1877.06.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13

Τῆς 4 Ἰουνίου 1877.

Σάββατον

(Ὥρᾳ 9 π. μ.)

Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς γʹ. συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ σχηματισμοῦ τῶν τελωνείων νόμου. βʹ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ τελωνιακοῦ νόμου. γʹ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ χαρτοσήμου. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λογιστικοῦ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς παρελθούσης συνόδου· θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὁ Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου ἀναγγέλλει, ὅτι τὴν προσεχῆ Κυριακὴν τελεσθήσεται τὸ Βουτσιναῖον διαγώνισμα. Ὁ πολίτης Θεόδωρος Μηχελᾶς ὑπέβαλεν ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν ἐξαίρεσίν του ἀπὸ τοῦ νόμου τῶν ἐφέδρων.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ μᾶς ἔλειπε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὸ περὶ τροποποιήσεως τῶν τελωνείων· εἴμεθα εἰς τὴν παράγραφον ἐ. Ὁ κ. Δημητριάδης καὶ ἄλλοι βουλευταὶ ὑπέβαλον τροπολογίαν ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὁ δὲ ὑπουργὸς ἀπέκρουσε τὴν τροπολογίαν ἐκείνην· λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δημητριάδου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2.

§4ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ προτείνω δύω τροπολογίας· ἀ. καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς εἰσπράκτορας, παρατηρῶ, ὅτι δὲν καταθέτουν οὐδεμίαν ἐγγύησιν· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ τελώνης εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὸν εἰσπράκτορα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀρκεῖ· σημειώσατε δὲ, κύριοι, ὅτι ὁ ὑποτελώνης αὐτὸς τὶ ἠμπορεῖ νὰ καταχρασθῇ; τίποτε, ὑπὸ μάλης μόνον καμμίαν ὀκᾶν καφὲν, ἐνῷ ὁ εἰσπράκτωρ μιᾶς ἡμέρας εἰσπράξεις ἂν καταχρασθῇ ἐνδεχόμενον νὰ ᾖναι 30,000 δραχμαί. Πρὸ δύω ἐτῶν τῇ προτάσει τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη διωρίσθη εἷς εἰσπράκτωρ· ὁ τελώνης δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν παραδεχθῇ, ἤθελεν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι τῆς ἐμπιστοσύνης του. Μὲ αὐτὴν ὅμως τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ τελώνου τί συνέβη; 104,000 ἔχασε τὸ Δημόσιον. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν θεωρῶ ἀναπόφευκτον νὰ τεθῇ καὶ διὰ τὸν εἰσπράκτορα ῥήτρα χρηματική, διότι ἄλλως ὁ τελώνης μὲ τὸ αὐτὸ ποσὸν εἶναι ὑπεύθυνος, καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν του καὶ διὰ τὸν εἰσπράκτορα. Λοιπὸν προτείνω ὅπως προστεθῇ χρηματικὸν ποσὸν καὶ διὰ τοὺς εἰσπράκτορας. Ἔρχομαι ὡς πρὸς τὸ ἄλλο ζήτημα, ὡς πρὸς τὰς μετοχὰς τῆς Τραπέζης· πρέπει νὰ ὁρισθῇ πῶς θὰ λαμβάνωνται. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωνται κατὰ τὴν τρέχουσαν ἀξίαν.

§5ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουρ. τῶν Οἰκονομικῶν). Πρῶτον, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ νόμος νὰ διατάξῃ, ὅτι κατὰ τὴν τρέχουσαν ἀξίαν τῶν μετοχῶν θέλουν λαμβάνεσθαι, διότι πρέπει νὰ αὐξομοιοῦται καὶ ἡ ἐγγύησις ἀκαταπαύστως. Ἐὰν καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ κ. Σούτσου, τότε ἡ ἐγγύησις θὰ ᾖναι ὁτὲ μὲν 3,000, ὁτὲ δὲ 2,000· ἡ ὑπηρεσία πάντοτε ὁσάκις ἐκτελοῦσα τοὺς νόμους ἠναγκάζετο νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, τὸ ἔλυσε πάντοτε ἀσφαλῶς ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὰς ἐγγυήσεις τῶν εἰσπρακτόρων, ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Σύρου, ὅτι εἰσπράκτορες κατὰ τὸ ἄρθρον ά. ἐδάφιον ά. «διορίζονται τῇ προτάσει τῶν προϊσταμένων» συγχρόνως δὲ οἱ προϊστάμενοι αὐτῶν εἶναι καὶ ὑπεύθυνοι· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἐζητήσαμεν ἐγγύησιν ἀνωτέραν παρὰ τῶν εἰσπρακτόρων. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἡ ἐγγύησις αὕτη δὲν πρόκειται ν’ ἀσφαλίσῃ τὰς περιστάσεις τῆς κλοπῆς καὶ καταχρήσεως, διότι ἂν ὁ τελώνης ἀμελήσῃ καὶ ἀφήσῃ εἰς τὰς χεῖρας τοῦ εἰσπράκτορος ἐπὶ δέκα ἡμέρας ἐνίοτε δὲ καὶ ὀλιγωτέρας τὰ χρήματα, ἠμπορεῖ αὐτὸς νὰ συγκεντρώσῃ πολὺ πλείονα ἐκ τῆς ἐγγυήσεώς του. Τί θὰ ᾖναι ἡ ἐγγύησίς του; 4,000· αὐτὴ εἶναι διὰ τὰ λάθη, τὰ παραπτώματα, διὰ τὰς ποινὰς, διὰ τὰ λάθη τῶν λογαριασμῶν τὰ μὴ περιέχοντα κακὴν πίστιν, καὶ διὰ τοῦτο αὐτὴ ἡ ἐγγύησις καὶ μετὰ τὴν παῦσιν τοῦ ὑπαλλήλου δὲν αἴρεται, μέχρις ὅτου τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀποπερατώσῃ καὶ καθαρίσῃ τὸν λογαριασμὸν τοῦ ὑπολόγου· διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν, ὅτι ὁ εἰσπράκτωρ δὲν πρέπει νὰ ὑποστῇ τὴν ἐγγύησιν, ἀφοῦ διορίζεται τῇ προτάσει τοῦ τελώνου καὶ ἀφοῦ εὐθύνεται διὰ πᾶσαν παρεκτροπήν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σούτσου ἐπὶ τῆς § 1 νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι ἐπίσης τὴν ἐπὶ τῆς παραγράφου δευτέρας τροπολογίαν τοῦ κ. Σούτσου νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρο 2, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§7ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοῦ δώσῃ μίαν διασάφησιν κατὰ τὸ 1 ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 3 (Ἀναγινώσκεται τὸ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου). Ὡς γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς οἱ ἐλεγκταὶ τῶν τελωνείων ἔχουσι διαγεγραμμένα καθήκοντα, ὀφείλουσι μόνον εἰς τὸν τελωνισμὸν νὰ συνεργάζωνται μετὰ τοῦ τελώνου· ἐξουσίαν ἄλλην ἐπὶ τῆς διοικήσεως τοῦ τελωνείου δὲν ἔχουσι· ἐννοεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι οὗτοι εἶναι ὑπεύθυνοι διὰ πᾶσαν ζημίαν ἐκτὸς ὁρίων τῆς ὑπηρεσίας των συμβησομένην;

§8ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εὐχαρίστως ἤθελον κάμει τὴν διόρθωσιν, ἂν τῷ ὄντι δὲν ὑπῆρχεν ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου ἄλλος. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι ὅπως οἱ τελῶναι καὶ οἱ ἐλεγκταὶ ὦσιν ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι· ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνός τις εἰμὴ καθόσον συμπράξει· ἐπειδὴ δὲ γνωρίζει ὁ κ. Σιμόπουλος ὅτι ὁ ἐλεγκτὴς συμπράττει εἰς τὰ πλεῖστα, ἐν πρώτοις ὡς πρὸς τὸν τελωνισμὸν ἔπρεπε νὰ κηρυχθῇ ἀλληλέγγυος. Περιπλέον ὅμως νομίζω, ὅτι τὸ ἀλληλέγγυον θὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἐλεγκτὴν ἀδιακόπως νὰ ἐπιτηρῇ ὅταν ὁ νόμος τὸν κηρύττει ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνον· αὐτὸ δὲ τὸ contrôle, ἡ ἐποπτεία καὶ ἐπιτήρησις ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι καὶ εἰς τὰς πράξεις εἰς τὰς ὁποίας δὲν συμπράττει ὑπάρχει ἀλληλεγγύη, καὶ καθ’ ὅλας τὰς πράξεις ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἐλεγκτὴς νὰ ἐπιτηρῇ τὸν τελώνην.

§9ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὀφείλῃ ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀποφαίνεται περὶ τῆς πειθαρχικῆς ποινῆς.

§10ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, νὰ προσδιορίσωμεν· ἂς τεθοῦν 20 ἡμέραι.

§11ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τί αἱ 20 ἡμέραι;

§12ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δηλαδὴ ἀφ’ ἧς ἐπιβληθῇ ἡ ποινὴ ὑπὸ τοῦ τελώνου, ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἡμέρας μέχρις 20 ἡμερῶν πρέπει ἡ ποινὴ ἢ νὰ γίνῃ ὁριστικὴ ἢ νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ἢ νὰ ἐξαλειφθῇ παρὰ τοῦ ὑπουργείου.

