1877.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 81

Τῆς 19 Φεβρουαρίου 1877.

(Σάββατον.)

Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. (Κατέχει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Καραλίβανος.)

§1ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου Ῥούφου.

§2ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Πρό τινος χρόνου, κύριοι Βουλευταὶ, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας κ. Ζωχιὸς ὑπέβαλεν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ κ. Πεταλᾶ διευθυντοῦ τῆς ὁμωνύμου ἑταιρίας, διὰ τῆς ὁποίας ἐκτίθενται πολλὰ καὶ σπουδαῖα πλεονεκτήματα καὶ ὠφελήματα τῆς συγκοινωνίας τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρία αὐτὴ διὰ τῶν ἀτμοπλοίων της προτίθεται ν’ ἀναλάβῃ· αἰτεῖται δὲ ὁ κ. Πεταλᾶς νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀτμοπλοΐα ἡ ἐντὸς τοῦ κράτους παρεμποδισθεῖσα μέχρι τοῦδε. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ὁ κύριος οὗτος ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς προσδοκᾷ κέρδος τι, ἀλλ’ εἶναι ὡσαύτως βέβαιον ὅτι διὰ τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης πρόκειται νὰ ἐμψυχωθῶσι καὶ ἀναπτυχθῶσι σπουδαίως τὰ συμφέροντα τῆς χώρας ὁλοκλήρου, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς ἐλλειποῦς καὶ ἀνεπαρκοῦς συγκοινωνίας ἀναμφισβητήτως πάσχουν· καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ὁ κ. Πεταλᾶς προσφέρεται νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀτμοπλοΐαν ταύτην ὑπὸ ὅρους ὠφελίμους, τοὺς ὁποίους ἀμφιβάλλω ἂν τὸ δημόσιον δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ἄλλως πως. Ἤδη ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν ἂν ἡ παρεμπόδισις τῶν πλοίων τῆς ἑταιρίας πρόκηται νὰ ἐξακολουθήσῃ, καθόσον ἐπληροφορήθην ὅτι ἡ παρεμπόδισις αὕτη συνεπάγεται ὑποχρεώσεις ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου πρὸς τὴν ἑταιρίαν ταύτην τοῦ Πεταλᾶ, ἀποζημιώσεως ἴσης πρὸς ἐκείνην τὴν ἀποζημίωσιν, τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν καθ’ ἣν περίπτωσιν παραβιασθῇ τὸ πρὸς αὐτὴν χορηγηθὲν προνόμιον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἐννοῶ διατί νὰ μὴν ἐπιτραπῇ ἡ ἀτμοπλοΐα εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γείνῃ πρόξενος τοσούτων ὠφελειῶν εἰς τὸν τόπον.

§3ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὠφελούμενος ἀπὸ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν, θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ λύσῃ τῆς ἑταιρίας τὸ ζήτημα, ἐκκρεμὲς ἐνώπιόν σας, καὶ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ διότι πληροφοροῦμαι ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας, ὅτι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐξακολουθήσῃ τοὺς πλόας μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου, ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποφανθῇ, διότι ἵνα ἐξακολουθήσῃ τοὺς πλόας, ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις μεγάλας· διὰ τοῦτο παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἵνα λύσῃ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ ἑταιρία τὶ μέλλει νὰ πράξῃ. Τὸ ζήτημα, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐσυζητήθη ἐπανειλημμένως, ἠκούσαμεν δὲ διαφόρους δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι μᾶς εἶπον ὅτι ὑποκείμεθα εἰς ἀποζημιώσεις ἂν διευκολύνωμεν τὴν παραβίασιν τοῦ προνομίου, καὶ ὅτι θὰ ὑποστῶμεν ζημίας. Διὰ τοῦτο ἐλάβομεν τὸ μέτρον νὰ μὴ δώσωμεν τὴν ἄδειαν πρὸς πλοῦν· ἐδῶ θὰ μείνωμεν, κατὰ τὴν γνώμην τῶν νομικῶν.

§4ΖΩΧΙΟΣ. Τὰ δικαστήρια τί ἀπεφάσισαν;

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω.

§6ΖΩΧΙΟΣ. Ἐν τούτοις ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις περὶ τούτου.

§7ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἂν μοὶ ἐπιτρέπῃ ὁ ἐπερωτήσας με χθὲς Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν κ. Ῥοῦφος, νὰ δώσω τὰς ἀπαιτουμένας ἐξηγήσεις καὶ νὰ ἀπολογηθῶ, οὕτως εἰπεῖν, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῆς κοινωνίας περὶ τῆς ἀποδοθείσης μοι κατηγορίας, ὅτι ἔδωκα σύνταξιν ἐκεῖ ὅπου δὲν ὤφειλον νὰ δώσω.

§8Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων· μετὰ τὴν μελέτην δὲ αὐτῶν, θέλω ἀναπτύξει τὴν πρότασίν μου, ὑμεῖς δ’ ἔπειτα δύνασθε ν’ ἀπαντήσητε.

§9ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν· εἶμαι δ’ ἕτοιμος νὰ καταθέσω καὶ τὰ ἔγγραφα.

§10ΔΟΥΜΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔλαβε τὸν λόγον ἀμέσως μετὰ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἐλήφθη καμμία ἀπόφασις περὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας· παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, ἐὰν συγκατατίθηται, ἡ σύμβασις αὕτη νὰ ἔλθῃ ἀμέσως μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας. (Θόρυβος.)

§11ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, καλὸν εἶναι νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον ὅλων.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σπουδαιότερα ὅλων εἶναι τὰ φορολογικὰ, καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λύσῃ ἡ Βουλὴ, διότι ἐκτὸς τῶν ἀφορώντων εἰς τὰς παρασκευὰς κλπ., ἡ Βουλὴ διὰ μιᾶς ἀποφάσεώς της ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν 600,000 δραχμῶν ὡς ἐγγύησιν τοῦ δανείου τῶν 10,000,000· ἐπομένως ἐπρόσθεσε νέον ἔλλειμμα, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ προταχθῶσιν αὐτὰ, διότι ἀφορῶσι τὴν ὕπαρξιν τοῦ τόπου.

§13ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἕνα ἀτυχῆ νέον, τὸν Εὐστάθιον Λαμπιάδην, τυφλὸν ἤδη ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ὀφθαλμῶν, ὀφείλει τὸ δημόσιον δυνάμει δικαστικῆς ἀποφάσεως ποσὸν ἐκ μισθῶν, καθόσον ἄλλοτε διετέλει ὑπάλληλος ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐπειδὴ δὲ ἤδη πένεται, ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἀπεστάλη εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ἐπιτροπὴν, αὕτη δὲ πρὸ πολλοῦ ὑπέβαλε πρότασιν νὰ πληρωθῇ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἔχῃ ἀπόφασιν, θὰ πληρωθῇ.

§15ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ καιροῦ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ζητεῖ ν’ ἀποδοθῶσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου δραχμαὶ 82,000 εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον Αἰγίου, αἵτινες εἶχον παρακατατεθῆ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ἐξ ἀμελείας δὲν ἀπεδόθησαν. Θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις, κύριοι, διὰ νὰ ἐννοήσητε τί τρέχει ἐπὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Κατὰ τὰ 1861 ἐγένετο σεισμὸς φοβερὸς ἐν Αἰγίῳ, καθ’ ὃν συνεισέφερον καὶ οἱ ἐντὸς καὶ οἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος τὸ ποσὸν τῶν 82,000 δραχμῶν, αἱ δραχμαὶ δὲ αὗται ἔμειναν εἰς τὸ ταμεῖον. Ὁ κόσμος ἐστεγάσθη καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς ζημιωθέντας παρῆλθεν· ἤδη δὲ δι’ αἰτήσεως τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Αἰγίου καὶ δι’ αἰτήσεως τῶν τριῶν δήμων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας, δι’ αἰτήσεως δὲ καὶ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσθη νὰ ἱδρυθῇ ἐν Αἰγίῳ δημόσιον γυμνάσιον, εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ ὁποίου προσφέρει καὶ ὁ δῆμος Αἰγίου. Δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τίποτε ἄλλο, εἰμὴ νὰ παράσχῃ τὸ ποσὸν τῶν 82,000 δραχμῶν, διὰ τῶν τόκων τοῦ ὁποίου νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ γυμνασίου.

