1877.01.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 66

τῆς 26 Ἰανουαρίου 1877.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 2½ Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς ὑποβάλλει σύμβασιν ἐμπορικῆς συνθήκης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Πορτογαλλίας. Θέλει τυπωθῆ.

§2ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκ τοῦ φακέλλου περὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος, τὸν ὁποῖον κατέθεσα εἰς τὸ προεδρεῖον πρὸ ἡμερῶν, γνωρίζει ἡ Βουλὴ, ὅτι ἔλαβον ἀπὸ τὸν ἐν Ἀμβούργῳ πρόξενον εἰδοποίησιν, διαλαμβάνουσαν ὅτι ὁ κύριος Ματὶ εἶναι ἕτοιμος νὰ συνάψῃ μεθ’ ἡμῶν σύμβασιν περὶ δωδεκαετοῦς ἐκμισθώσεως τῆς σμύριδος ἐπὶ τῇ τιμῇ τῶν 13 φράγκων καὶ ἡμίσεως κατὰ καντάριον, ἐὰν προηγουμένως ἐδίδετο εἰς τὸν ὑπουργὸν ἡ πληρεξουσιότης ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἵνα κλείσῃ τὸ συμβόλαιον. Ἅμα ἔλαβον τὴν εἰδοποίησιν ταύτην, ἔσπευσα νὰ εἰδοποιήσω, καθὼς ἐνθυμεῖσθε, τὸν πρόξενον, ὅτι θέλω ζητήσει τὸ ταχύτερον τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, συγχρόνως δὲ ἀπέστειλα πρὸς τὸν πρόξενον σχέδιον συμβάσεως, ἵνα τὸ καθυποβάλῃ εἰς τὸν κύριον Ματὶ, ὅπως ἦμαι συνεννοημένος μετ’ αὐτοῦ ὡς πρὸς τοὺς ὅρους τοῦ συμβολαίου, καὶ ἅμα λάβω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, νὰ διατάξω τὴν σύνταξιν τοῦ συμβολαίου· παρήγγειλα δὲ τὸν πρόξενον νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ τὸ ταχύτερον. Τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὁ ἐν Ἀμβούργῳ πρόξενος μοὶ ἀπηύθυνε τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα. «Ὁ κύριος Ματὶ περιμένει ἀπόκρισιν ἀπὸ τὸν εἰς Νάξον ἀπεσταλμένον αὑτοῦ, ὅστις ἐστάλη διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὴν ποιότητα τῆς σμύριδος· θέλει δὲ μοὶ δώσει ὁριστικὴν ἀπάντησιν τὴν προσεχῆ Τετάρτην» ἤτοι σήμερον. Σήμερον ἔλαβον ἄλλο τηλεγράφημα ἀπὸ τὸν πρόξενον, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ὁ κύριος Ματὶ, ἀφοῦ ἔλαβε τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἀπεσταλμένου αὑτοῦ, ἀρνεῖται νὰ κλείσῃ τὸ συμβόλαιον· ἑπομένως ἡ διαπραγμάτευσις ἀπέτυχε, καὶ κατὰ τὸν νόμον, ὃν ἡ Βουλὴ ἐψήφισε, θέλομεν φροντίσει νὰ κάμωμεν δημοπρασίαν περὶ ἐκποιήσεως 40 χιλιάδων κανταρίων σμύριδος διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμιακῶν ἀρχῶν παρὰ τοῖς προξενείοις.

§4ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ ὕπαρξις ἀρχαιολογικοῦ μουσείου κατέστη μία τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν, πρὸς θεραπείαν δὲ τῆς ἀνάγκης ταύτης, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω δύω νομοσχέδια· κατὰ τὸ πρῶτον, χορηγεῖται ἄδεια πρὸς συνομολόγησιν δανείου 200,000 δραχμῶν, αἵτινες ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ὑπάρχοντος ἀρχαιολογικοῦ μουσείου, διὰ δὲ τοῦ ἄλλου διορίζεται εἷς ἔφορος εἰδικὸς τοῦ μουσείου, εἷς βοηθὸς καὶ τρεῖς ἐπιστάται. (ά.)

§5ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μᾶς εἰπῆτε ὁποία πρόνοια ἐλήφθη περὶ τῶν ἀρχαιοτήτων τῶν Μυκηνῶν. Ὑποβάλλετε νομοσχέδιον περὶ Μουσείου· σᾶς ἐρωτῶ, πρέπει νὰ περιμείνωμεν 3 καὶ 5 ἔτη μέχρις ὅτου περατωθῇ τὸ Μουσεῖον, ἵνα ἴδωμεν τὰς ἀρχαιότητας αὐτὰς ἐκτεθειμένας; τὰς ἀνεκάλυψαν ἐντὸς τάφων, ὅπου ἔκειντο πρὸ πολλῶν αἰώνων, καὶ σήμερον σεῖς τὰς ἐῤῥίψατε εἰς ἄλλον τάφον...

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὰς παρεχωρήθη μία αἴθουσα εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον.

§7ΦΙΛΗΜΩΝ. Παρακαλῶ νὰ συγκατανεύσῃ ἡ Βουλὴ νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη ἀνάγνωσις ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ (θόρυβος).

§8ΖΩΧΙΟΣ. Οἱ ἀδελφοὶ Πεταλᾶ προτείνουν, ὅτι ἀναδέχονται τὰς ἐπιζημίους γραμμὰς τῆς κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίας, δηλ. τὰς τῶν νήσων Σποράδων καὶ Κυκλάδων καὶ τὰς τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, μὲ ναῦλον 35% εὐθηνότερον, παρέχουν δὲ καὶ ἐγγυήσεις διὰ τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας δίδουν. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφοράν των.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἐμείναμεν εἰς τὸ ἄρθρον 11 τοῦ Κεφαλαίου 9, τὸ ὁποῖον γίνεται 12, περὶ τῶν 25,000 δραχμῶν διὰ τὸν λιμένα τῆς Νάξου, ὡς εἶχε προτείνει ἡ ἐπιτροπή.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρατηρῶ, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ 25,000 δραχμαὶ δὲν δίδονται ὡς βοήθημα, ἀλλ’ ὡς χρέος ὀφειλόμενον εἰς τὴν Νάξον, δυνάμει νόμου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πίστωσιν τῶν 25,000 δραχμῶν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.) Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πίστωσιν 25,000 δραχμῶν τοῦ ἄρθρου 12 «Λιμένες», ναὶ ἢ ὄχι;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 99· 66 εἶπον ναὶ, 21 ὄχι, καὶ 9 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§15ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Προχθὲς εἶχον κάμει πρότασιν, ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὸ κονδύλιον τῶν 25,000 δραχμῶν διὰ τὸν λιμένα τῆς Νάξου, πρέπει νὰ δεχθῇ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὸν λιμένα τῆς Σκοπέλου. Ἐπειδὴ ἤδη ἐψηφίσθη τὸ ποσὸν διὰ τὴν Νάξον, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὴν Σκόπελον.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ὀφείλωνται, κύριοι, χρήματα διὰ τὸν λιμένα Σκοπέλου, βεβαίως πρέπει ταῦτα ν’ ἀποδοθῶσιν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν ἤδη νέον ποσόν· δὲν ἠξεύρω δὲ ἂν ὀφείλωνται καὶ πόσα ὀφείλονται.

§17ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Μᾶς ὀφείλετε 74,000 δραχμάς, τὰς ὁποίας κρατεῖ τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον ἀπὸ ἡμᾶς ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη.

§18ΖΩΧΙΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν θὰ μεταχειρισθῇ μέτρα δύω· παρεχωρήσατε εἰς τὸν λιμένα Νάξου 25,000 δραχμάς, ἀλλὰ καὶ ἂν παραχωρήσητε 25 ἑκατομμύρια, λιμὴν δὲν γίνεται. Ὁ βουλευτὴς Σκοπέλου δὲν σᾶς ζητεῖ βοήθειαν, ἀλλὰ νὰ σημειώσητε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 25,000 δραχμάς, ἵνα δοθῶσιν εἰς τὴν νῆσον ταύτην ἐκ τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα ὀφείλει τὸ Δημόσιον εἰς αὐτήν· δὲν σᾶς ζητοῦν χρήματα δημόσια, ἀλλὰ τὰ ἰδικά των. Ἡ Σκόπελος, κύριοι, εἶναι νῆσος ναυτική, ἔχει δὲ λιμένα, ἀλλ’ εἶναι ἀτελής, εἶναι δὲ τὸ μέρος τοῦτο σπουδαιότατον ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς θέσεώς του· ἐκεῖ καταφεύγουν τὰ πλοῖα ἐν καιρῷ τρικυμίας.

§19ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττουν οἱ ταμίαι ἐκ τῶν λιμένων, πρὶν κατετίθεντο εἰς τὸ ταμεῖον, κατόπιν ὅμως ἐγένετο Διάταγμα ὅπως κατατίθενται εἰς τὴν Τράπεζαν· ὑπάρχει μάλιστα καὶ εἷς λογαριασμὸς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως κατατίθενται τὰ χρήματα ταῦτα κατ’ ἔτος εἰς τὴν Τράπεζαν. Εἴχομεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς Σπέτσας τοιαῦτα χρήματα καὶ ἐζητήσαμεν νὰ κατατεθῶσι.

