1877.02.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79

τῆς 17 Φεβρουαρίου 1877.

(Πέμπτη)

Ὥρα 3 μ. μ.

Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Τσαμαδός. (Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.)

§1ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὸ σχολεῖον τῶν τεχνῶν εἴπομεν 3 ἔτη.

§2ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴπομεν 3 ἔτη, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον διαρκοῦν αἱ σπουδαί.

§3ΡΟΥΚΗΣ. Ἡ γεωμετρικὴ σχολὴ καὶ ἡ βιομηχανικὴ εἶναι 5 ἔτη.

§4ΤΙΝΕΣ. Τρία εἴπομεν.

§5ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω διόλου νὰ γείνῃ ἐξαίρεσις.

§6ΧΟΪΔΑΣ. Τὸ ἄρθρον τὸ παρεδέχθημεν ὅπως ἔχει.

§7ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν τὸ ἄρθρον ἐψηφοφορεῖτο, ἡμεῖς ἐπροτείναμεν, καὶ πολλοὶ ἐδῶ συνεφώνησαν, τρία ἔτη. Τώρα πιθανὸν νὰ μὴ τὸ ἠκούσατε.

§8ΧΟΪΔΑΣ. Πιθανὸν νὰ ἐγένετο, ἐγὼ ὅμως δὲν ἀντελήφθην.

§9ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐγὼ ὡς γραμματεὺς τῆς Βουλῆς σᾶς λέγω, ὅτι εἴπομεν, νὰ ὁρισθοῦν τὰ ἔτη· αὐτὰ ὅμως ἐνῷ ἐγίνοντο, ἐσηκώθησαν ἀπὸ ἐπάνω καὶ ἔφυγον. Εἴπομεν καὶ εἰς τὸν στενογράφον καὶ εἰς τὸν πρόεδρον, τρία ἔτη.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ δὲν ὁρίζουν τὰ ἔτη· ἔχουν κατὰ τὸν κανονισμὸν τῆς σχολῆς.

§11ΡΩΜΑΙΟΣ. Αὐταὶ εἶναι καλπονοθεύσεις· τρία ἔτη παρεδέχθημεν.

§12Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐν ἀμφιβολίᾳ δὲ ζητήσατε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγετε, κ. πρωθυπουργέ;

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡμεῖς ἐπροτείναμεν τρία ἔτη, ὅτι οἱ πέριξ ἤκουσαν καὶ ὑπεστήριξαν αὐτό. Τώρα γεννᾶται ἀμφιβολία, ὅτι δὲν ἠκούσθη· πρέπει βεβαίως νὰ προκληθῇ νέα ψηφοφορία.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν τριετίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται. — Οἱ ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλουν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦν, νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον μετοχὰς 100,000 δραχμῶν εἰς τὴν συστηθησομένην βιομηχανικὴν ἑταιρίαν τοῦ Δουρούτη· (θόρυβοι ἀριστερά). Θὰ τυπωθῇ.

§18ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πραγματοποίησις τῶν 10 ἑκατομμυρίων ἀπαντᾷ προσκόμματα. Πλὴν 2000 ὁμολογιῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ τοποθετηθῶσι μέχρι τοῦδε εἰμὴ ἄλλαι 1200 –1300 ὁμολογίαι, ἐκ τῶν ὁποίων τὰς πλείστας ἔλαβον τὸ ἀπομαχικὸν καὶ ἄλλα εὐεργετικὰ ταμεῖα, ὀλίγοι δὲ ἰδιῶται. Αἰτία τῆς ἀποτυχίας ταύτης εἶναι ἡ ἀπό τινος χρόνου ἕνεκα τῶν περιστάσεων ἐπελθοῦσαι ὑποτίμησις τῶν δημοσίων χρεωγράφων καὶ ὅλων τῶν χρηματικῶν τίτλων. Καθ’ ὃν καιρὸν ἐπροτάθη τὸ δάνειον τοῦτο, αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τῶν 26 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκδεδομένον ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ἐτιμῶντο κάτι τι περισσότερον ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν των ἀξίαν, καὶ ἦτο ἑπομένως ἐλπὶς, ὅτι ἤθελε πραγματοποιηθῆ εὐκόλως καὶ τὸ δάνειον τῶν 10 ἑκατομμυρίων· ἀλλ’ ἀκολούθως ἡ τιμὴ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 26 ἑκατομμυρίων ἐξέπεσε κατὰ 2–3 φράγκα ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν ἀξίαν. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καθυποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαττοῦται ἡ τιμὴ τοῦ δανείου τῶν 10 ἑκατομμυρίων ἀπὸ 81 εἰς 79%. Ἐπὶ τῇ περιπτώσει ταύτῃ προτείνω συνάμα, ὥστε αἱ ὁμολογίαι νὰ γείνουν μικρότεραι, νὰ ἐκδοθοῦν τοὐτέστιν ὁμολογίαι 100 δραχμῶν, διότι ἐξεφράσθη τοιαύτη ἐπιθυμία ἀπὸ πολλοὺς μικροὺς κεφαλαιούχους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὸ δάνειον. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν, νὰ συναινέσῃ, ὥστε μετὰ τὴν τύπωσιν νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ συζητηθῇ ὡς κατεπεῖγον.

§19ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς τί ἀποδίδετε τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν τῶν δημοσίων χρεωγράφων;

§20ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς περιστάσεις.

§21ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κόρη τοῦ μεγάλου πολίτου Ὀλυμπίου, ὑπερεξηκοντοῦτις, στερεῖται σήμερον καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου· γινώσκω αὐτὴν καλῶς ὡς ἰατρός της, καὶ γινώσκω τὴν κατάστασίν της, ἐσχάτως δὲ ἔσχε τὸ ἀτύχημα νὰ στερηθῇ καὶ τοῦ μόνου ἐπιζῶντος στηρίγματός της, τοῦ Μιλάνου Ὀλυμπίου, καὶ σήμερον δὲν δύναται ν’ ἀποτίσῃ οὐδὲ τὸ ἐνοίκιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔντιμος ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ Ὀλύμπιος ἤξευρε νὰ ὑποστῇ μίαν μεγάλην θυσίαν διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ τόπου, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἐκάη εἰς τὸ Σέπο, ὅπως ἄλλοτε ὁ Σαμψὼν μετὰ τῶν ἀκολούθων αὐτοῦ, ἡ κόρη δὲ τοῦ Ὀλυμπίου σήμερον στερεῖται, ἐνῷ ὁ πατὴρ αὑτῆς κατηνάλωσε ὑπὲρ τοῦ ἔθνους 1½ ἑκατομμύριον. Ἐὰν σήμερον μόνον τοὺς τόκους τοῦ τελευταίου δανείου πρὸς τὸν ἀοίδιμον Ὑψηλάντην προσήνεγκε πρὸς αὐτὴν τὸ ἔθνος, ἠδύνατο αὕτη νὰ συντηρῆται ἐπαρκῶς καὶ νὰ μὴ πεινᾷ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς της ἡ ἔντιμος αὕτη κόρη τοῦ ἀειμνήστου Ὀλυμπίου ζητεῖ, ὅπως εὐαρεστηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἐντείλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νομοσχέδιον πρὸς αὔξησιν τῆς χορηγίας αὐτῆς. Καὶ ἄλλοτε πολλάκις ἀνηνέχθη εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ αἱ κατὰ καιροὺς Βουλαὶ οὐδέποτε ἠδυνήθησαν ν’ ἀπονείμωσι τὸν φόρον τῆς δικαιοσύνης εἰς αὐτὴν τὴν γυναῖκα. Σήμερον λαμβάνει 140 δραχμάς.

§22ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σηκωθοῦν 10.

§25ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τί νὰ σηκωθοῦν 10;

§26ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶναι αἶσχος αὐτὸ, τὸ ἔθνος ὀφείλει.

§27ΖΩΧΙΟΣ. Συνετάχθησαν εἰκόνες τῆς ἱστορίας τῆς Ἑλλ. ἐπαναστάσεως καὶ τῶν κατορθωμάτων αὐτῆς· μεταξὺ αὐτῶν τῶν εἰκόνων ὑπάρχει καὶ ἡ εἰκὼν τοῦ πατρὸς αὐτῆς τῆς παρθένου, ὁ ὁποῖος ἔβαλε φωτειὰ καὶ ἐκάη μετὰ τῶν στρατιωτῶν του καὶ ἀνετινάχθη εἰς τὸν ἀέρα, καὶ τὴν προῖκα τῆς παρθένου αὐτῆς τὴν προσέφερεν ὁλόκληρον εἰς τὸ ἔθνος. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ παρθένος μέχρι τῆς ὥρας αὐτῆς εἶχεν ὄχι μόνον ἓν μικρὸν βοήθημα ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀπὸ τὸν καιρὸν τοῦ Ὄθωνος, ἀλλ’ εἶχε καὶ τὸν ἀδελφόν της, ὁ ὁποῖος ἐλάμβανε μισθὸν ὡς ἀξιωματικὸς καὶ συνῴκουν καὶ συνετηροῦντο· ὁ ἀδελφός της ἀπέθανε καὶ ἤδη στερεῖται ἡ κόρη· δὲν ζητεῖ δὲ τὰ χρήματά της, ἀλλὰ ζητεῖ βοήθειαν, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ κατέχῃ μίαν ἀπὸ τὰς πρώτας θέσεις μεταξὺ τῶν γυναικῶν, αἱ ὁποῖαι βοηθοῦνται ἀπὸ τὸ δημόσιον. Λοιπὸν αὐτὴ δὲν δύναται νὰ ζήσῃ καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν.

§28ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ. Πρὸς τιμὴν τοῦ ἔθνους ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὕτη νὰ λάβῃ ἓν μέτρον. Εἶναι ἐντροπὴ ἄνθρωποι, ἔχοντες τοιαῦτα δικαιώματα, ν’ ἁπλώνουν χεῖρα ἐπαίτου.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.

§31ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ φέρῃ νομοσχέδιον ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ αὐξάνεται ἡ σύνταξις αὐτῆς τῆς γυναικός.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§33ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Μετὰ λύπης ἔμαθον, ὅτι εἰς τὸ γυμνάσιον Σύρου τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα συνέβη τι καὶ παράνομον καὶ συγχρόνως ἀπάνθρωπον. Μαθηταὶ ἐπιμελέστατοι ἐκ τῶν νήσων καταγόμενοι, ἠθικώτατοι καὶ μόνον τὸ μειονέκτημα ἔχοντες, ὅτι δὲν εἶχον τὰ μέσα νὰ κατασκευάσωσι τὴν στολήν των, ἀπεπέμφθησαν ὁριστικῶς ἐκ τοῦ γυμνασίου καὶ δὲν τοῖς ἐπιτρέπεται νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰ μαθήματα αὐτῶν. Τοῦτο εἶναι παράνομον, διότι οὐδένα νόμον ἐψηφίσαμεν δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύομεν τὴν παιδείαν εἰς τοὺς πένητας, εἶναι δὲ καὶ ἀπάνθρωπον, διότι καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ τοιοῦτος νόμος ἔπρεπε νὰ φανῶμεν ἐπιεικεῖς καὶ νὰ δώσωμεν προθεσμίαν τινὰ εἰς τοὺς μὴ δυναμένους νὰ κατασκευάσωσι στολάς· ἄλλως τε γνωρίζετε, διότι καὶ ἡμεῖς ποτὲ παῖδες ἦσθε, ὅτι οἱ τοιαύτην ἡλικίαν ἔχοντες, ἐὰν ἔχωσι τὰ μέσα νὰ κάμωσι στρατιωτικὴν στολὴν, θὰ τὴν ἔκαμον εὐχαρίστως. Ἀγνοῶ, ἐὰν τοῦτο εἶναι εἰς γνῶσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τὸν βεβαιῶ ὅμως, ὅτι εἶναι γεγονὸς καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ τηλεγραφήσῃ τῷ γυμνασιάρχῃ Σύρου ὅπως ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτοὺς ἀπὸ τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος νὰ ἐπαναλάβωσι τὰ μαθήματά των.