§16ΧΟΪΔΑΣ. Ἀποκρούω τὴν αἴτησιν περὶ ἀνατροπῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως (θόρυβος).

§17Κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἡ ὑπόθεσις, κύριοι, αὐτὴ εἶναι γνωστὴ εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἅμα ἤρχισεν ἡ σύνοδος ὑπέβαλε τὸ ἑξῆς νομοσχέδιον. Δὲν πρόκειται λοιπὸν, κύριοι, νὰ λάβωμεν χρήματα ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ ζητοῦμεν τὰ ἰδικά μας. Ὁ κ. Χοϊδᾶς, ὁ ὑπὲρ τοῦ δικαίου πάντοτε συνηγορῶν, ἀπορῶ πῶς ἤδη ἀντιτάσσεται.

§18ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει παραγραφή.

§19ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Δὲν μᾶς ἐδόθη ποσῶς τὸ γραμμάτιον, διότι κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐγένετο ἡ μεταβολὴ, καὶ ἐχάθη. Ἂν προσφύγωμεν εἰς τὰ δικαστήρια, θὰ λάβωμεν διπλάσιον τὸ ποσὸν (θόρυβος).

§20ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον, τὰ χρηματικὰ γραμμάτια παραγράφονται μετὰ παρέλευσιν πενταετίας πρὸς ὄφελος τοῦ Κράτους, οὐδεὶς δὲ ταμίας δύναται, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸν λογιστικὸν νόμον, νὰ τὰ ἐξοφλήσῃ, ἀλλ’ οὔτε ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ διατάξῃ τὴν ἐξόφλησιν. Διὰ τοῦτο, ἂν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δέχηται νὰ πληρωθῇ τὸ γραμμάτιον, πρέπει νὰ κάμῃ νόμον, δι’ οὗ νὰ διατάξῃ τὴν πληρωμὴν καί τοι παρελθούσης τῆς πενταετίας.

§21ΧΟΪΔΑΣ. Προτείνω νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν (θόρυβος).

§22ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ὁ στρατολογικὸς νόμος, διάφορα νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν. Ἤδη, κύριοι, πρόκειται νὰ πράξῃ ἡ Βουλὴ ἔργον δικαιοσύνης. Δὲν ζητοῦσι, κύριοι, παρὰ τὰ χρήματά των, πρὸς συντήρησιν γυμνασίου. Τὸ πρᾶγμα, κύριοι, εἶναι ἁπλούστατον, δὲν ζητεῖται τὸ γυμνάσιον ὡς ῥοσφέτι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§24Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν μᾶς λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ χρήματα αὐτὰ εἶναι ἡ συνεισφορὰ τοῦ κόσμου πρὸς ὑποστήριξιν δυστυχησάσης πόλεως; Ἀπέναντι λοιπὸν, κύριοι, μιᾶς θυσίας, τὴν ὁποίαν ὁ κόσμος ἔκαμε πρὸς δυστυχήσασαν πόλιν, θέλετε νὰ ἀντιτάξητε τὸν τύπον τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ, διὰ νὰ μὴ δώσητε εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην τὰ μέσα νὰ σπουδάσουν τὰ τέκνα της; δύναται εἰς τὴν συνείδησιν τιμίου ἀνθρώπου νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία; εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ εὐγενεστέραν ταύτης ἀπόφασιν, ἥτις, κατ’ οὐσίαν δικαία, πρόκειται νὰ συντελέσῃ εἰς τὸν φωτισμὸν ὁλοκλήρου ἐπαρχίας; Μήπως, κύριοι, ἀμφισβητεῖται τὸ χρέος τοῦ δημοσίου πρὸς τὴν πόλιν, μήπως ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Βεβαίως, ἀφοῦ τὸ ἀληθὲς εἶναι τόσον φανερὸν, δὲν πιστεύω ὅτι θὰ τολμήσῃ κανεὶς νὰ κάμῃ συζητήσεις ἐπὶ ἀληθείας ἀναμφισβητήτου, χωρὶς νὰ ἀποδείξῃ πρόθεσιν ἐναντίαν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς φιλανθρωπίας. Τώρα, κύριοι, ἡ ἀνάγνωσις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι στιγμιαία· λοιπὸν χάριν ὁλοκλήρου πόλεως καὶ ἐπαρχίας δυστυχησάσης, ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἀποφασίσῃ νὰ θυσιάσῃ μίαν στιγμήν; Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν θέλετε καταδεχθῆ νὰ πράξητε τοῦτο, καὶ ὅτι θέλετε δεχθῆ νὰ γείνῃ ἡ ά. ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου.

§25ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἂν αἱ παρακαταθῆκαι δὲν ὑπάγωνται εἰς τὰς διατάξεις τῆς παραγραφῆς τοῦ λογιστικοῦ νόμου· ἀλλ’ ἂν πρόκηται σήμερον χάριν τῆς ἐπαρχίας τοῦ Αἰγίου νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν τὸν λογιστικὸν νόμον, καὶ ἑπομένως νὰ κάμωμεν μίαν δωρεὰν, ἐγὼ κηρύττομαι κατὰ τῆς δωρεᾶς.

§26ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Τί δωρεάν;

§27ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἀπεξεδύθησαν ἄνθρωποι τῶν ἰδιοκτησιῶν αὑτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον τίτλους, δυνάμει διατάγματος τοῦ 1836, διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἔφερον τοὺς τίτλους των· δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι τίποτε ὀλιγώτερον δὲν ζητεῖτε παρὰ μίαν δωρεὰν ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου.

§28ΧΟΪΔΑΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω πρὸς ἀπόκρουσιν τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ. Ἐπεκαλέσθη τὰ εὐγενῆ αἰσθήματα τῆς Βουλῆς ὑπὲρ δυστυχησάσης πόλεως. Δὲν πρόκειται σήμερον ὑπὲρ δυστυχησάσης πόλεως· ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ καὶ προστάται δυστυχῶν, ἐγὼ πρῶτος τὸ ἐπανωφόριόν μου ἤθελον προσφέρει, διότι δὲν ἔχω ἄλλο τι. Τοσοῦτος χρόνος παρῆλθεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ τόσοι ἀντεπροσώπευσαν αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν, δὲν ἔφερον δὲ ποτὲ τοιαύτην πρότασιν. Εἶμαι λοιπὸν κατὰ τῆς τροποποιήσεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας τῶν δυστυχησάντων.

§29Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς ἀπάντησιν πρὸς τὸν κ. Κατσίναν παρατηρῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν τροποποιεῖ σήμερον τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον· τοῦτο τὸ ὁποῖον πράττει εἶναι ἔργον δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ἡ Βουλὴ διὰ δύω ὑποθέσεις τῆς αὐτῆς φύσεως εἰς αὐτὴν τὴν Σύνοδον. Ἠρνήθη τὸ δημόσιον νὰ πληρώσῃ τόκους καὶ κεφάλαια εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ προέταξε τὸν λόγον τῆς παραγραφῆς, ἡ δὲ Βουλὴ εἶπεν εἰς τὸ δημόσιον, δὲν εἶναι σωστὸς αὐτὸς ὁ λόγος. Περὶ τίνος πρόκειται, κύριοι; περὶ χρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον παρακατατεθῆ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· αὐτοὶ οἱ παθόντες λέγουν, ὅτι σήμερον ἡμεῖς αὐτὸ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον κατέθεσαν ἄνθρωποι δυνάμενοι νὰ ἔλθωσιν εἰς ἐπικουρίαν χάριν τῶν παθόντων τότε, ἐπειδὴ δὲν τὸ ἐλάβομεν, παρακαλοῦμεν νὰ μᾶς δοθῇ ἐπίσης δι’ ἕνα ἱερὸν σκοπόν. Ἄλλαι πόλεις ἔχουν γυμνάσια καὶ πληρόνει τὸ δημόσιον· ἡ πόλις τοῦ Αἰγίου, ἡ ὁποία διατηρεῖ μόνη τὸ γυμνάσιον, ζητεῖ τὰ χρήματά της, καὶ δὲν τὰ δίδετε, διότι δὲν ἔτυχε νὰ ἦναι προνομιοῦχος καὶ δὲν ἔτυχε νὰ δίδῃ ψήφους εἰς ἰσχυρούς τινας ἐν Ἀθήναις· διότι εἶναι ἐπαρχία, πρέπει νὰ πολεμηθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν; Κατ’ οὐδὲν δὲ ἤθελε παρακωλύσει τὰς ἐργασίας τὰς τακτικὰς τῆς Βουλῆς ἡ ἀνάγνωσις τριῶν γραμμῶν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀποδώσει μίαν τοιαύτην δικαιοσύνην.

