1877.02.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 80

τῆς 18 Φεβρουαρίου 1877.

(Παρασκευή).

Ὥρα 2½ μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 7,470 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1877 καταλογιζομένων εἰς τὸ κεφάλαιον 12 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπὸ τὸν τίτλον «δικαστικαὶ ἀποζημιώσεις.» Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 40, 45, καὶ 46 τοῦ Λογιστ. νόμου.

§2ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὶν αὐτοῦ σᾶς παρακαλῶ· (ἀναβαίνει τὸ βῆμα). Πρὸ ἡμερῶν κύριοι, διενεμήθη ἓν ἔγγραφον τυπωθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ κ. προέδρου τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου· διὰ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ καταγγέλλεται τὸ ὑπουργεῖον ὅτι ἀπένειμε σύνταξιν ἐναντίον τοῦ νόμου· θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἔγγραφον τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἐτροποποίησε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης, τῆς 19 Ἰανουαρίου· παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὴν πρᾶξιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐπίσης καὶ πᾶν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν πρᾶξιν ταύτην, καὶ ἀφοῦ τὰ καταθέσῃ θὰ προσδιορίσωμεν τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως. Πρόκειται περὶ τῆς συντάξεως, ἥτις ἀπενεμήθη εἰς τὴν χήραν Καστελιώτου. Δεύτερον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἐν τῷ φύλλῳ ὑπ’ ἀριθμὸν 2,822 καὶ 2,824 τῆς Ἀληθείας κατεχωρίσθη διατριβὴ προσβάλλουσα σπουδαίως τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ μέρους τοῦ πρώην οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, νὰ καταθέσῃ τὰ ἑξῆς ἔγγραφα 41 τὸν ἀριθμόν· 1. Τὸ ὑπ’ ἀριθ.........τῆς 21 Ἰουνίου 1876, 2. τοῦ ὑπουργείου πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 353, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 52,915, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 356....

§3ΤΙΝΕΣ. Εἶναι αὐτοῦ ἡ σημείωσις;

§4ΡΟΥΦΟΣ. Θέλω δόσει τὴν σημείωσιν εἰς τὸν πρόεδρον. Ἀλλὰ συγχρόνως νὰ καταθέσῃ, ἐὰν ὑπάρχει, ἀντίγραφον τοῦ βουλεύματος τοῦ παραπέμποντος τὸν τελώνην καὶ τὸν ἐλεγκτήν· τὸ βούλευμα ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· ἐν περιπτώσει δὲ ἐναντίᾳ θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὸ Ἐφετεῖον διὰ νὰ μάθωμεν ἐὰν εὑρίσκεται καταγγελία, νὰ ἀποσταλῇ διὰ τοῦ πρώτου Ταχυδρομείου καὶ ἀντίγραφον τοῦ βουλεύματος. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ, ἐὰν ὑπάρχει, ἔγγραφον τῆς ὑπηρεσίας διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κατάθεσις τοῦ εἰσαγγελέως καὶ τοῦ προέδρου καὶ παντὸς ἄλλου λαβόντος μέρος κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ βουλεύματος τούτου· ἐὰν ὑπάρχουν ἔγγραφα, τότε θὰ παρακαλέσω καὶ τὰ πρὸς τοῦτο συναφῆ. Ἀφοῦ κατατεθῶσι τὰ ἔγραφα ταῦτα, ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου.

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐγένετο ἡ ἀπαίτησις ὑπό τινων τῶν κυρίων βουλευτῶν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, διὰ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἔργον ἐπιτροπῆς τινος, ἥτις εἶχεν ἐργασθῆ πρὸ καιροῦ, καὶ τὸ ὁποῖον νομίζουν ὅτι ὄχι μόνον δύναται νὰ ὑπαγάγῃ εἰς τὸν νόμον αὐτὸν καὶ τὴν στρατιωτικὴν διαχείρισιν, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ καταστήσῃ ματαίαν καὶ τὴν αὔξησιν τῆς προκαταβολῆς. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ὅτι θέλει ἐξετάσει καὶ ὅ,τι ἀνεύρει θέλει τὸ καθυποβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Ἐρεύνης γενομένης εὑρέθη, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία εἶχε συστηθῆ τὸ πρῶτον ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ ἔτους 1870, καθυπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκθεσιν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1873· τὸ δὲ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἀφοῦ ἐμελέτησε τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἔκαμε πρακτικὸν διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεφόρτισε τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσκαλέσῃ τὴν ἰδίαν ἐπιτροπὴν νὰ συντάξῃ τὸ περὶ ἐφαρμόσεως νομοσχέδιον καὶ τὰ συναφῆ αὐτοῦ, ἀπαιτοῦντα εἰδικὰς γνώσεις, διότι φαίνεται τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐσκέφθη ὅτι ἔπρεπε νὰ παρουσιασθῇ συγχρόνως καὶ διοικητικῶς ὀργανισμὸς ἀνάλογος μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προσεκάλεσε τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου διά τε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, καθὼς καὶ τοῦ ἀπαιτουμένου διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ. Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὰς 28 Ἰουλίου 1873 ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νομοσχέδιον, ἀφορῶν τὴν διαχείρισιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, προσέθηκε δὲ ὅτι ὑποβάλλων τοῦτο παρακαλεῖ τὸ ὑπουργεῖον νὰ διαβιβάσῃ αὐτὸ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, καὶ ἐὰν τὸ ἐγκρίνῃ, ἡ ἐπιτροπὴ θέλει προβῆ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ κατὰ τὰς βάσεις τοῦ καταρτισθέντος νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ἔκτοτε δὲν φαίνεται οὐδεμία ἐνέργεια ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου, οὔτε ἀπάντησις εἰς τὴν ἐπιτροπήν· μόνον κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1875 ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ εἰς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ἀκόλουθα· (ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τούτου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εὑρίσκεται ἐπίσημος ἀπάντησις τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς διαλαμβάνουσα τάδε (ἀναγινώσκει). Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέστειλε τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἰς ἓν τῶν μελῶν αὐτῆς νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ κανονισμοῦ, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔκαμε τίποτε καὶ τὸ ἔγγραφον εὑρίσκεται μέχρι τοῦδε...

§6ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εὑρέθη εἰς τὰ ἔγγραφά του, διότι αὐτὸς ἀπεβίωσεν.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως. Βλέπετε ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συνέταξεν ἓν νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν στρατιωτικὴν διαχείρισιν ἀπὸ τοῦ 1873, ἀλλ’ ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καμμία Κυβέρνησις δὲν φαίνεται ὅτι ἐνησχολήθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἀναγκαῖον συμπλήρωμα αὐτοῦ ἐθεωρήθη ὁ διοικητικὸς ὀργανισμὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔγεινε. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνετάχθη, ὑπάρχει ἐνταῦθα καὶ τὸ καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ καθ’ ἡμᾶς οὔτε νὰ ἐννοηθῇ εἶναι εὔκολον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν δὲν εἶναι καὶ ὁ διοικητικὸς ὀργανισμός· ἡ δὲ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ θέλει ἀπαιτήσει ὄχι ὀλίγην δαπάνην, διότι τὸ πρῶτον ἄρθρον ἦναι ἡ σύστασις 13 στρατιωτικῶν γραφείων, διοικουμένων τῶν μὲν 7 ὑπὸ λοχαγῶν, τῶν δὲ ὑπὸ κατωτέρων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὰ, οὐδὲ εἶναι εἰς εὐκολίαν ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν σύνταξιν τοῦ διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ, νὰ ἑτοιμάσῃ ὅλα ταῦτα καὶ νὰ τὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ φέρῃ τοιοῦτον ἔργον, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη, διότι ἄλλως θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μία ἀταξία, ἡ ὁποία ἐγίνετο πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ λείψῃ, ὅπως ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα.

§8ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Περὶ τῆς ἀφομιώσεως δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον ἡ Κυβέρνησις;

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§10ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Σκοπεῖτε νὰ λάβητε;

§11ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὄχι.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤδη, εἶναι ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ἔγεινε λόγος χθές· ἀλλ’ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνώδευσε μετὰ παρατηρήσεων τὴν ὑποβολήν. Καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν δὲν ἔχω νὰ ἀντείπω, διότι θὰ παραδεχθῶ ὅσα θεωρῶ παραδεκτὰ καὶ θὰ τροποποιήσω ὅσα δὲν θεωρῶ· ἀλλὰ προσέθηκε καὶ ἄλλο, εἶπεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι πλῆρες, διότι ἐλλείπει ὁ διοικητικὸς ὀργανισμός. Ἐὰν ἀνεγίνωσκε τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔβλεπεν ὅτι ὁ τοιοῦτος ὀργανισμὸς θὰ γείνῃ διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος, ὥστε τὰ πάντα ὡς πρὸς τὴν Βουλὴν εἶναι πλήρη· ὅλον τὸ ὑλικὸν εὑρίσκεται ἑτοιμασμένον ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις εἶναι ἀρκετὰ ἐκτενὴς, ἀνέπτυξεν ὅλα τὰ διάφορα θέματα, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου ἀπαιτοῦνται· ὁ ὀργανισμὸς δύναται νὰ συνταχθῇ, διότι ὁλόκληρον τὸ ὑλικὸν ὑπάρχει. Παρακαλῶ δὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἠμέλησεν αὐτὸ, νὰ τὸ ὑποβάλω, διότι ἔχω ἀντίγραφον.

