1877.02.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 82

τῆς 21 Φεβρουαρίου 1877.

(Δευτέρα.)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πιστωτικὴ τράπεζα ὑπέβαλεν ἔγγραφον, δι’ οὗ παραπονεῖται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῶν προσθέτων φόρων. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλε τὰ ἔγγραφα τ’ ἀφορῶντα τὴν σύνταξιν τῆς χήρας τοῦ ὑποπλοιάρχου Καστελλιώτου. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ βʹ. συζήτησις τῆς τροπολογίας τοῦ κυρίου Ῥάλλη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῶν συλλεγέντων χρημάτων ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων. (Ἀναγινώσκεται.)

§2ΧΟΪΔΑΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεσχέθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· κατετέθησαν, ἢ οὔ;

§3ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ κατατεθῶσι σήμερον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπίσης ψηφίζεται καὶ τὸ σύνολον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμείναμεν προχθὲς εἰς τὸ 48 ἄρθρον τοῦ στρατολογικοῦ νομοσχεδίου.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑποβάλλομεν τὴν τροπολογίαν περὶ τῆς ὁποίας προχθὲς ἐγένετο λόγος, μένει δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ἤδη νὰ τὴν παραδεχθῇ ἢ ὄχι. Ἡ τροπολογία, κύριοι, δὲν μεταβάλλει διόλου τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι, ὅτι ἡ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσία τοῦ στρατιώτου εἶναι διετὴς κατ’ ἀνώτατον ὅρον, δύω ἔτη μόνον ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ· κατὰ τὴν τροπολογίαν, ἡ διετὴς πραγματικὴ ὑπηρεσία ἐκτελεῖται ἐντὸς 3 ἐτῶν, διότι ἐνδέχεται ὁ προϋπολογισμὸς ἢ ἄλλαι δυσκολίαι νὰ μὴ ἐπιτρέπουν εἰς τὸ Κράτος νὰ διατηρῇ διαρκῶς ὅλους τοὺς κληρωθέντας, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν εὐρυχωρίαν τῆς τριετίας, ἵνα καλῇ τὸ ἑπόμενον ἔτος ἢ εἰς τὸν στρατὸν ἢ εἰς στρατοπεδεύσεις πλείονας. Ἡ τροπολογία λοιπὸν ἔχει σκοπὸν νὰ προσδιορίσῃ 2 ἔτη θητείας, ἀλλὰ νὰ δύναται ὁ πολίτης νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ἐντὸς τριῶν ἐτῶν, εἴτε συνεχῶς εἴτε διακεκομένως, καὶ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, προέρχεται ἐξ αἰτίας τῶν δυσκολιῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῶν δυσκολιῶν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Εἶναι εὐκολία τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, μένει δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὴν παραδεχθῇ ἢ ὄχι· τὸ καθ’ ἡμᾶς, ἐπιθυμοῦμεν νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, ἂν δὲ ἔχῃ καὶ ἀτελείας τινάς, θὰ διορθωθῶσι μὲ τὸν χρόνον· τὸ οὐσιῶδες δι’ ἡμᾶς εἶναι νὰ ψηφισθῇ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον ὁ νόμος.

§7ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ μέγας Ἀλέξανδρος ᾐχμαλώτισε τὸν βασιλέα τῶν Ἰνδῶν Πῶρον, καὶ τὸν ἠρώτησε· πῶς θέλεις νὰ σὲ μεταχειρισθῶ; Αὐτὸς δὲ ἀπεκρίθη· βασιλικῶς. Ὁ πρωθυπουργός μας δὲν μᾶς μεταχειρίζεται βασιλικῶς, ἀλλὰ θέλει νὰ μᾶς μεταβάλῃ εἰς ζῶα ἀναμηρυκάζοντα. Δὶς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν ὁ στρατιώτης θὰ ὑπηρετῇ δύω ἔτη. Τί δὲ σᾶς λέγει ὁ πρωθυπουργός; Ὄχι δύω, θέλω καὶ τρίτον. Θέλω νὰ λαλήσω περὶ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε δὶς, κατόπιν δὲ θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ κείμενον καὶ θὰ δείξω ὅτι δὲν τὸν ἐχώνευσε τὸν νόμον ὁ πρωθυπουργός. Ὁ Γαλλικὸς νόμος διαιρεῖ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν στρατευσίμων εἰς 4 τεμάχια, καὶ εἰς 4 τεμάχια τὴν εἶχε καὶ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς διῃρημένην. Ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὁ Γάλλος λέγων, ἐννοεῖ τὴν παρουσίαν τοῦ στρατολογηθέντος ἐν τοῖς ὅπλοις, τὴν διαθεσιμότητα αὐτοῦ, καὶ τὴν κατάστασιν ἐν ἀδείᾳ· αὐτὰς τὰς τρεῖς περιστάσεις περιλαμβάνει. Τὸ τῆς διαθεσιμότητος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερε τώρα ὁ πρωθυπουργὸς, εἶναι ἐντὸς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ. Ἂς ἐξετάσωμεν τὸ μέρος τοῦ νόμου τὸ ψηφισθὲν, καὶ τὸ μέρος τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν. Σᾶς λέγει ὅτι ὁ Ἕλλην ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ ἀπὸ τοῦ 20 μέχρι τοῦ 40· λογαριάσατε, πόσα εἶναι ἀπὸ τοῦ 20 μέχρι τοῦ 40 συμπληρωμένου; εἶναι 21 ἔτη. Ἀλλ’ εἴπομεν ὅτι ὁ στρατολογικὸς κατάλογος ἀρχίζει ἀπὸ τοῦ 21 καὶ λήγει εἰς τὸ 40 συμπεπληρωμένον· ὥστε ἔχομεν ἀπὸ τοῦ 21 ἕως τοῦ 40 συμπεπληρωμένου 20 ἔτη. Λογαριάσατε τώρα τί λέγει ὁ πρωθυπουργός· ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ 2, ἐν διαθεσιμότητι 1 ἔτος, γίνονται 3, ἐν ἐφεδρείᾳ 6, γίνονται 9, ἐν ἐθνοφρουρᾷ 4, γίνονται 13, καὶ ἐν ἐφεδρείᾳ τῆς ἐθνοφρουρᾶς 6, 19. Πῶς νὰ τὰ συμβιβάσωμεν τώρα;

§8ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὰ ἑπτὰ ἔτη τῆς ἐφεδρείας τὰ ἔκαμαν 6.

§9ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Οἱ κατάλογοι σχηματίζονται ἀπὸ τοὺς ἔχοντας ἡλικίαν 21 ἔτους συμπεπληρωμένου· τὸ λέγουν τὰ πρακτικά.

§10ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε, καὶ ἂν ἐπανέλθῃ, θ’ ἀθετήσῃ τὰς δύω προηγουμένας ἀποφάσεις της, καταισχύνουσα ἑαυτήν. Ἂν δεχθῆτε τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, θὰ εὑρεθῆτε περιπλεγμένοι εἰς τὰ κατόπιν, διότι δὲν συμβιβάζονται παντελῶς.

§11ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπησχόλησε τὴν Βουλὴν σπουδαιότερον καὶ μακρότερον ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἦτο τὸ ζήτημα τῆς θητείας· ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅταν ἡ ἀντικατάστασις κατηργήθη, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐπὶ μακρὸν χρόνον παρατεινομένη ἀποβαίνει λίαν ἐπαχθής, διῃρέθημεν εἰς διαφόρους γνώμας, καὶ οἱ μὲν ὑπεστηρίξαμεν τὴν μονοετῆ ἐνεργὸν θητείαν, ἡ Κυβέρνησις τὴν διετῆ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν τριετῆ. Μετὰ τὴν μακρὰν ἐκείνην συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεπτύχθη, ὅτι ἓν μέρος τῆς θητείας θέλει εἶσθαι καὶ ἡ διαθεσιμότης, ὅτι ἐντὸς τῆς τριετοῦς ὑπηρεσίας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ περιλαμβάνεται καὶ ἡ διαθεσιμότης, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ στρατιώτης μετὰ ἐνιαύσιον ὑπηρεσίαν θέλει μεταβαίνει, ἡ Βουλὴ προσδιώρισε τὴν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν εἰς δύω ἔτη. Σήμερον ἐπανερχόμενοι εἰς τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, δὲν ἀντιφάσκομεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην τῆς Βουλῆς; Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐν τῇ διετίᾳ ἐννοοῦμεν μίαν ἄλλην κατάστασιν παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θέλει σήμερον ἡ νέα παράγραφος νὰ καθιερώσῃ. Ἀλλὰ τότε ἡ διαθεσιμότης ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, τὸ ἄρθρον 52 λαλεῖ περὶ διαθεσιμότητος, καὶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐντὸς τῆς τριετίας εὑρίσκετο ἡ διαθεσιμότης, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἡ Βουλὴ εἶπε ῥητῶς ἐντὸς τῆς διετοῦς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας νὰ περιλαμβάνηται καὶ ἡ διαθεσιμότης. Τώρα θέλετε νὰ φέρετε μίαν σύγχυσιν, ἡ ὁποία ἀνατρέπει ἐκ βάθρων τὸ νομοσχέδιον· καὶ ἂν ὑπάρχουν δεκαπέντε λόγοι οἱ ὁποῖοι νὰ κάμουν νὰ πέσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ἐν συνόλῳ, αὐτὸς θὰ ἦναι 16, καὶ λυποῦμαι, διότι ἐξοδεύομεν τὸν χρόνον μας εἰς πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐφαρμοσθοῦν. Τὸ ἄρθρον 52 λέγει «Ἐκ τῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου κατατασσομένων ἐν τῷ στρατῷ νεοσυλλέκτων, διατηροῦνται πάντοτε ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ μόνον ἄνδρες ἰσάριθμοι πρὸς τοὺς καθ’ ἕκαστον ἔτος ὑπὸ τοῦ περὶ στρατιωτικῆς δυνάμεως ἐνιαυσίου νόμου ὁριζομένους.» «Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἀπολύεται συγχρόνως τῇ κατατάξει τῶν νεοσυλλέκτων ἑκάστης νέας ἀπογραφῆς ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς, λαμβανόμενος ἐκ τῆς ἀρχαιοτέρας ἀπογραφῆς.» «Οἱ οὕτως ἀπολυόμενοι ἀποτελοῦσι τὴν διαθέσιμον δύναμιν τοῦ στρατοῦ, διατελοῦσι δὲ εἰς τὴν διάθεσιν..... κτλ.» Σᾶς παρακαλῶ, τὸ 52 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῖ τίποτε ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σήμερον διὰ τῆς νέας παραγράφου θέλετε νὰ καθιερώσητε; Καὶ τὴν διαθεσιμότητα δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὡς πρᾶγμα ἐπουσιῶδες καὶ μὴ ἔχουσαν βάρη, διότι ὁ στρατιώτης ἐξακολουθεῖ νὰ ἦναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ δὲ ἐφεδρεία εἶναι ὅλως διαφορετικὴ, ἔχει ὡρισμένας ἐποχὰς, κατὰ τὰς ὁποίας καλεῖται εἰς γυμνάσια, καὶ διὰ τοῦτο ἀπ’ ἀρχῆς τὸ νομοσχέδιον συμπεριέλαβε τὴν διαθεσιμότητα ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ. Λοιπὸν σήμερον δὲν πρέπει ἀδιαφόρως τὴν προσθήκην αὐτὴν νὰ τὴν θεωρήσωμεν ὡς μὴ ἔχουσαν ἐπιῤῥοὴν, ἀφαιροῦντες ἀπὸ τὴν ἐφεδρείαν ἓν ἔτος καὶ προσθέτοντες αὐτὸ εἰς τὴν διαθεσιμότητα. Ἄλλως, ὅπως τὸ νομοσχέδιον θὰ καταρτισθῇ, ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Ποία εἶναι ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ νομεσχεδίου ἀνεπτύξαμεν; ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα ἡ ἐνιαύσιος δύναμις πρέπει νὰ ψηφίζηται ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, καὶ ὅτι, παραδεχόμενοι μίαν ἡλικίαν ἐρχομένην εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐκ προοιμίου ὁρίζομεν τὴν δύναμιν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Τί εἶπον εἰς ἀπάντησιν; ὄχι, κατ’ ἔτος θὰ ψηφίζηται ἡ ἐνιαυσία δύναμις, καὶ ὅσοι εἶναι πλείονες ἐκ τῆς ἡλικίας, θὰ ἀποχωροῦν καὶ θὰ ἔρχωνται εἰς διαθεσιμότητα. Ὅταν ἀπὸ τοῦδε καθιερώσητε ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἡλικία πρέπει νὰ μένῃ δύω ἔτη, χωρὶς νὰ δύνασθε νὰ μεταθέσητε εἰς τὴν διαθεσιμότητα, ὁρίζετε προηγουμένως τὴν δύναμιν, τὴν ὁρίζετε, διότι ὁ νόμος λέγει ὅτι δύω ἔτη πρέπει νὰ μείνουν πρὶν ἢ μεταβοῦν εἰς τὴν διαθεσιμότητα· λοιπὸν ὁλόκληρος ἡ ἡλικία πρέπει νὰ ἔλθῃ, καὶ κατὰ συνέπειαν καταστρέφεται ἡ οἰκονομία τοῦ ἄρθρου 52, δίδετε δὲ ὅλως διόλου διαφορετικὴν ἔννοιαν εἰς τὸν νόμον παρὰ ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχε. Κύριε ὑπουργὲ, τὸ ἄρθρον 52 δὲν κάμνει περὶ ἀδείας λόγον «μεταβαίνουν εἰς διαθεσιμότητα», ἡ δὲ ἄδεια δὲν εἶναι κατάστασις, ἥτις ὀνομάζεται ἐν τῷ νόμῳ. Αἱ καταστάσεις εἶναι καὶ κατὰ τὸ Γαλλικὸν, καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον «ἐνέργεια, ἐφεδρεία, ἐθνοφρουρὰ, καὶ ἐφεδρεία ἐθνοφρουρᾶς» ἡ διαθεσιμότης εἶναι πάντοτε ἐντὸς τῆς ἐνεργείας. Λοιπὸν εἶσθε ὑποχρεωμένοι κατὰ τὸν νόμον νὰ κρατῆτε ἐπὶ δύω ἔτη τὸν στρατιώτην πρὶν τὸν θέσητε εἰς διαθεσιμότητα.

§12ΜΙΛΗΣΗΣ. Παντάπασιν, ἔχομεν τὸ ἄρθρον 52 «μεταβαίνουν εἰς διαθεσιμότητα».

§13Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖ ἡ τροπολογία.

§14ΡΙΚΑΚΗΣ. Θέλετε λογικὰ πράγματα; Ὅταν, κύριοι, ὑποδιαιρέσητε τὰς καταστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὁ στρατιώτης εἰσέρχεται, ἀπὸ τὴν μίαν μεταβαίνει εἰς τὴν ἄλλην. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι αἱ καταστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἀφοῦ παρέλθῃ ὁ χρόνος τῆς μιᾶς, μεταβαίνει εἰς τὴν ἄλλην· ἀφοῦ ὅμως μεταβῇ εἰς τὴν ἄλλην, δὲν γυρίζει ὀπίσω. Ἀλλὰ, κύριοι, ἀντίκειται καὶ εἰς τὴν φύσιν τοῦ πράγματος αὐτό. Σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπανερχόμεθα εἰς ὅ,τι ἀπεφασίσαμεν, διότι ὁ στρατιώτης ἐν τῇ διαθεσιμότητι δὲν διαφέρει παντελῶς τῆς ἐνεργητικῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸν νόμον ὅπως προαπεφασίσαμεν, καὶ ἀπὸ τὴν κατάστασιν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἐφεδρείας.

§15ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅλαι αἱ ἀμφιβολίαι ἐπήγασαν ἀπὸ τὴν ψευδῆ βάσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀρύεται τὰ συμπεράσματα ὁ προλαλήσας· ἡ διαθεσιμότης δὲν ταυτίζεται μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ.

§16ΡΙΚΑΚΗΣ, ΣΟΥΤΣΟΣ ΚΑΙ ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς ὅλους τοὺς στρατούς.

§17Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι ταυτίζεται, ἀλλὰ καὶ πρέπει νὰ ταυτίζηται.

§18ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 52 ἔχει αὐτὸν τὸν σκοπὸν, νὰ συμβιβάσῃ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν διάταξιν τοῦ συντάγματος, τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦνται οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 52, κρατοῦνται τοσοῦτοι, ὅσοι προσδιορίζονται κατ’ ἔτος ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, οἱ δὲ πλεονάζοντες τούτων τί γίνονται; μεταβαίνουσιν εἰς τὴν διαθεσιμότητα· ἄλλως εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ συμβιβασθῇ ἡ διάταξις τοῦ συντάγματος, ἥτις λέγει, ὅτι κατ’ ἔτος ἡ στρατιωτικὴ δύναμις προσδιορίζεται. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν 52 οὕτως ὥρισε τὴν διαθεσιμότητα.

§19ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. Θὰ ᾖναι ἐν διαθεσιμότητι πάντες, ὅσοι ὑπερβοῦν τὸν ἀριθμόν;

§20ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θὰ ἔρχωνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ οἱ ἔχοντες τὸ 20 ἔτος τῆς ἡλικίας των, θὰ ἔρχωνται δὲ μὲ ἀπογραφήν· λοιπὸν ὅταν αὐτοὶ ᾖναι πλειότεροι ἀπὸ τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον προϋπελόγισεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, οἱ πλειότεροι οὗτοι θὰ ᾖναι εἰς τὴν διαθεσιμότητα· αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 52. Κατ’ ἐμὲ, βεβαίως ἔπρεπεν ἡ θητεία νὰ ᾖναι τριετής· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι ἡ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ ᾖναι πλέον τῶν 2 ἐτῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι ὀλιγωτέρα βεβαίως, ἀλλὰ παραδεχθεῖσα ἡ Βουλὴ ἐν τῷ ἄρθρῳ 48, ὅτι ἡ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ ᾖναι πλέον τῶν 2 ἐτῶν, ἐδέχθη ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ τις πλέον τῶν 2 ἐτῶν· ἐνῷ, ἐὰν ἐψηφίζετο ὅτι ἡ θητεία εἶναι τριετὴς, ἦτο πιθανὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ ᾖναι πλέον τῶν 2 ἐτῶν. Ἡ Βουλὴ εἶπεν, ὅτι δέχομαι μέχρι 2 ἐτῶν νὰ ὑπηρετήσῃ τις εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, δύναται ὀλιγώτερον, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ περισσότερον τῶν 2 ἐτῶν· ἐκ τούτου ὅμως δὲν ἕπεται, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν διαθεσιμότητα, ἡ διαθεσιμότης μένει πάντοτε.

§21ΡΙΚΑΚΗΣ. Μάλιστα, ἐντὸς τῶν 2 ἐτῶν· αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς.

§22ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἅμα δεχθῆτε αὐτὴν τὴν διάταξιν, δὲν ἐννοῶ τί σᾶς βλάπτει νὰ παρατείνητε αὐτὴν καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη. Ἅμα δεχθῆτε, ὅτι καὶ ἡ διαθεσιμότης ἀνάγεται εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, ἔχετε τὸ ἄλλο, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ φέρητε ὡρισμένην ἡλικίαν ἐν τῷ στρατῷ, χωρὶς νὰ παραβῆτε τὸ ἄρθρον τοῦ συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι κατ’ ἔτος ὁρίζεται ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 52, βλέπετε, διατηρεῖ τὴν διαθεσιμότητα. Ποία ἡ διαφορὰ τῆς ἐφεδρείας ἀπὸ τὴν διαθεσιμότητα; εἶναι μεγάλη, διότι ἡ κατάστασις τῆς διαθεσιμότητος ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ, ὅσον εἶναι δυνατὸν εὐκολώτερον, τὴν τριετῆ θητείαν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἐδέχθη τὴν τριετῆ θητείαν, ἔχομεν τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς διαθεσιμότητος καὶ ἓν ἔτος ἀκόμη. Τώρα βεβαίως ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐκφέρῃ τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἀπόφασιν, ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ πρότασις, ὡς φαίνεται, δὲν εἶναι ἐναντία τοῦ Συντάγματος.

§23ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἰδέαν σας, ὁ στρατιώτης ἠμπορεῖ καὶ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ἐὰν ἡ Βουλὴ εἴπῃ ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶναι μεγαλείτερος τῆς δυνάμεως καὶ τὸν ἐλαττώσῃ, ὅτι δύναται νὰ τεθῇ εἰς διαθεσιμότητα. Λοιπὸν θὰ ἔχωμεν ἓν ἔτος, καὶ ἓν κατὰ τὸν νόμον, 2· θὰ κάμῃ δύω, ἐὰν ὁ νόμος λέγῃ ἓν, ἐδῶ εἶναι 3 ἔτη.

§24ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν τὴν τροπολογίαν ἔλαβον πρόνοιαν. Ἐπειδὴ εἶναι ἀμφίβολον ἐὰν τὸ ἓν ἔτος ......

§25ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐσεῖς τὸ λέγετε, δὲν τὸ λέγει ἐδῶ.

§26ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Διασκευάσατέ το οὕτως «Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ...... οἱ οὕτως ἀπολυόμενοι μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῶν τριῶν ἐτῶν ἀπὸ τῆς κατατάξεώς των ...... Διατελοῦσι δὲ...»

§27ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅταν εἴπητε ὅτι ἡ ἐνεργὸς ὑπηρεσία εἶναι δύω ἐτῶν καὶ κατόπιν ἔρχεται ἡ διαθεσιμότης, ἀναγνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει ἄλλη κατάστασις (θόρυβος).

§28ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ ἔχῃ 20,000 στρατὸν, ποῦ θὰ ἔχετε διαθέσιμον; δὲν ὑπάρχει. Τώρα ὅμως σοῦ λέγουν, μετὰ δύω ἔτη θὰ μοὶ δώσῃς λόγον. Ἐδῶ δὲν λέγει περὶ διαθεσιμότητος (ἀναγινώσκει), διότι ἐντὸς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ὑπάρχει, ἠμπορεῖ δὲ νὰ ᾖναι 6 μηνῶν, 8 μηνῶν, 2 ἐτῶν, μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν ὁποίων θὰ μοῦ δώσῃς τὸ χαρτί μου νὰ ὑπάγω εἰς τὸ σπῆτί μου. Εἶναι νέα ἀπόφασις αὐτὴ, δὲν εἶναι ἡ ἀρχικὴ, καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπε καὶ τὰ 2 ἔτη εἶναι πολλὰ, 1½ ἀρκεῖ. Τώρα ἡ κυβέρνησις σᾶς ἔφερε μίαν τροπολογίαν· ἐδῶ δὲν ὑπάρχει πλέον διέξοδος ὅλως διόλου.

§29Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν μοὶ λέγετε ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τί λέγετε;

§30ΖΩΧΙΟΣ. Ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη 2 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐνεργὸν, καὶ μετὰ τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν ἔρχεται ἡ ἐφεδρεία.

§31Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὡς πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον;

§32ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν θέλω νὰ δώσω εἰς τὴν διάκρισιν σοῦ καὶ ἐμοῦ καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη τὰ παιδιὰ τοῦ κόσμου. Καὶ ἐὰν αὔριον σᾶς εἴπουν ὅτι κακὰ ἐκάμαμεν διὰ τὴν διαθεσιμότητα, ἂς τὴν καταστρέψωμεν, θὰ τὸ δεχθῆτε;

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μαυρομιχάλης.

§34Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐπὶ μακρὸν ἐσυζητήθη, τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ὁ πολίτης πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς στρατιώτης, δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν τροπολογίαν σχετικῶς πρὸς τὸν χρόνον τοῦτον. Ἤθελον ὅμως ἐπιτρέψει ἐγὼ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ὑπὲρ τῆς τριετοῦς διαμονῆς ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, μεταμελουμένη ὅτι ἐδέχθη ἡ διαμονὴ ἐν τῷ στρατῷ νὰ ᾖναι 2 ἐτῶν, ἔλεγεν· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ἦτο μία πλάνη, καὶ ἔρχομαι σήμερον νὰ τὴν διορθώσω, καὶ κηρύττω πανδήμως, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ στρατῷ πρέπει νὰ ᾖναι τριετής. Ἀλλ’ οὔτε τότε οὔτε σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἐφέρθη εἰλικρινῶς τοὐλάχιστον πρὸς τὴν Βουλὴν, διότι αἱ ἰδέαι της ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι εἰς πλήρη ἀντίφασιν, τὰ δὲ λεχθέντα ἐπ’ αὐτοῦ ὑπὸ τῶν κυρίων ὑπουργῶν εἶναι σύγχυσις πληρεστάτη. Ὡς νὰ μὴ ἤρκει αὐτὴ ἡ κατάστασις, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπασχολεῖ τὸ Σῶμα ἐπὶ ἑβδομάδας, ἔρχεται χθὲς διὰ μιᾶς τροπολογίας νὰ φέρῃ συζήτησιν ἄκαιρον. Κατ’ ἐμὲ ἡ ἀντίφασις δὲν ἦτο ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτὸ ὑπάρχει ὁ δόλος πλήρης, ἡ παγὶς εἶχε στηθῆ πληρέστατα· ἀφ’ ἑνὸς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀνεγράφη ὑπηρεσία ἐνεργὸς τριετὴς, καὶ ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ ἀνεγράφη ὑπηρεσία ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ 2 ἐτῶν· ἀποδεικνύεται δὲ πληρέστατα διὰ τῆς φράσεως, ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὴν 3. παράγραφον τοῦ ἄρθρου 48, ὅτι ὁ ἐνεργὸς στρατὸς συγκροτεῖται ἐκ τῶν 2 τελευταίων ἀπογραφῶν, καὶ ἐνῷ ἔχει ἐνεργὸν στρατὸν διὰ 3 ἔτη, ἔχει ἀπογραφὰς ὅμως δύω ἐτῶν μόνον, καὶ ἐνῷ ἔχει τριετῆ θητείαν, εἰς τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν ἔχει 2 ἔτη. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὅταν ἀκολούθως ἡ Βουλὴ ἠθέλησε νὰ διορίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ σχέδιον τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, καὶ τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεδέχθη πληρέστατα τὸ νομοσχέδιον καὶ τοὺς ἀπογραφικοὺς πίνακας τοῦ ὑπουργείου, ἡ Κυβέρνησις ἐφάνη διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς· αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν συνειργάσθη μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἦλθε νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ παλαιὸν νομοσχέδιόν της πλῆρες καὶ ἀκέραιον. Καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐζήτησε νὰ καινοτομήσῃ οὕτως, ὥστε νὰ κατασταθῇ τὸ νομοσχέδιον χειρότερον ἀφ’ ὅ,τι ἦτο, νὰ ἐπιπροσθέσῃ δὲ καὶ τὴν σφραγίδα τοῦ γελοίου, διότι ἀναγράφει εἰς στρατολογικὸν νόμον κατάστασιν διαθεσιμότητος διὰ τοὺς στρατιώτας. Τὴν λέξιν αὐτὴν τὴν ἠρύσθη ἀπὸ τὸ Γαλλικὸν κείμενον, χωρὶς ὅμως οὔτε ν’ ἀποδεχθῇ τὸ σύστημα, οὔτε νὰ τὸ ἐννοήσῃ. Ἡ λέξις διαθεσιμότης, κύριοι, μέχρις οὗ τὰ κράτη παραδεχθῶσι τὸ νέον στρατολογικὸν σύστημα, ἐφηρμόσθη ἀποκλειστικῶς μόνον διὰ τοὺς στρατηγοὺς, ἐξαιρετικῶς δὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ λέξις αὕτη εἰσήχθη καὶ διὰ τοὺς συνταγματάρχας· πέραν αὐτῶν τῶν βαθμῶν διαθεσιμότης δὲν ὑφίσταται. Καθὼς σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ζωχιός, ὅταν ἡ Γαλλία μετὰ τὰ συμβάντα τοῦ 1870 ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ τὸ σύστημα τῆς πανδήμου στρατολογίας, δὲν ἠδυνήθη, ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν της, νὰ τὸ ἀποδεχθῇ πλῆρες, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ διατηρῇ διαρκῶς 750,000 ἀνδρῶν. Ἐφευρέθη λοιπὸν τὸ σύστημα τῆς μονοετοῦς θητείας, ἡ ὁποία προσδιορίζεται ὄχι κατὰ τὴν θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ, ἀλλὰ ἐκ τῆς τύχης, ἤτοι διὰ τοῦ κλήρου. Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν τὸ ἀπεδέχθη. Πῶς λοιπὸν ἐτόλμησε νὰ ἀναγράψῃ τὴν διαθεσιμότητα εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπεδέχθη; Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ συντρέχῃ τὴν Βουλὴν, νὰ διαφωτίζῃ τὸ Σῶμα, ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν παρέχει προσκόμματα εἰς τὴν συζήτησιν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἐπεθύμει εἰς τὴν σημερινὴν ὁμιλίαν του τὴν ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, ἐὰν εἰλικρινῶς τὴν θέλῃ, πρέπει νὰ ἀποσύρῃ τὴν τροπολογίαν του, ἥτις ἄλλως εἶναι καὶ κατ’ ἄλλον λόγον ἀπαράδεκτος, διότι ἡ ἰδέα αὕτη παρεδέχθη δι’ 90 ψήφων, καὶ εἰς αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις πρώτη συνέτρεξε· θέλω δὲ σᾶς ἀποδείξει, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐγκαινιάζει σήμερον ὁ κ. πρωθυπουργὸς διὰ τῆς τροπολογίας, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, εἶναι ψεῦδος, εἶναι ἀνύπαρκτον, δὲν ἔχει ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς καμμίαν ἀνάγκην.

§35Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζετε δηλαδὴ, ὅτι δὲν ἔχει ἀποτέλεσμα;

§36ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐνόει ἀνέκαθεν καὶ ἐξακολουθεῖ ὁμολογῶν, ὅτι ἡ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσία δὲν εἶναι παρὰ κατ’ ἀνώτατον ὅρον διετὴς, καὶ συγχρόνως ἔλεγεν, ὅτι ἡ πραγματικὴ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσία δὲν θὰ ὑπερβῇ τὸ 1½ ἔτος. Καὶ τότε πολλοὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν ἐσκέφθησαν, καὶ δικαίως, ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις θεωρῇ ἐπαρκῆ τὴν διαμονὴν ἐπὶ 1½ ἔτος, διατί νὰ μὴν ᾖναι ἓν, καὶ ἐγένετο πολλὴ συζήτησις, παρεδέχθη δὲ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγράψῃ ἐν τῷ 48 ἄρθρῳ διετῆ ὑπηρεσίαν. Σήμερον δὲ ἡ Κυβέρνησις κηρύττει, ὅτι ὁ ἐνεργὸς στρατὸς συγκροτεῖται ἀπὸ τὰς 2 τελευταίας ἀπογραφάς. Πῶς δύναται λοιπὸν νὰ ἀναγράψῃ καὶ 3 ἔτος ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ, ἀφοῦ πράγματι οἱ ἄνδρες οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσουν πλέον τοῦ ἑνὸς ἔτους, ἢ τὸ πολὺ πλέον τῶν 14 μηνῶν; Ὅτι δὲ ἡ διαθεσιμότης καὶ ἡ ἐφεδρεία κατὰ τὸ Γαλλικὸν σύστημα εἶναι τὸ αὐτὸ, ἀπόδειξις εἶναι τὸ Γαλλικὸν κείμενον, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγει ῥητῶς, ὅτι οἱ ἐν ἐφεδρείᾳ καὶ ἐν διαθεσιμότητι ἄνδρες νυμφεύονται ἄνευ ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ, κατὰ τὸ νομοσχέδιόν σας, διαθεσίμους δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε, ἀφοῦ ἡ ἐνεργὸς ὑπηρεσία εἶναι μονοετὴς, καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἔχητε διαρκῶς στρατὸν νεοσυλλέκτων, ἀφοῦ ἀπεῤῥίψατε τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς, πῶς ἔρχεσθε σήμερον νὰ ἀναγράψητε διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων ῥίπτετε τὴν σύγχυσιν, ἰδίως δὲ ἀφοῦ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἡ Βουλὴ μετὰ μίαν μακρὰν συζήτησιν ἀπεφάσισε, καὶ θὰ ἀναγκασθῆτε μὲ τὴν διετῆ θητείαν νὰ στείλετε εἰς διαθεσιμότητα ἄνδρας, διότι τὸ ἔθνος δὲν πιστεύω νὰ σᾶς ἐπιτρέψῃ ἄνευ ἀνάγκης νὰ δαπανήσητε περισσότερα, διὰ νὰ διατηρήσητε 16,000 στρατόν·

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τόσους ἔχετε σεῖς, διότι ἠθέλατε ὅλην τὴν ἡλικίαν.

§38ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡμεῖς ὅμως ἐζητήσαμεν συγχρόνως νὰ εἰσάξωμεν τὸ σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ μὴ ὑποβάλληται ὁ τόπος εἰς πολλὰς δαπάνας· σεῖς δὲ εὕρετε σύστημα ἄνισον, ἄδικον, ἀντισυνταγματικὸν, καὶ δι’ αὐτοῦ ἐζητήσατε νὰ ὑπηρετήσῃ ὅλος ὁ κόσμος δύω ἔτη.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καθ’ ὑμᾶς ὅλος ὁ κόσμος.

§40ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ διαθεσιμότης, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ εἰσάξῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἓν βάρος, τοῦ ὁποίου τὸν ἔλεγχον δὲν ἔχει τὸ νομοθετικὸν σῶμα. Διὰ τοῦτο, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ καὶ ἐναντίον τῆς ψήφου μου ἀπεφάσισεν ἤδη, ὅτι ἡ ἐνεργὸς ὑπηρεσία εἶναι διετὴς, ἀφοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγκασθῇ, μετὰ τὸ πρῶτον ἔτος, νὰ στείλῃ τὰ ⅘ τῆς πρώτης ἀπογραφῆς εἰς ἀδείας ἢ εἰς διαθεσιμότητα, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον, δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς διὰ τὸ Σῶμα, νὰ ἀναγράψῃ διάταξιν, ἡ ὁποία δὲν ὑφίσταται εἰς κανένα στρατολογικὸν νόμον τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν καὶ δύναται νὰ ἀποβῇ καταθλιπτικὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς δύναται νὰ καλῇ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς ἀνθρώπους, οἵτινες δὲν ἔχουν πλέον τὴν ὑποχρέωσιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, συνεπῶς πρὸς ὅσα ἀπεφάσισε, νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὸ ἄρθρον 48 ὅπως ἐψηφίσθη, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν κατωτέρω ἄρθρων.

§41ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν ἤρχισεν ἡ σύνοδος, τὸ ὑπουργεῖον εἶχε παρουσιάσει ἕνα νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Καθ’ ὅσον ἀπέβλεπε τοὺς στρατιωτικούς, ἐγὼ ἐπολέμησα τότε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο· ἀφοῦ δὲ ἐπεψηφίσθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, τὴν δ’ ἑπομένην ἡμέραν ἐπρόκειτο νὰ κυρωθῶσι τὰ πρακτικὰ, παρετήρησα, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ, καὶ ἀμέσως ἐζητήθη νὰ γείνῃ μία ἐξήγησις εἰς τὰ πρακτικά. Ἐπέμεινα λοιπὸν νὰ μὴ μεταβληθοῦν τὰ πρακτικὰ, ὠνόμασα μάλιστα πλαστογραφίαν τὴν μεταβολὴν τῶν πρακτικῶν, καὶ ὅμως ἡ Βουλὴ εἶπεν ὄχι, ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα, πρὶν κυρωθοῦν τὰ πρακτικὰ, νὰ ἑρμηνεύσω τὴν ἰδέαν μου· καὶ τὴν ἡρμήνευσεν ἐντὸς τῶν πρακτικῶν. Παρατηρεῖτε λοιπὸν ἕως ποῦ φθάνει τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς; Ἐὰν λοιπὸν ἐπὶ τετελεσμένου νόμου ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ καὶ εἰς τὴν κύρωσιν τῶν πρακτικῶν νὰ ἐπεξηγήσῃ τὴν ἔννοιάν της, ἐγὼ ἀπορῶ πῶς μερικοὶ λέγουν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ σήμερον νὰ ἐξηγήσῃ ἓν ἄρθρον, ἀφοῦ τὸ ἔργον εἶναι εἰς χεῖράς της ἀκόμη. Ὁ προαγορεύσας κ. Μαυρομιχάλης εἶπε τινὰ πράγματα λίαν ἀντιφατικὰ, διότι ἐγὼ, λέγει ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ἤμην ὑπὲρ τῆς τριετοῦς θητείας, ἡ δὲ Κυβέρνησις εἶπε δύω ἔτη νὰ ᾖναι ἡ ἐνεργὸς ὑπηρεσία· ἔσφαλε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, τώρα δὲ ἔρχεται, λέγει, νὰ διορθώσῃ τὸ σφάλμα, καὶ ἐγὼ τὴν συντρέχω, διότι ἀναγνωρίζω πῶς τρία ἔτη εἶναι τὸ ὀρθὸν, ἀλλὰ νὰ ὁμολογήσῃ πῶς ἔσφαλεν, ἐὰν δὲ δὲν τὸ ὁμολογήσῃ, δὲν τὴν συντρέχω. Λοιπὸν βλέπετε, τὸ ζήτημα τὸ ἔβαλεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ ποῦ. Ἀφοῦ εἶναι ὠφέλιμον νὰ ᾖναι τρία ἔτη, τί σὲ μέλει ἐὰν ἔσφαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἢ ἐὰν μεταμελῆται; ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ἕνας νόμος ὠφελῇ τὸν τόπον. Λέγουσί τινες, ἠμπορεῖ νὰ ὠφελῇ τὸν στρατόν. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τί εἶναι ὁ στρατός· εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἓν ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ἔθνος ἐκτελεῖ τὰς ὑποθέσεις του εἴτε ἐσωτερικῶς, εἴτε ἐξωτερικῶς; Δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ χωρίσητε τὸν στρατὸν ἀπὸ τὸ ἔθνος. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἐπὶ τέλους εἶπεν· ἡ διαθεσιμότης, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. πρωθυπουργὸς, δὲν εἶναι τίποτε, διότι συνταυτίζεται μὲ τὴν ἐφεδρείαν, καὶ εἰς ἀπόδειξιν ἔφερε μίαν διάταξιν, ὅτι ὁ διαθέσιμος καὶ ὁ ἐν ἐφεδρείᾳ νυμφεύεται ἄνευ ἀδείας τοῦ ὑπουργείου. Ἐὰν ἔχῃ οὕτω τὸ πρᾶγμα, πλέον ἀβλαβὴς διάταξις δὲν ὑπάρχει, διότι τότε τὸ δημόσιον ἐν δεδομένῃ ἀνάγκῃ, ἀντὶ νὰ καλέσῃ τοὺς ἐν διαθεσιμότητι, καλεῖ τοὺς ἐφέδρους· ἀφοῦ δὲ εἶναι τὸ ἴδιον, τί ἔχασεν; Ὅπως θέλετε ὀνομάσατε τὴν δύναμιν αὐτὴν, ἀπὸ ἐκεῖ θὰ πάρῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἄνδρας. Καὶ ἐὰν ὁ νόμος τὴν ἐμποδίζῃ, καὶ ἐὰν δὲν ᾖναι ἡ Βουλὴ ἐδῶ καὶ ὑπάρχῃ ἓν συμφέρον ἐθνικὸν, πιστεύετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ὀπισθοδρομήσῃ ἀπέναντι ἐθνικῶν κινδύνων;

§42ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα.

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω, διότι, προκειμένου περὶ δημοσίας ἀνάγκης, εἷς νόμος ὑπάρχει, ὁ νόμος τῆς ὑπερτάτης ἀνάγκης τῆς κοινῆς σωτηρίας. Αὐτὸ θὰ εἴπῃ πολιτικὴ, νὰ ἠξεύρῃ κανεὶς πότε ἀναλαμβάνει εὐθύνην. Κύριοι, γραμματικῶς καὶ τυπικῶς ἐγὼ τὸ ζήτημα δὲν τὸ ἐξετάζω· ἠρώτησα τὸν κ. Ζωχιὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τί φρονεῖ κατ’ οὐσίαν ὡς πρὸς τὴν ὠφέλειαν, ἀλλὰ τὸ ἀπέφυγεν. Ἐγὼ λοιπὸν φρονῶ ὅτι, καὶ ἂν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. πρωθυπουργὸς, δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ λαὸς, εἶναι ψεῦμα· ἠμπορεῖ ὅμως νὰ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος, διότι ἔχει μίαν διαθέσιμον δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ μεταχειρισθῇ ὅταν λάβῃ ἀπόλυτον ἀνάγκην, διότι ἐὰν δὲν ἦναι ἀνάγκη, ἡ Κυβέρνησις καὶ κατὰ τὸν νόμον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα· ἐὰν ἦναι ἀνάγκη, θὰ τὴν καλέσῃ βεβαίως. Φρονῶ λοιπὸν ἐγὼ κατ’ οὐσίαν, ἐὰν γείνῃ παραδεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ ὑπουργείου, δὲν ἐπιβαρύνεται ὁ λαὸς, καὶ μόνη ἡ ὑπηρεσία δύναται νὰ εὐκολυνθῇ. Αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἔχω ἐγὼ, καὶ εἶναι ἰδέα ὅλως ἀτομικὴ καθὼς γνωρίζετε, διότι αἱ ἰδέαι μου δὲν συνδέονται μὲ καμμίαν ἀπὸ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ἔχουν τὰ ἐν τῇ Βουλῇ πολιτικὰ κόμματα. Συμπεραίνω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ σκεφθῇ πολιτικῶς καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, καὶ ν’ ἀφήσῃ πᾶσαν εὐκολίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ πᾶσαν ἐνδεχομένην περίστασιν, βεβαία οὖσα ὅτι οὕτω ψηφίζουσα, δὲν ἐπιβαρύνει κατ’ οὐσίαν τὸν λαόν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§45Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ψήφου μου. Πρὸ ἡμερῶν, ὅτε ἐσυζητεῖτο τὸ περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, ἐγὼ ἤμην ὑπὲρ τῆς μονοετοῦς θητείας· σήμερον λοιπὸν δὲν δύναμαι νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς τριετοῦς θητείας.

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν τροπολογίαν τοῦ ὑπουργείου λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ὑπὸ τοῦ πρωθυπουργοῦ ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 48 τοῦ νομοσχεδίου, ναὶ ἢ ὄχι;

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 120, ὑπὲρ τῆς τροπολογίας 59, κατ’ αὐτῆς 61· ὥστε ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη.

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς μοὶ ἔπεμψε τὴν ἑξῆς ἐπιστολὴν, ἣν ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν· «Κύριε Πρωθυπουργέ, Σᾶς παρακαλῶ νὰ δηλώσητε ἐν τῇ προσεχεῖ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς τὰς πρὸς αὐτὴν εὐχαριστίας Μου διὰ τὴν πρόθυμον ἐπιψήφισιν τῆς πρὸς Ἐμὲ παραχωρήσεως τοῦ δάσους Μπάφι. Τὸ δὲ ἐκ δραχμῶν 60,000 τίμημα αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον κατὰ παραγγελίαν Μου εἶχε προτείνει, ἡ δὲ Βουλὴ ἐν τῇ πρὸς Ἐμὲ ἁβροφροσύνῃ της δὲν ἀπεδέχθη, θέλω καταθέσει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐντόκως, ἐπιφυλασσόμενος νὰ προσδιορίσω ἀκολούθως τὴν κοινωφελῆ χρῆσιν αὐτῶν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 21 Φεβρουαρίου 1877.

Ὅλος εὔνους ὑμῖν

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.»

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά, πολὺ καλά. (Ἐνταῦθα ὁ πρωθυπουργὸς κατέθετο τὰ ἔγγραφα περὶ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων τῷ 1861.)

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 47. Πᾶς Ἕλλην, μὴ κριθεὶς ἀνίκανος διὰ πᾶσαν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διανύει ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ τρία ἔτη· Ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ ἑπτὰ ἔτη· Ἐν τῇ Ἐθνοφρουρᾷ τέσσαρα ἔτη· καὶ Ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τῆς ἐθνοφρουρᾶς ἓξ ἔτη. 1) Ὁ ἐνεργὸς στρατὸς ἀποτελεῖται ἐκ πάντων τῶν νέων τῶν κριθέντων ἱκανῶν διά τινα ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἀνηκόντων δ’ εἰς τὴν ἀπογραφὴν τῶν δύω τελευταίων ἐτῶν. 2) Ἡ ἐφεδρεία τοῦ στρατοῦ ἀποτελεῖται ἐκ πάντων τῶν ἀνδρῶν τῶν ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἀφεθέντων μέχρι τῆς συμπληρώσεως ἐννέα ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ στρατῷ κατατάξεως αὐτῶν. 3) Ἡ ἐθνοφρουρὰ ἀποτελεῖται ἐκ πάντων τῶν ἀνδρῶν τῶν διανυσάντων τὸν ὡρισμένον διὰ τὸν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ καὶ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ χρόνον. 4) Ἡ ἐφεδρεία τῆς ἐθνοφρουρᾶς ἀποτελεῖται ἐκ τῶν ἀνδρῶν τῶν διανυσάντων τὸν ὡρισμένον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐθνοφρουρᾶς χρόνον. Ἡ ἐθνοφρουρὰ καὶ ἡ ἐφεδρεία αὐτῆς, ἀποτελοῦσαι τὴν Ἐθνοφυλακὴν τοῦ Κράτους, ὀργανίζονται κατὰ περιφερείας ὁριζομένας διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλ’ οὐδέποτε εὐρυτέρας τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ, καὶ περιλαμβάνουσι τοὺς ἐν τοῖς ἐδαφίοις 3 καὶ 4 ἀναφερομένους ἄνδρας, ὅσοι εἶναι ἐγκατεστημένοι ἐν τῇ περιφερείᾳ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 48. Ὁ κατὰ θάλασσαν στρατὸς συγκροτεῖται 1) ἐκ τῶν ἀνδρῶν, εἰς οὓς ἐπετράπη νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐθελουσίως ἢ ν’ ἀνακαταταχθῶσι κατὰ τὰ δι’ εἰδικοῦ Β. Διατάγματος ὁρισθησόμενα· 2) ἐκ τῶν νέων οἵτινες ᾐτήσαντο παρὰ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ συμβουλίου τὴν ἐν τῷ ναυτικῷ κατάταξίν των καὶ ἐκρίθησαν ἱκανοὶ διὰ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν· καὶ 3) Μὴ ἐπαρκούντων τῶν ἐν ταῖς ἀνωτέρω κατηγορίαις ὑπαγομένων, ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὁριζομένων στρατευσίμων, λαμβανομένων ἐπὶ τῇ βάσει διανομῆς ἐνεργουμένης ὑπ’ αὐτοῦ, ἐκ τῶν ἐν τοῖς στρατολογικοῖς καταλόγοις τῶν Δήμων, οὓς καθ’ ἕκαστον ἔτος ὁρίζει ὁ ἐνιαύσιος περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ νόμος. Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσιν ὁρισθῆ αἱ περιστάσεις, καθ’ ἃς δύναται νὰ ἐνεργηθῇ ἀνταλλαγὴ μεταξὺ νέων προωρισμένων διὰ τὸν κατὰ θάλασσαν στρατὸν καὶ διὰ τὸν κατὰ γῆν ἐκ τῶν εἰς τὴν αὐτὴν ἀπογραφὴν ἀνηκόντων. Ἡ ἐν τῷ κατὰ θάλασσαν ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσία εἶναι τριετής· ἐπίσης τριετὴς εἶναι καὶ ἡ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ, μεθ’ ἣν μεταβαίνουσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, ὅπως διανύσωσιν ἐν ταύτῃ μὲν τετραετίαν, ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ δὲ αὐτῆς ἑξαετίαν.»

§52ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ παρακαλῶ νὰ τροπολογηθῇ ὡς ἑξῆς. «Ὁ κατὰ θάλασσαν στρατὸς συγκροτεῖται 1) ἐκ τῶν ἀνδρῶν, εἰς οὓς ἐπιτρέπεται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐθελουσίως ἢ νὰ ἀνακαταταχθῶσι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου· 2) ἐκ τῶν νέων τῆς καλουμένης εἰς τὸν στρατὸν ἀπογραφῆς, οἵτινες εἰσὶν ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ ἐργατῶν τῆς θαλάσσης, τῷ συντασσομένῳ ὑπὸ τῆς διοικούσης τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον ἐπιτροπῆς, κατὰ τὸν νόμον ΧΛΘʹ. τοῦ 1861. Ἡ ἐν τῷ κατὰ θάλασσαν ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρεσία εἶναι διετὴς, ἑπταετὴς δὲ εἶναι καὶ ἡ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ, μεθ’ ἣν μεταβαίνουν εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ὅπως διανύσωσιν ἐν ταύτῃ μὲν τετραετίαν, ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ δὲ αὐτῆς ἑξαετίαν.»

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 49. Ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας λογίζεται ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου ἑκάστου ἔτους. Καθ’ ἕκαστον ἔτος τὴν 30 Ἀπριλίου ἐν καιρῷ εἰρήνης, εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς, τοὺς διανύσαντας τὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ χρόνον, τοὺς συμπληρώσαντας τὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐφεδρείας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ὡρισμένον χρόνον, τοὺς ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ ὑπηρετήσαντας τὸν δι’ αὐτὴν ὡρισμένον χρόνον καὶ τοὺς τελειώσαντας τὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐφεδρείας τῆς ἐθνοφρουρᾶς χρόνον χορηγοῦνται τοῖς τῶν τριῶν μὲν πρώτων κατηγοριῶν ἀποδεικτικὰ, δηλοῦντα τὰ ἀνωτέρω, εἰς δὲ τοὺς τελευταίους ὁριστικὴ ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἄφεσις. Ἐν ὥρᾳ πολέμου τά τε ἀποδεικτικὰ καὶ ἡ ἄφεσις χορηγοῦνται τοῖς δικαιούχοις μετὰ τὴν εἰς τὸν στρατὸν κατάταξιν τῶν ἀνδρῶν τῆς ἀπογραφῆς τῆς προωρισμένης ν’ ἀντικαταστήσῃ ἐκείνην, εἰς ἣν ἀνήκουσιν οὗτοι. Εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην διάταξιν ὑπάγονται ἔν τε εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ οἱ ἄνδρες οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰ πληρώματα τῶν πλοίων τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἐν ναυτικῇ ἀποστολῇ.»

§54ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ εἰς τὴν βʹ. παράγραφον νὰ τεθοῦν μετὰ τὴν λέξιν «κατάταξιν» αἱ λέξεις «καὶ ἐκγύμνασιν τῶν ἀνδρῶν τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας.»

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 50. Ἅπαντες οἱ νέοι τῆς καλουμένης εἰς τὸν στρατὸν ἀπογραφῆς, οἱ μὴ ἐξαιρεθέντες ἕνεκα σωματικῆς βλάβης, μὴ ἀπαλλαγέντες συνεπείᾳ τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου, μὴ τυχόντες ἀναβολῆς κατατάξεως ἢ μὴ προορισθέντες διὰ τὸν κατὰ θάλασσαν στρατόν, ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Οἱ νεοσύλλεκτοι οὗτοι ἐγγράφονται ἐν τοῖς μητρώοις τῶν διαφόρων σωμάτων τοῦ στρατοῦ καὶ πέμπονται εἴτε εἰς τὰ εἰρημένα σώματα, εἴτε εἰς τὰ σχολεῖα καὶ τάγματα ἐκπαιδεύσεως.» Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. «Ἄρθρον 51. Ἐκ τῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου κατατασσομένων ἐν τῷ στρατῷ νεοσυλλέκτων διατηροῦνται πάντοτε ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ μόνον ἄνδρες ἰσάριθμοι πρὸς τοὺς καθ’ ἕκαστον ἔτος ὑπὸ τοῦ περὶ στρατιωτικῆς δυνάμεως ἐνιαυσίου νόμου ὁριζομένους. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἀπολύεται συγχρόνως τῇ κατατάξει τῶν νεοσυλλέκτων ἑκάστης νέας ἀπογραφῆς ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς, λαμβανόμενος ἐκ τῆς ἀρχαιοτέρας ἀπογραφῆς. Οἱ οὕτως ἀπολυόμενοι ἀποτελοῦσι τὴν διαθέσιμον δύναμιν τοῦ στρατοῦ, διατελοῦσι δὲ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὑποβάλλονται, καθὰ διὰ κανονισμοῦ ὁρισθήσεται, εἰς ἐπιθεωρήσεις καὶ ἀσκήσεις.»

§56ΡΙΚΑΚΗΣ. Πῶς θὰ γίνεται ἡ ἀπόλυσις;

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐκ τῆς ἀρχαιοτέρας ἀπογραφῆς.

§58ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ καταλληλότερος τρόπος.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θ’ ἀπολύωνται κατὰ τὴν σειρὰν τῆς κατατάξεως· ἀλλά, κατὰ τὸ ἄρθρον 50, ὅλοι κατατάσσονται τὴν ά. Μαΐου· δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἔχωμεν ἄλλως σειρὰν παρὰ διὰ τῆς κληρώσεως.

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὴν ά. Μαΐου ἀρχίζει ἡ ὑποχρέωσις, ἡμεῖς ὅμως ἐννοοῦμεν τὴν πραγματικὴν κατάταξιν, τὸν ἀριθμὸν αὐτῆς· αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου. Ἐννοοῦμεν τὴν εἰς τὰ σώματα ἐγγραφὴν καὶ παρουσίασιν.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἑπομένως ὅστις θὰ ἔλθῃ πρῶτος, αὐτὸς θ’ ἀπολαύσῃ τῶν εὐεργετημάτων.

§62ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγώ, κύριε Τρικούπη, νὰ σᾶς λύσω τὴν ἀπορίαν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ δὲν ἐξετάζω τὴν ἡμέραν τῆς κατατάξεως κατὰ τὸν νόμον, ἀλλὰ τὴν πραγματικὴν παρουσίαν. Τί λέγει ὅμως ὁ νόμος; ὅτι τὴν ά. Μαΐου κατατάσσονται οἱ μὲν, τὴν 30 Ἀπριλίου σοῦ ἀφίνουν ὑγείαν οἱ ἄλλοι ὅλοι διὰ μιᾶς. Οὕτω λέγει ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ὁ ἴδιος. Ἔπειτα μᾶς λέγει, ψήφισε. Μὰ τί νὰ ψηφίσω, ὅταν βλέπω ὅτι τὸν στρατὸν τὸν λογαριάζετε ὡς σκλαβόπουλα· θέλουν ν’ ἀπολύουν τὸν ἕνα τὴν μίαν ἡμέραν καὶ τὸν ἄλλον τὴν ἄλλην. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γαλλικοῦ νόμου λέγει, ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι στρατιωτικὸς, εἶναι καὶ πολιτικὸς· ἀποβλέπει ἐμπόρους, βιομηχάνους, ἀποβλέπει τὸ ἔθνος ὁλόκληρον. Αὐτὰ δὲν τὰ ἐννοοῦν οἱ ὑπουργοί, ἀλλὰ θέλουν σκλάβους.

§63Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τῷ ὄντι εἶναι ἀκατανόητος ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὁ πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε, διότι ὁ νόμος, τάσσων μίαν ἡμέραν ὡρισμένην διὰ τὴν κατάταξιν, ὑποθέτει ὅτι πάντες κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν θὰ παρευρεθοῦν εἰς τὸν στρατόν· αὐτὸς εἶναι ὁ γενικὸς κανὼν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὑποθέσῃ πᾶς τις ὁ ὁποῖος θὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον· οἱ ἀπουσιάσαντες δὲ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ λείψουν ἀπὸ τὴν ἐκπλήρωσιν τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει εἰς αὐτοὺς ὁ νόμος. Λοιπὸν ὡς δεδομένον πρὸ πάντων πρέπει νὰ ἔχωμεν, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην Μαΐου εἶναι γενικὴ ἡ κατάταξις τοῦ στρατοῦ. Ἔρχεται λοιπὸν τώρα ὁ ἀριθμὸς, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπολύσῃ ἕνα ἀριθμὸν στρατιωτῶν· πῶς θὰ ἀπολύσῃ, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τοὺς πρῶτον ἢ δεύτερον καταταχθέντας, ἀφοῦ ὅλοι εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν, εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν στήλην κατετάχθησαν; Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν πρέπει νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸν κλῆρον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὅλως διόλου ἀποτέλεσμα τῆς τύχης, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου δὲν μένει οὐδὲν παράπονον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ μείνουν καὶ θὰ ὑπηρετήσουν κατόπιν εἰς τὸν στρατόν (διάλογοι).

§64ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς τῶν ἐκκλησιαστικῶν). Οὐδεμία ἀντίφασις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ 50 καὶ 52 ἄρθρου. Τὸ 50 ὁρίζει πότε δύναται νὰ γείνῃ ἡ ἀπόλυσις τῶν ἀρχαιοτέρων καὶ ἡ κατάταξις τῶν νέων· ἀλλ’ εἶναι ἐκ πείρας γνωστὸν ὅτι οἱ ὑποχρεωμένοι νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ δὲν προσέρχονται ἀμέσως, βραδύνουν...

§65Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ δὲν λέγονται.

§66ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἠμπορεῖτε κατόπιν νὰ τὰ ἀναιρέσητε· ὑπάρχει λοιπὸν ἀνάγκη νὰ προνοήσῃ ὁ νομοθέτης περὶ αὐτῆς ἀκριβῶς τῆς ἀνάγκης, τοὐτέστι πῶς θὰ θεραπεύσῃ τὴν βραδεῖαν προσέλευσιν τῶν νεοσυλλέκτων, διότι ἄλλως, ἂν ἐμένομεν μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 50, ἠδύνατο νὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: οἱ μὲν ἀπολυτέοι νὰ ἀπολυθῶσιν, οἱ δὲ νεοσύλλεκτοι, οἱ ὁποῖοι μέλλουν νὰ ἀντικαταστήσουν τοὺς ἀπολυτέους, νὰ βραδύνωσι νὰ ἔλθωσι, καὶ οὕτω νὰ ὑπάρχωσι κενὰ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Αὐτὸ προβλέπει τὸ ἄρθρον 52, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι ἡ ἀπόλυσις τῶν παλαιῶν νεοσυλλέκτων γίνεται βαθμηδόν. Ἀληθῶς ὑπάρχει μία ἔλλειψις, τὴν ὁποίαν ἀνεκάλυψεν ἡ συζήτησις, καὶ διὰ τοῦτο ἡ συζήτησις ἐν τοῖς νομοθετικοῖς σώμασιν εἶναι ἀναγκαία. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου εἴμεθα ἠναγκασμένοι ἢ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν σωματαρχῶν νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἀρχαιοτέρων ἢ εἰς τὴν κλήρωσιν· νομίζομεν δὲ ὅτι πρακτικώτερον καὶ ἀκινδυνώτερον εἶναι νὰ ἀνατεθῇ αὕτη εἰς τὴν κλήρωσιν, ἐνώπιον τῶν σωματαρχῶν, καὶ οὕτω δύναται ἄριστα τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ διατηρηθῇ. Τοιουτοτρόπως τὸ σύστημα τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου εἶναι πληρέστατον.

§67ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ Γαλλικὸς νόμος δὲν ὁρίζει τὴν ά. Μαΐου καὶ τὴν 30 Ἀπριλίου, ἀλλ’ ὁρίζει τὴν 1 Ἰουλίου καὶ τὴν 30 Ἰουλίου. Τὴν 30 Ἰουλίου ἀπολύονται ὅσοι ἐκληρώθησαν, δὲν δύνανται νὰ μείνουν μίαν ἡμέραν, δὲν ἔχει ἡ κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς ἀπολύσῃ· ὄχι μόνον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ πρέπει ἐκ τῶν προτέρων νὰ τὸ ὁρίσῃ, ὀφείλει νὰ ἀναγγείλῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ὅλον τὸ ἔθνος ὅτι τὴν 30 Ἰουλίου θὰ ἀπολυθοῦν οἱ δεῖνα, διότι ὁ καθεὶς θέλει νὰ κάμῃ τὸν λογαριασμόν του, δὲν μένουν εἰς τὰς διαθέσεις τῶν ὑπουργῶν, ἡ δὲ κλήρωσις εἶναι ἤδη τετελεσμένη ἐν τῇ ἀρχῇ πρὸ τῆς συντάξεως τῶν στρατολογικῶν καταλόγων.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Ζωχιέ, λέγετε ὅτι οἱ κληρωθέντες θὰ φύγουν τὴν 1 Μαΐου· ἂν αὐτοὶ ἔχουν ἡμίσεως ἔτους ὑπηρεσίαν καὶ οἱ ἀντικαταστήσοντες δὲν ἔλθουν ἐγκαίρως;

§69ΖΩΧΙΟΣ. Ἔρχεται ἄλλη διάταξις περὶ τῶν ἀπόντων.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ γείνῃ καὶ ἐδῶ.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν κλήρωσιν πρέπει νὰ τὴν παραδεχθῆτε γενικὴν, ὅλοι θὰ ἔχουν μίαν σειράν· τὶ θὰ γίνεται διὰ τὰ σώματα τὰ ἀπεσπασμένα εἰς τὰ φρουραρχεῖα καὶ ἀλλαχοῦ; Ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ νόμου, εἴπετε ὅτι δὲν θέλομεν κλήρωσιν· τώρα εἶναι λίαν ἀργά.

§72Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὅτι πολὺ πιθανὸν ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὴν κλήρωσιν. Σήμερον βλέπω ὅτι τῷ ὄντι ἡ Βουλὴ ἀποκλίνει πρὸς τὴν κλήρωσιν· τώρα μένει ὁ τρόπος. Ἔγινεν ἡ πρότασις νὰ γίνεται ἡ κλήρωσις ἐνώπιον τῶν σωματαρχῶν. Ἐκ τῶν προτέρων δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κρίνωμεν τὰ μέσα τὰ ὁποῖα θὰ ᾖναι ἀσφαλῆ· φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἂν αὐτὴ ἡ τροπολογία δὲν ᾖναι καλὴ, νὰ ἐξεύρωμεν ἀλλὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ᾖναι ἀσφαλῆ, καὶ ἑπομένως ὅλοι νὰ συντρέξωμεν εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Τώρα οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων ποῖοι εἶναι; ἐδῶ διοικητὰς σωμάτων δὲν ἔχομεν, διοικητὰς ταγμάτων ἔχομεν. Τί ἐννοεῖτε διοικητὰς σωμάτων;

§73Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὰ ἀκόλουθα. Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι στρατιωτικὸς νόμος εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς κοινοὺς κανόνας τῶν πολιτικῶν πραγμάτων· πᾶσα λοιπὸν πρᾶξις, ἡ ὁποία εἶναι ἔργον καθαρῶς πολιτικῆς ἢ δικαστικῆς ἀρχῆς, πρέπει ἐντελῶς νὰ διαφεύγῃ ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶναι οὔτε ὁ ταγματάρχης, οὔτε ὁ σωματάρχης ὁ ἁρμόδιος διὰ νὰ ἐνεργῇ κληρώσεις· τὸ καθῆκον τοῦτο ἀνετέθη εἴτε εἰς τὰς πολιτικὰς ἀρχὰς εἴτε εἰς τὰς δικαστικάς. Εἰς τὰς στρατιωτικὰς μόνον καὶ μόνον πρέπει νὰ μείνῃ ἡ ἀνατροφὴ ἡ καθαρῶς στρατιωτικὴ τῶν στρατευομένων, διότι ὅταν εἰσαγάγητε τὸ σύστημα τῆς κληρώσεως εἰς τὰ τάγματα καὶ τὸν στρατὸν, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ θελήσητε νὰ εἰσαγάγητε τὰς καλπονοθεύσεις τῶν ἐκλογῶν εἰς τὸν στρατὸν· τόσον κούφως καὶ τόσον ἐπιπολαίως δὲν ῥίπτουν τοιαύτας διατάξεις εἰς ἕνα στρατολογικὸν νόμον. Αὐτὸς ἦτον ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον εἶπον εἰς τὸν κ. Μίλησην ὅτι πρῶτον ἀπαιτεῖται ὁ κλῆρος, διὰ νὰ κρατήσῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ τύχη δὲν θὰ εὐνοήσῃ, ἀπαιτεῖται ὁ κλῆρος διὰ νὰ ἀπολύσῃ ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ εὐνοήσῃ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ἡ κλήρωσις νὰ γείνῃ ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ, ἀπὸ μίαν ἄλλην ἀρχὴν, ποτὲ δὲ ἀπὸ τὴν στρατιωτικήν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς μεταβάλλει· ὑπέβαλε πρότασιν, δι’ ἧς λέγει ὅτι ἡ κλήρωσις θέλει γίνεσθαι ἐνώπιον τοῦ Φρουράρχου.....

§75Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατ’ ἀνάγκην εἰσήλθομεν εἰς πλῆρες στάδιον συζητήσεως, διότι παρυσιάζεται κατ’ ἀνάγκην ἡ κλήρωσις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε· δὲν ἠξεύρω δὲ ἂν σήμερον, ἀνέτοιμοι ὄντες, δυνάμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ πρῶτον, θεωρῶ κατ’ ἀρχὴν ἀκατάλληλον πάντα στρατιωτικὸν νὰ ἐνεργήσῃ ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία διὰ τῆς νομοθεσίας ἐπιβάλλεται εἰς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους. Δεύτερον, τίνι τρόπῳ θὰ γίνεται τοῦτο; διότι ὑποθέσατε π. χ, ὅτι ἐντὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνδρῶν τῆς πρώτης ἀπογραφῆς ἡ Κυβέρνησις θέλει ν’ ἀπολύσῃ 3,000 ἄνδρας· οἱ 3,000 ἄνδρες εἶναι διεσπαρμένοι ἐφ’ ἅπαν τὸ Κράτος, αὐτοὶ δὲ οἱ ἄνδρες ἀνήκουν εἰς διάφορα σώματα ἢ τάγματα τοῦ στρατοῦ· ποῖαι δὲ εἶναι αἱ ἀρχαὶ, αἵτινες, ὅταν διατάξῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπόλυσιν, θὰ συνέλθουν ἐπιτοπίως, καὶ τί νὰ κληρώσουν; Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ συλλογισθῇ τίνι τρόπῳ θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ κλήρωσις· πῶς διὰ κληρώσεως; ὑποθέσατε ὅτι εἴμεθα 100 ἄνδρες τῆς αὐτῆς ἀπογραφῆς, ἐτραβήξαμεν κλήρους· πρῶτον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τραβήξωμεν κλήρους, διότι ὁ εἷς εἶναι ἐδῶ, ὁ ἄλλος εἶναι ἐκεῖ· ἡ ἀρχὴ; ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ δὲν τοὺς γνωρίζει προσωπικῶς.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἡ σύγχυσις αὕτη γεννᾶται, διότι θέλουν μερικοὶ ἴσως νὰ ἀλλάξουν τὸ σύστημα. Ἡμεῖς βεβαίως δὲν εἴχομεν κατὰ νοῦν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνομεν σήμερον, ἡμεῖς εἴχομεν κατὰ νοῦν τὴν ἀρχαιότητα· εἴπομεν ὅτι οἱ ἀρχαιότεροι πρέπει νὰ ἀπέλθωσι. Τώρα ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ αὐτὸ τὸ σύστημα ἀλλὰ τὴν κλήρωσιν, τότε βεβαίως θὰ μείνῃ νὰ συνταχθῇ καὶ ἡ τροπολογία, διότι ἡμεῖς δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἔχωμεν τροπολογίαν, διότι δὲν εἴμεθα αὐτοῦ τοῦ συστήματος· βεβαίως τότε πρέπει νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, διὰ νὰ συνταχθῇ ἡ τροπολογία.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καθαρίσωμεν τὸ ζήτημα. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἅμα εἶδεν ὅτι τὸ σύστημά της δὲν ἐγένετο δεκτὸν, ἀπέσχε τοῦ νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἵνα μὴ παρακωλύῃ τὴν κανονικὴν πορείαν αὐτῆς. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι τὸ σύστημα τὸ κυβερνητικὸν εἶναι τὸ τῆς κατ’ ἀρχαιότητα ἀπολύσεως· νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἀπέδειξεν ὄχι ὅτι προτιμᾷ ἡ Βουλὴ τὴν κλήρωσιν, διότι ἡ Βουλὴ ἔχει ἀπέχθειαν πρὸς τὴν κλήρωσιν, ἀλλ’ ὅτι ἡ κατ’ ἀρχαιότητα ἀπόλυσις εἶναι ἀδύνατος· ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅτι τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ὀφείλω δὲ νὰ κάμω μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ὅτι ἡ κλήρωσις, τὴν ὁποίαν προτείνει τὸ ὑπουργεῖον, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι προτείνει κλήρωσιν ἐκ τῶν ὑστέρων, διότι ὑπάρχουν ἐν τῷ στρατῷ Σώματα, ὡς τὸ ἱππικὸν, τὸ πυροβολικὸν, οἱ σκαπανεῖς, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται μεγαλειτέρα ὑπηρεσία ἀπὸ τὴν διετῆ θητείαν, ἰδίως δὲ τὸ ἱππικὸν, διὰ τὸ ὁποῖον, ὡς ἠξεύρετε, εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς ὁρίζεται μακροτέρα θητεία. Ἐννοεῖτε δὲ ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπεδέχθημεν τὴν διετῆ θητείαν τὴν ὅλως ἀνεπαρκῆ πρὸς ὕπαρξιν πεζικοῦ, βεβαίως δὲν δυνάμεθα τὴν διετῆ θητείαν νὰ μὴ τὴν αὐξήσωμεν εἰς τοὺς ἱππεῖς· ὅταν ὅμως παραδεχθῶμεν τὴν κλήρωσιν τοῦ ὑπουργείου, ἐξ ἀνάγκης θὰ ἀπολύωμεν καὶ τὸν ἱππέα. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνεται ἐκ τῶν προτέρω ἡ κλήρωσις καὶ νὰ ᾖναι γνωστὸν τίνες ἐκληρώθησαν διὰ μακροτέραν θητείαν καὶ τίνες διὰ βραχυτέραν· ἐκ τῶν ὑστέρων ὅμως, τὸ πρᾶγμα τοῦτο εἶναι ἀδύνατον.

§78Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκ τῶν προτέρων, τί εἶναι αὐτό; ἢ νὰ τὸ ῥίψωμεν, ἢ νὰ τὸ ἀφήσωμεν.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἤμεθα πλειονοψηφία, ἤθελε γείνει παραδεκτὸν τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ εἴμεθα μειονοψηφία, καὶ δι’ αὐτὸ ἐγένετο τὸ ἐναντίον παραδεκτόν.

§80ΤΙΝΕΣ. Ἐμπρὸς, κύριε πρόεδρε.

§81ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γείνῃ κατὰ τὸ κείμενον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 52. (Ἀναγινώσκεται.)

§83ΤΙΝΕΣ. Τὶ ἔγεινε τὸ ἄρθρον 51;

§84ΕΤΕΡΟΙ. Ἔμεινε δι’ αὔριον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶπε νὰ τὸ ἀναβάλωμεν, διὰ νὰ ἔλθῃ ἡ τροπολογία. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 52 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 53 (ἀναγινώσκεται).

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ «μέχρι 36» νὰ γείνῃ «35», διότι ἀφῃρέσαμεν ἓν ἔτος (διορθοῦται).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 54 (ἀναγινώσκεται.) Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 55 (ἀναγινώσκεται.) Πρὸ τοῦ «ἐπανορθωτικὴν» νὰ τεθῇ «ἐγκληματικὴν ἢ». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ τὰ ἄρθρα 56 καὶ 57.)

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἢ νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν ἢ θὰ προβῶμεν εἰς τὸ 60 ἄρθρον, διότι ἔχομεν νὰ κάμωμεν τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 58 καὶ 59.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 6 μ. μ.)