1877.06.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

τῆς 27 Ἰουνίου 1877.

(Δευτέρα.)

Ὥρα 3 καὶ 20′ μ. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενα τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι τὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ νοσοκομείου τῶν φρενοβλαβῶν ἐν Κερκύρᾳ, οἱ εὔποροι εἰσέρχονται ἐπὶ ὑποσχέσει πληρωμῆς, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐπλήρωσε μέχρι τοῦδε· ζητοῦμεν νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως (ἀναγινώσκει καὶ ὑποβάλλει τὸ νομοσχέδιον).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Κραναίας κ. Χοϊδᾶς μοὶ ἔδωκε προχθὲς τὴν παραίτησίν του, ἀλλ’ ἐπειδὴ τότε ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο πλήρης δὲν τὴν ἀνέγνωσα, τὴν ἀναγινώσκω δὲ ἤδη.

§4ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν, τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ συζητηθῇ μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων.

§5ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὴν αἴτησιν τοῦ ἐκ Κραναίας βουλευτοῦ ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν εἰς τὸ ὅμοιον διάβημα τοῦ κ. Καραλιβάνου, διότι τὰ συμβάντα τὰ ὁποῖα προὐκάλεσαν αὐτὰς ἦσαν οἰκογενειακὰ συμβάντα, καὶ δὲν δίδουν ἀποχρῶντα λόγον εἰς παραίτησιν· ἕνεκα τούτου δὲ προτείνω ἡ Βουλὴ ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν παραίτησιν, διότι καὶ οὐδενὸς ἄλλου βουλευτοῦ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ Βουλὴ παρεδέχθη παραίτησιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος προτείνει τὴν ἀναβολήν· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Εἷς πολίτης ἀναφέρεται εἰς τὴν Βουλὴν ζητῶν βοήθειαν· θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§7Γ. ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσῃ διὰ μίαν ἐπερώτησιν τὴν ὁποίαν θέλω ἀπευθύνει. Πρὸ χρόνου πολλοῦ ἡ Γορτυνία ὑποφέρει ἀπὸ δύω οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους, τὸν Ἔφορον καὶ τὸν Ταμίαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθησαν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀναφέρουν οἱ πολῖται τὰ παράπονά των, καὶ ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἔλθουν εἰς ῥῆξιν ἐκ τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ διαταραχθῇ ἡ τάξις. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν· δὲν ἐπιθυμῶ δὲ διὰ τοῦτο νὰ παρεξηγήσῃ τὴν παράκλησίν μου ὡς προερχομένην λόγῳ ἀντιπολιτεύσεως. Δεύτερον παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ καὶ μᾶς δώσῃ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ἐκ τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι συνεκροτήθησαν πρὸς ἐξέτασιν τῶν ὑπαξιωματικῶν, συνετάχθη εἷς κατάλογος τῶν ἐπιτυχόντων παρὰ τοῦ ὑπουργείου ἐξ 190 ὑπαξιωματικῶν. Πληροφοροῦμαι ἤδη ὅτι ὁ κατάλογος αὐτὸς τῶν ἐπιτυχόντων ἐξ 190 συνιστάμενος περιωρίσθη εἰς 60 μόνον ἢ 70 καὶ οἱ ἄλλοι διεγράφησαν τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτυχόντων καὶ δὲν ἔγεινε ὁ κατάλογος ὅπως ἦτον ἐν ἀρχῇ. Καὶ τρίτον, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν συντάξεων τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν. Μετὰ λύπης μου ἔμαθον χθὲς ὅτι οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ ἔχουν τρεῖς μῆνας νὰ μισθοδοτηθοῦν, ἐνῷ καθὼς γνωρίζετε καὶ ἐμοῦ καλλίτερον ὁ νόμος προβλέπει οἱ ἀπόστρατοι νὰ πληρόνωνται οὐχὶ εἰς τὴν ά. τοῦ μηνός, ἀλλὰ τὴν 20· ἀλλὰ σήμερον μανθάνω ὅτι καθυστεροῦνται τρεῖς μῆνες μὲ τὸν τρέχοντα. Τέλος πάντων συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν περὶ τούτου μέριμναν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα καὶ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐπερωτήσεις σας.

§9Κ. ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Τὸ μόνον ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ Ἔφορος εἶναι ὅτι ηὔξησε κατὰ τὸ ⅓ τοὺς φόρους· αὐτοὶ οἱ κύριοι καθυστέρησαν ἐπὶ τρία ἔτη τοὺς φόρους τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἐφέτος ὁ Ταμίας καταδιώκει τοὺς μὴ πληρόνοντας φόρους.

§10ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν τινῶν εἶχον κάμει μίαν ἐπερώτησιν διὰ τὴν ἀποστολὴν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς ἐποχὴν καὶ τόπον ἐν ᾧ ἐνηργοῦντο αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, τὸ δὲ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐστάλη ἐκεῖ εἶχεν ἄμεσον συμφέρον, διότι ἐπολιτεύετο εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ἡ Βουλὴ κρίνασα ὀρθὴν καὶ δικαίαν τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν προσδιώρισεν ὡς ἡμέραν τὸ Σάββατον ἐὰν παρουσιασθῇ ὁ ὑπουργὸς νὰ δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας ἐξηγήσεις. Ἐπειδὴ τὸ Σάββατον δὲν παρουσιάσθη εὐτυχῶς δὲ εἶναι σήμερον παρὼν, τὸν παρακαλῶ ν’ ἀπαντήσῃ.

§11ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ ἀπορῶ μὲ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Βάλτου. Νομίζεις, κύριε βουλευτὰ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ζητῇ τὴν ἄδειαν διὰ νὰ μεταχειρισθῇ ἕνα ἀξιωματικὸν εἰς μίαν ὑπηρεσίαν; Ἐὰν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ γίνεται τοῦτο, τότε εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα. Ἐγὼ ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ τὸν στείλω δι’ ὑπηρεσίαν καὶ ἑπομένως ὁ ἀξιωματικὸς ἐπῆγε, τὸν διέταξα νὰ ἐπισκεφθῇ τοὺς στρατῶνας τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ δίδω λόγον διότι στέλλω ἕνα ἀξιωματικὸν εἰς μίαν ὑπηρεσίαν; Ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς πράττει ἐναντίον τοῦ νόμου, νὰ τὸν καταγγείλετε καὶ θὰ τιμωρηθῇ.

§12ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ὁσάκις προσβάλλονται νόμοι ἢ δικαιώματα νὰ ἐρωτῶμεν; πλανᾶται, διότι ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ μάθω ἐὰν τὸν ἔστειλε νὰ ἐνεργήσῃ τὴν δεῖνα ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἐζήτησα νὰ μάθῃ ὁ ὑπουργὸς ὅτι ἐνεργουμένης τῆς ἐκλογῆς δὲν ἠδύνατο νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ὑπηρεσία δι’ αὐτοῦ ἐξασκοῦντος πολιτικὰ δικαιώματα ἐκεῖ ὅτι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἂν ἤθελε ν’ ἀποφύγῃ τὰ σκάνδαλα καὶ παραβιάσεις Νόμου, ἠδύνατο νὰ τὴν κάμῃ δι’ ἄλλου προσώπου. Τί τάχα ἤθελε βλάψει ἐὰν ἀντὶ τοῦ Στράτου ἔστελλε τὸν Α; Μήπως ἦτον αὐτὸς ὁ μόνος ὁ κατάλληλος δι’ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν; Εἶναι καὶ τόσοι ἄλλοι. Ἄλλως τε δὲν ἠδύνατο ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν μετάθεσιν τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ νὰ στείλῃ τὸν μὲν ἕνα εἰς τὴν Ἀνατολικὴν, τὸν δὲ ἄλλον εἰς τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἄρῃ πᾶν σκάνδαλον. Ἄλλως τε δὲν ἦτο αὐτὴ ἡ ἀποστολὴ τὴν ὁποίαν λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς, ἀλλ’ ἐστάλη νὰ κάμῃ καὶ προπαρασκευάσῃ τὰς ἐπεμβάσεις· διότι καὶ ὁ ἴδιος καὶ ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησαν ὅτι εἶχεν ὑπηρεσίαν, σχέσιν ἔχοντα μὲ τὰ παρόντα· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρόντα οὔτε ὑπῆρχον οὔτε θὰ ὑπάρχουν, τίποτε ἄλλο δὲν ἦτο ἡ ἀποστολὴ, παρὰ νὰ παρευρεθῇ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς· καὶ λυποῦμαι βλέπων, ὅτι τὰ πολεμικὰ ἄρχονται ἀπὸ τὰς ἐπεμβάσεις εἰς τὰς ἐκλογάς. Ταῦτα λέγω, κύριοι, καὶ παρακαλῶ νὰ χρησιμεύσουν ὡς διαμαρτύρησις εἰς τὸ μέλλον ὅτε θὰ γενηθῶσι καὶ τὰ παρόντα καὶ τὰ μέλλοντα, καὶ ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν ἐνήργησε σχετικῶς μὲ τὰ παρόντα.

§13Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Πλαπούτα περὶ μεταβολῆς τοῦ καταλόγου ἀνήκει εἰς ἐμὲ, ὅταν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσει νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα θέλω δώσει τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν.

§14Γ. ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύω λέξεις διότι προεκλήθην, ἄλλως δὲν ἀπαντοῦσα. Ἔχω τὰ ἑξῆς ν’ ἀναφέρω περὶ αὐτῶν τῶν ἀρχῶν, ὅτι ἄλλοτε κατηγορήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔστειλλε ἐπόπτας νὰ ἐξετάσωσι, καὶ οἱ ἐπόπται ἐξέθηκαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅ,τι ἐφρόνουν ὅτι ἔπρεπε νὰ........ὅταν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐδέησε ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς ἀνθρώπους διὰ παύσεως, ἐγένετο καὶ διαδήλωσις κατ’ αὐτῶν καὶ εἷς ἐῤῥαπίσθη. Τί δὲ οἱ ἐπόπται ἐγνωμοδότησαν, ἀγνοῶ· τοῦτο μόνον γνωρίζω ὅτι ἕνεκα τούτου ἀπεμακρύνθησαν τῆς ὑπηρεσίας.