§30Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Προκειμένου νὰ συζητηθῇ ἓν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἀποδίδονται εἰς τὴν Αἰγιαλείαν 82,000 δραχμαί, βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ, ἂν δὲν ἔχῃ ἐνώπιόν της τὸν φάκελλον καὶ ἂν δὲν ἀποδειχθῇ ἐξ αὐτοῦ ὅτι διὰ τὸ Αἴγιον ἐδόθησαν τὰ χρήματα· ὁ Βασιλεὺς Ὄθων ἀπῄτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐξέδωκε διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροκάλεσε τὰς συνδρομὰς ὅλου τοῦ κόσμου ὑπὲρ τῶν παθόντων καθ’ ὅλον τὸ μῆκος τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου, οὐχὶ δὲ ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τοῦ Αἰγίου μόνον.

§31ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς σφοδρὰν ἀντίθεσιν ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως μετὰ τοῦ κ. Ῥούφου· ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι πλανᾶται. Ἐγὼ ἤμην ἔπαρχος τότε, ἐγὼ διένειμον χιλίας δραχμὰς, τὰς ὁποίας προσέφερεν ὁ δῆμος Αἰγίου εἰς τοὺς πτωχοὺς, καὶ 10,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἔστειλεν ὁ Ὄθων ἐκ τοῦ ταμείου του· ἀκολούθως ἐξεδόθη διάταγμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου εἰσεπράχθησαν αἱ συνεισφοραὶ, αὗται δὲ, ἀνερχόμεναι εἰς 82,000, διετάχθη νὰ δοθῶσιν εἰς τὸ Αἴγιον, διὰ νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς δήμους Αἰγίου καὶ Βουρῶν. Ὁ τόπος δὲν ἔλαβε τὰ χρήματα, τὸ δημόσιον ἐξέδωκε τὸ γραμμάτιον τῆς παρακαταθήκης, ἀλλ’ ὁ τόπος οὐδεμίαν γνῶσιν ἔλαβεν αὐτοῦ· σήμερον δὲ συνέρχονται τὰ δημοτικὰ συμβούλια τοῦ Αἰγίου καὶ τῶν Βουρῶν, τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον, οἱ κάτοικοι καὶ οἱ πρόκριτοι προσφέρουν χρήματα νὰ κάμουν ἓν γενικὸν καλὸν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καλὸν μόνον διὰ τὴν πόλιν τοῦ Αἰγίου καὶ τὰ Βουρὰ, διότι ἐξ 114 μαθητῶν, οἵτινες σπουδάζουν εἰς τὰς τρεῖς τάξεις τοῦ γυμνασίου, σπουδάζουν 5–6 μαθηταὶ ἐκ τῆς ἀντικρὺ στερεᾶς, ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων, Κορινθίας, ἐκ τῶν Πατρῶν. Ἴσως λυπεῖται ὁ κ. Ῥοῦφος, διότι θέλει νὰ μᾶς ἔχῃ πάντοτε ἐκεῖ, εἰς τὰς Πάτρας. Τὰ γυμνάσια πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς μικρὰς ἀποστάσεις, διὰ νὰ γίνεται καλλίτερον ἡ ἐπίβλεψις ἐκ μέρους τῶν γονέων.

§32ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπῆλθε πρότασις νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐπιμένω νὰ ἐρωτηθῇ, διότι ἂν ἡ Βουλὴ δεχθῇ, νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον· θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ πάλιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ 10 ἡ πρότασις τοῦ κ. Χοϊδᾶ; (ἐγείρονται 10.) Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως....

§34ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι ὄχι. (Ἐνταῦθα τελεῖται ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, καθ’ ἣν ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 120, 63 μὲν ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 56 δὲ κατά.) Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ναὶ ἢ ὄχι;

§36ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ὑπὲρ τίνος ἐψήφισαν;

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐψήφισαν.

§38ΧΟΪΔΑΣ. Εἷς τῶν συναδέλφων πρὸ ὀλίγου, ὑποστηρίζων τὴν ἰδέαν τῆς μετατροπῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ ἀποκρούων τὰς ἰδέας τῶν ἀποκρουόντων τὴν ἰδέαν ταύτην, εἶπεν, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐπαρχίας τινὸς, τὴν ὁποίαν ν’ ἀντεπροσώπευεν εἷς σπουδαῖος καὶ ἰσχυρὸς πολιτικὸς, τότε πάντες θὰ ἦσαν σύμφωνοι περὶ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλ’ ἀπαντῶ εἰς αὐτὸν, ὑπάρχει ἰσχυρότερος σήμερον τοῦ Θεοδώρου παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Κουμουδούρῳ; ἂς μοῦ δείξῃ τις ἰσχυρότερόν τινα πολιτευόμενον ἐν Ἀθήναις παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Κουμουνδούρῳ, καὶ ἀμέσως θὰ ὁμολογήσω ὅτι ἔχω ἄδικον· ἰσχυρότερον ἐγὼ τουλάχιστον δὲν γνωρίζω. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸν προλαλήσαντα ἐκεῖνον, τὸν ἀντικρούσαντα τὰς ἰδέας μου. Ὁ κ. Ῥοῦφος ὁμιλῶν κατέδειξεν, ὅτι ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος συνέβη δυστύχημά τι καθ’ ἅπασαν τὴν παραλίαν τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου.

§39ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ὄχι, δὲν θὰ ἦσο εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§40ΧΟΪΔΑΣ. Ἤμην εἰς τὴν Ἑλλάδα τότε καὶ ἐθρήνησα καὶ ἐγὼ ἴσως διὰ τὰ παθήματα τῶν συμπολιτῶν μου.

§41ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Διὰ τί τοὺς κατατρέχεις τώρα;

§42ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν κατατρέχω τοὺς Αἰγιαλεῖς, ἀλλ’ ἀποκρούω τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τὰς ἰδέας του ὁ κ. Ῥοῦφος καὶ ἐγὼ στηρίζομεν ἐπὶ τοῦ διατάγματος τῆς 26 Δεκεμβρίου 1861· ἰδοὺ τὸ διάταγμα (ἀναγινώσκει)... «Τὰ συλλεχθησόμενα χρήματα θέλουσι συγκεντρωθῆ ἐν τῷ Κεντρικῷ Ταμείῳ τοῦ Κράτους καὶ θέλουσι διανεμηθῆ εἰς τοὺς ζημιωθέντας καὶ παθόντας κατὰ τὰ δι’ Ἡμετέρου Διατάγματος κανονισθησόμενα.» Ἀπαντήσατε σεῖς τώρα εἰς τὴν ἐπίκρισιν τῆς ἰδέας τῆς λήθης ἡμῶν καὶ εἰς τὴν ἐπίκρισιν τῆς ἰδέας ὅτι ἐγὼ δὲν ἤμην ἐν τῇ Ἑλλάδι· ἤμην ἐν τῇ δούλῃ Ἑλλάδι, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἦλθον ἐκεῖθεν· ποῦ δὲ μὲ εἶδε; μὲ εἶδεν εἰς τὸν Μενδρεσὲ, κρατούμενον ὡς συνωμότην. Πρὶν ἢ, κύριοι, κατατεθῇ εἰς τὸ προεδρεῖον ὁ φάκελλος καὶ λάβωμεν γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, πρὶν ἢ λάβωμεν γνῶσιν τοῦ ἐκδοθέντος ἐκείνου χρηματικοῦ ἐντάλματος καὶ τῶν γεγονότων δι’ ἃ τὸ ἔνταλμα ἐκεῖνο δὲν ἐξωφλήθη, δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν· προτείνω λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου μέχρι τῆς προσαγωγῆς τῶν ἐγγράφων, ἐφ’ ὧν ἐρειδομένη ἡ κυβέρνησις ἐξέδωκε τὸ ἔνταλμα. Ἴσως, κύριοι, ἂν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἰσχυροτάτου πολιτευομένου, ἡ πρότασις τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ ὑπεβάλετο τόσον ταχέως....

