1877.01.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61.

Τῆς 18 Ἰανουαρίου 1877

(Τρίτη)

Ὥρα 2 μ. μ.

Προεδρεύει ὁ ἀντιπρόεδρος Τσαμαδός.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργ. Ναυτικῶν). Κύριοι, συμμορφούμενος μὲ τὴν ἐκφρασθεῖσαν χθὲς ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς ὑποβάλλω πίνακα ἐν ᾧ ὑπάρχουσι τὰ ὀφειλόμενα ποσὰ εἰς τοὺς διαφόρους πιστωτὰς καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῷ οἰκείῳ. Ὑπάρχει λεπτομερὴς πίναξ ἐκ τοῦ ὁποίου θέλει ἕκαστος ἐξ ὑμῶν σχηματίσει πεποίθησιν.

§2ΤΙΝΕΣ. Εἶναι πολὺ τὸ ποσόν;

§3ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. 44 χιλ. καὶ τόσα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθοῦν;

§5ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθοῦν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§7ΧΟΪΔΑΣ. Δύω λέξεις πρὸ τῆς ψηφοφορίας.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλά.

§9ΧΟΪΔΑΣ. Ἐδῶ παρατηροῦνται 20 περίπου μαθηταὶ τῆς σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, οἵτινες περιφέρονται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ δὲν γνωρίζομεν τὸν λόγον διατὶ εἶναι μακρὰν τῆς σχολῆς των· παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὸν λόγον τῆς τοιαύτης ἀπουσίας.

§10ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργ. Στρατιωτ.). Αὐτὴν τὴν στιγμήν, κύριοι, ἔλαβον ἀναφορὰν τοῦ διευθυντοῦ τῆς Στρατ. σχολῆς καὶ ἀναφέρει, ὅτι ἀπέβαλε μερικοὺς μαθητὰς, διότι οἱ γονεῖς καὶ οἱ κηδεμόνες αὐτῶν δὲν ἐσυμμορφώθησαν μὲ τὸν κανονισμὸν νὰ πληρώσωσι τὰ δίδακτρα. Σήμερον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω ἐὰν συνεμορφώθη ὁ διοικητὴς μὲ τὸν κανονισμὸν τῆς σχολῆς, αὔριον θὰ σᾶς εἴπω.

§11ΧΟΪΔΑΣ. Νὰ ἀρθῇ ταχέως τὸ σκάνδαλον.

§12ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Αὔριον ἢ μεθαύριον, διότι θὰ ἴδω τὸν Βασιλέα πρῶτον.

§13ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὲ ἀκούσῃ καὶ νὰ μᾶς φωτίσῃ. Εἰς τὴν νῆσον Λευκάδα, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς νήσου ὑπάρχει οἰκία μεμακρυσμένη τῆς πόλεως· ἡ οἰκία αὕτη περικυκλοῦται ἀπὸ λάκκους καὶ τέλματα πανταχόθεν, χρησιμεύει δὲ ἡ οἰκία αὕτη ὡς κατάστημα δημόσιον· ἐκεῖ εἶναι τὸ ἐπαρχεῖον, ἡ χωροφυλακὴ, τὸ τελωνεῖον καὶ σήμερον εἶναι καὶ σχολεῖον, ἡ δὲ Κυβέρνησις πληρώνει διὰ τὴν οἰκίαν αὐτὴν 300 δραχ. σχεδὸν κατὰ μῆνα. Παράδοξον καὶ πρωτοφανὲς θέαμα παρουσιάζει εἰς τοὺς κατοίκους τῆς πόλεως αὐτῆς ἰδίως τὸν χειμῶνα, διότι πλῆθος ἀχθοφόρων καὶ ὑπηρετῶν μεταβιβάζουν ἐπὶ ὤμου τὸν κ. ἔπαρχον, τὸν κ. Τελώνην, τοὺς μαθητὰς, τοὺς χωροφύλακας εἰς τὸ κατάστημα τὴν πρωΐαν, καὶ τὸ ἑσπέρας τοὺς μετακομίζουν πάλιν εἰς τὴν πόλιν, διότι ἄλλο μέσον δὲν ὑπάρχει. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καθυπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἀγοράζεται οἰκία κατάλληλος ἐντὸς τῆς πόλεως, ἀλλὰ δὲν βλέπω εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐγγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ τόπος αὐτὸς ἀπὸ τὸ παράδοξον θέαμα, τὸ ὁποῖον ἀρκετὰ ἐξευτελίζει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζημιοῖ τὸ δημόσιον.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἡ οἰκία, περὶ ἧς πρόκειται, εἶναι πρὸ πολλοῦ ἐνοικιασμένη. Ἐγὼ μεταβὰς εἰς τὴν Λευκάδα δὲν εἶδον οὐδὲν τοιοῦτον ἐκεῖ· αὐτὴ ἡ οἰκία δὲν εἶναι περικυκλωμένη ἀπὸ τέλματα, οἱ περὶ αὐτὴν δρόμοι εἶναι βατοὶ ὡς οἱ τῶν Ἀθηνῶν, ὥστε δὲν ὑπάρχει οὐδὲν τῶν ὅσων ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας. Ἀληθῶς συνεβλήθημεν πρὸς ἀγορὰν οἰκίας τινός, διότι ἐθεωρήσαμεν τὴν ἀγορὰν συμφερωτέραν, διότι τὸ πληρωνόμενον ἤδη ἐνοίκιον εἶναι δυσανάλογον· διὰ τοῦτο ἐκρίναμεν, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἀγοράσωμεν οἰκίαν ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ἐνοικιασμένην. Τὸ συμβόλαιον τὸ ὑπεβάλαμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅ,τι ἡ Βουλὴ θέλει ἂς ἀποφασίσῃ· τοιουτοτρόπως δὲ θὰ πληρώνωμεν ὀλιγώτερα.

§15ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ᾖμαι μέλος τῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς· εἶδον δὲ καὶ τὸ συμβόλαιον καὶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἰδιοκτήτου, ὅστις ἀφίνει ἐπὶ ἓν ἔτος τὰ χρήματά του ἀτόκως. Ἡ μετάθεσις εἰς τὸ κατάστημα τοῦτο εἴδομεν, ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ κέρδος εἰς τὴν Κυβέρνησιν 4,000 δραχ., τὰς ὁποίας ἔχει δώσει ὡς ἐνοίκιον· ἐλαττοῦται λοιπὸν ἡ προσφορὰ ἂν καὶ ᾖναι 24,000 δρ. μολονότι καὶ ὁ ἔπαρχος καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ σταλεῖσα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐκτίμησιν, ὁ μὲν ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ ἀξία τῆς οἰκίας εἶναι 32,000 δραχ. ἡ δὲ 35,000· ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἔκαμε μίαν σύμβασιν ἀντὶ 24,000. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν αὔριον, θὰ ἔχετε τὴν ἔκθεσιν.

§16ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία διὰ τὴν προίκισιν τῆς θυγατρὸς τοῦ ναυάρχου Κριεζῆ ὡς καὶ ἡ ψηφοφορία περὶ τῆς συντάξεως τοῦ κ. Δαρειώτη· ἡ πρώτη κάλπη εἶναι τοῦ κ. Δαρειώτη καὶ ἡ ἄλλη τῆς θυγατρὸς τοῦ Κριεζῆ.