§14ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δὲν τὸ ἔχω.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν δὲ ἔκθεσιν μοὶ τὴν ἔδωκεν ὁ κ. Χριστοφῆς, ὅστις εἶναι καὶ ἤδη μέλος· τοῦ Χριστοφῆ ἔχει τὴν ὑπογραφήν. (Τὴν καταθέτει).

§16ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις τῆς ἐκθέσεως.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον ἡμεῖς δὲν τὰ ὑποβάλλομεν· ὅποιος θέλει ἂς τὰ ὑποβάλῃ.

§18Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπιθυμῶ, κύριοι, ὅπως πάντες, ἵνα ἡ ἁρμονία μεταξὺ τῶν νόμων τῶν ἀποβλεπόντων τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ λογιστικοῦ νόμου ἐπέλθῃ, διότι ὄχι μόνον εἶναι ὠφέλιμος διὰ τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν· ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ νὰ τυπωθῇ, ἂν ὄχι ἄλλο, τὸ νομοσχέδιον, διότι εἰς 13 ἢ 14 τάγματα, 13 ἐπιμελητήρια ἀμφιβάλλω ἐὰν ἦναι σχηματισμένα εἰς ἓν μέγα Κράτος. Λοιπὸν δὲν ἐννοῶ αὐτὸν τὸν νόμον, οὔτε ἡ μελέτη, οὔτε ἡ πεῖρα ἐπιτρέπει νὰ τὸν ἐννοήσω. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὅπως μελετηθῶσιν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ τὰ ἐννοήσωμεν, νὰ τυπωθῶσι, διότι μόνον ἡ λέξις 13 ἐπιμελητήρια μὲ φέρει εἰς ἔκστασιν.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδὲν ἄλλο ἔχω νὰ εἴπω εἰμὴ ὅτι ὑπῆρχε, τὸ ἐζήτησα, μοῦ τὸ ἔδωσαν καὶ ἐκράτησα ἀντίγραφον.

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ἔμεινεν εἰς τὰ χαρτιά του.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Χριστοφῆς μοὶ τὸ ἔδωκεν ὡς ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐν ἀντιγράφῳ.

§22ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι λαμπρὰ ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς· ἀλλὰ εἰς τί θὰ συντελέσῃ αὐτὸ, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀποκρούει τὴν ἰδέαν τῆς ἐπιτροπῆς; ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχετο τὰς ἰδέας τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ νομοσχέδιον, καὶ τὸ υἱοθέτει καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ κατελάμβανον τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ἀλλὰ ἤδη δὲν τὴν ἐννοῶ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀποκρούει τὴν ἰδέαν.

§23Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ· ἀλλὰ τὸ δημόσιον διὰ μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὰ 1873 ἕως σήμερον ἐπλήρωσε χρήματα· κακὰ ψυχρὰ ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν πρέπει νὰ τὸ τυπώσωμεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, διὰ νὰ γνωρίζωμεν τί ἔκαμεν αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή;

§24ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω ἐψηφισμένον τὸν νόμον αὐτὸν, καὶ ἐπειδὴ θέλω νὰ ἄρω πᾶν πρόσκομμα, υἱοθετῶ τὸ νομοσχέδιον καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, διότι ἐπιθυμῶ ἡ Βουλὴ νὰ τεθῇ εἰς θέσιν νὰ τὸ συζητήσῃ.

§25Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, χθὲς καὶ οἱ ψηφίσαντες ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἀπεδέχθησαν, ὅτι τὸ διέπον σύστημα εἶναι πλημμελὲς καθόσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῶν ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν. Ἐκ τῆς συζητήσεως αὐτῆς προέκυψεν, ὅτι ἐπιτροπὴ ἐσχημάτισε νομοσχέδιον καὶ ὑπέβαλε καὶ ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μέχρι τῆς χθὲς ἡ Κυβέρνησις τὸ ἠγνόει, σήμερον δὲ ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς εἰσήγαγε καὶ πληροφορίας ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ὅσα ἔλαβον χώραν· δὲν εἰσήγαγε δὲ καὶ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς ὑπέβαλε σήμερον. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἔχει σήμερον, ἐξάγεται, ὅτι τὸ ζήτημα ἐμελετήθη, ὅτι σήμερον ἡ Βουλὴ προσκαλεῖται νὰ ἔχῃ ἐργασίαν παρεσκευασμένην πλήρη. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ἐκθέσεως, μετὰ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτῶν τῶν ἐγγράφων, δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπεκήρυξε τὸ ὑπάρχον σύστημα, πρόκειται δὲ νὰ θεραπεύσωμεν τὴν πλημμελῆ διαχείρισιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἔλαβε γνῶσιν, ὅτι ὑπάρχει νομοσχέδιον κατηρτισμένον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πολλὰ ἔτη εἰργάσθη ἐπιτροπὴ, νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται πλέον εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τοιαύτην ἐργασίαν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν, πρὶν τυπωθῶσι τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, καὶ τὰ μελετήσῃ, καὶ ἐκ τῆς μελέτης ἀποδειχθῇ ἐὰν τὸ ἔργον εἶναι ὀρθὸν καὶ πλῆρες διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν. Ἡ ἰδέα ὅτι δὲν ὑπάρχει διοικητικὸς ὀργανισμὸς εἶναι ἰδέα, ἥτις ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς νόμους· πώποτε ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ συμπεριλάβῃ διατάξεις, αἵτινες δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν· ὅλοι οἱ νόμοι τοῦ κράτους, ἰδίως οἱ στρατιωτικοὶ, δὲν δύνανται νὰ συμπεριλάβουν ὅλας τὰς διατάξεις. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ λείψῃ ὁ μὴ ἔλεγχος τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας· ἔχομεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω, ὅτι εἶναι πλῆρες· ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ καὶ λάβωσι γνῶσιν θὰ ἴδωσιν οἱ βουλευταὶ κατὰ πόσον ἐπαρκεῖ εἰς τὰς ἀνάγκας. Τότε δὲ μόνον ὅταν ἐπιψηφισθῇ ὁ νόμος, εἶναι καθῆκον τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ νὰ συντάξῃ τοὺς διοικητικοὺς ὀργανισμούς· ἄλλως τε δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ὀργανισμὸς πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο ἡ ἰδέα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν εἰσήχθη ὁ κανονισμὸς συγχρόνως, εἶναι ἰδέα, ἥτις δὲν ἐφαρμόζεται, διότι αὐτὸ δὲν δύναται νὰ γείνῃ, παρὰ ὅταν τὸ νομοσχέδιον γείνῃ νόμος τοῦ κράτους. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐγγράφων ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν μέχρις ὅτου τυπωθῶσι, διανεμηθῶσι καὶ προκληθῇ ἀπόφασις.

