1877.06.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16

τῆς 8 Ἰουνίου 1877.

(Τετάρτη)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τῆς χωροφυλακῆς καθὼς καὶ τὸ περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε κατάλογον ὅλων τῶν κατὰ καιροὺς εἰς Εὐρώπην σταλέντων ἀξιωματικῶν. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Οἱ βουλευταὶ Στεργιαλόπουλος, Μεγαπάνος καὶ ἄλλοι ὑπέβαλον πρότασιν νόμου περὶ τῶν ἀρξαμένων ἐθνικῶν ὁδῶν. «Ἄρθρον μοναδικόν. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 22 Μαρτίου ε. ε. ΧΙΒ. νόμου περὶ ἀποπερατώσεως τῶν ἀρξαμένων ἐθνικῶν ὁδῶν ἰσχύουσι καὶ ὡς πρὸς τὰ πλεονάσαντα μέτρα ὡς ἐκ τῆς ἐσφαλμένης καταμετρήσεως καὶ τῆς ἐν μέρει μεταβολῆς τοῦ σχεδιογράμματος τῆς ἀπ’ Ἀγρινίου μέχρι Μεσολογγίου ἐθνικῆς ὁδοῦ». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ἔχομεν ἤδη τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς παρούσης ἐκτάκτου συνόδου.

§2ΧΟΪΔΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον. Κύριοι συνάδελφοι, ἂν προχθὲς δὲν ἀπεφάσιζεν ἡ Βουλὴ νὰ ὁρίσῃ ῥητὴν ἡμέραν διὰ τὰς ἐπερωτήσεις, δὲν θὰ ἀνηρχόμην τὸ βῆμα· ἐπειδὴ ὅμως ὡρίσθη τὸ προχθὲς Σάββατον, δηλῶ ὅτι θέλω τότε ἀποτείνει ἐπερώτησιν τῷ ὑπουργῷ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν περὶ τοῦ ζητήματος τῶν Σιμωνιακῶν Ἐπισκόπων, τοὺς ὁποίους ἔπληξεν ἡ Δικαιοσύνη τῆς πατρίδος, ἀλλὰ δὲν ἔπληξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησίας. Τώρα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι, μετ’ ἀπαθείας νὰ ἀκούσητε ἐμοῦ λέξοντος ὀλίγα τινά· εἶναι κρίσις μου τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ μελετήσητε καὶ σπουδάσητε πολύ. Ὑπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἐκτάκτου συνόδου τῆς Βουλῆς, ἀναγινώσκω ὑπογραφὰς χρηστῶν ἀνδρῶν, ἀνδρῶν πατριωτῶν, σεβομένων ἑαυτοὺς καὶ τοὺς νόμους καὶ αἰδουμένων ἑαυτῶν καὶ τῶν ἄλλων. Ἀναγινώσκω τὰ ὀνόματα τοῦ κ. Δυοβουνιώτη, τοῦ κ. Πετραλιᾶ, τοῦ κ. Κάρτσωνα, τοῦ κ. Δανοπούλου, τοῦ κ. Αὐγερινοῦ, τοῦ κ. Εὐθ. Δεληγιάννη καὶ λοιπῶν, καὶ ἀπορῶ ἀληθῶς πῶς ἄνδρες φιλοπόλιδες καὶ φιλόνομοι παρεῖδον τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, τῆς διατάξεως 75 τοῦ Συντάγματος· ἀλλὰ σκεπτόμενος λογικῶς καὶ κριτικῶς ἀποφαίνομαι ὅτι οἱ φιλόνομοι οὗτοι πολῖται περιέπεσαν εἰς πλάνην πιστεύσαντες, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν προηγουμένων Βουλῶν, ἐρειδόμεναι ἐπὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως 75 τοῦ Συντάγματος, καθιέρωσαν τὴν ἀρχὴν τῆς ἐν ἐκτάκτοις συνόδοις ἀποζημιώσεως τῶν ἀντιπροσώπων. Οὕτω πως σκεπτόμενος ὀφείλω ν’ ἀπονείμω αὐτοῖς δικαιοσύνην, ἀλλὰ συνάμα νὰ παραστήσω αὐτοῖς τὴν πλάνην εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσαν καὶ νὰ ὑπομνήσω, ὅτι τὸ πλανᾶσθαι ἀνθρώπινον, νὰ παρακαλέσω δὲ αὐτοὺς νὰ μὴ ἐμμένωσιν εἰς τὴν πλάνην, διότι ἡ ἐν τῇ πλάνῃ ἐμμονὴ εἶναι ἔργον διαβολικόν. Ἤδη ἀποτείνομαι πρὸς τὰ μέλη τῆς λογιστικῆς ἐπιτροπῆς κατὰ πρῶτον καὶ πρὸς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους κατὰ δεύτερον, ἀκράδαντον δὲ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι οἱ λόγοι μου πλήττοντες τὰς λεπτὰς χορδὰς τῆς καρδίας των θὰ εὕρωσιν ἠχὼ ἐν τῇ κρίσει των καὶ τῇ πεφωτισμένῃ διανοίᾳ των. Οὐδόλως παρ’ αὐτῶν ἀπαιτῶ θυσίας· δὲν ἐπέστη ἡ στιγμὴ τῶν θυσιῶν· ὅταν ἐπιστῇ, πεποίθησιν ἔχω, ὅτι σεῖς καὶ χρήματα καὶ αἷμα καὶ ἐλευθερίαν καὶ ζωὴν θὰ προσφέρετε ὑπὲρ τῆς πατρίδος, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκόν σας· ἀλλὰ πρόκειται ἤδη περὶ τῆς ἐκπληρώσεως ἱεροῦ καθήκοντος, ἐπιβαλλομένου ὑπὸ τοῦ νόμου τῶν Νόμων, τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον συνετάχθη ἀπὸ μίαν Συνέλευσιν, ἥτις ἦλθε μετὰ μίαν ἐπανάστασιν ἀνατρέψασαν ἕνα ἀγαθόν, ἀλλὰ κοῦφον Βασιλέα. Κύριοι βουλευταί, ἀποτείνομαι πρὸς Βουλὴν ἔκτακτον, διακρινομένην διὰ τὸ φιλόνομον της, πρὸς Βουλὴν χειραφετηθεῖσαν καὶ χειραφετοῦσαν, ἐλευθερωθεῖσαν καὶ ἐλευθερώσασαν, ἥτις πρώτη ἐθεώρησε καθῆκόν της νὰ παραπέμψῃ εἰς δίκην ἱεροσύλους ὑπουργούς, οἵτινες ὕβρισαν τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ δημοκρατικοῦ Χριστοῦ διὰ τῆς Σιμωνίας καὶ τῆς δωροδοκίας, ἀποτείνομαι πρὸς Βουλήν, ἥτις παρέπεμψεν ὑπουργούς, ὅπως δώσωσι λόγον ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης ὡς περιυβρίσαντες τὸ Σύνταγμα καὶ πειραθέντες νὰ ἀνατρέψωσι τὸ καθεστὼς πολίτευμα.