§18ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐγένετο ποτὲ αὐτό.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἂς τεθῇ ἡ μία κάλπη πρῶτον διὰ τὸν κ. Δαρειώτην. (Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος τὴν σύνταξιν τοῦ κ. Δαρειώτου.) Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 107, ἐξ αὐτῶν 97 ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, 10 κατὰ, ὥστε ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ. καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν καὶ συζήτησιν. Ἤδη ἔχομεν τὴν ἑτέραν ψηφοφορίαν περὶ τῆς προικίσεως τῆς θυγατρὸς τοῦ ναυάρχου Κριεζῆ. (Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προικίσεως τῆς θυγατρὸς τοῦ ναυάρχου Κριεζῆ). Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 101, ἐξ αὐτῶν 71 ἐψήφισαν ὑπὲρ, 30 κατὰ, ὥστε ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ. καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν καὶ συζήτησιν. (Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου καταλαμβάνει ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς Θ. Ζαΐμης). Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν· θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§20ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἀπεφασίσθη ἡ ἐπισκευὴ τοῦ θωρακοδρόμονος «ἡ Ὄλγα» ὑπελογίσθη εἰς 110,000 δραχ. περίπου· ὅταν ὅμως μετέβη εἰς Τουλῶνα ὑπελογίσθη αὕτη εἰς 200,000 περίπου δραχμάς. Καὶ πραγματικῶς ἐδαπανήθησαν 163,000 φράγκα καὶ ἓν μέρος κλασματικόν. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις μᾶς ἀπῄτησε νὰ δώσωμεν τὰ χρήματα αὐτά, καθόσον μᾶς ὑπέβαλε τοὺς λογαριασμοὺς καὶ ἐπειδὴ εἶναι τετάρτη φορά, καθ’ ἣν ἔχομεν καὶ τηλεγράφημα ἐξ Εὐρώπης δι’ οὗ μᾶς λέγουσι νὰ πληρώσωμεν τὰ χρήματα ἐν Παρισίοις, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ.

§21ΤΙΝΕΣ. Ἀμέσως.

§22ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ἡ Γαλλικὴ κυβέρνησις ἔκαμε τοσαύτην εὐκολίαν οὔτε μίαν φορὰν δὲν ἔπρεπε νὰ περιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τῆς ζητηθῶσι τὰ χρήματα· αὐτὸ προσβάλλει τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως.

§23ΤΙΝΕΣ. Ἀμέσως νὰ γείνῃ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ πίστωσις.

§25ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§26ΤΙΝΕΣ. Τί εἶναι αὐτά;

§27ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν νὰ γείνῃ συζήτησις καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν παρὰ μόνον ἐπὶ ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργός.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατετέθη 11 Δεκεμβρίου περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, ὑπάρχουν ὅλα αὐτά.

§29ΧΟΪΔΑΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ αὐτὴν καὶ μόνον θὰ ψηφίσωμεν.

§30ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐζήτησα νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ πίστωσις αὐτή, διότι ὅλα αὐτὰ εἶναι δαπανηθέντα.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοοῦμεν νὰ ὑποβληθῇ εἰδικὴ πίστωσις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διότι αὐτὴν θὰ τὴν ψηφίσωμεν ἀμέσως καὶ ἀφεύκτως.

§32ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ χωρισθῇ ἀφοῦ θέλῃ ἡ Βουλή.

§33ΤΙΝΕΣ. Περὶ τῆς ἐπισκευῆς τῆς Ὄλγας μόνον.

§34ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐζήτησεν τὴν πίστωσιν ὁριστικῶς διὰ τὴν δαπάνην ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὴν ἐπισκευὴν, διότι ἡ Γαλλικὴ κυβέρνησις ἀπαιτεῖ καὶ πρέπει νὰ πληρωθῇ· καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, περὶ αὐτῶν θὰ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ κατόπιν.

§35ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν πίστωσιν περιέχονται καὶ τηλεγραφικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἰσεπράχθησαν καὶ ἀνήκουν εἰς ξένους.

§36ΖΩΧΙΟΣ. Περὶ αὐτῶν ἀπεφάνθη σήμερον ἡ Βουλὴ μόνον νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ὄχι περὶ τῶν ἄλλων.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ δικαιώματα ἀνήκουν εἰς ξένους, εἰσεπράχθησαν καὶ ὀφείλομεν νὰ τὰ ἀποδώσωμεν ὅσον τὸ ταχύτερον.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὰ τοιαῦτα εἴμεθα σύμφωνοι νὰ συμπεριληφθῶσι.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὰ δύω τὰ θεωροῦμεν ἀρκετὰ, δὲν μᾶς μέλει διὰ τὰ ἄλλα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν λάβετε ὀλίγην ὑπομονὴν νὰ τὰ συναρμολογήσωμεν· 132,000 εἶναι διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ 110,000 ἡ ἀπόδοσις τῶν εἰσπραχθέντων τηλεγραφικῶν τελῶν.

§41ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὅπως γνωρίζετε ἡ ἐπιδιόρθωσις τῆς Ὄλγας ἔγεινε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου· φυσικῷ τῷ λόγῳ διὰ νὰ σταλῇ ἡ Ὄλγα ἔπρεπεπε νὰ ἀγοράσωμεν ἄνθρακας νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ πλήρωμα καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἡ Γαλλικὴ κυβέρνησις μᾶς ἔκαμεν περισσοτέραν τῶν 200,000 δραχ. χάριν, διότι ἡ προσωπικὴ ἐργασία τῶν ἐργασθέντων δὲν ἐπληρώθη. Τώρα καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην πίστωσιν, πῶς ἠμποροῦσε νὰ ὑπάγῃ ἡ Ὄλγα ἄνευ ἀνθρώπων καὶ ἄνευ πληρώματος;

§42ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὰ εἶναι τῆς συνήθους ὑπηρεσίας.

§43ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Εἶναι ἔκτακτα.

§44ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὑμεῖς εἴπομεν ὅτι θὰ συζητήσωμεν τώρα τί ὀφείλομεν εἰς τοὺς ξένους δηλαδὴ πόσα ἐδαπανήθησαν εἰς τὴν ἐπισκευὴν τοῦ πλοίου καὶ πόσα ὀφείλομεν ἀπὸ τέλη τηλεγραφικά.

§45ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τὰ ἄλλα ποῖος θὰ τὰ πληρώσῃ;

§46ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Θὰ τὰ πληρώσωμεν κατόπιν.

§47ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὑποθέτουν ὅτι τὸ πλοῖον ἡ Ὄλγα εἶχε πλήρωμα ὡς καὶ τὰ ἄλλα πλοῖα ἔχουν πλήρωμα ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω, διότι ἡ Ὄλγα ἦτον εἰς τὸν Πόρον, ἐσχάτως δὲ καὶ τὰ ἄλλα ὡπλίσθησαν, τώρα τὸ πλήρωμα τῆς Ὄλγας εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μισθοδοτῆται; Ποῖος θὰ τὰ πληρώσῃ;

§48ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ὑποθέτομεν ὅτι τὸ πλήρωμα ἦτον Γαλλικόν, ἀλλὰ Ἑλληνικὸν καὶ ὅπως εἶναι τὰ ἄλλα ἔξοδα τῆς ἐπικρατείας, εἶναι καὶ τοῦ πληρώματος. Ὅταν ὁ ὑπουργὸς μᾶς ὡμίλησε δὲν μᾶς εἶπε ἄλλο παρὰ περὶ τῆς ἐπισκευῆς· τώρα τὰ ἄλλα εἶναι τῆς τακτικῆς μας ὑπηρεσίας.