§20ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ αἴτησις τοῦ βουλευτοῦ Σκοπέλου εἶναι δικαία, καὶ δὲν ἀποβλέπει ἡ δαπάνη πρὸς ὄφελος μόνον τῆς νήσου, ἀλλὰ πρὸς γενικώτερον ὄφελος. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τῆς νήσου Σκοπέλου, θέλομεν ἰδεῖ, ὅτι αὕτη χρησιμεύει ὡς καταφύγιον εἰς τὰ πλοῖα ἐν ὥρᾳ κινδύνου. Οἱ ἄνθρωποι, κύριοι, δὲν ζητοῦν βοήθειαν, ζητοῦν τὰ χρήματά των πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος τῆς νήσου των, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐγγράψωμεν ἓν ποσὸν 25,000 δραχμῶν ἀπέναντι τοῦ ληφθησομένου.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν λιμένων, ὡς γνωρίζετε, δὲν δαπανᾷ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἐπιβάλλονται ἐτήσιοι φόροι, καὶ τοιοῦτοι φόροι εἶναι ἐπιβεβλημένοι εἰς πολλοὺς λιμένας τῆς ἐπικρατείας, πολλὰ δ’ ἔργα μέχρι τοῦδε ἐξετελέσθησαν. Ἐνίοτε δὲ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ εἰς ἐπικουρίαν τῶν ἔργων τούτων, καὶ αὐτὴ εἶναι ἀκριβῶς ἡ περίπτωσις τοῦ λιμένος Νάξου, διότι, ὅτε ἐγένετο εἰδικὸς νόμος περὶ συστάσεως λιμενικοῦ ταμείου πρὸς κατασκευὴν λιμένος ἐν Νάξῳ, ἐσημειώθη ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἐπὶ μίαν πενταετίαν θὰ δίδῃ καὶ τὸ δημόσιον συνδρομὴν 5,000 δραχ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη δὲν ἐξετελέσθη, ἀπαιτεῖται ἤδη πίστωσις δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσόν. Ὡς πρὸς τὸν λιμένα τῆς Σκοπέλου, τοιοῦτόν τι ὁ σχετικὸς νόμος δὲν διαλαμβάνει· ἑπομένως δὲν δυνάμεθα διὰ τὸν λιμένα τῆς Σκοπέλου νὰ πράξωμεν ὅ,τι καὶ διὰ τὸν λιμένα Νάξου. Ἐν τούτοις τὰ χρήματα τὰ ὡρισμένα διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Σκοπέλου εἰσπράττονται παρὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ μέχρι τινὸς κατετίθεντο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀπό τινος ὅμως χρόνου ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ κατατίθηνται εἰς τὴν Τράπεζαν, ὅπως ἀποφέρωσι μικρὸν τόκον καὶ διατελῶσι πρόχειρα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν σχετικῶν ἔργων. Ἐὰν δὲ μένουν ἀκόμη ὀλίγα μὴ κατατεθέντα εἰς τὴν Τράπεζαν, δὲν εἶναι ἀνάγκη πρὸς ἀπόδοσιν αὐτῶν οὔτε νόμου, οὔτε πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι αἱ εἰσπράξεις αὗται δὲν καταχωρίζονται εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ ᾖναι ἀνάγκη πιστώσεως εἰδικῆς διὰ νὰ ἀποδοθοῦν· αὐτὰ εἰσάγονται ὡς παρακαταθήκη εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ἀποδίδονται ἄνευ ἐνταλμάτων. Ὅτε ἐπληροφορήθην, ὅτι ὑπάρχουν τοιαῦται καθυστερήσεις εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Σκοπέλου, διέταξα νὰ γείνῃ ἡ ἀπόδοσις τῶν ὀφειλομένων, καὶ ἔκτοτε πολλὰ ἀπεδόθησαν· ἂν δὲ ἔμεινεν εἰς ἐξόφλησιν ποσόν τι, τοῦτο θὰ ἐξοφληθῇ, χωρὶς νὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§22ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἕνεκα ὑποθέσεών μου συμβαίνει συχνὰ νὰ μεταβαίνω εἰς Σκόπελον, καὶ παρετήρησα πράγματι, ὅτι, ἐὰν ἡ νῆσος ἐκείνη ἤθελεν ἔχει λιμένα, ὅπερ καὶ εἶναι εὔκολον, βεβαιωθῆτε, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι τὸ πρῶτον καταφύγιον τῶν πλοίων μας, ἐκ Δαρδανελλίων κατερχομένων ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης· ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως αὐτῆς, ὅταν ἀπειράκις μὴ δυνάμενα τὰ πλοῖα νὰ προοδεύσουν πρὸς τὸν Καφηρέα λαμβάνωσιν ἄλλην διεύθυνσιν, μὴ εὑρίσκοντα δυστυχῶς ἄσυλον, ναυαγοῦσι· καὶ τοιοῦτον πλοῖον ἀλλοεθνὲς πρὸ 2 ἢ 3 ἐτῶν εἶδον εἰς τὸν λιμένα τῆς Σκοπέλου ἐξοκεῖλαν. Παρετήρησα, ὅτι πραγματικῶς μὲ 300,000 δραχ. δύναται νὰ κατασταθῇ εἷς λιμὴν ἀξιολογώτατος διὰ πάσης χωρητικότητος πλοῖα· οἱ κάτοικοι τῆς νήσου, αἰσθανόμενοι τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, ἤρχισαν νὰ κατασκευάζουν τὸν λιμένα, ἔφθασαν δὲ μέχρι τινὸς, ἀλλ’ ἠμποδίσθησαν εἴτε διότι δὲν εἶχον χρήματα, εἴτε διότι οἱ ἐργολάβοι τοὺς ἐξηπάτησαν· ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω, καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι μὲ τὸν πρῶτον ἐργολάβον εὑρίσκονται εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ὅτι πολλὰ χρήματα αὐτῶν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, τὰ ὁποῖα ἐζήτησαν πολλάκις ἀπὸ τὰς κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον. Θὰ παρακαλέσω πολὺ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸν λογαριασμὸν αὐτὸν, καὶ ἂν πραγματικῶς ὑπάρχουν τοιαῦτα χρήματα, νὰ φροντίσῃ ν’ ἀποδοθῶσι, διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον, τὸ πολυειδῶς εὐεργετικόν.

§23ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§24ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὰ χρήματα τοῦ λιμένος τῆς Νάξου εἶναι διὰ νόμου. Διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου καὶ τὰ ἰδικά μας εἰσάγονται· δυστυχῶς ὅμως ἡ Κυβέρνησις τὰ ἐκράτησε δι’ ἑαυτήν.

§25ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὰ ἐμβάσῃ.

§26ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Πότε; ὕστερον ἀπὸ 20 χρόνια; αὐτὰ ἔπρεπε νὰ ᾖναι διπλασιασμένα καὶ τριπλασιασμένα.

§27ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ὑποβεβλημένος λογαριασμός, καὶ ἂν τὸν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἰδῆτε, ὅτι εἰς ὅλους τοὺς λιμένας ὀφείλονται χρήματα.

§28ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ δοθοῦν ἐπικουρικῶς ὡς συνδρομή.

§29ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠκούσατε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παριστᾷ τὸ πρᾶγμα διαφορετικὸν ἀπὸ ὅ,τι τὸ παριστᾷ ὁ βουλευτὴς Σκοπέλου. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἰσχυρίζεται, ὅτι τῷ ὄντι ὑπάρχει τοιαύτη δοσοληψία μεταξὺ τῆς Νήσου καὶ τοῦ δημοσίου, καὶ ὅτι αὐτὴ ἀνάγεται εἰς τὰς παρακαταθήκας, καὶ ὡς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἔχει ἀνάγκην πιστώσεως διὰ νὰ πληρωθῇ τὸ ποσόν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ βουλευτὴς Σκοπέλου ἰσχυρίζεται τὰ ἐναντία, ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ καλὸν, νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας σαφεῖς.

§30ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀρκετὰ σαφές. Ὅσα εἰσπράττουνοι ὑπάλληλοι τοῦ δημοσίου ἀπὸ λιμένας, αὐτὰ δὲν περνοῦν μεταξὺ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους· δι’ αὐτὰ κρατεῖται χωριστὸς λογαριασμὸς, ὑπὸ τὸν τίτλον «δικαιώματα λιμένων καὶ προκυμαιῶν», ὁ δὲ λογαριασμὸς αὐτὸς χρεόνεται μὲ ὅσα εἰσπράττει τὸ δημόσιον καὶ πιστοῦται μὲ ὅσα δαπανᾷ ἢ καταθέτει εἰς τὰς τραπέζας, ἡ δὲ περίληψις αὐτοῦ σημειοῦται πάντοτε εἰς τὴν λεγομένην ἀνάλυσιν τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἀπολογισμῶν, ὅπου ὑπάρχουν ὅλαι αἱ μερίδες τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ. Κατὰ τοὺς ἀπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ἀρχῇ τῆς συνόδου ταύτης, ἐν σελ. 37, ὅπου ὑπάρχει ἡ ἀνάλυσις τοῦ κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1875 ἀποτελέσματος τῶν ἀπολογισμῶν, ἡ μερὶς «δικαιώματα λιμένων καὶ προκυμαιῶν» παρουσιάζει εἰς χρέωσιν 3,631,004, ὅπερ σημαίνει ὅτι τὸ δημόσιον ἔχει εἰσπράξει ἀπὸ λιμενικὰ δικαιώματα δραχ. 3,631,004. Ἀλλὰ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἔχει καταθέσει εἰς τὰς τραπέζας, ἢ ἔχει ἀγοράσει ὁμολογίας ἢ μετοχὰς ἐν ὅλῳ δραχ. 3,462,121, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο σημειοῦται ὑπὸ τὸν τίτλον, «χρεῶσται λιμένων καὶ προκυμαιῶν» ὥστε μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν μερίδων ὑπάρχει διαφορὰ 170,000 δραχμῶν περίπου, αἱ ὁποῖαι μένουν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου, καὶ τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον χρεωστεῖ νὰ δώσῃ. Αὐτὰ δὲ εἰσπράττονται καὶ δίδονται χωρὶς νὰ σημειοῦνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§31ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλετε νὰ μᾶς τὸ κάμετε ὅπως ἐγένετο εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν δικαστηρίων, νὰ γείνουν ἀλλοῦ, καὶ δὲν ἐγένοντο πουθενά. Χρεωστοῦνται εἰς τὴν Σκόπελον; νὰ δοθοῦν.