§13ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, καὶ πεποίθησιν σχηματισθεῖσαν ἐκ μεγίστης καὶ διαρκοῦς πείρας, διὰ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὡρίσατε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διὰ τὴν κατασκευὴν ἓξ ἀτμακάτων, δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Καθ’ ὃν τρόπον θὰ γίνωσιν αἱ ἀτμάκατοι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐκπληρώσουν τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι μᾶλλον θὰ χρησιμεύσωσι πρὸς διασκέδασιν τῶν προϊσταμένων τῶν τελωνείων, εἰς πολλὰς δὲ περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ᾖναι μεγίστη ἀνάγκη νὰ προληφθῇ τὸ λαθρεμπόριον, αἱ ἀτμάκατοι αὐταὶ δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐκπληρώσωσι τοὺς ὅρους, διότι μὲ τὸ εὐτελὲς αὐτὸ ποσὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσητε ἀτμακάτους τοιαύτας, διὰ τῶν ὁποίων νὰ δυνηθῆται νὰ ἐκπληρώσητε τοὺς ὅρους, οὓς ἐπιθυμεῖτε. Βεβαίως δὲν ἐπεκτείνομαι ὅπως ἐξετάσθη καὶ ὁ κ. Θεοχάρης εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι αἱ ἀτμάκατοι αὗται δὲν θὰ περιωρισθοῦν ἐντὸς τοῦ λιμένος, ἀλλὰ θὰ ἔχωσι καὶ ἕνα κύκλον ἐκτὸς τοῦ λιμένος ὅπου θὰ ἐπιβλέπωσι. π. χ. ἡ ἀτμάκατος Σύρου θὰ λάβῃ ἀνάγκην νὰ προλάβῃ ἓν λαθρεμπόριον πέριξ τῆς νήσου γενόμενον, πλησίον τῆς Πάρου, πλησίον τῆς Τήνου, καὶ ὅπου ἀλλοῦ ἔχει πληροφορίαν ὁ τελώνης πέριξ τῶν νήσων ὅτι δύναται νὰ γίνῃ τὸ τοιοῦτον. Ἡ ἀτμάκατος λοιπὸν αὕτη μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ᾖναι κατάλληλος, νὰ ἀνθέξῃ εἰς τοὺς κυματισμοὺς οἵτινες ἀεννάως ὑπάρχουν κατὰ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσδιορίσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀτμακάτων, ἂν θέλετε νὰ μείνετε εἰς τὸ ποσὸν τῶν 320,000, ἀλλὰ νὰ ἀφήσητε ἀνοικτὸν τὸ μέρος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀτμακάτων. Ἴσως κατόπιν σκέψεων ἄλλων ὁρμώμενοι πεισθῆτε, ὅτι αἱ ἀτμάκατοι αὗται πρέπει νὰ γίνουν εὐρύτεραι, ὅπως ἐκπληρώσωσιν ὅλους τοὺς ὅρους ἕνεκα τῶν ὁποίων γίνονται. Αὐτὴν τὴν πεποίθησιν ἔχω περὶ τῶν ἀτμακάτων καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν· διότι ἄλλως θὰ εὑρεθῶ εἰς περίστασιν, ἐὰν ᾖναι ὁ κ. Δεληγεώργης ἢ ὑπουργὸς ἢ ἰδιώτης, νὰ τηλεγραφήσω εἰς αὐτὸν καὶ νὰ τῷ εἴπω, στεῖλε αὐτοὺς οἵτινες σὲ συνεβούλευσαν νὰ κάμῃς τοιαύτας ἀτμακάτους νὰ ἴδουν κατὰ πόσον εἶναι χρήσιμοι· διότι ἀτμάκατος μὲ ὀλιγώτερα ἀπὸ 80,000 φράγκα δὲν δύναται νὰ κάμῃ τίποτε.

§14ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς εἶπον καὶ χθὲς, ὅτι τὰ περὶ ἀτμακάτων καὶ περὶ ὑπολογισμοῦ τῆς δαπάνης αὐτῶν δὲν ἀπεφασίσθησαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, οὔτε ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ ὅτι εἴχαμεν προσκαλέσει ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν τὸν κ. Ζὲν ἀντιπρόσωπον τοῦ γνωστοῦ καταστήματος, ὁ ὁποῖος μᾶς παρουσίασε διάφορα σχέδια καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς ἑκάστου· ἐπειδὴ δὲ ἐγένοντο χθὲς παρατηρήσεις καθὼς καὶ προχθές, διὰ τοῦτο παρεκάλεσα χθὲς τὸν κ. Ζὲν καὶ τῷ εἶπον, αὐταὶ αἱ παρατηρήσεις ἐγένοντο καὶ διὰ τοῦτο τὰς ὀκτὼ ἀτμακάτους τὰς περιωρήσαμεν εἰς ἕξ, ὥστε ἀντὶ νὰ κατασκευασθῶσιν ὀκτὼ ἀτμάκατοι πρὸς 40 χιλιάδας ἑκάστη, θὰ κατασκευασθῶσιν ἕξ. Μοὶ εἶπεν ὅτι ἐκάμαμεν περιττόν τι, ὅτι αἱ ἀτμάκατοι τῶν ὁποίων σᾶς ἔδωσα τὸν τύπον εἶναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἡ Γαλλία μετεχειρίσθη εἰς τὴν Ἀλγερίαν καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων εἰς τὰ τελωνεῖα τῆς Ἀλγερίας ὑπάρχει περίσσευμα 2 ἑκατομμυρίων καὶ περιπλέον· κατεσκεύασε δὲ τὸ κατάστημα αὐτὸ 12 τοιαύτας. Μ’ ὅλα ταῦτα ἀποφεύγομεν καὶ αὐτό, διότι ἠμποροῦμεν νὰ κατασκευάσωμεν τρεῖς πρὸς 40 χιλιάδες, καὶ τὰς ἄλλας τρεῖς πρὸς 70 χιλιάδες, δηλ. διπλασίας δυνάμεως. Διὰ τὴν Κυβέρνησιν βεβαίως εἶναι καλλίτερον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Μπούμπουλης, νὰ ἀφεθῇ ὁ ἀριθμὸς ἀνοικτός.

§15ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον. Νὰ θέσωμεν μόνον «διὰ κατασκευὴν ἀτμακάτων.»

§16ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μ’ ὅλον ὅτι σέβομαι τὴν πεῖραν καὶ τὰς γνώσεις τοῦ κ. Ζὲν καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὑπελόγισεν ἀρκετὰ καλὰ τὰ περὶ διαστάσεως ἀτμακάτων, ἔρχομαι νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ δικαιολόγησις τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Ζὲν περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀτμακάτων ἐν τῇ Ἀλγερίᾳ δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ἐν Ἑλλάδι· διότι αἱ τοιαῦται ἀτμάκατοι ἐγένοντο ὅπως χρησιμεύσωσι διὰ τὴν ἀκτοπλοΐαν τῆς Ἀφρικῆς, ἥτις σχηματίζει μίαν καὶ μόνην γραμμὴν ἐξ ἀνατολῶν πρὸς δυσμὰς χωρὶς νὰ ἀνάγωνται εἰς ἀνοικτὰς θαλάσσας. Ἐν Ἀλγερίᾳ π. χ. ἐὰν ἓν πλοῖον θέλῃ νὰ μετέλθῃ λαθρεμπόριον, θὰ τὸ πράξῃ εἰς τὴν παραλίαν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ ἀτμάκατοι δὲν ἔχουν παρὰ νὰ διατρέχουν τὴν παραλίαν καὶ διὰ τοῦτο εἶναι χρήσιμοι ἐκεῖ· ἀλλὰ ἐν Ἑλλάδι αἱ ἀτμάκατοι δὲν θὰ διανύσουν μόνον τὴν ὁδὸν τῆς παραλίας, ἀλλὰ θὰ ἀναχθῶσιν εἰς τὸ πέλαγος διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς Μῆλον, εἰς Κύθηρα, εἰς Θήραν, εἰς Σκῦρον, ὅπου δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσι μὲ τόσον μικρὰς διαστάσεις τῆς κατασκευῆς αὐτῶν. Ἂς ἔλθῃ ὁ κ. Ζὲν νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον ὁμοῦ ὡς ναυτικοί, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ μετ’ ἐμοῦ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ ἐτήσιοι ἄνεμοι εἰσὶν τόσον σφοδροὶ καὶ μάλιστα εἰς τὸ Αἰγαῖον πέλαγος, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀφήσουν τὰς τοιαύτας ἀτμακάτους νὰ ταξειδεύσουν, ἐνῷ τὸ ἱστιοφόρον εὐκολώτερον ταξειδεύει. Διὰ τοῦτο ἐκ πείρας ἐγὼ ἐπιμένω ἀντὶ τῶν 200 χιλιάδων νὰ θέσωμεν 500 χιλιάδες φράγκα καὶ νὰ κατασκευάσωμεν ἀτμακάτους, αἱ ὁποῖαι νὰ ἦναι χρήσιμοι. Δὲν ἐξεύρω ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμεν αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Ζὲν καὶ ἂν παρέβαλε τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἐκπληρώσωσιν αἱ ἑλληνικαί, μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν ἐκπληροῦσιν αἱ γαλλικαὶ ἐν Ἀλγερίᾳ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἶσθε σύμφωνοι μὲ τὸν κ. Μπούμπουλην.

§18ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Προτείνω νὰ μὴ ὁρισθοῦν οὔτε ἕξ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ λείψῃ ἡ λέξις «ὀκτώ». Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Δημητριάδης ἔχει τελευταῖον ἄρθρον τὸ ἑξῆς ὡς προσθήκην. (Ἀναγινώσκεται).