§15Κ. ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Ὁ Ἔφορος αὐτὸς διετηρήθη ἀπὸ τῆς πρωθυπουργίας Τρικούπη καὶ Κουμουνδούρου, ἦτο δὲ πρῶτον εἰς τὰ Καλάβρυτα. Διατί τότε ἦτο καλὸς καὶ τώρα εἶνε κακός; Διότι δὲν ἐπέτρεψε νὰ μὴ πληρώνουν τοὺς φόρους.

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Γορτυνίας, εἰδοποιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἅμα μοὶ ἀνεκοινώθη τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον παρά τινων Γορτυνίων εἶχε σταλῆ εἰς τὴν Βουλὴν, παρευθὺς παρὰ μὲν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν ἐζήτησα ἀπολογίαν τηλεγραφικῶς, τὸν δὲ οἰκονομικὸν Ἐπιθεωρητὴν εὑρισκόμενον ἤδη εἰς περιοδείαν, διέταξα νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως· καὶ παρὰ μὲν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἀπάντησιν εἰσέτι δὲν ἔλαβον, παρὰ δὲ τῶν ὑπαλλήλων ἔλαβον τὴν ἀπολογίαν, ἥτις βέβαια δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ᾖναι δικαιολογία πρὸς ἀπόκρουσιν πάσης κατ’ αὐτῶν αἰτιάσεως, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δίδω καμμίαν ἀξίαν πρὶν λάβω τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν τοῦ οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Λαμβάνω μόνον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὅτι οἱ φόροι κατὰ τὴν περίοδον ταύτην διετέθησαν ἄριστα, καθόσον ἡ ὑπηρεσία δύναται νὰ βεβαιώσῃ πρὸς σύγκρισιν τῶν παρελθόντων ἐτῶν.

§17ΤΙΝΕΣ. Ὑπῆρξεν ἐφορία;

§18ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βέβαια, τώρα νὰ εἴπῃ τις ὅτι οὐδέποτε ἀπὸ κτίσεως κόσμου ὑπῆρξεν εἰς τὴν Γορτυνίαν τοιαύτη ἐφορία, αὐτὸ δὲν δύναται νὰ τὸ εἴπῃ, ἀλλ’ οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἡ Βουλὴ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ αἴσθημα νὰ παραδέχεται ἀνεξετάστως τοιαύτας ὑπερβολάς. Εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν εἷς τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν Καλαβρύτων ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς εἶχε ζητήσει νὰ καταθέσῃ ἡ Κυβέρνησις λογαριασμὸν τῆς χρήσεως τοῦ δανείου τῶν 10 ἑκατομμυρίων· τὸν λογαριασμὸν τοῦτον μεθ’ ὅλων τῶν πινάκων καὶ τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλόμενος ἂς ἔλθῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§20Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Αὐτὰ πρέπει νὰ μένουν μυστικά, διότι διὰ τοῦ λογαριασμοῦ αὐτοῦ θὰ μάθῃ ὁ κόσμος τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις.

§21Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐπαινῶ, ὅτι ἴσως μόνον σὺ δὲν ἠξεύρεις, ὅλος δὲ ὁ κόσμος τὸ ἠξεύρει, διότι ἔγειναν συμβόλαια.

§22Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Δὲν φέρουν τιμὴν αὐτὰ νὰ γίνωνται γνωστά.

§23Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί μυστικά; ἐπήραμεν 30,000 τουφέκια καὶ ποῖος δὲν τὸ ἠξεύρει;

§24ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ δὲν κατέθηκα, κύριοι, τὸν λογαριασμὸν διὰ νὰ δώσω ἀφορμὴν εἰς διαπληκτισμούς, οὐδὲ νὰ εὕρῃ οἱοσδήποτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσῃ τὰ αἰσθήματά του διὰ τὸ παρελθόν· τὸ ἔπραξα πειθόμενος εἰς μίαν ἐπερώτησιν, ἥτις δὲν ἀπεκρούσθη, ἀλλ’ υἱοθετήθη ἐν σιωπῇ διὰ τῆς Βουλῆς· αἱ δὲ Κυβερνήσεις ὀφείλουσι νὰ ἐκπληρῶσι τὰς ἔστω καὶ σιωπηλῶς ἀποφάσεις αὐτῆς.

§25Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἐὰν ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λογαριασμὸν τῶν 10,000,000, βεβαίως εἶχον μίαν ἰδέαν, λυποῦμαι δὲ ὅτι τὴν ἰδέαν αὐτὴν δὲν ἠδυνήθην νὰ τὴν μεταδώσω. Ἐπιβάλλομεν φόρους· ἀρκοῦσιν οὗτοι ἢ ὀφείλομεν νὰ ἐπιβάλλωμεν ἀκόμη; περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἐρωτῶ τὸν κ. Μεταξᾶν γνωρίζει, ἐὰν τὸ ὑλικὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἠγοράσθη σκεπάζεται διὰ τῶν 8, 000,000; Ἐγὼ λοιπὸν ἤθελα νὰ μάθω ἐὰν δὲν ἦτο ἀρκετὸν ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου, πρέπει νὰ θέσωμεν φόρους καὶ διὰ τὸ παρελθὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον. Δὲν ἠμποροῦσα κύριοι, νὰ ἐννοήσω διατί ἐθεωρήθη πικρὰ ἡ ζήτησις ἑνὸς λογαριασμοῦ, ἐνῷ τὸ καθῆκον τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι νὰ ἐξελέγχῃ τοὺς λογαριασμούς. Εἶναι, λέγουσι, μυστικά. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί εἶναι μυστικά, ἀφοῦ ἐγένοντο ἀγοραὶ μὲ τὰς Κυβερνήσεις τῆς Γαλλίας καὶ καθεξῆς· εἶναι τοῦτο μυστικόν; εἶναι ἐντροπὴ νὰ τὸ λέγετε. Λοιπόν, παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐζήτησα λογαριασμὸν καὶ θὰ τὸν ἐξελέγξω, διότι ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τί ψηφίζω.

§26ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μετὰ τὴν παῦλαν αὐτὴν ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ὑπηρεσίας μου. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ἀφορῶν τὸ δικαστικὸν τμῆμα τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ διαχείρισις τῶν δικῶν τοῦ Δημοσίου, ὅπως γνωρίζετε, ἔχει σπουδαίαν ἀξίαν, διότι ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς διαχειρίσεως τῶν δικῶν αὐτῶν ἐξαρτῶνται μεγάλα συμφέροντα, ἀφοῦ ὡς γνωστὸν δαπανῶμεν κατ’ ἔτος 300–400, 000 δραχμῶν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὸ 1867 ἡ μέχρι τότε κατάστασις ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, καὶ διὰ νόμου νὰ διορίσῃ σύμβουλον διευθυντὴν τοῦ εἰρημένου γραφείου, ἔδωκε δὲ εἰς τὸν σύμβουλον αὐτὸν θέσιν ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, μισθοδοσίαν πολὺ ἀνωτέραν, ἢ οἱ ὑπουργοῦ, καὶ συγχρόνως καθιέρωσε τὸ ἀμετακίνητον ἐπὶ πενταετίαν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἰς ἄλλην περίστασιν ἐγένετο ἀπόπειρα νὰ καθιερωθῇ τὸ σύστημα, τοῦ νὰ ὑπάρχωσιν ὡρισμένοι δικηγόροι τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς ὁποίους αἱ δίκαι νὰ παραδίδωνται ἀποκλειστικῶς. Σκεφθεὶς τὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, ἐσχεδίασα κατ’ ἀρχὰς εὐρείας μεταῤῥυθμίσεις. Εἶχα στοχασθῆ ἀναγκαῖον νὰ προστεθῶσιν ἐντὸς τοῦ δικαστικοῦ τμήματος τέσσαρες ἕτεροι σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀναδεχθῶσι τὴν ὑπηρεσίαν ἔν τε τῷ ὑπουργείῳ καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ τοιουτοτρόπως ὄχι μόνον ἤθελεν ἔλθει οἰκονομία εἰς τὴν δαπάνην, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ βελτίωσις σπουδαία εἰς αὐτήν. Δὲν ἠδυνήθην ὅμως νὰ πεισθῶ εἰσέτι ὅτι ὀφείλω νὰ εἰσάξω τὸ μέτρον αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἐπεριωρίσθην πρὸς τὸ παρὸν εἰς τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον, δι’ οὗ συνιστᾶται θέσις ἑνὸς μόνον ὑποδιευθυντοῦ συμβούλου, ὅστις μετὰ τοῦ διευθυντοῦ θὰ ἀναδεχθῶσι τὴν ὑπεράσπισιν ὅλων τῶν δικῶν τοῦ δημοσίου ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Αἱ δίκαι τοῦ δημοσίου ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποτελοῦσι πλέον τοῦ τρίτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν δικῶν, δαπανῶνται δὲ δι’ αὐτὰς 75,000 δραχμαὶ περίπου κατ’ ἔτος. Ὥστε ἡ δαπάνη τὴν ὁποίαν θέλομεν προσθέσει ἕνεκα τοῦ ὑποδιευθυντοῦ θέλει εἶσθαι πολὺ κατωτέρα τῆς ὠφελείας τὴν ὁποίαν θέλομεν ἔχει· διότι ὑπῆρχε μὲν καὶ πρὶν εἰς τὸν νόμον, ὅτι ὁ σύμβουλος ἀντιπροσωπεύει τὸ Δημόσιον ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, δὲν ὑπεβάλλετο ὅμως ὑποχρέωσις νὰ ὑπερασπίζηται τὰς δίκας· ἤδη δὲ ἐπιβάλλομεν εἰς τὸν διευθυντὴν καὶ ὑποδιευθυντὴν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀποκλειστικῆς ὑπερασπίσεως τῶν δικῶν τοῦ Δημοσίου ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὰ λοιπὰ μέρη δὲν ἔχω ἀνάγκην ν’ ἀναπτύξω παρὰ μόνον τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τοὺς συμβιβασμούς. Γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει ζήτημα ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν γνῶμαι καὶ ὑπὲρ καὶ κατὰ, ἐὰν ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ συμβιβάζηται ἐν πάσῃ ὑποθέσει. Ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε ἀπολύτως ν’ ἀπαγορεύσωμεν, οὔτε νὰ ᾖναι ἐπιτετραμμένοι οἱ συμβιβασμοὶ ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ. Διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον κανονίζει ὅτι ἐπὶ τῇ ἐγγράφῳ προτάσει καὶ τῶν δύω συμβούλων δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς συμβιβασμὸν, ἀλλ’ ἐπὶ ποσῶν τῶν ὁποίων ἡ ἀπαίτησις ὑπερβαίνει τὰς 10,000 δραχ. ἀπαιτεῖται ἡ συγκατάθεσις τοῦ προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὑπάρχει δὲ προσέτι καὶ ἑτέρα διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀφορῶσα τὰς ἀποζημιώσεις τῶν δικηγόρων, τῶν πραγματογνωμόνων, τῶν μαρτύρων κλπ. Ἠξεύρετε, ὅτι ὑπάρχει ἓν διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη κατὰ τὸ 1875 κανονίζον τὰ τοιαῦτα, ἀλλ’ ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς ἀπειλεῖται τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου ἕνεκα τῶν περιορισμῶν τοῦ Διατάγματος ἐκείνου. Αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι εὐκολύνοντο πρὶν εἰσαχθῇ ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, διότι πρὸ τοῦ νόμου ἐκείνου οἱ ὑπουργοὶ προνοοῦντες ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου ὑπερέβαινον τὰ ὅρια τοῦ Διατάγματος. Ἀλλὰ μετὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον δὲν ἠμπορεῖ ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐξακολουθήσῃ πράττουσα τὰ αὐτά. Ἔχομεν λοιπὸν καθῆκον ἐπὶ πάσης δίκης ν’ ἀκολουθῶμεν αὐτὸν τὸν κανόνα, καὶ δι’ αὐτὸ αἱ δίκαι ἐσταμάτησαν καὶ διατρέχομεν εἰς πολλὰς σπουδαῖον κίνδυνον. Πῶς θέλετε ἕνα μάρτυρα τὸν ὁποῖον ὑποχρεοῦτε ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς κατοικίας του 4, 5 ἢ 6 ἡμέρας ἐπὶ ἐπιτοπίων ἐξετάσεων, νὰ τὸν ἀποζημιώνητε μὲ τὴν μικρὰν ἀποζημίωσιν τῆς διατιμήσεως; Ὁ δὲ δικηγόρος ἐπίσης ὅστις θ’ ἀφήσῃ τὴν πελατίαν του καὶ τὸ δικαστήριόν του ἐπὶ τόσας ἡμέρας μεταβαίνων ἐπιτοπίως ἵνα διεξαγάγῃ ἀποδείξεις παντὸς εἴδους, πῶς ἠμπορεῖ ν’ ἀποζημιωθῇ μὲ δύω δραχμὰς καθ’ ἑκάστην; Διὰ τοῦτο ὑπάρχει διάταξις περὶ τούτου εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπουσα τὴν αὔξησιν τῆς ἀποζημιώσεως. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ δὲν μένει καιρὸς, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§27ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§28ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἕτερόν τι νομοσχέδιον ἀφορῶν ἔκτακτόν τι μέτρον περὶ σμύριδος τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ διακόψω μετ’ ὀλίγον τὴν συνεδρίασιν διὰ νὰ τὸ ὑποβάλω.