§34ΜΙΛΗΣΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχω εἴδησιν τοῦ γεγονότος, περὶ οὗ ἐπηρώτησεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας. Ἐὰν ὁ γυμνασιάρχης Σύρου ἔπραξεν ὅ,τι ἀνέφερεν καὶ ὅπως τὸ ἀνέφερεν ὁ κ. Σοῦτσος, βεβαίως ἔπραξεν ἐναντίον τῶν διατεταγμένων, διότι τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω, ἐγκαίρως ἐφρόντισε νὰ γνωστοποιήσῃ εἰς τοὺς κ. γυμνασιάρχας, ὅτι ἡ στολὴ δὲν εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐγγραφὴν καὶ παραδοχὴν τῶν μαθητῶν, καὶ ὅτι πρέπει μὲ τὴν εὐκολίαν καὶ μὲ τὸν καιρὸν νὰ φροντίσουν ὅπως παρασκευάσωσιν οἱ μαθηταὶ τὴν διατεταγμένην στολήν. Ἂν παρὰ τὰ διατεταγμένα ὁ γυμνασιάρχης ἀπέβαλε μαθητὴν τοῦ γυμνασίου, ὁ ὑπουργὸς θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, ἀφοῦ λάβῃ τὴν δέουσαν ἀπολογίαν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν τὸν νόμον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως περὶ 6,000 δραχμῶν εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ εἰρημένον νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ἀναγνώσεως ἔχον ὡς ἑξῆς· Ἄρθρον μόνον. Χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις δραχμῶν ἓξ χιλιάδων (6,000) ἐπὶ τῆς χρήσεως 1877, καταλογιζομένη ὑπὸ τὸ Κεφ. Ιʹ. ἄρθρον 2 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν «Βοήθειαι ἰδιαίτεραι».

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἔχομεν ἤδη εἰς ά. ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 40, 45 καὶ 46 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου.

§37ΖΩΧΙΟΣ. Ὑπάρχει νόμος κανονίζων τὸ δημόσιον λογιστικὸν, τὰς δοσοληψίας δηλαδὴ τῶν ὑπουργῶν. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν οἱ ὑπουργοὶ εἶναι ὑποβεβλημένοι εἰς κανόνας, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ τῶν Ναυτικῶν ἀλλ’ ἐφ’ ἅπαξ ἐξαιροῦνται· καὶ εἰς μὲν τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν δίδονται 500,000 δραχ. προκαταβολικῶς, εἰς δὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν 200,000. Τὸ ἄρθρον 45 τοῦ νόμου λέγει ὅτι μέχρις οὗ ἡ ὑπηρεσία τῶν στρατιωτικῶν ταμείων ὑπαχθῇ εἰς τὰς γενικὰς τοῦ παρόντος νόμου διατάξεις δίδεται ἐφ’ ἅπαξ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προκαταβολὴ ἐφ’ ἅπαξ δραχμῶν 500,000 διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν στρατιωτικῶν ταμείων, τὸ αὐτὸ λέγει καὶ τὸ ἄρθρον 46 διὰ τὸ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι δίδονται ἐφ’ ἅπαξ δραχμὰς 200,000. Ἤδη εἴμεθα εἰς τὸ 1877. Τί ζητεῖται; Τὸ ἐφ’ ἅπαξ νὰ μὴ εἶναι ἐφ’ ἅπαξ· πρὸς δὲ ὡς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τριπλασιάσωμεν τὸ ποσὸν ἀντὶ 500,000, 1,500,000, διὰ δὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν οὐχὶ τὸ τριπλάσιον ἀλλὰ τὸ ἡμιόλιον 300,000. Διατί; τὸ διὰ τί εἶναι ἄδηλον, διότι ἐσυνείθησαν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ ὑποβάλλωσι τὰς προτάσεις των ἄνευ δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως. Τίς ἡ ἀνάγκη αὐτῆς τῆς ἐξαιρέσεως τῶν δύω ὑπουργείων; Ὁ νόμος εἶναι λογικός· κατὰ δὲ τὸν γαλλικὸν νόμον οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν εἶναι ὑποτεταγμένοι εἰς τοὺς γενικοὺς κανόνας περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἄρθρον· ὡς πρὸς τὸ δεύτερον δ’ ἀπαιτοῦσι τροποποιήσεις τινὰς εἰς τὰς ἀγοράς. Ἠξεύρετε ὅτι ἵνα πληρωθῶσι τὰ ἐντάλματα πρέπει νὰ ὑπάρχωσι καὶ τὰ δικαιολογιτικὰ ἔγγραφα, ἐνταῦθα ὅμως προσαρτῶσι τὴν ἀλληλογραφίαν· ἀλλ’ αὐτὴ δὲν εἶναι δικαιολογιτικὸν ἔγγραφον. Τὸ 2. ἄρθρον λέγει, ὁσάκις πρόκειται περὶ προμηθείας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὅπλων, πολεμοφοδίων καὶ παντὸς ὑλικοῦ. Εἰπέτε ὑλικὸν καὶ μέσα εἶναι ὅλα· ἀλλὰ τὰ ὅπλα, τὰ πολεμεφόδια τί τὰ γράφετε; Λοιπὸν τὸ μὲν πρῶτον ἄρθρον δὲν ἔχει λόγον, τὸ δὲ δεύτερον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ.

§38ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρελείψαμεν, κύριοι, νὰ συνοδεύσωμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον μὲ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἢ νὰ κάμωμεν λόγον περὶ αὐτοῦ ὅτε τὸ εἰσαγάγομεν, διότι ἡ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν πρόκειται τοῦτο νὰ θεραπεύσῃ, εἶναι πασίγνωστος, καὶ ἐπίστευον, ὅτι κάλλιον παντὸς ἄλλου τὴν γνωρίζετε ἅπαντες καὶ μάλιστα ὁ ἔντιμος προαγορεύσας. Ἰδοὺ ἐν συντόμῳ περὶ τίνος πρόκειται. Κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον ἵνα πληρωθῇ οἱαδήποτε δαπάνη πρέπει νὰ ᾖναι ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὑπουργοῦ, ὅστις ἐκδίδει τὸ ἔνταλμα, ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀποδεικνύοντα τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους διὰ τῶν πληρωμῶν τῆς δαπάνης, ὅλα δὲ τὰ ἔγγραφα ἐπισυνάπτονται εἰς τὸ ἔνταλμα καὶ ὁ ταμίας, ὁ ὁποῖος θέλει ἐνεργήσει τὴν πληρωμὴν, καθίσταται ὑπεύθυνος, ἂν δὲν ᾖναι ἐπισυνημμένα. Ἀλλ’ εἰς τὸ στρατιωτικὸν καὶ τὸ ναυτικὸν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τηρηθῇ ὁ κανὼν οὗτος, διότι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία πληρώνει κατὰ μικρὰ διαστήματα τοὺς στρατιώτας, κάμνει δὲ καὶ ἑτέρας δαπάνας διὰ τὰς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην νὰ ᾖναι ἐφωδιασμένη μὲ ἀνάλογον χρηματικὸν ποσόν. Διὰ τοῦτο ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκανόνισε πῶς πρέπει νὰ γίνωνται αἱ πληρωμαὶ τῶν δημοσίων δαπανῶν, διέταξε νὰ δοθῶσι προκαταβολαὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικὸν, δι’ ὧν νὰ γίνωνται αἱ τοιαῦται πληρωμαί. Ἀλλὰ διὰ πᾶσαν ἄλλην πληρωμὴν πρέπει νὰ ἐκδίδωνται ἐντάλματα φέροντα προσηρτημένα τὰ δικαιολογιτικὰ ἔγγραφα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία πληρώνουσα προκαταβολικῶς λαμβάνει τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐκδίδονται τακτικὰ ἐντάλματα καὶ λαμβάνονται χρήματα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῶν πληρωμῶν. Ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἐπήρκει τὸ ποσόν, ὅπερ ἐδόθη ὡς προκαταβολή, καὶ ἐπειδὴ ἡ στρατιωτικὴ καὶ ναυτικὴ ὑπηρεσία ἐσταμάτησεν, αἱ κυβερνήσεις εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκδίδουν ἐντάλματα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν προσηρτημένα δικαιολογητικὰ ἔγγραφα. Σήμερον δὲ ἐκτὸς τῶν 500,000 δραχμῶν ὑπάρχουν ἐξωφλημένα ἄνευ δικαιολογιτικῶν καὶ ἐντάλματα 2 ἑκατομμυρίων. Τοῦτο εἶναι βεβαίως ἀταξία, γινομένη πρὸ πολλοῦ καὶ τῆς ὁποίας ἔχουν γνῶσιν πάντες οἱ χρηματίσαντες ὑπουργοὶ καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν κυρίων βουλευτῶν, ὅσοι ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσωσι τὰ γενόμενα εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη ὁ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν νόμος, οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν ἰσχυρίσθησαν ὅτι δὲν δύνανται ν’ ἀκολουθήσωσι τὴν ἀταξίαν ταύτην, ἀκόμη καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ θεωρῶνται ἐντάλματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐπισυνημμένα τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα· ἵνα ἔμβωμεν λοιπὸν εἰς τάξιν ἐστοχάσθημεν ν’ αὐξήσωμεν τὰς προκαταβολάς. Διὰ τῆς αὐξήσεως δὲν πρόκειται νὰ δοθῶσι χρήματα, ἀλλὰ νὰ τακτοποιηθῶσιν ἐντάλματα ἐκδεδομένα, διότι, ὡς σᾶς προεῖπον, ὑπάρχουν πληρωμένα τοιαῦτα μέχρι 2 ἑκατομμυρίων. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται, περὶ πράγματος δηλονότι λίαν γνωστοῦ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλωμεν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὸ ά. ἄρθρον. Ὡς πρὸς τὸ 2 δὲ ἐπίσης νομίζω, ὅτι εἶναι εὐνόητος ἡ ἀνάγκη, ἥτις τὸ ὑπηγόρευσε. Κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ προκαταβολὴ παρὰ εἴς τινας περιστάσεις καὶ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 3,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ γίνῃ προμήθεια ὅπλων, πολεμοφοδίων καὶ παντὸς ἄλλου ὑλικοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, οἱ πωληταὶ δὲν τὸ παραδίδουσιν, ἂν δὲν λάβωσιν ἓν μέρος τοὐλάχιστον τοῦ τιμήματος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐκδίδῃ τὸ ἔνταλμα καὶ ὁ κεντρικὸς ταμίας νὰ πληρώνῃ τοῦτο οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, διότι τοιαῦτα δὲν ὑπάρχωσιν, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀλληλογραφίας· ὅλα δὲ τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, εἰς τὰ ὁποῖα στηρίζεται ἡ δαπάνη, ἐπισυνάπτονται εἰς τὸ τελευταῖον ἔνταλμα.