§20ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῶν περιοριστικῶν διατάξεων, διότι φρονῶ ὅτι αἱ περιοριστικαὶ διατάξεις κατ’ ἐλάχιστον ὠφελοῦσι καὶ πολλαὶ βλάπτουν· διότι ὑποθέτω εἷς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει νὰ διορίσῃ ἕνα ἱκανὸν καὶ τίμιον ὑπάλληλον καὶ ὅμως ἕνεκα τῶν περιοριστικῶν διατάξεων ἐμποδίζεται, ἀλλ’ ἀφοῦ καὶ ὁ ὑπουργὸς ὑπέβαλε καὶ ἡ Βουλὴ ἐπεψήφισε τὰς περιοριστικὰς διατάξεις εἶναι σεβασταὶ ὡς νόμος. Ἀλλὰ ἀφοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ φέρῃ τροποποίησιν εἰς τὸν Νόμον τῶν τελωνείων, ἔπρεπε νὰ δώσῃ δύναμιν εἰς τὸν Νόμον ὀπισθενεργόν· διότι ἂν δὲν δοθῇ αὐτὴ ἡ δύναμις εἰς τὸν παρόντα νόμον, ὁ νόμος αὐτὸς κατ’ ἐμὲ ἐλάχιστα θὰ ὠφελήσῃ, διότι θὰ περιμένωμεν ἢ νὰ παυθῇ ἢ νὰ ἀποθάνῃ κανεὶς διὰ νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἔχοντος τὰ προσόντα, ἐνῷ ἂν εἶναι ἀνάγκη νὰ βελτιωθῇ ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ διατί νὰ μὴ βελτιωθῇ ἀμέσως ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Νόμου; Ἄλλοτε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὰ 1866 ἐξέδωκεν ἓν διάταγμα καὶ ὑπέβαλε τοὺς εἰρηνοδίκας εἰς ἐξετάσεις, καὶ πολὺ ὀρθῶς δὲν ὑπέβαλε διὰ τὸ μέλλον μόνον αὐτοὺς εἰς τὰς ἐξετάσεις ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπάρχοντας καὶ εἶπεν ὅτι ὅλοι νὰ ὑποβληθῶσι εἰς ἐξετάσεις· καὶ ἡμεῖς τὸ αὐτὸ νὰ εἴπωμεν σήμερον, τουτέστι «αἱ διατάξεις αὗται νὰ ἰσχύωσι καὶ διὰ τοὺς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἤδη διατελοῦντας», διότι ἄλλως ὁ Νόμος αὐτὸς εἶναι ἓν χαρτὶ ἄγραφο.

§21ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Εὐρυτανίας ταυτίζεται μὲ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῆς παύσεως, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ εἴπῃ ποῦ εὑρίσκει τὴν διαφοράν. Ἅμα παύσῃ ὁ Ὑπουργὸς ἕνα ὑπάλληλον δὲν ἠμπορεῖ νὰ διορίσῃ ἄλλον ἀντ’ αὐτοῦ παρὰ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ἀφοῦ εἶναι ἀπεριόριστον τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ παύσῃ, διατί νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν νόμον αὐτὸ, ἀφοῦ ὅλους δύναται νὰ τοὺς παύσῃ καὶ ὅταν τοὺς παύσῃ βεβαίως πρέπει νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὸν νόμον;

§22ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ θέλω καὶ οἱ παυθέντες νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις, καὶ ἐὰν ἔχωσι τὰ προσόντα νὰ διατηρηθῶσιν, ἐὰν δὲν ἔχουν νὰ τοὺς ἀποπέμψωμεν· διότι θὰ ᾖναι σκληρὸν νὰ μείνουν ἀνίκανοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§23ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι μία δυσπιστία πρὸς τὸν ὑπουργὸν, τὸν ὁποῖον δὲν ὀφείλετε νὰ ἔχητε· διότι δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσητε ὅτι εἷς ὑπουργὸς, ἐὰν εὕρῃ ἀνθρώπους ἀνικάνους, δὲν θὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ.

§24ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ἀλλὰ θέλω νὰ ὑπάρχουν ὑπάλληλοι ἔχοντες τὰ προσόντα.

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τοὺς ὑπαλλήλους λοιπὸν θέλει ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου περὶ ἐγγυήσεων καθὼς καὶ αἱ λοιπαὶ διατάξεις· ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰ προσόντα, ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Εὐρυτανίας εἶναι λόγος ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν ὑπουργὸν καὶ δεύτερον εἶναι ζήτημα διοικητικόν. Ὁ ὑπουργὸς ἔχει Ἐπιθεωρητὰς τακτικοὺς, δύναται νὰ διορίσῃ καὶ ἐκτάκτους Ἐπιθεωρητὰς καὶ γνωρίζει τὴν ἱκανότητα καὶ ἀνικανότητα καὶ κατὰ συνέπειαν δύναται νὰ προβῇ εἰς παύσεις καὶ διορισμούς. Ἡ ἀξίωσις τοῦ κ. Δημητριάδη ἤθελεν ἐπιφέρει τὴν παῦσιν ὅλων τῶν ὑπαλλήλων διὰ νὰ ἴδῃ ὁ ὑπουργὸς ποῦ θέλει ἀνακαλύψει τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα Πρῶτον δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσάξωμεν οὐδένα ἐκ τῶν μὴ ὑπηρετησάντων εἰς τελωνειακὴν ὑπηρεσίαν· ἐάν τις ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ ἕνα ἢ δύο μῆνας ἕως οὗ τελειώσει τὴν θητείαν του αὐτὸς δὲν δύναται νὰ μείνῃ, καὶ τότε ἡ ὑπηρεσία τί θὰ γίνῃ; ὥστε ἐξ ἀνάγκης θέλει ὑπάρξει μία μεταβατικὴ περίστασις. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχει ἐμπιστοσύνη εἰς τὸν ὑπουργόν, ὁ ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ φροντίσῃ καὶ διὰ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ τακτικοῦ καὶ δι’ ἐπιθεωρήσεων ἐκτάκτων καὶ διὰ τῆς ἐργασίας τῆς ὑπηρεσίας περὶ ἑκάστου ὑπαλλήλου καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἀνικάνων· τὸ νὰ διατάξωμεν ὅμως διὰ τοῦ νόμου τὴν παῦσιν διὰ μιᾶς ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, ἀποτέλεσμα θέλομεν ἔχει τὴν διάλυσιν τῆς ὑπηρεσίας. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἐγγυοδοσίαν, ὅλοι ὑπάλληλοι οἱ τελωνειακοὶ θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς αὐτήν.

§26ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ διαλυθῇ ἡ τελωνειακὴ ὑπηρεσία πιστεύω ὅτι δὲν ἔχεται ὑποστάσεως, διότι εἰμποροῦμεν νὰ θέσωμεν μίαν προθεσμίαν δύω μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως, διότι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγυοδοσίαν δὲν τοὺς καλεῖ ὅλους διὰ μιᾶς, τὸ νὰ ζητήσῃ δὲ πληροφορίας εἶναι ἔργον 5 ἡμερῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐννοήσῃ τὸ τί ζητῶ. Ἐγὼ ἐπιμένω νὰ ἔχουν τὰ προσόντα.

§27ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρέπει, κύριοι, νὰ εἴμεθα συνεπεῖς· ψηφίζομεν νόμον περὶ προσόντων, ὁ νόμος σκοπὸν ἔχει νὰ διαγράψῃ τὰ προσόντα τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων, νὰ περιβάλλῃ δὲ μὲ ἐγγυήσεις τοὺς διορισμούς· εἰς κανένα νόμον καὶ εἰς καμμίαν νομοθεσίαν δὲν γίνεται λόγος περὶ τῶν ὑπαρχόντων, διότι αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀρκετά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δημητριάδου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι).

§29ΤΙΝΕΣ. Δὲν παρεδέχθη.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἀντίθετον, οἱ μὴ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ συνόλου· εἶναι εἰς τρίτην συζήτησιν· ἔχει τις τὸν λόγον;

§31ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιθυμεῖ νὰ προταχθῇ τὸ περὶ χαρτοσήμου. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν· ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοῦτσος ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἔχει τροπολογίαν. (Ἀναγινώσκεται).

§35ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. ὑπουργός.

§36ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἤθελε σκεφθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμα κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Πρῶτον περὶ τῆς διορθώσεως καὶ προσθήκης ἐὰν πρέπει νὰ γίνεται εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐγγράφου ἢ ἐν τῷ περιθωρίῳ.

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ διαλαμβάνει ὁ νόμος, λέγει ἐν τέλει τοῦ ἐγγράφου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον παρεδέχθη.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ τὸ ἐξαλείψετε αὐτό.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἀπάλειψιν τῶν ἑξῆς λέξεων «πᾶσα προσθήκη ἢ ἐγγραφὴ γίνεται ἐν τέλει τοῦ ἐγγράφου».

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη. Ὁ κ. Σοῦτσος ὑπέβαλε τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἠκούσατε· τί προτείνει ὁ κ. ὑπουργός;

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀπήντησα τὴν πρώτην ἡμέραν.