§43ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ προνόμιον δὲν δίδω εἰς κανένα, οὔτε εἰς τὸν Θεοδώρου.

§44ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ προνομίου, πρόκειται περὶ ἀπονομῆς δικαιοσύνης.

§45ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον, διὰ νὰ συμπεριλάβωμεν καὶ τοὺς λοιποὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ.

§46ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου, πρόκειται περὶ ἐπαρχίας ὁλοκλήρου, μάλιστα περὶ δύω ἐπαρχιῶν, καὶ ζητοῦν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς αὐτὰς, διὰ νὰ συστήσουν γυμνάσιον (θόρυβος). Τὸ κέντρον τῆς καταστροφῆς ἦτον ὁ δῆμος Πατρῶν, ἡ Τέμενη καὶ τὸ Αἴγιον· ἐὰν ἐκ τῶν χρημάτων αὐτῶν ἔχουν νὰ λάβουν ἡ Ζαχώλη καὶ τὸ Γαλαξείδιον, θὰ τὰ λάβουν· ἡμεῖς ζητοῦμεν μόνον τὸ δημόσιον νὰ μὴ προτείνῃ τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι πρέπει τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ ἀποδοθοῦν, διότι εἶναι παρακατατεθειμένα εἰς τὸ δημόσιον.

§47ΔΟΥΜΑΣ. Θὰ ἴδωμεν ἀπὸ τὰ ἔγγραφα εἰς ποίους ἀνήκουν.

§48ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασις εἶναι ὅτι τὸ δημόσιον δὲν πρέπει νὰ κρατῇ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς κοινότητας· λοιπὸν τὸ δημόσιον πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ δώσῃ τὰ χρήματα, αἱ κοινότητες δὲ νὰ φροντίσουν νὰ τὰ λάβουν.

§49ΔΟΥΜΑΣ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον λέγει εἰς τὸ «Αἴγιον.»

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη οὕτω, διότι ἐπὶ τοῦ ταμείου τῆς Αἰγιαλείας ἐδόθησαν τὰ χρήματα, διότι ἐκεῖ λέγει τὸ γραμμάτιον ὅτι ὀφείλονται. Τὴν Δευτέραν θέλω σᾶς παρουσιάσει ὅλα τὰ ἔγγραφα.

§51ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ νόμος λέγει ὅτι θὰ πληρωθοῦν εἰς τὸν δήμαρχον Αἰγίου, καὶ ὄχι εἰς τὸ ταμεῖον.

§52Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤμην τότε, κύριοι, ὑπάλληλος εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἴσα ἴσα εἰς τὸ τμῆμα αὐτό. Ὁσάκις, κύριοι, συνέβησαν τοιαῦτα δυστυχήματα εἰς τὴν πατρίδα μας, προεκλήθησαν συνεισφοραὶ διὰ Β. Διατάγματος καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, συνελέχθησαν χρήματα, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν εἰς τοὺς κατοίκους, ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγων συντεταγμένων ἀπὸ πραγματογνώμονας περὶ τῆς ἀποζημιώσεως ἑνὸς ἑκάστου. Τοιοῦτον ἐγένετο καὶ κατὰ τὸ 1861· ὁ σεισμὸς αὐτὸς ἐπέφερε βλάβας εἰς τὸ Αἴγιον· ἀλλὰ ὄχι μόνον τὸ Αἴγιον ἐβλάβη, ἀλλὰ καὶ τὸ Γαλαξείδιον καὶ ἡ Ζαχώλη καὶ ἄλλα μέρη τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου. Ὅλα λοιπὸν τὰ μέρη δικαιοῦνται εἰς τὰς συνεισφορὰς, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν. Πράγματι αἱ συνεισφοραὶ ἔγειναν γενναῖαι καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν τῶν ἀνθρώπων· συνελέγησαν 120 ἢ 130 χιλιάδες δραχμαί. Ὅτι ὁ δῆμος Αἰγίου καὶ Βουρῶν ἔπαθε περισσότερον, αὐτὸ εἶναι ἡ μόνη ἀλήθεια, ἀλλ’ ἡ ἀναλογία ἤθελε γείνει ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγων, οἵτινες συνετάχθησαν. Βεβαίως καθὼς παρουσιάζεται τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἀναλογῇ, νὰ πληρώσωμεν 70,000 δραχμάς.

§53Κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἡ ἀναλογία ἔγεινε.

§54Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν σᾶς παρουσιασθοῦν οἱ κατάλογοι κατὰ ποσὸν τῶν διαφόρων μερῶν τῶν παθόντων, τότε δύνασθε ν’ ἀποφασίσητε.

§55ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Θὰ γείνῃ ἡ Βουλὴ ἐπιτροπή; (θόρυβος.)

§56Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω ὅτι, πρὶν προβῶμεν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἴδωμεν ἐπὶ τίνων ἀναλογιῶν ἔγεινεν ἡ διανομὴ τῶν δραχμῶν· ὅταν δὲ ἔλθουν οἱ κατάλογοι, θέλομεν ἐξετάσει ἐὰν δικαιοῦται ἡ κοινότης νὰ λάβῃ αὐτὸ τὸ ποσόν. Τώρα εἶναι ἀνάγκη τὰ ἔγγραφα αὐτὰ νὰ προσαχθοῦν, διότι ἄνευ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις ἔλαβε χώραν ματαίως, καὶ ὅτι τὸ ζήτημα περιεπλάκη. Ἂς ἐξετάσωμεν, ἡ προκειμένη περίστασις ὑπόκειται εἰς παραγραφήν; Ἠκούσατε ὅτι διὰ Β. Διατάγματος εἰσεπράχθησαν τὰ χρήματα καὶ ὅτι αὐτὰ ἐπρόκειτο νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, διὰ νὰ γείνῃ ἡ διανομή. Εἶναι παρακαταθήκη ὄχι διὰ νὰ πληρωθῇ εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, ὄχι ἀπὸ ὡρισμένον ταμεῖον, ἀλλὰ ὡς κατάθεσις, ὁποίαν δὲν ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον 48 τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Μία παρακαταθήκη τοιαύτη ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι πάντοτε παρακαταθήκη. Ἑπομένως, ἐὰν παραδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, θέλομεν ἀποφύγει τὸν λαβύρινθον τοῦ νομοσχεδίου. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς πρότασιν........

§58ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Τσαμαδός.

§59ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ νομοσχεδίου μοὶ δίδει ἀφορμὴν νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ, διότι πράγματι δὲν γνωρίζω ἐὰν τὰ χρήματα αὐτὰ ἀποκλειστικῶς ᾖναι διὰ τὸ Αἴγιον ἢ ἄλλο μέρος, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἔπαθε. Κατὰ τὸ 1861, ὅτε συνέβη ὁ σεισμὸς ἐκεῖνος ὁ καταστρεπτικὸς διὰ τὴν Αἰγιάλειαν, δὲν ὑπῆρξεν ὀλιγώτερον καταστρεπτικὸς καὶ διὰ τὴν πατρίδα μου, τὸ Γαλαξείδιον. Οἱ μηχανικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν πρὸς ἐκτίμησιν τῆς ζημίας, ἀπεφάνθησαν ὅτι ἀνέβη εἰς 1,200,000 δραχ., διότι 175 σπήτια ἔπεσαν καθολοκληρίαν, πλεῖστα δὲ ἐῤῥαγίσθησαν· ἐκτὸς τοῦ δυστυχήματος τούτου, ἐπάθαμεν καὶ ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπαθον οἱ τοῦ Αἰγίου, ἐπειδὴ ἓν μέρος τῆς παραλίας ἐβυθίσθη, πολλὰ δὲ δυστυχήματα προῆλθον ἐκ τούτου. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ, ὅστις εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν, νὰ φέρῃ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν καὶ ὁ τόπος ἐκεῖνος ἔχῃ δίκαιον νὰ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ τὴν γενομένην συνεισφοράν.