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω, κύριοι, νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ, νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἄρχονται αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, διότι ἐν τῷ νόμῳ δὲν ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ δημαρχικαὶ ἐκλογαὶ ἐνεργοῦνται αὐθημερόν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἐπετρέψαμεν εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ ἐκδώσῃ περισσότερα γραμμάτια δεκάδραχμα· αὐτὰ ὅλα πρέπει νὰ ὑπογράφωνται, ὁ ἐπίτροπος δὲν ἀρκεῖ νὰ τὰ ὑπογράψῃ καὶ ἑπομένως θὰ παρέλθῃ καιρὸς καὶ ἡ κυκλοφορία θὰ στενοχωρηθῇ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ διορίσωμεν δύω τρεῖς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι νὰ τὰ ὑπογράφουν.

§30ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν εἶναι χωριστὸς νόμος ἢ τροπολογία τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου;

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἦναι δυνατὸν εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμον νὰ εἰσαχθῶσι τροπολογίαι ἀφορῶσαι τὸν δημοτικὸν νόμον, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν.

§32ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω, κ. πρόεδρε, ὥστε αἱ διατάξεις αἱ περιεχόμεναι εἰς τὰ ὑποβληθέντα παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχέδια, νὰ θεωρηθοῦν ὡς τροπολογίαι τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, καὶ νὰ συζητηθοῦν μετὰ τὸ τέλος αὐτοῦ.

§33Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Σωτηρόπουλον, ὅτι δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι δυνατὸν ἄρθρα ἀναγόμενα καθαρῶς εἰς τὸν νόμον περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν νὰ ἀποτελέσουν μέρος τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ θεωρήσωμεν ὡς ἰδιαίτερον νόμον, διότι βεβαίως δὲν εἶναι τακτικὸν οὔτε ὀρθὸν εἰς ἄλλον νόμον νὰ εἰσάγωμεν διατάξεις ἄλλου νόμου.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τῶν ὑποβληθέντων σήμερον νομοσχεδίων;

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπιψηφίζονται κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ ἑξῆς νομοσχέδια·) αʹ) Περὶ εἰσπράξεως τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ φρενοκομεῖον Κερκύρας· βʹ.) Περὶ διορισμοῦ δευτέρου δικαστικοῦ συμβούλου παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν· γʹ.) Περὶ διορισμοῦ προσωρινῶν εἰδικῶν ἐπιτρόπων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ· δʹ.) Περὶ προσδιορισμοῦ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἄρχονται αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί· έ.) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δημαιρεσιῶν.

§37ΣΟΥΤΣΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, καὶ ἂν εὐαρεστεῖται νὰ προσθέσῃ ἓν ἄρθρον. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πολλοὶ πρόεδροι ἐπαρχιακῶν συμβουλίων δὲν προσήρχοντο νὰ δικάσουν τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, καὶ ἑπομένως πολλαὶ ἐκλογαὶ ἔμενον ἐκκρεμεῖς.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν συζήτησιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§40ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ προσωπικὰ ζητήματα, δὲν θὰ φέρω ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντὶ νὰ ἔρχωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔπρεπε νὰ ἦναι ἀντικείμενον τῆς ἐργασίας τῶν δικαστηρίων· θὰ ὁμιλήσω ὀλίγας τινὰς λέξεις ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως· ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας· δὲν θὰ καταστήσω ἀντικείμενον συζητήσεως τὴν ἰδέαν, οὔτε θὰ ἐπιμείνω νὰ γείνῃ ἀντικείμενον ψηφοφορίας· ἁπλῶς θὰ ἐκθέσω ὅ,τι νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκόν μου νὰ ἐκθέσω. Κύριοι, ὅ,τι θέλουν ἂς μοῦ εἴπουν οἱ ἀντιφρονοῦντες· ἐδῶ συνήλθομεν διὰ νὰ δώσωμεν τὰ μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρασκευάσῃ τὸ ἔθνος πρὸς ἐνδεχόμενόν τινα ἐθνικὸν ἀγῶνα· τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ἐπράξαμεν, καὶ τὸ ἐπράξαμεν μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν καὶ μὲ ὅλην τὴν ταχύτητα ἐφόσον ἐξήρτητο ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς βουλευτάς· ἀλλά, κύριοι, πλὴν τοῦ ἀγῶνος, ὅστις μᾶς ἀναμένει, ἐπέρχεται καὶ εἷς ἄλλος ἀγὼν ἐν τῷ Κράτει ἐπίσης σπουδαῖος· ἐπέρχεται ὁ ἀγὼν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, κύριος δὲ οἶδε τί ἀμέσως μετὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ, καὶ ὀφείλομεν νὰ παρασκευασθῶμεν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα τὸν τόσον σπουδαῖον, ἐπιψηφίζοντες τὸν ὑποβληθέντα νόμον περὶ βουλευτικῶν καταλόγων, περὶ ἐκλογῶν ἐν γένει. Μὲ λύπην μου ὅμως παρατηρῶ, ὅτι παρεμβάλλονται προσκόμματα ἀνυπέρβλητα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου τούτου, ἡ μὴ ἐπιψήφισις τοῦ ὁποίου εἶναι ἐθνικὴ ζημία, εἶναι ζημία τοῦ πολιτεύματος, διότι ὁ ὑπάρχων νόμος εἶναι ψευδής, οἱ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου συνταχθέντες ἐκλογικοὶ κατάλογοι εἶναι ψευδεῖς, πᾶν ὅ,τι ἀποῤῥέει ἐκ τούτου εἶναι ψεῦδος καὶ τὸ ψεῦδος τοῦτο θὰ ἐξασκήσῃ ὀλεθρίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ πολιτεύματός μας. Βλέπω λοιπόν, ὅτι παρεμβάλλονται προσκόμματα ἀνυπέρβλητα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου τούτου, καὶ δυστυχῶς πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν καθαρά, ἐκεῖθεν ὅπου δὲν ἔπρεπε νὰ παρεμβάλλωνται. Νομίζω δέ, ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ ἡμεῖς ὅλοι κατηρτίσαμεν μίαν Κυβέρνησιν, εἴμεθα ὑπεύθυνοι διὰ τὰ ἀποτελέσματα· ἐγὼ φρονῶ, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν ἡ Βουλὴ ἐσχημάτισε τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν καὶ τὴν ἐπέβαλεν ἐναντίον ἴσως τῶν συνταγματικῶν ἐθίμων, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ ἔχουσα τὴν συναίσθησιν τῆς εὐθύνης της, δὲν πρέπει νὰ παραλείψῃ τίποτε, τὸ ὁποῖον θὰ τὴν καταστήσῃ ὑπεύθυνον ἐνώπιον τοῦ τόπου. Εἶπον, ὅτι τὰ προσκόμματα παρεμβάλλονται ἐκ μέρους τῶν κ. ὑπουργῶν, τοῦτο θέλω σᾶς ἀποδείξει. Οἱ κύριοι ὑπουργοί, βεβαίως ἐν τῷ ζήλῳ των, ὅπως διοργανίσουν τὸν τόπον, ἐνόμισαν εὔθετον καὶ ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλουν ὀργανικά τινα νομοσχέδια· τοὺς κατακρίνω ὅμως, διότι δὲν ἀπέβλεψαν εἰς τὰς περιστάσεις· τοὐλάχιστον δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐννοήσουν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ ἄλλα νομοσχέδια, παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν καὶ εἰς τὸν ἐξωτερικὸν ἀγῶνα καὶ εἰς τὸν ἐσωτερικόν. Καί, κύριοι, ἂν ἐπιμένουν οἱ ὑπουργοὶ εἰς τὸ νὰ συζητήσωμεν εἰς ἀ. καὶ βʹ. ἀνάγνωσιν τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια, ἐκτὸς ὅτι θὰ ματαιώσουν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, θὰ ἀποδείξουν ἢ θὰ δώσουν τοὐλάχιστον νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τοῦτο τὸ ἔκαμον χάριν μικροφιλοτιμίας, καθόσον δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι ἤδη πεπεισμένοι, ὅτι δὲν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια αὐτά, διότι, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν εἶναι χρήσιμα ἢ μὴ εἶναι, ἀδύνατον νὰ ἐπιψηφισθῶσιν, ἡ δὲ ἐπιμονή των, οὐδὲν ἄλλο ἀποτέλεσμα θὰ φέρῃ εἰμὴ τὴν ματαίωσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· μία δὲ τῶν συνεπειῶν θὰ ᾖναι, ὅτι θὰ λάβουν καιρὸν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν καὶ τῶν ὑπουργῶν νὰ εἴπουν εἰς τὸ κοινόν, ὅτι αὐτοὶ ἐστάθησαν πάντοτε οἱ αἴτιοι τῆς παρούσης καταστάσεως.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἂν θέλῃ ἡ Βουλή, καὶ πιστεύομεν ὅτι θέλει, ὅλα αὐτὰ θὰ συζητηθῶσιν. Ἡμεῖς, κύριοι, ἐμελετήσαμεν καὶ ἐσπουδάσαμεν τὰ πράγματα, καὶ εὕρομεν, ὅτι ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ κυβερνήσωμεν δι’ αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο παρεκαλέσαμεν τὸν πρόεδρον νὰ συντάξῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς τὴν συνέταξεν· ἡμεῖς ἐπιμένομεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις τῶν νομοσχεδίων ὅπως εἶναι συντεταγμένη ἡ ἡμερησία διάταξις, διότι τοῦτο νομίζομεν, ὅτι δεικνύει τὴν πρὸς ἡμᾶς ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς.

§42ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐμπαιζόμεθα, κύριοι Βουλευταί. Τρία ἔτη ζητοῦμεν τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, θέλομεν ν’ ἀποσοβήσωμεν τὴν πλαστογραφίαν καὶ δὲν τὸ ἐπιτυγχάνομεν. Βλέπετε ἡ Βουλὴ εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι. Δὲν ἠξεύρομεν οὔτε ἂν αὔριον θὰ ἔχωμεν ἀπαρτίαν, καὶ παρεμβάλλονται πάντοτε προσκόμματα εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Οὐδεὶς σήμερον θὰ ἀμφισβητήσῃ τὰς διατάξεις αὐτοῦ, δὲν θὰ γείνῃ παρὰ μία ἁπλῆ ἀνάγνωσις, ἡ δὲ Βουλὴ δὲν θὰ καταναλώσῃ πλέον τοῦ ¼ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου.

§43ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διατί αἰτιώμεθα ἄλλους, ἀφοῦ πρέπει νὰ αἰτιώμεθα ἡμᾶς;

§44ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὄχι, πταίει τὸ προεδρεῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις. Αἰσθανόμενος ἀγανάκτησιν δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, δὲν δύναμαι νὰ ἐκταθῶ περισσότερον, διότι ἐνδέχεται νὰ προσβάλω τὸ προεδρεῖον· δηλῶ ὅμως, ὅτι ἐὰν δὲν προταχθῇ ἡ ψήφισις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐγὼ θέλω προτείνει πάντοτε τὴν ἔνστασιν τῆς μὴ ἀπαρτίας καὶ θέλω φέρει τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ μὴ ψηφισθῇ οὐδεὶς νόμος. Δηλῶ δὲ ἐπίσης, ὅτι ἐὰν ψηφισθῇ αὐτὸς ὁ νόμος, θέλω παραμείνει εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς μέχρι τέλους. Δὲν ἐννοεῖ κανεὶς νὰ φέρῃ πρόσκομμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι μάλιστα νόμοι τινὲς ἀπαραίτητοι, ἀλλὰ νὰ συζητηθοῦν μετὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἐπιμένομεν δὲ τόσον, διότι, καθὼς εἶπεν ὁ προλαλήσας, ὑπάρχει ἐπιβουλή· ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τοῦτο, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη δυσκολία πρὸς ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη κατὰ τὸ 1873. Παρῃτήθημεν πασῶν τῶν ἐνστάσεών μας, δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§45ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι φόβος νὰ παρεξηγηθῶ, ὅτι εἶμαι κατὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι ἀνήκω μεταξὺ τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ ὡς ὑπουργοὶ καὶ ὡς βουλευταὶ τρία μέχρι τοῦδε ὑπέβαλον νομοσχέδια ἀπὸ τοῦ 1871 μέχρι σήμερον περὶ διορθώσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ ὑπεστήριξον τὰς μεταῤῥυθμίσεις αὐτὰς, πρὶν οἱ προλαλήσαντες φανῶσι τόσον ἔνθερμοι, ὥστε νὰ τελειώσῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἐντὸς ἑνὸς τετάρτου. Δύναμαι ἄλλως ἀκόμη νὰ καυχηθῶ, ὅτι οὐδέποτε οἱ ἀντίθετοί μου κατηγόρησαν οὐδεμίαν μου ἐκλογὴν διὰ καλπονόθευσιν. Ἀπορῶ ὅμως διατί αὐτὴ ἡ σπουδὴ, καὶ διατί νὰ παραμερίσωμεν ὅλα τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν λοιπὸν ὀφείλομεν νὰ ἀφήσωμεν τὴν σύνταξιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι τοῦτο πάντοτε ἐγένετο. Καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις λέγει, αὐτὴ εἶναι ἡ ἡμερησία διάταξις, διατί παρουσιαζόμεθα καὶ διὰ παρενθέσεων καὶ ἀγορεύσεων ματαίων... διότι ἐνῷ εἶναι 10 ἀκόμη δὲν εἰσήλθωμεν εἰς ἡμερησίαν διάταξιν ἐνῷ ἠμπορούσαμεν νὰ ἔχωμεν 3 νομοσχέδια τελειωμένα καὶ νὰ ἤμεθα εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, χωρὶς νὰ ἔχωμεν αὐτὰς τὰς ἐπικλήσεις, καὶ τὰς ἀγορεύσεις, καὶ τὰς ἀπειλάς. Ὀφείλομεν λοιπὸν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Κυβερνήσεως· ἐὰν δὲ θέλωμεν νὰ παραλύωμεν τὰς συνεδριάσεις, ἂς αἰτιώμεθα ἑαυτούς. Δὲν ἐργαζόμεθα οὔτε 25 ἡμέρας, καὶ ἐν τούτοις ἀραιώθησαν φοβερὰ αἱ τάξεις τῆς Βουλῆς ἄνευ λόγου. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν ὅπως πρέπει, ὅλα τὰ νομοσχέδια θὰ τελειώσουν μέχρι τῆς Τετάρτης.

§46Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ Θεὸς τὸ ἠξεύρει, πόσον ἡ καρδιά μου τρέμει διὰ αὐτὴν, ἀλλὰ μολαταῦτα παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν εἰσήγαγε ἡ Κυβέρνησις· ἑπομένως ζητοῦντες τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, εἴμεθα ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως.

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ γείνῃ μὲ τὴν ὥραν του.

§48ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς προλαλήσαντας, ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ ἡμερησία διάταξις ὅπως εἶναι συντεταγμένη διὰ νὰ εὐκολύνωμεν τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως. Πιστεύω ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε ἐῤῥέθησαν ἐνόησαν καλῶς, ὅτι εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ συζητηθῇ πρὸ πάντων ὁ ἐκλογικὸς νόμος· ἑπομένως παρακαλῶ αὐτὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ά. νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν, πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἐκλογικὸς νόμος.

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον.

§50ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ν’ ἀποφασισθῇ τὸ ζήτημα δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψηφοφορία γίνεται δι’ ἀναστάσεως, ἐὰν δὲ δὲν διακριθῇ, πρέπει νὰ ζητήσουν 15 τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ὁ κ. Ῥοντήρης ζητεῖ νὰ προταχθῇ παντὸς ἄλλου νομοσχεδίου ἡ γʹ. συζήτησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§52ΤΙΝΕΣ. Τοῦ Σωτηροπούλου.

§53ΖΑΪΜΗΣ. Τοῦ κ. Σωτηροπούλου εἶναι ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἰδιαιτέρα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως περὶ φάρων καὶ φανῶν. Γνωρίζετε, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ προτείνουν κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν ἀκύρωσιν τῆς Συμβάσεως.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σήμερον ὁ Γάλλος αὐτὸς παρουσίασε πρότασιν διὰ τῆς ὁποίας βελτιώνει τὴν σύμβασιν κατὰ τοῦτο, ὅτι ἀπαλλάττει τοῦ φόρου ὅλα τὰ πλοῖα τὰ ἐνεργοῦντα τὴν ἀτμοπλοΐαν μέχρι 45 τόνων, βʹ. τὰ ξένα πλοῖα, ἐνεργοῦντα τὴν ἀτμοπλοΐαν, δὲν ὑποβάλλονται εἰς οὐδένα ἐπίσης φόρον, ὅταν ᾖναι πλοῖα 10 τόνων.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπεβλήθη ἑτέρα πρότασις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὑπὸ ἄλλης ἑταιρίας. (Ἀναγινώσκεται).