§44ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριοι, ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησα τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου τῆς ἀξίας νὰ ὁρίζηται εἰς λεπτὰ 10, διὰ τὰς πράξεις τὰς κατωτέρας τῶν 10 δραχμῶν, εἰς λεπτὰ 25 διὰ τὰς πράξεις τὰς ἀπὸ 10 μέχρι 50 δραχμῶν, πέραν δὲ τούτων ἔρχεται ἡ κλίμαξ τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου· τοῦτο, κύριοι, ἐθεώρησα δίκαιον, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ὡς τοιοῦτον θὰ τὸ θεωρήσητε· διότι, κύριοι, αἱ μικραὶ συναλλαγαὶ τῶν 10 καὶ 11 δραχμῶν φορολογοῦνται πρὸς 5 καὶ 6%, θὰ μοὶ εἴπητε, τρόπον τινὰ ὅτι ἐπιβάλλεται φόρος, ἀλλ’ οὗτος εἶναι, κύριοι, δίκαιος, διότι βλέπετε σήμερον, ὅτι καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν οἰκιῶν πληρόνουν ἐκ τοῦ ἀκαθαρίστου, καὶ λέγω ἐκ τοῦ ἀκαθαρίστου, διότι σχεδὸν αἱ περισσότεραι οἰκίαι τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Σύρου καὶ τῶν Πατρῶν εἶναι ὑποθηκευμέναι· σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι ἡ φορολογία τῶν μικρῶν αὐτῶν ποσῶν θὰ ᾖναι σημαντική, ἄλλως τε, κύριοι, εἶναι ἄδικον ὁ πτωχὸς ἄνθρωπος νὰ πληρόνῃ διὰ 10 δραχμὰς 50 λεπτά· εἶναι δὲ καὶ ἄδικον οἱ συναλλαττόμενοι κάτω τῶν 10 δραχμῶν νὰ μὴ πληρόνουν τίποτε. Ἀφοῦ, κύριοι, ἔχετε χαρτόσημον 25 καὶ 50 λεπτῶν, διατί νὰ μὴ ἔχητε καὶ 10 λεπτῶν;

§45ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀναφέρομαι εἰς ὅσα εἶπον προχθές, διότι αὐτὰ δὲν δυνάμεθα νὰ τ’ ἀποφύγωμεν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σούτσου, οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχουσιν ὑποβληθῆ τροπολογίαι, ἡ μὲν ὑπὸ τοῦ κ. Σούτσου ἡ δὲ ὑπὸ κ. Κασβίκη.

§48ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, εἰς ἄλλα κράτη ἀπονέμεται δωρεὰν ἡ δικαιοσύνη, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπιβαρύνεται σπουδαίως καὶ διὰ τὰ ἐλάχιστα ποσά, τὰ ὁποῖα διεκδικεῖ ἐν τοῖς δικαστηρίοις· νῦν δ’ ἐπιβάλλεται νέος φόρος ἐπὶ τῶν ἐγγραφομένων δικῶν ἐν τοῖς πινακίοις. Τὰ πινάκια εἶναι διὰ τὰς συνήθεις δίκας, τὰς συνοπτικὰς καὶ ἐμπορικάς, ἐπεκράτησε δὲ ἡ συνήθεια νὰ ἔχουν τὰ δικαστήρια καὶ βιβλίον τῶν αἰτήσεων. Αὗται αἱ αἰτήσεις προτείνω νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ τέλος τῆς ἐγγραφῆς. Πολλάκις ἕνεκα κωλυμάτων τῶν δικαστῶν, εἴτε λόγῳ μεταθέσεως δικαστοῦ, αἱ συζητηθεῖσαι ὑποθέσεις καὶ πληρώσασαι τὸ δικαίωμα τῆς ἐγγραφῆς ἔρχονται εἰς ἀνασυζήτησιν καὶ ἐγγράφονται ἐκ νέου εἰς τὰ πινάκια. Παρακαλῶ νὰ γείνῃ δεκτόν, ὥστε ἡ νέα ἐγγραφὴ νὰ μὴ ὑποβάλλεται εἰς νέαν πληρωμὴν χαρτοσήμου. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς κρείττονα θέσιν ἐμοῦ διατελῶν θέλει συμφωνήσει.

§49ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ ὅπως μὴ ὑποβάλλωνται εἰς τέλος ἐγγραφῆς αἱ ἕνεκα βιαίας διακοπῆς μὴ περατωθεῖσαι ὑποθέσεις.

§50ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Χριστοπούλου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 269 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, ὁ πρόεδρος μετὰ δύω ἢ τρεῖς ἐκφωνήσεις διαγράφει τὴν ὑπόθεσιν ἐκ τοῦ πινακίου. Εἶναι δίκαιον λοιπόν, ἀφοῦ ὑποβάλλωμεν τὴν ἐγγραφὴν εἰς τέλος χαρτοσήμου, νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ προέδρου, διότι πολλοὶ διαγράφουσι μετὰ μίαν ἐκφώνησιν τὰς ὑποθέσεις ἵνα φαίνωνται ἐνήμεροι. Παρακαλῶ λοιπὸν ὅπως παραδεχθῆτε ἵνα ἡ διαγραφὴ γίνεται μετὰ τρεῖς ἐκφωνήσεις. Ὑποστηρίζω λοιπὸν καὶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χριστοπούλου ὡς νόμιμον.

§51ΧΟΪΔΑΣ. Ἀντικρούω πάσας τὰς ἐπενεχθείσας τροπολογίας παρὰ τοῦ φιλτάτου συναδέλφου. Ἄρχομαι ἀπὸ τῆς πρώτης. Ἐπιζητεῖ παρ’ ὑμῶν ὅπως ἐπιψηφίσητε, ὥστε διὰ τὰς αἰτήσεις περὶ διαζεύξεως καὶ διορισμοῦ κηδεμόνων ἢ ἐπιτρόπων μὴ καταβάλλῃ ὁ διάδικος δικαίωμα ἐγγραφῆς, διότι αὗται δὲν εἶναι ἐκ τῶν συνήθων δικῶν. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι αἱ ὑποθέσεις αὗται εἶναι σύνθετοι καὶ ὡς τοιαῦται ἐγγράφονται εἰς τὸ πινάκιον καὶ ὀφείλει ὁ διάδικος νὰ καταβάλλῃ δικαίωμα ἐγγραφῆς. Ἀποκρούω δεύτερον καὶ τὴν ἑτέραν πρότασιν τοῦ συναδέλφου κυρίου Χριστοπούλου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὑπόθεσις πρέπει νὰ διαγράφεται μετὰ τὴν τρίτην αὐτῆς ἐκφώνησιν· καὶ τὴν ἀποκρούω ὡς μὴ ἐρειδομένην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 269 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, ὃν ἐπικαλοῦνται. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον. «Ἄρθρον 269. Ὅταν γίνῃ εἰς τὴν συνεδρίασιν ἡ κατ’ ἀντιμωλίαν ἢ κατ’ ἐρήμην συζήτησίς τινος ὑποθέσεως, ἢ ὅταν κανεὶς τῶν διαφερομένων δὲν ἐμφανισθῇ, ἡ ὑπόθεσις διαγράφεται ἀπὸ τὸ πινάκιον κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τῆς πολιτικῆς δικονομίας, καὶ τότε μόνον ἐπιτρέπεται πάλιν ἡ συζήτησίς της, ὅταν ἐγγραφῇ ἐκ νέου εἰς τὸ πινάκιον. Ἄν ἡ διαγραφὴ προέλθῃ ἐξ αἰτίας τοῦ δικηγόρου, τότε πράττονται τὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 253 διατεταγμένα.» Ὁ πρόεδρος ἐκφωνεῖ τὴν ὑπόθεσιν· οἱ διάδικοι παρίστανται συζητοῦντες καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν διαγράφεται· ἐὰν παρίσταται εἷς τῶν διαδίκων, ἡ ὑπόθεσις συζητεῖται ἐρήμην καὶ εἶτα πάλιν διαγράφεται. Δὲν εἶναι ὑπόχρεως ὁ πρόεδρος νὰ διαιωνίζῃ ἐν τοῖς πινακίοις τὰς ὑποθέσεις ἕνεκα τῆς ἀμελείας τῶν δικηγόρων. Ὑποστηρίζω δὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Κασβίκη, καθ’ ἣν ὑποχρεοῦνται οἱ δικηγόροι τοῦ Δημοσίου νὰ καταβάλλωσι δικαιώματα ἐγγραφῆς· διότι, ὡς εἶπον καὶ προχθές, δύναται ὁ δικηγόρος τοῦ Δημοσίου, συνεννοούμενος μετὰ 50 ἢ 60 ἀντιδίκων τοῦ Δημοσίου, ὧν τὰς ἀπαιτήσεις προεκλήθη ν’ ἀποκρούσῃ διὰ τοῦ διορισμοῦ του, νὰ διευκολύνῃ αὐτοὺς δωρεὰν νὰ ἐγγράφωσι τὰς ὑποθέσεις των εἰς τὸ πινάκιον καὶ οὕτω νὰ προσβάλλωνται τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς μὴ καταβολῆς τοῦ τέλους. Ἀποκρούω τὴν δʹ. τροπολογίαν τοῦ κ. Κασβίκη, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κατὰ προτίμησιν τοῦ προέδρου ἔχοντες κατεπειγούσας ὑποθέσεις δὲν πρέπει νὰ ἐγγράφωσιν αὐτὰς εἰς τὸ πινάκιον, διότι εἶναι ἄδικος. Περιττὴν δὲ νομίζω καὶ τὴν τροπολογίαν τῆς παραγράφου ἑ. κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἕνεκα κωλύματος τῶν δικαστῶν ἐρχόμεναι εἰς ἀναζήτησιν ὑποθέσεις, περὶ ὧν ἐπληρώθη τὸ τέλος, δὲν πρέπει νὰ πληρώσωσιν ἐκ νέου· διότι πάντα τὰ δικαστήρια ἀπεδέχθησαν ἐρειδόμενα ἐπὶ τὸν νόμον, ὅτι αἱ ὑποθέσεις αἱ ἐπανερχόμεναι εἰς συζήτησιν δὲν πρέπει νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὰ πινάκια.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χριστοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκεται).