§32ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν λέγει κανεὶς τὸ ἐναντίον· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐγγραφῇ πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§33ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν ἡμεῖς νὰ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ ὑποθέσεως, τῆς ὁποίας ἐπελήφθησαν τὰ δικαστήρια. Τὸ δημόσιον ἰσχυρίζεται ὅτι τὰ χρήματα ἐδόθησαν εἰς τὰς τραπέζας, καὶ φέρει καὶ ἀποδείξεις· τί θ’ ἀποφασίσητε λοιπὸν σήμερον;

§34ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὁ συνάδελφός μου ἐζήτησε βοήθημα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως· παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ μᾶς δώσῃ χάριν βοηθείας ν’ ἀρχίσωμεν αὐτὸ τὸ ἔργον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν· εἶναι σύμφωνος;

§36ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13. «Σχεδιαγράφησις πόλεων,» 52,800. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν 7,800 διὰ σχεδιογράφησιν τῆς πόλεως, ἐνοίκια κτλ.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Τοῦ ἀρχιτέκτονος εἶναι ὑπηρεσία χωριστὴ, εἶναι δὲ διωρισμένος ἰδιαίτερος ἀρχιτέκτων· αὐτὸς δὲν εἶναι τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, ἀποτελεῖ ὅλως διόλου χωριστὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐργασίαν. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐζήτησε πληροφορίας, διὰ νὰ ἰδῇ ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ συγχωνευθῶσιν αὗται αἱ δύω ὑπηρεσίαι· ἄλλο πρᾶγμα ὁ γεωμέτρης, καὶ ἄλλο ὁ ἀρχιτέκτων.

§39ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἔπρεπε νὰ γραφῇ ὁ τίτλος διὰ τὰς Ἀθήνας μόνον, εἰς τὰς ἄλλας πόλεις δὲν χρησιμεύουν.

§40ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν δὲν ἔχω νὰ κάμω παρατήρησιν ἀφοῦ ἐξηγεῖται ὁ λόγος καὶ ἡ ἀνάγκη, ἀλλὰ θέλω παρακαλέσει μόνον ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν σχεδίων τῶν πόλεων, διότι δυστυχῶς γίνονται δαπάναι, καὶ τὰ σχέδια τῶν πόλεων δὲν ἐκτελοῦνται ὡς πρέπει.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφαρμόζονται, ἀλλ’ ὁ κόσμος φωνάζει διὰ τὰ οἰκόπεδα· ἔχομεν αἰώνια παράπονα.

§42ΡΙΚΑΚΗΣ. Δίδονται πολλάκις ἄδειαι οἰκοδομῶν ἐκεῖ ὅπου δὲν ἐπιτρέπεται.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ σχέδια αὐτὰ στηρίζονται εἰς τὰς πράξεις τῶν συμβουλίων· ἄνευ αὐτῶν τῶν πράξεων δὲν γίνεται οὐδεμία μεταβολή.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 14. «Σιδηρόδρομος,» 25,000.

§45Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Αὐτὸ τὸ κονδύλιον, νομίζω, δύναται ν’ ἀπαλειφθῇ. Ἠξεύρετε, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος τῆς Λαμίας κατέλαβε μερικὰ γήπεδα χωρὶς ν’ ἀποζημιωθοῦν οἱ ἰδιοκτῆται, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ παρελθὸν ἔτος ἔχομεν πίστωσιν 25,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἀρκοῦν πρὸς τοῦτο· ἂν δὲ διαρκοῦντος τοῦ ἔτους παρουσιασθῶσι νέοι δικαιοῦχοι, δύνανται νὰ τεθῶσιν ὀνομαστικῶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1878. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, ἤτοι ἀμοιβὴν ἐπιθεωρητοῦ σιδηροδρόμου καὶ τὰ λοιπὰ, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι γελοῖα, διότι μὴ ὑπάρχοντος οὐδενὸς σιδηροδρόμου εἰς ἐνέργειαν, οὐδὲ τοιαῦται δαπάναι δύνανται νὰ δικαιολογηθῶσι.

§46ΡΙΚΑΚΗΣ. Τί γίνεται ἡ ὑπόθεσις τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Λαμίας; ὑφίσταται καμμία σύμβασις;

§47ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἡ ἐγγύησις ἡ κατατεθεῖσα τί γίνεται;

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἐκηρύξαμεν τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν ἔκπτωτον, ἐνῷ κατὰ νόμον εἶναι ἔκπτωτος, διότι ἐνομίζαμεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν τοῦτο, μήπως κατορθώσωμεν ἢ ἡ ἑταιρία αὐτὴ ἢ ἄλλη τις νὰ ἐπιληφθῇ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ τὸ δημόσιον νὰ λάβῃ τὰς 300 αὐτὰς χιλιάδας δραχμὰς, διότι ἐνδεχόμενον εἶναι τοῦτο νὰ βλάψῃ εἰς τὴν νέαν συμφωνίαν· ὁπόταν δὲ τὸ δημόσιον θέλῃ, ἠμπορεῖ νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, ὡς μὴ συμμορφωθεῖσαν μὲ τὰ συμπεφωνημένα, καὶ νὰ λάβῃ τὰ χρήματα.

§49ΔΟΥΜΑΣ. Ἡ ἑταιρία μετὰ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων· ἐνόσῳ λοιπὸν δὲν ἐκδοθῇ ὁριστικὴ ἀπόφασις, δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν κηρύξωμεν ἔκπτωτον.

§50ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἀντίῤῥησιν κατὰ τῆς προτάσεώς μου;

§51ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφ. 10. «Βοήθειαι.»