§49ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ γαιάνθρακες, κύριοι, ἠγοράσθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ τὰ χωρήσῃ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§50ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ πίναξ αὐτὸς ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐζήτησε πληροφορίας καὶ δὲν τῆς ἐδόθη οὐδεμία· ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει νὰ κάμῃ μίαν ἔκθεσιν· ἰδοὺ ἡ διαφωνία.

§51ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐπισκευὴν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὴν πίστωσιν τὸ ποσὸν τὸ ἐπιγραφόμενον «πληρώματα Βασιλικῶν πλοίων 52,000;

§53ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν ὑπέβαλε τοιαύτην πρότασιν· εἶπεν ὅτι ὑπάρχει ὀφειλὴ πρὸς ξένην κυβέρνησιν καὶ ὅτι ἡ ξένη κυβέρνησις μάλιστα ἠναγκάσθη νὰ αἰτήσῃ τετράκις τὰ ὀφειλόμενα ποσά, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ προσεφέρθη φιλικώτατα πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ εἴμεθα εὐτυχεῖς ὅτι παρουσιάζεται εὐκαιρία νὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ διαθέσει, ἣν ἐμαρτύρησεν ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, διότι βεβαίως ἐξ ἁγνοῦ φιλελληνισμοῦ διέταξεν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις νὰ διεξαχθῶσι τὰ τῆς ἐπισκευῆς τοῦ πλοίου ὡς διεξήχθησαν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν ὅτι τὸ διευθυντήριον τοῦ Γαλλικοῦ Ναυστάθμου ἐζημιώθη πλέον τῶν 100,000 δραχμῶν ἴσως καὶ μέχρι 200,000, τοῦτο δὲ τὸ ἤκουσα καὶ παρ’ ἄλλων προσώπων εὑρεθέντων ἐν Γαλλίᾳ τότε. Ὅταν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνέφερε ταῦτα, εἴπομεν ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι χάριν μόνον αὐτῆς τῆς ἐξαιρετικῆς περιστάσεως νὰ παραλίπωμεν ὅλας τὰς συνήθεις περὶ πιστώσεως διατυπώσεις καὶ νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ταύτης, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὰ ἄλλα ἄρθρα τῆς ὑποβληθείσης πιστώσεως, διότι εἰς τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δεικνύεται λίαν προσεκτικὴ καὶ νὰ μὴ ψηφίζῃ αὐτὰς εἰμὴ μετὰ πλήρη βάσανον τῆς ὑποθέσεως· ὁ δὲ πρώην ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔχει δίκαιον παραπονούμενος, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἐπεκτείνωμεν ἐπ’ αὐτὸν τὸ ἔκτακτον μέτρον, ὅπερ λαμβάνομεν περὶ τῆς εἰς τὸν γαλλικὸν ναύσταθμον ὀφειλῆς συνεπεία τῶν παρὰ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ῥηθέντων.

§55ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Τρικούπην, ὅτι διὰ νὰ στείλωμεν τὸ πλοῖον ἐχρειάσθημεν ἄνθρακας, ὅπως δὲ ἐπανέλθῃ πάλιν ἡ Ὄλγα ἐπληρώσαμεν ἄνθρακας.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι οὐσιώδης. Ἡ πίστωσις ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Ζωχιὸς εἶπεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐξέφερε γνώμην, διότι ἐζήτησε πληροφορίας, ἃς δὲν ἔλαβε· διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ παρακινήσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ ἀφοῦ ὑπάρχει τοιαύτη ἀπαίτησις. Πρέπει λοιπὸν διὰ τοῦτο νὰ χωρισθῶσιν αἱ πιστώσεις, καὶ νὰ ψηφισθῇ σήμερον ἡ πίστωσις περὶ τῶν ὀφειλῶν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν, εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ διὰ τὰ διεθνῆ τηλεγραφικὰ τέλη.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ ἡ πίστωσις χωρίζεται· καὶ μένει ἓν ποσὸν 40,000 δραχμῶν δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν, καὶ 132,000 δι’ ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν Βασιλ. πλοίων, καὶ 70,000 δραχμῶν διὰ γαιάνθρακας.

§58ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οἱ γαιάνθρακες ἐπληρώθησαν καὶ ἔχομεν καιρὸν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ κονδύλιον τοῦτο. Τὸ τῶν τηλεγραφημάτων καὶ τοῦ ναυστάθμου εἶναι κατεπείγοντα, ἀλλὰ τὸ τῶν γαιανθράκων νὰ μείνῃ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν μεταβάλλεται ὡς ἑξῆς. «Ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1876 χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν 242,000, καταχωριζομένη ἐπὶ τῶν ἑπομένων κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως ταύτης. Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν κεφάλ. Ηʹ. ἄρθρον 7. Ἀπόδοσις διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν 110,000. Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν Κεφάλ. Βʹ. ἄρθρον 3 ἐπισκευὴ καὶ συντήρησις Βασιλ· πλοίων 132,000. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἀνεγνώσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν ἤδη ἐκκρεμῆ τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν. Ἐπιμένουσιν οἱ προκαλέσαντες αὐτήν;

§60ΧΟΪΔΑΣ. Μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς ψηφοφορίας καί τοι δὲν ἦτο ἀπαρτία διεγνώσθη, ὅτι τὸ προεδρεῖον εἰς τὴν δι’ ἀναστάσεως γενομένην ψηφοφορίαν εἶχε δίκαιον, διότι 36 εἶχον παραδεχθῆ τὴν πρότασιν, 53 ἐψήφισαν κατ’ αὐτῆς.

§62ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Πρὶν μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἔχω νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν ἐπί τινος ζητήματος. Ἐκ τῆς ἀποφάσεως, ἣν ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Λυκαβετοῦ, καὶ τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, παρατήρησα ὅτι ἡ ἰδιοκτησία τοῦ Λυκαβετοῦ ἀνήκει εἰς τὸν κύριον Παπαῤῥηγόπουλον. Τὸ δημόσιον ἐκίνησεν ἀγωγὴν, ἣν ἐστήριξεν ἐπὶ διαφόρων βάσεων· τὸ δὲ ἐφετεῖον ἀπέῤῥιψεν ὅλας αὐτὰς τὰς βάσεις. Τοσοῦτον δ’ ἐπείσθη περὶ τοῦ ἀνυποστάτου τῶν δικαιωμάτων τοῦ δημοσίου, ὥστε ἐθεώρησεν ὅτι δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσῃ τοὺς τίτλους τοῦ κυρίου Παπαῤῥηγοπούλου. Τώρα ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἐπὶ τῆς συστάσεως τῆς Βουλῆς, ἂν προέβη εἰς διαπραγματεύσεις, καὶ τί προτάσεις ἐγένοντο.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλήν;

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν κατεθέσαμεν ἀκόμη τὸν φάκελλον· ἐλάβομεν τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου, ἀλλὰ εἰσέτι δὲν τὴν ἐμελετήσαμεν· ἰδιαιτέρως τὴν ἔδωσα δι’ ἀνάγνωσιν εἰς τὸν κύριον Μαυρομαρᾶν.