§60ΡΟΥΦΟΣ. Κύριοι, μὲ συγχωρεῖτε νὰ εἴπω δύω λέξεις, ὄχι διὰ νὰ φωτίσω τὸν κ. πρωθυπουργὸν, διότι δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ φωτισθῇ παρ’ ἐμοῦ. Κατὰ τὰ 1861 συνέβησαν σεισμοί· ἔπρεπε λοιπὸν τὸ Κράτος νὰ προνοήσῃ ὑπὲρ τῶν παθόντων, ἀλλ’ ἐπειδὴ, ὡς καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις, δὲν ἐπήρκεσεν ἡ συνδρομὴ αὕτη, ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν γενναιοδωρίαν τῶν πολιτῶν, ἐξεδόθη διάταγμα περὶ συνδρομῶν ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐν τῷ Κορινθιακῷ κόλπῳ, λέγον «ὅτι τὰ συλλεχθησόμενα χρήματα θέλουσι χρησιμεύσει διὰ τοὺς ζημιωθέντας καὶ παθόντας κατ’ αὐτόν.» Ἑπομένως τὰ χρήματα αὐτὰ, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δοθῶσι πρὸς τὸν δήμαρχον Αἰγίου, διότι διάταγμα θὰ κανονίσῃ εἰς ποίους ἀνήκουν, ἀνήκουν δὲ εἰς παθόντας ἀπὸ τὸν σεισμὸν ὄχι ἐν Αἰγίῳ μόνον, ἀλλ’ εἰς ὅλους τοὺς παθόντας. Καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ παραδεχθῇ ὅτι εἶναι παραγραφὴ, πρέπει νὰ ἀπαλείψῃ τὴν δευτέραν παράγραφον, καὶ ὅταν κατατεθῇ ὁ φάκελλος, νὰ δοθοῦν ὄχι εἰς τοὺς δήμους, ἀλλ’ εἰς τοὺς παθόντας. Δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον περιουσίαν, ἥτις ἀνήκει εἰς ἰδιώτας, νὰ τὴν διανείμωμεν ὅπως θέλομεν. Λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ δευτέρα παράγραφος· ἂς ὑπάρχουν τὰ χρήματα, ἀλλὰ νόμος νὰ κανονίσῃ τὴν διανομήν.

§61ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε πρόεδρε, βλέπω τοὺς κ. κ. συναδέλφους ἀρξαμένους τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως τῆς ἀναβολῆς.

§62ΙΩ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἀπεφασίσαμεν νὰ συζητηθῇ, ὅταν ἀπεφασίσαμεν νὰ ἀναγνωσθῇ;

§63ΧΟΪΔΑΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν, κ. πρόεδρε, νὰ γείνῃ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς ἀναβλητικῆς προτάσεως, ὁ δὲ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Μαυρομιχάλη εἶναι ἀβάσιμος.

§64ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§65ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται τὸ ἄρθρον 29, καθόσον ἐὰν μέχρι τοῦδε τὰ χρήματα δὲν διετέθησαν, τοῦτο προῆλθεν ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ δημοσίου. Τὰ χρήματα συνελέγησαν πρὸς ἕνα ὡρισμένον σκοπόν· οἱ δωρηταὶ τῶν χρημάτων βεβαίως δὲν ἐνόουν νὰ δώσωσι μήτε εἰς τὴν Βουλὴν, μήτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα ν’ ἀλλάξῃ τὸν προορισμὸν τῶν χρημάτων. Ἄλλως νομίζω ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ δωρηταὶ νὰ ζητήσουν τὴν ἐπιστροφὴν τῶν χρημάτων, διὰ τὴν καλὴν αὐτῶν χρῆσιν.

§66Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ζητοῦντες νὰ παρουσιασθοῦν ἔγγραφα, πρὸς διαφώτισιν τῆς ὑποθέσεως, ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν δίκαιον· ἀλλὰ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παρεμποδίσουν τὴν πρόοδον τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν ὑπάρχει καιρὸς νὰ συζητήσωσι. Δὲν εἰσέρχομαι διόλου εἰς νομικὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἀναφερόμενος εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς, λέγω, ὅταν κατεστράφη ἐκ τοῦ σεισμοῦ ἡ πόλις τοῦ Αἰγίου καὶ τὰ περίχωρα αὐτῆς, τότε προεκλήθησαν αἱ συνεισφοραὶ ὑπὲρ τῶν κατοίκων· Σημειώσατε δὲ ὅτι ἡ πόλις τοῦ Αἰγίου κατοικεῖται ὄχι μόνον ἀπὸ Αἰγιεῖς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ κατοίκους τῶν παρακειμένων δήμων τῶν γειτονευουσῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κτήματα πλησίον· λοιπὸν πρόκειται ὄχι μόνον περὶ τοῦ συμφέροντος κυρίως τῆς Αἰγιαλείας, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Τί λέγουν οἱ κάτοικοι; ἡμεῖς ὁπωσδήποτε ἀνεπληρώσαμεν τὰς ζημίας μας, ἤδη δὲ θέλομεν νὰ δαπανήσωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα εἰς τὴν πλέον εὐγενῆ καὶ ὠφέλιμον ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν τέκνων μας Κύριοι, τὸ δημόσιον πρὸ ὀλίγου ἦλθεν εἰς συνδρομὴν τοῦ γυμνασίου Πειραιῶς· ὁ δῆμος τοῦ Πειραιῶς ἔχει 350,000 δραχμῶν εἰσόδημα, καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀττικῆς κατεξανέστησαν, διότι ἐπροτάθη νὰ μὴ δοθῇ ἡ συνδρομὴ, καὶ εἶπον: δὲν θέλετε νὰ δώσητε συνδρομὴν, ὅπως σπουδάσουν τὰ τέκνα τῶν συμπολιτῶν μας. Οἱ αὐτοὶ σήμερον, ἐνῷ πρόκειται περὶ χρημάτων τὰ ὁποῖα ἀνήκουν καθαρῶς εἰς τοὺς Αἰγιαλεῖς καὶ τοὺς πέριξ κατοίκους, ἀνθίστανται.

§67ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν ἀνθίσταμαι ἐγώ.

§68Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅσοι ἀνθίστανται.

§69ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ὅταν ἔγεινεν ὁ σεισμὸς κατὰ τὸ 1861, ἔγεινε ζημία καὶ εἰς τὸ Γαλαξείδι, ναὶ ἢ ὄχι;

§70ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔγεινεν, ἀλλ’ οἱ Γαλαξειδιῶται ἔλαβον τὸ μερίδιόν των.

§71ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν συνάδελφόν μου κύριον Ἀργύριον Διαμαντόπουλον, ὁ ὁποῖος μὲ εὐκόλυνε (θόρυβος)· ἐὰν, κύριοι, ὑπάρχῃ δικαίωμα τρίτου, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν χάριν τῶν Αἰγιέων, αὐτὸ εἶναι λογιστικὴ ἐργασία. Λοιπὸν, κύριοι, ὅλα αὐτὰ εἶναι προφάσεις, διὰ νὰ σᾶς παρασύρουν νὰ μὴ χορηγήσητε τὴν ὀφειλομένην προστασίαν. Πῶς δύνασθε νὰ εἴπητε εἰς ἕνα λαὸν, δὲν σοῦ δίδω τὸ χρῆμά σου νὰ σπουδάσῃς, ἐνῷ αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀνθίστανται, προχθὲς μᾶς ἐξεκώφαινον διὰ τὰ γυμνάσια τῆς πατρίδος των; μήπως νομίζουν οἱ κύριοι αὐτοί, ὅτι εἶναι κατακτηταὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι ἔχουν ἐξαιρετικὰ δικαιώματα; Ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἀποδώσητε τὸ χρῆμα εἰς τὸ Αἴγιον, ἀλλ’ ἂν ἡ ἀνάγκη παρουσιασθῇ, θὰ δώσητε καὶ τὴν συνδρομὴν τοῦ Δημοσίου, διότι ἐξαιρέσεις δὲν πρέπει νὰ γίνωνται. Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη, νὰ χορηγηθῶσι τὰ χρήματα πρὸς σύστασιν τοῦ γυμνασίου.

§72ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὑποβάλω πρότασιν ἀναβολῆς· προκαλέσατε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§73ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐπροχωρήσαμεν πολὺ πλέον καὶ δὲν ἔχει σημασίαν ἡ ἀναβολή.

§74ΧΟΪΔΑΣ. Μεγίστην ἔχει.

§75ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Βεβαίως, ἐὰν ὑποτεθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥικάκη ὅτι ἔχει τι τὸ ὀρθὸν, πᾶσα συζήτησις εἶναι περιττή, λύεται τὸ ζήτημα, διότι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ διαθέσωμεν χρήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τὸ Δημόσιον, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἀνήκουν εἰς τοὺς Αἰγιαλεῖς. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ῥικάκης νὰ ἔχω ἐναντίαν γνώμην, θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ῥικάκη, διότι πιστεύω ὅτι θὰ ἀντιταχθῇ κατ’ αὐτῆς. Καὶ ἐὰν ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥικάκη δὲν ἔχῃ τι τὸ ὀρθόν, διότι θέτει εἰς ἀργίαν διάταξιν τοῦ λογιστικοῦ νόμου, φρονεῖτε ὅτι εἶναι τόσον ἀσήμαντον τὸ ἀντικείμενον καὶ νομίζετε ὅτι ὁρμώμεθα ἀπὸ λόγους προσωπικοὺς, ἀπὸ συμπαθείας ἢ ἀντιπαθείας;

§76Κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Βέβαια.

§77ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δὲν σᾶς ἐδόθη ἀφορμὴ προηγουμένη νὰ εἰπῆτε αὐτό. Ἐστὲ βέβαιος ὅτι θὰ χαρῶ πολὺ ἐὰν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸν νόμον αὐτὸν, διότι μεθ’ ὑμᾶς θὰ ζητήσω ἐγὼ τὰ καθυστερούμενα τῶν Θηβῶν, καὶ μετ’ ἐμὲ θὰ ἔλθουν ἄλλοι Βουλευταί. Ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ συμφέροντος τοῦ ἐπαρχιακοῦ πρέπει νὰ προτιμηθῇ τὸ γενικώτερον. Καλούμεθα σήμερον νὰ θέσωμεν εἰς ἀργίαν τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, καὶ ἑπομένως νὰ κάμωμεν μίαν δωρεὰν ὑπὲρ τοῦ δήμου τοῦ Αἰγίου. Ἐὰν, κύριοι, τώρα ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς καὶ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ αἰσθήματα τῶν δωρητῶν καὶ τὰ δεινοπαθήματα ἐκείνων ὑπὲρ ὧν διετέθησαν, τότε βεβαίως ἔχουν πολὺ δίκαιον οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν τοῦ νόμου· ἀλλὰ σημειώσατε, κύριοι, ἐὰν διὰ πᾶσαν περίπτωσιν θελήσωμεν νὰ παραβλέψωμεν νόμους ἰσχύοντας, δὲν ἠξεύρω ἐὰν δὲν καθιστῶμεν προβληματικοὺς πάντας τοὺς νόμους. Δὲν δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε σπουδαίως, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἁρπάσωμεν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον χρήματα, διὰ νὰ τὰ ἀποδώσωμεν εἰς ἐπαρχίαν ἢ εἰς δῆμον. Ὅταν παραγράφηται ἓν δικαίωμά σου, ἡ περιουσία σου νομίμως μεταβαίνει εἰς ἐμέ. Ἓν διάταγμα τοῦ 1836 εἶπεν, ὅτι οἱ ἔχοντες τίτλους ἰδιοκτησίας ἐπὶ δασῶν ὀφείλουν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ προσαγάγωσιν αὐτοὺς, διότι χάνουσι τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας· καὶ αὐτὸ τὸ διάταγμα ἐφηρμόσθη πληρέστατα, καὶ κοινότητες καὶ ἰδιῶται ἔχασαν τὴν ἰδιοκτησίαν των, καί τοι ἔχοντες τίτλους, διότι παρῆλθεν ἡ προθεσμία, καὶ τὸ δημόσιον εἶναι σήμερον κάτοχον τῆς ξένης περιουσίας.

§78ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἔθνος δύναται νὰ διαθέσῃ τὴν περιουσίαν του ὅπως θέλει.

§79ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δὲν συμφέρει εἰς τὴν πολιτείαν νὰ θίγωμεν τοὺς νόμους εἰς πᾶσαν περίπτωσιν. Ἄλλως νομίζετε, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλωμεν τὸν προορισμὸν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν πρὸς ἕνα ὡρισμένον σκοπόν;

§80ΤΙΝΕΣ. Δὲν μεταβάλλομεν.

§81ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Καὶ δὲν μεταβάλλομεν τὸν σκοπὸν, λέγοντες ὅτι τὰ δίδομεν διὰ σύστασιν γυμνασίου, ἐνῷ τὰ χρήματα ἐδόθησαν διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τῶν σεισμῶν;

§82Κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει περὶ συστάσεως γυμνασίου.

§83ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Τόσῳ χειρότερον, ὅταν ὑποκρύπτηται ὁ σκοπός.

§84Κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Τὸ 84 ἄρθρον περὶ παραγραφῆς τί ἐννοεῖ;

§85ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω τίποτε· λέγω, ὅτι ἦλθε μία πρότασις νόμου ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία λέγει· ἔχομεν ἀνάγκην νὰ θέσωμεν εἰς ἀργίαν μίαν διάταξιν τοῦ λογιστικοῦ νόμου, διὰ νὰ ἀποδώσωμεν τὰ χρήματα.

§86Κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Τί εἶναι παραγραφή, κ. Κατσίνα;

§87ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι πᾶν ὅ,τι τὸ δημόσιον ἔχει εἰς χεῖράς του ἢ τὸ ὀφείλει, ἐὰν δὲν ἐπεδόθη ἐντὸς ὡρισμένης ἐποχῆς ἡ ἀπαίτησις, παρεγράφη.

§88Κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Δὲν ὑπάρχει παραγραφή, διότι ἀπῃτήθη ἐγκαίρως.