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου «ἰδιαίτεραι βοήθειαι» ἔχω νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινάς. Γνωρίζετε ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δίδονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως συντάξεις ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ συντάγματος, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χορηγῶνται συντάξεις ἄλλως ἢ διὰ νομοθετικῆς πράξεως. Τὸ δὲ κακὸν κατ’ ἔτος ἐπιτείνεται, διότι κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος τὸ ποσὸν ἀνέβαινεν εἰς 41,000, πέρυσιν εἰς 75,000, ἤδη δὲ εἶναι 90,000· βλέπετε ὅτι κατὰ μέσον ὅρον ἡ ἐτησία αὔξησις εἶναι 25,000 δραχμαί. Ἀφοῦ δὲ ἡ δαπάνη αὕτη γίνεται ἀντισυνταγματικῶς, καὶ μικρὸν ἐὰν ἦτο τὸ ποσὸν, ἐπίσης ἔπρεπε νὰ ἐφελκύσῃ τὴν μέριμναν τῆς Βουλῆς. Καὶ πέρυσιν ἐπροσπάθησα νὰ προκαλέσω διόρθωσιν, ἀλλὰ τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔχων μεγαλειτέραν ἰσχὺν ἐν τῇ Βουλῇ, κατώρθωσε νὰ μοὶ ἐπιβάλῃ τρόπον τινὰ σιωπὴν, μετὰ πολλῆς ἀδιαφορίας ἀπαντήσας ὅτι ἄλλοτε ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε ταῦτα, περιττὸν δ’ ἦτο καὶ οὐχὶ πρέπον μετὰ τοιαύτην ἔγκρισιν νὰ ἀναφυλλίζωμεν τὸ σύνταγμα, ἵνα ἴδωμεν ἐὰν γίνηται καλῶς ἡ δαπάνη, ἀφοῦ ὅ,τι ἄλλοτε ἐγένετο, δύναται καὶ πρέπει νὰ γίνηται καὶ εἰς τὸ μέλλον. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τὸ ἀντισυνταγματικὸν τῆς προτάσεως, τὸ ὁποῖον κατακρίνω, ἀλλ’ εἶναι ἡ δαπάνη ἐξ ἐκείνων, αἵτινες συντελοῦσιν εἰς καταχρήσεις ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν ἐξόγκωσιν τῶν δυσχερειῶν τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου, διότι ἅπασαι αἱ ἔχουσαι τοιαῦτα δικαιώματα οἰκογένειαι, γινώσκουσαι ὅτι εἰς ἄλλας οἰκογενείας μὴ ἐχούσας ἴσως ὅσα αὗται δικαιώματα δίδονται τοιαῦτα βοηθήματα, προσφεύγουσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἵνα κατορθώσωσι νὰ λάβωσι τοιαύτην σύνταξιν. Δὲν ἔρχομαι νὰ προτείνω ἤδη ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων, καὶ ὁμολογῶ ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἐγεννήθησαν δικαιώματα δι’ ὁποιονδήποτε τρόπον καὶ ἐδόθησαν βοηθήματα εἰς ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι εἶναι ἄξιοι τῆς μερίμνης τοῦ ἔθνους, ἐπιθυμῶ μόνον νὰ κανονισθῶσι τὰ εἰς αὐτοὺς ἀφορῶντα διὰ τρόπου, ὥστε νὰ γίνωνται τὰ χορηγήματα συνταγματικῶς· ζητῶ ὅμως νὰ παύσῃ τὸ κακὸν διὰ τὸ μέλλον, ἡ αὔξησις ἡ γινομένη μέχρι τοῦδε ἐτησίως, νὰ μὴ γίνηται εἰς τὸ ἑξῆς· τοῦτο δὲ κατορθοῦται ἂν τὸ 2ον ἐδάφιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς διαρκεῖς συντάξεις τὰς διδομένας πρὸς ἀγωνιστὰς καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν, γείνῃ ἴδιον ἄρθρον, προστεθῇ δὲ εἰς τὴν διάταξιν, ὅτι τὰ χορηγήματα ταῦτα θὰ δίδωνται μόνον εἰς ἐκείνους, ὑπὲρ ὧν ἀνεγνωρίσθησαν διὰ διατάγματος ἐκδεδομένου μέχρι 1 Ἰανουαρίου 1877. Τοιουτοτρόπως, διὰ τὸ μέλλον τοὐλάχιστον, θὰ ἤμεθα ἀσφαλεῖς κατὰ πάσης περαιτέρω αὐξήσεως. Προτείνω δὲ νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα, ἀλλὰ διὰ νόμου τακτικοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τώρα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ γείνῃ τοῦτο. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τοῦτο τὸ ἐδάφιον ἐφ’ οὗ φέρω παρατήρησιν· ὑπάρχει καὶ ἕτερον, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται πίστωσις εἰς τὸ ὑπουργεῖον 35,000 δραχ. διὰ χορηγήματα, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλεύθερον περὶ τὴν διάθεσιν αὐτῶν. Ταῦτα ἀνάγονται εἰς δύω κατηγορίας· τὰ μὲν δίδονται χάριν συνδρομῆς εἰς κηδείας ἐνδεῶν, ἐχόντων δικαίωμα εἰς τὴν τοιαύτην περίθαλψιν, τὰ δὲ ἄλλα δίδονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἵνα ποιῆται χρῆσιν αὐτῶν ὅπως νομίζῃ ἀναγκαῖον. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰ ἔξοδα τῶν κηδειῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὰ ἀναγνωρίσωμεν, διότι τῷ ὄντι γίνεται καλὴ αὐτῶν χρῆσις· τὰ ἄλλα ὅμως δύνανται νὰ περιορισθῶσι, διότι, ἐφ’ ὅσον γνωρίζω, σπανιώταται εἶναι αἱ περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας γίνεται πρέπουσα αὐτῶν χρῆσις, καὶ δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἄλλως· ὑπάρχουσι περιστάσεις, π. χ. αἱ δύω μεγάλαι ἐκκλησιαστικαὶ ἑορταὶ τοῦ ἔτους, τὰ Χριστούγεννα καὶ τὸ Πάσχα, κατὰ τὰς ὁποίας γίνονται τοιαῦται διανομαὶ ἀνὰ 2, 3 ἢ 5 δραχμὰς εἰς ἐνδεεῖς παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐκτιμήσωσι τὰς ἀνάγκας ἑκάστου. Ἐὰν ἐδίδομεν εἰς τὸ πτωχοκομεῖον αὐτὸ τὸ ποσὸν, θὰ εἶχεν ἴσως σκοπόν τινα· ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἔχει ὅταν γίνηται ἡ διανομὴ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀναγκάζεται ν’ ἀναθέτῃ τὸ ἔργον τοῦτο εἰς κατώτερον ὑπάλληλον, ποιοῦντα χρῆσιν τῶν χρημάτων ὅπως θέλει. Προτείνω λοιπὸν ὡς πρὸς τὸ 1ον ἐδάφιον, νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω ἄρθρα· τὸ μὲν πρῶτον, χορηγοῦν πίστωσιν διὰ κηδείας ἐνδεῶν ἐκ 15,000 δραχμῶν π. χ. τὸ δ’ ἕτερον, χορηγοῦν πίστωσιν διὰ χορηγήματα ἄνευ περιορισμοῦ τινος, πρὸς τοῦτο δὲ νομίζω 5,000 δραχ. εἶναι ἐπαρκέσταται.

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, μὲ ὅσην ἀδιαφορίαν ὡμίλησα πέρυσι, θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐφέτος. Καὶ πέρυσι τὴν πρότασιν δὲν τὴν ἐδέχθη ἡ Βουλὴ, ὄχι διότι τῳόντι εἶχον περισσοτέραν ἰσχὺν, ἀλλὰ διότι δὲν ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο δίκαιον νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ μέσα ἀπὸ μερικὰς πτωχὰς οἰκογενείας, ἐχούσας δικαιώματα. Ἐγὼ εὗρον τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν, ὁμολογῶ δὲ ὅτι καὶ ἐγὼ προσέθηκα μερικὰς οἰκογενείας· τὸ ποσὸν ὅμως ὁλόκληρον μένει τὸ ἴδιον, ἠλαττώθησαν δὲ τὰ ἡμερήσια βοηθήματα καὶ προσετέθησαν εἰς τὸ βοήθημα τῶν οἰκογενειῶν. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι τῳόντι εἶναι λίαν ὀχληρὰ ἡ ὑπηρεσία αὐτή· πιθανὸν νὰ δίδῃ χώραν καὶ εἰς καταχρήσεις, δίδει δὲ καὶ εἰς παράπονα· ἀλλ’ ὑπάρχουν περιστάσεις, καθ’ ἃς δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς ν’ ἀρνηθῇ τὴν συνδρομὴν αὐτήν. Ὅποιος ἔλθῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἴδῃ πτωχοὺς, οἰκογενείας δυστυχεῖς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν δικαιώματα. Ἠναγκάσθην, κύριοι, νὰ βοηθήσω οἰκογενείας λίαν ἀξιοτίμους παλαιῶν ὑπαλλήλων πρώτης τάξεως, διότι, ὡς μὲ ἐβεβαίωσαν, δὲν εἶχον ἄρτον. Αὐτὰ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ, καὶ ἐὰν διὰ τῆς ἀποφάσεώς της κόψῃ τὰ βοηθήματα, δι’ ἐμὲ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, καθὼς διὰ πάντα ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαλλαγῇ μιᾶς μεγάλης ἐνοχλήσεως.

§55Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ τῶν 35,000 δραχ. διὰ τοὺς πτωχοὺς δὲν τὸ ἐγγίζομεν· τὸ ἄλλο ὅμως εἶναι ἀντισυνταγματικὸν, καὶ δὲν τὸ δεχόμεθα.

§56ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνα κατάλογον νὰ φέρητε.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πέρυσιν ἔφερα κατάλογον· δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Ἡ Βουλὴ δίδει ἓν ποσὸν χρημάτων νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ ἐλέη· αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ διαθέτει ὁ ὑπουργὸς κατὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον, ὄχι μονίμως, ὄχι δίδων δικαιώματα πρὸς ἀπαίτησιν παρὰ ἁπλῶς δικαιώματα εἰς τὴν ἐπιείκειαν τοῦ δημοσίου· ἀντισυνταγματικὸν δὲν εἶναι, διότι δὲν καθιεροῖ δικαιώματα ἀπαιτητά, γίνεται διανομὴ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ εἰς πτωχὰς οἰκογενείας ἐχούσας δικαιώματα, καὶ νομίζω ὅτι καλλιτέρα πάλιν εἶναι αὐτὴ ἡ διανομὴ, παρὰ ἡ διανομὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία γίνεται ἀπὸ 5 καὶ 10 καὶ 20 δραχμὰς πρὸς ἀνθρώπους τυχαίους, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν καὶ ἄλλως πως νὰ οἰκονομήσουν αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἐνῷ αἱ οἰκογένειαι δὲν ἔχουν κανὲν ἄλλον μέσον ἴσως. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ τοῦ μέτρου δὲν εἶναι διόλου ἀντισυνταγματικὴ καὶ παράνομος· ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν συνδρομήν, δι’ ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον.

§58Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνόμιζον ὅτι ὁ κ. Τρικούπης, ἀγορεύων κατὰ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου, θὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀπάλειψιν, ἀλλ’ ἀντὶ τούτου ἐζήτησε νὰ κανονισθῇ, δηλαδὴ μὲ ἄλλους λόγους ὑπεστήριξε τὸ ὑπάρχον· ἐθαύμασα δὲ διὰ τοῦτο, διότι τὸ ἀντισυνταγματικὸν, ὅπως τὸ ὠνόμασεν ὁ ἴδιος, δὲν ὑποστηρίζεται ἀπὸ κανένα λόγον. Δὲν εἶνε δὲ ζήτημα ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι αὐτὸ εἶναι σύνταξις διδομένη πρὸς ὄφελος προσώπων, δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία κανονίζεται διὰ Β. Διατάγματος· καὶ ὡς ἀντισυνταγματικὸν ἐγὼ δὲν τὸ ὑποστηρίζω, ἀλλὰ τὸ πολεμῶ καθαρῶς, εἰλικρινῶς, καὶ συμβουλεύω τὴν Βουλὴν νὰ ἀπαλείψῃ τὸ κονδύλιον αὐτὸ, διὰ δύω λόγους. Εἶναι δίκαιον νὰ λάβουν δικαιώματα αὗται αἱ οἰκογένειαι, ναὶ ἢ ὄχι; ἐὰν ἔχουν δικαιώματα, ἀξιοπρεπὲς διὰ τὴν Βουλὴν καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτὰς εἶναι νὰ ψηφισθῇ σύνταξις κατὰ νόμον· ἐὰν ᾖναι ἄδικον καὶ οἱ λαμβάνοντες δὲν ἔχουν δικαίωμα, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ καὶ νὰ τὸ ἀπαλείψῃ. Καὶ πῶς ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς τὸ ὑπουργεῖον προβαίνει εἰς διανομὴν συντάξεων, καὶ τί κάθησθε σεῖς ἐδῶ; Τάχα ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ δὲν ἔχομεν τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν αἱ προτάσεις του ᾖναι συνταγματικαὶ καὶ δίκαιαι; δὲν ἐψηφίσαμεν συντάξεις καὶ βοηθείας καὶ τόσα ἄλλα; Δὲν ἔχετε δὲ ἀνάγκην πολλοῦ πνεύματος διὰ νὰ ἐννοήσητε ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν προχθές, εἶναι καθαρὸν «οὐδεμία πρότασις ἀφορῶσα αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ μισθοδοσίαν ἢ σύνταξιν......