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοῶ, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ σήμερον δὲν δύναται ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τροπολογιῶν, ἀλλὰ προκειμένου ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς συμβάσεως, πρέπει νὰ γνωρίσῃ ποία τις εἶναι, διότι ἄλλως ἠμπορεῖ......

§58ΦΙΛΗΜΩΝ. Νὰ τυπωθῶσι αἱ παλαιαὶ καὶ αἱ νέαι προτάσεις.

§59Α. Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ κατὰ τὴν ἄλλην σύνοδον παρουσιάσθη τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐσυζητήθη· ἐγὼ εἶχον ἐναντίαν ἰδέαν καὶ ἔχω ἀκόμη, ἀλλ’ ἔμαθον, ὅτι ὁ ξένος αὐτὸς παραπονεῖται, διότι ἔχει καταθέσει ἓν τίμημα. Ἡ Βουλὴ τὸ ὀρθότερον τὸ ὁποῖον θὰ πράξῃ εἶναι ν’ ἀκυρώσῃ τὴν σύμβασιν διὰ νὰ ἐλευθερώσῃ τὰ χρήματα αὐτά. Λοιπὸν ἡ πρώτη σύμβασις πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ, καὶ ἡ Βουλὴ κατὰ τὸν Νοέμβριον ἔχει καιρὸν νὰ ἀποφασίσῃ.

§60ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§61Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ κ. Φιλήμων ἐπρότεινε νὰ τυπωθοῦν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν παραδέχεται τὴν πρότασιν τῆς πλειονοψηφίας....

§63ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι περὶ ἀναβολῆς ἕως αὔριον (θόρυβος).

§64ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ σύμβασις περιέχει μίαν ὑποχρέωσιν. Ὁ Γάλλος αὐτὸς κατέβαλε 50,000 δραχμῶν· λοιπὸν, ἀναβαλλομένης τῆς ὑποθέσεως, τὰ χρήματα θὰ μένουν μέχρι τοῦ 9βρίου. Διατί νὰ μένουν, ἀφοῦ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ὑπάρχει συναγωνισμός;

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλήμων ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν αὔριον. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς πλειοψηφίας τῶν ἐπιτροπῶν περὶ ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐξακολούθησις τῆς βʹ. συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἄρθρον 169, τὸ ὁποῖον θὰ γείνῃ 170. Ὁ κ. Ῥικάκης προτείνει τροπολογίαν (ἀναγινώσκεται).

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, τὴν δέχομαι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Κυριακός. Γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 170–270.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Βʹ Τέλη τῶν ναυτιλιακῶν πράξεων. Ἄρθρον 270.

§69ΖΩΧΙΟΣ. Ἐνταῦθα θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ ναυτιλιακὰ ἔμειναν ὡς ἔχουσι.

§71ΖΩΧΙΟΣ. Ἔχετε λάθη.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πιθανὸν νὰ ᾖναι τυπογραφικά.

§73ΖΩΧΙΟΣ. Σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἴσως δὲν γνωρίζετε. Εἰς τὸ ἄρθρον 272 λέγετε «Ἐκτὸς τῶν εἰς τὰ δύω προηγούμενα ἄρθρα... ὁριζομένων ναυτιλιακῶν τελῶν, τὸ προξενικὸν γραφεῖον τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, τὰ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, Θεσσαλονίκῃ, Λονδίνῳ καὶ Σμύρνῃ γενικὰ προξενεῖα καὶ τὰ ἐν Γαλαζίῳ, Μασσαλίᾳ, Μελίτῃ καὶ Τεργέστῃ προξενεῖα εἰσπράττουσιν ἐπὶ τῶν εἰς τοὺς λιμένας ἐκείνους προσποριζομένων ἑλληνικῶν πλοίων, δύω λεπτὰ κατὰ τόνον». Τοῦτο εἶναι πιστὴ ἀντιγραφὴ ἀπὸ τὰ 1860.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προσετέθησαν ἔτι 3.

§75ΖΩΧΙΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1860 μέχρι τῆς ὥρας αὐτῆς πολλὰ λιμεναρχεῖα ἔμειναν ἀνεξέλεγκτα. Εἴς τινα λιμεναρχεῖα θὰ εἰσῆλθεν ἓν ἑκατομμύριον περίπου δραχμῶν. Ὡρίσθη δὲ τότε, ὅτι πρὸς διαχείρισιν τῶν χρημάτων αὐτῶν θὰ ἐκδοθῇ Βασ. Διάταγμα· ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου μέχρι σήμερον δὲν ἐξεδόθη. Τὰ τέλη δὲ τὰ εἰσπραττόμενα χάνονται. Μεταξὺ δὲ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ πόλεμος. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς λέγει ὅτι θὰ ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα. Ἤδη θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, διότι αὐτὸ τὸ χρῆμα τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου κατεπόθη.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, ὑποβάλω τὴν ἀλληλογραφίαν. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ πρόεδρος κ. Αὐγερινός). (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 270 μέχρι τέλους ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ περὶ συστάσεως διδασκαλείου νομοσχεδίου. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§78Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Μοὶ παρεστάθη ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἐξηγηθῇ ὁ ὅρος, γεωγραφία, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ δηλωθῇ ῥητῶς ἂν περιλαμβάνῃ καὶ τὰς τρεῖς γεωγραφίας· ἐπίσης ἡ ἀνάγκη νὰ δηλώσω ῥητῶς διὰ τὸ μάθημα τῆς ἀνθρωπολογίας, τὸ ὁποῖον ἐνόμιζα, ὅτι περιλαμβάνεται ἐν τῇ ζωολογίᾳ. Λοιπὸν τὰς διασαφήσεις αὐτὰς κάμω, προτείνων ἵνα μετὰ τὴν λέξιν «γεωγραφία» νὰ τεθῇ ἐν παρενθέσει (φυσικῆς, μαθηματικῆς, πολιτικῆς), καὶ πρὸ τῆς ζωολογίας νὰ τεθῇ «ἀνθρωπολογία».

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§80ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Βουλὴν προσθήκην τινὰ τὴν ὁποίαν ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θέλει παραδεχθῇ. Τὸ 6 ἄρθρον ὁρίζει τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ μαθηταὶ οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ Διδασκαλεῖον, τὸ δὲ ἐδάφιον 1 ἀπαιτεῖ ὡς ὅρον τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν· ἀλλ’ ὑπάρχουν πολλοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι μὲν τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ἀλλὰ σκοπεύουν νὰ ἐκπαιδευθῶσιν ἐν τῷ Διδασκαλείῳ, ἀλλ’ ἐπειδὴ πάλιν δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀνοίξωμεν τὰς θύρας εἰς τοὺς μὴ ἰθαγενεῖς, ἤθελον προτείνει ὅρον τινὰ, ἤτοι νὰ τεθῇ μετὰ «τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν» «ἢ πιστοποίησιν ἑλληνικῆς κοινότητος βεβαιοῦσαν, ὅτι ὁ κομιστὴς αὐτῆς ἀνεδέχθη νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν αὐτῇ ὡς διδάσκαλος». Τοιουτοτρόπως θέλομεν ἔχει τὴν βεβαιότητα, ὅτι ὁ μὴ ἔχων τὴν ἰθαγένειαν, ἀλλ’ ἑλληνικῆς καταγωγῆς, μέλλει τῷ ὄντι νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰς σπουδὰς, τὰς ὁποίας θέλει κάμει ἐν τῷ Διδασκαλείῳ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη.

§82ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω νὰ κάμω δύω παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἀρείου Πάγου, τὴν μίαν ὅσον ἀφορᾶ τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν τῶν μελῶν ἑκατέρου τῶν τμημάτων, τὴν ἑτέραν δὲ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς παρέδρους. Νομίζω, ὅτι διὰ τῆς πρώτης τῶν διατάξεων τούτων καταστρέφεται ἡ κλίμαξ τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης νὰ θέσῃ ὡς πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν ἑκάστου βαθμοῦ τῶν δικαστηρίων. Τῷ ὄντι βλέπομεν, ὅτι τὸ πρωτοδικεῖον σύγκειται ἐκ τριῶν δικαστῶν, τὸ ἐφετεῖον ἐκ πέντε καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἐξ 7. Ἐκτιμῶ τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος παρεκίνησε τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν 7 εἰς 5· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ οἰκονομία ἡ ὁποία ἐκ τούτου ἤθελε προκύψει εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ καταστρέψῃ τὴν ἰδέαν τῆς πλειονοψηφίας. Τὴν δὲ δευτέραν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς παρέδρους· οἱ πάρεδροι ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι πρόσκομμα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι οὐδὲν πράττουσιν ἐκ τῶν καθηκόντων των, μόνον δὲ χάριν τιμῆς διορίζονται, ὅταν δὲ πρόκηται περὶ διασκέψεως καὶ περὶ ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός των ἀποφεύγουν· ἐκτὸς δὲ τούτου περιορίζεται τὸ δικαίωμα τοῦ προέδρου νὰ ἐκλέγῃ μεταξὺ τῶν δικηγόρων, τῶν ὁποίων ἡ πρόσληψις ἤθελεν εἶσθαι ἀληθὴς ἐγγύησις πρὸς καταρτισμὸν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀρείου Πάγου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι συμφέρει νὰ προστεθοῦν δύω ἔτι Ἀρειοπαγῖται, ὅπως ἕκαστον τμῆμα περιέχῃ ἑπτά· πρὸς δὲ νὰ τεθῇ διάταξις καταργοῦσα τοὺς παρέδρους τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ νὰ ἀφεθῇ τὸ δικαίωμα τῆς συμπληρώσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ δικηγόρων.