§53ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις θὰ φέρω ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Χριστοπούλου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι παρὼν ταύτην τὴν στιγμήν, ὅπως τὴν ὑποστηρίξῃ ὁ ἴδιος. Κύριοι, δὲν ἀρνοῦμαι ἀπολύτως τὴν ὀρθότητα τῆς ἰδέας, ἣν ἐξήνεγκεν ὁ κύριος Χοϊδᾶς, ὅτι διὰ τῆς καθ’ ὁλοκληρίαν ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Χριστοπούλου εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ν’ ἀναπτυχθῇ ἀμέλεια καὶ παρὰ τῶν διαδίκων καὶ τῶν πληρεξουσίων αὐτῶν δικηγόρων. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν πρέπει καὶ ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἀπολύτως διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Οὐδεὶς νόμος, κύριοι βουλευταί, οὔτε ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, οὔτε ἡ πολιτικὴ δικονομία, οὔτε τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ κ. Χοϊδᾶς ὁρίζει πότε καὶ ποσάκις δύνανται οἱ πρόεδροι τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων ν’ ἀναβάλλωσι τὰς εἰς τὸ πινάκιον ἐγγραφομένας ὑποθέσεις. Ἐκ τῆς ἐλλείψεως δὲ ταύτης τοῦ νόμου θέλει ἀναντιῤῥήτως συμβαίνει, ὥστε πολλοὶ μὲν πρόεδροι ἐξ ἄκρας ἐπιεικείας ἐπ’ ἄπειρον ν’ ἀναβάλλωσι τὰς ὑποθέσεις, ἕτεροι δὲ ἐξ αὐστηρότητος νὰ τὰς διαγράφωσιν εἰς τὴν πρώτην ἐκφώνησίν των. Ἐὰν δὲν συμπληρωθῇ αὐτὴ ἡ ἔλλειψις ὁπωσδήποτε, θὰ καθιερώσωμεν μίαν ἀνισότητα φορολογίας, ἐπὶ πλέον δὲ θὰ μεταδώσωμεν ἡμεῖς μέρος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας μας εἰς τοὺς προέδρους, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται κατ’ ἀρέσκειαν ὁσάκις μὲν θέλουν νὰ ἐπιβάλλωσι τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου διὰ τῆς διαγραφῆς, καὶ ὁσάκις δὲν θέλουν θὰ διαιωνίζωσιν ἐπ’ ἄπειρον τὰς ὑποθέσεις. Φρονῶ λοιπὸν καὶ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ νόμου καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀτόπων, ὅτι δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ἐν μέρει τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χριστοπούλου, δηλαδὴ ἀντὶ «μετὰ τρεῖς ἐκφωνήσεις,» ὡς ἔχει αὕτη, νὰ δεχθῶμεν μετὰ «δύω μόνον».

§54ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν. Ἐνέγραψα τὴν ὑπόθεσίν μου κατὰ τοῦ Κώστα, καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐκφωνήσεως ἀπεδείχθη ὅτι ἀπέθανεν· ὁ πληρεξούσιός του μοῦ λέγει ὅτι διεκόπη βιαίως ἡ δίκη, δὲν ἠμπορεῖς νὰ τὴν δικάσῃς· ἡ δίκη θὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὸ πινάκιον καὶ θὰ γίνῃ νέα ἐγγραφή. Σᾶς ἐρωτῶ ἀφοῦ ἅπαξ ἐπλήρωσα τὸ δικαίωμα διὰ τὴν ἐγγραφήν μου, θέλετε νὰ μὲ ὑποχρεώσετε ἐκ δευτέρου νὰ πληρώσω; Δι’ ὃν λόγον παρεδέχθητε τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς ἀνασυζητήσεως τῆς ὑποθέσεως ἀπὸ τὴν πληρωμήν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ὀφείλετε νὰ παραδεχθῆτε καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς ἀνασυζητήσεως λόγῳ βιαίας διακοπῆς.

§55ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουρ. οἰκ.). Ἰδοὺ τί θέλει συμβῆ, ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Κατσικοπούλου· ἡ ἐπανάληψις διαδικασίας εἶναι ὡς γνωρίζετε ἡ δίκη διὰ τῆς ὁποίας τὸ δικαστήριον ἀποφαίνεται ὅτι συνέβη διακοπὴ βιαία ἐν τῷ μεταξὺ καὶ πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ, ἡ δὲ βιαία διακοπὴ συνέβη δι’ ἕνα ἐκ τῶν λόγων, οἵτινες ἀναφέρονται ὧν εἷς καὶ ὁ θάνατος. Ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι καὶ ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐνεγράφη εἰς τὸ πινάκιον ἐν τῷ μεταξὺ ὥστε νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι ἐπλήρωσεν ἅπαξ τὸ τέλος, διότι ἠμπορεῖ μετὰ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν διακοπὴν ἡ ὑπόθεσις νὰ μὴν ἐνεγράφη εἰς τὸ πινάκιον· ἐξεδόθη μία ἀπόφασις διατάσσουσα ἀποδείξεις, ἐν τῷ μεταξὺ συνέβη βιαία διακοπή. Ἐὰν δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν δίκην τῆς ἐπαναλήψεως νὰ μὴ καταβληθῇ τέλος, τότε ὑπάρχει μία ἐξαίρεσις ἄνευ λόγου, διότι ὁ λόγος εἶναι τὸ διπλοῦν τέλος διὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν, ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ ὥστε νὰ ἐνεγράφη καὶ τότε νὰ ἐπῆλθεν ἡ διακοπή, τότε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπόθεσις ἐκκρεμὴς δι’ ἣν ἐπληρώθη τέλος, τότε ἡ ἐπανάληψις δὲν ὑπόκειται εἰς τέλος· ἀλλ’ εἶναι σπανία ἡ τοιαύτη διακοπὴ ὥστε δὲν νομίζω πῶς ἀξίζει τὸν κόπον. Παραδέχομαι ἐκ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κασβίκη τὴν πρώτην § ἡ ὁποία διαλαμβάνει «εἰς τὸ αὐτὸ τέλος ὑποβάλλεται καὶ ἡ παρὰ τῶν δικηγόρων τοῦ δημοσίου δι’ ὑποθέσεις αὐτοῦ»· διότι εἰς τοιαύτην περίστασιν προλαμβάνεται ἡ συμπαιγνία τῶν δικηγόρων· ὁ εἷς δικηγόρος λέγει εἰς τὸν ἕτερον, κάμε μου τὴν χάριν γράψε την σὺ, καὶ οὕτω τὸ Δημόσιον θὰ ἦναι πάντοτε τὸ ἐγγράφον τὰς ὑποθέσεις. Ὡς πρὸς 4 παράγραφον τῆς προτάσεως, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή, διότι εἶναι ἀδικωτάτη «αἱ κατὰ προτίμησιν τοῦ προέδρου χαρακτηριζόμεναι κατεπείγουσαι ἐξαιροῦνται»· δὲν εἶναι δίκαιον αὗται αἱ ὁποῖαι ὑπερπηδοῦν τὰς ἄλλας ὑποθέσεις αὗται νὰ ἀπολαμβάνωσι καὶ ἀτέλειαν. Ἡ § 3 «δὲν ὑποβάλλονται εἰς τέλος χαρτοσήμου αἱ ἐγγραφαὶ τῶν αἰτήσεων, περὶ ὧν προβλέπει τὸ ἄρθρ.... τῆς πολιτικῆς δικονομίας κτλ.» εἶναι περιττή, διότι ὁ νόμος ὁμιλεῖ μόνον περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὸ πινάκιον· δελτία καὶ ἄλλα βιβλία δὲν τὰ ὑποβάλλει εἰς τέλος. Ἐπίσης τὴν § δʹ. αἱ ἕνεκα κωλύματος τῶν δικαστῶν ἐρχόμεναι εἰς ἀνασυζήτησιν ὑποθέσεις, περὶ ὧν ἐπληρώθη τὸ τέλος τῆς ἐγγραφῆς ἤδη» δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὴν εἰσάξῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι εἶναι ὑπονοούμενον καὶ ἀρκεῖ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 § 5 εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σούτσου· «τὰ εἰσιτήρια τῶν θεατρικῶν παραστάσεων ὑποβάλλονται εἰς τέλος λεπτῶν 10 κατὰ δραχμήν· τὰ κλάσματα τῆς δραχμῆς θεωροῦνται ἀκέραια ὡς δραχμή.»

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οἱ θεατρῶνοι αὐτοὶ ὅλοι ἐπτώχευσαν.

§58ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, κύριοι, σιδηροδρόμων θὰ πληρώνουν 5 0)0 καὶ τὰ κλάσματα θὰ θεωροῦνται ὡς δραχμή. Ὁ πτωχὸς λοιπὸν θὰ πληρώσῃ 11 0)0, ἐγὼ δὲ ὁ πλούσιος ὁ ὁποῖος θὰ ἐξαπλωθῶ εἰς τὴν ἅμαξάν μου νὰ μὴν πληρώσω 10 0)0; Μὰ ἐχρεωκόπησαν οἱ θεατρῶνοι· ἦσαν πρὶν χρεωκόποι. Νομίζω λοιπὸν πῶς εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ αὐτὸς ὁ φόρος εἰς τὰ θέατρα, καὶ ἠμποροῦν νὰ μᾶς λείψουν τὰ θέατρα.