§26ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπέλαβεν ἴσως ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ὅτι ἐγὼ ἰσχυρίσθην, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνουν οἱ διοικητικοὶ ὀργανισμοὶ πρὶν γίνουν τὰ νομοσχέδια νόμοι· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην τοιοῦτόν τι· εἶπον, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ἀναγκαῖος ὁ διοικητικὸς ὀργανισμὸς διὰ νὰ ἐννοηθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εὗρεν εἰς τὰ ἀρχεῖα, καὶ ἡ ἰδέα αὕτη δὲν εἶναι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐσύστησε τὴν ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἀπῄτησεν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συντάξῃ ὄχι μόνον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ κανονισμὸν διοικητικὸν περὶ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ· διότι ἄνευ τοῦ τοιούτου κανονισμοῦ δὲν ἦτον εἰς θέσιν ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὀρθὸν καὶ δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ· καὶ μολονότι δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὰ 1873, οὔτε τὸ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ὑπέβαλεν, ὅπερ σημαίνει, ὅτι δὲν ἦτον δυνατὸν νὰ τὸ ἐννοήσῃ, οὔτε νὰ τὸ παραδεχθῇ. Τὴν αὐτὴν δὲ φαίνεται ἰδέαν συνεμερίσθη καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη, διότι καὶ αὐτὴ, ὅταν ἐμελέτησε τὴν ἐργασίαν ταύτην καὶ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, ἀπῄτησε νὰ συνταχθῇ καὶ ὁ διοικητικὸς ὀργανισμός, καὶ τίποτε περισσότερον ἀπὸ τοῦτο δὲν ἔκαμεν, οὔτε εὑρέθη εἰς θέσιν νὰ σκεφθῇ καὶ ὑποβάλῃ τὸ ἔργον εἰς τὴν Βουλήν.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι ἡμεῖς δὲν ἤλθομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§28ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τέλος πάντων δὲν εὑρέθη ἕτοιμος ἐργασία ἐκ μέρους ὑμῶν· δὲν εὑρέθη, παρὰ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου προσκαλεῖται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ, κατὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει καὶ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον τοῦ 1873. Δὲν ἐλάβαμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ εἴπωμεν ἐὰν ᾖναι ὀρθὸν ἢ ὄχι, καὶ διὰ τοῦτο οὔτε τὸ υἱοθετοῦμεν, οὔτε τὸ ὑποβάλλομεν· ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ ἐπιψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλαμεν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρὶν εἰσέλθῃ εἰς τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρέπει νὰ τυπωθοῦν τὰ ἔγγραφα, νὰ τὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὡς ἁπλῆν πληροφορίαν, δύναται νὰ τὸ κάμῃ· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ ἂν τυπωθοῦν τὰ ἔγγραφα, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ τὰ συσχετίσῃ μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, διότι δὲν ἀναλαμβάνει οὐδεμίαν εὐθύνην· δέχεται νὰ τυπωθοῦν διὰ νὰ τὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ ὡς ἁπλῆν πληροφορίαν.

§29ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὑπὸ ἄλλην μορφὴν ὄχι διὰ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, θὰ τὸ ἐξετάσω οὐσιωδῶς καὶ θὰ σᾶς πείσω· νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν διὰ ἔλλειψιν χρημάτων. Ὅλα αὐτὰ τὰ χαρτιὰ εἶναι καλὰ καὶ ἅγια, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν δι’ ἔλλειψιν χρημάτων. Ἠξεύρετε τί σᾶς ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις; χρήματα, παρᾶ. Σημειωτέον δὲ ὅτι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως ἔχω τρεῖς μεγάλους λόγους, τὸν λόγον τοῦ κ. Τρικούπη, ὁ ὁποῖος πρωθυπουργὸς ὢν εἶπεν, ὅτι τὸ σύστημα τῆς διαχειρίσεως τῆς στρατιωτικῆς εἶναι ἀξιοκατάκριτον, καὶ τὸν λόγον τοῦ κυρίου Δηληγιάννη, ὁ ὁποῖος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὢν τὸ κατεδίκασεν ἐκ προοιμίων, καὶ τὸν ἄλλον λόγον τοῦ κυρίου Δεληγεώργη. Λοιπὸν πρόκειται διὰ κἄ τι ἄλλο. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1852 τὴν 31 Δεκεμβρίου 1876 ἔπρεπε νὰ ἔχῃ 500,000 δραχμὰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ 200,000 τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Κατὰ τὸ λέγειν σας ἔπρεπε νὰ ἦναι 2,000,000· οὔτε παρᾶ δὲν ἔχετε, κύριε πρωθυπουργὲ καὶ ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Τί μᾶς ζητεῖτε τώρα; δόσατε ἑκατομμύρια ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἔτσι, κ. Τρικούπη; αὐτὸ εἶναι προκαταβολὴ, ἐκτὸς τῶν τακτικῶν δαπανῶν πρέπει νὰ ὑπάρχουν χρήματα διαθέσιμα εἰς τὸ στρατιωτικὸν ταμεῖον.

§30ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§31ΖΩΧΙΟΣ. Ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ νόμος τοῦ 1852 (ἀναγινώσκει). Εἰς τὴν 31 Δεκεμβρίου πρέπει νὰ βεβαιώσῃ τὸ ὑπουργεῖον ὅτι ὑπάρχουν 500,000· αὐτὸ λέγει νόμος. Ἂς λάβωμεν ἓν παράδειγμα νὰ τὸ ἐννοήσωμεν. Κύριε Πετσάλη, ἐκτὸς τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα ἔχετε εἰς τὸ ταμεῖον, βεβαίως ὁ ὑπηρέτης πρέπει νὰ ἔχῃ 100 δραχμάς· τώρα αὐτὰ ποῦ θὰ εὑρίσκωνται; εἰς τοῦ ὑπηρέτου τὰς χεῖρας· θὰ φουσκώσῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ναὶ ἢ ὄχι; πρέπει νὰ ὑπάρχουν διαθέσιμα ἐκτὸς τῶν χρημάτων τοῦ δημοσίου ταμείου 1,500,000 διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ 300,000 διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν· ἢ ἐγὼ παραλογίζομαι ἢ ὁ νόμος δὲν ἠξεύρει τὶ λέγει βεβαίως. Κύριοι, εἰς τὰ στρατιωτικὰ ταμεῖα δὲν ὑπάρχει οὔτε ὀβολός· ποῦ εἶναι τὰ χρήματα σᾶς ἐρωτῶ; Παρατρέχω ὅτι ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ἅπαξ νὰ γείνῃ καὶ ὅτι τοῦ λοιποῦ ἔπρεπε νὰ κανονισθοῦν τὰ πάντα. Τώρα, ὅπως εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προνοήσῃ. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἐκτὸς τῶν 500,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἦναι εἰς τὸ ταμεῖον τῶν στρατιωτικῶν καὶ αἱ 200 χιλιάδες εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εἶναι ἐξωδευμένα 2,000,000. Αἴ καὶ ἂν σᾶς δείξω ἕνα ἄλλον λογαριασμὸν, τὸν ὁποῖον ἔφερεν εἰς τὰ 1874 ὁ καϋμένος ὁ Νικολόπουλος, ὁ ὁποῖος ὅλα τὰ ἐξίσωσε καὶ δὲν μὲ ἤκουεν· εὑρέθησαν καθυστεροῦντα τὰ ταμεῖα τὰ στρατιωτικὰ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, πόσα εἰς τὰ 1874; 1,900,000 καὶ κἄτι περισσότερον, καὶ χιλιάδες ἀκόμη, καὶ διὰ νὰ ἐξισώσῃ ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν, κάμετε ἓν δάνειον νὰ ἐπιστρέψωμεν τὰ χρήματα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐδικαιοῦτο νὰ σφάλῃ, διότι δὲν ἦτον ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Λοιπὸν τότε ἐδόθη 1,980,090 δραχμῶν διὰ νὰ ἐξισωθῶσιν οἱ λογαριασμοί· ἀπὸ τὰ 1874 ἕως τὰ 1877 εἶναι 3 ἀλλὰ κυρίως δύω ἔτη καὶ προσκαλούμεθα πάλιν νὰ δώσωμεν 1½ ἑκατομμύριον διὰ νὰ τὸ μεταχειρίζεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ 300,000 ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὅπως θέλει. Ἐὰν κάμητε ἕνα ὑπολογισμὸν εἰς τὸ στρατιωτικὸν ταμεῖον τοῦ στρατοῦ τοῦ μονίμου ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν 60,000,000, διατί;... εἰς δὲ τὸ ἄλλο, 70,000,000, διατί;.... Σκεφθῆτε δὲ ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν ἔχει οὔτε μίαν πεντάραν, τὰ δὲ στρατιωτικὰ ταμεῖα ἔχουσιν ἔλλειμμα 1,500,000. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ κανονισμοῦ, πρόκειται περὶ χρημάτων, τὰ ὁποῖα οὔτε ἔχετε νὰ τὰ δώσητε. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ ψηφίσω αὐτὸν τὸν νόμον; Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ἢ ψηφίσατε τὸν νόμον, ἢ δὲν δημοσιεύομεν τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν. Τώρα ἐπειδὴ μᾶς φοβερίζει, θέλετε νὰ δώσητε τὸ 1½ ἑκατομμύριον; ἐγὼ δὲν τὸ δίδω. Ἀλλ’ ἀποφασίσατε νὰ τὰ δώσητε, ἀπὸ ποῦ; Τί σᾶς εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χθές! Λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ χρημάτων! καὶ διὰ νὰ τὰ δώσητε, πρέπει νὰ θέσητε φόρους. Ἰδοὺ πῶς ἐξετάζω ἐγὼ τὸ πρᾶγμα. Τώρα ἐννοῶ τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ, ἀλλὰ ἐνθυμηθῆτε τὶ εἶπε μία χήρα, εἶπε τοῦ Φιλίππου τοῦ Βασιλέως, «καὶ μὴ βασίλευε, ἀφοῦ δὲν εἶσαι εἰς κατάστασιν.» Τώρα σοῦ λέγει ὁ ὑπουργὸς, «καλλίτερα νὰ ἔχω διαθέσιμα χρήματα, διότι ὁ ὑπουργὸς ἠμπορεῖ νὰ τὰ διαθέσῃ.» Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει πρὸ πάντων νὰ ἐρευνήσῃ καὶ τοὺς πόρους ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ὑπάρξουν διαθέσιμα χρήματα.