§83Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς εἶναι ὀρθώταται, ἀλλ’ ὡς σᾶς εἶπον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς εἰσαγωγῆς τῶν νομοσχεδίων, ἔπρεπε νὰ συμβιβάσω τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ταμείου μὲ τὸ συμφέρον τῆς ταχυτέρας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης διὰ τῆς διὰ μικροῦ ἀριθμοῦ αὐξήσεως τῶν Ἀρειοπαγιτῶν. Ἡ προσθήκη τεσσάρων Ἀρειοπαγιτῶν κατὰ τὸ παλαιὸν νομοσχέδιον, θέλει φέρει αὔξησιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν· αἱ δὲ περιστάσεις, ἐν αἷς διατελοῦμεν, δὲν ἐπιτρέπουν τὴν προσθήκην οὐδὲ μιᾶς δραχμῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· προσέτι διὰ τοὺς προστιθεμένους Ἀρειοπαγίτας ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ προσθέσω οὐδὲ λεπτὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, σκοπεύω δύω θέσεις Ἐφετῶν ἐνταῦθα νὰ μὴ τὰς συμπληρώσω. Τὸ δὲ ὑπόλοιπον ποσὸν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ μισθοῦ τῶν δύω Ἐφετῶν, ἤτοι δραχ. 6,600, νὰ οἰκονομήσω δι’ ἄλλων οἰκονομιῶν. Βεβαίως ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ῥάλλη εἶναι ὀρθοτάτη, ἀλλ’ ὡς εὑρισκόμεθα σήμερον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ στέρξωμεν τὰ παρόντα, εἰς τὸ μέλλον δὲ νὰ ἐπιζητήσωμεν τὰ βελτίω. Νομίζω δὲ, ὅτι ὅταν ἕκαστον τμῆμα τοῦ Ἀρείου Πάγου σύγκειται ἐκ 5 ἀνδρῶν πεφωτισμένων καὶ ἀκεραίων, ὅτι δύνανται νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἤθελον ἐκπληρώσει οἱ 7 Ἀρειοπαγῖται. Βεβαίως διὰ νὰ μὴ καταστραφῇ ἡ κλίμαξ, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ ὁ δικαστικὸς ὀργανισμὸς ὡς πρὸς τὴν συγκρότησιν τῶν δικαστηρίων, ἦτο προτιμότερον ἕκαστον τῶν τμημάτων νὰ σύγκειται ἐξ 7, ἀλλὰ σᾶς εἶπον τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος μὲ ὑποχρεοῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ τροποποιήσω τὴν νομοθεσίαν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν τοῦ δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου· ἤδη ὁ κ. Ῥάλλης προτείνει τροποποίησιν καθ’ ἣν ἀντὶ τριῶν Ἀρειοπαγιτῶν πρέπει νὰ προστεθοῦν 4· ἀναβάλλω ὁριστικὴν περὶ τούτου ἀπάντησιν μέχρις ὅτου συνεννοηθῶ μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ δὲ τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν θέλω φέρει ὁριστικὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς παρέδρους πληρέστατα ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ῥάλλης· τοῦτο ἀναγνωρίζων, ἔθεσα τὴν διάταξιν καθ’ ἣν, ὅταν πρόκηται νὰ συγκροτηθῇ τμῆμα τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ προσκληθῇ παρὰ εἷς πάρεδρος. Ὅταν δὲ ὁ Ἄρειος Πάγος θὰ δικάσῃ ἐν ὁλομελείᾳ, δύνανται νὰ λάβωσι μέρος δύο πάρεδροι. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς δικηγόρους, τὸ νομοσχέδιον δὲν τοὺς ἀποκλείει, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ῥάλλης.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Ἀποκλείει τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου, διότι λέγει πρῶτον θὰ προσκαλέσῃ τὸν πάρεδρον, ἂν δὲ κωλύηται ὁ πάρεδρος, τότε καλεῖται ὁ δικηγόρος. Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1, 2 καὶ 3, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ 4.

§85ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς γʹ. παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως μεταξὺ τῶν αὐτῶν διαδίκων καὶ ἐπὶ τῶν αὐτῶν λόγων συζητεῖται· ἀλλὰ τὸ δεύτερον κῶλον ἀναφέρει «ἐὰν ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως περιέχῃ καὶ ἄλλους λόγους, συζητοῦνται καὶ δικάζονται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος μόνον οἱ λόγοι οὗτοι.» Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διασαφήσῃ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γείνῃ τοῦτο· θὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τῆς ὁλομελείας, καὶ ἔπειτα ἀπόφασις τοῦ τμήματος εἰς τὸ ὁποῖον παραπέμπονται;

§86Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κατὰ τὴν ἐν ὁλομελείᾳ συνεδρίασιν βεβαίως τὸ δικαστήριον θὰ διασκεφθῇ καὶ θὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεώς του· εἶναι πολὺ πιθανὸν διὰ τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης νὰ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις. Ἐὰν ὅμως ἡ ὑπόθεσις γείνῃ ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ οἰκεῖον τμῆμα, ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ ἕτεροι λόγοι ἀναιρέσεως, τότε ἐὰν ᾖναι ἡ ἡμέρα τῆς συνεδριάσεως δύναται ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ παραπέμψῃ εἰς τὸ τμῆμα τὴν ὑπόθεσιν. Ἡ παρατήρησις αὕτη ἐγένετο κατὰ τὴν ἀ. ἀνάγνωσιν ὑπὸ τοῦ κ. Μεταξᾶ· συνεννοήθην μετὰ τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ὁ δὲ κύριος πρόεδρος μὲ εἶπεν, ὅτι τὴν θεωρεῖ ὅλως περιττὴν πᾶσαν τροπολογίαν.

§87ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ γείνῃ ἀπόφασις τῆς ὁλομελείας;

§88Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Θὰ γείνῃ.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Τώρα ἡ παραπομπὴ θὰ γίνεται δι’ ἀποφάσεως ἢ διὰ πρακτικοῦ;

§90Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Διὰ πρακτικοῦ, νομίζω, πρὸς ἀποφυγὴν δαπανῶν. Ὥστε ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοῖς ἐπισήμοις τῆς Βουλῆς δύναται νὰ τεθῇ, ὅτι διὰ πρακτικοῦ γίνεται ἡ παραπομπή. (Κατόπιν παρεδέχθησαν τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 4 μέχρι τοῦ 10 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ἔχει τις τὸν λόγον;

§92ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων τοῦ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Ἀρείου πάγου, αὐτὸ δὲ τοῦτο παρεδέχθη καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὥστε κατὰ τὴν γʹ. συζήτησιν πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§93ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ῥάλλης, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπεφυλάχθη ὁ κ. ὑπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν, εἶναι κατ’ ἐμὲ ἡ διάταξις ἡ σπουδαιοτέρα, ἥτις ἀποβλέπει τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νομίζω ὅτι ἅπαξ γενομένου λόγου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πρέπει νὰ ἐκφρασθῶμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλλωμεν τὸν ὀργανισμόν, διότι ὁ λόγος ὁ οἰκονομικὸς εἶναι ἀνάξιος νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀπέναντι τοῦ μεγάλου συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ ἀνώτατον αὐτὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μένῃ ἀκέραιον, καὶ ἐπὶ τῶν βάσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὅλος ὁ ὀργανισμός, ἡ δὲ οἰκονομία εἶναι ἐλαχίστη. Ἐὰν ἡ γνώμη ἡμῶν εἶναι τοιαύτη, πρέπει νὰ τὴν ἐκφράσωμεν ἀπὸ τοῦδε. Λοιπὸν ἐγὼ ἐπιμένω ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφρασθῇ, ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ τροποποιηθῇ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ μέρος.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον. Ἔχομεν ἤδη εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ περὶ ἄλλων σχετικῶν διατάξεων· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§95Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, διάφοραι τροπολογίαι κατετέθησαν ὑπό τε τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δικαιοσύνης καὶ ὑπό τινων βουλευτῶν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπή σας, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τοὺς δικηγόρους, τὴν ἀποδέχομαι ἀπὸ τοῦδε. Κατὰ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς «οὐδέποτε δύναται νὰ παυθῇ δικηγόρος ὁριστικῶς, ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων τῶν ἄρθρων 21, 22 καὶ 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἤτοι ὅταν καταδικασθῇ εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν ἢ ἕνεκα πράξεως ἀναγομένης εἰς τὴν δημόσιον ὑπηρεσίαν του καὶ τιμωρουμένης ὡς πλημμελήματος.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ νὰ μετατεθῶσι;

§97Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει ὅτι δὲν δύνανται νὰ μετατεθῶσι· ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει καὶ ἄλλην τροπολογίαν τὴν ἀκόλουθον «αἱ ἀθωοτικαὶ ἀποφάσεις τῶν ἁρμοδίων δικαστικῶν συμβουλίων ἐπὶ πειθαρχικῶν παραπτωμάτων τῶν δικηγόρων δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν μεταῤῥυθμιστικὴν ἐξουσίαν τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργείου, ὅπερ καὶ ἐπὶ καταδικαστικῶν τοιούτων ἀποφάσεων δὲν δύναται νὰ ἐπιτείνῃ τὴν ἐπιβληθεῖσαν πειθαρχικὴν ποινήν.» Κύριοι, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης προέβη εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἶναι γνωστός. Εἶχε βεβαίως ὑπ’ ὄψιν αὐθαιρεσίας τινάς, καὶ διὰ τοῦτο ἠθέλησε διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν δικηγόρων ἀπὸ τῆς αὐθαιρεσίας τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Αὐτὸς πιστεύω εἶναι ὁ λόγος, ὅστις ὑποχρέωσε τὴν ἐπιτροπὴν εἰς νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νὰ προτείνῃ τροποποίησιν σπουδαίαν τοῦ περὶ πειθαρχικῶν ποινῶν μέρους τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας. Φρονῶ, ὅτι τὸ μέρος τῆς νομοθεσίας μας τὸ πραγματευόμενον περὶ πειθαρχικῶν ποινῶν ἔχει ἀνάγκην ἐν γένει ἀναθεωρήσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ ὡς πρὸς τὰς πειθαρχικὰς ποινὰς καθόσον ἀποβλέπει τοὺς δικηγόρους. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἐπιμένῃ εἰς τοῦτο, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ καὶ τὴν βʹ. ταύτην τροπολογίαν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι λογικώτερον, ἐπιστημονικώτερον καὶ ὀρθότερον ἡ τροποποίησις αὕτη ν’ ἀναβληθῇ εἰς ἄλλην περίστασιν. Ὑπεβλήθησαν καί τινες ἄλλαι τροπολογίαι, τῶν ὁποίων τὴν βάσιν ἐδέχθην, καὶ ἐπήνεγκον ἐπ’ αὐτῶν ὑποτροπολογίαν τινά, διότι εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ πᾶσαν τροπολογίαν, ἥτις συντείνει πρὸς βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ κατ’ οὐδένα τρόπον τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι δύνανται ν’ ἀναιρέσωσι τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἐπειδὴ δὲ αἱ τροπολογίαι αὗται, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, δὲν ἀναιροῦσι τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦτο τὰς ἀπεδέχθην τροπολογήσας τὸ περιεχόμενον αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτων καταθέτω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα ἀναγκαίαν διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸ προεδρεῖον νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν αὐτῆς. Κατόπιν παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἀνεγνώσθη δὲ καὶ τὸ 2 ἄρθρον.