§59ΧΟΪΔΑΣ. Πρὸ παντὸς ἄλλου ἐγὼ ὁ ἀποκρούσας ἐν τῇ συζητήσει τῆς Βουλῆς ἄλλοτε τὴν τριακονταχιλιόδραχμον ἀποζημίωσιν τὴν διδομένην διὰ τὸ θέατρον δικαιοῦμαι νὰ ὑποστηρίζω τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων· ἐρειδόμενος μάλιστα ἐπὶ τοῦ ἀπολύτου δικαιώματος, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδεχθῇ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου. Ἐὰν ὁ δυστυχὴς, ὁ πενιχρῶν καὶ γυμνητεύων κάτοικος τοῦ Πειραιῶς ὁ ἀνερχόμενος εἰς Ἀθήνας τὴν ἡμέραν πρὸς πορισμὸν τοῦ ἄρτου καὶ ἐλαίου τῆς οἰκογενείας του, ἐὰν ὁ κατερχόμενος τὴν ἑσπέραν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἰς τὸν Πειραιᾶ διὰ νὰ ἀναπαυθῇ ἐπὶ τῶν κόλπων τῆς οἰκογενείας του, ἀπὸ τὸν κόπον καὶ τὸν καύσωνα τῆς ἡμέρας, ὑποβάλλεται εἰς φόρον εἰσιτηρίου, δὲν θὰ ἐπιβάλητε τοιοῦτον φόρον εἰς τὸν κύριον ἐκεῖνον, ὅστις ἀπολαμβάνει ὅλων τῶν ἀγαθῶν τῶν ἐπιγείων, ὅστις μεταβαίνει εἰς τὸ θέατρον διὰ τῆς ἁμάξης καὶ πολλάκις συναντᾷ τὸν δυστυχῆ πτωχὸν, ὅστις τῷ ἐπιτείνει τὴν χεῖρα καὶ ἀποστρέφει τὸ πρόσωπόν του πρὸς αὐτὸν φοβούμενος μὴ τὸν μολύνει ἡ μορφὴ τοῦ δυστυχοῦς αὐτοῦ ἀνθρώπου; Δὲν θὰ ἐπιβάλετε φόρον εἰς αὐτόν; Καὶ τί θὰ κοστίσῃ εἰς αὐτὸν ὁ φόρος αὐτὸς, ἀφοῦ δαπανᾷ 15 καὶ 20 δραχμὰς τὴν ἡμέραν μόνον διὰ νὰ διασκεδάζῃ ἡ σύζυγος αὐτοῦ, τὰ τέκνα, ἔστιν ὅτε καὶ ἄλλων γυναῖκες καὶ ἄλλων τέκνα; Θέλω ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς αὐτοὺς τοὺς κυρίους νὰ ᾖναι τετραπλάσιος· ἐὰν εἰς τὸν δυστυχῆ ὁδοιπόρον τὸν πεινῶντα καὶ γυμνητεύοντα εἶναι 10, εἰς αὐτὸν νὰ ᾖναι 20 καὶ 40. Δὲν θέλω νὰ τοὺς ἀποτρέψω μὲ τοῦτο νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ θέατρον, ἀλλ’ ἐνῷ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ θέατρον νὰ συνεισφέρωσι καὶ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, τὸν ὁποῖον τοσαῦτα δαπανᾷ.

§60Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ μείνῃ εἰς βάρος τῶν εἰσιτηρίων.

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ δώσω μίαν διασάφησιν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐξεφράσθη ἀπορία. Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ λέγει «τὸ τέλος τοῦτο πληρόνεται ὑπὸ τοῦ ὁδοιπόρου, ἡ δὲ καθυστέρησις τῆς εἰς τὸ Δημόσιον ἀποδόσεως συνεπάγεται τὴν προσωπικὴν καταδίωξιν τοῦ διευθυντοῦ ἢ πράκτορος». Ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη διὰ νὰ σημάνῃ, ὅτι τὸ τέλος τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, καὶ τὰ ἀτμόπλοια, πρὸ πάντων εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, τὸ τέλος αὐτὸ πληρόνεται ὑπὸ τοῦ ὁδοιπόρου. Διατί; διότι ἄνευ τούτου ἤθελεν ἀντίκειται ὁ νόμος οὗτος πρὸς τὸν νόμον τὸν ἐπικυρώσαντα τὴν σύμβασιν τὴν σιδηροδρομικήν· ἀλλ’ οὐχ ἧττον τὸ Δημόσιον θὰ θεωρῇ ὑπόλογον τὴν ἑταιρίαν διὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει. Ἔπρεπε νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν· βεβαίως ἠμποροῦν νὰ ληφθῶσι διάφορα μέτρα, διὰ γραμματοσήμου κινητοῦ κτλ. ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ ἐκφρασθῇ ἡ ἀρχὴ, ὅτι δὲν φορολογεῖται ἡ ἑταιρία, ἀλλὰ ὁ ὁδοιπόρος, ὁ ταξειδιώτης· τίνι δὲ τρόπῳ θὰ γίνῃ τοῦτο, ἐὰν δι’ ἐπιβολῆς χρηματικῆς ἢ δι’ ἐπιθέσεως γραμματοσήμου εἰς τὸ εἰσιτήριον, αὐτὸ εἶναι τῆς ἐκτελέσεως. Ἀλλὰ περιπλέον, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πάντοτε ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου, δι’ αὐτὸ κηρύσσομεν ὑπευθύνους ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως τοὺς πράκτορας.

§62ΧΟΪΔΑΣ. Πρὸ πάντων παραδέχομαι τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει καὶ ἀποκρούω τὴν γνώμην τοῦ κ. Σούτσου. Παραδέχομαι τὴν ἀρχὴν νὰ τίθενται τὰ γραμματόσημα, ἀλλ’ ἐνδεχόμενον κακοήθης ὑπάλληλος νὰ ἀφαιρῇ αὐτὰ καὶ νὰ τὰ θέτῃ εἰς ἄλλα, καὶ ἐξ αὐτοῦ ζημιοῦται τὸ Δημόσιον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σούτσου ἔχει ὡς ἑξῆς· «ε) Τὰ εἰσιτήρια τῶν θεατρικῶν παραστάσεων ὑποβάλλονται εἰς τέλος λεπτῶν 10 κατὰ δραχμὴν. Τὰ κλάσματα τῆς δραχμῆς θεωροῦνται ὡς ἀκεραία δραχμή.»

§64ΧΟΪΔΑΣ. Τὰ εἰσιτήρια τῶν σιδηροδρόμων καὶ ἀτμοπλοίων εἰς τέλος 5 λεπτῶν κατὰ δραχμήν, τῶν δὲ Θεάτρων 20 λεπτῶν.

§65ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. «Τὰ εἰσιτήρια τῶν σιδηροδρόμων καὶ ἀτμοπλοίων εἰς τέλος 5 λεπτῶν κατὰ δραχμήν, τῶν δὲ Θεάτρων 10 λεπτῶν.»

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§67ΧΟΪΔΑΣ. Σπουδαίως, κ. πρόεδρε;

§68Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ καμμία ὠφέλεια εἰς τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὸν φόρον τῶν Θεάτρων, διότι ὅταν τὸ Δημόσιον δαπανᾷ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ Θεάτρου, ἂς εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἐὰν σήμερον δαπανᾷ ἕνα ἀριθμὸν ἄλφα τὴν αὔριον θὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ α. καὶ ὅ, τουτέστι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ φόρου. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου, αὐτὸ ὑποστηρίζω καὶ εὔχομαι τὰ πράγματα νὰ μὲ διαψεύσουν. Ἐὰν ὅμως αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζω ἐγὼ δὲν εἶναι ἀληθὲς κατὰ τὴν γνώμην ὅλων αὐτῶν τῶν κυρίων οἱ ὁποῖοι συνετάχθησαν ὑπὲρ τῆς φορολογίας, τότε εὑρίσκω λογικωτάτην καὶ ὀρθοτάτην τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ· διότι, ἐὰν θέλομεν νὰ ἐπιβάλωμεν ἕνα φόρον σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ κ. Σούτσου, αὐτὸς ὁ φόρος πρέπει νὰ ᾖναι 20%, διότι εἶναι φόρος πολυτελείας, διότι ἐκ τῶν περισσευμάτων των οἱ ἄνθρωποι οἱ πλούσιοι δαπανῶσιν εἰς τὸ Θέατρον.

§69ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι περίεργοι αἱ ἀντιθέσεις τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος· λέγει ὅτι χορηγοῦμεν εἰς τὸ Θέατρον βοήθειαν καὶ ἀφοῦ χωρηγοῦμεν βοήθειαν δὲν πρέπει νὰ προσθέσωμεν φόρον εἰς τὰ εἰσιτήρια. Χορηγοῦμεν καὶ εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν βοήθειαν καὶ πολὺ γενναιοτέραν· ἢ πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ φορολογία καὶ εἰς τὰ εἰσιτήρια τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ἢ νὰ τεθῇ καὶ εἰς τὰ τῶν Θεάτρων. Τί σᾶς λέγει ἔπειτα; Εἶμαι βέβαιος ὅτι κατόπιν θὰ προσθέσητε. Ἀφοῦ λοιπὸν σᾶς λέγει τοῦτο, τί σᾶς λέγει κατόπιν; νὰ προσθέσητε τὰ λεπτά· τὸ ἓν ἀναιρεῖ τὸ ἄλλο. Εἶναι ἐντροπὴ ὅταν λέγωμεν ὅτι πρέπει νὰ προστεθῶσι φόροι διὰ νὰ παρασκευασθῶμεν, τὰ Θέατρα νὰ ἐξαιρεθοῦν.