§65Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγένοντο πολλαὶ προτάσεις περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν ὑδάτων τῆς Κυλλήνης. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ στείλῃ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν ἵνα ἐπεξεργασθῇ τὰς διαφόρους προτάσεις καὶ νὰ ἴδῃ ποῖαι προτάσεις περιέχουν σπουδαίας προσφορὰς καὶ ὅρους διὰ τὸ δημόσιον καὶ οὕτω ἡ ὑπόθεσις αὕτη λάβῃ ἓν ἀποτέλεσμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἐπεξεργασθῇ τὰς διαφόρους προτάσεις.

§67ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, δι’ ἀναστάσεως.

§69ΦΙΛΗΜΩΝ. Αἱ συνεδριάσεις δὲν θεωροῦνται συνεχεῖς.

§70ΧΟΪΔΑΣ. Διεκόπη μία πρᾶξις τῆς Βουλῆς, πρέπει ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου διεκόπη.

§71ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Πᾶν ὅ,τι ἐγένετο χθὲς δὲν ἦλθεν εἰς ἀποτέλεσμα, διότι δὲν ὑπῆρξεν ἀπαρτία. Ἤδη ἐρχόμεθα ἐκ νέου· πρέπει λοιπὸν νὰ ἐγερθῶσι 15 ἵνα ζητήσωσι τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν.

§72Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει σπουδαιότητα, ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν, ἐνδέχεται ὅλοι ὅσοι ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς χθεσινῆς νὰ ψηφοφορήσωσι καὶ σήμερον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι τακτικὸν κατὰ τύπον εἶναι, ὅτι ὅ,τι ἤρξατο πρέπει νὰ τελειώσῃ καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ δυνηθῇ νὰ γνωρίζῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πράξεως. Ὑπάρχει συνήθεια εἰς τὸ Ἀγγλικὸν κοινοβούλιον ἡ Βουλὴ νὰ μὴ θεωρεῖται ἐν ἀπαρτίᾳ εἰμὴ μόνον καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνεγνώσθη, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία· δὲν ἐπιτρέπεται δὲ νὰ ἀναγάγῃ τις τὸ συμβεβηκὸς τῆς μὴ ἀπαρτίας εἰς τὰς πρὸ τῆς ἀποδείξεως τῆς ἐλλείψεως τῆς ἀπαρτίας συντελεσθείσας ὑπ’ αὐτῆς πράξεις.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα λοιπὸν εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, ἥτις διεκόπη χθές. Τὸ θέμα τὸ γνωρίζετε. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία). Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν διαίρεσιν τοῦ 10 ἄρθρου εἰς δύω, ναὶ ἢ ὄχι;

Ἐψηφοφόρησαν 106, 63 εἶπον ὄχι, ἤτοι ἀπεφάνθησαν κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Τρικούπη, 41 ὑπὲρ καὶ δύω ἠρνήθησαν ψῆφον· ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Τρικούπη.

§74ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις περὶ προσθήκης ποσοῦ διὰ τὴν οἰκοδομὴν τῆς ἑτέρας πτέρυγος τοῦ ἐθνικοῦ ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρωθυπουργὸς ἀντέστη εἰς αὐτὸ, εἰπὼν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν χρήματα.

§76ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀναγνωρίζω, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον εὑρίσκεται εἰς στενοχωρίαν· ἀλλὰ καὶ ἡ πρότασις, ἣν ὑπέβαλον, ὅπως τοῦ Μουσείου ἡ οἰκοδομὴ ἀποπερατωθῇ ὅσῳ ἔνεστι τάχιον εἶναι ἐπίσης σπουδαία καὶ κατεπείγουσα. Πρόκειται περὶ τῆς διατηρήσεως καὶ τῆς φυλάξεως θησαυρῶν πολυτίμων, ὧν ἡ ἀξία ὑπολογίζεται εἰς ἑκατομμύρια, οἵτινες ὅμως σήμερον εἰσὶν ἐκτεθειμένοι ἐν ἀταξίᾳ. Ἀγνοοῦμεν ἡμεῖς αὐτοὶ τὶ ἔχομεν, οὔτε εἰς τὴν ἐπιστήμην δυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν κρυπτὰ τὰ κειμήλια, ἅτινα συνηθροίσαμεν. Παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ καὶ πρότασιν εἰδικὴν περὶ τῆς διευθύνσεως τοῦ Μουσείου· διότι τὰ τοῦ Μουσείου ἡμῶν διατελοῦσι εἰς πλήρη παραλυσίαν, ἀγνοουμένου τίς εἶναι ὁ διατηρῶν καὶ ἐπιτηρῶν τὰς ἀρχαιότητας καὶ τίς ὑπέχει τὴν εὐθύνην περὶ τῆς καλῆς ἢ κακῆς διατηρήσεως αὐτῶν. Ἀνάγκη οὕτω νὰ κανονισθῶσιν ὁριστικῶς τὰ περὶ Μουσείου, ὅπως ὑπάρχῃ μία διεύθυνσις ὑπεύθυνος. Ἀλλὰ πρὸ πάντων ἀπαιτεῖται νὰ οἰκοδομηθῇ ἓν Μουσεῖον, ὅπως ἐν αὐτῷ ἀνατεθῶσιν αἱ ἀρχαιότητες, ταχθῶσι καὶ φυλαχθῶσι. Ἐπειδὴ δὲ τὸ δημόσιον ταμεῖον εὑρίσκεται εἰς δυσχερείας καὶ ἀμέσως δὲν δύναται νὰ δαπανήσῃ εἰς ἀποπεράτωσιν τοῦ Μουσείου καταβάλλον τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν περὶ δανείου 200,000 δραχμῶν, διὰ δὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τούτου νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια, ὅπως οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὸ Μουσεῖον πληρώνωσιν εἴσοδον, ὡς τοῦτο γίνεται εἰς πολλὰ Εὐρωπαϊκὰ Μουσεῖα. Διὰ τοῦ δικαιώματος τούτου δύναται νὰ συναθροίζηται ποσὸν ἱκανὸν εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου. Ἡ πρότασίς μου, οἵα διετυπώθη, ὡς βλέπετε, καὶ κατεπείγουσαν ἀνάγκην θεραπεύει καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ.

§77ΜΙΛΗΣΗΣ. Θέλομεν σκεφθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τοῦτο παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Φιλήμονος, ὅπως ὁρισθῇ πληρωμὴ εἰσόδου, καὶ κάμνω τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἵνα μὴ ἐκληφθῇ ὅτι ὑπάρχει ἔκφρασις τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τοῦτο.

§79ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὑπεβλήθη ἀναφορὰ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ὁποίας ἀναφέρεται μία πρᾶξις, ἡ ὁποία βεβαίως, ἂν θεωρηθῶσι τὰ πραγματικὰ γεγονότα ἀληθῆ, ἀντιβαίνει εἰς τὸ δίκαιον. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς πρὸς ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον γίνεται, καὶ τὸ γεγονὸς εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὑπάρχει ἓν οἰκόπεδον παρὰ τῇ Ἁγίᾳ Τριάδι, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὑπὸ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας ὅτι περιέχει ἀρχαιότητας, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ οἰκοπέδου νὰ διαθέσῃ, διότι ἐμποδίζεται διοικητικῶς, ἡ δὲ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία δὲν ἔλαβον εἰσέτι πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ. Νομίζω οὕτω προσβάλλονται τὰ δικαιώματα τῆς ἰδιοκτητρίας, διὸ καὶ ἀνεφέρθη αὕτη εἰς τὴν Βουλὴν ἐπικαλουμένη τὴ μέριμναν καὶ τὴν προστασίαν αὐτῆς.