§32ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω πῶς ὁ κ. Ζωχιὸς εὐκόλως παρεξηγεῖ τὴν πρότασιν· ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν πίστωσιν, δὲν ζητοῦμεν χρήματα· ζητοῦμεν μόνον ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν ἐνέργειαν ἡμῶν τῶν ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν μὴ ἐγκληματικὴν συνεπεία τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν· διότι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἡμεῖς οἱ ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δυνάμεθα βῆμα νὰ κάμωμεν, διότι οὐδόλως σκοπὸν ἔχομεν νὰ μᾶς στήσητε ἐπὶ τῆς ἕδρας τοῦ κατηγορουμένου. Ζητοῦμεν λοιπὸν εὐκολίαν διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ συστηθεῖσα ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, καὶ ἐργασθεῖσα ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὑπαγάγῃ τὴν διαχείρισιν τῶν ὑπουργείων τούτων εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ νόμου τοῦ λογιστικοῦ. Καὶ τοσοῦτον εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὅσον εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἢ μᾶλλον εἰς τὸ σχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη, οὐδὲν ἀναφέρεται περὶ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ εὕρῃ τρόπον. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν εὗρε μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὑπαγάγῃ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς ἐν γένει τοῦ Κράτους, πῶς θέλετε ἡμεῖς σήμερον νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν ἄνευ τῆς εὐκολίας, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, ἵνα μὴ ἀποκαταστήσωμεν τὴν διαχείρισίν μας ἐγκληματικήν; Αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, οὔτε πίστωσιν ζητοῦμεν, οὔτε χρήματα, οὔτε τίποτε ἄλλο ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ φίλος μου κ. Ζωχιὸς εἶπε· ζητοῦμεν ἁπλῶς νὰ εὐκολύνετε τὴν διαχείρισίν μας.

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ζωχιὸς δὲν ἐμελέτησε τὰ πράγματα καὶ τὸν νόμον, ὅπως ἤδη ἐφαρμόζεται, καὶ παρεξήγησε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν. Τί γίνεται σήμερον; Κατὰ τὸν νόμον, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθοῦν ἐγκαίρως καὶ προκαταβολικῶς τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῆς πληρωμῆς, δίδονται χρήματα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προκαταβολικῶς ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, τοῦτο ὀφείλει εἰς τὸ τέλος τῶν λογαριασμῶν νὰ παρουσιάσῃ τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, καὶ ἐπειδὴ αὐτὴ ἡ ἐργασία δὲν δύναται νὰ γείνῃ κατὰ μῆνα, διότι τὸ λογιστήριον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ περαιώσῃ τοὺς λογαριασμοὺς ὅλης τῆς ὑπηρεσίας κατὰ μῆνα, διὰ τοῦτο ἐκτελεῖται κατὰ τριμηνίαν, καὶ ἐν τούτοις κατὰ μῆνα ὑποβάλλονται, ὡς ἀντίτιμον τῶν πληρωθέντων χρημάτων, τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τοῦ μηνὸς, εἰς τὸ τέλος δὲ τῆς τριμηνίας συμπληροῦται ὁ λογαριασμὸς καὶ τακτοποιεῖται· πρόκειται νὰ πληρωθοῦν κατὰ πενθημερίαν 10,000 στρατιῶται, δὲν ἠμποροῦν δὲ οὔτε ἐκ τῶν προτέρων, οὔτε ἀμέσως νὰ ἑτοιμασθῶσιν αἱ ἀποδείξεις καὶ νὰ ἐκδοθῇ τὸ ἔνταλμα· δίδεται λοιπὸν προκαταβολὴ, πληρώνονται οἱ στρατιῶται, καὶ παρουσιάζονται ἔπειτα αἱ ἀποδείξεις καὶ τὰ δικαιολογητικά. Αὐτὸ γίνεται, κύριοι, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐξοδευόμενα κατὰ μῆνα χρήματα εἶναι πλέον τῶν 500,000, διὰ τοῦτο ἡ προκαταβολὴ ἀναβαίνει μέχρι 2½ ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ τέλος τῆς τριμηνίας τακτοποιοῦνται. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε λαμβάνει τὰ χρήματα. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν λαμβάνει τὰ χρήματα καὶ παρουσιάζει τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς εἰς τὸ εἰδικὸν λογιστήριον, τὸ ὁποῖον περαιώνει τοὺς λογαριασμοὺς ἐντὸς τριμηνίας. Ἀλλ’ αὐτὸ, κύριοι, γίνεται κατὰ παράβασιν τοῦ λογιστικοῦ νόμου, διότι κατὰ τὸν νόμον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται πληρωμὴ ἄνευ προηγουμένων δικαιολογητικῶν ἐγγράφων. Τοῦτο ὅμως ὡς εἴρηται δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ, ἀλλ’ ἕως τώρα δὲν ἐζητεῖτο ὁ λόγος, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς θὰ ἰσχύῃ ὁ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν νόμος· ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λοιπὸν δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα· ἐπειδὴ ὅμως ἄλλως δὲν δύναται νὰ γείνῃ ὅπως τὰ πράγματα ἔχουσιν, σᾶς ὑπεβάλομεν τὴν πρότασιν.

§34ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ, κ. πρωθυπουργὲ, σᾶς φέρει τὴν δυσκολίαν διὰ τὴν εὐθύνην;

§35ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§36ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ μόνον;

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω. Λοιπὸν ζητοῦμεν ὄχι χρήματα περιπλέον, ὄχι πίστωσιν, ζητοῦμεν νομιμοποίησιν τῆς ἐνεργείας μας, ἄνευ αὐτῆς οὐδεὶς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠμπορεῖ ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην. Ἐννοεῖται, κύριοι, ὅτι καὶ ἡμεῖς, ὅπως καὶ σεῖς, ἐπιθυμοῦμεν βεβαίως νὰ ἐπέλθῃ τακτοποίησις, νὰ δοθῶσι περισσότεραι ἐγγυήσεις εἰς τὰ λογιστικὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἤδη ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ φέρωμεν νέον νόμον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μέτρα ἱκανὰ νὰ ἐπιφέρουν οὐσιώδη καὶ ἐπωφελῆ μεταβολήν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη, καθ’ ἡμᾶς δὲν ἱκανοποιεῖ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, αὐξάνει τὰ ἔξοδα ἄνευ οὐδενὸς ἄλλου ἀποτελέσματος. Ἰδοὺ διατὶ οὔτε παρουσιάζομεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἡμεῖς εἰς τὴν Βουλὴν, οὔτε τὸ ὑποστηρίζομεν. Ὁ κ. Ῥικάκης τὸ υἱοθέτησεν, ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἡμεῖς οὔτε θὰ ἐπιμένωμεν οὔτε θὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι πρέπει καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ἔκθεσις νὰ μὴ τυπωθῶσι καὶ νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Βεβαίως εἶναι φῶτα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε μία ἐπιτροπὴ, καὶ εἰμπορεῖ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ τὰ παρατρέξῃ. Θέλω λοιπὸν πρῶτον νὰ ἄρω τὰς ἀμφιβολίας, τὰς ὁποίας ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Ζωχιοῦ ἐσκόπει νὰ ἐνσπείρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, συμφωνῶ δεύτερον μὲ τὴν πρότασιν ἰδίως τοῦ κ. Πετιμεζᾶ· ἑπομένως ἀποδέχομαι τὴν τύπωσιν τῶν ἐγγράφων διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιμένω ὅμως μετὰ τὴν τύπωσιν ἀμέσως ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ συναινεῖ εἰς τὴν τύπωσιν τῶν ἐγγράφων;

§39ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ διαταχθῇ ἀμέσως ἡ τύπωσις καὶ νὰ ᾖναι αὔριον ἕτοιμα. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Τσαμαδός.