§3ΜΗΤΣΑΣ. Κάθε ἡμέρα μᾶς λέγει τὰ ἴδια (θόρυβος).

§4ΧΟΪΔΑΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς Βουλήν, ἥτις ἐνομοθέτησε τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν δικαιοσύνην αὐτῆς. Ἐπεθύμουν νὰ ὑπῆρχε νόμος θετικὸς καὶ ὡρισμένος, σαφὴς καὶ ἀνενδοίαστος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς πολιτείας νὰ δικαιοῦται ν’ ἀποζημιωθῇ, οὐχὶ διὰ τῆς γλίσχρου καὶ μικρᾶς ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ διὰ μεγάλης, καὶ νὰ δύναται νὰ παρίσταται ἀξιοπρεπῶς ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου, νὰ μὴ κατατρύχεται ὑπὸ τῆς πείνης καὶ τῶν διαφόρων στερήσεων καὶ νὰ ἔχῃ ἐλευθέραν τὴν διάνοιαν καὶ τὴν ψυχήν, ἀλλ’ ἀτυχῶς τοιοῦτος νόμος δὲν ὑπάρχει, ἐξ ἐναντίας ὑπάρχει ἡ διάταξις 75 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐκπληρώσαντες τὰ χρέη των βουλευταὶ λαμβάνουσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου δι’ ἑκάστην τακτικὴν Σύνοδον δραχμὰς 2,000, ἐν περιπτώσει δ’ ἐκτάκτου Συνόδου ἀποδίδονται αὐτοῖς μόνα, ἀλλὰ μόνα τὰ ἔξοδα τῆς ἀφίξεως καὶ τῆς ἐπανόδου. Μακραὶ ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης καὶ σοβαραὶ ἐγένοντο συζητήσεις ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ διάφοροι ἐξετέθησαν γνῶμαι μετὰ τὰς ὁποίας ἡ Συνέλευσις ἐψήφισε τὸ ἄρθρον 75 τοῦ Συντάγματος. Ἐντελῶς περιττὸν νομίζω νὰ Σᾶς ἀναγνώσω τὰς συζητήσεις ταύτας, ἀλλὰ δὲν νομίζω ἀπὸ σκοποῦ νὰ Σᾶς ἀναγνώσω ἓν μόνον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κυρίου Κουμουνδούρου διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος πείθει τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην του. «Ἀποκρούω, λέγει ὁ τότε ὑπουργὸς κύριος Κουμουνδοῦρος, τὴν γνώμην τῶν ἐναντίων...» (ἀναγινώσκει). Ἐγὼ ἐτύγχανον τότε ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως, εἰς ἄλλην ἐξουσίαν, τὴν δικαστικὴν, ἐργαζόμενος καὶ ἠπόρουν πῶς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ κηδόμενοι τῶν συμφερόντων αὐτοῦ νομοθετοῦντες παρέβαινον τοὺς νόμους τῆς πολιτείας αὐτοὶ πρῶτοι, καὶ τὰ ἴδια αὑτῶν γνήσια τέκνα ἐξέθετον, παριστῶντες αὐτὰ ὡς προϊόντα ἀθεμίτου καὶ ὑλικοῦ ἔρωτος, ἀλλὰ θὰ χαρῶ σήμερον διότι Βουλή, οἵα ἡ ἡμετέρα, τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα ἀγαθὰ διαπραξαμένη, θὰ ραπίσῃ κατὰ πρόσωπον ἐκείνους, οἵτινες τὴν διάταξιν 75 τοῦ Συντάγματος παρεβίασαν καὶ ἀνέτρεψαν. Φρονῶ ἀκραδάντως ὅτι ἡμεῖς οἱ ἐν Ἀθήναις κατοικοῦντες καὶ ἀσχολούμενοι περὶ τὰ ἴδια ἐπαγγέλματα οὐδὲν δικαιούμεθα νὰ λάβωμεν, καὶ δὲν εἴμεθα ὀλίγοι, ὑπερβαίνομεν τοὺς 70, οἱ δὲ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν προσελθόντες δικαιοῦνται νὰ λάβωσι μόνον τὰ ἔξοδα τῆς προσελεύσεως καὶ ἐπανόδου. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὰ ὀνόματα τῶν διαρκῶς μενόντων ἐν Ἀθήναις, οἵτινες οὐδὲ λεπτὸν δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν. Ἀδιαφορῶ ἂν ὦσι πένητες ἢ πλούσιοι· ἀπέναντι τοῦ νόμου πάντες εἶναι ἴσοι· πολλάκις σκληρὸς ὁ νόμος, ἀλλὰ νόμος· ἀδιαφορήσατε ἂν αὔριον ἐγὼ δὲν ἔχω ἄρτον ἢ ἐνδύματα, διότι δὲν ἐπιτρέπεται ὑμῖν παραβιάζοντες ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος νὰ εἴπητε τὸν πένητα καὶ πτωχὸν Ῥόκον πρέπει νὰ συνδράμωμεν διὰ μιᾶς ἀποζημιώσεως 1500 δραχμῶν. Ἀκούσατε ἤδη τὰ ὀνόματα τῶν Βουλευτῶν.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοὺς ἠξεύρομεν, τοὺς ἠξεύρομεν.

§6ΧΟΪΔΑΣ. Τόσῳ τὸ καλλίτερον, μὲ ἀπαλλάσσετε τοῦ κόπου· (θόρυβος). (Διάλογοι μεταξὺ Θωμᾶ, Καραγιαννοπούλου καὶ Χοϊδᾶ).