§98ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικοιοσύνης ἠθέλησε καὶ τοὺς γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων νὰ ὑπαγάγῃ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμου. Ἐπιφυλάττομαι εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου, καθόσον νομίζω ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν θέλει ὠφελήσει τὴν δικαιοσύνην πολὺ δὲ μᾶλλον εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα γʹ. τάξεως.

§99Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ἐὰν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἔχει βάσεις τινὰς, τὰς ὁποίας μεταβάλλει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πετσάλη καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πετσάλης φέρει, τείνει εἰς τὴν ἀναίρεσιν ὅλης τῆς οἰκονομίας τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον σπεύδω νὰ τὴν τὴν ἀποκρούσω ἀπὸ σήμερον. Τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καταργεῖ τοὺς παρέδρους τοὺς ὁποίους ἀναπληροῖ, τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος, διὰ δικηγόρων καὶ συμβολαιογράφων, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα συστήματα περὶ τῶν παρέδρων τῶν εἰρηνοδικείων, ἀλλ’ αὐτὰ ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου δὲν δύνανται νὰ νομοθετηθῶσι ἤδη καὶ ἔπρεπε ἐν τούτοις ἐκ τῶν ἐνόντων ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ τόπος ἀπὸ τοὺς παρέδρους τῶν εἰρηνοδικείων, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος, ὡς παρετηρήσατε, περιέχει διατάξεις ὥστε οἱ πάρεδροι ν’ ἀναπληροῦνται ὑπὸ τῶν συμβολαιογράφων. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ εἰρηνοδικεῖα εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχουν συμβολαιογράφοι, καὶ ἐκεῖ τοὺς εἰρηνοδίκας ἀναπληροῦν οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων· ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, διότι τότε οἱ εἰρηνοδίκαι θὰ ἦναι ἐντόπιοι. Ἰδοὺ, κύριοι, διὰ ποῖον λόγον ἀπὸ τοῦδε δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πετσάλη. Ἀλλὰ ἔχω καὶ ἄλλον λόγον πολὺ σπουδαῖον συνδεόμενον καὶ πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ὅστις μὲ ὑποχρεοῖ νὰ ἐπεκτείνω τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ νὰ ἦναι ἐντόπιοι οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ πταισματικὰ τέλη τὰ ἐκκαθαρίζουσιν οἱ γραμματεῖς καὶ ἀποστέλλουσι τοὺς πίνακας εἰς τοὺς ταμίας. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβον παρὰ τῆς ὑπηρεσίας ἢ οὐδόλως ἢ ὀλίγοι πίνακες πέμπονται ὑπὸ τῶν γραμματέων, διότι αὐτοὶ ὄντες ἐντόπιοι ἐκ προθέσεως δὲν στέλλουν τοὺς πίνακας τούτους, διὰ νὰ μὴν ἐπιβαρύνωσι τοὺς φίλους τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουν. Ἵνα δὲ ἀπαλλάξουν τοὺς φίλους των, ἀπαλλάττουν καὶ τοὺς ἀντιθέτους των, διότι εἰς μίαν συνεδρίασιν πταισματοδικείου εἰς τὰ Καλάβρυτα, φέρ’ εἰπεῖν, παρουσιάζονται καὶ φίλοι ἰδικοί μου, ἀλλὰ καὶ τοῦ κ. Σ. Πετιμεζᾶ καὶ τοῦ κ. Α. Πετιμεζᾶ. Ὁ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου δὲν δύναται νὰ συντάξῃ πίνακα μόνον διὰ τοὺς ἰδικούς μου καὶ οὐχὶ διὰ τοὺς τῶν δύω ἀντιθέτων κομμάτων, παραλείπει ὅθεν τοὺς πίνακας ὅλων τῶν πταισματικῶν τελῶν. Καὶ εἰξεύρετε ποία εἶναι ἡ ζημία, κύριοι; πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον τὸ ἔτος τὰς 250,000 δραχμάς. Ἐὰν θέλετε ν’ ἀφήσητε τὴν πταισματικὴν δικαιοσύνην ἄνευ τελῶν, εἰμπορεῖτε νὰ τὸ κάμετε, ἀλλ’ ἐνόσῳ ὑπάρχει ὁ νόμος καὶ ἡ ποινικὴ διατίμησις, ἐνόσῳ ὑπάρχουσι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, ὀφείλομεν νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐκτέλεσιν καὶ πραγματοποίησιν τῶν διατάξεων τούτων. Εἶναι λοιπὸν ἀδύνατον δι’ ἐντοπίων γραμματέων νὰ φθάσητε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό. Βεβαίως καὶ ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι πῶς οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων τῶν Καλαβρύτων ἀνήκουν εἰς τὸ κόμμα μου, ἑπομένως καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος θὰ πάθω, διότι θὰ διορισθοῦν ἄλλοι οἵτινες δὲν θὰ ἔχουν σκοπὸν ν’ ἀποκρύψωσι τὰ τέλη καὶ ζημιώσωσι τὸ Δημόσιον τοὐλάχιστον 250,000 δραχμῶν. Ἐνῷ ἔχωμεν 200 περίπου πταισματοδικεῖα, ἐὰν παραδεχθῆτε ὅτι ἕκαστον ἐκδίδει 10 ἀποφάσεις μόνον καταδικαστικὰς κατὰ μῆνα, ἑκάστη δὲ ἀπόφασις κατὰ μέσον ὅρον πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ὡς δυναμένη νὰ ἐπιφέρῃ 10 δραχμὰς ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ταμείου, ἔχετε 240,000 δραχμάς, καὶ ἐξ αὐτῶν δὲν εἰσπράττονται οὐδὲ 30,000.

§100ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ δὲν ἐκκαθαρίζονται ἀμέσως;

§101ΖΑΪΜΗΣ. Διότι δὲν εἶναι εὔκολον· ὅλοι δὲ οἱ ὑπουργοὶ ἐπέστησαν ὅλην τὴν προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο· εὗρον ὑπὲρ τὰς πεντήκοντα ἐγκυκλίους περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Νομίζω λοιπόν, ὅτι οἱ λόγοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν διάταξιν αὐτήν, θέλουσιν ἐκτιμηθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Δὲν δύναμαι δὲ ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πετσάλη, διότι ἀνατρέπει ἐντελῶς μίαν τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου.

§102ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ καταδείξω τὸ σφαλαιρὸν καὶ τὸ μὴ ἐφαρμοστέον τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων θέλει βλάψει πολὺ καὶ ὅτι οὔτε ἐφηρμόσθη, οὔτε θέλει ἐφαρμοσθῇ. Μόνον ὁ κ. Ζαΐμης δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ ᾖναι μία ἐγγύησις ὅπως θέλω ἀποδείξει· διότι ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων δὲν ἐφηρμόσθη εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας· τοὐναντίον δὲ καταπιεζόμεθα ἀπὸ ἐντοπίους ὑπαλλήλους.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης ὑπέβαλε τροπολογίαν· ἐπὶ δὲ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπέβαλεν ἑτέραν τροπολογίαν· ἀμφότεραι θέλουν τυπωθῆ. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 εἶναι γνωσταὶ αἱ προσθῆκαι τῆς Ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι εἶναι τυπωμέναι, εἶναι δὲ καὶ προσθήκη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, ἡ ὁποία θέλει τυπωθῆ καὶ ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6, 7 καὶ 8.

§106ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 9 νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ.

§107ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§108ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία εἶναι περιττή, δὲν ἔχει κανένα λόγον ὑπάρξεως, εἶναι μάλιστα προσβλητικὴ διὰ τοὺς δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι μετὰ τετραετίαν θὰ καταδεχθοῦν νὰ προσπίπτουν εἰς τὸν ὑπουργὸν διὰ νὰ τοὺς διορίσῃ εἰς τὴν θέσιν ἀντεισαγγελέως ἢ πρωτοδίκου καὶ νὰ λαμβάνουν 250 δραχμάς.

§109ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀντικρούω καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον τὸ ἄρθρον. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ἰατρὸς ὁ ὁποῖος ἐξητάσθην καὶ εἰς Εὐρώπην καὶ εἰς Ἑλλάδα, μετὰ ἐξετάσεις κατέλαβον τὴν θέσιν ἐπαρχιακοῦ ἰατροῦ χωρὶς νὰ ἐντραπῶ.

§110ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ γραμματέως, ὁ νόμος ζητεῖ ἡλικίαν 25 ἐτῶν, ὅταν δὲ περὶ ἀντεισαγγελέως ζητεῖ 22 ἐτῶν· διατί αὐτὴ ἡ διαφορά;

§111ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9).

§112ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 ἔχω τρολογίαν.