§41ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς Σῦρον καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν διόρθωσιν τῶν πραγμάτων, ἔλαβε δὲ εἰς ἀπάντησιν τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐπίσης τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ. Τὸ τηλεγράφημα ἐπικυρώνει ὅσα εἶπον χθὲς μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὁ γυμνασιάρχης ἀπέπεμψε μαθητὰς εὐπόρους κατὰ τὴν ἰδέαν του, σημειώσατε δὲ ὅτι ἐὰν αὐτοὶ ἀπουσιάσουν ἐπὶ ὡρισμένον ἀριθμὸν παραδόσεων ἀποκλείονται καὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ δώσουν ἐξετάσεις. Ὡς παράδειγμα εὐπορίας ἔφερε τὸν υἱὸν ἑνὸς διδασκάλου τῆς ἱερατικῆς σχολῆς, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 80 δραχμὰς, συγχρόνως τὸν χαρακτηρίζει ὡς συντάκτην τῆς Πανόπης ἐνῷ δὲν εἶναι, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει κακεντρέχειαν. Λοιπὸν ὄχι μόνον παρέβη τὸ καθῆκόν του, ὄχι μόνον ἐπιμένει εἰς τὴν παράβασιν ἀλλ’ εἶναι καὶ κακεντρεχής.

§42ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. γυμνασιάρχης μοὶ ἀπήντησε τηλεγραφικῶς τὰ ἑξῆς· «οὐδένα ἀπέπεμψα· μαθητάς τινας εὐπόρους, δυστροποῦντας ἐνδυθῆναι στολὴν, ἀπεστείλαμεν οἴκοι, ἵνα ἐνδυθῶσι στολὴν, ἣν καὶ εἶχον, ἀπέπεμψα καὶ τὸν υἱὸν τοῦ συντάκτου Πανόπης καὶ τὰ λοιπὰ καθέκαστα ταχυδρομικῶς». Περιμένω τὴν ἔκθεσιν ταχυδρομικῶς καὶ τότε θὰ ἦμαι εἰς θέσιν ν’ ἀποφασίσω περὶ τοῦ πρακτέου.

§43ΧΟΪΔΑΣ. Νὰ ἐπιτιμήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς αὐστηρῶς τὸν γυμνασιάρχην διὰ τὴν κολακίαν, ἥτις ἐμφαίνεται ἐν τῷ τηλεγραφήματι, διότι λέγει ὅτι ἀπέβαλε καὶ τὸν υἱὸν τοῦ συντάκτου τῆς Πανόπης, ἀντιπολιτευομένης ἐφημερίδος.

§44ΔΟΥΜΑΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὰ ἀναφερόμενα ὀνόματα δὲν εἶναι πλούσιοι, ἐξ ἐναντίας καὶ οἱ δύω εἶναι πτωχοί· ὁ Ἀργυράκης εἶναι διδάσκαλος, ὁ δὲ Κοτραδάκης εἶναι συντάκτης αὐτῆς τῆς ἐφημερίδος, μόλις ἀποζῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι ἀλλοῦ· πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία ἐγγύησις εἰς τοὺς γονεῖς, διότι αὔριον εἰμπορεῖ κάθε ὑπουργὸς νὰ κάμῃ νέαν στολὴν, καὶ ὁ γυμνασιάρχης συμφώνως μὲ τὰς ἰδιαιτέρας ὁδηγίας τοῦ ὑπουργοῦ νὰ ἀποβάλλῃ· πρέπει λοιπὸν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιτιμήσῃ αὐστηρῶς αὐτὸν τὸν γυμνασιάρχην.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§46ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐκδηλουμένην ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, θὰ ἐνεργήσω ὅμως τὸ καθῆκόν μου ἀνεξαρτήτως καὶ ὅπως ἐγὼ ἐννοῶ. Ἡ Βουλὴ δικαιοῦται εἰς ἔλεγχον καὶ οὐχὶ εἰς διοίκησιν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον.

§48ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Χθὲς ὁ κ. Καραλίβανος ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 36 τῆς ὁποίας τὴν ἐπιψήφισιν ἀνεβάλαμεν μέχρις ὅτου ἀποφασισθῇ πόσος θὰ ᾖναι ὁ χρόνος, τὸν ὁποῖον θὰ ὑπηρετοῦν οἱ φοιτηταὶ ἐν τῷ στρατῷ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 37 οἱ νέοι ὑποβάλλονται εἰς ἐκτέλεσιν γυμνασίων, κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 59 γίνεται ἡ διάκρισις ὅτι οἱ μὴ ζητήσαντες ἀναβολὴν κατατάξεως ὑπηρετοῦν ἅμα καταταχθοῦν ἓξ μῆνας. Συνεπῶς πρὸς ταῦτα γίνονται αἱ νέαι τροπολογίαι. Ἀπὸ τὸ βʹ. ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 37 πρέπει νὰ λείψουν αἱ λέξεις «ἢ τῆς ἀπαλλαγῆς»· καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἀπαλλαγέντας βεβαίως τὸ ὀρθώτερον εἶναι ἡ ἀπαλλαγὴ νὰ ᾖναι ὁριστική.

§49ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὑπηρετοῦν ὅλοι 6 μῆνας.

§50ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ προστατεύσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ κάμουν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀναβολῆς.

§51ΡΙΚΑΚΗΣ. Αὐτοὶ θὰ ἦναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ σπουδάσουν· θέλετε νὰ παραλύσετε τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ νὰ γείνουν ὅλοι σουλατσαδῶροι.

§52ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει οἱ μαθηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἅμα τελειώσωσι τὰ μαθήματά των νὰ κατατάσσωνται ἐπὶ ἓξ μῆνας.

§53ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Καὶ ἂν θέλουν νὰ ὑπάγουν προτήτερα δὲν τοὺς παρέχετε τὸ δικαίωμα;

§54Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι τόσῳ συγκεχυμένον καὶ περιέχει τόσας ἀτελείας, ὥστε ἂν προσθέσωμεν καὶ νέας θὰ τὸ καταστήσωμεν ἀνεφάρμοστον. Ἐνῷ συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 37, θέλομεν ἐκ τῶν προτέρων νὰ δικάσωμεν τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας τὸν ἀναφερόμενον εἰς τὸ ἄρθρον 56. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὴν ἀρχὴν νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς μαθητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, τῶν σχολείων τῶν τεχνῶν, ἀναβολὴ κατατάξεως, ἐὰν ἔχωσι τὴν σωματικὴν καὶ διανοητικὴν ἱκανότητα· ἔρχεσθε ἤδη νὰ λύσητε τὸ ζήτημα τῆς ἑξαμήνου ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον θὰ λυθῇ ὅταν ἔλθῃ ἡ οἰκεία θέσις· πῶς θέλετε νὰ προδικάσητε ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπέχει πολὺ ἀπὸ ἡμᾶς καὶ δὲν ἠξεύρομεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς! Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καραλιβάνου καθ’ ἣν οἱ μαθηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ μὴ λαμβάνωσι πτυχίον, ἐὰν δὲν φέρωσι ἀπόδειξιν ὅτι ὑπηρέτησαν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν· πόσον δὲ θὰ ὑπηρετήσωσι καὶ πῶς, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ κανονισθῇ ἀκολούθως.

§55ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, θὰ φέρω μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καραλιβάνου· ὁ κ. Καραλίβανος λέγει, ὁ φοιτητὴς δὲν δύναται νὰ λάβῃ πτυχίον, ἂν δὲν ὑπηρετήσῃ καὶ εἰς τὸν στρατόν. Ἀλλ’ ἐνταῦθα, κύριοι, ἐξαιροῦνται οἱ σπουδασταὶ οἱ ἐν Εὐρώπῃ, καὶ τοῦτο προσβάλλει τὸν λόγον τῆς ἰσότητος· δεύτερον νομίζω, ὅτι οὐχὶ εἰς τὸ πτυχίον, ἀλλ’ εἰς ἕτερον στάδιον πρέπει νὰ σταθῶμεν· νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν δύνανται νὰ δώσωσι πρακτικὰς ἐξετάσεις, διότι οἱ ἐρχόμενοι ἔξωθεν δίδουσι πρακτικὰς ἐξετάσεις.

§56ΧΟΪΔΑΣ. Κύριοι, ἐγὼ νομίζω, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς τροπολογίας ὑβρίζομεν τοὺς ἐντίμους αὐτοὺς πολίτας, ὅτι δῆθεν δὲν θὰ θελήσωσι νὰ προσφέρωσι τὴν ὑπηρεσίαν των εἰς τὴν πατρίδα· ἐγὼ ἀποκρούω τὴν τροπολογίαν αὐτήν· (θόρυβος).