§59ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ, ἀλλὰ τὸ 61.

§60Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐδῶ εἶναι καθαρῶς ζήτημα προσωπικόν, τὰ χρήματα δίδονται εἰς πρόσωπα· ὁ κατάλογος κατετέθη πέρυσιν ἀπὸ τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἤδη προσετέθησαν 15 ἕως 20 ὀνόματα.

§61ΤΙΝΕΣ.....

§62Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ συμβουλεύῃ κανείς, διότι ἐγὼ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τῶν λόγων καὶ τῶν πράξεών μου. Λέγω λοιπὸν ὅτι τὰ βοηθήματα δίδονται εἰς πρόσωπα, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ ν’ ἀπαλείψῃ τὸ κονδύλιον, ἐγὼ μόνος ὡς βουλευτὴς ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος, κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ Κανονισμοῦ· ἑπομένως ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις αὔριον δύναται νὰ ὑποβάλῃ νόμον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἔχοντας δικαίωμα, διὰ νὰ κρίνωμεν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν εὐθύνην.

§63ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν συμφωνῶ οὔτε μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου, διότι θεωρῶ αὐτὴν ἀπαράδεκτον, καθόσον τοιοῦτον ζήτημα ἐπαρουσιάσθη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἀλλ’ οὔτε καὶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην τοῦ βουλευτοῦ Μεσολογγίου, ὁ περιορισμός, τὸν ὁποῖον ζητεῖ, δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς δίδει πίστωσιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἐνόσῳ ὑφίσταται, ὑποτίθεται ὅτι χαίρει τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς καὶ δύναται νὰ διαθέσῃ τὰ χρήματα ὅπως βούλεται· ἑπομένως δὲν δύναται ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ τεθῇ οὐδεὶς περιορισμός, ἐὰν δέ τις, λόγῳ δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, προτείνῃ τὸν ἐν λόγῳ περιορισμόν, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τοῦτο καθαρῶς, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ. Δὲν συμφωνῶ δὲ καὶ μὲ τὸν βουλευτὴν Καλαβρύτων καὶ ἐπιμένω εἰς τὸ κονδύλιον ὅπως ἔχει, διότι μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον προτείνει, δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ν’ ἀποθάνωσι τῆς πείνης αἱ οἰκογένειαι, αἱ ὁμολογουμένως δικαιούμεναι τῆς βοηθείας τοῦ Κράτους. Προτείνω ν’ ἀφήσωμεν διὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὰ βοηθήματα ὅπως ἔχουν, νὰ ζητήσωμεν δὲ νὰ ὑποβληθῇ νόμος διὰ τὸ μέλλον.

§64ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ σπουδαιότερον τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν εἶναι, ἐὰν τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἦναι ἀντισυνταγματικὸν ἢ ὄχι, διότι, ἐὰν ἀντίκηται εἰς τὸ Σύνταγμα, πᾶσα συζήτησις εἶναι περιττὴ, διότι τὸ ζήτημα τῆς φιλανθρωπίας πρέπει νὰ σιγήσῃ ἀπέναντι τοῦ σεβασμοῦ τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν πρὸς τὸν θεμελιώδη νόμον. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει ὅτι οὐδεμία σύνταξις ἢ ἀμοιβὴ δίδεται ἄνευ νόμου· πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα δίδονται διὰ Διατάγματος, ἔχωσι τὸ προσὸν τῆς συντάξεως, δίδωσι τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἡ σύνταξις χορηγεῖ, καὶ δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἀπαγορευτικὴν αὐτὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι σύνταξις εἶναι ἐκεῖνο τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται ἰσοβίως καὶ ἀμετακλήτως καὶ διὰ τῆς ὁποίας χορηγίας ἀποκτᾷ ὁ δικαιοῦχος δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται ν’ ἀνακληθῶσι. Βοήθημα ὅμως διδόμενον μηνιαίως διὰ Β. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παύσῃ ὁπότε ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία θέλει, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐλαττωθῇ, ν’ ἀνακληθῇ, καὶ δὲν δύναται νὰ ἀπαιτηθῇ διὰ δικαστικῆς ἀγωγῆς, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ σύνταξις ὁποίαν τὸ Σύνταγμα ἐνόησε ν’ ἀπαγορεύσῃ, καὶ ὁποίαν καὶ μόνην ἑρμηνείαν ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸ 61 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν συνταγματικὴν αὐτὸ τὸ κονδύλιον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀπαλειπτέον. Τώρα, κύριοι, τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι ζήτημα πραγματικόν. Νομίζετε ὅτι τὸ Κράτος, μεταξὺ τῶν 40,000,000 τὰ ὁποῖα κατ’ ἔτος δαπανᾷ εἰς διαφόρους ἀνάγκας, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ φροντίσῃ καὶ περὶ προσώπων τινῶν ἀπόρων, καὶ μεταξὺ τῶν λοιπῶν δαπανῶν, ὡς ἕκαστος φιλάνθρωπος οἰκογενειάρχης, νὰ ὁρίσῃ ἓν ποσὸν βοηθημάτων πρὸς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην; Ἐγὼ δὲν δύναμαι εἰμὴ ἀκούων τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν νὰ εἴπω ὅτι ὀφείλει νὰ τὸ κάμῃ, διότι εἶναι ὄχι μόνον ἔργον φιλανθρωπίας, ἀλλ’ εἶναι καὶ καθῆκον τῆς πολιτείας. Ἀλλὰ παρατηροῦσι πολλοὶ ὅτι ἡ διανομὴ δὲν εἶναι δικαία· τοῦτο ὅμως εἶναι καθῆκον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ ὅταν ἓν Κράτος ἔχῃ μίαν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναθέτει τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τῇ ἀναθέτει καὶ τὴν διαχείρισιν διαφόρων ποσῶν τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν ἀπόλυτον κρίσιν της. Εἰς τὸ νὰ ζητῶμεν δὲ κατάλογον, ἢ τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος, δὲν εἶμαι σύμφωνος, διότι ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ δοθῇ εἰς τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα οἰκογένειαν βοήθεια, τότε εἶναι σύνταξις. Ἡ Βουλὴ θὰ δώσῃ ἓν ποσὸν ὡρισμένον πρὸς βοήθειαν τῶν ἀπόρων, καὶ πρέπει νὰ ἦναι ξένη ὅλως διόλου τῶν ἄλλων ζητημάτων· οὔτε κατάλογον ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ, οὔτε εἶναι πρέπον τοῦτο, πολὺ ὀλιγώτερον εἶναι δίκαιον νὰ ψηφοφορήσῃ περὶ τῶν βοηθημάτων ἑκάστου ἀτόμου. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Πετιμεζᾶν νὰ παραιτηθῇ αὐτῆς τῆς γνώμης.

§65Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ποτέ. Ἐνόσῳ ὑπάρχω εἰς τὴν ζωὴν, θὰ τὸ πολεμῶ, διότι ὄχι μόνον εἶναι σκάνδαλον διὰ τὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν πολιτείαν, καὶ πρέπει ν’ ἀπαλλάξητε τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν ἐνόχλησιν αὐτὴν, διὰ νὰ μὴ εἴπω περισσότερα.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§67ΧΟΪΔΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις. Ἔχετε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν διὰ τὴν ἐπίδειξιν τῶν ὑπουργῶν, δι’ ἁμάξας καὶ μεγαλεῖα, ἔχετε 25,000 φράγκων διὰ τὸ θέατρον τῶν Ἀθηνῶν, θ’ ἀρνηθῆτε νὰ χορηγήσητε ἄρτον καὶ οἶνον καὶ ἔλαιον καὶ ὕδωρ εἰς τὰς οἰκογενείας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἐπὶ τῆς ψάθης; Αἱ πλεῖσται τῶν οἰκογενειῶν τούτων εἶχον πατέρας, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, ἄλλαι εἶχον ἀδελφοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον μὲ δέκα πληγὰς εἰς τὴν Κρήτην, ἄλλαι εἶχον πατέρα δίκαιον ὡς τὸν Ἀριστείδην, ἀποθανόντα καὶ καταλιπόντα μόνον στερήσεις, πεῖναν καὶ δίψαν εἰς τὰς οἰκογενείας των· ἄλλαι οἰκογένειαι εἶχον ἄνδρας ἀναβιβασθέντας διὰ τοῦ μαρτυρίου μέχρι τοῦ Πλάστου. Εἰς αὐτὰς τὰς οἰκογενείας, ἀντὶ νὰ χορηγήσητε ἄρτον καὶ ὕδωρ, θέλετε νὰ χορηγήσητε τὰς στερήσεις καὶ τὴν συμπαρομαρτοῦσαν ταύταις ἀτιμίαν; Ποῦ εὗρεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ ὁ κ. Τρικούπης τὸ ἀντισυνταγματικὸν τῆς τοιαύτης χορηγίας; Τίκτουσιν ἀγωγὰς τὰ τοιαῦτα διατάγματα, καὶ δὲν δύναται εἷς ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ ἀνακαλῶ τὸ διάταγμα, δι’ οὗ ἐχορηγήθη κακῶς ἓν ποσὸν εἰς τὴν Α οἰκογένειαν ἢ εἰς τὴν Β, χωρὶς νὰ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον νὰ ἐγερθῇ κατ’ αὐτοῦ ἀγωγή; Μὴ ἀρνηθῆτε λοιπὸν τὸν ἄρτον εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτὰς, διότι αὔριον ἄλλοι θὰ ἀρνηθῶσι τὸν ἄρτον εἰς ὑμᾶς. Ἐνθυμηθῆτε ὅτι οἱ ἀγῶνες τῶν πατέρων αὐτῶν συνετέλεσαν εἰς τὴν ἀναγέννησιν τῆς πατρίδος, οἱ δὲ πρόγονοι ἡμῶν ἀνέτρεφον τὰ τέκνα τῶν θνησκόντων ἀγωνιστῶν καὶ ἐγηροτρόφουν αὐτούς.

§68Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Χοϊδᾶς εὑρῆκεν εὐκαιρίαν νὰ παραστήσῃ ἐμὲ ὡς ἄνθρωπον σκληρόν.

§69ΧΟΪΔΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶχον κατὰ διάνοιαν τοιοῦτόν τι, γνωρίζω καὶ τὰ αἰσθήματά σας καὶ τὰς παραδόσεις τῆς οἰκογενείας σας· ἠθέλησα μόνον νὰ παραστήσω ὅτι κακῶς ὑπελάβετε τὴν πρότασίν μου ὡς ἀντισυνταγματικήν.

§70Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ καλά, ἀφίνω αὐτό. Κύριοι, ἐπιμένω ὅτι βοήθεια ἀξιοπρεπὴς καὶ ἔντιμος εἶναι ἡ πηγάζουσα ἐκ τοῦ δικαίου αἰσθήματος τοῦ ἀποκτηθέντος δικαιώματος· πᾶς ἄλλος τρόπος ἀπονομῆς βοηθείας δὲν εἶναι ἔντιμος, διότι εἶναι ἀμφίβολος, καὶ ὅπου ὑπάρχει ἀμφιβολία, δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη. Ἔχουν δικαιώματα οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ καταλόγῳ βοηθημάτων; τί σᾶς ἐμποδίζει νὰ εἴπητε νὰ λάβουν σύνταξιν; Ἀμφιβάλλετε περὶ τῆς ψήφου σας; δὲν εἶσθε κύριοι νὰ τὴν δώσητε ὅπως θέλετε καὶ ὅπου θέλετε; Εἶναί τι ἔκτακτον καὶ περίεργον νὰ δώσητε σύνταξιν εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα, καὶ δὲν ἐψηφίσατε προχθὲς ἑκατομμύρια διὰ τοὺς πολιτικοὺς συνταξιούχους, συλλογίζεσθε δὲ ἤδη ἂν πρέπῃ νὰ δώσητε σήμερον 50 ἢ 60,000 δραχμὰς ἀκόμη, διὰ νὰ πληρώσητε μερικὰ δικαιώματα; Σεῖς, κύριοι, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ἀπαλείψατε ἓν σκάνδαλον καὶ καθιερώσατε μίαν ἀρχὴν δικαίαν καὶ ἔντιμον· μὴ ἐξετάζετε τί λέγει ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, διότι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος δὲν εἶναι ἰδιοκτήτης ἐξουσίας, ἡ ἐξουσία δύναται αὔριον νὰ διαφύγῃ ἀπὸ τὰς χεῖράς του. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐξουσίας καὶ λέγω, ὅτι ἡ ἐξουσία δὲν πρέπει νὰ παρενοχλῆται ἀπὸ ἀπείρους τοιαύτας ἀπαιτήσεις, οὔτε νὰ κατηγορῆται ὅτι διαφθείρει, πολλάκις δὲ καὶ διέφθειρε. Πῶς θέλετε νὰ μὴν ᾖναι ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὰς ἕδρας τῶν ὑπουργῶν; Σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι ἂν σεῖς ἔχητε μίαν ἐνόχλησιν, οἱ ὑπουργοὶ τὴν ἔχουν εἰς βαθμὸν ἑκατονταπλάσιον· ἀπαλλάξατε λοιπὸν τὴν ἀρχὴν ἀπὸ ταύτην τὴν ἐνόχλησιν καὶ δώσατε τὴν συνδρομὴν ὅπου πρέπει ἐντίμως καὶ ἀξιοπρεπῶς, φέρετε δὲ τὴν ὁμαλὴν κατάστασιν, ἀπαλείφοντες τὸ ἀντισυνταγματικὸν, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς τῶν ἀγορευσάντων κατὰ τῆς γνώμης ἐμοῦ ἠδυνήθη νὰ φιλονεικήσῃ. Ἐγὼ, κύριοι, παραδέχομαι, ὅτι ὑπὸ τὰς λέξεις συντάξεις, ἀμοιβαὶ, ἐννοοῦνται βοηθήματα τοῦ δημοσίου πρὸς πρόσωπα· μὴ θέλετε νὰ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις, ἀλλὰ νὰ ἀποφασίζωμεν σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους. Λέγουσι τινές, καὶ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐννοήσω, πολὺ δὲ περισσότερον νὰ τὸ ὑποφέρω, ὅτι θέλομεν ἀφαιρέσει τὸν ἄρτον ἀπὸ οἰκογενείας αἱ ὁποῖαι ἔχουν δικαιώματα· ἐν τούτοις, ὅταν ἐγὼ προχθὲς εἶπον νὰ δώσωμεν κἄποιαν ἀμοιβὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ ἀγῶνος, ὅλοι οἱ κατ’ ἐμοῦ λαλήσαντες σήμερον ἐσιώπησαν, ἐγὼ δὲ ὑπεστήριξα ὅ,τι γενικὸν, δίκαιον καὶ ἀποφασισμένον ἀπὸ τὰς συνελεύσεις τοῦ ἔθνους· εἶπον προχθὲς, ἀνοίξατε τὰς πύλας τοῦ δικαστηρίου, διὰ νὰ τελειώσωμεν ἀπὸ τὰς ἐνοχλήσεις τοῦ ἀγῶνος, καὶ ἐν τούτοις καταφέρονται σήμερον ἐναντίον μου. Ἔχω δίκαιον ἢ ὄχι; Σᾶς λέγω καθαρὰ, δὲν ἐννοῶ νὰ ἦμαι ἄλλος ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου, καὶ ἄλλος ἐκτός. Ἐπιμένω νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα, καὶ τοῦτο εἶναι δικαίωμά μου κατὰ τὸν κανονισμόν.

§71ΧΟΪΔΑΣ. Ἐνίσταμαι κατὰ τῆς διαιρέσεως, εἶμαι ὑπὲρ τῆς πιστώσεως· ἤμην κατὰ τὸ παρελθὸν οἷος εἶμαι καὶ σήμερον, δὲν πιστεύω δὲ νὰ αἰνίσσηται ἐμὲ ὁ κ. Πετιμεζᾶς.

§72Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ θέτω τὸ ἑξῆς ζήτημα· τὸ βʹ. ἐδάφιον ν’ ἀποτελέσῃ ἴδιον ἄρθρον, νὰ προστεθῇ δ’ εἰς αὐτὸ ἡ φράσις «διὰ διατάγματος ἐκδεδομένου πρὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου 1877».

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ διαίρεσις δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθή· ἂν διὰ τῆς διαιρέσεως ἐπρόκειτο νὰ προληφθῇ ἡ αὔξησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ναί· ἀλλ’ ἂν ἐντὸς τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εὑρεθῇ ἀνάγκη κατεπείγουσα καὶ λίαν δικαία, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ τὴν θεραπεύσῃ, διατὶ νὰ μὴ δύναται νὰ τὸ πράξῃ, καὶ διατὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μόνον ἔλαβον, καὶ οἱ ὁποῖοι ἄλλως δὲν ἀπέκτησαν κανὲν δικαίωμα ἐκ τῆς συνδρομῆς; Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Τρικούπη δὲν εἶναι ὀρθή.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. πρωθυπουργοῦ οὐδόλως ἀποκρούουν τὴν πρότασίν μου· ἐγὼ θέλω τοῦ λοιποῦ νὰ μὴ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ δίδῃ τοιαῦτα χορηγήματα, διότι ἂν καὶ τὰ χορηγήματα ταῦτα ᾖναι κατὰ τύπον ὁποῖα ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐξέθετε, τουτέστιν ἂν καὶ τὰ Βασιλικὰ ταῦτα Διατάγματα, διὰ τῶν ὁποίων χορηγοῦνται συντάξεις, δὲν γεννῶσι δικαιώματα δικαστικῶς διαρκῆ, εἶναι βέβαιον ὅτι οὐδεὶς ὑπουργὸς κατέστρεψέ ποτε τοιοῦτον διάταγμα, καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ δικαίωμα μένει διηνεκές.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ πρὸ δύο μηνῶν μετέβαλον τοιοῦτον διάταγμα, δι’ οὗ ἐδίδοντο βοήθειαι εἰς Κρῆτας.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ περὶ Κρητῶν δὲν ἀνήκει ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον· ἠξεύρω δὲ ὅτι ἐκεῖ γίνονται συχνότατα μεταβολαὶ καὶ θὰ φέρω πρότασιν ὅπως προληφθῶσιν αἱ συμβαίνουσαι μεγάλαι καταχρήσεις. Ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν ὅμως περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, μέχρι τῆς ἐποχῆς, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, ὅτι οὐδεὶς ὑπουργὸς κατήργησε τοιοῦτον διάταγμα. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅτι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχει ἀνάγκη χορηγίας τινὸς προσωρινῆς, δὲν σχετίζεται μὲ τὴν πρότασιν. Ἐγὼ δὲν λέγω νὰ καταργήσωμεν τὴν πίστωσιν περὶ προσωρινῶν χορηγημάτων· ἀλλὰ περὶ διαρκῶν χορηγημάτων φρονῶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ ζητῇ παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰδικῶς, κατὰ τὰ ἐν τῷ συντάγματι ὡρισμένα, τὴν ἑκάστοτε χορηγίαν συντάξεως. Ὡς πρὸς δὲ τὰ ἐκδεδομένα ἤδη διατάγματα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια δι’ εἰδικοῦ νομοθετήματος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ μετὰ ὥριμον βάσανον. Δὲν παραδέχομαι δὲ καὶ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαβρύτων περὶ διαιρέσεως· ἡ πρότασις εἶνε μία, δὲν εἶνε σύνθετος· ἡ πίστωσις θὰ χορηγηθῇ εἰς πολλὰ πρόσωπα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τὴν σύνθετον πρότασιν. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα κανεὶς ἐκ τοῦ κανονισμοῦ νὰ ζητήσῃ τὴν τοιαύτην διαίρεσιν, ὡς τροπολογίαν δὲ πρέπει νὰ τὴν ἀποκρούσωμεν, διότι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὰ δικαιώματα ὑπὲρ ὧν δίδεται ἡ πίστωσις αὕτη. Ἐπαναλαμβάνω τὴν πρότασίν μου, ὅπως τὸ βʹ. ἐδάφιον ἀποτελέσῃ ἴδιον ἄρθρον, προστεθῇ δὲ ἐν τέλει ἡ φράσις «ἐκδεδομένων πρὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου 1877.»

§78Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἡ πρότασις, κύριοι, τοῦ κ. Τρικούπη εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, διότι θὰ καθιερώσῃ ἰσοβίας συντάξεις εἰς τὰ πρόσωπα τὰ λαμβάνοντα τοιαῦτα δικαιώματα, καὶ ὡς τοιαύτην τὴν ἀποκρούω.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Σοῦτσον ὅτι ἐλησμόνησεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἔχει διάρκειαν ἑνὸς ἔτους.

§80ΖΩΧΙΟΣ. Τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου ἡ πρότασις δὲν εἶνε διόλου ὀρθή. Τί σᾶς λέγει; τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα νὰ καθιερωθῶσι, τοῦ λοιποῦ δὲ οὐδεμία Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ βοηθήσῃ οἰκογένειαν, ἡ ὁποία ἄλλως δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ βοηθηθῇ· καὶ τί ἄλλο σᾶς λέγει; δὲν θὰ εὑρεθῇ ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος θὰ σβύσῃ ἀπὸ τοῦ καταλόγου τὰ κακῶς γεγραμμένα. Τὸ Εὐαγγέλιον, κύριοι, λέγει «μὴ γνώτω ἡ δεξιά σου τί ποιεῖ ἡ ἀριστερά.» Ὑπάρχουσι, κύριοι, περιστάσεις καθ’ ἃς τὸ ὄνομα δὲν πρέπει νὰ δημοσιεύηται, ἀλλ’ ἵνα προφυλαχθῶμεν ἀπὸ τὰς καταχρήσεις, δὲν πρέπει νὰ ἐξαλείψωμεν καὶ ὅλως διόλου τὰ ὀνόματα· ἂν παρατηρήσητε τὸν κατάλογον τῶν βοηθημάτων, θὰ ἰδῆτε αὔξησιν, ἀλλὰ δὲν πρέπει διὰ τοῦτο νὰ εἴπωμεν ὅτι ὅσα ἐγένοντο μέχρι τοῦ 77 καλῶς ἔχουσι καὶ ὅτι ἔκτοτε οὐδεμία οἰκογένεια εἶνε ἀξία βοηθείας. Σημειωτέον δὲ, κύριοι, ὅτι αὐτὰ εἶνε τὰ μυστικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πίστιν. Λοιπὸν, κύριοι, κατ’ ἐμὲ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Τρικούπη πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ· ἂς παρακαλέσωμεν δὲ τὸν Θεὸν νὰ εὑρεθῇ ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος νὰ σφίγξῃ τὴν καρδιά του καὶ μᾶς ἐλευθερώσῃ ἀπὸ τὰς καταχρήσεις.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα, κύριοι, εἰς τὴν ψηφοφορίαν· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῶν 125,000 δραχμῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη· τὸ βʹ. ἐδάφιον ν’ ἀποτελέσῃ ἴδιον ἄρθρον, καὶ νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει αἱ λέξεις «ἐκδεδομένων πρὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου 1877». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ὥστε μένει ἡ πίστωσις ὡς ἔχει. «Ἄρθρον 3. Πρόσφυγες, 100,000».

§82ΧΟΪΔΑΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω· παρακαλῶ, ὅπως τὰ βοηθήματα ταῦτα εἰς τοὺς πρόσφυγας χορηγῶνται μετὰ μεγάλης προσοχῆς, διότι πολλάκις δίδονται τοιαῦτα πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὸν πατριώτην καὶ τὸν μάρτυρα τῆς ἐλευθερίας κρύπτουσιν ἐχίδνας δακνούσας τὸ ἔθνος ἕως εἰς τὴν καρδίαν. Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν καὶ νὰ ἀναφέρω πρόσωπα· ὡς εὐφυεστέρός μου, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐννοεῖ τί θέλω νὰ ὑπαινιχθῶ. Προχθὲς ἀκόμη προδόται, κρυπτόμενοι ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦ πατριώτου, κατεδείχθησαν αἰσχροὶ ὀπαδοὶ τοῦ Πανσλαυϊσμοῦ, τοῦ ἀσπόνδου τῆς Ἑλλάδος ἐχθροῦ.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ εἰς τὸν κατάλογον τῶν προσφύγων δὲν ἐσημείωσα εἰμὴ τοὺς πράγματι ἀγωνισθέντας ἐν Κρήτῃ, περὶ τῶν ὁποίων ἔλαβον πληροφορίας παρ’ ἄλλων ἀγωνισθέντων ἐπίσης ἐν Κρήτῃ, διότι ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι κανένα δὲν γνωρίζω κακόν· ὁ κ. Χοϊδᾶς, ἂν γνωρίζῃ τινὰ τούτων κακῶς λαμβάνοντα, παρακαλῶ νὰ τὸν ὀνομάσῃ, διότι εἰς ἀνθρώπους προδίδοντας τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος βοήθεια δὲν πρέπει νὰ δίδηται.

§84ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. Νὰ μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς συστάσεις τοῦ Λεωνίδα Βούλγαρη.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολλοὶ Κρῆτες, κύριοι, δικαιοῦνται νὰ λάβωσι βοήθημα, καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἠρνήθην εἰς κανένα τῶν ἐχόντων δικαιώματα. Ἐσχάτως ἦλθεν ὁ Παρθένιος Περίδης, καὶ ἐπειδὴ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν μοὶ ἐπέτρεπε νὰ χορηγήσω εἰς αὐτὸν δικαίαν βοήθειαν, ἐσκέφθην ν’ ἀφαιρέσω 5 ἢ 10 δραχμὰς ἀπὸ τὰ βοηθήματα τῶν λοιπῶν Κρητῶν, ὅπως δώσω εἰς αὐτὸν· ἀλλ’ ὁ Περίδης μὲ παρεκάλεσε νὰ μὴ τὸ πράξω.

§86ΧΟΪΔΑΣ. Διὰ τῶν προηγουμένων μου λόγων δὲν ἠθέλησα νὰ ὑπαινιχθῶ τὰ τέκνα τῆς μάρτυρος Κρήτης, ἀλλὰ ἄλλους, οἵτινες, ὅπως ὑπὸ τὰ εὔοσμα καὶ τὰ ὡραῖα ῥόδα τοῦ Μαΐου κρύπτεται ἡ ἔχιδνα, οὕτως ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦ Μακεδόνος κρύπτονται Βούλγαροι προδίδοντες τὴν πατρίδα, καὶ ἐδῶ μᾶς παρουσιάζονται ὡς ἀπόγονοι τοῦ Ἀλεξάνδρου καὶ τοῦ φιλοσόφου Ἀριστοτέλους· αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς ψευδομακεδόνας ὑπῃνιττόμην.

§87ΜΗΤΣΑΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν καθὼς καὶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ νὰ δώσῃ συνδρομὴν ἀκόμη εἰς 5 ἢ 6 ἄτομα· εὑρίσκονται ἐδῶ οὐχὶ ὡς ἀρχηγοί, ἀλλ’ ὡς ὁπλαρχηγοὶ τῶν διαφόρων σωμάτων τῆς Κρήτης. Ὁ υἱὸς, κύριοι, τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Κόρακα εἶχε πρὸ ἐτῶν καταταχθῆ εἰς τὴν ἐνταῦθα σχολήν. Τὸν Κόρακα γνωρίζετε πάντες· αὐτὸς δὲν ἔλαβε καμμίαν ἀμοιβὴν, μολονότι ἠγωνίσθη ἀπὸ τοῦ 21, ὁ δὲ υἱός του προχθὲς ἀπεβλήθη ἀπὸ τὴν σχολὴν, διότι δὲν εἶχε νὰ πληρώσῃ τὰ δίδακτρα· ὁ πατήρ του, εὑρισκόμενος εἰς τὴν Κρήτην, δὲν εὐκολύνθη νὰ στείλῃ τὰς 500 δραχ. Παραδίδω λοιπὸν τὴν σημείωσιν αὐτὴν εἰς τὸν κ. πρωθυπουργόν.