§7ΧΟΪΔΑΣ. Φρονῶ ἀκραδάντως ἐρειδόμενος ἐπὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Συντάγματος, ὅτι οἱ μένοντες ἐν Ἀθήναις οὐδὲν δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν, οἱ δὲ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν μόνον τὰ ἔξοδα τῆς προσελεύσεως καὶ ἐπανόδου· ὁ Αἰγινήτης δρ. 6 καὶ 40|00· ὁ Κερκυραῖος 200· ὁ Μεγαρινὸς 16 καὶ 10|00· ὁ Χαλκιδεὺς 45· δηλ. ἓξ δραχμὰς ὁ κατώτατος ὅρος καὶ 200 ὁ ἀνώτερος. Οὐδὲν δὲ ἀπολύτως θέλετε οἱ μένοντες ἐν Ἀθήναις, εἴτε πλούσιοι, εἴτε πένητες ἐσμέν.

§8ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι σύμφωνος ποσῶς μὲ τὸν προαγορεύσαντα. Δὲν θὰ μακρηγορήσω, διότι τὸ ζήτημα δὲν ἔχει ἀνάγκην μεγάλης μακρηγορίας, τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον ἀπὸ τέσσαρας διαφόρους Βουλὰς, τὸ δὲ περιεργότερον ὅτι εἶναι λελυμένον ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδίαν Βουλὴν, τὴν ἀπόφασιν τῆς ὁποίας ὁ ἴδιος κ. Χοϊδᾶς ὡς ἀποτελῶν μέρος αὐτῆς καὶ μὴ ἀντισταθεὶς ὤφειλε περισσότερον τῶν ἄλλων νὰ σεβασθῇ. Ὁ κ. Χοϊδᾶς νομίζει, ὅτι ὑποστηρίζει τὰς ἐλευθερίας τῆς πατρίδος του καθιστῶν μονοπώλιον τῶν πλουσίων τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ τόπου. Ὁ κ. Χοϊδᾶς εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐδίκασε πολλὰ καὶ σπουδαῖα καὶ πιστεύω νὰ συμφωνήσῃ μαζῆ μου ὅτι αἱ ἰδέαι τὰς ὁποίας σήμερον ὑποστηρίζει εἶναι οὐχὶ ὑπὲρ ἀλλὰ κατὰ τῆς ἐλευθερίας. Τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ὀφείλομεν βεβαίως νὰ σεβασθῶμεν, ἀλλ’ ὑπάρχουν περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας τὰ νομοθετικὰ σώματα δίδουν μίαν ἑρμηνείαν εἰς τὰς διατάξεις αὐτὰς τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, καὶ θὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Χοϊδᾶν ὅτι μένων ἐντὸς τῆς Βουλῆς μένει ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Συντάγματος· καὶ πρὶν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 75, ὁ κ. Χοϊδᾶς ἔπρεπε ν’ ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον 64, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: Οἱ Βουλευταὶ ὀμνύουσι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν καθηκόντων αὐτῶν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ καὶ εἰς δημοσίαν συνεδρίασιν τὸν ἑξῆς ὅρκον· «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου». Εἰσερχόμενος ὁ κ. Χοϊδᾶς ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ ὑπέκυψεν εἰς τὴν ὁρκωμοσίαν ἀλλ’ ὑπὸ μίαν ἐπιφύλαξιν ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἡ δὲ Βουλὴ τότε εἶπεν, ἀφοῦ ἔδωκε τὸν ὅρκον καὶ ἐκράτησεν ἐπιφύλαξιν δι’ αὐτόν, τί πειράζει νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ᾖναι βουλευτής; Ἔδωκεν ἡ παροῦσα Βουλὴ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἔννοιαν οὐχὶ τόσον αὐστηράν, καὶ οὐδέποτε οὐδεὶς τῶν συναδέλφων εἶπεν εἰς τὸν κ. Χοϊδᾶν ὅτι σὺ μένεις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἀντισυνταγματικῶς· ἀπεναντίας μάλιστα τῷ εἶπεν ὅτι εἶσαι βουλευτής, ὅτι ἀντιπροσωπεύεις τὸν τόπον καὶ ὅτι δὲν παρεβιάσθη τὸ ἄρθρον 64 τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. Χοϊδᾶς λοιπὸν δὲν ἔπρεπε νὰ εἰπῇ ὅτι ἡμεῖς ὅλοι παρεβιάσαμεν τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος διότι οἱ βουλευταὶ λαμβάνομεν ἀποζημίωσιν 1500 δραχμάς. Καὶ τί εἶναι, κύριοι, 1500 δραχ. διὰ τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἴτε μένουν εἰς τὰς Ἀθήνας; Ἡ πλέον μικρά, ἡ πλέον γλίσχρος ἀμοιβὴ ἡ διδομένη εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους οἱ ὁποῖοι εἶναι πολιτευόμενοι καὶ ἔχουν δαπάνας καὶ ἔξοδα πολὺ μεγαλείτερα ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους κλάδους, καὶ ἡ μισθοδοσία τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους περὶ τῆς ὁποίας γίνεται πάντοτε τόσος θόρυβος καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εἶναι εὐτελεστέρα τῆς μισθοδοσίας καὶ τοῦ τελευταίου ὑγειονόμου τοῦ Κράτους. Καὶ διὰ ποῖον λόγον διὰ τῶν συζητήσεων θέλουν νὰ καταβιβάσουν τὸ ἀξίωμα τῆς ἀντιπροσωπείας καὶ νὰ παρουσιάζουν τοὺς ἀντιπροσώπους ὡς θέλοντας νὰ διαρπάσωσι τὰ τοῦ Δημοσίου; Ὁ κ. Χοϊδᾶς ἐκ πλάνης βεβαίως καὶ ἐκ πεποιθήσεως μὴ στηριζομένης ἐπὶ τῆς ὀρθότητος τῶν πραγμάτων ἔφερε τοιαύτην ἔνστασιν· ἂν ὁ κ. Χοϊδᾶς ἐξήταζε τὰ πράγματα ἀπὸ τῆς περιωπῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἵσταται καὶ δὲν ἐπλανᾶτο, δὲν ἔχω τὸν ἐλάχιστον δισταγμὸν ὅτι ἤθελε συνηγορήσει ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω.

§9ΧΟΪΔΑΣ. Λυποῦμαι ὅτι ὁ φίλος μου κ. Πετιμεζᾶς ἐπὶ τοσοῦτον ἐπλανήθη, ὥστε νομίζει ἐμὲ πλανώμενον· πλανᾶται νομίζων ἐμὲ πλανώμενον, διότι ἐγὼ ὑποστηρίζω τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος· πλανᾶται διότι νομίζει ὅτι ἐγὼ παρὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 64 τοῦ Συντάγματος τυγχάνω μεταξὺ ὑμῶν πολιτευόμενος καὶ σκεπτόμενος περὶ τῶν κοινῶν συμφερόντων. Οὐδεὶς πιστεύω ἐξ ὑμῶν τῶν ὑπαρξάντων καὶ πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς μου ἐν τῷ βουλευτηρίῳ τούτῳ δι’ ἐλευθέρας ἐκλογῆς φρονεῖ, ὅτι ἐγὼ ἤμην ἀλλοῖος, καθόσον ἐγὼ ἤμην τότε καὶ τὴν διάνοιαν καὶ τὴν ψυχὴν δημοκρατικώτατος· οὐδείς, πιστεύω, ἀγνοεῖ ὅτι, ὅτε κατῆλθον εἰς τὴν πολιτικὴν κονίστραν, κατῆλθον δημοκρατικός, διὰ δημοκρατικοῦ προγράμματος δημοκρατικὰς ἰδέας ἐκθέσας καὶ δημοκρατικὰ ὑποσχεθείς, καὶ οὐδεὶς ὑμῶν ἀγνοεῖ ὅτι ὡς τοιοῦτος ἔλαβον 2812 ἐλευθέρας καὶ γνησίας ψήφους, πάντες δὲ γινώσκετε ὅτι προσῆλθον ἐν τῷ βουλευτηρίῳ καὶ ὡρκίσθην μὲν τὸν ὅρκον τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς συνταγματικῆς πολιτείας, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τηρήσω ἄθικτα, ἁγνὰ τὰ αἰσθήματα τὰ δημοκρατικά. Εἶμαι τάχα μόνος ἐν Κοινοβουλίῳ δημοκρατικός; εἶναι τὸ μόνον Κοινοβούλιον ἐν ᾧ δημοκρατικοὶ παρίστανται; Ἐν τῇ Ἰταλίᾳ 165 δημοκρατικοὶ παρίστανται, καὶ οὐ μόνον ἁπλοῖ ἀντιπρόσωποι ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Πάντες ἐνθυμεῖσθε ὅτι καὶ ἐν αὐτῇ τῇ αὐτοκρατορίᾳ τοῦ Ναπολέοντος καὶ ἐν αὐτῇ τῇ δεσποτικῇ Γαλλίᾳ ὑπῆρχον δημοκρατικοὶ ἀντιπρόσωποι. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον οἱ συνάδελφοι παρεδέχθησαν ἐμὲ, καί τοι δημοκρατικὸν ἐν συνταγματικῇ πολιτείᾳ, ὑπὲρ τῶν νόμων τῆς πολιτείας ἐργαζόμενον. Δὲν εἶμαι πολιτικός, οὔτε στρατιωτικός, εἶμαι ἁπλοῦς ἐπιστήμων τῶν νόμων, τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τῶν νόμων ἐξετάζων. Ὡς τοιοῦτος δὲ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ φρονῶ ἀκραδάντως ὅτι δὲν ὑπέπεσα εἰς πλάνην ἐκ τῆς ὁποίας ἐπειράθη νὰ μὲ ἐξαγάγῃ ὁ κ. Πετιμεζᾶς, διὰ τῆς ὁμοφώνου ἀποφάσεως τῶν κ. βουλευτῶν, διότι λέγω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ 75 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος δὲν ἑρμηνεύεται ὅπως πρέπει· δύναμαι νὰ πλανῶμαι διότι εἶμι ἄνθρωπος, ἀλλὰ πάντοτε θ’ ἀναγνωρίζω τὴν πλάνην μου, οὐδέ ποτε δὲ θὰ ἐμμένω ἐν αὐτῇ. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πετιμεζᾶς τὰς ἀποφάσεις τῶν διαφόρων Βουλῶν, αἵτινες ἐν τῇ πλάνῃ των οὕτως ἀπεφάσισαν καὶ οὐχὶ ὅπως ἐγὼ ἰσχυρίζομαι. Πόσα δικαστήρια δὲν ἐξέδωκαν ἀποφάσεις ἀδίκους, καὶ πόσας ἀποφάσεις ὁ χρόνος δὲν ἀπέδειξε τοιαύτας; δικαστήρια μέγιστα, σοφὰ σοφῶν καὶ μεγίστων ἐθνῶν, τῆς Γαλλίας, τῆς Γερμανίας, τῆς Ἰταλίας ποσάκις δὲν ἐπλανήθησαν; Ὁ σοφὸς ἡμῶν Ἄρειος Πάγος ποσάκις δὲν ἐπλανήθη, καὶ ποσάκις διὰ πολλῶν ἄλλων ἀποφάσεων δὲν ἀνέτρεψε τὰς προηγουμένας; Ἐάν ἦτο ἀληθὲς ὅ,τι διϊσχυρίζεται ὁ κ. Πετιμεζᾶς, τὸ δεδικασμένον, δυστυχία εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀθῶοι κατεδικάσθησαν δι’ ἀδίκου ἀποφάσεως, καὶ εὐτυχία εἰς ἐκείνους οἵτινες ἔνοχοι ὄντες ἠθωώθησαν· συμφορὰ μεγίστη εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ἐὰν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ δεδικασμένον ματαίου καὶ ἀδίκου δικαστηρίου, διότι τότε ὁ μὲν σοφὸς τῆς ἀρχαιότητος, ὁ πατὴρ τῆς φιλοσοφίας Σωκράτης, θὰ ἦτο διαφθορεὺς τῆς νεότητος καὶ ἀσεβὴς πρὸς τοὺς νόμους τῆς πολιτείας, ὁ δὲ Θεάνθρωπος Χριστὸς ἀγύρτης. Ὑποστηρίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις κακῶς σκεπτομένη ἀπεφάνθη νὰ λαμβάνωσιν οἱ Βουλευταὶ μόνον τὰ ἔξοδα τῆς προσελεύσεως, καὶ τῆς ἐπανόδου, ἀλλὰ dura lex est lex. Κύριε πρόεδρε, ἔχω οὐχὶ δι’ ἐλπίδος, ἀλλὰ διὰ πεποιθήσεως ἀκραδάντου, ὅτι ἡ Βουλή, ἀποδεχομένη τὰς ἰδέας μου, ἐν τῇ δικαιοσύνῃ της καὶ τῇ συνέσει της δὲν θέλει ἐκδώσει ἐναντίαν ἀπόφασιν. Δηλῶ δὲ ὅτι δι’ ἐμαυτὸν θεωρῶ ἄδικον πᾶσαν ἐναντίον τοῦ νόμου ἀπόφασιν καὶ ὅτι οὐδόλως δικαιοῦμαι νὰ λάβω λεπτόν.

§10Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Ὁ κύριος Χοϊδᾶς, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ λάβουν τὴν ἐπιχορήγησιν οἱ Βουλευταί, ἔχει δικαίωμα καὶ αὐτὸς νὰ τὴν λάβῃ· δὲν ἔχει δὲ δικαίωμα οὗτος νὰ εἴπῃ, δὲν τὴν λαμβάνω· θὰ τὴν λάβῃ καὶ ἂς προσέλθῃ νὰ τὴν δώσῃ ὅπου νομίζει καλόν· οὕτω γίνεται εἰς τὰ δημοκρατικώτερα μέρη· εἶναι ὑποχρεωμένος καὶ ὁ πένης καὶ ὁ πλούσιος νὰ τὴν λάβουν. Ἐὰν δὲν θέλῃ, τότε πηγαίνει εἰς τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν ἢ συνδράμει ἄλλα καταστήματα ἢ ἔρχεται εἰς συνδρομὴν τῶν πτωχῶν· δὲν ἔχει δὲ δικαίωμα νὰ μὴν τὴν λάβῃ, διότι ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου εἶναι 70 πλούσιοι καὶ εἰμποροῦν νὰ εἴπουν, δὲν τὴν λαμβάνομεν· εἰς ποίαν θέσιν πίπτομεν; δὲν δύναται νὰ μὴ τὴν λάβῃ· θὰ τὴν λάβῃ καὶ ἀφοῦ γίνῃ περιουσία του ἂς μεταβῇ νὰ τὴν διαθέσῃ ὅπου θέλει καὶ ὅπως θέλει.

§11ΧΟΪΔΑΣ. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, Κύριε πρόεδρε, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὕτη σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐξεύρετε ὅτι δὲν ἔχει ἀρχήν. Μετὰ τοῦτο ἐπεψηφίσθησαν τὰ διάφορα κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, ὡς εἶχον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§13ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ὑπέβαλον μίαν αἴτησιν ἀφορῶσαν τὰ περὶ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, τῆς ὁποίας τὴν τήρησιν, καθὸ ἔφορος τοῦ Βουλευτηρίου, ἔχω. Διὰ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ζητῶ μίαν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν φαίνεται ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐθεώρησεν εὔλογον νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἤθελον ἐννοήσει τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ αὐξήσεως προσωπικοῦ ἢ αὐξήσεως μισθοδοσίας, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ πραγματικῆς δαπάνης ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως καὶ τῆς συμπληρώσεως ἑνὸς ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον εἶναι ἀπολύτως χρήσιμον εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ καὶ περιποιεῖ τιμὴν εἰς αὐτήν. Διὰ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ἐζήτησα προσθήκην 5,000 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν ἴσως φαίνεται μέγα, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰμὴ μόλις 1000 δραχμῶν· καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· ἐὰν θέλετε δὲ καθὼς θέλω σᾶς πείσει περὶ τούτου ἐπέρχεται καὶ οἰκονομία 8000 δραχμῶν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς εἰς τὰς χρήσεις τοῦ 1875, 1876, καὶ τῆς παρούσης συνόδου. Διὰ τὰς χρήσεις τοῦ 1876 καὶ 1877 ἐψηφίσατε 5000 δραχμὰς διὰ βιβλία, ἀλλ’ αὐτὰ ἐπεβάρυναν καὶ τὴν χρῆσιν τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἐκτὸς τούτου διὰ τοῦ ψηφισθέντος αὐτοῦ ποσοῦ ἐβιάσθημεν νὰ συμπληρώσωμεν πολυτίμους συλλογὰς, αἵτινες ἦσαν ἐλλειπέσταται, καὶ αἵτινες δὲν εἰξεύρω ἕνεκα τίνων λόγων ἔμενον οὕτω. Ἐδαπανήσαμεν 750 δραχμὰς πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ συγγράμματος τοῦ Δαλόζ, τὸ ὁποῖον ἤδη εἶναι πλῆρες καὶ πολύτιμον διὰ τοὺς βουλευτάς· ἐπληρώσαμεν 500 δραχμὰς πρὸς συμπλήρωσιν τῆς διπλωματικῆς σειρᾶς, ἥτις οὔτε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην δὲν ὑπάρχει· συνεπληρώσαμεν τὴν συλλογὴν τοῦ ......................... Ἐπίσης ἐδαπανήσαμεν 300 δραχμὰς καὶ ἐπέκεινα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ θησαυροῦ τοῦ Στεφάνου, ὅστις τιμᾶται 1000 φράγκων· ἐπίσης ἐδαπανήσαμεν καὶ ἄλλα ποσὰ πρὸς συμπλήρωσιν ἄλλων συγγραμμάτων. Τοιουτοτρόπως δὲν ἐδαπανήσαμεν εἰμὴ 1000 δραχμὰς πρὸς ἀγορὰν βιβλίων. Ἐὰν ἤδη ἀφαιρέσητε ἐκ τῶν 5,000, τὸ ποσὸν τῶν 110 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἔπεσεν εἰς βάρος τῆς βιβλιοθήκης, ἐὰν προσθέσητε 1300 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐδαπανήθησαν διὰ τὰ ................. ἔχετε ἓν ποσὸν ........., ὥστε πραγματικῶς δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἰμὴ 1500 δραχμὰς ἀπέναντι τῶν ὀνοματικῶν 5,000. Ἐὰν ὑπολογήσιτε δὲ ὅτι καταργηθείσης τῆς θέσεως τοῦ βιβλιοφύλακος ἔχετε οἰκονομίαν 8,000 διὰ τὰς δύω χρήσεις, βλέπετε ὅτι ἀπέναντι τῆς οἰκονομίας τῶν 11,000 δραχμῶν δὲν ζητοῦμεν εἰμὴ 5,000 δραχμάς. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει διστάσει νὰ δεχθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ ἰδοῦν, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ δαπανῶνται ἀκριβῶς.