§57ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἰδού, κύριοι, πῶς διεσκευάσθη ἡ τροπολογία μου· «οἱ ἀναβολῆς κατατάξεως κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα τυχόντες δὲν λαμβάνουσι πτυχίον, οἱ δὲ ἔξωθεν ἐρχόμενοι δὲν γίνονται δεκτοὶ νὰ δώσωσι τὰς πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των πρακτικὰς ἐξετάσεις ἢ μετὰ τὴν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐκπλήρωσιν τῆς ὑπηρεσίας αὑτῶν, ἐκτὸς ἂν ἐξετασθέντες κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ κριθῶσιν ἀνίκανοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν».

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καραλιβάνου, καθὼς τὴν ἠκούσατε, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονταί τινες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§59ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν παρεδέχθη, ποῦ παρεδέχθη;

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Τὸ ἀντίθετον.

§61ΧΟΪΔΑΣ. Μὰ τί ἀντίθετον! ὑπάρχουσι 96 βουλευταὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης;

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἡ ἔνστασις δὲν ἐγένετο πρίν, ἡ ψηφοφορία ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ καὶ μὲ 10.

§63ΧΟΪΔΑΣ. Ἔχω ἀρκετὰ ὀξεῖαν φωνὴν καὶ μὲ ἠκούσατε· δὲν ἔκαμον ἔνστασιν ἀπαρτίας, ἀλλ’ εἶπον ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίζετο ἡ τροπολογία δὲν ἦσαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης 96.

§64ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀναγνώσατε ἐκ νέου τὴν τροπολογίαν, διότι ἦλθον πολλοὶ βουλευταὶ ἐκ τῶν δωματίων, οἱ ὁποῖοι δὲν τὴν ἤκουσαν. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία ἐκ νέου).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, ὡς ἀνεγνώσθη, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 37. Οἱ νέοι οἱ ἀπαλλαγέντες τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας δυνάμει τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ παρόντος νόμου καὶ οἱ τυχόντες ἀναβολῆς κατατάξεως δυνάμει τοῦ ἄρθρου 36 ἐκτελοῦσι γυμνάσια ὁρισθησόμενα ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ διὰ διοικητικοῦ κανονισμοῦ. — Ἅμα δὲ ὡς οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς ἢ τῆς ἀναβολῆς ἐκλείψωσιν, οἱ νέοι ὑποβάλλονται εἰς ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἀπογραφῆς, εἰς ἣν ἀνήκουσι. Ἐν ὥρᾳ δὲ πολέμου καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ καλοῦνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ὡς οἱ λοιποὶ ἄνδρες τῆς αὐτῆς ἀπογραφῆς.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς τὸ ἠκούσατε, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 40. Αἱ περὶ ἐξαιρέσεως ἀνικάνων ἀποφάσεις, ἐκδιδόμεναι καὶ ἄνευ αἰτήσεως, στηρίζονται εἰς τὴν προηγουμένην προσωπικὴν ἐξέτασιν τῶν στρατευσίμων. Ἐπὶ τούτῳ ὑποχρεοῦνται, ἐπὶ τῇ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 72 ὁριζομένῃ ποινῇ, ἅπαντες οἱ ἐν τοῖς στρατολογικοῖς καταλόγοις ἐγγεγραμμένοι νὰ προσέλθωσιν ἐγκαίρως. Κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι ἀδύνατος ἡ προσέλευσις τοῦ στρατευσίμου, ἕνεκα βαρείας ἀσθενείας, πιστοποιουμένης ὑπὸ τοῦ Δημάρχου, ὑπὸ ἰδίαν αὐτοῦ εὐθύνην, δύναται τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον νὰ διατάξῃ τὴν ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου, Ὑπομοιράρχου καὶ Εἰρηνοδίκου, παρόντος καὶ ἰατροῦ, ὑπὸ τοῦ συμβουλίου διοριζομένου, τὴν ἐπιτόπιον ἐξέτασιν τοῦ πάσχοντος. Κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην, τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον δὲν ἀποφασίζει τὴν ἐξαίρεσιν, ἢ μόνον ἐὰν παμψηφεὶ καὶ ᾐτιολογημένως ἐκρίθη ὁ ἐξετασθεὶς διαρκῶς ἀνίκανος. Ἄλλως, ἀναβάλλει τὴν ἐξέτασιν διὰ τὴν προσεχῆ ἀπογραφήν. Εἰς τοὺς ἀποδεδειγμένως ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας χορηγεῖται ὑπὸ τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου ἀνάλογος προθεσμία, ἥτις οὐδέποτε δύναται νὰ ὑπερβῇ τοὺς τέσσαρας μῆνας, ὅπως ἐμφανισθῶσι πρὸς ἐξέτασιν καὶ κατάταξιν. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας ταύτης, τιμωροῦνται κατὰ τὸ ἄρθρον 72 τοῦ παρόντος νόμου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 40ον ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 41. Αἱ περὶ ἀπαλλαγῆς ἢ ἀναβολῆς ἀποφάσεις καθὼς καὶ αἱ περὶ ἀποκλεισμοῦ ἐκδίδονται ἐπὶ τῇ προσαγωγῇ ἐγκύρων ἐπισήμων ἐγγράφων. Ὁ ἀποκλεισμὸς διατάσσεται καὶ αὐτοδικαίως. Ἐπὶ τούτῳ δὲ κοινοποιεῖται ὑφ’ ἑκάστου τῶν εἰσαγγελέων τῶν Ἐφετῶν πρὸς ἅπαντα τὰ στρατολογικὰ συμβούλια πίναξ, μετὰ τὴν δημοσίευσιν μὲν τοῦ παρόντος νόμου καὶ ἐν καιρῷ τῆς συνόδου τῶν εἰρημένων συμβουλίων, πάντων τῶν διατελούντων ἤδη ἐν ταῖς κατηγορίαις τοῦ ἄρθρου 6 ἐκ τῶν κατοίκων τοῦ οἰκείου Νομοῦ, ἐφεξῆς δὲ κατ’ ἔτος πίναξ τῶν καταδικαζομένων. Ἡ ἕνεκα μεταφορᾶς τοῦ δημοτικοῦ δικαιώματος ἀπαλλαγὴ δὲν διατάσσεται ἢ ἐπὶ τῇ προσαγωγῇ ἐπισήμου ἀποδείξεως, ὅτι ὁ αἰτῶν αὐτὴν ἐνεγράφη ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ τοῦ δήμου, ἔνθα μετέφερε τὸ δικαίωμα.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 41 ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 42. Ἐξαιρουμένης τῆς περιπτώσεως τοῦ ἄρθρου 40, τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων καὶ ἐν ἀπουσίᾳ τῶν ἐνδιαφερομένων νέων, ὡς ἐὰν ἦσαν παρόντες. Οἱ ἐνώπιον τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου ἐμφανιζόμενοι νέοι δικαιοῦνται νὰ δηλώσωσι τὸ σῶμα τοῦ στρατοῦ, εἰς ὃ ἐπιθυμοῦσι νὰ καταταχθῶσιν, ἢ ἐὰν προτιμῶσι νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ ναυτικόν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 42 ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§66ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον νομίζω, ὅτι ὅλους τοὺς ἄλλους λόγους τῆς ἐξαιρέσεως, τῆς ἀπαλλαγῆς δύναται νὰ τοὺς ἐξετάσῃ, ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἱκανότητα ἢ ἀνικανότητα τοῦ προσώπου δὲν δύναται νὰ τὴν κάμῃ ἀνεκκλήτως, διότι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἱκανότητα ἢ τὴν ἀνικανότητα τοῦ στρατευσίμου· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτοῦ πρέπει νὰ ὑποβάλλεται εἰς τὸ ἰατροσυνέδριον· δι’ αὐτὸ κάμω τὴν ἑξῆς προσθήκην (ἀναγινώσκει).

§67ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία μεταβάλλει ὅλην τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν πρώτοις ἡ στρατολογία εἶναι πάνδημος, κατὰ συνέπειαν μόνος ὁ ἐξαιρούμενος θὰ ἔχῃ τὸ συμφέρον νὰ ἐκκαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου· δὲν εἴμεθα εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ προηγουμένου νόμου κατὰ τὸν ὁποῖον, ἂν ἐξαιρῆται ὁ πρῶτος, ἔρχεται ὁ δεύτερος, καὶ κατὰ συνέπειαν προσβάλλεται ὁ δεύτερος· ἐδῶ εἴτε ἐξαιρεθῇ ὁ αʹ καὶ ὁ βʹ εἴτε δὲν ἐξαιρεθῇ, οἱ γʹ καὶ δʹ θὰ ἔλθουν· τὸ συμφέρον δὲ τὸ ὑπέρτατον τῆς πολιτείας, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ῥεβελάκης, εἶναι ἰδανικόν, διότι δὲν θὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος νὰ ἐφεσιβάλῃ τὴν ἀπόφασιν, διότι ἐκηρύχθη ἀνίκανος ἐνῷ εἶναι ἱκανός. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπουργικὸν κάμνει ἓν στρατολογικὸν συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνονται ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς ὀρθῆς κρίσεως· τί δὲ θὰ γίνῃ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη; δὲν θὰ ἔχωμεν ποτὲ στρατολογίαν, διότι ὅλοι θὰ ζητήσουν νὰ ἔλθουν νὰ ἐξετασθῶσι ἀπὸ τὸ ἰατροσυνέδριον καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἔχετε 6000 κληρούχους κατ’ ἔτος.

§68ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη μόνον καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἐξαιρουμένους ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν, διότι δὲν ὑποπτεύομαι ὁ ἐξαιρεθεὶς νὰ κάμῃ ἔφεσιν νὰ ἔλθῃ ἐδῶ· ἐγὼ ὑποπτεύω ὅτι θὰ ἐξαιρῇ ἡ ἐπιτροπὴ τοὺς μὴ ἀξίους ἐξαιρέσεως. Καὶ πρὸ πάντων ὁ κ. Καράπαυλος δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι ἠξεύρετε τί κατώρθωσε; εἰς ἕνα χωρίον ἐξ 106 κληρούχων νὰ ἐξαιρέσῃ τοὺς 103. Αὐτὸ λοιπὸν θέλω, οἱ ἐξαιρούμενοι νὰ ἀναθεωρῶνται ἐνταῦτα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνονται δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίας τὰ ἑξῆς ἄρθρα· Περὶ στρατολογικοῦ μητρώου. Ἄρθρον 45. Εἰς ἕκαστον Νομὸν τηρεῖται, κατὰ τὰ διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθησόμενα, βιβλίον μητρώου, συντεταγμένον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 43 στρατολογικῶν καταλόγων, ἐν ᾧ ἐγγράφονται ἅπαντες οἱ νέοι οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς ὑπὸ στοιχ. ά.—στʹ. κατηγορίας. Ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ σημειοῦται τὸ σῶμα, εἰς ὃ ἕκαστος κατετάχθη, ἢ ἡ κατηγορία ἐν ᾗ ὑπήχθη, καὶ ἀλληλοδιαδόχως ἅπασαι αἱ μεταβολαὶ, αἵτινες τυχὸν ἐπέρχονται εἰς τὴν κατάστασίν του μέχρις οὗ ταχθῇ εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ἄρθρον 46. Πᾶς ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρώῳ, ἀλλάσσων τόπον ἐγκαταστάσεως, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τοῦτο ἐγγράφως εἰς τὸν δήμαρχον τοῦ δήμου, ὃν ἐγκαταλείπει, καὶ εἰς τὸν τοῦ δήμου, ἐν ᾧ ἐγκαθίσταται. Ἑκάτερος τῶν δημάρχων ὀφείλει ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν νὰ διαβιβάσῃ ἀντίγραφον τῆς δηλώσεως ταύτης εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ μητρώου τοῦ Νομοῦ, εἰς ὃν ἀνήκει ὁ δῆμος. Ἄρθρον 47. Πᾶς ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρώῳ, προτιθέμενος νὰ μετοικήσῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἐγγράφως εἰς τὸν δήμαρχον τοῦ δήμου, εἰς ὃν εἶναι ἐγκατεστημένος, τὸν τόπον ἔνθα μέλλει νὰ μεταφέρῃ τὴν κατοικίαν του· ἅμα δὲ ἀφικόμενος ἐκεῖ, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἐγγράφως εἰς τὴν προξενικὴν ἀρχὴν τῆς Ἑλλάδος τὴν ἄφιξίν του. Ὁ δήμαρχος πέμπει ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀντίγραφον τῆς δηλώσεως ταύτης εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ στρατολογικοῦ μητρώου τοῦ Νομοῦ. Ἡ δὲ προξενικὴ ἀρχὴ ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δηλώσεως ἀποστέλλει αὐτὴν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργόν. Ὁ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν μεταβὰς, μεταλλάσσων κατοικίαν, ὑποβάλλει περὶ τούτου δήλωσιν πρός τε τὴν προξενικὴν ἀρχὴν τοῦ τόπου τῆς μέχρι τοῦδε διαμονῆς του καὶ πρὸς τὴν τῆς νέας. Ἀμφότεραι δὲ αἱ προξενικαὶ ἀρχαὶ πέμπουσι τὴν δήλωσιν, κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἐδάφιον, εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργόν. Τὴν εἰς τὴν ἡμεδαπὴν ἐπάνοδόν του ὀφείλει ὁ ἐπανερχόμενος νὰ δηλώσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον δήμαρχον ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς εἰς τὸ Κράτος ἀφίξεώς του.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟΝ.

Περὶ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας Ἄρθρον 48. Πᾶς Ἕλλην, μὴ κριθεὶς ἀνίκανος διὰ πᾶσαν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διανύει ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ τρία ἔτη Ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ ἑπτὰ ἔτη· Ἐν τῇ Ἐθνοφρουρᾷ τέσσαρα ἔτη, καὶ Ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τῆς ἐθνοφρουρᾶς ἓξ ἔτη. 1) Ὁ ἐνεργὸς στρατὸς ἀποτελεῖται ἐκ πάντων τῶν νέων τῶν κριθέντων ἱκανῶν διά τινα ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἀνηκόντων δ’ εἰς τὴν ἀπογραφὴν τῶν δύω τελευταίων ἐτῶν· 2) Ἡ ἐφεδρεία τοῦ στρατοῦ ἀποτελεῖται ἐκ πάντων τῶν ἀνδρῶν τῶν ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἀφεθέντων μέχρι τῆς συμπληρώσεως ἐννέα ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ στρατῷ κατατάξεως αὐτῶν· 3) Ἡ ἐθνοφρουρὰ ἀποτελεῖται ἐκ πάντων τῶν ἀνδρῶν τῶν διανυσάντων τὸν ὡρισμένον διὰ τῶν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ καὶ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ χρόνον· 4) Ἡ ἐφεδρεία τῆς ἐθνοφρουρᾶς ἀποτελεῖται ἐκ τῶν ἀνδρῶν τῶν διανυσάντων τὸν ὡρισμένον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐθνοφρουρᾶς χρόνον. Ἡ ἐθνοφρουρὰ καὶ ἡ ἐφεδρεία αὐτῆς, ἀποτελοῦσαι τὴν Ἐθνοφυλακὴν τοῦ Κράτους, ὀργανίζονται κατὰ περιφερείας ὁριζομένας διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλ’ οὐδέποτε εὐρυτέρας τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ, καὶ περιλαμβάνουσι τοὺς ἐν τοῖς ἐδαφίοις 3 καὶ 4 ἀναφερομένους ἄνδρας, ὅσοι εἶναι ἐγκατεστημένοι ἐν τῇ περιφερείᾳ.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Εἶπον προχθὲς ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, εἶχεν αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἡ θητεία τοῦ στρατιώτου εἶναι τριετὴς, ἡ ἐνεργὸς δὲ ὑπηρεσία διετής· αὐτὴν τὴν ἰδέαν δὲν τὴν ἐξέφρασε καλὰ ἡ τροπολογία· λοιπὸν θὰ τὴν ἐπαναλάβω ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ 52 § 3, ὅτε θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἂν τὴν δέχεται ἢ ὄχι.

§71Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε ἄλλην θέσιν παρὰ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου 48, διότι ἐδῶ κανονίζονται τὰ διάφορα στάδια τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, διότι ὅλη ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἐνεργὸς, καὶ ἡ ἐφεδρεία καὶ ἡ ἐθνοφρουρὰ ἐν περιπτώσει πολέμου· τώρα ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ὅτι ἡ διαμονὴ τῶν ἀνδρῶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ δὲν πρέπει νὰ ᾖναι πλέον τῶν δύω ἐτῶν.

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ὑποχρέωσις ὅμως εἶναι τριετής.

§73Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ὑποχρέωσις, καθὼς σᾶς εἶπον, εἶναι μέχρι τοῦ 40 ἔτους τῆς ἡλικίας.

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐνδέχεται ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατολογουμένων τῆς ἡλικίας πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῆς δυνάμεως νὰ ᾖναι τοιοῦτος ὥστε εἰς τὰ δύω ἔτη νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ὑπηρεσία· ἐπιθυμῶ λοιπὸν, ὥστε τὸ διάστημα τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ᾖναι τριετὲς, καὶ ἂν αἱ περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τὸ δημόσιον νὰ κρατῇ τοὺς στρατιώτας διαρκῶς εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, νὰ τοὺς κρατῇ εἰς στρατοπέδευσιν, ἢ ἐν καιρῷ ἀνάγκης νὰ καλῇ ὅλους εἰς τὰ ὅπλα.

§75ΡΙΚΑΚΗΣ. Μεταβάλλονται τὰ πράγματα ἐντελῶς. Προχθὲς ἐγένετο μακρὰ συζήτησις, πόση θὰ ᾖναι ἡ διαμονὴ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ· ὁ κ. πρωθυπουργὸς κατ’ ἀρχὰς εἶπεν 1½ ἔτος, ἐγὼ εἶπα ἓν, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ εἶπε τρία· τὴν τελευταίαν ἡμέραν τινὲς μᾶς εἶπον νὰ γείνουν δύω ἔτη, τὸ μὲν ὡς τακτικὸν, τὸ δὲ δεύτερον ἐν στρατοπέδῳ. Λοιπὸν ἔγεινεν ἡ διάταξις ἐν τῇ οἰκείᾳ θέσει, ὅτι ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἡ ὑπηρεσία εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ δύω ἔτη, ἔπειτα εἶναι ἡ ἐφεδρεία.

§76ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὴ τὸ συζητεῖτε αὐτὸ, δὲν εἶναι καιρός.

§77ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 32. Μὴ κάμετε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ πραγματοποιηθοῦν. Αὐτὸς ὁ νόμος ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους εἶναι πλήρης ἐλαττωμάτων, καὶ ματαιοπονοῦμεν.

§78ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης γνωρίζει πολὺ καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι οἱ κατατασσόμενοι εἰς τὸν στρατὸν δὲν διατελοῦσι μόνον ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ, ἐν ἐφεδρείᾳ, ἐν ἐθνοφρουρᾷ, καὶ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τῆς ἐθνοφρουρᾶς, ἀλλὰ προβλέπεται καὶ ἄλλη περίπτωσις, ἡ τῶν διαθεσίμων.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς προτείνεται τὸ ἀπαράδεκτον.

§80ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὅταν ἔχωμεν τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος, εἶναι φανερὸν, ὅτι ἡ ἐνεργὸς ὑπηρεσία εἶναι διετὴς καὶ τὸ τρίτον ἔτος στέλλονται εἰς διαθεσιμότητα.

§81ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς τὰ τρία ἔτη, τὰ ὁποῖα μετεβάλλαμεν εἰς δύω, δὲν ἦτο ἡ κατάστασις τῆς διαθεσιμότητος. Τί λέγετε λοιπὸν στρεψοδικίας καὶ μυκτηρίζετε τὸ Σῶμα;

§82ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νομίζετε, κ. Ῥικάκη, ὅτι ἔχει κανεὶς τὴν ἀνατροφὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τοῦ ἀποδίδετε; Λυποῦμαι ἀκούων αὐτὰ τὰ πράγματα ἀπὸ σᾶς, τὸν ὁποῖον ἐξετίμων.

§83ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τέλος πάντων ἂς τεθῇ ἡ τροπολογία αὐτή.

§84ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποθέτω ἠννόει, ὅτι ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ ὑπηρετεῖ ὁ στρατεύσιμος διετίαν κατ’ ἀνώτατον ὅρον, μέχρι δὲ τῆς συμπληρώσεως τῆς τριετίας ὑπηρετεῖ εἰς τὴν τάξιν τῆς διαθεσιμότητος.

§85ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι κανεὶς δὲν ἐνόησε.

§86ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐξέλθουν πάντοτε εἰς τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος οἱ ἄνδρες τῆς ἀρχαιοτέρας ἀπογραφῆς. Ἅμα δεχθῆτε τοῦτο, ἐννοεῖται, ὅτι ὁριζομένου τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον κατ’ ἀνώτατον ὅρον πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ὁ στρατιώτης, δὲν ἀποκλείεται ἡ ἰδέα, ὅτι τὸν ἐπίλοιπον χρόνον μέχρι συμπληρώσεως τῆς τριετίας θὰ τὸν ἐκτελέσῃ ἐν τῇ διαθεσιμότητι.

§87ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ λύσωμεν οἱονδήποτε ζήτημα. Πνέει ἕνας ἄνεμος, ἐνδίδει ἡ Κυβέρνησις, παύει ὁ ἄνεμος ἐπανέρχεται πάλιν. Δὶς ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσία εἶναι διετὴς καὶ ὁ πρωθυπουργὸς συνῄνεσε. Τώρα πάλιν ἐπανέρχεται. Ἐὰν τὸ ἀποφασίσωμεν τρίτον, θὰ ἐπανέλθῃ καὶ πάλιν. Σᾶς λέγουν, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἡ κατάστασις τῆς διαθεσιμότητος, καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι καὶ πρὶν τὸ ἄρθρον 52 ὑπῆρχεν. Καθήμεθα καὶ συντάσσομεν ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀρχὴν δὲν ἔχει, τέλος δὲν ἔχει καὶ καθ’ ἡμέραν τροποποιοῦμεν, προσθέτομεν, ἀφαιροῦμεν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε παρουσιάσει ἡ ἐπιτροπὴ, εἶχε τὸν λόγον. Εἰς τὸν Γαλλικὸν νόμον δὲν ἀντίκειται τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐκεῖ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ σᾶς εἶπον καὶ προχθὲς ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἔχομεν καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει κατ’ ἔτος, ὅτι τόσην δύναμιν θέλω. Ἀλλὰ δὲν ζητοῦν στρατολογικὸν νόμον διὰ ν’ ἐνισχύσωσιν τὴν Ἑλλάδα, θέλουν στρατευσίμους, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπε τὴν ἀλήθειαν, δὲν θὰ ᾖναι 6000 ἡ ἀπογραφὴ, ὁ ἕνας θὰ φύγῃ ἀπὸ ἐδῶ, ὁ ἄλλος ἀπὸ ἐκεῖ. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ἑσπέρας ἐνέδωκεν ὁ πρωθυπουργὸς εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἶπε, βάλε 2 ἔτη κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Λοιπὸν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν.

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ μόνον νὰ ἐξηγήσω τί ἠννόουν ἐγὼ, τί εἶπε καὶ ἡ ἐπιτροπή. Ἡ θητεία δι’ ὅλους εἶναι τριετὴς, ἀλλὰ διὰ τοὺς μὲν ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ εἶναι διετὴς, διὰ τοὺς δὲ τριετής. Ἡμεῖς εἴπομεν καὶ ἴσως δὲν τὸ ἐνοήσατε καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐπαναλαμβάνω. Ἡ ὑποχρέωσις δι’ ὅλους εἶναι τριετὴς, ἡ ἐνεργὸς ὑπηρεσία δι’ ὅλους εἶναι διετής. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι ἄλλως τὸ ζήτημα ἀπεφασίσθη ἂς τὸ εἴπῃ· ἐγὼ ὅμως αὐτὴν τὴν ἰδέαν εἶχον καὶ αὐτὴν ἔχω καὶ αὐτὸ προτείνω. Τώρα ἡ Βουλὴ ἂς τὸ ἀποφασίσῃ χωρὶς πολυλογίαν.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία.

§90ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ τροπολογία εἶναι ἐπὶ τοῦ ἄρθρ. 52.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ τὴν παραδώσητε.

§92ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν παραδίδω, ἀλλὰ θέλω νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς λελυμένον τὸ ζήτημα.

§93ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Αὐτὰ τὰ προαγγέλλουν αἱ Κυβερνήσεις. Ἐπειδὴ ἐγεννήθη ἐπίσημος συζήτησις κατὰ τὴν ὁποίαν διεφωνήσατε μετὰ τοῦ προεδρείου, ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν, ἐννοεῖται, ὅτι ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ ὑπόθεσις αὕτη διὰ νὰ φερθῇ ἐκ νέου, πρέπει νὰ προαγγελθῇ.

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ἰδίαν στιγμὴν ἀνηγγέλθη.

§95ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὰ πρακτικά. Πρέπει νὰ τὸ προαναγγείλετε καὶ ἡ ἀναγγελία θὰ γείνῃ διὰ τῆς παραδόσεως μιᾶς τροπολογίας εἰς τὸ ἄρθρον 52· τότε θ’ ἀποφασίσωμεν ἐκ νέου ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε, καὶ ἂν ἀπεφάσισεν, ἡ τροπολογία θὰ θεωρηθῇ ἀπαράδεκτος, ἐὰν δὲ δὲν ἀπεφάσισε θὰ συζητηθῇ ἐκ νέου.

§96ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 6 Μ. Μ.)