§113ΖΑΪΜΗΣ. Τὴν ἐδέχθην καὶ ὑπέβαλον ὑποτροπολογίαν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 10, 11, 12, 13, 14 καὶ 15).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 16 ἄρθρου· θὰ τυπωθῇ.

§115ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοὶ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν, διατί ὅταν πρόκηται περὶ ἐφέτου ἐξαρτᾶται ὁ διορισμός του ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§116Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Πρῶτον τὸ ἄρθρον δὲν ὁμιλεῖ περὶ προβιβασμοῦ εἰς θέσιν ἐφέτου, ἀλλὰ περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἐφετῶν εἰς ἀνωτέραν θέσιν. Ὁ λόγος εἶναι, διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι ἡ γνωμοδότησις τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἶναι μεγάλη ἐγγύησις διὰ τὸν προβιβασμὸν αὐτῶν.

§117ΡΑΛΛΗΣ. Μεγαλειτέρα ἐγγύησις θὰ ἦτο διὰ τοὺς πρωτοδίκας.

§118Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ὄχι, διότι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἦναι εἰς κρείττονα θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰ προσόντα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ καθέξουν τὰς θέσεις τῶν ἀνωτάτων δικαστῶν. Ὁ κ. Ῥάλλης γνωρίζει, ὅτι εἰς ἄλλα μέρη οἱ ἀρειοπαγῖται διορίζονται οὐχὶ ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀλλ’ αὐτῆς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐκεῖ συγκροτεῖται ὑπὸ πλειοτέρων προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὅλα εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζουν τοὺς καλλιτέρους δικαστάς. Ἡ ἐγγύησις λοιπὸν πολιτικοῦ σώματος διὰ τὴν θέσιν τῶν ἀνωτάτων δικαστῶν εἶναι μεγίστη. Ἀλλά, λέγει, διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐθεωρήθη ὡς ἐγγύησις ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τὸν διορισμὸν τοῦ πρωτοδίκου; νομίζω, ὅτι τοῦτο λύεται μόνον του· διότι τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἔχουν ἀξίωσιν νὰ καταλάβουν τὴν κατωτέραν τῶν δικαστικῶν θέσεων.

§119ΡΑΛΛΗΣ. Δηλαδὴ κατ’ ἀρχὴν ἐμμένομεν εἰς τὸ παλαιὸν σύστημα ὅτι ὁ διορισμὸς τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νὰ γίνηται ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ κατ’ ἐξαίρεσιν μόνον χάριν τῶν κυρίων ὑπουργῶν δίδομεν αὐτὸ τὸ βάρος εἰς τοὺς προέδρους καὶ εἰσαγγελεῖς.

§120ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, διότι μέχρι τοῦδε προσόντα δὲν ὑπῆρχον διὰ τὸν διορισμόν· τὸ νομοσχέδιον δὲ καθιεροῖ προσόντα, ἑπομένως ταῦτα εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις καὶ οὐχὶ ἡ πηγή, ἐξ ἧς θὰ πηγάσῃ ἡ πρότασις περὶ προβιβασμοῦ· μεγαλειτέραν δὲ βεβαίως ἐγγύησιν θὰ χορηγήσῃ ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρὰ ἡ γνωμοδότησις ἑνὸς εἰσαγγελέως πρωτοδικῶν. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 16 καὶ 17.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 18 ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τροπολογίαν ἡ ὁποία θὰ τυπωθῇ.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς θὰ ἐπιλαμβάνεται ὁ ἀρειοπαγίτης τῆς γνωμοδοτήσεως, προκαλούμενος ἢ αὐταπαγγέλτως;

§123ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος θὰ προκληθῇ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης νὰ γνωμοδοτήσῃ καὶ ὄχι αὐταπαγγέλτως. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19 ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τροπολογίαν, ἡ ὁποία θὰ τυπωθῇ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 20 ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τροπολογίαν ἡ ὁποία θὰ τυπωθῇ. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 20 καὶ 21.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 22 ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐπίσης θέλει τυπωθῆ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22 καὶ τὸ σύνολον.

§127ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀνήγγειλα εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θέλω εἰσάξει νόμον ἀφορῶντα τὴν ἐκποίησιν τῆς Ναξίας Σμύριδος· ἐπειδὴ ὅμως παρῆλθεν ἡ ὥρα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκθέσω τὰ περὶ αὐτοῦ αὔριον· παρακαλῶ δὲ ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ἐπειδὴ ὁ καιρὸς εἶναι στενός, ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς ά. συζήτησιν.

§128ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Γίνεται δεκτὸν εἰς ά. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς Σμύριδος τῆς Νάξου.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§130ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάττομαι εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν νὰ ἀναπτύξω. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἰς βʹ. συζήτησιν.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἐπὶ τῶν ἀργυρῶν κερμάτων τῆς ἐπικρατείας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§132ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπιβάλλεται φόρος οὐ μόνον εἰς τὰ κέρματα καὶ τὰ ἀργυρᾶ νομίσματα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ χρυσᾶ· ἂν καὶ ἡ φορολογία ᾖναι ἄμεσος, οὐχ ἧττον εἶναι ἔμμεσος, διότι ὑποβάλλει τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὰς διατυπώσεις τοῦ τελωνειακοῦ νόμου καὶ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῶν διασαφήσεων καὶ τοῦ χαρτοσήμου κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐσχάτως ἐψηφίσαμεν.

§133ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐνθυμίζω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ χαρτόσημον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τὰς διασαφήσεις, εἶναι σταθερὸν καὶ δὲν παρακολουθεῖ τὴν ἀξίαν· αἱ διασαφήσεις γράφονται ἐπὶ χαρτοσήμου μιᾶς δραχμῆς πάντοτε.

§134ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι φορολογία; (θόρυβος).

§135ΠΑΠΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ. Πληροφοροῦμαι ὅτι γίνεται μεγίστη ἐξαγωγὴ καὶ χαλκίνων νομισμάτων, παρακαλῶ λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον, ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, νὰ ὑποβληθῶσι καὶ ταῦτα εἰς τὴν φορολογίαν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Δούμας καὶ Γκίκας ὑπέβαλον τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκεται).

§137ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω. Νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν, ἂν δὲν ἦτο προχειρότερον ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ ἐπιβάλλῃ τέλος ἐξαγωγῆς ἐπὶ τῶν κερμάτων τῶν ἐξαγομένων ν’ αὐξήσῃ τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν κατὰ τὸ αὐτὸ ἴσως μέτρον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν φορολογίαν καὶ οὕτω διακριθῶσι ταῦτα ἐνταῦθα, διότι τ’ ἀργυρᾶ κέρματα δὲν ἔχουν σκοπὸν ἢ τὴν διευκόλυνσιν τοῦ τρόπου τῆς ἐσωτερικῆς συναλλαγῆς· ἂν δὲ τοῦτο δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ἂν τὸ τέλος τοῦ 12% ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας νομίζεται ἐπαρκὲς πρὸς ἀποτροπὴν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν τοιούτων κερμάτων· διότι ἐνόσῳ τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα εἶναι κάτω τῶν 12%, οὐδεὶς διακινδυνεύει τὴν ἐξαγωγὴν κερμάτων· ὅταν ὅμως ὑπερτιμηθῇ, τότε καὶ τὸ τέλος τῶν 12% θέλει ὑποστῇ ὁ θέλων νὰ ἐξαγάγῃ τοιαῦτα, διότι ἔχει πάντοτε κέρδος. Καλὸν λοιπὸν θὰ ἦτο νὰ ἐπιβληθῇ τέλος μέχρι τῶν 25%, διότι σκοπὸς εἶναι ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν τοιούτων κερμάτων.

§138ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ θεσμὸς ὡς προτείνεται· διότι τὰ ἀργυρᾶ νομίσματα τὰ ἔχοντα ἀξίαν τῶν 20 λεπτῶν, αὐτὰ δὲν εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου οὔτε τῆς Τραπέζης· αὐτὰ εἶναι εἰς τὴν κοινωνίαν· πῶς δύναται λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ εἷς νόμος καὶ νὰ αὐξήσῃ τὴν ἀξίαν αὐτῶν; Δεύτερον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ κύριος ὅρος ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζεται τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἡ ὑπερτίμησις τοῦ νομίσματος μοὶ φαίνεται λίαν βλαβερά, καὶ πάντα τὰ ἔθνη γνωρίζετε, ὅτι διατηροῦσιν ἀναλογίαν τινὰ μεταξὺ ἀργυρῶν καὶ χαλκίνων νομισμάτων τὴν ἀναλογίαν τοῦ 40%. Θέλετε νὰ κρατήσετε τὰ ἀργυρᾶ; βάλετε φόρον καὶ τότε δὲν παραβιάζετε κανένα κανόνα, καὶ μάλιστα περὶ τῶν κερμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι μέσον ἐσωτερικῆς συναλλαγῆς.

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καθὼς καὶ τὸ σύνολον εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτυπώσεως χαλκίνων νομισμάτων ἐκ δραχ. 1,500,000. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ. συζήτησιν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 7,600 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1877. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ σύνολον τοῦτο ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ. συζήτησιν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 20,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1877. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν.

§143ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πίστωσις εἰς γʹ. συζήτησιν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 4,320 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1877. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ λογιστικοῦ νόμου ἐπὶ τῆς διὰ τὴν παγκόσμιον ἔκθεσιν πιστώσεως τῶν δραχ. 150,000. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς ά. ἀνάγνωσιν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§146ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ ἤδη τὴν Βουλὴν νὰ ἀρχίσῃ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, νὰ προχωρήσωμεν μέχρι τοῦ 45 ἄρθρου, καὶ μετὰ τὸ ἀπόγευμα νὰ συνέλθωμεν νὰ ἀποτελειώσωμεν τὸν νόμον.

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ γʹ. συζήτησις τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§149Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ ὥρα παρῆλθε καὶ ἀδύνατον ἤδη νὰ τελειώσωμεν τὸν νόμον, καλὸν εἶναι νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ συνέλθωμεν εἰς τὰς 5.

§150ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ κ. βουλευταὶ νὰ συνέλθωσιν εἰς τὰς 5. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις.