1877.06.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

τῆς 15 Ἰουνίου 1877.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 8½. π. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενα τῆς συνεδριάσεως εἶναι 1) ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ· 2) βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθέτων φόρων· 3) βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καλλιεργείας καὶ διαχειρίσεως τῶν ἐν Λευκάδι ἁλυκῶν· 4) βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπερημερίας τοῦ δημοσίου καὶ παραγραφῆς τῶν κατ’ αὐτοῦ ἀγωγῶν· 5) βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προπληρωμῶν ἐπὶ διεξαγωγῆς δικῶν τοῦ δημοσίου καὶ βεβαιώσεως τῶν φόρων· 6) βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως νέας προθεσμίας πρὸς δήλωσιν γαιῶν· 7) βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 8,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1877· 8) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλλ. Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλλ. Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας συμβάσεως· 9) γʹ. συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΧΙΒʹ νόμου περὶ ἀποπερατώσεως τῶν ἀρξαμένων ἐθν. ὁδῶν· 10) βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ καταργήσεως τῶν στρατολογικῶν Συμβουλίων· 11) ά. συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ καταργήσεως ἄρθρων τοῦ περὶ ἀπογραφῆς νόμου. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν βʹ συζήτησιν τῶν χθὲς εἰς πρώτην ψηφισθέντων;

§2Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ εἶναι ἡ πρότασις νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγώ; Διατί δὲν τὴν ἐγγράφετε;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσαι προτάσεις ἐνεκρίθησαν, ἐνεγράφησαν· ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, νὰ ἐγγραφῇ.

§4Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν λέγει αὐτὸ, λέγει ὅτι ἐγγράφονται κατὰ τὴν τάξιν τῆς εἰσαγωγῆς των.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς ὑπέβαλε πρότασιν περὶ διορισμοῦ ἀλλοδαπῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§6ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§7ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν νόμου περὶ διαθέσεως τῶν λιμενικῶν δικαιωμάτων Πατρῶν. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἀναπτύξω αὐτήν. Ἤδη δὲ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν τύπωσιν, τὴν διανομὴν καὶ τὴν ἐγγραφὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§8ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς παρελθούσης συνόδου ἓν νομοσχέδιον κανονίζον τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου· ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οὐδεμία προέρχεται αὔξησις δαπάνης.

§9ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐκλήθημεν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους ἢ νὰ κάμωμεν δάνεια ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, καὶ ὄχι δι’ αὐτά.

§10ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀφορᾷ τὴν τακτοποίησιν τοῦ γραφείου.

§11Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον ὁ ἀξιότιμος τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Ἀντωνόπουλος παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς δυσχερείας, αἵτινες παρουσιάζονται εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἀνακρίσεων, ἕνεκα διατάξεών τινων τῆς ποινικῆς διατιμήσεως. Ἡ ποινικὴ διατίμησις ὁρίζει τὰ ἔξοδα τῆς προσελεύσεως καὶ ἐπανόδου τῶν δικαστῶν καὶ τῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγγελίας ὑπαλλήλων ἀνὰ δύω δραχμὰς ὅταν ἀπομακρύνωνται τῆς κατοικίας των πλειότερον τῆς μιᾶς ὥρας, εἰς τρεῖς δραχμὰς δὲ ὅταν ἀπομακρύνωνται πλέον τῶν δύω ὡρῶν. Εἰς τὴν παλαιὰν κυρίως Ἑλλάδα ἡ ἀνάκρισις ἀπαντᾷ μεγάλα προσκόμματα εἰς τὰς διατάξεις ταύτας, διότι εἰς ἄλλα μέρη ἔχουν ἁμάξας καὶ ὁδοὺς καὶ εἶναι εὔκολος ἡ συγκοινωνία, εἰς τὴν παλαιὰν ὅμως Ἑλλάδα εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἔχωμεν τοὺς λεγομένους ὑπὸ τοῦ κ. Δημητριάδου γουμαροδρόμους. Ἐν γένει δὲ τὰ ἔξοδα εἶναι πολὺ μεγαλείτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁρίζει ὁ νόμος· ὅπου δὲ ὑπάρχουν ὀλίγαι ὁδοί, αἱ ἅμαξαι εἰσὶν ἀκριβαί. Ἕνεκα τῶν διατάξεων τούτων τῆς διατιμήσεως, ἡ ἀνάκρισις ἀπαντᾷ προσκόμματα, διότι οἱ ἀνακριταὶ καὶ δικασταὶ μετὰ δυσκολίας μεταβαίνουσιν εἰς ἄλλους τόπους ἐκτὸς τῆς κατοικίας των, ὅταν πρόκηται νὰ μὴ λάβωσι τὰ πραγματικὰ ἔξοδα, ἀλλὰ νὰ ἐξοδεύσωσι καὶ ἐκ τῆς μισθοδοσίας των. Πρὸ ὀλίγου ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς δύσκολον θέσιν, διότι καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς δὲν ἠδύναντο νὰ μεταβῶσιν ἕνεκα τούτου καὶ ἐνεργήσωσιν ἀνακρίσεις ἐπιτοπίους, οὕτω δὲ ἡ ἀνάκρισις σταματᾷ, διότι εἶναι δύσκολον καὶ ἐν Ἀθήναις νὰ μεταβῇ εἷς ἀνακριτὴς ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, διότι θ’ ἀναγκασθῇ νὰ πληρώσῃ ἅμαξαν 30 δραχ. θὰ λάβῃ δὲ μόνον πέντε· ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάλληλος δύναται νὰ δαπανᾷ ἐκ τοῦ μισθοῦ του. Ἕνεκα τούτου, ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς παρουσιάσω ἄρθρον μοναδικόν, κατὰ τὸ ὁποῖον εἰς δικαιολογημένας περιστάσεις ἐπιτρέπεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ πληρόνῃ τὰ ἔξοδα οὐχὶ κατὰ τὴν διατίμησιν, ἀλλὰ τὰ πραγματικά. Τοῦτο δὲ ἐγίνετο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης πάντοτε πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης, ἀλλὰ κατὰ τὸν ῥηθέντα νόμον δὲν ἠθέλησαν νὰ ἀκολουθήσωσι τὰ προηγούμενα, διότι ἦτο παράβασις νόμου· οὐχ ἧττον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πάντες οἱ ὑπουργοὶ μετὰ μεγίστης εὐσυνειδησίας διεχειρίσθησαν τὰ ἔξοδα ταῦτα. Ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν θὰ προσθέσῃ ἡ τροπολογία, δὲν εἶναι σπουδαία, διότι ἴσως καθ’ ὅλον τὸ ἔτος θὰ παρουσιασθῶσι τόσαι μόνον περιστάσεις, ὥστε θὰ προκαλέσωσι 2,000 δραχμῶν δαπάνην· ἀλλ’ οὐχ ἧττον εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι εἰς εἰδικὰς περιστάσεις τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸν ὅρον τῆς διατιμήσεως καὶ ἡ ἀνάκρισις θὰ σταματᾷ. Καταθέτω λοιπὸν τὸ ἄρθρον τὸ μοναδικὸν (ἀναγινώσκει).

§12ΤΙΝΕΣ. Νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§14ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ἀναγινώσκεται τὸ μοναδικὸν ἄρθρον καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἤθελον, κύριοι, ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν δυναμένην νὰ διακόψῃ, ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον, τὸ κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς, τοὐτέστι τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῶν μέτρων τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν καὶ σύνταξιν τῆς χώρας· ὑπάρχει ὅμως ἔκτακτος ἀνάγκη ἀφορῶσα εἰς τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις μὲ φέρει εἰς τοῦτο. Ὅπως γνωρίζετε καὶ ἐκ τῶν πέρυσιν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιψηφισθῶσιν, ὑπῆρξαν καὶ νομοσχέδια ἀφορῶντα εἰς σύστασιν προξενείων. Καίτοι τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα δὲν ἔφθασαν νὰ ψηφισθῶσι, τὰ προξενεῖα ὅμως συνεστήθησαν, καὶ ὑπάρχουσι προϊστάμενοι αὐτῶν πρόξενοι ἐν ἐνεργείᾳ, λαμβάνοντες μισθὸν οὐχὶ ἐκ τοῦ οἰκείου ἄρθρου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἐξ ἄλλου ἄρθρου, τοῦ τῶν ἀπροβλέπτων ἐξόδων· τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνεται, καὶ ἂν πρέπῃ νὰ ὑπάρχωσι τὰ προξενεῖα ἐκεῖνα, πρέπει νὰ ὑπάρχωσι συνευδοκοῦντος καὶ τοῦ νόμου. Προσέτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι προξενικαὶ ἀνάγκαι ἔκτακτοι, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Ἠξεύρετε, ὅτι, κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἐπικρατοῦν ἐν τῷ προξενικῷ κλάδῳ, οἱ πρόξενοι, ἀφορῶσι δὲ αἱ παρατηρήσεις αὗται εἰς τοὺς ἐν Τουρκίᾳ προξένους, διότι ἐκεῖνοι ἀληθῶς διαχειρίζονται ἐξουσίαν σπουδαίαν, τὴν δικαστικὴν, καὶ ὡς ἐκ τοῦ τόπου, ἐν ᾧ ἀσκοῦσι τὰ δικαστικὰ καὶ τ’ ἄλλα αὐτῶν καθήκοντα, δύνανται ἐκ τῆς μὴ ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως αὐτῶν νὰ φέρωσι μεγάλην ζημίαν εἴς τε τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν ναυτιλίαν· πολλοὶ, λέγω, τῶν προξένων δὲν μισθοδοτοῦνται, ἀλλὰ τινὲς λαμβάνουν ἐπιχορήγησιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, εἰσπράττοντες συνάμα ὑπὲρ ἑαυτῶν τὰ ἔσοδα τοῦ προξενείου, ἄλλοι δὲ λαμβάνουσι μόνον τὰ ἔσοδα. Τοῦτο, ἐν ᾧ εἶνε ἀναξιοπρεπὲς, καθὸ παριστῶν τὸν πρόξενον πρὸς τὸν φορολογούμενον ὡς εἰσπράττοντα ὑπὲρ ἑαυτοῦ, καὶ δίδει ἀφορμὴν εἰς παράπονα, παρουσιάζει κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις καὶ τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Εἰς πολλὰ μέρη τῆς Τουρκίας τὸ ἐμπόριον διεκόπη ἐντελῶς, ἐμπόριον δὲν διεξάγεται, καὶ ἑπομένως οἱ πρόξενοι οὗτοι οὐδεμίαν ἀπολαμβάνουσιν ὠφέλειαν, καὶ ἐγείρεται τὸ ζήτημα πῶς θὰ συντηρηθῶσιν οἱ πρόξενοι οὗτοι. Καὶ εἰς πολλὰ μὲν μέρη, ὅπου δὲν διατρέχει κινδύνους ἡ ναυτιλία, εἰμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρόσκαιρον ἔλλειψιν προξενικῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ εἰς ἄλλα μέρη ὑπάρχει πολιτικὴ ἀνάγκη νὰ διατελῇ αὕτη ἐν ἐνεργείᾳ. Περὶ πάντων τούτων ἐπρονόησε νομοσχέδιον ὑποβληθὲν κατὰ καιροὺς εἰς τὴν Βουλὴν. Κατὰ τὸ 1867 παρεσκευάσθη ἡ ὕλη, ἀπὸ δὲ τοῦ 1871, πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Κουμουνδούρου, εἶχε συστηθῆ ἐπιτροπὴ, ἥτις εἶχεν ἐπιφορτισθῆ ὅπως συντάξῃ προξενικὸν κώδηκα. Μετὰ τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο οἱ διάδοχοι ὑπουργοὶ ἐφιλοτιμοῦντο ἐπεξεργαζόμενοι τὸ ἔργον, καὶ κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τῆς παρούσης περιόδου εἶχον ὑποβάλει καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς βουλευτὴς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν, ὅπερ καὶ ἐτυπώθη κατ’ ἐντολὴν τῆς Βουλῆς. Κατόπιν ὁ κ. Κοντόσταυλος ὑπέβαλεν εἰς νέαν ἐπεξεργασίαν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἥτις ἐπήνεγκε μικρὰς μὲν μεταβολὰς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, μεταβολὴν ὅμως σπουδαίαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ προσόντα τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, ἣν δὲν ἐγκρίνω, ὡς ἀνατρέπουσαν τὰς βάσεις τοῦ παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα θεωρῶ τὰς μεταβολὰς τὰς ἐπενεχθείσας καλὰς καὶ ἀφορώσας μόνον εἰς τὴν τελειοποίησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῶν ἀρχικῶς τεθεισῶν βάσεων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἤδη ὑποβάλλω καὶ ὅπερ εἶναι τὸ προϊὸν ἐπεξεργασίας γενομένης εἰς τὸ κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς παρούσης περιόδου παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν, πάντα τὰ ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ κράτει προξενεῖα γίνονται ἔμμισθα, αἱ δὲ εἰσπράξεις αὐτῶν μεταβιβάζονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων δὲν ἀρκεῖ πρὸς τὴν μισθοδοσίαν, ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον, πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ ἰσοζυγίου, ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ δημοσίου, νὰ ἐπιβληθῇ πρόσθετος φόρος εἰς ἐκείνους οἵτινες ὠφελοῦνται ἐκ τῆς συστάσεως τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ ἐπίσης ἐλήφθη πρόνοια ὅπως οὐδόλως ἐπιβαρυνθῇ ἡ ναυτιλία. Ἡ προσθήκη ἐγένετο κυρίως ἐπὶ τῶν διαμονητηρίων, ἀλλὰ καὶ αὕτη οὐχὶ βαρεῖα. Ἡ φορολογία αὕτη διαιρεῖται σήμερον εἰς τρεῖς κατηγορίας· δύο δραχμὰς πληρώνουν οἱ πρώτης τάξεως, ὀκτὼ οἱ τῆς δευτέρας τάξεως καὶ 20 δραχμὰς οἱ τῆς τρίτης τάξεως. Φορολογία, ὑποβάλλουσα τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ πλουσίους Ἕλληνας εἰς ἐτησίαν καταβολὴν 20 δραχμῶν, εἶναι βεβαίως ἐπιδεκτικὴ αὐξήσεως· ηὐξήσαμεν ἄρα τὴν φορολογίαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἰδίως εἰς τὴν τρίτην καὶ τὴν δευτέραν κατηγορίαν· κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς δὲ, τοὺς ὁποίους ἠδυνήθημεν νὰ κάμωμεν ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἐλάβαμεν παρὰ τῶν διαφόρων προξενείων, τὸ ἐκ τῶν διαμονητηρίων ἔσοδον κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὑπολογίζεται εἰς 200,000 δραχμάς. Ἐπηνέχθησαν δὲ καὶ ἄλλαι τινὲς φορολογικαὶ μεταβολαὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις, ἐπεβλήθη δηλ. φορολογία εἰς πράξεις αἵτινες δὲν ἐφορολογοῦντο, ὡς παραλειφθεῖσαι ἐκ παραδρομῆς, ἐπὶ ἄλλων δὲ πράξεων, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι μέγας τὸ δὲ ποσὸν τοῦ τέλους μικρὸν, ηὐξήθη τὸ τέλος· ἀλλὰ ταῦτα εἶναι μικροῦ λόγου ἄξια, ἡ δὲ σπουδαία αὔξησις εἶναι ἡ τῶν διαμονητηρίων. Διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὄχι μόνον ἡ ἐξ αὐτῶν πρόσθετος δαπάνη θὰ καλυφθῇ, ἀλλὰ θέλει ὑπάρχει καὶ περίσσευμα ὅπερ ἀφίεται ἀδιάθετον, ἵνα μετὰ τὴν δοκιμασίαν τοῦ πρώτου ἔτους διατεθῇ καὶ αὐτὸ ὑπὲρ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, διότι αἱ ἐκ προξενικῆς φορολογίας εἰσπράξεις θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ διετίθεντο πρὸς ἄλλους σκοπούς. Μόνος σκοπὸς καὶ δικαιολόγησις τῆς προξενικῆς φορολογίας εἶναι ἡ συντήρησις τῶν προξενικῶν ἀρχῶν. Ὡς προεῖπον, τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι σχεδὸν τὸ αὐτὸ ὅπερ ἔχετε πρὸ καιροῦ, ὡς ὑποβληθὲν παρ’ ἐμοῦ κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τῆς παρούσης Βουλῆς, τυπωθὲν δ’ ἐν τῷ τεύχει τῶν πρακτικῶν ἐκείνης. Ἐκ τῶν ἐπενεχθεισῶν μεταβολῶν παρὰ τοῦ προκατόχου μου δὲν ἐδέχθην οὐδὲ δύναμαι νὰ δεχθῶ τὰς περὶ τῶν προσόντων τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, διότι ὡς πρὸς τὰ προσόντα φρονῶ, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς ἐκεῖνον, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ὦμεν λίαν αὐστηροὶ, καὶ διατάξεις περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων θεωρῶ ἀναγκαίας· αἱ δ’ ἄλλαι ἐπενεχθεῖσαι μεταβολαὶ ὑπὸ ἐπιτροπῶν, συστηθεισῶν παρὰ τοῦ προκατόχου μου καὶ παρ’ ἐμοῦ, οὐδὲν ἔχουσι τὸ θεμελιῶδες. Ὑποβάλλω προσέτι καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὰ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου καὶ εἰς τὰ τῶν Πρεσβειῶν· ὡσαύτως καὶ τοῦτο ἐτυπώθη, παρακαλῶ δὲ ἵνα μετὰ τοῦ προξενικοῦ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τῆς Βουλῆς. Τὸ προξενικὸν νομοσχέδιον ἀποτελεῖ κώδικα, καὶ τοιοῦτος κῶδιξ δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ οὔτε παρὰ τῆς παρούσης Βουλῆς οὔτε παρ’ ἄλλης εὐκόλως, ἐὰν δὲν περιορισθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὰς βάσεις. Ἰδίως δὲ ἀναγκαία εἶναι ἡ συζήτησις ἂν συμφέρῃ εἰς τὴν πολιτείαν ἢ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ προσόντα τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων νὰ ᾖναι αὐστηρὰ καὶ αἱ περὶ μονιμότητος αὐτῶν ἐγγυήσεις περισσότεραι, ἢ τοὐναντίον. Ἂν τὸ ὑποβαλλόμενον ἤδη παρ’ ἐμοῦ προξενικὸν νομοσχέδιον συζητηθῇ καθ’ ὃν τρόπον οἱ κώδικες συζητοῦνται δημοσίᾳ ὑπὸ πολυμελῶν σωμάτων, ἐπαρκὴς πρὸς ψήφισιν αὐτοῦ ἐν τῇ παρούσῃ συνόδῳ εἶναι ὁ χρόνος ὁ μένων ἀδιάθετος ἐν τῷ μεταξὺ τῶν ἐκτάκτων καὶ κυριωτέρων ἡμῶν ἔργων.

§16ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐκ πόσων ἄρθρων σύγκειται τὸ νομοσχέδιον;

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι κῶδιξ.

§18ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια;

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχουν ἐν τῷ τεύχει τῶν πρακτικῶν. Καὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον ἐστάλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τὰ ἐπεξειργάσθη.

§20ΦΙΛΗΜΩΝ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, καθ’ ὅσον δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν συνάδελφόν μου κ. Λούντζην, ὅτι ἡ Βουλὴ συνῆλθεν ἐδῶ δι’ ἕνα εἰδικὸν σκοπόν. Παρακαλῶ καὶ τοὺς ἄλλους κ. κ. ὑπουργοὺς νὰ ὑποβάλωσι νομοσχέδια περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων (θόρυβος). Νομίζω δὲ ὅτι τὸ ζήτημα δὲν θὰ χρειασθῇ πολλὰς συζητήσεις, ἀκολούθως δὲ ἡ πεῖρα θ’ ἀποδείξῃ τί πρέπει νὰ γείνῃ.

§21ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐὰν ἤμην βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἤθελον εἴπει τὰ αὐτά.

§22Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου μᾶς εἶπε, κλείσατε τὰ μάτια σας καὶ ψηφίσατε ὅ,τι σᾶς ζητήσουν· βλέπετε ὅτι ἡ ἰδέα αὐτὴ δὲν ἦτο ξένη. Τώρα ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ σᾶς λέγει, κλείσατε τὰ μάτια σας καὶ ψηφίσατε ἕνα κώδικα. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέλουν νὰ ὠφεληθοῦν ἀπὸ τὴν ἔκτακτον περίστασιν.

§23ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κάμνετε ὑποθέσεις εἰς τοὺς λόγους μου καὶ εἰσέρχεσθε εἰς τοὺς στοχασμούς μου.

§24Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ λόγος σου βλέπω ὅτι συνᾴδει μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι, ἔχομεν ἀκόμη ἓξ ἢ δέκα ἡμέρας διὰ νὰ ψηφίσωμεν ἔκτακτα μέτρα περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τῆς Ἑλλάδος· εἴπατέ μοι, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν 30 ἡμερῶν, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε παρῆλθον, ποῖον μέτρον ἐψηφίσαμεν, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ποίαν ἰδέαν μᾶς ὑπέβαλον νὰ σκεφθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου;

§25ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ὅταν κρατοῦν τὸ βῆμα μὲ τὰς ἀγορεύσεις, ἠμποροῦμεν νὰ ψηφίσωμεν;

§26Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζεις, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ προσβάλῃ τις ἄλλον;

§27ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι διόλου προσβολή.

§28Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν δὲν θέλῃς, κύριε Λούντζη, ν’ ἀναβῇς τὸ βῆμα ἵνα λαλήσῃς, πρέπει νὰ ἔχῃς τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκούσῃς.

§29ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Αἱ ἀγορεύσεις δὲν ἔφερον κανὲν ἀποτέλεσμα.

§30Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔγεινεν Αἴγυπτος, ὅπως ψηφίζωσιν οἱ Βουλευταὶ αὐτῆς τὰς προτάσεις τῶν ὑπουργῶν μὲ κλεισμένα μάτια, δὲν κατεστράφη, ἵνα ὑποκύψῃ εἰς τὰς ὀρέξεις καὶ τὰ προσωπικὰ πάθη τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου· ἐκλήθημεν ἐνταῦθα εἰς ἔκτακτον σύνοδον, καὶ δὲν μᾶς ὑπέβαλον ἰδικὴν ἢ ἔκτακτον ἰδέαν. Τί μᾶς λέγουν; νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν προξένων, περὶ τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων. Ἐξασκεῖται πίεσις εἰς τὴν Βουλήν, μεγάλην τὴν βλέπετε ὅλοι.

§31ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§32ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τόση μάλιστα ἐλευθερία ἐδόθη, ὥστε δύναται νὰ ὀνομασθῇ κατάχρησις.

§33Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἤλθομεν εἰς ἔκτακτον σύνοδον, καὶ ὅμως φροντίζομεν δι’ ἀντικείμενα τῆς πλέον ἡσύχου καὶ εἰρηνικῆς τακτικῆς συνόδου. Ἐνθυμηθῆτε ὅτι, ὅταν ὑπῆρχεν ἡ τακτικὴ σύνοδος, ὁ κύριος Τρικούπης εἰς μίαν πρότασιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου ἐζήτησεν ἐπιτροπὰς ἐπὶ ἐπιτροπῶν, ἐξετάσεις ἐπὶ ἐξετάσεων, καὶ σήμερον σᾶς λέγει· ἔφερα κώδηκα ἀπὸ 200 ἄρθρα, πρέπει νὰ τὸν ψηφίσητε παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, τὰ δὲ λοιπὰ ν’ ἀφήσητε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, σεῖς εἶσθε περιττοί, δὲν δύνασθε νὰ σκεφθῆτε. Ἰδοὺ εἰς ποίαν κατάστασιν κοινοβουλευτικὴν ἐφθάσαμεν· παρατηρεῖτε δὲ, ὅτι πᾶσα πρότασις, ἅμα εἰσαχθῇ, ψηφίζεται εἰς πρώτην συζήτησιν πρὶν λάβῃ γνῶσιν ὁ κόσμος.

§34ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Αὐτὸ γίνεται συγκαταθέσει τῆς Βουλῆς· δὲν τὸ ἐπέβαλε κανείς.

§35Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ, κύριοι, ἐζήτει τὸ ἔθνος ὅταν ἐζητωκραύγαζε καὶ ὑπεδέχθη τὸ Οἰκουμενικὸν Ὑπουργεῖον διὰ φωταψιῶν; Αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχεν; Ἂν παρατηρήσητε ὅλα τὰ νομοσχέδια, παντοῦ θὰ ἴδητε τὸ πνεῦμα τῆς ἡσύχου διοικήσεως εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀνατολὴ καίεται ὅτε 300,000 Ῥῶσσοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Σούμλαν, καὶ ἡμεῖς σκεπτόμεθα πῶς νὰ βάλωμεν μίαν δραχμὴν φόρον εἰς τοὺς κατοίκους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰ προξενεῖα! Ἂν νομίζητε ὅτι αἱ περιστάσεις δὲν εἶνε ἔκτακτοι, τότε πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια ἐν ὅλῃ τῇ ἡσυχίᾳ. Οἱ νόμοι νὰ τυπωθῶσι, νὰ διανεμηθῶσι, νὰ τοὺς μελετήσωμεν, νὰ τοὺς ἐννοήσωμεν, ἵνα ψηφίσωμεν ἐν συνειδήσει. Χθὲς ὑπέβαλεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομοσχέδιον περὶ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἰδιωτῶν κατὰ τοῦ Δημοσίου. Αὐτὸ ἐγὼ δὲν τὸ ἐννοῶ, διότι δὲν εἶμαι νομικός, καὶ ἐν τούτοις ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν· δὲν ἐγνώριζα τί ἐψήφιζα.

§36ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ δὲν δύνασθε νὰ τὸ μάθητε, καὶ ἂν περιμένωμεν νὰ μάθητε τὰ δικαστικά, θὰ χρειασθῶσι πολλαὶ περίοδοι· σεῖς εἶσθε κατάλληλος εἰς ἕνα κλάδον, ἄλλοι συνάδελφοί σας θὰ ἦνε εἰς ἄλλον.

§37Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ἐγὼ δὲν ἦμαι κατάλληλος εἰς ἕνα, σεῖς εἶσθε κατάλληλος εἰς ὅλους παρατηρῶ.

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν ἤλθατε ἐνταῦθα νὰ ὑβρίσητε, ἡ ἀπάντησίς Σας στέκει.

§39Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἦλθον νὰ ὑβρίσω, σᾶς λέγω μόνον ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω τὰ νομοσχέδια· σεῖς, διὰ νὰ τὰ ἐννοήσητε, βεβαίως ἐμελετήσατε 20 ἡμέρας, εἶσθε ὑπουργός, εἴχετε συμβούλια καὶ ὅλα τὰ μέσα. Λέγων ταῦτα, δὲν ἐννοῶ νὰ ὑβρίσω, καὶ ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἐπλανήθη εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, ἢ ἠθέλησε νὰ μὲ συκοφαντήσῃ· μοὶ εἶνε ἀδιάφορον καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο.

§40ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ δι’ ἡμᾶς εἶνε ἔτι μᾶλλον ἀδιάφορον.

§41Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Τρικούπη πρέπει νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ ἀκολουθήσωσι τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, μετὰ 24 δὲ ὥρας νὰ διανεμηθῶσι, διὰ νὰ ἴδωμεν τί θὰ ψηφίσωμεν, διότι πᾶσαν ἄλλην τακτικὴν ἐγὼ ἀποκρούω.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὡμίλησε διὰ μακρῶν· ἐνῷ λέγει ὅτι ὁ χρόνος τῆς Βουλῆς εἶνε πολύτιμος καὶ ὅτι πρέπει νὰ δαπανᾶται ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ κύρια ἔργα της, ἐδαπάνησε τόσον πολύτιμον χρόνον εἰς ὁμιλίαν ἥτις ἀπεδείχθη ἄσκοπος ἐκ τοῦ συμπεράσματος, διότι τὸ συμπέρασμά του ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἐπολέμησεν. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ μὴ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐζήτησα μόνον, ἀφοῦ παρέλθῃ ἡ προθεσμία ἡ ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ ἐπιβαλλομένη, τῶν 24 ὡρῶν, τότε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὥστε πᾶσα ἡ ἀγόρευσίς του οὐδὲν ἀπέδειξε, διότι ἤθελε νὰ φέρῃ πρόσκομμα, ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι θέλει νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Μᾶς εἶπεν ἀκόμη, ὅτι δὲν γνωρίζει περὶ τίνος πρόκειται. Καὶ ἐν τούτοις, κύριοι, πρὸ δύω ἐτῶν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶνε ὑποβεβλημένον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν μέχρι τοῦδε δὲν τὸ ἐνόησε, δὲν ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θέλει τὸ ἐννοήσει ἐντὸς τῆς προθεσμίας τοῦ κανονισμοῦ. Ἐν τούτοις ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ μὴ δοθῇ καὶ ἡ προθεσμία τοῦ κανονισμοῦ εἰς τὸν κ. Πετιμεζᾶν, ὅστις ἐλπίζει ὅτι θὰ φωτισθῇ ἐκ πνεύματος ἁγίου. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, εἶνε πρότασις, τῆς ὁποίας τὰς ἀρχὰς ὑπεστήριξα ἄλλοτε ἐνώπιον ὑμῶν οὐχὶ ὡς ὑπουργὸς ἀλλ’ ὡς βουλευτής, ἐπειδὴ δὲ εἶνε κῶδιξ, θὰ παρετηρήσατε ὅτι πάντοτε εἶπον, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν ἀνήκει νὰ ἐξετάζῃ τὴν ἀρχὴν, τὸν νοῦν τῶν νομοσχεδίων, καὶ ὅτι ἡ διατύπωσις τῶν λεπτομερειῶν ἀνήκει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Εἶνε ἀδύνατον ἐντὸς πολυμελοῦς σώματος τοιαῦτα νομοσχέδια νὰ συναρμολογῶνται. Εἰς οὐδὲν κοινοβούλιον ἐξετάζονται οἱ κώδικες εἰς τὰς λεπτομερείας, ἀλλὰ μόνον εἰς τὰς βάσεις αὐτῶν. Αἱ ἀρχαὶ τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι, εἶνε γνωσταί, ἐπ’ αὐτῶν πολλάκις ἡ Βουλὴ ἐσκέφθη. Ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν σᾶς εἶπον, ὅτι αὕτη ἀφορᾷ εἰς ἓν καὶ μόνον, εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δικαστηρίων· εἰς τοῦτο δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις, ἀλλὰ σᾶς παρατηρῶ, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ ἀπέδειξαν ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη εἶνε ἀποδεκτή. Διὰ τοῦτο, κύριοι, εἶπον, ὅτι δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ πολὺν χρόνον πρὸς συζήτησιν, ὥστε νὰ παρακωλύσῃ τὰ κύρια ἔργα τῆς Βουλῆς· εἰς τὰ κύρια ἔργα ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προβῇ, καὶ εἰς τοῦτο προκαλῶ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα νὰ συζητήσῃ. Συζητοῦμεν ἤδη τὸ ζήτημα ἐπὶ δύω ἡμέρας περὶ τῶν ξένων ἀξιωματικῶν, ὁ δὲ ἀξιότιμος προλαλήσας νομίζω, ὅτι δὲν ἀξιοῖ, ὅτι συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ φέρῃ εὐκολίαν εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς.

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Τρικούπης σᾶς εἶπεν, ὅτι θαυμάζει διατὶ δὲν ἐμελέτησα τὰ πρὸ δύω ἐτῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδιά του. Ἐρωτῶ, κύριοι, πάντας τοὺς βουλευτάς, ἐὰν ἐγνώριζε κανεὶς ὅτι ὑπῆρχεν εἰς τὸ γραφεῖον τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§44ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ καὶ...

§45Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἂν κανεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν τὰ ἐμελέτησε.

§46ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅλοι τὰ γνωρίζομεν.

§47Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοῦτο εἶχεν ἄδικον ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ νὰ ἐξισώσῃ τὴν νοημοσύνην του μὲ τὴν ἰδικήν μου· ἐγὼ δὲν φθάνω ἕως ἐκεῖ, νὰ γνωρίζω πόσαι προτάσεις εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς πρὸ δύω ἐτῶν.

§48ΧΟΪΔΑΣ. Ὑβρίζεται ἡ Βουλὴ, καὶ δὲν ἀνέχομαι τὴν ὕβριν. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς πλανώμενος διϊσχυρίσθη, ὅτι ἡ Βουλὴ πιέζεται παρά τινος· πιέζεται; Ἡ Βουλὴ δὲν ἐπιέσθη οὔτε παρὰ τοῦ λαοῦ, οὔτε παρὰ τῆς διοικήσεως· εἰργάσθη μόνον νὰ ἑνώσῃ πάντας τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, τοὺς ὁποίους περικοσμεῖ καὶ παιδεία καὶ φιλοπατρία καὶ φρόνησις, ὅπως ἐργασθῶσιν ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Οὐδεὶς διενοήθη νὰ μᾶς καταστήσῃ ἰχθῦς ἀφώνους, θὰ συζητήσωμεν λογικῶς· ἐκλήθημεν εἰς ἔκτακτον σύνοδον, μήπως ὡρίσθη ὁ χρόνος αὐτῆς πόσος θὰ ᾖναι; καθῆκον ἔχομεν ἐν αὐτῇ, ὅσον καὶ ἂν παραταθῇ ὁ χρόνος, νὰ ἐργασθῶμεν ὑπὲρ τῶν κοινῇ συμφερόντων. Διὰ τοῦτο ὑμεῖς, πλανώμενοι, κατ’ ἐμὲ, ἀλλ’ ἐν συνειδήσει ἀπεφάνθητε, ὅτι πρέπει νὰ λάβητε καὶ τὸ ἀνώτατον ποσὸν τῶν 1500 δραχμῶν, διότι πιθανὸν νὰ παραταθῇ ὁ χρόνος καὶ ἐπὶ 4 μῆνας. Εἶναι ἔκτακτος σύνοδος, καὶ πρέπει νὰ ἔλθωσιν ἔκτακτα μέτρα. Πλανῶνται οἱ πιστεύοντες, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι ἔκτακτον καὶ δὲν ἀφορᾷ εἰς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ· ὅστις δὲν ἔζησεν εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ἐκεῖνος ἀγνοεῖ πόσην δύναμιν ἔχουσι πρόξενοι μορφωμένοι, διδάσκαλοι καὶ πεφωτισμένοι ἱερεῖς. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἀδικεῖ ἑαυτὸν, ἀδικεῖ καὶ ἡμᾶς, φρονῶν, ὅτι εἴμεθα δοῦλοι τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ Κυβέρνησις δεσπότης (θόρυβος). Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἐκείνη ἔχει καθῆκον νὰ ἐργασθῇ καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ κατηγορήσῃ ἡμᾶς διότι τὴν ὑποστηρίζομεν.

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις τῆς συμβάσεως τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας.

§50ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ γείνῃ συζήτησις (θόρυβος).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τῆς συμβάσεως;

§52ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλλ. Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλλ. ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ· ὁ κ. Πλαπούτας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 28 ἄρθρου.

§54Γ. ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον, κύριοι, μοῦ προξενεῖ καὶ λύπην καὶ χαράν· λύπην, διότι δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ πολλῶν ἐτῶν, χαρὰν, διότι ἦλθε τέλος πάντων σήμερον. Ἡ διάταξις τοῦ 18 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐσυζητήθη ἐπὶ μακρὸν καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ. Τὰς συζητήσεις ταύτας παρηκολούθησα μετὰ προσοχῆς, ἤδη δὲ κρίνω καθῆκόν μου νὰ ἐκφέρω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τοῦ τοσοῦτον ἐνδιαφέροντος τὸν στρατόν. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι, τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ· ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι, τὸ ὁμολογῶ, εὐχάριστος, ἀλλὰ τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι ὁ στρατὸς ἐκτελεῖ ὑπηρεσίαν ἀλλοτρίαν τῶν καθηκόντων του ἐν τῇ ἐπικρατείᾳ· καὶ ὅμως ἡ κατάστασις αὕτη, παρ’ ἐλπίδα, δὲν εἶναι τόσον κακὴ ὅσον ἠθέλησάν τινες νὰ τὴν παραστήσωσι. Δὲν ἀγνοεῖτε τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην· ὁ στρατός μας εἰσπράττει φόρους, καταδιώκει τὴν λῃστείαν, τοὺς φυγοδίκους, φυλάττει τοὺς σταθμούς, συλλαμβάνει κληρούχους καὶ ὀφειλέτας τοῦ δημοσίου, εἶναι γραμματοκομιστὴς, ἀπαριθμεῖ ζῶα, ἐκτελεῖ χρέη δασοφυλάκων, καὶ ἐν γένει, ἐν μιᾷ λέξει, ἐκτελεῖ ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους· καὶ ὅμως, μ’ ὅλας αὐτὰς τὰς ξένας πρὸς τὸν προορισμόν του ὑπηρεσίας, ὁ στρατὸς, κύριοι, εἶναι ἐν καλῇ καταστάσει παρ’ ἐλπίδα. Ἐὰν ὁ στρατὸς ἦτον εἰς κακὴν κατάστασιν, ὅπως τινὲς ἰσχυρίσθησαν, βεβαίως οὐδεμία ἐλπὶς θεραπείας ὑπῆρχε, καὶ τότε οὔτε διὰ ξένων, οὔτε ἄλλως ἠδύνατο νὰ κατορθωθῇ ἡ θεραπεία. Ἑπομένως ὁ στρατὸς ἔχει ἀνάγκην ὀργανώσεως καὶ μορφώσεως, διότι εἶναι ἐν καλῇ καταστάσει. Δὲν εἶχον τὴν τύχην, κύριοι, νὰ ἴδω τὴν Εὐρώπην, ὅπως ἄλλοι τοὺς ὁποίους ἐζήλευσα, ἀλλ’ ἠξιώθην τέλος πάντων νὰ τὴν ἴδω πέρυσιν· εἶδον τὸν Ἰταλικὸν στρατὸν καὶ τὸν Γαλλικόν, πρὸ πάντων δὲ τὸν δεύτερον ἐπὶ δύο μῆνας, δὲν ἠδυνήθην δὲ ἐπὶ πλειότερον, διότι τὸ ταμεῖόν μου τὸ ἰδιαίτερον δὲν ἐβοήθει, παρετήρησα δὲ τοὺς ξένους στρατοὺς καὶ εἶδα μεγάλα πράγματα, τὰ ὁποῖα, ἂν καὶ εἶχα ἀκούσει, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πιστεύσω ἂν δὲν τὰ ἔβλεπα. Εἰς τὴν Εὐρώπην, κύριοι, οἱ στρατοὶ δὲν κάμνουσι καμμίαν ὑπηρεσίαν ἀπὸ ὅσας σᾶς ἐξέθεσα τοῦ ἐδικοῦ μας, ἀλλ’ ἂν καὶ ἐκτάκτως χρειασθῇ νὰ κάμουν, ἔχουν τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, σιδηροδρόμους κλπ. ὥστε οὔτε βασανίζονται, οὔτε φθείρουν τοὺς ἱματισμούς των, στρατωνίζονται δὲ οὐχὶ βεβαίως ὅπως οἱ ἐδικοί μας ἐν Χαλκίδι καὶ Τριπόλει, ὅπου ἡ κατάστασις τῶν στρατώνων εἶναι ἀθλία. Οὐδὲν ἄλλο, οὔτε ὁ ἀριθμός, οὔτε ἄλλο τι μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτε εἶδα εἰς μίαν παράταξιν, ἥτις ἐγένετο πρὸς τιμὴν τῆς Βασιλίσσης μας, ἐκ 40,000 στρατοῦ, παρὰ μόνον οἱ στρατηγοὶ οἱ διοικοῦντες τὰ συντάγματα αὐτὰ, καὶ κυρίως ὁ γενικὸς ἀρχηγός· μέγιστον πρᾶγμα, κύριοι, ὅτι δύο ὀφθαλμοὶ δύνανται νὰ βλέπουν μίαν παράταξιν ἐκ 40,000 στρατοῦ καὶ νὰ διακρίνουν πολλάκις ἐάν τι παραμικρὸν συμπέσῃ νὰ γείνῃ λάθος. Ἡ τάξις τοῦ στρατιώτου τοῦ ἐδικοῦ μας ἀπέναντι τῆς σκληραγωγίας τῶν ὑπηρεσιῶν του εἶναι μοναδική, εἰς τὴν πειθαρχίαν ἐπίσης, στερεῖται ὅμως τῶν ἄλλων μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὰ ἄλλα ἔθνη. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἱ ἐδικοί μας, κύριοι, ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι ἄριστοι, διότι ἐν Εὐρώπῃ εἶδα ὑπαξιωματικοὺς ἐξεταζομένους διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἀποτυγχάνοντας, ἐνταῦθα ὅμως συνέπεσε μεθ’ ἑνὸς Γάλλου, ὑπηρετήσαντος ἐν τῷ στρατῷ, νὰ ἴδωμεν γυμνάσια τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ ὁ ξένος ἐκεῖνος ἠπόρησε καὶ ἐθαύμασεν ἀληθῶς τὴν ἐπιτυχίαν. Καὶ ἡ τάσις τῶν ἀξιωματικῶν μας εἶναι καλὴ, ἀλλὰ συμβαίνει ἓν πρᾶγμα εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ ὁποῖον ἔπαθα καὶ ἐγὼ, καὶ θὰ τὸ εἴπω διὰ τὸν ἑαυτόν μου. Εἰς τὴν Εὐρώπην ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ἀξιωματικῶν ἀρχίζει ἀφ’ ἧς ἡμέρας βάλλουν ἐπωμίδας. Διατί; Διότι ὁ ἀξιωματικὸς θὰ τεθῇ εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐκεῖ θὰ διδαχθῇ ὅλην τὴν θεωρίαν τοῦ ὅπλου του, κατόπιν θὰ κάμῃ πρᾶξιν εἰς τὸ στρατόπεδον· ἐκτὸς δὲ τούτων θὰ ἐξετάζεται κατ’ ἔτος εἰς τὰς ἐπιθεωρήσεις παρ’ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, οἵτινες θὰ γνωμοδοτήσουν περὶ αὐτοῦ. Ὁ ἀξιωματικὸς λοιπὸν, ἵνα προαχθῇ, ὀφείλει ἐπιμελῶς νὰ ἐκπαιδευθῇ, διότι ἄλλως δὲν προβιβάζεται· εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅμως, ἅμα γείνῃ τις ἀξιωματικός, παύει πᾶσα ἐκπαίδευσις, διότι ἐφ’ ὅσον εἶναι ὑπαξιωματικός, διδάσκεται νὰ φθάσῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἢ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἀφοῦ δὲ γείνῃ, παύει ἡ ἐκπαίδευσις, αὐτὸς δὲ ἐξετάζει μόνον ποῖος εἶναι πρὸ αὐτοῦ καὶ πότε θὰ προβιβασθῇ οὗτος ἢ θὰ λείψῃ, διὰ νὰ λάβῃ τὸν βαθμόν του. Ἑπομένως διδασκαλία δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ σταδίῳ τοῦ ἀξιωματικοῦ οὐδὲ πραγματικὴ ἐκπαίδευσις, διότι στρατόπεδα γίνονται ἀνὰ 10 ἔτη μίαν φοράν, καὶ ἐπιθεωρήσεις δὲν γίνονται, ἢ, καὶ ἂν γείνουν, εἰς τίποτε δὲν ὠφελοῦν· ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅστις ὑπηρέτησα ἐπί τινα ἔτη, οὐδέποτε ἔτυχα διδασκαλίας κατὰ τὸν κανονισμόν· ἴσως αὐτὸ εἶναι ἐξαίρεσις, ἀλλὰ δὲν πιστεύω. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῆς εὐρωπαϊκῆς παιδείας καὶ μορφώσεως, ἥτις διδάξασα τὴν στρατιωτικὴν τέχνην εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, ἀνέδειξεν αὐτοὺς καὶ ἐφευρέτας τῶν ὀργάνων τοῦ πολέμου, τὰ ὁποῖα ἔφθασαν εἰς οἵαν σήμερον εἶναι ἐντέλειαν, καὶ τούτου ἕνεκα ἡ ἐπικράτεια, ἀπὸ τοῦ 1843 μέχρι σήμερον 82 ἀξιωματικοὺς Ἕλληνας ἀπέστειλεν εἰς Εὐρώπην νὰ ἐκπαιδευθῶσι, καὶ τῶν ὁποίων τὸν κατάλογον ἔχετε εἰς χεῖράς σας, ζητηθέντα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ μορφωταὶ τοῦ στρατοῦ ὑπῆρξαν πολλοὶ ἀπὸ τὰς τάξεις αὐτοῦ, καὶ ἰδοὺ ἔχετε εἰς χεῖράς σας τὸν κατάλογον τῶν ὑπουργῶν ἀπὸ τοῦ 1862 μέχρι σήμερον, εἶναι 43· τί ἔπραξαν ὅλοι αὐτοί; οὐδὲν ἔπραξαν. Δὲν εἶχον τὸν πατριωτισμόν; Βεβαίως τὸν εἶχον. Δὲν εἶχαν τὴν θέλησιν ἢ τὴν ἱκανότητα; Βεβαίως ὅλα τὰ εἶχον, ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδὲν ἔπραξαν ἐξ ὅσων ἐδικαιοῦτο ἕκαστος νὰ προσδοκᾷ παρ’ αὐτῶν· ἀπόδειξις δὲ εἶναι ὅτι σήμερον δὲν ὑπάρχει ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ πρὸ 40 ἐτῶν. Δὲν φθάνει λοιπὸν ὅτι παρῆλθον 40 ἔτη, ἀλλὰ θέλομεν νὰ παρατείνωμεν τὸν καιρόν. Βεβαίως αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε καὶ ἡ Κυβέρνησις, συγκροτηθεῖσα ὅπως εἶναι, ἐκ τῆς θελήσεώς μας καὶ ἐκ τῆς τοῦ λαοῦ, προέταξε παντὸς ἄλλου τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ ἀπεφάσισεν ὅπως μᾶς φέρῃ ὀργανωτὰς ξένους. Λοιπὸν θέλω νὰ ἔλθουν οἱ διδάσκαλοι αὐτοί, διότι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην ὅλοι νὰ διδαχθῶμεν, καὶ ἐὰν αὐτοὶ δὲν ἀποδειχθῶσι χρήσιμοι, οὐδεμίαν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς διατηρήσωμεν. Ἀλλ’ ἐὰν τοὐναντίον ἀποβῶσιν ὠφέλιμοι εἰς τὸν στρατόν, θὰ τοὺς διατηρήσωμεν καὶ θὰ τοὺς σεβασθῶμεν, ὅπως οἱ γονεῖς μας ἔφεραν καὶ ἐσεβάσθησαν τὸν στρατηγὸν Τσούρτζ. Διατί, δὲν εἶχον πατριωτισμὸν οἱ γονεῖς μας, οἱ ὁποῖοι τὸν ἔφεραν; Δὲν εἶχον πατριωτισμὸν ὁ Κολοκοτρώνης, ὁ Μαυρομιχάλης, ὁ Μιαούλης, ὁ Καραϊσκάκης, ὁ μέγας πολίτης τῆς Ἑλλάδος ὁ Λάζαρος Κουντουριώτης, ὁ Ζαΐμης, ὁ Τρικούπης, οἱ ὁποῖοι τὸν ἔφεραν νὰ τοὺς διοικήσῃ στρατιωτικῶς; Βεβαιότατα καὶ πατριωτισμὸν εἶχον καὶ τὰ πάντα, ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη τοὺς τὸ ἐπέβαλε, διότι ἐφ’ ὅσον ὁ Ἕλλην ἐπολέμει μὲ τὸν ἴδιον τρόπον τοῦ ἐχθροῦ, ἠδύνατο νὰ νικᾷ αὐτόν· καρυοφίλι εἶχε καὶ ὁ εἷς καρυοφίλι καὶ ὁ ἄλλος, φουστανέλλα ὁ εἷς φουσταννέλα καὶ ὁ ἄλλος, ὁ ἀριθμὸς οὐδεμίαν εἶχε σημασίαν ἀπέναντι τῆς ἀνδρίας. Ὅταν ὅμως εἰς τοὺς Ναυαρίνους ἀφίχθη στρατὸς ὡργανισμένος μὲ λόγχην, μὲ πυροβολικὸν καὶ μὲ ἱππικόν, τότε ἐνόησε τὴν θέσιν του ὁ Ἕλλην, καὶ γνωρίζετε, κύριοι, τὴν ἔκβασιν τῆς μάχης τῶν Τρικόρφων καὶ ὁποίαν ἧτταν ὑπέστησαν οἱ Ἕλληνες, στρατοπεδευμένοι ὅλοι ἐκεῖ, καὶ πόσοι ἐπίσημοι ἐχάθησαν ἐκεῖ, ὁ Ταμπακόπουλος, ὁ Σεντουκεμίνης, ὁ Παπατζώνης, ὁ Παπασταθούλης, καὶ τόσοι ἄλλοι. Αὐτά, κύριοι, δὲν τὰ ἀνέγνωσα, μοῦ τὰ παρέστησαν ἄνθρωποι οἵτινες ἠγωνίσθησαν ἐκεῖ· τούτων ἕνεκα τοῖς ἐπέβαλεν ἡ ἀνάγκη νὰ καλέσωσιν Εὐρωπαίους καὶ ἐκάλεσαν τὸν μακαρίτην στρατηγὸν Τσούρτζ, τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦ τάφου παρηκολούθησεν ὁ σεβασμὸς ὅλων μας. Σήμερον ζητοῦμεν ὀργανωτὰς τοῦ στρατοῦ, καὶ μᾶς λέγουν ὅτι εἶναι ἀντιπατριωτικόν. Διατί τάχα νὰ ἤμεθα ἡμεῖς ἀντιπατριῶται; Διατί παρεξήγησαν χθὲς τὸν κύριον Πετιμεζᾶν, ἀγορεύσαντα, ὅτι ἐξετόξευσε κατὰ τοῦ στρατοῦ ὕβρεις; Διατί ἐβλασφήμησαν κατ’ αὐτοῦ, ἀφοῦ εἶναι πασίγνωστον ὅτι κατὰ τὸ ἥμισυ ὁ στρατός μας εἶναι Πετιμεζαϊκός; Καὶ τὸ πεζικὸν, καὶ τὸ πυροβολικὸν, καὶ οἱ σκαπανεῖς, καὶ ἡ χωροφυλακὴ, καὶ τὸ μηχανικὸν, ὅλα τὰ ὅπλα ἔχουν διοικητὰς καὶ ἀξιωματικοὺς Πετιμεζαίους, καὶ εἶχε συμφέρον ὁ ἔντιμος συνάδελφος νὰ ὑβρίσῃ τὸν ἑαυτόν του καὶ τὴν οἰκογένειάν του; Διατί νὰ τοῦ ἀποδώσουν τοιαύτην ἀνύπαρκτον μομφήν; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, κύριοι, συγχαίρω τὴν Κυβέρνησιν, διότι προέταξε τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ ἀπὸ πάντα ἄλλον κλάδον, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Σ. Πετιμεζᾶ· ἀλλὰ τὸν ὀργανισμὸν θεωρῶ κατεπείγοντα, καὶ τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐπιψηφισθῇ ὅπως ἔχει. Ἡ δὲ Κυβέρνησις ἂς φροντίσῃ νὰ φέρῃ πραγματικῶς ἀξίους ἀξιωματικοὺς, ἀπὸ ἐκείνους οὓς εἶδα καὶ ἐθαύμασα, καὶ θὰ εὐεργετήσῃ τὸ ἔθνος. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι, ἦλθον ξένοι εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν ἦλθον ὅμως διὰ τὸν σκοπὸν δι’ ὃν θὰ ἔλθουν σήμερον· ἦλθον, ἠξεύρετε διὰ ποίους λόγους, καὶ μολαταῦτα ἐνθυμοῦμαι, νέος ὢν μαθητὴς εἰς Ναύπλιον, τὰ ἔργα τῶν ξένων ἐκείνων, τὸ πυριτοποιεῖον εἰς Κεφαλάριον, τὸ ὁποῖον ἐδιεύθυνεν εἷς Πρεντάνος, καὶ τὴν ποιότητα τῆς κατασκευαζομένης ἐκεῖ πυρίτιδος· πρὸ μηνῶν ἐπρόκειτο νὰ ὑπάγω εἰς κυνήγιον, καὶ ὁ συνταγματάρχης τοῦ μηχανικοῦ κ. Πετιμεζᾶς μοῦ ἔδωκεν ὀλίγην πυρίτιδα ἐκ τῆς κατασκευασθείσης τότε ὑπὸ τοῦ Πρεντάνου· ἦτο πυρίτις ἀρίστης ποιότητος, καὶ οὐχὶ ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι ἐδοκιμάσθη καὶ εἶναι ἄχρηστος. Ἐνθυμοῦμαι τὸ σιδηρουργεῖον τῶν Μύλων, καὶ οὐδὲν τῶν ἐργοστασίων τούτων ὑπάρχει σήμερον. Τὰ ἔργα τῶν ξένων μαρτυρεῖ αὐτὸ τὸ ὁπλοστάσιον, αἱ μηχαναὶ τοῦ Ναυστάθμου, ὁ καλλωπισμὸς αὐτὸς τῆς πρωτευούσης ὑπὸ τοῦ Daniel, καὶ αὐτὴ ἡ σύστασις τοῦ σώματος τῶν Σκαπανέων ὑπὸ τῶν Γάλλων. Διὰ τῆς προσκλήσεως ξένων ὀργανωτῶν, ἡ φιλοτιμία τῶν ἀξιωματικῶν μας, ὅπως ἄλλοι ἐξέθεσαν κατὰ τὰς παρελθούσας ἡμέρας τῶν συζητήσεων, οὐδόλως προσβάλλεται· ἐξ ἐναντίας θὰ φιλοτιμηθῶσι νὰ μάθωσιν ὅ,τι δὲν εἶχαν τὴν εὐτυχίαν νὰ μάθωσι καὶ ὤφειλον νὰ μάθωσιν, ἀλλὰ δὲν εἶχον τοὺς ἐπιστήμονας νὰ διδαχθῶσι.

§55ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ τελειώσωμεν, ἀπὸ μέρος μου τοὐλάχιστον.

§56ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Δύω λέξεις ἀκόμη. Ἐῤῥέθη χθὲς ὅτι καὶ πλάγιος σκοπὸς εἶναι εἰς τὸ μέσον· ὅτι ἐδῶ εἶναι εἷς ἀξιωματικὸς Δανὸς, Γκυλδεγκρὸν, ὅστις οὔτε Ἕλλην εἶναι, οὔτ’ ἐπολιτογραφήθη ποτέ. Δὲν τὸν γνωρίζω εἰμὴ ἐξ ὄψεως, μοὶ εἶπον ὅτι εἶναι φίλος τοῦ Βασιλέως μας, καὶ οὔτε τὸ ταμεῖόν μας ἐπιβαρύνεται, οὔτε εἰς τὰ Μητρῷα τοῦ στρατοῦ εἶναι ἐγγεγραμμένος. Μανθάνω δὲ περὶ αὐτοῦ ὅτι ἐσύστησεν ἐνταῦθα σχολεῖον τῶν Τορπιλῶν καὶ διδάσκει ἐπιτυχῶς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, καὶ ἔκαμε διάφορα πειράματα, εἰς τὰ ὁποῖα πολλοὶ παρευρέθησαν καὶ εὐχαριστήθησαν. Μανθάνω δὲ ἀπὸ τὸν ἀνθυποπλοίαρχον κ. Καρακατζάνην, τὸν ἐκπαιδευθέντα ἐν Γαλλίᾳ τὰ ναυτικὰ καὶ διδαχθέντα ἐκεῖ τὴν μέθοδον αὐτὴν, ὅτι ἐθαύμασε τὴν ἐπιτυχῆ διδασκαλίαν τοῦ Γκυλδεγκρὸν, καὶ μοὶ προσέθηκεν ὅτι δὲν λαμβάνει καὶ καμμίαν ἀποζημίωσιν· ἐξ ἐναντίας μάλιστα μέχρι τινὸς ἐδαπάνα ἐξ ἰδίων διὰ τὸ ἀπαιτούμενον ὑλικὸν κλ. Πρέπει λοιπὸν νὰ μὴ τὸν εὐγνωμονῶμεν, διότι εἶναι ξένος καὶ ἐδίδαξε τοὺς ἀξιωματικούς μας ὅ,τι δὲν ἐγνώριζον οὗτοι; Περαίνων τὸν λόγον, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ καὶ ἐπιψηφίσῃ τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νομοσχεδίου ὅπως ἔχει, παρακαλῶ δὲ καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ περὶ καταλλήλου ἐκλογῆς τῶν προσώπων, καὶ ἂς εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι τα ἀποτελέσματα θὰ ᾖναι λίαν εὐάρεστα.

§57Τ. ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὅρα παράρτημα Βʹ.

§58ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δύω λέξεις, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Ἀπὸ καιροῦ ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς προσκλήσεως ξένων, διὰ δύω λόγους· διὰ νὰ τεθῶσι κατὰ τῶν ἐπιδρομῶν τῆς πολιτικῆς, ἀφοῦ δὲν ἐγένετο τοῦτο ἕως τώρα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀπό τινων ἐτῶν τροποποίησις καὶ εἰσαγωγὴ νέων ἰδεῶν τακτικῆς καθιστᾷ ἀναγκαίαν τὴν ἄφιξιν ἀξιωματικῶν ξένων, ἀλλ’ ἀξιωματικῶν, οἵτινες νὰ μὴν ᾖναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἓν διαρκὲς συμβούλιον καὶ ὑποχρεωτικὸν πλησίον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν νομίζω δέ, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον σήμερον, εἶναι δὲ καὶ λίαν ἐπισφαλὲς καὶ ἐπικίνδυνον, νὰ δώσωμεν τὴν ἀπ’ εὐθείας διοίκησιν τοῦ στρατοῦ εἰς ξένους ἀξιωματικούς.

§59ΖΩΧΙΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, διὰ νὰ δικαιολογήσω καὶ ἐγὼ τὴν ψῆφόν μου. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ἓν νομοσχέδιον περὶ ἑνὸς προσωρινοῦ διοργανισμοῦ, τὸ κράτος δὲ τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ ἰσχύσῃ κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπὶ ἓξ μῆνας τὸ πολὺ κατόπιν. Λοιπὸν πρόκειται περὶ μιᾶς προσωρινῆς καταστάσεως· οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ οἱ ξένοι μετὰ 10 μῆνας θὰ ἀποθάνουν; Τί θὰ γείνουν; Θὰ ᾖναι αὐτοὶ οἱ ξένοι ἀξιωματικοὶ διαρκεῖς ἐν τῷ στρατῷ;

§60ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Διὰ 5 ἔτη.

§61ΖΩΧΙΟΣ. Πολὺ καλά. Διατί νὰ μείνωμεν εἰς τὸ χάος αὐτό; ἐὰν ἔλθουν κακοί, τετέλεσται· ἐὰν καλοί, θὰ σᾶς ἐπισκιάσουν, δὲν θὰ ἦσθε σεῖς ὑπουργός.

§62ΤΙΝΕΣ. Ἀφοῦ θὰ ᾖναι Ἕλλην, καὶ πρωθυπουργὸς εἰμπορεῖ νὰ γείνῃ καὶ ἀντιβασιλεύς.

§63ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Καὶ ξένον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εὐμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν, καὶ πρωθυπουργόν.

§64Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν ἔλθῃ ἐδῶ καὶ καθήσῃ τρεῖς χρόνους, ὁποιοσδήποτε δὲν εἰμπορεῖ νὰ γείνῃ πρωθυπουργός; Θὰ ζητήσῃ νὰ γείνῃ βουλευτὴς ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα, καὶ θὰ γείνῃ.

§65ΖΩΧΙΟΣ. Τώρα βλέπετε, ὅτι δὲν μᾶς σκανδαλίζει καὶ ἡ θέσις τοῦ ξένου ὡς ὑπουργοῦ, καὶ ὅτι θὰ τὸν θεωρήσῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ἀνώτερόν του.

§66ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ὁ Καποδίστριας ἦτον εἰς τὴν Ῥωσσίαν πρωθυπουργός.

§67ΖΩΧΙΟΣ. Ἀλλ’ ἐπῆγε παιδίον· ἐσυστήθη εἰς στρατιωτικὸν Ῥῶσσον, καὶ ἐκεῖ προήχθη βαθμηδόν.

§68ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Λοιπὸν δὲν ἔχομεν φόβον νὰ γείνῃ καὶ αὐτὸς πρωθυπουργός, ἀφοῦ δὲν ἦλθεν ἀπὸ παιδί.

§69ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε Βαλέττα.....

§70ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἡμεῖς θὰ πταίωμεν, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν κάμωμεν.

§71ΖΩΧΙΟΣ. Πταίομεν τώρα αὐτὴν τὴν στιγμήν. Λοιπόν, διὰ νὰ σᾶς φέρωμεν παράδειγμα, ὁ Κυβερνήτης ἐκάλεσε ξένους, ἀλλ’ ὁ Βασιλεὺς ἦτο ὑποχρεωμένος, καὶ τοὺς διετήρησεν· ἔγραψε καὶ ὁ Ὄθων, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσε. Τί θέλετε ὅλα αὐτά, δὲν μᾶς χρησιμεύουν εἰς τίποτε. Πρέπει νὰ μάθωμεν ἀπὸ ποῖον ἔθνος θὰ ᾖναι, καὶ ἂν θὰ ᾖναι τοιοῦτοι, ὁποῖοι πρέπει νὰ ᾖναι διὰ νὰ τοὺς δεχθῶμεν· ἐὰν θέλετε ὀργανωτὰς, νὰ ἔλθουν, ἐὰν θέλετε ἀργοὺς, ἐγὼ δὲν τοὺς θέλω.

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν). Κύριοι, ἤκουσα πολλὰ καὶ ἄτοπα καὶ παράκαιρα· ἤκουσα πολλὰ, τὰ ὁποῖα οὔτε πρὸς τὴν ἱστορικὴν ἀλήθειαν εἰσὶν ἀκριβῆ, οὔτε ὑπῆρχεν ἀνάγκη σήμερον νὰ ῥηθῶσιν, ἐῤῥέθησαν δὲ, ἵνα μεταβάλωσιν ὅλως τὸ ζήτημα, μετατρέψωσιν αὐτὸ καὶ διαστρέψωσι τὴν ἔννοιάν του. Θέλω διὰ τοῦτο ἐν ὀλίγοις ἐπαναφέρει τὸ ζήτημα εἰς τὴν φυσικὴν αὐτοῦ θέσιν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ, μετὰ τὴν ἐκτεταμένην τριήμερον συζήτησιν, θέλει τέλος πάντων δώσει πέρας εἰς αὐτό· εἶμαι δὲ βέβαιος, βεβαιότατος, ὡς ὑπουργὸς, ὡς Ἕλλην μάλιστα δὲν τολμῶ νὰ τὸ θέσω εἰς ἀμφιβολίαν, ὅτι Ἑλληνικὸς στρατὸς θέλει ὑπακούσει εἰς ὅ,τι ὁ νόμος καὶ ἡ πατρίς του διατάξῃ. Δὲν εἶναι, κύριοι, ἴδιον τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ν’ ἀπειθῇ κατὰ τῆς πατρίδος του, καὶ ὁ κ. Ζαΐμης οὐδέποτε ἐξέφρασε ἰδέαν τοιαύτην, ἣν οὔτε αὐτὸς, οὔτε ἡμεῖς ἔχομεν. Ἀλλὰ πρόκειται σήμερον περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ; καὶ ὕβρισέ τις τοῦτον, ἢ δὲν ἀνεγνώρισε τὴν ἀξίαν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὴν γενναιότητα αὐτῶν, καὶ ἐκ τίνων αἰσθημάτων ἐμπνέονται οἱ στρατιῶται, καὶ ἔρχονται σήμερον νὰ τὸν ὑπερασπισθῶσιν; Ὄχι· τὸ ζήτημα σήμερον εἶναι περὶ τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς Ἑλλάδος, καὶ οὐχὶ περὶ στρατοῦ, ὑπ’ αὐτὴν δὲ τὴν ἔποψιν τὸ ἐμελετήσαμεν καὶ εἰσηγάγομεν ἐνώπιόν σας τὸν Νόμον. Βεβαίως, κύριοι, ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ἔχει τὰς ἐλλείψεις του, καὶ ταύτας ζητοῦμεν νὰ ἐπανορθώσωμεν· ἄλλως καὶ διὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου δὲν ἀρνούμεθα τὴν ἀξίαν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ μάλιστα τῶν νεωτέρων· ἀλλ’ αὐτοὶ ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των δυστυχῶς δὲν δύνανται ἀκόμη νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν νὰ θεραπεύσωμεν. Ποῖος ἀρνεῖται τὴν πρὸς τὴν πρόοδον πορείαν τοῦ ἀνθρώπου; Ἀναγνωρίζομεν ὅτι οἱ νεώτεροι προηγοῦνται τῶν γεροντοτέρων εἰς τὰ φῶτα· αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος τῆς προόδου, ἀλλ’ οἱ νέοι δὲν δύνανται ἔτι νὰ ἐργασθῶσιν. Χθὲς ἀκόμη ἐλέγετο ὅτι τὴν εὐτυχίαν της ἡ Γερμανία, τὴν στρατιωτικὴν δόξαν της ὀφείλει εἰς τὸν Ῥὸν, ὅστις διωργάνωσε τὸν γερμανικὸν στρατὸν, δι’ οὗ ἡ Γερμανία ἔφθασεν εἰς τὸ ὕψιστον σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἤδη. Πῶς τολμᾶτε δὲ νὰ ἐπαναλαμβάνητε σήμερον ὅτι τοῦτο εἶναι ἔργον τοῦ τυχόντος, ὅτι πᾶς ἀξιωματικὸς δύναται νὰ τὸ πράξῃ; Ἔχομεν, κύριοι, ἀξιωματικοὺς ἀρίστους, ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ διοργανώσωμεν στρατιωτικῶς τὴν Ἑλλάδα· τοῦτο ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν, ἡ πεῖρα τοσούτων ἐτῶν τὸ ἀπέδειξε· διατί νὰ μὴ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν; Ἀναγνωρίζομεν πάντες ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην τῆς πείρας καὶ τῶν φώτων καὶ ἄλλων, ὅπως μᾶς βοηθήσωσιν εἰς τὸ ἔργον· ὅτε τοῦτο ἀναγνωρίζομεν ὅλοι, διατὶ λογομαχοῦμεν; οὐδεὶς δύναται νὰ προσβληθῇ ἐκ τοῦ μέτρου τούτου· προσβάλλεταί τις, κύριοι, ὅταν τῷ ἀρνοῦνται τὴν τιμήν του, τὸν πατριωτισμόν του, ὅ,τι εἶναι συμφυὲς μὲ τὸν ἄνθρωπον, δὲν προσβάλλεται ὅμως ὅταν τῷ ἀρνοῦνται ὅ,τι ἀποκτᾶται· δὲν προσβάλλεται διότι λέγουσιν αὐτῷ ὅτι δὲν ἀπέκτησε πεῖραν καὶ φῶτα, διότι δὲν ἠδυνήθη νὰ διδαχθῇ. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι καθυστεροῦμεν καὶ κατὰ τὴν πεῖραν καὶ τὰ φῶτα καὶ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συμπληρώσωμεν τὰς ἐλλείψεις αὐτάς· ὡς πρὸς τοῦτο δὲ συμφωνοῦμεν ὅλοι εὐτυχῶς. Ἔχομεν, ἐπαναλέγω, ἀνάγκην φώτων καὶ πείρας.

§73ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι τὰ ἔχομεν· ἔχομεν καὶ φῶτα καὶ πεῖραν.

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Κορωναῖος σᾶς εἶπε περὶ τοῦ ἀειμνήστου Καποδιστρίου· ἔφερε ξένους καὶ οὗτος, καὶ καλῶς ἔπραξεν, ἀλλ’ ἔφερε τοὺς καλλιτέρους. Καὶ διατί ἀρνεῖσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τοῦτον, ὅτι δὲν θέλει φροντίσει νὰ φέρῃ τοιούτους; διατί ὑποπτεύεσθε ὅτι δὲν θέλει κάμει κατάλληλον ἐκλογήν; ἀρνεῖσθε λοιπὸν εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τοὺς διαδόχους μας τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὴν θέλησιν νὰ κάμωμεν καλλίστην ἐκλογὴν, νὰ πράξωμεν τὸ συμφέρον. Ὅθεν ὁ λόγος, διὰ τοῦ ὁποίου πολεμεῖτε τὸ μέτρον, δὲν εἶναι ἰσχυρός. Πλὴν δέχεσθε τὴν ἀνάγκην τῆς ἐλεύσεως ξένων, ἀλλ’ ὡς ὀργανωτῶν καὶ οὐχὶ ὡς διοικητῶν. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον αὐθεντικῶς καὶ ὡρισμένως ἐπιβάλλῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν τοὺς ξένους ὡς διοικητὰς καὶ διευθυντὰς τῶν μαχῶν ἢ ἀρχηγούς, ἐν πολέμῳ μάλιστα, τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ; εὑρίσκετέ που ἐν τῷ νόμῳ καμμίαν τοιαύτην διάταξιν; Καὶ πρῶτον, σᾶς εἶπον, καὶ χθές, δὲν πρόκειται περὶ πολέμου, ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπρόκειτο περὶ τούτου, δὲν εὑρίσκετε ὑποχρεωτικὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν, καὶ κατὰ τῆς ὁποίας κατεξανέστητε· ἐφέρατε μάλιστα παραδείγματα μαχῶν, καθ’ ἃς ξένοι διεύθυναν, καὶ καθ’ ἃς κυρίως οἱ Ἕλληνες ἡττήθησαν. Κύριοι, τὴν μεγίστην ἧτταν ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη ὅτε εἰσῆλθον οἱ Ἄραβες τῆς Αἰγύπτου συντεταγμένοι καὶ κατέλαβον ἡμᾶς ἀσυντάκτους, ἄνευ ἐπιστήμης. Ἐνθυμεῖσθε τὴν ἀποτυχίαν τῶν ξένων ἀρχηγῶν· μὴ λησμονῆτε ὅμως τὴν ἐκ τῶν Ἀράβων ὁριστικὴν ἀποτυχίαν τῆς Ἑλλάδος. Συμφωνοῦμεν, ἐπαναλαμβάνω, πάντες, ὅτι πρέπει νὰ ἐπικαλεσθῶμεν ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ φῶτα καὶ τὴν πεῖραν τῶν ξένων. Διαφωνεῖτε ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν, ἀλλὰ κατὰ τὸν Νόμον, τὰ περὶ διοικήσεως ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν διάθεσίν σας, ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεώς σας. Κύριοι, ξένοι σπουδαῖοι πρέπει νὰ ἔλθωσιν, ἂν δὲν ἀποτελῶσι δὲ μέρος τοῦ στρατοῦ, ἀδύνατον ἴσως νὰ ἔλθωσιν· ὑπόνοιαι εἶναι ὅτι οὐδεὶς ἀνὴρ ἀξίας θὰ ἔλθῃ ὡς ἁπλοῦς διδάσκαλος, ἵνα παραδίδῃ μαθήματα εἰς μαθητὰς στρατιώτας. Εἶναι λοιπὸν ἀναμφίβολον, ὅτι τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ἀναγκαῖον, ἵνα ἐπιτύχῃ, ἐὰν θέλητε, δὲν πρέπει νὰ τὸ περιορίσητε προσκαλοῦντες τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐκ τῆς Εὐρώπης ὡς δημοδιδασκάλους· εἶναι δὲ ἐλπὶς νὰ ἔλθωσιν, ἐὰν τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ἀποτελῶσι μέρος τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Τότε, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι κυβέρνησις ἑλληνική, κυβέρνησις ἰδική σας, ἥτις θέλει ἐνδιαφέρεσθαι ὑπὲρ τῆς τιμῆς καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ὡς ἅπαντες ἡμεῖς, θὰ ποιήσῃ τὴν χρῆσιν ἐκείνην, ἣν θὰ θεωρήσῃ καταλληλοτέραν καὶ συμφέρουσαν εἰς τὸν τόπον καὶ ἡ ὁποία θὰ ἐμποιήσῃ πίστιν καὶ ἐνθουσιασμὸν εἰς τὸν στρατόν. Τὸ ζήτημα λοιπόν, ὅπως τὸ θέτετε, σημαίνει ὅτι ἀμφιβάλλετε, δὲν ἐμπιστεύεσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς πατρίδος σας, καὶ φοβεῖσθε ὅτι θὰ κάμῃ κακὴν χρῆσιν τοῦ μέτρου. Ὁμοφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο, διότι αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην τῆς στρατιωτικῆς διοργανώσεως τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅπως τὰ πράγματα εὑρίσκονται, βλέπομεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσωμεν καὶ ἄνευ τοῦ μέσου τούτου εἰς ἀποτέλεσμα. Εἶναι, κύριοι, περιττὸν βεβαίως νὰ σᾶς εἴπω ἐγώ, πόσον ἀναγκαῖος, πόσον οὐσιώδης, πόσον ἀναπόφευκτος εἶναι ὁ στρατιωτικὸς ὀργανισμὸς τοῦ τόπου. Καὶ ὅταν πρόκηται περὶ τοιούτων ζητημάτων, δὲν πρέπει νὰ συζητῶμεν αὐτά, ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ αἴσθημα φιλαυτίας ἢ προσωπικὴ φιλαυτία, ἡ προσωπικὴ φιλοτιμία, πρέπει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸ κοινὸν συμφέρον, καὶ σᾶς τὸ λέγομεν ἡμεῖς, κύριοι, οἱ ὁποῖοι πρῶτοι ἐθυσιάσαμεν τὴν ἀτομικήν μας φιλαυτίαν (εὖγε, εὖγε, ἐκ τῶν βουλευτῶν). Τὰ ζητήματα ταῦτα δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ μετρῆτε μὲ τὸν πῆχυν τῆς φιλοτιμίας τῆς προσωπικῆς, ἀλλὰ μὲ τὸν πῆχυν τῆς πρὸς τὴν πατρίδα ἀγάπης, τῶν μεγάλων συμφερόντων καὶ τῆς ἀνάγκης. Πρέπει νὰ συνταχθῇ ἡ πατρὶς στρατιωτικῶς· εἰς τοῦτο ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι. Ἂς ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν τῆς πατρίδος, καὶ ἂς ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι θέλει αὕτη πράξει πᾶν ὅ,τι συνάδει μὲ τὸ συμφέρον καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς πατρίδος καὶ τοῦ στρατοῦ. (Εὖγε, εὖγε, ἐκ τῶν βουλευτῶν).

§75Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χαίρω, κύριοι, δι’ ὅσα ὁ λίαν ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέφρασε περὶ τοῦ ζητήματος τούτου διότι παρατηρῶ, ὅτι κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ τὸν σκοπὸν εἶναι λίαν σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα. Παρατηρῶ δὲ ὅτι εἶναι καὶ ὁ μόνος ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἐκαθάρισε τὸ ζήτημα διὰ νὰ γνωρίζωμεν τί τρέχει. Ἐγώ, κύριοι, ὑπέβαλα μίαν πρότασιν καὶ εἶπα, θέλω νὰ ἔλθῃ ἕνας ξένος διὰ τὸν στρατὸν καὶ ἕνας διὰ τὸ ναυτικόν, ἐπρόσθεσα ὅμως ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἕκαστος ἄνθρωπος διακεκριμένος καὶ νὰ φέρῃ ἕνα τῶν ἀνωτάτων βαθμῶν. Ἐζήτησα λοιπὸν νὰ φέρετε ἕνα ἀντιστράτηγον, ἄνθρωπον διακεκριμένον, ἔχοντα προσόντα· σᾶς εἶπα δὲ νὰ ἔλθῃ, ἂν ἔχῃ τὴν γνώμην τοῦ ἔθνους· αὐτὸ πολλοὶ δὲν τὸ κατάλαβαν· λοιπὸν εἴμεθα σύμφωνοι καὶ πρὸς αὐτό· εἶμαι δὲ λίαν εὐχαριστημένος δι’ ὅσα ἐῤῥέθησαν, διότι δὲν μοὶ μένει οὐδεμία ἀμφιβολία ποία θὰ ᾖναι ἡ ἔκβασις αὐτοῦ τοῦ ἀποτελέσματος.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐῤῥέθησαν ἀρκετά, ἑπομένως κηρύττω περαιωμένην τὴν συζήτησιν. Ἔχομεν τρεῖς τροπολογίας, πρῶτον τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, τυπωθεῖσαν καὶ διανεμηθεῖσαν.

§77Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ δὲν τὴν παραδέχεται ἡ Κυβέρνησις, τὴν ἀποσύρω.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τοῦ κ. Ῥικάκη νὰ προστεθοῦν αἱ λέξεις «ἐπὶ πενταετίαν». Ἐπίσης δὲ καὶ τοῦ κ. Χοϊδᾶ· ἐπιμένετε κ. Χοϊδᾶ;

§79ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν παραιτοῦμαι.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται δύω). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἔχομεν τώρα τὴν προσθήκην τοῦ κ. Ῥικάκη.

§81ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Τὴν δεχόμεθα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον τροπολογεῖται δι’ αὐτῆς τῆς προσθήκης. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§83Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς τὸ κάμωμεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. πρόεδρε.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε κόκκος ἀμφιβολίας.

§85Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ὅταν ἤμεθα 15· (ἐγείρονται 11).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα ἐκηρύχθη, διαφωνία εἰς τὸ προεδρεῖον δὲν ὑπάρχει.

§87ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι καὶ πρότασις περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα ἐγώ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις ἔγγραφος δὲν ὑπάρχει.

§89ΤΙΝΕΣ (ἐγειρόμενοι). Καὶ ἡμεῖς θέλομεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται λοιπὸν τὸ ἄρθρον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη, λέγουν ναί, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ῥούφου καὶ Μ. Κανελλοπούλου. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 18 τοῦ περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νομοσχεδίου ὅπως ἐτροποποιήθη, ναὶ ἢ ὄχι;

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 106· ἐξ αὐτῶν 83 ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου, 21 κατὰ, καὶ δύο ἠρνήθησαν· ἑπομένως παρεδέχθη τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη. Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ τὰ ἄρθρα 19 καὶ 20. Καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 1/2 μ. μ.