§89ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀποῤῥίψῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πατρῶν κ. Ῥικάκη δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω, διότι ναὶ μὲν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ γραμμάτιον, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι ἐκδεδομένον ἐπ’ ὀνόματι ἑνὸς ταμείου τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι ἡ μὴ ἐξόφλησις αὐτοῦ προῆλθεν ἀπὸ ὄργανον τοῦ δημοσίου· ἀλλ’ οἱ λογιστικοὶ νόμοι ἑρμηνεύονται πολὺ στενῶς καὶ κατὰ γράμμα, οἱ δὲ ὑπόλογοι, οἱ ὁποῖοι φοβοῦνται τὴν εὐθύνην, καὶ τοὺς ὁποίους δὲν ἀπαλλάττει καμμία ὑπόθεσις ἀπὸ τὸν πέλεκυν τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, δυσκολεύονται νὰ κάμουν πληρωμὰς, αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται εἰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Τὸ γραμμάτιον, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι γραμμάτιον χρηματικὸν, ἤτοι γραμμάτιον, διὰ τοῦ ὁποίου χρήματα πληρωθέντα εἰς ἓν ταμεῖον μεταβιβάζονται, διὰ νὰ πληρωθοῦν ἀπὸ ἄλλο. Τὸ γραμμάτιον λοιπὸν τοῦτο δὲν δύναται σήμερον, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, νὰ πληρωθῇ, διότι παρῆλθον πλέον τῶν 5 ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεώς του· ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο εἰδικὸς νόμος. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι, ἀφοῦ παρῆλθον τὰ 5 ἔτη, τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα διαλαμβάνονται εἰς τὸ γραμμάτιον τοῦτο, ἀνήκουν πλέον εἰς τὸ δημόσιον, ἀλλὰ τὸ δημόσιον δὲν τὰ συνεχώνευσεν ἀκόμη εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου ἔδωκεν ἀφορμὴν ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Αἰγίου, διὰ τῆς ὁποίας ἐκθέτουν, ὅτι ἀπεφάσισαν νὰ συστήσουν εἰς τὴν πόλιν των γυμνάσιον, πρὸς διατήρησιν τοῦ ὁποίου ὑπεβλήθησαν εἰς φόρους, ἔδωκαν δὲ καὶ συνεισφορὰν· παρακαλοῦν δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς χρήματα εὑρισκόμενα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ προωρισμένα νὰ διανεμηθοῦν διὰ τὰς καταστροφὰς τῶν σεισμῶν τοῦ 1861. Ἡ Κυβέρνησις ἐξετάσασα, εὗρε τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνεγνώσθη, καὶ εἶδεν ὅτι διετάχθη ἡ εἴσπραξις συνδρομῶν ὑπὲρ ὅλων τῶν μερῶν τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου, πολλὰ τῶν ὁποίων ἔπαθον ἀπὸ τοὺς σεισμούς, ἀλλὰ βραδύτερον ἀνεκάλυψεν ὅτι τὸ χρηματικὸν γραμμάτιον, τοῦ ὁποίου τὴν ἐξαργύρωσιν ἐζήτουν οἱ κάτοικοι τοῦ Αἰγίου, εἶναι ἐκδεδομένον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ταμείου Αἰγιαλείας· συνεπέρανε λοιπὸν ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ ποσὸν, περὶ οὗ πρόκειται, ἀνήκει εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Αἰγιαλείας, διότι διαφορετικὰ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκδοθῇ τὸ γραμμάτιον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ταμείου ἐκείνου. Ἐπειδὴ δὲ οἱ κάτοικοι δι’ ἀναφορᾶς, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, νομίζω δὲ καὶ τὸ ἐπαρχιακὸν, κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησαν τὴν συνδρομὴν αὐτὴν ὑπὲρ τοῦ γυμνασίου, διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδίστασε νὰ παραδεχθῇ τὴν αἴτησιν αὐτὴν καὶ ἔφερε τὸ νομοσχέδιον, διὰ δύω λόγους· πρῶτον, διὰ νὰ καλύψῃ τὴν παραγραφὴν καὶ νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν νὰ πληρώσῃ τὰ χρήματα αὐτὰ, καὶ δεύτερον, διὰ νὰ λάβῃ τὴν συγκατάθεσίν σας, ὥστε τὰ χρήματα αὐτὰ, ἀντὶ νὰ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ, νὰ δοθοῦν διὰ τὸ γυμνάσιον· ὥστε, καὶ διὰ τὸν ἕνα λόγον καὶ διὰ τὸν ἄλλον, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἀντιλέγω εἰς τὴν ἀπαίτησιν τοῦ νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος τῶν ἐγγράφων, ὁ ὁποῖος εἶναι λίαν περιωρισμένος, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν.

§91ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κανονιστικὸν διάταγμα περὶ διανομῆς αὐτῶν τῶν χρημάτων ὑπάρχει;

§92ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§93Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, κύριε πρόεδρε, καὶ ἐγὼ, ὅτι διὰ νὰ ἐξαργυρωθῇ τὸ χρηματικὸν γραμμάτιον ἀπῃτεῖτο ἄδεια ἀπὸ τὴν Βουλὴν· νομίζω δὲ, ὅτι ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία δὲν εἶναι δικαιολογημένη νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν πρὸς ἐξαργύρωσιν τοῦ γραμματίου, διότι ἐὰν μέχρι τοῦδε δὲν ἐξηργηρώθη τὸ γραμμάτιον καὶ παρῆλθεν ἡ προθεσμία, τοῦτο ἐγένετο ἕνεκα ὑπαιτιότητος τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας. Τὰ χρήματα ἀνήκουσιν εἰς τὸ δημόσιον; Ὄχι. Τὰ χρήματα συνέλεξαν τὰ ὄργανα τῆς πολιτείας συνεπείᾳ ἀποφάσεως τοῦ Βασιλέως, καὶ τὰ συνέλεξαν πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῶν σεισμῶν τοῦ 1861. Τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὴν συνεισφορὰν, προσδιώρισε κατὰ τίνα τρόπον θέλει γενῇ ἡ διανομὴ τῶν χρημάτων αὐτῶν, καὶ ἐνετείλατο εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἤθελον ἐξευρεθῆ αἱ ζημίαι τῶν ζημιωθέντων, καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἤθελον διανεμηθῆ εἰς αὐτούς. Οὕτω δὲ δὲν ἐνηργήθησαν τὰ περὶ τούτου ἐν μόνῳ τῷ Αἰγίῳ· πρὶν ἢ συμβῶσι σεισμοὶ ἐν Αἰγίῳ, συνέβησαν ἀλλαχοῦ, καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία τότε προεκάλεσε συνεισφορὰς ὑπὲρ τῶν παθόντων, μετὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὁποίων διωρίσθη ἐπιτροπὴ, ἐξηκρίβωσε τὰς ζημίας καὶ τὰ παθήματα, καὶ ἀναλόγως αὐτῶν προέβησαν τότε ἐπὶ τὴν διανομὴν τῶν χρημάτων. Τὸ αὐτὸ μέλλει νὰ γείνῃ καὶ τώρα. Ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία, ἕνεκα πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν δὲν ἐξετέλεσε τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ τὰ χρήματα ἔμειναν ἐν χερσὶ τοῦ δημοσίου, τὸ ὁποῖον ἦτο ἁπλοῦς θεματοφύλαξ, ἤθελε δὲ πράξει ἄδικον, ἐὰν ἠρνεῖτο τὸ δημόσιον τὴν πληρωμὴν τῶν χρημάτων τούτων. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα, εἰς τίνα θέλει τὰ πληρώσει· ὀφείλομεν νὰ ἀναδράμωμεν εἰς τὰς σκέψεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὰς συνεισφορὰς καὶ οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συνεισήνεγκον τὰ χρήματά των, καὶ οὕτω θέλομεν πορισθῆ τὰ ἑξῆς. Ἐξεδόθη διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητήθη βοήθεια ἵνα διανεμηθῇ εἰς τοὺς παθόντας· ἑπομένως ἡ πολιτεία ἀνεδέχθη ὑποχρέωσιν νὰ διανείμῃ τὰ χρήματα ταῦτα εἰς αὐτούς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἐντελῶς ἀτελὲς, διότι δὲν διατάσσει ἄλλο παρὰ ζητεῖ μόνην τὴν ἄδειαν νὰ ἐξαργυρωθῇ τὸ γραμμάτιον. Ἀλλὰ πρὸς τίνα θέλει δώσει τὰ χρήματα; Ἐγένετο ἡ ἀνεύρεσις τῶν παθόντων καὶ ζημιωθέντων, πρὸς οὓς ταῦτα πρέπει νὰ διανεμηθῶσι; συνετάχθη ὁ κατάλογος τῶν δικαιουμένων νὰ μετάσχωσι τῆς συνδρομῆς αὐτῆς; Ἂν δὲν ἐγένετο, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ σκεφθῶ, καὶ θέλω σκεφθῆ ὅπως ὀφείλει νὰ σκεφθῇ καὶ ἡ Βουλή· εἶναι ἐπιτετραμμένον χρήματα, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται καὶ συλλέγονται πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν, νὰ διατεθῶσι πρὸς ἄλλον, καὶ ἐὰν ᾖναι ἐπιτετραμμένον τοῦτο, κατὰ τίνα τρόπον καὶ πρὸς τίνα σκοπὸν πρέπει νὰ διατεθῶσι; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐντελῶς ἀλλοῖον, ἔπρεπε νὰ εἰπῇ τὴν ἀλήθειαν· ἤτοι, ἐπειδὴ παρῆλθον 12 ἔτη ἀφ’ ἧς οἱ σεισμοὶ ἐγένοντο, ἐπειδὴ τὰ παθήματα καὶ αἱ ζημίαι τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔπαθαν τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῶσι, διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ λάβῃ τοῦτο τὸ μέτρον, νὰ διαθέσῃ οὕτω τὰ χρήματα. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει τοῦτο, διότι φρονεῖ, ὅτι ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ διὰ διατάγματος τὸν προορισμὸν τῶν χρημάτων· ἑπομένως, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν χρήματα, τῶν ὁποίων εἴμεθα θεματοφύλακες, τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ διὰ νόμου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, φρονῶ ὅτι, ἐὰν μὲν πρέπῃ ἁπλῶς νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐξαργύρωσιν τοῦ χρηματικοῦ γραμματίου, δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον· ἂν ὅμως πρόκηται νὰ διατεθῶσι τὰ χρήματα πρὸς ἄλλον σκοπὸν, ὅτι ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ μᾶς φέρῃ νομοσχέδιον πλῆρες, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονίσῃ πῶς καὶ πρὸς τίνα σκοπὸν θέλουσι διατεθῆ αὐτὰ τὰ χρήματα.

§94ΡΙΚΑΚΗΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω πρὸς ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν γνωρίζει καλλίτερά μου τὸν λογιστικὸν νόμον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ παραγραφὴ εἰμὴ ὅπου ὑπάρχει τὸ ἔχον τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαιτήσεως πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἠμέλησε νὰ ἐξασκήσῃ τὸ δικαίωμά του. Ἡ παραγραφὴ δὲν ἀπαγγέλλεται εἰμὴ καθ’ τῶν ὡρισμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται δικαιοῦχοι, ἐὰν παρημέλησαν νὰ ἀσκήσουν τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαιτήσεως. Ἵνα παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ, πρέπει νὰ συντρέχωσιν εἰς ταύτην οἱ κανόνες ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται πᾶσα διάταξις περὶ παραγραφῆς· κατὰ τὸ ἄρθρον 84 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, διότι ἐπ’ αὐτοῦ στηρίζονται, ὅταν εἰς ἓν ταμεῖον κατατίθενται χρήματα, ἵνα πληρωθῶσιν ἀπὸ ἕτερον ταμεῖον· παραγράφονται, ἐὰν δὲν ζητηθῇ ἡ πληρωμὴ ἐπὶ πενταετίαν· πρέπει ὅμως νὰ ᾖναι διατεταγμένη ἡ πληρωμὴ εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ κάμνῃ χρῆσιν τῆς ἀπαιτήσεως αὐτῆς. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχει μία παρακαταθήκη οὐχὶ εἰς ὡρισμένον πρόσωπον καὶ ἀπαιτητὴν, διότι λέγει ὅτι τὰ χρήματα κατατίθενται ὑπὲρ παθόντων ἐκ τοῦ σεισμοῦ. Τὸ γραμμάτιον ἐξεδόθη ἀπὸ τὸν κεντρικὸν ταμίαν εἰς τὸν ταμίαν Αἰγιαλείας, καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ ταμείου· λοιπὸν ποῖος ἦτο ὁ δικαιοῦχος; Τὸ κεντρικὸν ταμεῖον εἶναι τὸ δημόσιον, ἀλλὰ καὶ τὸ ταμεῖον τῆς Αἰγιαλείας εἶναι τὸ δημόσιον. Ἄς μοι συγχωρήσῃ δὲ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἐφαρμόζεται ἐνταῦθα τὸ ἄρθρον 84, μὲ ὅλον τὸν στενὸν κύκλον εἰς τὸν ὁποῖον θέλουν νὰ περιορίσουν τὴν ἑρμηνείαν τοῦ λογιστικοῦ νόμου.

§95ΖΩΧΙΟΣ. Τὰ χρήματα πρέπει νὰ ἀποδοθῶσι, τὰ χρήματα δὲν ἀνήκουν εἰς τὸ δημόσιον· ἀλλ’ εὑρίσκει ὁ ὑπουργὸς ἐμπόδιον ἀνόητον, κακῶς ἐκδεδομένον γραμμάτιον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ταμείου Αἰγιαλείας, καὶ τόσην ὥραν συζητοῦμεν περὶ γραμματίου τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει σημασίαν. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἐὰν τὰ χρήματα αὐτὰ μόνον συνηθροίσθησαν, ἢ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα;

§96ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα διὰ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας.

§97ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε Θεοδώρου, ἡ πατρίς σας ἔχει ἐδῶ νὰ λάβῃ ἕνα μεγάλον ἄρτον· εἶναι δικαίωμά της, ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ Αἰγιάλεια, ἀλλὰ καὶ ἄλλα μέρη τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου.

§98ΛΑΠΑΣ. Ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας ἐν γένει, ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια καὶ τὰ ἐπαρχιακὰ ἐπρότειναν νὰ δοθῶσι τὰ χρήματα καὶ νὰ συστηθῇ γυμνάσιον ἐκεῖ.

§99ΖΩΧΙΟΣ. Καὶ δέχεσαι, κύριε Λάπα, τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ διαθέτῃ τὸ χρῆμά σου;

§100ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ὅλοι οἱ κάτοικοι ὑπέγραψαν ἀναφορὰς, δι’ ὧν ἐζήτησαν, ἀντὶ τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ διατεθῶσιν εἰς τὸν δεῖνα καὶ δεῖνα, νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς συντήρησιν ἑνὸς γυμνασίου· οὐδὲ εἷς ἔφερεν ἀντίῤῥησιν.

§101Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ χρήματα αὐτὰ εἰσεπράχθησαν δυνάμει ἑνὸς Β. Διατάγματος, ἐν τῷ ὁποίῳ γίνεται λόγος ὅτι νέον Διάταγμα θέλει κανονίσει τὸν τρόπον τῆς διανομῆς. Λοιπὸν τὰ χρήματα αὐτὰ εἶχον ἕνα προορισμὸν, νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ· τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς δὲν ὑποστηρίζεται. Ἤδη τί πρέπει νὰ κάμωμεν; ἂν δὲν θέλωμεν νὰ νομοθετήσωμεν, πρέπει νὰ ἐκδοθῇ νέον κανονιστικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονισθῇ τίνι τρόπῳ τὰ χρήματα θὰ τύχωσι τοῦ ἀληθοῦς προορισμοῦ των· ὅταν τὰ λάβουν, ἂς τὰ κάμουν γυμνάσιον καὶ ὅ,τι θέλουν, διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ διάταγμα τῆς 25 Δεκεμβρίου 1861 ὁρίζει ἐν παραγράφῳ 3, ὅτι τὰ συλλεχθέντα χρήματα θέλουν συγκεντρωθῆ ἐν τῷ κεντρικῷ ταμείῳ τοῦ κράτους, καὶ ὅτι θέλει ἐκδοθῆ κατόπιν ἕτερον Β. διάταγμα κανονίζον τὸν τρόπον τῆς διανομῆς. Ἑπομένως τὸ γραμμάτιον ἐξεδόθη κατὰ παράβασιν τοῦ διατάγματος, διότι δὲν ἐξεδόθη ἕτερον διάταγμα· καὶ τὸ ἔνταλμα ἂν δὲν ἐπληρώθη, δὲν ἐπληρώθη διὰ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τοῦ τύπου τὸν ὁποῖον διαγράφει τὸ διάταγμα αὐτὸ τοῦ 1861. Ὅ,τι λοιπὸν τότε δὲν ἐγένετο, ζητεῖται νὰ γείνῃ διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος, εἶμαι δ’ ἐναντίος καὶ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη (θόρυβος).

§103ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ γραμμάτιον εἶναι ἄκυρον· τὰ χρήματα δὲ, ὧν θεματοφύλαξ ἦτο ὁ κεντρικὸς ταμίας, πρέπει νὰ διανεμηθῶσι, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ διατάγματος τοῦ 1861.

§104ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἰδέαν μου, καμμία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν ἀσφαλίζει τὸν ὑπόλογον διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ γραμματίου. Καὶ ἂν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς Βουλῆς ᾖναι νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαργύρωσιν ταύτην, πρέπει νὰ ψηφίσῃ νόμον.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, παραγραφὴ δὲν ὑπάρχει. Τὸ δημόσιον ὀφείλει ν’ ἀποδώσῃ τὰ χρήματα, ἀλλὰ νὰ τὰ ἀποδώσῃ σύμφωνα μὲ τὸ διάταγμα.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, ὁποίαν πρότασιν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν. «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαθέσῃ τὰ δυνάμει τοῦ ἀπὸ 25 Δεκεμβρίου 1861 Β. διατάγματος συλλεγέντα χρήματα, συμφώνως μὲ τοὺς ὁρισμοὺς αὐτοῦ.»

§108ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰς ἁ. ἀνάγνωσιν, καὶ σκεπτόμεθα αὔριον καλλίτερον.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν πρότασιν τοῦ κ. Ῥάλλη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6. μ. μ.)