§70Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἐπλανήθη πολὺ ὁ κ. Ζωχιός. Ἐγὼ εἶμαι συνεπέστατος πρὸς ἐμαυτὸν, διότι ὑπεστήριξα ὅτι τὸ Δημόσιον συντρέχον εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ Θεάτρου δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ φόρον διὰ νὰ συντηρήσῃ τὸ Θέατρον, διότι αὐτὸς ὁ φόρος θὰ ἐλαττώσῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ Θεάτρου καὶ θὰ ἀναγκασθῇ τὸ Δημόσιον νὰ αὐξήσῃ τὴν ἐπιχορήγησιν. Ἐὰν δὲ ἡ ἰδέα αὐτὴ δὲν εἶναι ὀρθὴ, καὶ εἶναι ὀρθὴ ἡ ἰδέα τῶν ἄλλων, τότε ὁ φόρος δὲν εἶναι ὀρθὸς καὶ δὲν εἶναι ἴσος μὲ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλομεν ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ τοῦ σιδηροδρόμου, διότι ἐπ’ αὐτῶν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ πολίτης νὰ κάμῃ τὸ ταξείδιόν του καὶ πρέπει νὰ πληρώσῃ ἕνα μικρὸν φόρον· ἀλλ’ εἰς τὸ Θέατρον ποτὲ δὲν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ νόμος· μεταβαίνουν μόνον οἱ πλούσιοι οἱ ἔχοντες περιττὰ ἔξοδα, ὥστε πρέπει νὰ προσθέσητε ἕνα ἀνάλογον φόρον. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ἂν πρέπει νὰ ὑπαχθῇ τὸ Θέατρον εἰς φόρον, νὰ γείνῃ παραδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Χοϊδᾶ.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὅπως ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§72Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πόσα; διὰ τὰ Θέατρα....

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 10 λεπτά.

§74Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν θέτετε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ;

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χοϊδᾶ καὶ μάλιστα ὡς ἐκ περισσοῦ ὡμιλήσατε.

§76Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα διὰ νὰ κάμω ἐπίδειξιν· ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφανθῇ, ἔπρεπε νὰ μὲ σταματήσητε.

§77Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Μετὰ τὰς λέξεις «λεπτῶν 5 κατὰ δραχμὴν» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ τοῦ Θεάτρου».

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7.

§80Θ. ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔλαβε χώραν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ μικρά τις παράλειψις. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὁ ἀριθμὸς τῶν συμβολαιογράφων πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἐν ἑκάστῃ περιφερείᾳ διὰ Β. Δ. λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν διαφόρων τίτλων, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος κανονίζει. Ὁ δικαστικὸς ὀργανισμὸς προβλέπει περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὅτι γίνεται διὰ Β. Δ. ἀλλὰ μετὰ γνωμοδότησιν προηγουμένην τοῦ δικαστηρίου. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διατηρηθῇ ὁ ἀριθμὸς τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ δικαστηρίου, διότι μοὶ φαίνεται εἶναι ἄτοπον εἷς νόμος περὶ χαρτοσήμου νὰ μεταβάλῃ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων. Διὰ τοῦτο μόνον ἡ πρώτη παράγραφος καὶ αἱ δύω γραμμαὶ τῆς δευτέρας παραγράφου νὰ μείνουν, ἀντὶ δὲ τῶν ἐπιλοίπων «ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν συμβολαιογράφων κτλ.» μέχρι τέλους νὰ προστεθοῦν τὰ ἀκόλουθα· «Ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν συμβολαιογράφων ἐν ἑκάστῃ περιφερείᾳ πρωτοδικείου θέλει ὁρισθῆ διὰ Β. Διατάγματος κατὰ τὰ ὁριζόμενα ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 167 τοῦ δικαστ. Ὀργανισμοῦ, ὑπ’ ὄψιν πάντοτε λαμβανομένων ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, εἰς τὰς γνωμοτήσεις αὐτῶν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβολαιογράφων, τοῦ ποσοῦ τοῦ καταναλωθέντος ἐπὶ δικαιώματι χαρτοσήμου κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῶν ἀποστάσεων».

§81ΧΟΪΔΑΣ. Ὡς πρὸς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο. Μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ διαπράξωμεν μέγιστον ἀδίκημα νομίζοντες ὅτι θὰ ἀπονείμωμεν μεγίστην δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἀνθρώπους εἰς τοὺς ὁποίους ἐμπιστευόμεθα τὰ τιμαλφέστερα τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου. Οἱ συμβολαιογράφοι ἐλάμβανον μέχρι σήμερον 50% καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, διότι διατηροῦν καὶ γραφεῖον καὶ γραφεῖς καὶ τόσα ἄλλα. Ἐὰν αὐτοὶ λαμβάνοντες τὰ 50% δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπαρκέσωσι καὶ μόλις ἀπέζων, εἰς ποῖον σημεῖον θὰ εὑρεθῶσιν ὅταν λαμβάνωσιν μόνον 25; Αὐτοὶ ἔχουν τέκνα καὶ οἰκογενείας καὶ θὰ παραιτήσωσι τὴν θέσιν τοῦ συμβολαιογράφου καὶ θὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλα ἔργα οἱ τίμιοι καὶ καλοὶ ἄνθρωποι, οἱ δὲ κακοήθεις καὶ ἀνίκανοι θὰ γίνωσι συμβολαιογράφοι καὶ θὰ καταστρέφωνται οἱ δυστυχεῖς οἱ προσερχόμενοι ἐνώπιόν των καὶ θὰ καταπιέζωνται διὰ κακοήθων μέσων. Ἕν παράδειγμα θὰ σᾶς φέρω διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω πόσον ἄδικος εἶναι ἡ τοιαύτη τοῦ νόμου τροπή. Ἔχω λαμβάνειν δυνάμει συμβολαίου ἢ γραμματίου ἢ συναλλαγματικῆς καὶ τὸ γραμμάτιον λέγει τὴν 1 προσεχοῦς Ἰουλίου. Προσέρχομαι ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου, διότι ἀπαντῶ δυσκολίας ἐκ μέρους τοῦ ὀφειλέτου, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ παρευθῇ αὐτὸς καὶ μεταβῇ ἀπὸ τὴν ἀγορὰν εἰς τὸ ἕτερον μέρος τῆς πόλεως· κατὰ νόμον αὐτὸς ὀφείλει νὰ μεταβῇ, διότι ἄλλως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸν καταγγείλω καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ τὸν καταδιώξῃ καὶ νὰ τιμωρηθῇ. Κατόπιν τί θὰ λάβῃ, ἔπειτα ἀπὸ ὅλον αὐτὸν τὸν κόπον κατὰ τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν διεξαγάγομεν ἤδη; 25%, δηλ. 75 λεπτὰ· ἐκ τῶν 75 λεπτῶν θὰ ἀποζημιωθῇ καὶ ὁ ἱδρὼς τὸν ὁποῖον ἔχυσε καὶ ὁ κόπος τὸν ὁποῖον ὑπέστη, ἡ κόπωσις καὶ ὁ ἱδρὼς τοῦ γραφέως. Ἐννοεῖται εἰς ποίαν θέσιν θέτετε τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους; ἢ εἰς ἄλλο ἔργον νὰ τραπῶσι ἢ κλέπτοντες νὰ συντηρηθῶσι. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν τροποποίησιν αὐτὴν, ἀλλὰ νὰ λαμβάνωσιν οἱ συμβολαιογράφοι 50% μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 20,000 δραχμῶν. Ἐὰν τὸ ποσὸν ὑπερβαίνῃ τὰς 20,000 δραχμὰς, τότε ἂς λαμβάνουν αὐτοὶ 25% διὰ τὸ πλέον, διότι σπανίως θὰ γίνωσι συμβόλαια ἀνώτερα τοῦ ποσοῦ τούτου, διότι καὶ αἱ συναλλαγαὶ ἡμῶν εἶναι μικραὶ, καὶ αἱ περισσότεραι νύμφαι εἶναι μὴ ἔχουσαι 20,000 δραχμὰς, μολονότι ἐγὼ εὔχομαι νὰ καταργηθῇ ὁ γάμος καὶ ὁ παλμὸς ὁ εὐγενὴς νὰ συνδέῃ τοὺς ἀνθρώπους καὶ οὐχὶ τὸ συμφέρον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χοϊδᾶ.

§83ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀξία προσοχῆς, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὰς ἐπαρχίας εἶναι μικρὰ τὰ συμβόλαια καὶ εἶναι πάρα πολὺ ὀλίγον αὐτό. Τοὐλάχιστον νὰ προσδιορίσητε ἓν ποσὸν πέραν τοῦ ὁποίου νὰ λαμβάνουν 25%.

§84ΔΟΥΜΑΣ. Διὰ νὰ λείψωμεν ἀπὸ αὐτὰ νὰ λαμβάνουν 40% γενικῶς.

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, ψηφίζουσα τὸν προκείμενον νόμον δὲν θέλει ἀποβλέψει εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν συμβολαιογράφων καὶ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ ἀτόμου. Ἐὰν τοῦτο πράξῃ, βεβαίως θὰ παραλείψῃ τὸ καθῆκόν της. Ἡ ἔποψις ὑπὸ τὴν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσητε τὸ πρᾶγμα εἶναι διαφορετική. Τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων ἐθνῶν πρέπει νὰ ᾖναι καὶ εἶναι ὁ κάλλιστος ἡμῶν ὁδηγὸς, διότι ἐκεῖνα προηγήθησαν καὶ ἐπιμελέστερον ἐφήρμοσαν τοὺς τοιούτους νόμους. Δὲν θ’ ἀπαντήσωμεν λοιπὸν Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἀφίνῃ ἐκ τῆς καταναλώσεως καὶ ἐκ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ χαρτοσήμου ἡ Ἐπικράτεια περισσότερον τοῦ 12%. Τί συμβαίνει δὲ εἰς ἡμᾶς; Ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ μνήμης τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1875· κατ’ αὐτὸν τὸ εἰσόδημα τοῦ χαρτοσήμου ἔφθασεν εἰς 3,500,000 δραχμάς. Λοιπὸν αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ, εἰς αὐτὸ πρέπει ν’ ἀποβλέψῃ καὶ ὄχι εἰς τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ συμβολαιογράφοι. Διατί; διότι, ἐὰν τῳόντι συμβολαιογράφοι τινὲς δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν, ἕπεται ὅτι εἶναι πολλοὶ, ὅτι ἐγένετο κατάχρησις ἐπὶ τῶν διορισμῶν αὐτῶν, ἢ ἀπροσεξία.