§14ΤΙΝΕΣ. Εἴμεθα αὐτόπται περὶ τῆς καλῆς καταστάσεως τῆς βιβλιοθήκης.

§15ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἔγεινε κακὴ παρεξήγησις· ἡμεῖς ἐνομίζαμεν ὅτι αἱ πληρωμαὶ δὲν εἶχον γείνει.

§16ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ Σάββατον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν εἰσήγησιν περὶ τῆς καταστάσεως τῆς βιβλιοθήκης, διότι θὰ ὀνομάσω ἐκείνους, οἵτινες ἔκαμαν δωρεὰς, διότι ἀπὸ τὸ τέλος τῆς παρελθούσης συνόδου ηὐξήθη κατὰ 1500 τόμους ἡ βιβλιοθήκη.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ χορηγηθῶσι 5,000 δραχμαὶ;

§18ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· ὥστε τὸ σύνολον ἀναβιβάζεται εἰς 275,765 καὶ 30 λεπτά. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§20ΧΟΪΔΑΣ. Πρὸ ὀλίγου, κύριοι, εἶπον, ὅτι προτίθεμαι νὰ προτείνω ἐπερώτησιν περὶ τῶν Σιμωνιακῶν Ἐπισκόπων· θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀντηλλάγησαν ἐκ μέρους τῆς Συνόδου καὶ τοῦ ὑπουργείου, καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κυρίου Κανακάρη πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διὰ τῆς ὁποίας ὑπέβαλε σκέψεις τινὰς λυούσας τὸ ζήτημα. Πρῶτον ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀποτείνω πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Θὰ κάμω δὲ καὶ ἑτέραν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀποτείνω ἀπὸ τοῦδε, ἀλλὰ τὸ Σάββατον θέλω ὑποβάλλει.... Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἑξῆς ἰδέαν, διὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ταραχθῆτε καθὼς καὶ ἐγὼ σήμερον σέβομαι τὴν ἀπόφασίν σας· θὰ ὑποβάλλω αὐτὴν ἐρειδόμενος ἐπὶ τὸν Νόμον· οὔτε λεπτὸν νὰ καταβάλλῃ τοῖς Κυρίοις Βουλευταῖς, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτὴ ἡ ἀποζημίωσις εἶναι ἐναντία τοῦ νόμου καὶ σεῖς δὲν δικαιοῦσθε νὰ τὴν λάβητε· δὲν ἔχει κῦρος ἡ ἀπόφασίς σας, ἐρειδομένη ἐπὶ τὴν πλάνην.

§21ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι δι’ ἀπάντησιν.

§22ΧΟΪΔΑΣ. Τῷ ὄντι δὲν εἶναι δι’ ἀπάντησιν!

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Ὡς γνωρίζετε ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὑπέβαλε τροπολογίαν ἔχουσαν ὡς ἑξῆς· «Ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων ἐπιτρέπεται ἡ ὀργάνωσις τοῦ στρατοῦ καὶ ἡ αὔξησις τῆς δυνάμεως αὐτοῦ διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων κατὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους.»

§24ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρακτικώτερον καὶ τὸ ὀρθώτερον.

§25ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν, διότι ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα· τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος λέγει ὅτι ἡ δημοσία δύναμις ψηφίζεται κατ’ ἔτος διὰ Νόμου. Ἴσως θὰ μοὶ εἴπῃ τις, ὅτι ἀναθέτοντες εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ τούτου, νομοθετοῦμεν· ἀλλ’ ἀντιτάσσομαι εἰς αὐτὸ, διότι νομίζω ὅσα ἠθέλησε τὸ Σύνταγμα νὰ ψηφίζωνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς, αὐτὰ ῥητῶς τὰ ὠνόμασε, καὶ εἰς αὐτὴν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναθέτῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ὅ,τι μόνον αὐτὴ ἔχει. Ἄλλως τε, κύριοι, ἐν τῷ ἄρθρῳ 60 τοῦ Συντάγματος περιέχεται ὅτι κατ’ ἔτος ἡ Βουλὴ ψηφίζει τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὥστε ἂν δύνασθε νὰ ἀναθέσητε εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν διὰ Διατάγματος νὰ προσδιορίζῃ τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν, εἰμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι τὸ αὐτὸ δύναται νὰ γείνῃ καὶ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, κύριοι, ὅλα τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἀμέσως ἐπιβάλλονται εἰς τὸν λαὸν, οἱ φόροι τοὺς ὁποίους ὁ λαὸς ἀμέσως προσφέρει, πρέπει νὰ ψηφίζωνται ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, διότι μόνον αὐτὴ εἶναι ἐν γνώσει τῶν περιστάσεων καὶ τῶν ἀναγκῶν καὶ ἐν γνώσει ἀποφασίζει, καὶ δὲν πρέπει ἐν ἀγνοίᾳ νὰ δίδῃ πληρεξουσιότητα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν περὶ τούτων. Ἡ πρότασις λοιπὸν εἶναι ἀπαράδεκτος ὡς ἀντικειμένη εἰς τὸ γράμμα τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν, θέλω ἀναπτύξει ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν δύναται οὔτε κατ’ οὐσίαν νὰ γείνῃ δεκτή.

§26Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν πρότασίν μου θεωρῶ ὡς τροπολογίαν, κύριε πρόεδρε, καὶ τὴν ἀφίνομεν δι’ αὔριον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ περὶ Δυνάμεως τῆς χωροφυλακῆς. Συζητεῖται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, Ἔχει τις τὸν λόγον;

§28ΖΩΧΙΟΣ. Χθὲς ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπεκαλέσθη τὴν οἰκονομίαν, καὶ αὐτῆς ἕνεκα, εἶπεν, δὲν κατήρτισε καὶ ἄλλα σώματα, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐνόντων ἠθέλησε νὰ τὰ ἀναπληρώσῃ, πρόκειται δὲ ἤδη νὰ αὐξήσωμεν τὴν χωροφυλακὴν διὰ νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸν στρατὸν, ὅπως μὴ ἀναμιγνύηται εἰς ξένα ἔργα. Ἀλλ’ ἐὰν παραβάλητε τὸ ποσὸν τῆς χωροφυλακῆς πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ μονίμου στρατοῦ, ὑπάρχει μεγάλη δυσαναλογία· τί δὲ μᾶς λέγει; ἀφαιρῶ ἀπὸ τοῦ στρατοῦ χιλίους στρατιώτας διὰ νὰ τοὺς χειροτονήσω χωροφύλακας, οἵτινες θὰ ἐκτελοῦν τὰ ἀλλότρια ἔργα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἐκτελεῖ ὁ στρατός. Καὶ διατί δὲν προσθέτετε ἀκόμη ἓν τάγμα περιπλέον, τὸ ὁποῖον θὰ ᾖναι εὐθηνότερον; Μήπως γίνονται πάραυτα χωροφύλακες αὐτοὶ, διότι σεῖς τοὺς ὀνομάζετε οὕτω; ὁ χωροφύλαξ εἶναι τελειότατος στρατιώτης, ὁ ὁποῖος διήνυσε τὴν θητείαν ὅλην ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ὁ ὁποῖος ἔμαθε νὰ σκέπτηται μόνος, διότι πολλάκις θὰ εὑρεθῇ μόνος πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργου δυσκόλου. Ὁ χωροφύλαξ εἶναι τὸ ἰσχυρότερον ὄργανον τῆς δημοσίας δυνάμεως, εἶναι ἐπίσκοπος καὶ αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ. Πῶς δύνασθε λοιπὸν νὰ λάβητε στρατιώτην ἑξάμηνον καὶ νὰ τὸν χειροτονήσητε χωροφύλακα; Διὰ νὰ τοῦ δώσητε περισσότερον μισθόν; Πρὸς τίνα σκοπόν; Ἀντὶ τῶν ὀκτὼ ταγμάτων, προσθέσατε δύω περιπλέον, καὶ ἡ δαπάνη θὰ ᾖναι ὀλιγωτέρα. Προσθετέον δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι προσθέτετε 1100 χωροφύλακας ἄνευ ὑπαξιωματικῶν. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε τόσους ἄνδρας ἀκεφάλους; Σημειωτέον δὲ, ὅτι αὐτοὶ θὰ μείνουν καὶ κληρονομία τοῦ μέλλοντος, διότι καὶ μετὰ τοὺς ἓξ μῆνας, καθ’ οὓς θὰ μείνῃ ἰσχύων ὁ νόμος οὗτος, ἡ χωροφυλακὴ θὰ ὑπάρχῃ. Νομίζω προσέτι, ὅτι πρέπει νὰ εὕρητε 1400 ἄνδρας νοήμονας, ἐπιστήμονας, γινώσκοντας τὴν νομοθεσίαν, διότι πολλάκις ὁ χωροφύλαξ ἐπιλαμβάνεται ἀνακρίσεων καὶ ἑτέρων πραγμάτων τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, ἐὰν ὁ στρατὸς δὲν ἀρκεῖ, συμφέρει νὰ προσθέτητε δύω τάγματα.

§29ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ζωχιὸς ἐπρότεινεν, μοὶ τὸ εἶπον καὶ ἄλλοι τινὲς καὶ τὸ συνεζήτησαν, ἀλλ’ ἐγὼ ἔρχομαι εἰς τὸ πρακτικὸν μέρος τοῦ πράγματος, καὶ λέγω, ὅτι μέχρι τοῦδε ὁ στρατὸς παρεῖχε συνδρομὴν εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχει τοὺς βαθμοφόρους δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσι δύω δικαιοδοσίαι εἰς τὴν χωροφυλακήν. Σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν δύω τάγματα ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ τὰ δώσητε εἰς ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς, τί θὰ γείνουν οἱ βαθμοφόροι αὐτῶν; Ὅλοι οἱ Στρατιωτικοὶ τὸ γνωρίζουν, διότι πολλάκις εἰς τὰς ἕδρας ἑνὸς τάγματος τὸ ὁποῖον ἐχορήγησε συνδρομὴν εἰς τὴν χωροφυλακὴν μένουν μόνον οἱ βαθμοφόροι· οἱ στρατιῶται διατελοῦν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς χωροφυλακῆς, διότι ὁ λοχαγὸς δὲν δύναται νὰ τεθῇ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ταγματάρχου· διὰ τοῦτο εἴπομεν, διὰ νὰ μὴ χάσωμεν τοὺς βαθμοφόρους δύω ταγμάτων νὰ μεταθέσωμεν τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν στρατιωτῶν γεγυμνασμένων εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ν’ αὐξήσωμεν τὰς ἐνωμοτίας χωρὶς ν’ αὐξήσωμεν τοὺς βαθμοφόρους.

§30ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§31ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κύριον Ζωχιὸν δι’ ἕτερον λόγον, ὁ ὁποῖος εἶναι σπουδαιότερος. Ἡ χωροφυλακὴ, κύριοι, ἔχει διαγεγραμμένα καθήκοντα, εὑρίσκεται εἰς ἄμεσον συνάφειαν μετὰ τῶν πολιτῶν, ὑπάγεται δὲ εἰς εἰδικὴν νομοθεσίαν ὡς ἐκ τούτου καὶ δικαιοδοσίαν, ἐνῷ ὁ τακτικὸς στρατὸς ἔχει ἐξαιρετικὴν δικαιοδοσίαν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ δύω ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τῶν ὁπλιτῶν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς καθὼς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην συζήτησιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§34ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν τροποποιεῖ διατάξεις τοῦ περὶ ἐφεδρείας νόμου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀκούσῃ τὶ θὰ εἴπω ὅπως ἐπέλθῃ μικρά τις διόρθωσις. Ὁ νόμος περὶ ἐφεδρείας βεβαίως πρώτην φορὰν ἐφαρμόζεται καὶ ἐφαρμόζεται μετὰ μεγίστης ταχύτητος, ὥστε συνέβησαν καὶ ἄτοπά τινα· ὡς γνωρίζετε ὅλοι ἐκληρώθησαν καὶ ἄνθρωποι γέροντες 60 καὶ 50 ἐτῶν, τινὲς καὶ 65, ἄλλοι ἔκαμον ἐνστάσεις, ἄλλοι ὅμως δὲν ἔκαμον. Τώρα παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοι εἴπῃ ἂν οὗτοι κατατάσσονται εἰς τοὺς ἀνικάνους περὶ ὧν κάμνει μνείαν ὁ νόμος. Φρονῶ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ γείνῃ περὶ τούτου μνεία τις.

§35ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ καὶ διὰ τοὺς ἀνήλικας, διότι ἐκληρώθησαν καὶ πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι μόλις εἶναι δεκαπενταετεῖς.

§36ΣΟΥΤΣΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ὁ νόμος ὁ περὶ ἐφεδρείας ἔχει σκοπὸν τὴν ἐξάσκησιν τῶν πολιτῶν, καὶ ἐκεῖ εἴπομεν ὅτι καὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ δὲν πρέπει νὰ ἐξαιροῦνται. Δὲν ἠξεύρω δυνάμει τοῦ νέου νόμου ἂν πρέπει νὰ ὑποχρεώσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκληρώθησαν νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν στρατόν. Δὲν ἤθελον εἶσθαι προτιμότερον, ἀφοῦ ἔχομεν τοὺς στρατολογικοὺς καταλόγους τῶν ἀγόντων ἡλικίαν ἀπὸ 18–24 ἐτῶν, νὰ κληρώσωμεν ἐξ αὐτῶν; διότι, κύριοι, οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ὑπηρετησάντων εἰς τὸν στρατὸν κατόπιν ἐνυμφεύθησαν.

§37ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Σοῦτσον ὅτι ἐὰν προβῶμεν εἰς τοιαύτας προτάσεις, θὰ ἀκυρώσωμεν τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν.

§38ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρὶν προβῶμεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν ἂν θὰ ἐπιμείνῃ ὅπως οἱ ἐν τοῖς ναυτικοῖς μητρώοις ἐγγεγραμμένοι ἔλθωσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ φέρῃ τούτους εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἀλλὰ νὰ τοὺς μεταχειρισθῇ εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν.

§39ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Εἰς τὸν τελευταῖον περὶ ἐφεδρείας ψηφισθέντα νόμον τὸ ἄρθρον 5 διεγράφει ὅτι ἐξαιροῦνται οἱ ὀρφανοὶ πατρὸς, καὶ ὅσοι ἔχουν μητέρα ἢ ἀδελφὴν ἀνύπανδρον. Ἐὰν ὅμως τις ἔχῃ τρία ἢ τέσσαρα ἀνήλικα τέκνα, τί μέλλει γενέσθαι;

§40ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν συζητοῦμεν ἤδη τὸν περὶ ἐφεδρείας νόμον. Κύριε πρόεδρε, τακτοποιήσατε τὴν συζήτησιν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, καὶ 4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς β. ἀνάγνωσιν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5.

§42ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐνταῦθα, κύριοι, ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν, ἥτις παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, διότι νομίζω, ὅτι ἡ διαίρεσις τοῦ στρατοῦ εἰς δύω δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν διαίρεσιν τῆς χώρας.

§43ΧΟΪΔΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἐμμένω εἰς τὰς ἰδέας μου τὰς ὁποίας ἐξήνεγκον, ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἐκθέσω ἐν πλάτει τὰς ἰδέας μου εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6, 7, 8, 9 καὶ 10. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 11.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον λέγει, ὅτι οἱ περισσεύοντες πέμπονται εἰς τὰς ἑστίας των· αὐτοὶ καθὼς καὶ οἱ ἐθελονταὶ εἶναι ὑπόχρεοι διὰ τριετῆ θητείαν;

§45ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν θὰ ὑπηρετήσουν δίς.

§47ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐθελουσία κατάταξις δὲν ἀπαλλάττει τὴν δημοσίαν ὑποχρέωσιν· αὐτὸ ἐγένετο μέχρι τοῦδε, ὁ χρόνος ὅμως τῆς ὑπηρεσίας λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν.

§48ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ ὡς ἐθελοντὴς δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν.

§49ΤΙΝΕΣ. Ὄχι. Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11, 12, 13, 14, 15 καὶ 16, ἀνεγνώσθη δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 17.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§51ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγώ. Ἐπειδὴ θεωρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξουσιοδοτῇ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταβάλλῃ τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ καὶ θεωρῶ καὶ ὅτι δὲν συμφέρει νὰ γίνηται τοῦτο, τροποποιῶ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ἡ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17 παραλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται)· ἔχει τις τὸν λόγον;

§53ΡΙΚΑΚΗΣ. Μίαν μικρὰν προσθήκην προσθέτω εἰς τὸ ἄρθρον 18, τὴν ἑξῆς. Τὸ πνεῦμα, κύριοι, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὴν διάταξιν ταύτην τὸ ὁποῖον καὶ προηγουμένως ἐξεφράσθη ἐν τῇ Βουλῇ, εἶναι ὅτι ἕνεκα τῶν περιστάσεων τῶν παρελθουσῶν δὲν ἠδυνήθημεν νὰ εὐτυχήσωμεν νὰ ἔχωμεν ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς νὰ ἔχωσι τὰς στρατιωτικὰς γνώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν καὶ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Ὁ λόγος αὐτὸς βεβαίως εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖος, ὥστε καὶ φιλοτιμίας προσωπικὰς νὰ ἀφήσῃ κατὰ μέρος καὶ ἄλλας σκέψεις νὰ θεωρήσῃ δευτερευούσας· ἀλλὰ φρονῶ ὅπως εἶναι τεταγμένον τὸ ἄρθρον θέλει γεννήσει μεγάλα παράπονα, διότι δύναται νὰ ἐκληφθῇ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ εὐρωπαϊκὴν δύναμιν τρεῖς τοιούτους ἀξιωματικοὺς διὰ νὰ μείνουν ἐδῶ διὰ πάντοτε. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, οὔτε ἡμεῖς τὸ δεχόμεθα, διότι τοὺς θέλομεν ὡς ὁδηγούς· δι’ αὐτὸ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου λέγω «νὰ καταταχθοῦν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ 5 ἔτη.»

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 19 καὶ 20 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσι καὶ οἱ πίνακες, διότι ἐπὶ τῶν πινάκων ἐγένοντο παρατηρήσεις.

§56ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἄρθρα τοῦ Νόμου οἱ πίνακες.

§57ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Οἱ πίνακες οἱ τεθειμένοι εἰς τὸν νόμον τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι εἰμὴ ἡ τακτικὴ διαίρεσις τῶν βαθμοφόρων.

§58ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλοῦ χρόνου ὑπεβλήθη νομοσχέδιον ὑπὸ πολλῶν βουλευτῶν περὶ ἀνακτήσεως στρατιωτικοῦ βαθμοῦ· ἐπειδὴ αὐτὸ ἔχει σχέσιν, νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 10½ π. μ.