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω αὐτὰ τὰ πρόσωπα· ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ, πειθομένη εἰς τὰς ἐπιθυμίας τοῦ κ. Μήτσα, νὰ δώσῃ ποσόν τι, δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Χρεωστῶ ὅμως νὰ συστήσω εἰς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς τὸν γέροντα Παρθένιον Περίδην, πρόεδρον τῆς συνελεύσεως τῆς Κρήτης, καὶ τὸν υἱὸν τοῦ Κόρακα, ὁ ὁποῖος διέκοψε τὰς σπουδάς του ἀπὸ τὴν σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, δι’ ἔλλειψιν χρημάτων· ὁ Κόρακας ἐπλήρονε 1000 δραχμὰς κατ’ ἔτος εἰς τὸ σχολεῖον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ ἓν ποσὸν διὰ τὸν Παρθένιον Περίδη.

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§90ΜΗΤΣΑΣ. Καὶ διὰ τοὺς λοιπούς.

§91ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, νὰ αὐξήσῃ ἡ πίστωσις τῶν 100,000 δραχμῶν μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸν υἱὸν τοῦ Κόρακα καὶ τὸν Περίδην· δὲν ἐννοῶ δὲ ν’ αὐξήσῃ παντάπασι περιπλέον διὰ τοὺς ἄλλους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἑρμιονίδος, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις περὶ τῶν γενομένων, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ πληρόνῃ τὸ ἔθνος ἐτήσιον φόρον ἄνευ λόγου. Ὑπάρχουν καί τινες, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἄνευ δικαιωμάτων· ἡ ἱστορία γνωρίζει, ὅτι κατὰ τὸν ἀγῶνα τοῦ 21 ἀπέθανον καὶ ἐφονεύθησαν ἐν τῇ μάχῃ 143 Στρατηγοί, καὶ ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια. Προτείνω λοιπὸν μόνον τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ κατὰ 6,000 δρ.

§92ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀποτίνει φόρον ἡ Ἑλλὰς πρὸς τοὺς Κρῆτας· ἡ Ἑλλὰς ἐν μέρει τὴν εὐγνωμοσύνην της καταδείκνυσι, καταβάλλουσα τὸ ποσὸν τοῦτο. Ὁ κ. Κατριβάνος φαίνεται, ὅτι δὲν ἀνέγνωσε τὴν Ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἀνεμιμνήσκετο τῆς ἱστορίας, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἂν ἐπὶ τοῦ ἐλευθέρου ἤδη ἐδάφους τῆς Ἑλλάδος ἀπέθανον 117 στρατηγοὶ, μεταξὺ αὐτῶν ἦσαν πολλοὶ Κρῆτες, καὶ ἐὰν ἀνεμιμνήσκετο τῆς ἱστορίας, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι πρὸ αἰώνων ἀπὸ δεκαετίας εἰς δεκαετίαν καὶ ἀπὸ εἰκοσαετίας εἰς εἰκοσαετίαν ἐπαναστατεῖ ἡ Κρήτη καὶ πνίγεται εἰς τὸ αἷμά της, ἐκ δὲ τοῦ αἵματός της τούτου θὰ ἀναβλαστήσῃ μετ’ ὀλίγον ἡ ἐλευθερία της. Λοιπὸν, ὅταν μεταξὺ αὐτῶν τῶν τέκνων τῆς μάρτυρος Κρήτης ὑπάρχωσιν ἀνάπηρα καὶ ἀνίκανα πρὸς ἐργασίαν, τί θ’ ἀντιτάξῃς; τὴν ἀτιμίαν; Εἶνε φόρος ὁ προσφερόμενος πρὸς τὰ τέκνα τῶν πεσόντων εἰς τὰς μάχας; εἶναι φόρος ὁ διδόμενος εἰς τὴν θυγατέρα τῆς Ἑλλάδος;

§93ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ διαιρέσω τὸν τόπον ὡς Πελοποννήσιος· καὶ ἄλλοι εἶπον, ὅτι τὰ διδόμενα νὰ δίδωνται νομίμως καὶ δικαίως.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη αἱ 100,000 νὰ γείνουν 105,000. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ποσὸν, ὡς ηὐξήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. Μεγαλοδωρίαι, 28,000. (Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐγένετο δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως.) Κεφ. 11. «Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων».

§95ΖΩΧΙΟΣ. Αἱ πιστώσεις αὗται ἐπροτάθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της, ἐπεφυλάχθη δὲ νὰ κάμῃ μερικὰς παρατηρήσεις. Εἶναι πολλὰ, κατ’ ἐμὲ, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὀφειλαὶ, π. χ. εἰς πρόσφυγας· αὐτὸ δὲν εἶναι ὀφειλὴ, δὲν εἶναι κεκλεισμένη χρῆσις, αὐτὸ εἶναι τοῦ 1875.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὅσας ἔχετε ἀμφιβολίας μοῦ τὰς σημειώνετε, καὶ σᾶς φέρω αὔριον τὰς πληροφορίας.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις τοῦ Κεφ. ΙΑʹ. «Ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων» ἀναβάλλεται. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Κεφαλαίου Ζʹ. τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§98ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχετε τίποτε;

§99ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων 6,635.

§100ΜΙΛΗΣΗΣ. Μίαν ἀπορίαν εἶχεν ἡ ἐπιτροπή. Κατὰ λάθος ἐσημειώσαμεν μισθὸν ἑνὸς μόνου δημοδιδασκάλου, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἷς, εἶναι 7 δημοδιδάσκαλοι· ἡ ἐπιτροπὴ, ἰδοῦσα μισθὸν ἑνὸς μόνου δημοδιδασκάλου, εὐλόγως ἠπόρησε διὰ τὸ ποσὸν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ 7 δημοδιδασκάλων. (Τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ Κεφ. Ζʹ. ἐγένοντο δεκτά.)

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἄρθρον 1 «προσωπικὸν ὑπουργείου.»

§102ΖΩΧΙΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ἂν ὑπάρχῃ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Σᾶς φαίνεται παράδοξος ἡ ἐρώτησις.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὴν ἐνοήσαμεν.

§104ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν;

§105ΖΩΧΙΟΣ. Πόσους ὑπαλλήλους ἔχει; 24. Ἐννοεῖτε ὅτι ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν σημαίνει ὑπουργεῖον πολέμου· ἐξ αὐτῶν τῶν 21 ἂς ἀφαιρέσωμεν τὸ λεγόμενον τμῆμα τῶν οἰκονομικῶν, τὸ περιλαμβάνον τρεῖς ἀξιωματικοὺς, βεβαίως μὴ ἀσχολουμένους εἰς τὰ περὶ πολέμου. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον τοιοῦτον τμῆμα, τὸ λεγόμενον Στρατιωτικὸν λογιστήριον, τὸ συνιστάμενον ἐξ ἐννέα προσώπων. Ὅθεν ἔχομεν ἐννέα καὶ τρεῖς 12 ἐκτὸς τῶν ἔργων τῶν πολεμικῶν. Ἡ διεκπεραίωσις ἐπασχολεῖ ἄλλον ἕνα ἀξιωματικὸν, βεβαίως δὲ οὔτε αὐτὸς ἐργάζεται διὰ τὸν πόλεμον. Ἔχομεν λοιπὸν 13 μὴ πολεμικούς. Διὰ τὸ γραφεῖον δικαιοσύνης ἂς ἀφαιρέσωμεν ἄλλον ἕνα, καὶ ἔχομεν 14. Ἂς ἀφαιρέσωμεν καὶ ἕνα ἀξιωματικὸν τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου, καὶ ἔχομεν ἀφαιρετέους 15. Σᾶς ἐρωτῶ, ἂν μὲ τὸ ὑπόλοιπον τῶν ἀξιωματικῶν δύνασθε νὰ κυβερνήσητε στρατιωτικῶς, καὶ μάλιστα ἐν πολέμῳ. Διὰ τὸ πυροβολικὸν ἐργάζεται εἷς ἀξιωματικὸς, καὶ διὰ τὸ μηχανικὸν ἕτερος, ὅθεν ἔχομεν δύω διὰ τὸν πόλεμον ἀξιωματικούς. Διὰ τὸ ἱππικόν; Οὐδένα, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἀγοράζει ἵππους ποτὲ, διότι τοὺς θεωρεῖ περιττούς. Τὸ δὲ κυριώτερον τμῆμα, τὸ τμῆμα τῶν ἐπιτελῶν, ὑπάρχει ἐν τῷ ὑπουργείῳ; ὄχι. Ὄχι δὲ μόνον ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τμῆμα τῶν ἀνωτέρων καὶ ἐκλεκτῶν αὐτῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν τὸ τμῆμα αὐτὸ εἶναι ἀνώτερον καὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἔχετε ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δὲν ἔχετε. Διὰ τοῦτο ὀργανίσατε πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Παρετήρησα δὲ καὶ τοῦτο. Πρὸ τοῦ πίνακος τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχει εἷς πίναξ, ὁ ὁποῖος δὲν συνδέεται διόλου μὲ τὸν προϋπολογισμόν, καὶ ἐν τούτοις περιέχεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ λάθος.

§107ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ἓν μέρος ἀνακαλοῦμεν......

§108ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κ. πρόεδρε. (Ἐνταῦθα ἐκφωνεῖται ὁ κατάλογος, εὑρεθέντων δὲ παρόντων βουλευτῶν 91, διελύθη ἡ συνεδρίασις, ὡς ἀπαρτίας μὴ ὑπαρχούσης.) Ὥρα 5½ μ. μ.