§86ΛΑΠΑΣ. Βέβαια αὐτὸ συμβαίνει.

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι 29 συμβολαιογράφοι. Τῳόντι ἦλθόν τινες συμβολαιογράφοι 2 ἢ 3 καὶ μοῦ ἔκαμαν τὸ παράπονον αὐτὸ καὶ μὲ παρεκάλεσαν νὰ γείνῃ 33% ἢ 30. Τοὺς εἶπον, τὰ παράπονά σας δὲν ἀποδεικνύον εἰμὴ ὅτι ἀντὶ 29 ἔπρεπε νὰ ἦσθε 20, δὲν ἕπεται ὅμως ἐκ τούτου, ὅτι τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ διατηρῇ τὸν φόρον ἀπὸ 50%. Διὰ τοῦτο ἐσυνδυάσαμεν καὶ τὰ δύω, περιωρίσαμεν καὶ τὸν φόρον καὶ τὸν ἀριθμόν, καὶ τοῦτο ὄχι αὐθαιρέτως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ γίνεται, ἀλλὰ κατὰ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Ζαΐμης ἐπὶ τῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν ἀφίνεται αὐθαίρετον, ἀλλὰ λέγει τὸ ἄρθρον, ὅτι θὰ γίνεται λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν εἰσοδημάτων, τῆς ἀποστάσεως καὶ τοῦ πληθυσμοῦ, διότι οὐδὲν τούτων μόνον ἀρκεῖ, διότι μόνον τὰ εἰσοδήματα δὲν ἀρκοῦσιν ὅταν ἡ ἀπόστασις εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ μὴ εἰμπορεῖτε νὰ ὑποχρεώσητε ἕνα πολίτην νὰ ὁδεύσῃ δέκα ὥρας· ὥστε τὰ τρία αὐτά, αἱ ἀποστάσεις, ὁ πληθυσμὸς καὶ τὰ εἰσοδήματα νὰ χρησιμεύουν εἰς τὰ δικαστήρια νὰ γνωμοδοτῶσιν ἑκάστοτε πόσοι συμβολαιογράφοι νὰ ὑπάρχουν. Λοιπὸν αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ συμφέρον εἴς τε τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τὸν λαόν, διότι εἰς τὰ ἄλλα Κράτη δὲν ἀφίνουν περισσότερα τῶν 12%. Τώρα ἂν θέλει ἡ Βουλή, εἰμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ 30%.

§88ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§89ΧΟΪΔΑΣ. Λυποῦμαι, διότι ἡ ὑπὲρ τῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἱκανότητος ὑψωθεῖσα φωνή μου ἐνομίσθη ὡς ὑπὲρ συμφερόντων ἀτόμων. Ἀείποτε ὑπῆρξα ἀφυέστατος πρὸς τὴν θεραπείαν τῶν ἀτόμων, εὐφυέστατος δὲ πρὸς τὴν θεραπείαν τῶν κοινῶν. Δὲν ἤγειρα φωνὴν ὑπὲρ τῶν συμβολαιογράφων καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, ἀλλ’ ἤγειρα φωνὴν ὑπὲρ τῆς κοινωνίας, ἥτις ἐνεπιστεύθη εἰς χρηστοὺς καὶ ἱκανοὺς συμβολαιογράφους τὰ τιμαλφέστερα τῶν συμφερόντων αὑτῆς· ὑπὸ τοιαύτης δὲ ἰδέας κατεχόμενος προέβαλα καὶ προβάλλω ἐπιμένων εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοθετήματος, ὅπερ ὑπεβλήθη. Κηδόμεθα τοῦ δημοσίου πλούτου καὶ μεριμνῶμεν ὑπὲρ αὐτοῦ καταβιβάζοντες τὸ παρὰ τῶν συμβολαιογράφων λαμβανόμενον 50% εἰς 25; Ἂν ὑπὸ τοιαύτης ἰδέας ἀληθῶς εἴμεθα κατειλημμένοι, ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς ἄλλα ἀποτελέσματα. Πῶς ζημιοῦται τὸ Δημόσιον ἐξ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ὁ συμβολαιογράφος καὶ δὲν ζημιοῦται, παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσητε, ἐκ τοῦ Βασιλέως λαμβάνοντος 1,500,000 φράγκα κατ’ ἔτος! (θόρυβος).

§90ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί εἶναι αὐτὰ (θόρυβος).

§91ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι βλασφημίαι.

§92ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν δύνασθε νὰ κάμνετε τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως ἀντικείμενον συζητήσεως, εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Καὶ ἀπορῶ πῶς τόσον φιλελεύθερος ἄνθρωπος ὡς ὁ κ. Χοϊδᾶς.....(θόρυβος). Τὸ Σύνταγμα ἔθεσε τὸν Βασιλέα ἀνεύθυνον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐξέρχεσθε τοῦ προκειμένου (θόρυβος).

§94ΧΟΪΔΑΣ. Ἔρχομαι εἰς τοὺς ὑπευθύνους. Διατί νὰ λαμβάνῃ ὁ Ὑπουργὸς 1000 δραχμὰς κατὰ μῆνα; Τί τὴν θέλει τὴν ἅμαξαν ὁ ὑπουργός! (θόρυβος).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ προκείμενον.

§96ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν μου νὰ δίδεται εἰς τοὺς συμβολαιογράφους ὅ,τι ἐδίδετο καὶ μέχρι τοῦδε, τὸ 50%. Ἐπικαλεῖσθε τοὺς κειμένους νόμους, τοὺς ἐπικαλοῦμαι καὶ ἐγώ. Οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν, διότι πολλοὶ συμβολαιογράφοι οὐδόλως ὑπέστησαν ἐξετάσεις. Ὁ κύριος Λομβάρδος ὅταν ἤμην εἰσαγγελεὺς μοὶ ἔπεμψεν εἰς Σῦρον δύω συμβολαιογράφους, οὓς ἐπέβαλον αὐτῷ δύω βουλευταί, καὶ μοὶ ἔστειλε τὰ διατάγματα· τοῦ ἔκαμα τότε ἓν ἔγγραφον εὐγενὲς μὲν ἀλλὰ ἔντονον, ὡς ἔγραφον ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶχον πάντοτε τὴν παραίτησίν μου εἰς τὴν τσέπην, δι’ οὗ ἔλεγον ὅτι παραβιάζεται τὸ διάταγμα καθ’ ὃ οἱ συμβολαιογράφοι ὀφείλουν νὰ ὑφίσταται ἐξετάσεις, καὶ παρεκάλουν ν’ ἀνακληθῶσι τὰ διατάγματα· ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ διατάγματα ἀνεκλήθησαν. Οἱ νόμοι περὶ συμβολαιογράφων πολλάκις παρεβιάσθησαν.

§97ΜΙΛΗΣΗΣ. Δύναται νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις διὰ τῆς ἑξῆς προσθήκης· κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου, τὸ δικαίωμα τοῦ συμβολαιογράφου ὁρίζεται εἰς 25% ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου ἀξίας, τὸ δὲ τῆς τάξεως ν’ ἀφήσωμεν ὡς ἔχει, διὰ τοὺς κλητῆρας· οὔτε θὰ προληφθῶσι καὶ αἱ καταχρήσεις, διότι ἂν ἀφήσωμεν τὸ χαρτόσημον τῆς τάξεως νὰ ᾖναι ἄλλο διὰ τοὺς κλητῆρας καὶ ἄλλο διὰ τοὺς συμβολαιογράφους, οἱ κλητῆρες θὰ λαμβάνουν ἐκ τῶν συμβολαιογράφων περισσότερα χαρτόσημα, τὸ ὁποῖον θὰ προκαλέσῃ καταχρήσεις πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Χοϊδᾶ εἶναι ἡ ἀνωτέρω· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δούμα εἰς 35 ἀντὶ 25% παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Προστίθεται εἰς τὴν βʹ παράγραφον μετὰ τὰς λέξεις «25%» τὸ ἑξῆς· «Ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν Συμβολαιογράφων ἐν ἑκάστῃ περιφερείᾳ Πρωτοδικείου θέλει ὁρισθῆ διὰ Β. Διατάγματος κατὰ τὰ ὁριζόμενα ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 167 τοῦ Δικαστ. Ὀργανισμοῦ, ὑπ’ ὄψιν πάντοτε λαμβανομένων ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων, εἰς τὰς γνωμοδοτήσεις αὐτῶν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβολαιογράφων τοῦ ποσοῦ τοῦ καταναλωθέντος ἐπὶ δικαιώματι χαρτοσήμου κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῶν ἀποστάσεων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὅπως ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 8, 9, 10, 11, 12 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς εἶχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καθὼς καὶ τὸ σύνολον εἰς τρίτην συζήτησιν). Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 11½ π. μ.