§39ΖΩΧΙΟΣ. Κάθε πέρυσι καὶ καλλίτερα. Ἰδοὺ τὶ ἐγίνετο ἐπὶ Κυβερνήτου· ὁμιλῶ διὰ τὸ ναυτικόν, οὐ μόνον προκαταβολὰς δὲν εἶχε τὸ ναυτικόν, ἀλλὰ παρήρχοντο 3 μῆνες ὁλόκληροι ἵνα πληρωθῇ. Τὸν τρίτον μῆνα συνετάσσετο τὸ λεγόμενον ναυτολόγιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐσημειοῦτο τὶ ἔχει ὁ καθεὶς νὰ λαμβάνῃ· τὸ ναυτολόγιον ἐστέλλετο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀπὸ τούτου εἰς τὸν ναύσταθμον καὶ ἐτελείωνεν ἡ μισθοδοσία. Ὁ Κυβερνήτης δ’ ἐννοεῖται εἶχε φροντίσει νὰ ἔχῃ τροφὰς παρεσκευασμένας. Οἱ Ἄγγλοι, οἱ Γάλλοι δὲν πληρώνουν τίποτε, πληρώνονται ὅταν ἐπιστρέψουν εἰς τὰς χώρας των, δὲν εἶναι τρελλοὶ νὰ ῥίψουν τὰ χρήματά των εἰς τὴν Ἀνατολήν.

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ Ἄγγλοι πληρώνουν.

§41ΖΩΧΙΟΣ. Οὐ μόνον δὲν πληρώνουν ἀλλ’ ὅταν ἐπιστρέψῃ ὁ ἄγγλος ναύτης εἰς τὴν πατρίδα του, τοῦ ἔχουν πλοῖα ἕτοιμα καὶ κάτι τι ἄλλο καὶ τοῦ ἀφαιροῦν ὅ,τι ἔλαβε. Δὲν δαπανοῦν λοιπὸν χρήματα, δὲν εἶναι τρελοί. Ἐκεῖνα δὲ τὰ ὁποῖα βλέπετε ὅτι δαπανοῦν εἶναι μηδέν· εἰς ἡμᾶς φαίνονται μεγάλα, διότι ἡ μονάς μας εἶναι μικρά. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ μακαρίτου Ὄθωνος. Τότε ὑπῆρχον εἰς τὸ ταμεῖον τῶν ναυτικῶν ἐμπόρων 3,000,000 κατὰ χρήματα ἦσαν πρόχειρα· προϊόντος τοῦ χρόνου ἐγένετο σπάνις χρημάτων. Εὑρέθη ἡ τελευταία μέθοδος· ἐδόθη ἡ προκαταβολὴ αὐτὴ τῶν 500,000, ὅπως τὰ ταμεῖα τὰ στρατιωτικὰ ἔχουσι χρήματα διὰ τὰς καθημερινὰς ἀνάγκας τὰς στρατιωτικάς. Σημειωτέον δὲ ὅτι κατὰ τὸν νόμον πρέπει νὰ δίδεται λογαριασμὸς τὴν 31 Δεκεμβρίου εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ ταμεῖα τὰ στρατιωτικά. Ἐδαπανήθησαν 500,000 δραχμαί, ἕτεραι 500,000 ἀναπληροῦσι τὰ δαπανηθέντα καὶ ὅμως σήμερον ἔχετε ἓν ἑκατομμύριον. Δὲν ἐννοῶ δὲ διὰ τὶ τὸ ναυτικὸν νὰ μὴ ἔχῃ τοὐλάχιστον τὸ διπλάσιον, ἀφοῦ τὸ στρατιωτικὸν ἔχει τὸ τριπλάσιον· καὶ τὸ ναυτικὸν ἔχει ἀνάγκας καὶ ἔρχεται ἑβδομὰς καθ’ ἣν ἔχει νὰ δαπανήσῃ 100,000. Σᾶς λέγω ὅμως ὅτι ἂν ψηφίσητε τὸν νόμον, αὔριον θὰ δώσητε περισσότερα· διότι ἀντὶ τῶν χρημάτων αὐτῶν θὰ ἔχητε εἰς χεῖράς σας αὔριον παληόχαρτα. Ἰδοὺ ἡ διαφορά, καὶ τὰ παληόχαρτα αὐτὰ θὰ μεταβληθοῦν εἰς πιστώσεις ἀναγκαστικάς, συμπληρωτικάς, καὶ καί. Ἰδοὺ διὰ τὶ εἶμαι κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς. Τὸ δεύτερον δὲ ἄρθρον νὰ στέλλωνται εἰς τὴν Εὐρώπην ἀξιωματικοὶ νὰ κάμνουν προμηθείας καὶ συμφωνητικὰ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ δίδωνται χρήματα θεωρῶ ὅτι σηκώνει νερό. Τί σημαίνει σηκώνει νερό, τὸ ἐννοεῖτε.

§42ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (ὑπουρ. Στρατ.) Δὲν γνωρίζω τὶ ἐγίνετο ἐπὶ Καποδιστρίου. Γνωρίζω τὶ ἐγένετο ἀφ’ ἧς ἡμέρας ὑπηρετῶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Πάντοτε ὑπῆρχε μία προκαταβολὴ ἀνωτέρα οὐ μόνον εἰς τὰ σώματα, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀπεσπασμένους λόχους· οὗτοι ἔχουν ταμεῖον διὰ τοῦ ὁποίου πληρώνουν τὰς ἀνάγκας των, διότι ἡ ὑπηρεσία ἐνταῦθα δὲν εἶναι ὡς ἀλλαχοῦ, ἐδῶ εἷς λόχος γίνεται χίλια κομμάτια. Διὰ τὴν προκαταβολὴν τῶν 500,000 εἶναι ὑπόχρεως ὁ νομάρχης νὰ κάμνῃ κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους ἐπιθεώρησιν εἰς ὅλα τὰ στρατιωτικὰ ταμεῖα· τοῦτο δὲ καὶ γίνεται τὴν 31 ἑκάστου Δεκεμβρίου· ὁ νομάρχης εἰδοποιεῖ ὅτι τὴν ἐπιοῦσαν θὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰ στρατιωτικὰ ταμεῖα· μετὰ τὴν ἐπιθεώρησιν κλείονται τὰ βιβλία καὶ πέμπονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Πρὸ 4 ἡμερῶν, κύριοι, ἐγὼ ἔπεμψα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δικαιολόγησιν 800,000 δραχμῶν διὰ τὴν προμήθειαν ὅπλων. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τριμηνίαν συγκεντροῦνται οἱ λογαριασμοί, διότι οἱ λόχοι εἶναι ἀπεσπασμένοι. Ἕκαστος δὲ λόχος ἔχει τὴν ληψοδοσίαν του, ἄνευ προκαταβολῆς δὲν δύναται νὰ πράξῃ τίποτε. Εἰς τὴν Βαυαρίαν ἕκαστος λόχος ἀπεσπασμένος ἔχει προκαταβολὴν 2–3,000 φράγκων. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ 1,000,000 εἶναι πολύ, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἄνευ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ἡ ὑπηρεσία, καὶ ὁ ὑπουργὸς θὰ ἀναγκάζεται νὰ παρεκβαίνῃ.

§43ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουρ. Ναυτικῶν). Ἐν μέρει ὁ κ. Ζωχιὸς εἶχε δίκαιον ἀνερχόμενος εἰς ἓν παρελθόν· ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο δὲν ἔχει ὁμοιότητα μὲ τὸ παρὸν καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐνδιατρίβω. Ἡ παραβολὴ δὲ τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὡς πρὸς τὴν ναυτολογίαν τῆς Ἀγγλίας δὲν εἶναι ἀκριβής. Ἐν Ἀγγλίᾳ δίδονται προκαταβολαὶ μεγάλαι. Ἐκεῖ ὑπάρχει σύστημα ὅλως διάφορον τοῦ ἡμετέρου. Ἐκεῖ ἡ ναυτολογία γίνεται ἐθελουσίως καὶ κατὰ διάφορον τρόπον τοῦ λαμβάνοντος χώραν εἰς ἄλλα μέρη· ὅταν ἐν Ἀγγλίᾳ ἔχουν ἀνάγκην ναυτῶν, ἐξέρχονται οἱ ναύκληροι εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα εἰς τὰς ὁδοὺς ἢ μᾶλλον νὰ εἴπω εἰς τὰ καπηλεῖα ἐν ὥρᾳ καθ’ ἣν οἱ ναῦται εὑρίσκονται ἐν εὐωχίᾳ καὶ δι’ ὅλων τῶν πλαγίων μέσων προσπαθοῦσι νὰ τοὺς δελεάσωσι δίδοντες εἰς τὴν χεῖρα μίαν λίραν, ὅταν δὲ τοῦτο γίνῃ ἐτελείωσε τὸ συμβούλιον μεταξὺ τοῦ ναύτου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ χρήματα δὲ αὐτὰ ἐννοεῖ, ὅτι εἶναι προκαταβολὴ, διότι δὲν εἶναι νομοθετημένα· οἱ ναῦται οὕτως εἰσέρχονται εἰς τὰ πλοῖα καὶ ἐν ὅσῳ μὲν ὑπηρετοῦσιν ἐν τῇ χώρᾳ αὐτῶν τακτικῶς καὶ ἀνελλειπῶς λαμβάνουν τὴν μισθοδοσίαν των, ὅταν ὅμως ἐξέλθωσι δὲν λαμβάνωσι τίποτε μέχρις ἐπανέλθωσιν ἐκτὸς ὀλίγων χρημάτων, τὰ ὁποῖα τοὺς δίδουσιν εἰς διαφόρους περιστάσεις διὰ νὰ προμηθεύωνται τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Εὐτυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει τὸ σύστημα αὐτὸ, διότι οἱ ἰδικοί μας ναῦται εἶναι ἀρχηγοὶ οἰκογενειῶν καὶ ὡς τοιοῦτοι κατατάσσονται μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ λαμβάνωσι τακτικῶς τὴν μισθοδοσίαν των. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία σχέσις μεταξὺ τοῦ Ἕλληνος ναύτου καὶ τοῦ Ἄγγλου. Ἔχομεν λοιπὸν ἡμεῖς ἀνάγκην ἀπόλυτον τῆς προκαταβολῆς αὐτῆς. Κατ’ ἐμὲ ἔπρεπε νὰ ᾖναι κατά τι μεγαλειτέρα ἀπὸ ὅτι σημειοῦται εἰς τὸν νόμον, ἀλλ’ ἐν τούτοις θὰ δυνηθῶ δι’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ νὰ οἰκονομήσω τὰ ἀνάγκας τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας μὴ θέλων νὰ ἐπιβαρύνω περισσότερον τὸ Κράτος. Ὡς πρὸς τὰς ἐξωτερικὰς προμηθείας ὁ νόμος προνοεῖ, ὅτι πρέπει νὰ δικαιολογῶνται αἱ προκαταβολαὶ εἴτε διὰ συμφωνητικῶν, εἴτε διὰ τῆς ἀλληλογραφίας, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ διὰ τῆς ἀλληλογραφίας, διότι ἐν Εὐρώπῃ οὐδεμία συμφωνία γίνεται, ἂν δὲν προκαταβληθῇ τὸ τρίτον τῆς τιμῆς τοῦ ὑλικοῦ.

§44ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα διαφέρει. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ κανονίσωμεν ἡμεῖς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γίνεται ἡ διαχείρισις τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν χρημάτων, ἂν ἀπαιτοῦνται προκαταβολαὶ καὶ πῶς δύναται νὰ κανονισθοῦν αὗται· τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς, ἂν ἡ ναυτικὴ καὶ στρατιωτικὴ δύναμις δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸν νόμον τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ· ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου· ὁ νομοθέτης, συμμορφούμενος μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, ἠθέλησε νὰ διευκολύνῃ τὴν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν μέχρις οὗ κανονισθῶσι καὶ ὑπαχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ ταμεῖα εἰς τὸν παρόντα νόμον· τώρα ὑποβάλετε οἱονδήποτε σύστημα θέλετε, ἀλλὰ πρέπει νὰ ᾖναι νομιμοποιημένον· ἂν σήμερον τὰς 500,000 τὰς κάμωμεν 1,500,000, θὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι θέλομεν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν μέχρι σήμερον· θὰ δώσωμεν ἐλευθέραν διαχείρισιν 1,500,000. Θέλετε νὰ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθὸν νὰ σᾶς φέρω παραδείγματα περὶ τοῦ ἂν ἐγένετο καλὴ διαχείρισις τῶν προκαταβολῶν αὐτῶν; Ἂν ᾖναι εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ τακτοποιῇ τὴν διαχείρισιν, ἀδύνατον νὰ συμβῶσι τὰ ἀτακτήματα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε συνέβησαν. Πρόκειται περὶ διαχειρίσεως δημοσίων χρημάτων· ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλῃ ὑπὸ ὅρους ἀδυνάτους τὴν διαχείρισιν αὐτῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαγράψῃ ἐφ’ ἅπαξ τὸν τρόπον· δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον νὰ αὐξήσωμεν τὸ ποσὸν καὶ ἂν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς δικαιολογεῖ τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ἥτις ἠμπορεῖ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ, ὥστε πιστεύω, ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι ἀποχρῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ νομιμοποιῇ τὴν διαχείρισιν ὅπως νομίζει καλλίτερον.

§45ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὁ κ. Ζωχιὸς ἔφερε τὸν νόμον τοῦ 1852 καὶ σᾶς εἶπεν, ἰδοὺ νόμος, ὁ ὁποῖος ὁρίζει 500,000 καὶ δι’ αὐτῶν δύναται ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας· ἀλλ’ εἰς τὰ 1852 ὁ κ. Ζωχιὸς ἠξεύρει τί στρατὸς ὑπῆρχε; ὑπῆρχον 4 τάγματα τοῦ πεζικοῦ, καὶ δύω τῶν ἀκροβολιστῶν, καὶ διὰ τῶν 500,000 ἠμποροῦσεν ἡ ὑπηρεσία νὰ κάμῃ τὴν δουλειά της· ἀλλὰ σήμερον, ὅτε εἶναι 14 τάγματα τοῦ πεζικοῦ, καὶ ὅλοι εἶναι διεσκορπισμένοι εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τὰ χωρία καὶ ἕκαστος ἀποσπασματάρχης καὶ λόχος ἔχουσι ταμεῖα, ἐπαρκοῦν τὰ χρήματα αὐτὰ, κ. Ζωχιέ; ἕκαστον τάγμα σήμερον εἶναι 6 λόχοι πλήρεις· πόσοι ἦσαν τότε; τότε ἦσαν τάγματα τῆς ὀροφυλακῆς καὶ ἕκαστον τάγμα συνέκειτο ἀπὸ 200 ἄνδρας, καὶ δὲν ἐπλήρωναν οἱ ὁροφύλακες τὰ ἀγώγια ὅπως πληρώνουν σήμερον ἅμα ἔβγουν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας· ἄλλη εἶναι ἡ ὑπηρεσία σήμερον· σήμερον εἶναι ἀνάγκη οἱ στρατιῶται νὰ πληρώνωνται κατὰ δεκαμερίαν· εἶναι ἀνάγκη ὁ ἀγωγεύς νὰ πληρωθῇ ἀμέσως· ἀρκοῦν αἱ 500,000;

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ πρέπει νὰ εὕρῃ ἄλλην διέξοδον παρ’ αὐτὴν τὴν ὁποίαν κατασκευάζει τὸ νομοσχέδιον τῶν κυρίων ὑπουργῶν, καὶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν ἔχει δίκαιον δι’ ὅσα εἶπεν· οἱ βουλευταὶ, καὶ ἐννοῶ τοὺς ἀγορεύσαντας ἐναντίον αὐτῆς τῆς προτάσεως, δὲ ἐννοοῦν βεβαίως νὰ φέρουν κἀνὲν πρόσκομμα εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ὡμίλησαν ὡς ὡμίλησαν, διότι νομίζουν, ὅτι τὸ μέτρον τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ προβαλλομένου νομοσχεδίου δὲν θεραπεύει τὸ κακόν· καὶ τῷ ὄντι ἡ θεραπεία τοῦ κακοῦ δὲν εἶναι τὸ νὰ αὐξηθῇ ἡ πίστωσις, τὸ κακὸν δὲν συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἕνεκα τῆς σμικρότητος τῆς πιστώσεως στενοχωροῦνται αἱ πληρωμαὶ τοῦ στρατοῦ, τὸ κακὸν συνίσταται ἀλλαχοῦ· συνίσταται εἰς τὴν μεγάλην ἀταξίαν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὸ λογιστικὸν τοῦ Κράτους, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ λογιστικοῦ στρατιωτικοῦ καὶ λογιστικοῦ πολιτικοῦ· διότι πρῶτον μὲν διαφεύγει ἡ διαχείρισις τῆς στρατιωτικῆς οἰκονομίας πάντα ἔλεγχον ἐπαρκῆ, καὶ διότι τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γινώσκῃ ἀκριβῶς τοὺς λογαριασμούς του, διότι τὸ στρατιωτικὸν λογιστικὸν δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς κανόνας εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάγεται τὸ λοιπὸν λογιστικὸν τοῦ Κράτους· ἀπορῶ μάλιστα πῶς ἡ Κυβέρνησις φέρει τοιοῦτον νομοσχέδιον σήμερον, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ φέρῃ ἄλλο νομοσχέδιον εὑρισκόμενον ὑπὸ τὰς ὄψεις της. Κατὰ τὸ 1870 ἐξεδόθη διάταγμα τῆς 28 Αὐγούστου, τὸ ὁποῖον συνέστησεν ἐπιτροπὴν εἰς ἣν ἔδωσεν τὴν ἑξῆς ἐντολήν. (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἰργάσθη καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της, ἀλλ’ αἱ κατόπιν Κυβερνήσεις δὲν ἐνήργησαν τίποτε. Εἰς μεταγενεστέραν ἐποχὴν κατὰ τὸ 1872 ἢ 73 ἐνεκρίθησαν αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ προσεκλήθη νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐργασίαν της· τὴν ἐξηκολούθησε καὶ ὑπέβαλε νομοσχέδιον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, διὰ τοῦ ὁποίου νομοσχεδίου ἡ ἐπιτροπὴ ἐγνωμοδότησε κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη τὸ 1870· ἠξεύρω δὲ ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἡ προκαταβολὴ περὶ ἧς ὁ λόγος ἀντὶ νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 1,500,000 διὰ τὸ στρατιωτικὸν καὶ 300,000 διὰ τὸ ναυτικὸν, περιορίζεται εἰς 200,000 μόνον· ὑποβάλλεται τὸ στρατιωτικὸν λογιστικὸν εἰς τοὺς κανόνας τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ· ἐκλείπει τοιουτοτρόπως τὸ κακὸν τοῦ νὰ μένῃ ἀνεξέλεγκτος αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία, καὶ τὸ Κράτος νὰ μένῃ εἰς ἄγνοιαν τῆς διαχειρίσεως τῶν διδομένων εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὸ ναυτικὸν χρημάτων, καὶ συγχρόνως δίδεται πᾶσα εὐκολία εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὸ Κράτος ἄνευ μεγαλειτέρας προκαταβολῆς, μάλιστα δὲ καὶ μικροτέρας· Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ παρουσιάσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς διὰ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ νὰ εἰσάξῃ ἄλλο νομοσχέδιον ἢ νὰ τροποποιήσῃ τὸ ὑπάρχον, καὶ ἔλθῃ εἰς θεραπείαν τοῦ κακοῦ· διότι ὁμολογουμένως αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἱκανοποιεῖ τὴν ἀνάγκην· ἡ ἀνάγκη δὲν συνίσταται εἰς τὸ νὰ δοθῇ διὰ μείζονος προκαταβολῆς ἡ δίδουσα εὐκολία εἰς τὸν στρατὸν ὥστε νὰ πληρώνεται ἀνέτως, διότι τοῦτο ἐκπληροῦται πληρέστατα, ἀφοῦ ὑπὸ τὸ σύστημα αὐτὸ ζῶμεν τόσα ἔτη. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἀνέφερε τὴν ἐποχὴν τοῦ 1852 καὶ προσεπάθησε ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἐπειδὴ τότε ὁ στρατὸς ἦν ὀλίγος, ἔπεται ὅτι τὴν σήμερον αἱ 500,000 δὲν εἶναι ἀρκεταί· ἐλησμόνησεν ὅμως ὅτι τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα ἐπέρασεν ἐπίσης μὲ τὰς 500,000 καὶ μέχρι σήμερον μὲ τὰς 500,000 μόνον. Τέλος δὲν πιστεύω οὐδεὶς σπουδαίως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι αὐτὸ εἶναι μέσον θεραπείας τὸ νὰ αὐξήσωμεν τὴν προκαταβολήν· ἡ θεραπεία εἶναι ἡ τακτοποίησις· ἡ δὲ τακτοποίησις εἶναι καὶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θέλουν γίνεσθαι αἱ ἐντολαὶ καὶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον καθ’ ὃν θέλουν πληρόνεσθαι· γʹ. ὡς πρὸς τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ γίνεται ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐντελλομένων καὶ πληρονομένων, συμπεριλαμβανομένου ἐννοεῖται καὶ τῆς προμηθείας τοῦ ὑλικοῦ· αὐτὰ τὰ δύω κεφάλαια, τὸ ἀφορῶν τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑλικοῦ, προμήθειαι πληρωμαὶ κτλ. καὶ τὸ ἀφορῶν τὴν πληρωμὴν τῶν ἐνταλμάτων καὶ τὰς ἐντολὰς τῶν πληρωμῶν, αὐτὰ πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν αὐστηρὸν ἔλεγχον τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου· ἂν τώρα ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ κάμνει, τοῦ νὰ περιορισθῇ ἡ προκαταβολὴ εἰς 200,000, δὲν ἀρέσκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ, θέλω 300,000, ἔστω καὶ 500,000· ἠμπορεῖ νὰ τὸ εἴπῃ, καὶ ἡ Βουλὴ προθυμότερον θὰ τὸ δεχθῇ τότε παρὰ τώρα, διότι θὰ ἦναι συνδεδεμένη μὲ τὴν ἐξασφάλισιν αὐτῶν τῶν πολιτίμων προσόντων τῆς διοικήσεως. Λοιπὸν παρὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νομίζω ὁ καλλίτερος δρόμος εἶναι αὐτός.

§47ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὸ 1870 εἶχε σχηματισθῆ μία ἐπιτροπὴ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τὸν λογιστικὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· κατὰ διαφόρους ἐποχὰς αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ διελύετο ἢ μᾶλλον ἀπεσυντίθετο· μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἦτο καὶ ὁ μακαρίτης Γεωργαντᾶς, ἦτο καὶ ὁ Ἰωαννίδης· πολλάκις ἐζήτησα τὸ ἔργον αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἂν ἔφθασεν εἰς ἕν τέρμα· περιωρίσθησαν νὰ μοῦ δώσουν σημειώσεις· ἐγὼ ἀπὸ τὴν ἡμέραν ὅπου ἦλθον ὑπουργὸς τοιαύτην ἐπιτροπὴν δὲν εὗρον· θὰ ἐξετάσω καὶ ἂν εὕρω γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ τὴν ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐντὸς δύω ἡμερῶν θὰ σᾶς εἴπω ἂν συμφωνῇ μὲ τὰς ἰδέας μας. Καὶ ἐγὼ, κύριοι, θεωρῶ καὶ θεωρῶ ὑπὸ σπουδαιότητα μεγάλην τὸ νὰ τεθῇ τέρμα, διότι δυστυχῶς ἡ ὑπόληψις τῶν ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν ἀείποτε προσβάλλεται ἐκ τούτου· αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποῦ σᾶς ὁμιλῶ πρόκειται νὰ προκαταβάλω 750,000 δραχ. χωρὶς νὰ ἔχω καμμίαν ἀπόδειξιν, διότι πρόκειται νὰ ἀγοράσω ὑλικὸν, καὶ ὁ ἐργολάβος μοῦ λέγει ὅτι ἂν δὲν καταβάλω τὸ ἥμισυ τοῦ ἀντιτίμου νὰ τὰς λάβῃ ἢ ὁ ἀντιπρόσωπός του ἐδῶ, τὰς δὲ ἄλλας νὰ στείλω εἰς Βερολῖνον ἢ Βιέννην, δὲν σοῦ στέλλω τίποτε.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρατηρεῖ ὅτι ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ ἧς ἀνέφερεν ὁ κ. Δεληγεώργης, δὲν εἶναι γνωστὴ εἰς αὐτὸν ὡς ἐργασία περατωμένη ὀφείλω νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εὑρίσκωμαι εἰς τὰ πράγματα ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐργασθῶ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ νὰ ἐξετάσω εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης· ἰδίως δὲ εἰργάσθην μετὰ τοῦ τότε διευθυντοῦ τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου, ὁ ὁποῖος μοὶ ἀνεκοίνωσε πλῆρες τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δύναμαι νὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι ἔχω καὶ ἀντίγραφον τῶν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς καταστρωθεισῶν διατάξεων· ἡ δ’ ἐργασία αὕτη θέλει πολὺ καταλληλότερον ἀναπληρώσει τὴν ἀνάγκην τὴν ὑπαγορεύσασαν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις· ἀφοῦ δὲ εἶναι γενικῶς παραδεδεγμένον ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθῇ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τοὺς αὐτοὺς λογιστικοὺς κανόνας εἰς οὓς ὑπόκειται καὶ ἡ ἄλλη διοίκησις, νομίζω ὅτι κακῶς θὰ πράξῃ ἡ Βουλὴ ψηφίζουσα ἔστω καὶ εἰς ἀ. ἀνάγνωσιν τὸ προβαλλόμενον νομοσχέδιον· ἀπεναντίας νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀποδείξῃ ὁποία εἶναι ἡ θεραπεία καὶ τοιουτοτρόπως νὰ προκαλέσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου εἴτε αὐτοῦ τοῦ τῆς ἐπιτροπῆς, εἴτε ἄλλου τὸ ὁποῖον αὐτὴ συντάξῃ· νομίζω δὲ ὅτι ἂν τοῦτο πράξωμεν, προσφέρομεν ὑπηρεσίαν καθ’ ἣν μάλιστα στιγμὴν πρόκειται νὰ αὐξήσουν σπουδαίως αἱ δαπάναι τοῦ στρατιωτικοῦ, καὶ καθ’ ἣν τὸ κοινὸν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως ταύτης τῶν δαπανῶν ἀπαιτεῖ νὰ ἔχῃ πληρεστέρας ἐγγυήσεις παρὰ τὰς ἐν τῷ παρελθόντι· τὸ νομοσχέδιον δ’ ἐκεῖνο ἀντὶ νὰ αὐξάνῃ τὴν πίστωσιν τὴν ἐλαττόνει.

§49ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θέλω ἐξετάσει αὐτὸν τὸν ὑπάλληλον, ἂν ὑπεβλήθη ἡ γνωμοδότησις, καθότι ὁ ἴδιος ὑπάλληλος ἔκαμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν τοῦ 1,500,000. Ἐὰν ἔχει τελειώσει καὶ μετηνέχθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠξεύρω.

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, καθὼς σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, σήμερον εἰς τὸν στρατιωτικὸν κλάδον δὲν ὑπάρχει προκαταβολὴ 500,000 μόνον, ὑπάρχει πολὺ ἀνωτέρα, διότι πλὴν τῶν 500,000 τὰς ὁποίας ἀρχικῶς ἔλαβε ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, λαμβάνει καθ’ ἑκάστην δι’ ἐνταλμάτων ποσὰ χωρὶς νὰ ὑπάρχουν εἰς τὰ ἐντάλματα ταῦτα ἐπισυνημμένα τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν ἀταξίαν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ περισσότερον· ἡ ἀταξία αὕτη χρονολογεῖται ἀπὸ τὰ 1862 καὶ προέβη ἐπιτεινομένη καὶ αὐξανομένη· κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰδικὸς ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν δύνανται νὰ παρουσιάζωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὰ στρατιωτικὰ ἐντάλματα φέροντα πλήρη τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, ἐὰν ἡ προκαταβολὴ δὲν αὐξηθῇ μέχρι τοῦ ποσοῦ 1,500,000, διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἔφερε τὴν πρότασιν ταύτην. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ἐὰν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ λογιστικὸς νόμος καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἂν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναται νὰ ἐλαττωθῇ ἡ προκαταβολή, αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον πολὺ ἐξητάσθη, καὶ ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠδυνήθη νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα· καὶ ἐγὼ ἠσχολήθην ἄλλοτε εἰς τὸ ἀντικείμενον αὐτό· ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ στρατιωτικοὶ διατείνονται ὅτι αὐτὸ ἀπαιτεῖ τὴν σύστασιν οἰκονομικῶν ἐπιμελητηρίων καὶ τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ πολλὰς μυριάδας δραχμῶν, διὰ τοῦτο δὲν ἠθέλησα νὰ ἐξετάσω περισσότερον· μολαταῦτα, ἐπειδὴ ὑπάρχει τοιαύτη ἐργασία, καθὼς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Δεληγεώργης καὶ ὁ κ. Τρικούπης, ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, ἀλλὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ δεχθῇ εἰς ά. ἀνάγνωσιν τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§51Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ζήτημα συνδέεται στενῶς μὲ τοὺς οἰκονομικοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι διέπουν τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος διέπει τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν εἶναι ἄλλος παρὰ ὁ τοῦ 1833 ἢ 34· ὁ νόμος αὐτὸς ἔμεινε κατὰ πολὺ εἰς ἀχρησίαν, ὅπως ἔμειναν πολλοὶ νόμοι εἰς ἀχρηστίαν ἕνεκα τοῦ χρόνου, διότι ὁ χρόνος ἀλλάζει τὰς περιστάσεις, τὰς ἀνάγκας, καὶ τῷ ὄντι εἶναι μία ἔλλειψις τὸ ὅτι τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται, δὲν τὰς κανονίζομεν διὰ νόμου. Ὅταν ἔγεινε λόγος περὶ τῆς κυρώσεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, ἐγὼ ὁμιλῶν ἐν τῷ δωματίῳ τοῦ κ. προέδρου τῆς Βουλῆς, εἶπον μίαν γνώμην καὶ τὴν εἶπον ἐν πλήρει πεποιθήσει, καὶ διὰ τοῦτο σήμερον λαμβάνω καὶ τὸν λόγον· εἶπον ὅτι εἶναι ἀδύνατον ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἅμα κυρωθῇ ὁ νόμος αὐτὸς μετὰ τὴν πρώτην ὑπογραφὴν νὰ μὴν ὑπάγῃ εἰς τὸ δικαστήριον, δὲν σώζεται, διότι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μὴν ἀναβάλῃ τὰς πληρωμὰς τοῦ στρατοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶναι προσωπικαὶ καὶ αἱ ὁποῖαι γίνονται παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου πῶς θέλετε λοιπὸν, κύριοι, ν’ ἀναβάλῃ εἷς ὑπουργὸς τὴν ἔκδοσιν ἐνταλμάτων διὰ τὰς μισθοδοσίας, τὴν τροφὴν ἢ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας χωρὶς νὰ παραλύσῃ τὴν αὐτὴν στιγμὴν καθ’ ὅλον τὸ κράτος ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία; εἶναι ἀδύνατον, εἶναι δὲ καὶ ἐπικίνδυνον. Διὰ τὸν λόγον λοιπὸν αὐτὸν ἔκαμα παρατηρήσεις τινὰς καὶ εἶπον εἰς πολλοὺς καὶ ἐκ τῶν βουλευτῶν καὶ ἐκ τῶν ὑπουργῶν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ αἱ ἐνέργειαι νὰ γείνουν ὁπωσδήποτε· ἀλλὰ δυνάμεθα χωρὶς νὰ καταστρέψωμεν τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ταυτίσωμεν δύω νέας νομοθετικὰς διατάξεις; Τὸ ὑπουργεῖον παρουσίασεν αὐτὸν τὸν νόμον καὶ ζητεῖ τὴν αὔξησιν τῆς προκαταβολῆς, διότι εἶναι ἡ μόνη θεραπεία ἡ δυναμένη νὰ γείνῃ· ἀλλὰ εἶναι τῆς παρούσης ὥρας ἡ ὑποβολὴ νομοθετικῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι νὰ φέρουν εἰς ἁρμονίαν τὸν στρατιωτικὸν νόμον περὶ λογιστικοῦ μὲ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ; ἀφ’ οὗ ὁ εἷς εἶναι εἰς ἀχρηστίαν, δύναται νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτος νόμος εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον; Θὰ ἔχῃ καλῶς ἐὰν γείνῃ, ἀλλ’ ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ, πᾶν ἄλλο δὲν δύναται νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην τῶν ὑπουργῶν, εὐθύνην ἀθώαν, διότι οὐδεὶς ὑπουργὸς ἐπροκάλεσεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν· ἡ κατάστασις ὑπάρχει, καὶ ἐντὸς τῆς καταστάσεως αὐτῆς καλεῖται νὰ διευθύνῃ· κανεὶς δὲν ἐδημιούργησε τὰ πράγματα ὅπως εἶναι, τὰ ἐδημιούργησεν ὁ χρόνος ἀπὸ τοῦ 1853 καὶ πρὶν ἀκόμη. Κύριοι, ἀπόδειξις τῶν λόγων μου εἶναι αὐτὰ τὰ πράγματα. Πότε ἐψηφίσθη ὁ νόμος τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ; εἰς τὰ 1852· ἕως τὰ 1877 εἶναι 25 ἔτη· εἰς τὸ διάστημα τῶν 25 ἐτῶν ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εὑρῆκε θέσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν· ἀπὸ τὰ 1852 ἕως σήμερον ποῖος δὲν ἐκυβέρνησε τὸν τόπον; ποῖος δὲν ἀπήντησε τὸ ζήτημα αὐτό; δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωπος ἔχων ὀλίγην κρίσιν εἰς τὴν πρώτην ὑπογραφὴν νὰ μὴ εὕρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιόν του. Καὶ ὅμως αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι δύσκολον καὶ δὲν ἐπεχειρίσθη παρὰ τῶν Κυβερνήσεων ἢ μᾶλλον τῶν ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν· ἐβάδιζεν ὁ εἷς κατόπιν τοῦ ἄλλου καὶ κανεὶς δὲν ἠμποροῦσε νὰ φέρῃ ἕνα νόμον· τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον εὔκολον. Ἠξεύρω ὅτι εἶχε σχηματισθῆ ὄχι μία ἀλλὰ πολλαὶ ἐπιτροπαί. Ἐπὶ τοῦ μακαρίτου Βότσαρη, ὁ ὁποῖος περὶ ὅλων τῶν πραγμάτων εἶχεν ἐπιθυμίαν νὰ ἐργασθῇ, εἶχε συστηθῆ καὶ τότε ἐπιτροπὴ καὶ ἀπηντήθησαν τόσα προσκόμματα, ὥστε τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἂν καὶ μὴ ἐπισήμως κατηρτισμένης ἀπεθαῤῥύνθησαν· λέγω ἀπεθαῤῥύνθησαν, διότι κατὰ τὸν χρόνον ὅπου ἡ ἐργασία αὕτη ἔμελλε νὰ λάβῃ ζωὴν, ἐπῆλθε τὸ 1862, ἐπῆλθεν ἡ ἐπανάστασις, ἡ ὁποία δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀφήσῃ κανένα νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ· κατόπιν ἐσυστήθη μία ἐπιτροπὴ καὶ ἦτον ἀπὸ στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους. Τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς οὔτε τὸ εἶδον, οὔτε τὸ ἐμελέτησα· ἤκουσα ὅμως ὅτι διὰ νὰ ἐκπληρωθῶσιν οἱ ὅροι καὶ αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ὡς καὶ τὴν ναυτικὴν, ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ ὁ ὀργανισμὸς τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἀποδεικνύει τὴν δυσκολίαν· ἰσχυρίζομαι ὅμως ὅτι δὲν τὸ εἶδον, διότι δὲν ἠξεύρω ποῦ ἦσαν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐσχημάτισεν ἡ ἐπιτροπή· σᾶς λέγω δὲ ὅτι κατὰ τὸν τελευταῖον σχηματισμὸν τοῦ ὑπουργείου, ὅταν ἔγεινα 24 ὥρας ὑπουργὸς, ἐζήτησα τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ τὰ εὕρω. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τί θέλει νὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλὰ ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν εἶναι ἔργον εὔκολον, ἔργον τὸ ὁποῖον νὰ δύναται τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ συμβιβασθῇ ὁ κανονισμὸς τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπουργείων αὐτῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Τώρα τὸ ζήτημα, κύριοι, τὸ ἐξετάζω καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν· ὑποθέσατε ὅτι σᾶς παρουσιάζει τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ τὸ σχέδιον τοῦ νόμου· ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε σταματήσατε; δὲν εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κανονίσῃ ἀνάγκας μελλούσας, αὐτὸ πρόκειται νὰ κανονίσῃ πράγματα παρελθόντα καὶ τὰ ὁποῖα τρέχουν ἀπαύστως εἰς τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον οὔτε ἡ Βουλή, οὔτε ἄλλος κανεὶς δύναται νὰ σταματήσῃ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ἡ προκαταβολὴ τῶν 500,000 πλησιάζει νὰ γείνῃ 1½ καὶ 2 ἴσως ἑκατομμύρια· ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις ὑπῆρξεν πάντοτε. Ὑποθέσατε ὅτι δίδετε τὴν διαταγὴν νὰ λείψῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον γίνεται· εἶναι ὡς νὰ εἴπητε νὰ σταματήσῃ τὸ πᾶν· εἶναι τὸ 1,500,000 πραγματικὴ προκαταβολή; τὸ ἀκούσατε ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπεν ὅτι ὑπάρχει· ἀλλὰ μήπως ἐπειδὴ ὑπάρχει προκαταβολὴ πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ ἡ εὐθύνη τῶν ὑπουργῶν. Ἐὰν γείνῃ καμμία ζημία εἰς τὸ δημόσιον, ὅπως εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὰς 500,000 τὰς ὁποίας δίδετε, θὰ ἦναι ἐπίσης ὑπεύθυνος ἐὰν προσθέσητε καὶ ἄλλας 500 καὶ ἄλλας 500. Θὰ ἦναι πάντοτε ὑπεύθυνος, καὶ ἐδῶ πλησίον εἶναι τὸ κατάστημα εἰς τὸ ὁποῖον δίδουν λόγον οἱ ὑπουργοί. Λοιπὸν νομίζω εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως δὲν δύναται νὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον καὶ ἐλαττωθῇ ἡ εὐθύνη τοῦ ὑπουργοῦ· μόνον ὡς ἀποτέλεσμα δύναται νὰ εἰσέλθῃ μία διάταξις αὐθαίρετος ἐκ τῆς ὁποίας θέλει προκύψει καταστροφὴ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπάρχει τοιαύτη ἐργασία, ὁμολογῶ πρὸς τούτοις ὅτι ὁσάκις ὡμίλησα πρὸ καιροῦ καὶ ἐσχάτως μὲ ἀνθρώπους λαβόντας μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς μοὶ εἶπον ὅτι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ κατορθώσωσι τίποτε. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐσχάτως ἔφθασαν εἰς ἀποτέλεσμα· ἀλλά, κύριοι, ποῦ εὑρισκόμεθα ἤδη; εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσωμεν ἐὰν ὑπάρχῃ; δεύτερον δὲν γνωρίζομεν ἐὰν ἡ ἐργασία περὶ ἧς πρόκειται εἶναι ἐργασία τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀποδεχόμεθα, καὶ κατόπιν, ἐὰν τὴν ἀποδέχεται ἡ Βουλή. Ἐὰν εἶναι ἐργασία, ἡ ὁποία, ὅπως ἔγινε, ἠμπορεῖ νὰ παρουσιάσῃ ἀνάγκην πολλῶν τροποποιήσεων καὶ ἀπαιτεῖται καιρὸς καὶ τὰ τοιαῦτα.......; Ἰδοὺ διατί, κύριοι, σήμερον ὁριστικῶς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὴν ἔνστασιν, ἥτις ἔγινε· ἀλλὰ περὶ τίνος πρόκειται; ἔχομεν ἕνα νόμον ἐπιψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὁ νόμος αὐτὸς ἐπιβάλλει εὐθύνην, οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν δὲν δύνανται νὰ βαδίσωσι μὲ τοὺς νόμους τοὺς κειμένους· ἐὰν δὲν κυρώσητε τὸν νόμον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἢ Ναυτικῶν ἢ πρέπει νὰ σταματήσουν ἢ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς εὐθύνας. Ζητοῦμεν, ἐὰν θέλετε νὰ λάβῃ ὕπαρξιν καὶ ὑπόστασιν ὁ νόμος αὐτὸς περὶ εὐθύνης, νὰ παραδεχθῆτε αὐτὸ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον σᾶς ὑποβάλλομεν, ἀλλὰ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, αὔριον βεβαίως θέλομεν σᾶς φέρει πληροφορίας ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἐργασία πλήρης, ἐὰν τὴν ἀναδεχόμεθα, ἐὰν νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ τὴν ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνεται τώρα, εἶναι προσωρινόν· ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν δεχθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον, βεβαίως ἡμεῖς θέλομεν δυσκολευθῆ νὰ δώσωμεν ὕπαρξιν εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον παρεδέχθημεν ἐσχάτως, περὶ εὐθύνης.

§53ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν ἦτον ὁ νόμος προσωρινός, ἤθελον συμφωνήσει. Ὁ νόμος ἦλθε νὰ κανονίσῃ ἓν ἄτοπον, καὶ νὰ τὸ κανονίσῃ διὰ τὸ μέλλον· εἶμαι βέβαιος, ἐὰν κυρώσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον καὶ δὲν ζητήσωμεν νὰ ὑποβληθῇ ἓν νομοσχέδιον δυνάμενον νὰ κανονίσῃ τὰ τοῦ στρατοῦ, θὰ μείνῃ ὁ νόμος αὐτός. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἡ ἐπιθυμία μας καὶ ἡ ἐπιμονή μας εἶναι νὰ δοθῇ ἓν τέλος εἰς ἄτοπον πρὸ 25 ἐτῶν λαμβάνον χώραν, διὰ τὸ ὁποῖον πολλάκις ἐγένετο λόγος. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν διαχειρίζεται τὸ ⅓ τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἔχετε νόμον αὐστηρότατον διὰ τὴν ἐξέλεγξιν ὅλων τῶν ἄλλων ὑπουργείων, καὶ θέλετε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὁ τοιοῦτος ἔλεγχος καὶ ἐνταῦθα; Παρουσιάσθη ἡ Κυβέρνησις καὶ σᾶς λέγει, ἐκβάλετέ με ἀπὸ μίαν δυσκολίαν. Δὲν πρέπει νὰ τῆς εἴπωμεν, ὑποβάλετε ἕνα νόμον διὰ νὰ τακτοποιήσητε ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχετε καὶ εἰς τὸ μέλλον; Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη ἐργασία, πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς αὐτὴν, καὶ ἐὰν δὲν δυνηθῶμεν νὰ τὴν παραδεχθῶμεν, τότε λέγομεν ὅτι διὰ τὸ ἔτος 1877 δίδομεν τοιαύτην εὐκολίαν· διότι, ἐὰν δὲν δυνηθῶμεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν ἕνα προσωρινὸν νόμον, μίαν προσωρινὴν εὐκολίαν· ἀλλὰ χωρὶς νά ἴδωμεν τὸν νόμον νὰ ψηφίσωμεν εἶναι ἀδύνατον.

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄς τὸν παρουσιάσῃ.

§55ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου νὰ δώσουν τὸν νόμον....; Τέλος πάντων, ἐὰν δὲν ἔλθῃ ὁ νόμος, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Τρικούπην νὰ ὑποβάλῃ τὸ ἀντίγραφον τὸ ὁποῖον ἔχει. Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος Καραλίβανος.

§56Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἀναλύσω μέρη τινὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τοῦτο συνδέεται κάπως μετὰ τοῦ ἄλλου νόμου τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν. Εἶμαι μέλος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐνδιαφέρομαι περὶ αὐτοῦ, καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δώσω πληροφορίας περὶ τῆς ἠθικῆς εὐθύνης ἤθελον δώσει· ἑπομένως ὁσάκις πρόκειται τὸ ἔργον αὐτὸ νὰ μελετηθῇ, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι δὲν ἐξέδωκε μέχρι τοῦδε τὸν νόμον περὶ εὐθύνης διότι εὑρίσκει ὅτι ἡ στρατιωτικὴ καὶ ναυτικὴ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, ὅτι λειτουργεῖ κατὰ παράβασιν αὐτῶν· καὶ ἐπειδὴ ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τιμωρεῖ αὐτοὺς, ἐζήτησαν νὰ συμβιβάσωσι τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν μὲ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἑπομένως ἐζήτησαν νὰ μεταβάλωσι διατάξεις τινὰς τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει, τὸ νὰ μεταβάλῃ διατάξεις τινὰς τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, διὰ νὰ καταστήσῃ εὔκολον τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν χωρὶς νὰ σταματήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ νόμος περιέχει δύω διατάξεις, ἡ μία διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία καθιεροῦται εἰς τὸ ἄρθρον 2, μοὶ φαίνεται λογική. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ ἔνταλμα πρὸς πληρωμὴν χρημάτων δημοσίων, πρὸς ἀγορὰν ὑλικοῦ, εἰμὴ δι’ ὡρισμένας προμηθείας· ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ προμήθειαι γίνονται ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, τὸ ὑπουργεῖον ἔφερε τροποποίησιν εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. (Ἀναγινώσκει τὸ δεύτερον ἄρθρον). Ἑπομένως αὐτὴν τὴν εὐκολίαν ζητοῦσι. Νομίζω, ὅτι κατὰ τοῦ 2 ἄρθρου, οὔτε ὁ κ. Δεληγεώργης, οὔτε ὁ κ. Τρικούπης δὲν ἔχουσιν ἀντίῤῥησιν. Κατὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου ἐγένετο ἀντίῤῥησις. Κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, προκαταβολὴ δὲν ἐπιτρέπεται· διὰ νὰ ἐκδοθῇ ἔνταλμα, ἔπεται ὅτι ἡ ὑπηρεσία δι’ ἣν πρόκειται πληρωμὴ χρημάτων προσηνέχθη εἰς τὸ Κράτος· ἐξαίρεσις μία ὑπάρχει ὑπὲρ τῶν ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν. Διὰ τῆς ἐξαιρέσεως ἐπετράπη εἰς τὸ ταμεῖον νὰ δίδῃ χρήματα εἰς προκαταβολὴν, ἀλλ’ αὕτη δὲν εἶναι προκαταβολὴ δι’ ὡρισμένον χρόνον, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγουσι «προκαταβολὴ χρημάτων». Ὅταν τελειώσῃ ἡ χρῆσις, τὰ χρήματα πρέπει νὰ ὑπάρχωσι εἰς τὸ ταμεῖον, διότι τὸ τελευταῖον ἔνταλμα δὲν θὰ ἐξαργυρωθῇ ἀλλὰ θέλει καλύψει τὴν προκαταβολὴν καὶ θέλει φέρει τὴν ἐξίσωσιν. Κύριε πρόεδρε, ὡμολόγησαν καὶ δὲν δύναμαι νὰ κρύψω καὶ ἐγὼ, ὅτι διὰ τὴν στρατιωτικὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν δὲν ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ· δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν οὔτε εἰς τὴν πολιτικὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ οἱ ὑπάλληλοι μένουσιν ἀνεξέλεγκτοι. Ἐγὼ αὐτὸς γενόμενος ὑπουργὸς κατὰ τὸ 1870 ἠρνήθην νὰ δώσω προκαταβολὴν καὶ ἐξηνάγκασα τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐφρόνουν ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ καὶ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τούτῳ. Ἐγὼ ἤμην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Σοῦτσος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Κατόπιν ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου καὶ ἐπανέλαβε τὸ αὐτό· αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ εἰργάσθησαν ἢ δὲν εἰργάσθησαν, ἔφθασαν εἰς ἀποτέλεσμα, ἐπισήμως δὲν γνωρίζω, διότι εἰς τὴν Βουλὴν δὲν προετάθη ἀπὸ κανένα τοιοῦτόν τι. Εὐχαρίστως ἐμάθομεν παρὰ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου κ. Τρικούπη, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ ἔφθασαν εἰς ἀποτέλεσμα. Λοιποῦμαι ὅτι τὸ σχέδιον δὲν προετάθη ἔτι εἰς ἡμᾶς διὰ νὰ τὸ μελετήσωμεν. Τί προτείνεται τώρα; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ προκαταβολὴ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ 500,000 νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 1,500,000, καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀπὸ 200,000 εἰς 300,000. Τὸ ὑπουργεῖον λέγει ὅτι καὶ πρὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐδαπανήθη 1,500,000, δηλονότι καὶ πρὸ τοῦ νόμου παρεβιάσθη ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Διὰ τοῦτο δὲν δυσκολεύομαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ζητήσῃ τὰ παρασκευασθέντα νομοθετήματα νὰ τὰ μελετήσῃ καὶ ἐὰν κρίνῃ συμφέροντα νὰ τὰ μεταβάλῃ εἰς νόμον, διότι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα παρεσκευασμένα νομοθετήματα, ἢ δὲν παραδέχεται αὐτά, βεβαίως θέλω συστήσει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ σπουδαιότατα. Ἐπὶ τοῦ παρόντος νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν, καθόσον τὸ δεύτερον ἄρθρον εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀντιῤῥήσεως· αἱ ἀντιῤῥήσεις θέλουν γίνει ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡμεῖς ἐπιμένομεν νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἕως ὅτου ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε καταρτισθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς πρώτης συζητήσεως παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί).

§59ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουν ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, λέγουν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολὴν τῆς ά. συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 40, 45 καὶ 46 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου Λογιστικοῦ, ναὶ ἢ ὄχι;

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 123, ἐξ ὧν 57 ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, 64 κατὰ; αἱ 2 ἠρνήθησαν. Ἄρα ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ πρῶτον ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἑξῆς)· Ἄρθρον 1. Αἱ κατὰ τὰ ἄρθρα 45 καὶ 46 ὁριζόμεναι προκαταβολαὶ διὰ τὰ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν Ὑπουργεῖα αὐξάνουσιν ἀπὸ δραχμὰς 500,000 εἰς δραχμὰς 1,500,000, καὶ ἀπὸ 200,000 εἰς 300,000 δραχμάς. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2. Ἄρθρον 2. Ὁσάκις πρόκειται περὶ προμηθειῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὅπλων, πολεμοφοδίων καὶ παντὸς ὑλικοῦ, ὡς καὶ περὶ ἀγορᾶς, κατασκευῆς ἢ ἐπισκευῆς πλοίων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐπιτρέπεται νὰ ἐκδίδωνται χρηματικὰ ἐντάλματα εἰς λογαριασμὸν τοῦ τιμήματος, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ἐπισυνάπτηται εἰς τὸ πρῶτον ἔνταλμα τὸ συμφωνητικὸν ἢ ἡ σχετικὴ ἀλληλογραφία, ὁ δὲ κατὰ τὸ ἄρθρον 40 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ Νόμου λογαριασμὸς εἰς ἀποδείξεις παραλαβῆς θέλουν προσαρτᾶσθαι εἰς τὸ τελευταῖον πρὸς ἐξόφλησιν ἐκδιδόμενον ἔνταλμα.

§62Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ τροπολογία, νὰ συνταχθῇ οὕτω· «ἢ ἡ σχετικὴ ἀλληλογραφία βεβαιόνουσα τὴν συναλλαγήν.» Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ δεύτερον ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Τσαμαδός.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ στρατολογικὸν νομοσχέδιον. Ἐμείναμεν χθὲς εἰς τὸ ἄρθρον 37.

§64ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἀπὸ τὸ δημόσιον καὶ τὸ ἰδιωτικὸν συμφέρον ὁρμώμενος ἠθέλησα χθὲς νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 36 περὶ τοῦ τρόπου καὶ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν οἱ φοιτηταὶ ἥρμοζε νὰ ἐκπληρώσουν τὰ στρατιωτικὰ αὐτῶν καθήκοντα. Ἤδη θέλω νὰ προλάβω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησαν χθὲς διὰ τῆς ἐξασκήσεως τῶν φοιτητῶν, δηλ. τὸ μὲν ἵνα μὴ οὗτοι ἀποφύγωσι τὴν ὑποχρεωτικὴν ὑπηρεσίαν, τὸ δὲ ἵνα μὴ πάθωσι τὰ συμφέροντα καὶ αὐτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν ὅταν νομοθετῶμεν νὰ προλαμβάνωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὰς ἐλαστικότητας τοῦ νόμου, διότι αὗται δίδουν ἀφορμὴν εἰς πολλὰς καταχρήσεις. Ἔχομεν λ. χ. ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ἄλλοτε ὡς ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὁ κ. Δ. Πετιμεζᾶς περὶ τῶν δημοδιδασκάλων. Διὰ νὰ λείψῃ ἕνας ὁρισμὸς ἀπὸ τὸν νόμον ἐκεῖνον οἱ κακόμοιροι οἱ δημοδιδάσκαλοι χορεύουσι καθ’ ἑκάστην τὸν πυῤῥίχιον, τὸν τσάμικο, μὲ ἄλλας λέξεις. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἐκτιμήσητε τὴν πρότασίν μου καὶ νὰ τὴν παραδεχθῆτε, διότι ἐὰν περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὸ ἄρθρον 36, βεβαιωθῆτε ὅτι μετὰ τὸ τέλος τῶν σπουδῶν των οἱ φοιτηταὶ δὲν θὰ καταταχθῶσι, διότι ἔχουν τὴν ἀνάγκην νὰ δώσουν ἐξετάσεις. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἀκόλουθον παράγραφον. (Ἀναγινώσκει).

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν καὶ τοὺς μαθητὰς τοῦ πολυτεχνείου.

§66ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐκεῖνοι δὲν χάνουν τίποτε· «Οὐδεὶς τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου λαμβάνει πτυχίον, ἐὰν δὲν ἐξυπηρετήσῃ τὸν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὡρισμένον χρόνον». Διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς νομίζω ὅτι, ὅταν οἱ φοιτηταὶ ἐννοήσουν τὸ συμφέρον των, ἐνῷ φοιτῶσι, θὰ ἔχουν καὶ τὴν εὐχαρίστησιν, διότι πάντοτε θὰ ἔχουν ἓν προνόμιον ἐλαττώσεως χρονικῆς ὑπηρεσίας, νὰ συνυπηρετῶσι, καὶ ἑπομένως ὅταν ἀποφοιτῶσι θὰ ἔχουν ἐν ταυτῷ καὶ τὸν χρόνον τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας των τελειωμένον, διότι βεβαίως ἡ Κυβέρνησις κατόπιν θὰ ἐξεύρῃ καὶ τὸν εὐκολώτερον τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ φοιτηταὶ ἐκτελοῦντες τὴν ὑπηρεσίαν των, δὲν θὰ ἔχουν ἐκείνας τὰς στενοχωρίας, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται συνήθως οἱ στρατιῶται, διότι ὁ σκοπός μας εἶναι νὰ συνειθίσωμεν ὅλους περὶ τὰ ὅπλα, ἀλλὰ καὶ νὰ κατασταθῇ ὁ στρατὸς ἡμῶν, ὅσον τὸ δυνατὸν, εὐγενέστερος.

§67ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν σὲ φθάνουν αἱ ποιναὶ αἱ ἐν τῷ νόμῳ ὁριζόμεναι δι’ ὅλους τοὺς πολίτας, ἀλλ’ ἀπαιτεῖς εἰδικὴν ποινὴν διὰ τοὺς φοιτητάς;

§68Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ ἀκουώμεθα, περὶ τὸ προεδρεῖον γίνεται μία conversation τρομερά.

§69ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ τοὺς φοιτητὰς τοὺς θεωρῶ ἀνωτέρους τῶν ποινῶν καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα καὶ κατὰ τὴν φιλοτιμίαν· ἀλλὰ θέλω νὰ προλάβω ἀτοπήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δύναται νὰ τοὺς ῥίψῃ αὐτὴ ἡ οἰκογένειά των κατόπιν, διότι δὲν πιστεύω ποτὲ κανεὶς νέος καλοανατεθραμμένος νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα του, ἀλλὰ θὰ εὑρεθοῦν οἱ γονεῖς νὰ τοὺς εἴπουν, πηγαίνετε νὰ ἐξασκήσετε τὸ ἔργον σας διὰ νὰ μᾶς ζήσετε.

§70ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ προτείνω· «οὐδεὶς τῶν ἐν τῷ μητρῴῳ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ἐγγεγραμμένων φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου λαμβάνει πτυχίον οὐδὲ τοῦ Σχολείου τῶν Τεχνῶν λαμβάνει ἀπολυτήριον, ἐὰν μὴ ἐξυπηρετήσῃ τὸν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὡρισμένον χρόνον».

§71ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Θέσετε τὴν ἐξήγησιν, ὅτι αἱ ἐξετάσεις δὲν ἐμποδίζονται.

§72ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Βεβαίως· πτυχίον δὲν θὰ δίδεται.

§73ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐπέρασε τὸ 37 ἄρθρον, καὶ θὰ ψηφίσωμεν τώρα τρίτην παράγραφον τοῦ 36 ....

§74ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐπέρασε τὸ 37.

§75ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἐψηφίσθη, ὅπερ δὲν συνέβη, ἡ τροπολογία μου δύναται νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 59.

§76ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐδῶ ἡ κατάλληλος θέσις, διότι ἐν τῷ νόμῳ ὑπάρχει κεφάλαιον ἰδιαίτερον περὶ ποινῶν, καὶ ἐκεῖ εὑρίσκετε καὶ τὴν σχετικὴν διάταξιν, ὅτι οὐδεὶς μὴ ὑπηρετήσας ἐν τῷ στρατῷ δύναται νὰ καταλάβῃ οἱανδήποτε δημοσίαν ἢ ἰδιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ἐκεῖ ἁρμόζει καὶ ἡ διάταξις αὕτη· ἄλλως, ἐὰν δεχθῆτε τὸ ἄρθρον 37 ὅπως ἔχει καὶ ὅπως χθὲς ἡμεῖς τὸ ἑρμηνεύσαμεν, ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἔχει ἔννοιαν, διότι τὸ ἄρθρον ἐννοεῖ, ὅτι οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ὑπηρετοῦν εἰς ἀσκήσεις κανονισθησομένας διὰ διατάγματος, μετὰ δὲ τὴν παρέλευσιν τῆς πενταετίας ἔρχονται εἰς τὴν ἀπογραφὴν, εἰς ἣν ἀνήκουν· πρέπει λοιπὸν πρὶν νὰ ἀποφασισθῇ ποῖαι θὰ ᾖναι αἱ ὑποχρεώσεις τῶν φοιτητῶν.

§77ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιμένει ὅτι καὶ οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου πρέπει νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν, τότε τὸ ἄρθρον 37 πρέπει νὰ λάβῃ ἄλλην διασκευήν.

§78ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Αὐτὸ ἀπεφασίσθη ὅτι καὶ οἱ φοιτηταὶ εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν.

§79ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 37ον περιλαμβάνει δύω κατηγορίας στρατευσίμων, τὴν κατηγορίαν τοῦ ἄρθρου 31 καὶ τὴν τοῦ ἄρθρου 36. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο οἱ ἀπαλλαγέντες δυνάμει τοῦ ἄρθρου 31 οὗτοι εἶναι οἱ ὀρφανοὶ πατρὸς καὶ οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ ἄρθρου 36 οἱ ἔχοντες ἀναβολὴν κατατάξεως ἐκγυμνάζονται εἰς τὰ ὅπλα δυνάμει κανονισμῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θὰ ἔρχωνται εἰς τὴν τάξιν, εἰς ἣν λήγει ἡ ἀπογραφή των. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι αὕτη ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου, κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ νὰ μείνῃ ἡ διάταξις μόνον μὲ τὴν κατηγορίαν τοῦ ἄρθρου 31. Τὸ ἄρθρον δὲ 59 ῥητῶς ὁρίζει ποία εἶναι ἡ θητεία τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐκεῖ θὰ γείνῃ ἡ περὶ τούτου συζήτησις. Οὕτω μόνον δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα.

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ γνώμη ἡ ἐδική μας εἶναι οἱ μαθηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὸν στρατόν, εἶναι δὲ δύω περιστάσεις καθ’ ἃς τοῦτο θὰ γίνεται, ἢ κατὰ τὸ ἄρθρον 59 ἢ ἐκ τῶν προτέρων· διὰ τοῦτο τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 59.

§81ΖΩΧΙΟΣ. Χθὲς ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 36 ὅπου γίνεται λόγος καὶ περὶ τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοὺς ἀφίνει ἐλευθέρους ἐντὸς τοῦ χρόνου τῆς σπουδῆς των νὰ ἐκλέξωσι πότε θὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατόν· ἂν θέλωσι τὸ πρῶτον, τὸ δεύτερον, ἢ τὸ τρίτον ἔτος· καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἀφήσωμεν ἐλευθέρους, διότι αὐτοὶ γνωρίζουσι καλλίτερον πότε συμφέρει εἰς αὐτοὺς νὰ καταταχθῶσιν. Ὁ γαλλικὸς νόμος ἐξῄρεσεν ὅλους καὶ τοὺς μαθητὰς καὶ ὅσους ἔχουν καταστήματα καὶ ὅσοι εἶναι ὁπωσδήποτε εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσουν καὶ εἶπεν ὅτι θὰ ὑπηρετήσετε ἓν ἔτος, μετὰ ταῦτα δὲ τοὺς ἐξετάζει καὶ ἂν ἔχουν τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις τοὺς ἀπολύουν.

§82ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ τροπολογήσωμεν τὸ ἄρθρον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ τμῆμα τρίτον περὶ στρατολογικοῦ συμβουλίου ἄρθρον 38.

ΤΜΗΜΑ Γʹ.

Περὶ στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Ἄρθρον 38. Συμβούλιον στρατολογικὸν, συγκροτούμενον ἐκ τοῦ Νομάρχου ὡς προέδρου, ἐξ ἑνὸς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Νομοῦ Πρωτοδικείου, ἐξετάζει ἅπαντας τοὺς ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ ἑκάστου δήμου ἐγγεγραμμένους νέους ἂν ἔχωσι τὴν διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἀπαιτουμένην ἱκανότητα καὶ ἀποφασίζει κατὰ πλειονοψηφίαν περὶ ταύτης τε ὡς καὶ περὶ τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 31, 32, 33, 34 καὶ 36 ἀπαλλαγῶν καὶ ἀναβολῶν. Εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου παρευρίσκεται εἷς ὑγειονομικὸς ἰατρὸς, ἔχων βαθμὸν ἰατροῦ ἢ ὑπιάτρου, οὗ ἡ γνώμη, προκειμένου περὶ ἱκανότητος ἢ μὴ, συμβουλευτικὴ οὖσα, καταχωρίζεται ἐν τῇ ἀποφάσει τοῦ συμβουλίου. Ἡ ἀποῤῥίπτουσα τὴν περὶ ἰθαγενείας αἴτησιν ἀπόφασις κοινοποιεῖται ἀμέσως πρὸς τὸν ὑποβαλόντα αὐτήν· οὗτος δὲ δικαιοῦται, ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως, νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ δικαστήριον. Ἡ περὶ τούτου ἀναφορὰ κοινοποιεῖται εἰς τὸν ἁρμόδιον Νομάρχην. Παρὰ τῷ στρατολογικῷ συμβουλίῳ διορίζεται γραμματεύς, ἐκλεγόμενος ὑπὸ τοῦ Νομάρχου.

§84ΣΟΥΤΣΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη μικρᾶς διωρθώσεως νὰ τεθῇ στρατιωτικὸς ἰατρὸς ἢ ὑγειονομικὸς ἀξιωματικός....

§85ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Νὰ τεθῇ στρατιωτικὸς ἰατρός.

§86ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νὰ διαγραφῇ καὶ τὸ ἄρθρον 34, διότι τοῦτο ἀπηλείφθη. Δὲν νομίζω ὡσαύτως ὀρθὸν νὰ ἐκλέγεται ὁ γραμματεὺς τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου παρὰ τοῦ Νομάρχου ἀλλὰ νὰ τεθῇ ἀντὶ ἐκλεγόμενος ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, εἷς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Νομαρχίας.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον μὲ τὰς γενομένας τροποποιήσεις;

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. «Ἄρθρον 39. Τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον συνεδριάζει ἐν τῷ καταστήματι τῆς Νομαρχίας. Ἡ δὲ διάρκεια τῶν τακτικῶν αὐτοῦ ἐργασιῶν εἶναι τεσσαρακονθήμερος, ἀρχομένη ἀπὸ τῆς διὰ προσκλήσεως τοῦ Νομάρχου ὁριζομένης ἡμέρας. Ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τοῦ συμβουλίου δὲν πρέπει νὰ γίγνηται οὐδέποτε βραδύτερον τῆς 31 Μαρτίου ἑκάστου ἔτους, ἐν δὲ τῇ πρώτῃ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου τὸ τεσσαρακονθήμερον διάστημα ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τῆς πρὸς τὸ ἀναθεωρητικὸν Συμβούλιον ἀποστολῆς ὑπὸ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν τῶν στρατολογικῶν καταλόγων ἁπάντων τῶν δήμων. Ἡ ἡμέρα αὕτη σημειοῦται ἐν τῇ προσκλήσει τοῦ Νομάρχου. Ἡ κατ’ ἐπαρχίας καὶ δήμους τάξις τῆς ἐξετάσεως τῶν στρατολογικῶν καταλόγων ὁρίζεται ἐν τῇ αὐτῇ προσκλήσει. Τὰ μέλη τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου ὡς καὶ ὁ ἰατρὸς καὶ ὁ γραμματεὺς δικαιοῦνται εἰς ἐπιμίσθιον ἢ ἀποζημίωσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκοῦσιν αἱ συνεδριάσεις κατὰ τὰ διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθησόμενα.»

§89ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐδῶ μᾶς παραπέμπει εἰς ἀναθεωρητικὸν συμβούλιον· εἰς κἀνὲν ὅμως μέρος τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀναφέρεται τοιοῦτον συμβούλιον.

§90ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εἶναι λάθος, νὰ τεθῇ στρατολογικόν.

§91ΣΟΥΤΣΟΣ. Πρέπει ὅμως νὰ γείνῃ διόρθωσις ἐπὶ τοῦ ὅλου ἄρθρου.

§92ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Εἰς τὴν τρίτην παράγραφον ἀναφέρονται ὑπάλληλοι μισθωτοί, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη;

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 40. «Αἱ περὶ ἐξαιρέσεως ἀνικάνων ἀποφάσεις, ἐκδιδόμεναι καὶ ἄνευ αἰτήσεως, στηρίζονται εἰς τὴν προηγουμένην προσωπικὴν ἐξέτασιν τῶν στρατευσίμων. Ἐπὶ τούτῳ ὑποχρεοῦνται, ἐπὶ τῇ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 72 ὁριζομένῃ ποινῇ, ἅπαντες οἱ ἐν τοῖς στρατολογικοῖς καταλόγοις ἐγγεγραμμένοι νὰ προσέλθωσιν ἐγκαίρως. Κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι ἀδύνατος ἡ προσέλευσις τοῦ στρατευσίμου, ἕνεκα βαρείας ἀσθενείας, πιστοποιουμένης ὑπὸ τοῦ Δημάρχου ὑπὸ ἰδίαν αὑτοῦ εὐθύνην, δύναται τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον νὰ διατάξῃ τὴν ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου, Ὑπομοιράρχου καὶ Εἰρηνοδίκου, παρόντος καὶ ἰατροῦ, ὑπὸ τοῦ συμβουλίου διοριζομένου, τὴν ἐπιτόπιον ἐξέτασιν τοῦ πάσχοντος. Κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον δὲν ἀποφασίζει τὴν ἐξαίρεσιν, ἢ μόνον ἐὰν παμψηφεὶ καὶ ᾐτιολογημένως ἐκρίθη ὁ ἐξετασθεὶς διαρκῶς ἀνίκανος. Ἄλλως, ἀναβάλλει τὴν ἐξέτασιν διὰ τὴν προσεχῆ ἀπογραφήν. Εἰς τοὺς ἀποδεδειγμένως ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας χορηγεῖται ὑπὸ τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου ἀνάλογος προθεσμία, ἥτις οὐδέποτε δύναται νὰ ὑπερβῇ τοὺς τέσσαρας μῆνας, ὅπως ἐμφανισθῶσι πρὸς ἐξέτασιν καὶ κατάταξιν. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας ταύτης τιμωροῦνται κατὰ τὸ ἄρθρον 72 τοῦ παρόντος νόμου.»

§97ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προθεσμία εἶναι μικρά.

§98ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγὼ προτείνω ἐκ τῆς δευτέρας παραγράφου ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις. «Κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ............» μέχρι τέλους· διότι τοῦτο θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς μυρίας καταχρήσεις.

§99ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Διὰ τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ φρονῶ πῶς ἡ προθεσμία εἶναι μικρά· ὑποθέσατε, ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἀμερικήν· ἠμποροῦν αὐτοὶ νὰ ἔλθουν εἰς 4 μῆνας; καὶ πολλοὶ θὰ εὑρεθοῦν εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, διότι πολλοὶ ναῦταί μας ταξειδεύουν εἰς τὸν Ὠκεανόν· λοιπὸν εἰς αὐτοὺς πρέπει νὰ δοθῇ προθεσμία μεγαλειτέρα.

§100Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§101ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, αὔριον.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 μ. μ.