§80ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂς φέρει πίστωσιν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀγοράσῃ αὐτὸ τὸ οἰκόπεδον.

§81ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἐσύστησε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν ἐλήφθη οὐδεμία πρόνοια περὶ τοῦ οἰκοπέδου τούτου. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ ἓν κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ συστήσῃ ἑπομένως εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ τέλος εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§82ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀφοῦ ἔλαβον τὴν αἴτησιν, ἐπεφόρτισα τὸν κ. Εὐστρατιάδην, τὸν ἁρμοδιώτερον ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς, νὰ ἐξετάσῃ ἂν ᾖναι χρήσιμον τὸ οἰκόπεδον εἰς ἀρχαιολογικήν τινα ἐργασίαν. Ὁ κ. Εὐστρατιάδης ὅμως δὲν ἦλθεν ἀκόμη εἰς συνενόησίν τινα μετὰ τῆς κ. Ῥοζοῦ, ἔχει δὲ τὴν γνώμην ὅτι πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν ἀρχαιότητες ἐν τῷ γηπέδῳ καὶ πιθανὸν νὰ μὴν ὑπάρχουν. Τούτου τεθέντος, φρονῶ ὅτι τὸ καλλίτερον θὰ ἦτο τὸ ἑξῆς· νὰ ἔλθωμεν εἰς συμφωνίας μετὰ τῆς κ. Ῥοζοῦ, — διὰ νὰ μᾶς παραχωρήσῃ τὴν ἄδειαν νὰ ἐνεργήσωμεν ἀνασκαφὰς, ἀφοῦ προηγουμένως συμφωνήσωμεν περὶ τῆς ἀγορᾶς τοῦ γηπέδου ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελον εὑρεθῆ ἀρχαιότητες, νὰ πληρώσωμεν δὲ ἓν δικαίωμα διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀνασκαφῶν ἐὰν δὲν ἤθελον εὑρεθῆ ἀρχαιότητες.

§83ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅτε κατὰ τὰ 1871 ἤμην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας παρουσιάσθη αὐτὴ ἡ ἰδία ὑπόθεσις καὶ τότε, ἐγὼ καθὼς ἐνθυμοῦμαι, εἶχον ἐπιφορτίσει τοὺς ἁρμοδίους καὶ τὸν κ. Εὐστρατιάδην νὰ γνωμοδοτήσωσιν, εἶχον δὲ γνωμοδοτήσει ὅτι τὸ οἰκόπεδον αὐτὸ ἔχει ἀρχαιότητας καὶ πρέπει ν’ ἀγορασθῇ· ἀπορῶ δὲ πῶς μετὰ ἓξ ἢ ἑπτὰ ἔτη γεννᾶται ἀμφιβολία ἐνῷ τότε οὐδεμία εἶχε γεννηθῆ περὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἀξίας τοῦ οἰκοπέδου. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει ὅτι ὑπὸ τὸ ἔδαφος ἐκεῖνο ὑπάρχουσιν ἀρχαιότητες, καὶ τὸ δημόσιον δὲν πρέπει διὰ τόσον εὐτελὲς ποσὸν νὰ παρουσιάζῃ δυσκολίας καὶ νὰ διστάζῃ ν’ ἀποφασίσῃ.

§84ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ὑπάρχουν παρὰ τὴν Ἁγίαν Τριάδα καὶ ἄλλοι ἰδιοκτῆται οἰκοπέδων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐλεύθεροι εἰς τὴν διάθεσιν· ζητοῦν τὴν ἄδειαν νὰ οἰκοδομήσουν καὶ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ τοῖς τὴν ἀρνῆται· ἐκίνησαν ἀγωγὰς καὶ τὰ δικαστήρια δὲν δίδουν τὴν ἄδειαν λόγῳ νομίμου περιορισμοῦ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν προβαίνει εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα. Δυοῖν θάτερον λοιπὸν, ἢ νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀγοράσῃ τὰ οἰκόπεδα ἢ ν’ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν.

§85ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν παραβλάπτονται νομίζω τὰ συμφέροντα οὐδενὸς, ἂν σημειωθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους ἓν ποσὸν 10,000 δραχμῶν καὶ μείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ χρῆσιν τούτων ἂν λάβῃ ἀνάγκην.

§86ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ οἰκόπεδον τῆς κ. Ῥοζοῦ πρέπει ν’ ἀγορασθῇ διότι περιέχει τάφους.

§87ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δὲν πιστεύω ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ χωρὶς ν’ ἀκούσῃ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τὰς λεπτομερείας τῆς ὑποθέσεως ν’ ἀποφανθῇ καὶ νὰ ἐγγράψῃ τὸ προτεινόμενον ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν ἀπὸ διαφόρους συναδέλφους, εἶναι ὀρθαὶ, καὶ δὲν εἶναι βεβαίως δίκαιον αἱ ἰδιοκτησίαι τῶν ἀνθρώπων νὰ μένουν μετέωροι. Πλὴν δὲ τούτου, νομίζω, ὅτι διερμηνεύω τὰς διαθέσεις τῶν πολλῶν βεβαιῶν ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ ἀρχαιολογίας, πάντοτε ἡ Βουλὴ εἶναι πρόθυμος νὰ χορηγῇ τὰς ἀναγκαίας ἔστω καὶ δαψιλεῖς χορηγίας. Λέγω τοῦτο διότι παρά τισιν ἐπικρατεῖ ἡ γνώμη ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ μέτρων περιοριστικῶν νὰ πλουτίσωμεν τὰς ἀρχαιολογικὰς ἡμῶν συλλογάς. Τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε δύναται ἡ Ἑλλὰς ν’ ἀποκτήσῃ μουσεῖα οἷα πρέπει νὰ ἔχῃ διὰ τοιούτων μέσων· τὰ μουσεῖα θὰ καταρτίσωμεν διὰ μεγάλων δαπανῶν καὶ τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή. Πάντοτε πρέπει νὰ ἐνθυμούμεθα, ὁσάκις φέρονται τοιαῦται προτάσεις, ὅτι ἡ Εὐρώπη ἅπασα, φερομένη ὑπὸ τοῦ ῥεύματος τοῦ θαυμασμοῦ τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος, οὐδεμιᾶς φείδεται δαπάνης, καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν τελευταίαν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἐπροξένησαν αἱ ἀνακαλύψεις τῶν ἀρχαιοτήτων τῶν Μυκηνῶν, ὅπως ἀποδείξω ὅτι πρέπει νὰ δίδωμεν μεγάλην σημασίαν προκειμένου περὶ ἀρχαιοτήτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ φεισθῇ δαπάνης ὅπως ἀποκτήσῃ τὰς προκειμένας γαίας, ἀφοῦ καταλλήλως ἐξακριβώσῃ τὴν ἀρχαιολογικὴν αὐτῶν ἀξίαν.

§88ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδένα ἐμπόδισα ποτε νὰ ποιήσῃ οἱανδήποτε βούλεται χρῆσιν τῆς ἰδιοκτησίας του, ἑπομένως οὐδὲ τὴν κυρίαν Ῥοζοῦ. Ἐάν τις τῶν προκατόχων μου ἀντέταξε τοιαύτην ἀπαγόρευσιν, δὲν γνωρίζω, ὅπως δὲν γνωρίζω, ἀκόμη, ἐὰν εἰς τὸ παρελθὸν ἦτο βεβαιωμένον, ὅτι ὑπῆρχον ἐν τῷ γηπέδῳ τούτῳ ἀρχαιότητες· ὅ,τι γνωρίζω εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ προηγουμένως σᾶς εἶπα. Ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσῃ, ἐὰν ὑπάρχουν θετικῶς ἢ ὄχι ἀρχαῖα ἐν τῷ περὶ οὗ ὁ λόγος γηπέδῳ. Καὶ ἐκτιμῶ μὲν τὴν γνώμην, σέβομαι τὸ φρόνημα τῶν λεγόντων, ὅτι ὑπάρχουν, ἀλλ’ ἐπὶ ἁπλῶν ὑποθέσεων δὲν ἠδυνάμην οὔτε ἔπρεπε νὰ δαπανήσω. Διὰ τοῦτο φρονιμώτερον καὶ πρακτικώτερον εἶναι νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν σᾶς προεῖπα, τουτέστι νὰ ἐγγράψωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσιν, ἥτις ἀπαιτεῖται διὰ νὰ γείνῃ ἀπόπειρα. Ἐὰν δοθῇ ἡ πίστωσις, θὰ ἔλθω τότε εἰς συμφωνίαν μετὰ τοῦ ἰδιοκτήτου ὑπὸ τοὺς προμνημονευθέντας ὅρους. Πρὸς τοῦτο δὲ ἀρκεῖ ποσὸν 5,000 δραχμῶν.

§89ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποίας ἐκτάσεως εἶναι;

§90ΜΙΛΗΣΗΣ. 8,000 περίπου πήχεων καὶ ζητοῦνται δραχμαὶ 6 τὸν πῆχυν, τουτέστι πρόκειται περὶ ποσοῦ 48,000 δραχμῶν.

§91ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὸ οἰκόπεδον ἔχει διπλασίαν ἀξίαν, καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀγοράσῃ τὸ δημόσιον, διότι, καὶ ἂν δὲν περιέχῃ ἀρχαιότητας δύναται νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ.

§92ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρ’ ἑνὸς πρώην ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἐπληροφορήθη ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ συστηθεῖσα ἐπιτροπὴ περὶ τοῦ οἰκοπέδου τῆς κ. Ῥουζοῦ ἀπεφάνθη, ὅτι ὑπάρχουν ἀρχαιότητες, παρὰ δὲ τοῦ νῦν ὑπουργοῦ ἐπληροφορήθη, ὅτι ὁ ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων κ. Εὐστρατιάδης ἀπεφάνθη ὅτι δὲν ὑπάρχουν. Ὁ ἴδιος κ. Εὐστρατιάδης, νομίζω, ὅτι ὑπῆρχεν εἰς τὴν πρώτην ἐπιτροπήν. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ οἰκόπεδον αὐτὸ εἰς τὴν κυρίαν Ῥουζοῦ νὰ τὸ διαθέσῃ, διότι, ὅστις ἐπισκεφθῇ τὰς ἀρχαιότητας ἐκεῖ βλέπει ἀμέσως ὅτι μετὰ τὰς ἀρχαιότητας ἔρχεται ὡς συνέχεια τὸ οἰκόπεδον τῆς κ. Ῥουζοῦ· ἑπομένως, ἐὰν ἡ κ. Ῥουζοῦ ἐξεποίει τὸ οἰκόπεδον αὐτὸ, καὶ ὁ ἀγοραστὴς ἔκτιζεν οἰκίαν ἐκεῖ.....

§93ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται τοῦτο· ὑπάρχει νόμος.

§94ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἑπομένως προτείνω, ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ ἓν ποσὸν πρὸς ἀγορὰν τοῦ οἰκοπέδου.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπρότεινε νὰ προστεθῶσι 5000 δραχμαὶ εἰς τὸ ἄρθρον 10. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 11. Προσωπικὸν γυμνασίων 365,260. «Ἐπὶ δὲ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ ἰδίου κεφαλαίου συνιστᾷ μὲν ἡ ἐπιτροπὴ τὸν διορισμὸν καθηγητοῦ τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης εἰς τὸ ἐν Πάτραις γυμνάσιον, προτείνει δὲ κατὰ πλειονοψηφίαν τὸν περιορισμὸν τῆς πιστώσεως διὰ συνδρομὴν τῶν ἐν Πειραιεῖ, Ἠλείᾳ καὶ Λευκάδι Γυμνασίων εἰς δραχ. 12,000, διανεμηθησομένων ἀνὰ δρ. 4,000 εἰς ἕκαστον τῶν Γυμνασίων τούτων· ἄλλων τινῶν προτεινάντων τὴν ἐντελῆ ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως, φρονούντων ὅτι ἡ συνδρομὴ αὕτη ὀλίγον κατ’ ὀλίγον αὐξανομένη θὰ ἐπιβαρύνῃ ὁλοσχερῶς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ θέλουσι ἐνθαρυνθῇ καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι νὰ προβῶσιν εἰς σύστασιν γυμνασίων, πεποιθυῖαι εἰς τὴν συνδρομὴν τοῦ δημοσίου, περιπλέον δὲ ὅτι δὲν εἶναι πρέπουσαι αἱ φαινόμεναι αὗται διακρίσεις μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους.»

§96ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐσημείωσα τὴν πίστωσιν διὰ τὸν καθηγητὴν τῆς Ἀγγλικῆς εἰς τὸ ἐν Πάτραις γυμνάσιον, διότι, ὡς δὲν ἐλησμόνησε βεβαίως ἡ Βουλή, ἡ πρότασις περὶ διορισμοῦ τοιούτου καθηγητοῦ, γενομένη πέρυσιν, ἀπεῤῥίφθη, ἐναντίον δὲ τῆς ῥητῆς γνώμης τῆς Βουλῆς δὲν ἠδυνάμην νὰ καταχωρίσω πίστωσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, εἰ καὶ ἀναγνωρίζω τὴν μεγάλην χρησιμότητα ἑνὸς διδασκάλου τῆς Ἀγγλικῆς ἐν τῷ γυμνασίῳ τῶν Πατρῶν, ὅπως καὶ ἐν τῷ γυμνασίῳ Σύρου. Ὁ λόγος οὗτος καὶ προσέτι ἂς τὸ ὁμολογήσω, ἡ ἐπιθυμία νὰ μὴ ἐπεκτείνω πολὺ τὰς δαπάνας, μὲ ὑπεχρέωσαν νὰ μὴ ἐγγράψω τοιαύτην πίστωσιν. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς συστάσεως τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ἡ ἐπιτροπή. Περὶ δὲ τῆς προτάσεως αὐτῆς τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 4 χιλιάδας δραχμῶν ἡ ἐπιχορήγησις εἰς ἕκαστον τῶν γυμνασίων Πειραιῶς, Λευκάδος καὶ Πύργου, ἔχω ἀντίθετον ὅλως γνώμην, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Γινώσκετε ἴσως, κύριοι, ὅτι ἐν Πειραιεῖ ὑπάρχει γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον συνεστήθη κατὰ τὸ 1862 καὶ διετηρεῖτο ὁλόκληρον δαπάνῃ δημοσίᾳ. Κατὰ τὸ 1868 δὲ διὰ λόγον πολιτικὸν μᾶλλον ἢ οἰκονομικόν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, κατηργήθη τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς, καθὼς καὶ τὸ τῆς Λευκάδος, τὸ ὁποῖον εἶχε συστηθῆ κατὰ τὸ 1865, ἅμα καταργηθέντων τῶν Λυκείων τοῦ πρώην Ἰονίου Κράτους καὶ ἀφομοιωθείσης τῆς Ἑπτανήσου μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ ὁ δῆμος τοῦ Πειραιῶς ἐφιλοτιμήθη ἀμέσως νὰ διατηρήσῃ τὸ Γυμνάσιον ἰδίᾳ δαπάνῃ. Μετά τινα χρόνον τὸ Δημόσιον ἐθεώρησε δίκαιον καὶ ἀναγκαῖον νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν τοῦ δήμου Πειραιῶς, καὶ ἔκτοτε, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1872, σημειοῦται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διαρκῶς δαπάνη 6,000 δραχμῶν διὰ συνδρομὴν τοῦ ἐν Πειραιεῖ Γυμνασίου. Πρὸς δὲ τούτοις ἔκτοτε σημειοῦται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ ἕτερον ποσὸν 6,000 δραχμῶν ὡς ἐπιχορήγησις διὰ τὸ Γυμνάσιον τῆς Λευκάδος, ἀλλὰ μόλις ἐσχάτως κατώρθωσεν ἡ Λευκὰς νὰ καταβάλῃ ἐκ τῶν δημοτικῶν φόρων τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην πρὸς σύστασιν Γυμνασίου. Τώρα, κύριοι, εἴτε διαγράψετε τὴν ἐπιχορήγησιν εἴτε τὴν ἐλαττώσετε εἰς τοὺς δήμους Πειραιῶς καὶ Λευκάδος, θὰ πράξητε ἀδίκημα· διότι εἶναι προφανῶς ἄδικον νὰ στερήσητε τὴν Λευκάδα τοῦ Γυμνασίου, ἐνῷ εἶχε πρὸ τῆς ἑνώσεως Λύκειον, τὸ ὁποῖον κατήργησε. Τὸ ἄδικον δὲ αὐτὸ ὀφείλομεν τόσῳ μᾶλλον νὰ ἀποφύγωμεν, καθόσον πρόδηλον πολιτικὸν συμφέρον ὑπαγορεύει ἐκ τῆς ἑνώσεως ἡ Ἑπτάννησος νὰ μὴ χάσῃ κατὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοὐλάχιστον, ἀλλὰ νὰ πλεονεκτήσῃ. Ἔπειτα διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1865 ὑπεσχέθημεν, ὅτι θὰ συστήσωμεν καθ’ ὅλην τὴν Ἑπτάνησον τέσσαρα Γυμνάσια καὶ ἔχομεν μόνον τρία. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ στερήσωμεν τὴν Λευκάδα μιᾶς μικρᾶς ἐπιχορηγήσεως διὰ τὸ Γυμνάσιον αὐτῆς. Μὴ λησμονήσετε δέ, κύριοι, ὅτι ἀπέναντι τῆς Λευκάδος κεῖται ὑπὸ δουλείαν μία χώρα, πρὸς τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑποχρεώσεις ἱεράς....

§97ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν Λευκάδα δὲν ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπή, ἀλλὰ διὰ τὸν Πειραιᾶ.

§98ΜΙΛΗΣΗΣ. Παραιτῶ λοιπὸν τὴν Λευκάδα. Διὰ τὸν Πειραιᾶ οὐδὲν ὠφελεῖσθε καταργοῦντες τὴν ἐπιχορήγησιν. Ἰδοὺ διατί. Εἰς τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς φοιτῶσιν 115 περίπου μαθηταί, οὗτοι δὲ, ἐὰν τὸ καταργήσητε, καὶ θὰ τὸ καταργήσητε, ἀφαιροῦντες τὴν ἐπιχορήγησιν, θὰ συσσωρευθῶσιν ὅλοι εἰς Ἀθήνας. Τί θὰ συμβῇ ἐκ τούτου; Καὶ ἐὰν δὲν ἀναγκασθῆτε νὰ συστήθητε ἄλλο γυμνάσιον, βεβαίως θὰ συστήσητε τρία τμήματα ἰδιαίτερα, καὶ θὰ διορίσητε τρεῖς νέους καθηγητάς. Ὑπολογίσατε τὴν δαπάνην πρὸς 300 δραχμὰς δι’ ἕκαστον αὐτῶν κατὰ μῆνα καὶ ἔχετε 10,800, ἐνῶ τώρα τὴν ἀνάγκην ταύτην κατορθοῦτε νὰ θεραπεύσητε μόνον δι’ ἐπιχορηγήσεως 6,000 δραχμῶν εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ ἄρσις τῆς ἐπιχορηγήσεως ταύτης θὰ ἐπιφέρῃ μείζονα ζημίαν οἰκονομικῶς, ἄφευκτον δὲ ζημίαν ἠθικὴν ὡς ἐκ τῆς ὑπερμέτρου συγκεντρώσεως τῶν μαθητῶν. Τὸ αὐτὸ δύναταί τις νὰ εἴπῃ καὶ περὶ τοῦ γυμνασίου τοῦ Πύργου. Ἐκεῖ φοιτῶσιν 90 μαθηταὶ καὶ δίδονται μόνον 4,000 δραχμαὶ ὡς ἐπιχορήγησις. Εὐκταῖον, κύριοι, θὰ ἦτο, ἐὰν ἠδυνάμεθα διὰ τόσον μικρᾶς θυσίας νὰ συστήσωμεν γυμνάσια εἰς ὅλας τὰς πόλεις τοῦ Κράτους.

§99Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νὰ διατηρῆται ὄχι μὲ πλήρη δαπάνην, ἀλλὰ με ἓν ποσὸν ἀρκετὰ μεγάλον τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς τοῦτο καθόλου δὲν τὸ ἐννοῶ, καὶ παρετηρήθη καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο συζήτησις μακρὰ περὶ ἄλλου ἀντικειμένου, περὶ τῶν πρωτοδικείων, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνεπτύχθη ὁ λόγος ὅτι ἐὰν σήμερον ἀπό τινας γίνεται πόλεμος κατὰ τῶν πρωτοδικείων ὁ πόλεμος αὐτὸς δὲν γίνεται ἢ ἕνεκα ἀντιζηλίας. Ἐγὼ τότε δὲν ἔλαβον τὸν λόγον, ἀλλὰ ἤθελον εἴπει εἰς ἐκείνους τοὺς κυρίους, καθὼς θὰ εἴπω σήμερον καὶ εἰς τοὺς ὑπερασπισθησομένους τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς, ναὶ ἀπὸ ἀντιζηλίαν, διότι τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα στηρίζεται πρὸ πάντων εἰς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, διότι αὐτὴ ἡ ἀντιζηλία εἶναι ἡ ἅμιλλα διὰ τῆς ὁποίας γίνονται τὰ καλὰ ἔργα. Πῶς θ’ ἀπολογηθῶμεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐὰν μᾶς ἐρωτήσουν, πῶς ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἕνα ἁπλοῦν δημοδιδάσκαλον, ἐνῶ εἰς Ἀθήνας ὑπάρχουν τέσσαρα γυμνάσια τοῦ δημοσίου, πέντε ἢ ἓξ ἄλλα γυμνάσια ἰδιωτικὰ, ὑπάρχει σιδηρόδρομος ὁ ὁποῖος τὰ διαστήματα ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Ἀθήνας τὰ ἐξουδετέρωσε; καὶ θέλετε νὰ ἔχητε γυμνάσιον εἰς ἕνα δῆμον ὁ ὁποῖος εὐπορεῖ περισσότερον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους δήμους τοῦ Κράτους, καὶ εἶναι χωριὸ τῶν Ἀθηνῶν, ἐνῶ ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι δὲν ἔχουν οὔτε σχολεῖον;

§100ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν εἶναι χωριὸ ὁ Πειραιεύς.

§101ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἄλλως, κύριοι, τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς ὅταν συνέστη, συνέστη ἐπὶ τῇ ῥητῇ ὑποσχέσει, ὅτι τὰ ἔξοδα τὰ ἀφορῶντα τὸ γυμνάσιον αὐτὸ, τ’ ἀναλαμβάνει ὁ δῆμος καὶ ἡ κοινότης τοῦ Πειραιῶς. Ἀφοῦ συνεστήθη τὸ γυμνάσιον ἤρχισαν νὰ κερδήσουν ἔδαφος ἐπὶ τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἐνῶ τὸ πρῶτον ἤρχισαν ἀπὸ 4,000 δραχμῶν ἔφθασεν εἰς τὸν ἀριθμὸν 6,000, καὶ ἐφέτος ζητοῦν 10,000, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀντέστη. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ συντρέξωμεν δῆμον πλουσιώτατον καὶ ἀνθρώπους πολυταλάντους, ἀφοῦ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη σχεδὸν τῆς Ἑλλάδος στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ διδασκάλου. Διὰ τοῦτο κηρύττομαι κατὰ τῆς πιστώσεως, καθόσον ἀφορᾷ τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἐντελῶς περιττὸν ἀκόμη, διότι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ δὲν εἶναι παρὰ δέκα λεπτά.

§102Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἔχω ἀνάγκην ν’ ἀποκρούσω μίαν ἰδέαν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅστις εἶπεν ὅτι τὸ γυμνάσιον τῆς Λευκάδος καὶ τοῦ Πειραιῶς προϋπῆρχον ἀπὸ τὸ 68. Ἐπειδὴ ἔλαβον τὴν πρωτοβουλίαν τῆς καταργήσεως τῶν γυμνασίων αὐτῶν, ἔρχομαι ν’ ἀναιρέσω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ κατάργησις προῆλθεν ἀπὸ πολιτικὸν λόγον. Προεκλήθη κατόπιν γνώμης εἰδικῶν ἀνθρώπων, διότι περιλάμβανε μαθητὰς ἐλαχίστους, καθόσον τὸ τῆς Λευκάδος ἠρίθμει μόλις ἑπτὰ μαθητὰς κατὰ τάξιν, κατὰ συνέπειαν ἀπεφάνθη τὸ συμβούλιον τῶν εἰδικῶν ἀνδρῶν ὅτι τοιαῦτα γυμνάσια δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν, καὶ προέβη εἰς τὴν κατάργησιν.

§103ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Λυποῦμαι, κ. πρόεδρε, ὅτι ἀκούω πάντοτε ἐναντιουμένους τινὰς κατὰ παντὸς ἐξόδου τὸ ὁποῖον γίνεται διὰ σκοπόν τινα κοινωνικὸν ἐν Ἀθήναις. Αἱ Ἀθῆναι σήμερον δὲν κατοικοῦνται ἀπὸ Ἀθηναίους, τὰ τέκνα ὅλων ὑμῶν τῶν βουλευτῶν, τὰ τέκνα ὅλα τῆς ἐλευθέρας καὶ τῆς δούλης Ἑλλάδος σπουδάζουν ἐν Ἀθήναις, ἑπομένως αἱ Ἀθῆναι σήμερον εἶναι πόλις κοινὴ ὅλης τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπέδειξε δι’ ἀριθμῶν ὅτι συμφέρει εἰς τὸ δημόσιον τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς, διότι ἐὰν καταργηθῇ θὰ ἔχητε πολὺ μεγαλειτέραν δαπάνην τῆς νῦν ὑπαρχούσης. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ λόγου τούτου τοῦ συμφέροντος καὶ ὁ λόγος τοῦ ἠθικοῦ συμφέροντος τῆς νεολαίας ἀπαιτεῖ νὰ μὴ ὑπάρχουν γυμνάσια πολλὰ ἐν Ἀθήναις, μάλιστα εἰ δυνατὸν νὰ ἐγίνοντο εἰς ὅλα τὰ πέριξ χωρία, διότι εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπάρχουν πολλὰ τὰ αἴτια τῆς διαφθορᾶς τῆς νεολαίας, δὲν ὑπάρχει ἡ ἀναγκαία ἐπιτήρησις καὶ ἐπίβλεψις τῶν καθηγητῶν, ἐνῷ ἐν Πειραιεῖ ὑπάρχει τοιαύτη, καὶ ἤθελον εὐχηθῇ, κ. πρόεδρε, οἱ ἔξωθεν ἐρχόμενοι νὰ μὴ φοιτῶσι εἰς τὰ γυμνάσια Ἀθηνῶν, ἀλλὰ ἐν Πειραιεῖ καὶ εἰς ἄλλα πλησιέστερα μέρη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτήν.

§104ΣΕΡΒΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§105ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ γυμνασίου Λευκάδος.

§106ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὸν συνάδελφόν μου βουλευτὴν Καλαβρύτων κ. Πετιμεζᾶν, ὁμιλήσαντα τόσῳ πικρῶς περὶ τοῦ Πειραιῶς, δύω παρατηρήσεις ἔχω νὰ φέρω. Πρῶτον, ὁ Πειραιεὺς δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ πόλις αὐτοχθονικὴ ἂς μὴ ἐπιτραπεῖ ἡ λέξις, ὑπὸ σημασίαν ἁπλῆν, δηλ. δὲν συνίσταται ἐκ κατοίκων, οἵτινες ἀνέκαθεν καὶ ἐπὶ αἰῶνας εἰσὶν ἐγκατεστημένοι ἐν αὐτῷ· συνίσταται ἐξ οἰκογενειῶν ἀφ’ ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος ἐκεῖ συνοικισθεισῶν. Δεύτερον, ὁ Πειραιεὺς ἔχει 17,000 κατοίκων, ἀλλὰ πολλοὶ τούτων δὲν εἶναι δημόται αὐτοῦ, ἀλλ’ ἁπλῶς παρεπιδημοῦσιν, ἔχοντες τὰς οἰκογενείας των καὶ ἀπολαμβάνοντες διὰ τῆς ἐργασίας τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἀλλ’ εἰς ἄλλους δήμους ἀνήκοντες. Πρέπει λοιπὸν τούτους τοὺς ