας· διότι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἔχομεν καὶ μίαν ἀπόδειξιν τῆς ῥαθυμίας μετὰ τῆς ὁποίας ἐργάζονται αἱ ἐπιτροπαὶ, διότι εἰσέτι δὲν ἐξέλεξαν οὔτε τοὺς προέδρους οὔτε τοὺς γραμματεῖς των. Ὀφείλομεν δὲ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ εἴμεθα εἰλικρινέστεροι καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι σήμερον παραπομπὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν σημαίνει ἀπόῤῥιψις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν δὲν παραδεχόμεθα τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§35Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς προσδιορισθῇ μία ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συνέλθουν τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν διὰ νὰ προβοῦν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας των.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ συνέλθωσιν αὔριον τὴν 10ην ὥραν.

§37ΧΟΪΔΑΣ. Οὐχὶ διότι ὁ Κανονισμὸς ἀπαιτεῖ τὴν εἰσαγωγὴν πάντων τῶν νομοσχεδίων εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀλλὰ καὶ ἡ λογικὴ ἀπαιτεῖ τὸ τοιοῦτον καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Βουλῆς· τὸ ἔργον τῶν σοφωτέρων ἀνδρῶν τῶν ὑπὸ τὸν ἥλιον ζώντων δύναται νὰ ὑποστῇ τὴν βάσανον καὶ τὸν ἔλεγχον, διὰ τοῦτο καθιερώθησαν αἱ ἐπιτροπαί· πρέπει δὲ νὰ παραπεμφθῶσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ οὐχὶ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συζητήσεως, διότι ἀπὸ τοῦδε πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ὁποῖα νομοσχέδια θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Ἂν ὑπάρχωσι μέλη τῶν ἐπιτροπῶν παραγνωρίζοντα τὴν ἀποστολήν των καὶ τὸν προορισμόν των, ἂς παραιτηθῶσι νὰ ἐργασθῶσιν· ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ εὐτύχημα ν’ ἀνήκω οὔτε εἰς τὴν πλειονοψηφίαν οὔτε εἰς τὴν μειονοψηφίαν· ἴσως αὔριον θὰ ἦμαι πλειοψηφία οὐχὶ ἐγὼ ἀλλ’ ὁ λαός. Ἂν καὶ δὲν ἀνήκω εἰς καμμίαν μερίδα, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι θὰ προσέρχωμαι νὰ ἐργάζωμαι, ὅπως συντελέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν διαφωτισμὸν πολλῶν ζητημάτων ὡς ἀνήκων εἰς τὴν δικαστικὴν ἐπιτροπήν· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ἀπὸ σήμερον, ὁποῖα θὰ ᾖναι τὰ ὑποβληθησόμενα νομοσχέδια, διότι ὁ χρόνος εἶναι πολύτιμος. Ἀλλὰ πρὸ τούτου θὰ παρακαλέσω τὴν ἐθνικὴν κατ’ ἐμὲ Κυβέρνησιν, τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ νὰ προτάξῃ κατ’ ἐμὲ νομοσχέδια ἄλλα, τὰ νομοσχέδια περὶ τῆς παρασκευῆς τοῦ ἔθνους κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ πανταχόθεν διωκομένου Ἑλληνισμοῦ, τὰ νομοσχέδια περὶ καταβολῆς φόρου μέχρι διακοσίων ἑκατομμυρίων, διότι ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐννοεῖ νὰ προσφέρῃ λόγια ἀλλὰ θυσίας. Ὁ κ. Ζωχιὸς θὰ κατίδῃ μετ’ ὀλίγον, ὅτι δὲν εἶναι λόγια. Ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα τῆς ἐνεργείας καὶ γινώσκετε τὰ μέλη αὐτοῦ, καὶ γινώσκετε τὸν λαὸν τῆς ἐνεργείας τὸν ὑποστηρίζοντα τὸ κόμμα τοῦτο, καὶ διὰ τοῦ λόγου τῆς τιμῆς μου ἀπὸ τοῦ βήματος διακηρύττω ὅτι ὁ λαὸς χάριν τοῦ μεγαλείου τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἕτοιμος νὰ προσφερθῇ ὁλοκαύτωμα, ὅπως προσεφέρθησαν καὶ οἱ πατέρες αὐτοῦ οἱ Ζαΐμαι, οἱ Βοτσάραι, οἱ Κουντουριῶται· θὰ μὲ συγχωρήσουν δὲ οἱ υἱοὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κάθηνται ἐνταῦθα, ἐὰν δὲν ἐμνημόνευσα τὰ ὀνόματα ὅλων, ἡ ἱστορία τὰ ἔχει εἰς τὰς δέλτους της.

§38ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐκβιάζει τοὺς ὑπουργοὺς νὰ φέρουν νομοσχέδια περὶ παρασκευῶν. Καὶ ποῖος ἐμπόδισε νὰ τὰ φέρῃ αὐτός; τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως ἔχουσι καὶ οἱ βουλευταί, οὐ μόνον ἡ Κυβέρνησις.

§39ΜΙΛΗΣΗΣ. Κάπως διαφέρει.

§40ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν διαφέρει κατ’ οὐδέν. Μὴν ἐπιφορτίζετε τὴν Κυβέρνησιν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ κάμῃ· ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, διότι τῆς εἶπον ὅτι εἶναι ἀκέφαλος, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀπαιτήσω παρ’ αὐτῆς πράγματα, τὰ ὁποῖα ὁ ἴδιος δὲν εἰμπορῶ νὰ προτείνω. Τί σᾶς λέγει; 500, ἑκατομμύρια. Μὲ παιγνίδια εἶναι εὔμορφα νὰ τὰ πράξωμεν, ἀλλὰ τὰ ζητήματα ταῦτα μελετῶνται καὶ κατόπιν ὑποστηρίζονται. Ἀπὸ μίαν γίδα 1000 ὀκάδες γάλα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβητε. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία βαστᾷ τὴν σφραγίδα τῶν τεσσάρων ἀνέμων δύναται νὰ κατορθώσῃ τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει καλλίτερον τὰ πράγματα, διότι τὰ βλέπει ἐγγύτερον· ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ θὰ τὸ πράξῃ· ἰδοὺ ὅτι ἔγεινα καὶ ἐγὼ ὑπουργικός.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν· εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§43ΧΟΪΔΑΣ. Τὸν λόγον (θόρυβος). Δὲν θὰ ὁμιλήσω οὔτε περὶ τοῦ οἴκου μου, οὔτε περὶ τῆς θυγατρός μου. Κύριοι, πρὸ παντὸς ἄλλου παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντικαταστάσεως· ἐγὼ πρὸς κατάργησιν τοῦ δικαιώματος τούτου εἶχον προτείνει ἄλλους λόγους, τοὺς ὁποίους ἐνόμιζον σπουδαιοτάτους· ὅταν ὅμως ἀνέγνωσα τοὺς ἑξῆς λόγους μεγάλου δημοσιολόγου ἐπείσθην, ὅτι πρέπει νὰ στείλω εἰς κόρακας τοὺς λόγους μου καὶ τοὺς λόγους ἐκείνου νὰ ἐπικαλεσθῶ.

§44ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως· δὲν δύνασθε νὰ φέρετε ἑτέραν πρότασιν.

§45ΧΟΪΔΑΣ. Τὴν φέρω, διότι τὴν θεωρῶ πρωτίστην, διότι πρόκειται περὶ τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον ὡς στρατιώτης θὰ παλαίσῃ. Ἀκούσατε τί λέγει ὁ περιφανὴς ἐκεῖνος δημοσιολόγος, ὁ ἁγνὸς καὶ ἄδολος δημοκρατικὸς Γάλλος, ὁ διέπων σήμερον τὴν τύχην τοῦ γαλλικοῦ λαοῦ, οὐχὶ ἐν τῇ κυβερνήσει ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῆς. «Ἄλλοτε διὰ τῆς καταβολῆς τοῦ ἀργύρου ἐξεπληροῦτο ὑποχρέωσις τοῦ ὑπερασπίζεσθαι τὴν πατρίδα. Ὁ δυστυχὴς πτωχὸς δὲν ἠδύνατο ν’ ἀπαλλαγῇ ἄλλως ἢ διὰ τῆς προσφορᾶς τοῦ αἵματός του, ἐνῷ ὁ υἱὸς τοῦ πλουσίου......

§46ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς;

§47ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις ἐκανονίσθη.

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θέλομεν φέρει νομοσχέδιον, δι’ οὗ λύεται τὸ ζήτημα αὐτὸ περὶ οὗ κάμνετε λόγον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν......

§50ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐτελείωσα τὸν λόγον μου (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν). «Ἡ τερατώδης αὕτη ἀνισότης ὑπῆρξεν ἡ πηγὴ τοῦ ὀλεθρίου δεσποτισμοῦ, ὅστις καλεῖται διαρκὴς στρατός». Οἱ λόγοι οὗτοι τοῦ μεγάλου καὶ πεφωτισμένου ἀνδρὸς καταδεικνύουσι τὴν ἀφορμὴν ἕνεκα τῆς ὁποίας κατεσυνετρίβη ἡ Γαλλία ὑπερασπιζομένη οὐχὶ ὑπὸ στρατιωτῶν ἐλευθέρων, ἀλλὰ ὑπὸ δούλων τῆς αὐτοκρατορίας· δυστυχῶς καὶ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ ἔνθα κατίσχυσαν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ καθιερώθη τὸ δικαίωμα τῆς ἀντικαταστάσεως, καὶ ἰδοὺ ὀλίγων ἐξαιρέσεων ἰσχυσασῶν εἰσήχθησαν ἐν τῷ στρατῷ ἄνθρωποι ἀνήκοντες ἐν τῇ ὑποστάθμῃ τοῦ ὄχλου, καὶ ἰδοὺ ὁ στρατὸς ἀμαθής, ἀναδιοργάνωτος, ἄνευ αἰσθήματος, ἄνευ φιλοπατρίας. Ὑπάρχουσιν ἐξαιρέσεις, ἀλλ’ αἱ ἐξαιρέσεις δὲν ἀποτελοῦν τὸν κανόνα. Διὰ τοῦτο πέρυσιν ὑπέβαλον πρότασιν καὶ αὐτῆς τὴν πρόταξιν προβάλλω, διότι θέλω ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέχρι τοῦ ἄλλου ἄκρου τὸν Ἕλληνα στρατιώτην· θέλω τὸν υἱὸν τοῦ πλουσίου νὰ ἴδω ἐν τῷ στρατῷ οὐχὶ διὰ τοῦ χρυσίου, ἀλλὰ διὰ τῆς προσωπικῆς του ὑπηρεσίας· θέλω τὸν πτωχὸν ἀνερχόμενον μέχρι τοῦ πλουσίου ἐν ἴσῃ μοίρᾳ ἔχοντα τὸ δικαίωμα νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τοὺς λόγους τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἀνδρὸς τῆς Γαλλίας ἀνήκοντος οὐχὶ εἰς τὴν Γαλλίαν μόνον, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀνθρωπότητα πᾶσαν παραδέχεται, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ μετατρέψῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ θὰ προτάξῃ τὴν πρότασιν ταύτην περὶ καταργήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντικαταστάσεως. Εἶναι φοβερὸν νὰ καθιερώσωμεν διὰ τοῦ νόμου τῆς ἐφεδρείας τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ὑπηρετῆσαι τὴν πατρίδα ἄνευ ἐξαιρέσεως καὶ μόλα ταῦτα νὰ δίδωμεν τὸ δικαίωμα νὰ προσέρχεταί τις εἰς τὸν συμβολαιογράφον καὶ διὰ τῶν χρημάτων νὰ ἐξαιρῆται νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα.

§51Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Χοϊδᾶ, μὲ συγχωρῆτε. Τὴν ἀρχὴν περὶ τῆς ὁποίας ἐκάματε λόγον, ἡ Βουλὴ τὴν ἀπεδέχθη εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον παρεδέχθη κατὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον.

§52ΧΟΪΔΑΣ. Τὸ Γνωρίζω.

§53Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἑπομένως ἡ πρότασις ὡς ἀρχὴ εἶναι παραδεδεγμένη ἀπὸ τὴν Βουλήν· ἡ Βουλὴ λοιπὸν δὲν ἔχει νὰ ἀντείπῃ εἰς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε· ἅμα τῇ παρουσιασθῶσι ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους τὰ στρατολογικὰ νομοσχέδια, μὴν ἔχετε δισταγμὸν ὅτι θέλει παραδεχθῆ αὐτὴ ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξαμεν καὶ καθιερώσαμεν ἐντὸς τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν.

§54ΧΟΪΔΑΣ. Ἀντιπαρατηρῶ εἰς τὸν φίλτατόν μου φίλον κύριον Πετιμεζᾶν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ τῆς προτάξεως· ἀδιαφορῶ δὲ ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὸ δικαίωμα τῆς ἀντικαταστάσεως.

§55Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ κανονίζῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρὶν.....

§56ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§57ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπιφυλάσσομαι ὅταν ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ .....

§58ΤΙΝΕΣ. Ἔχομεν τίποτε ἄλλο, κύριε πρόεδρε;

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε ὅτι ἔγεινεν ἔνστασις. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα, 3 παρὰ 10|60 μ. μ.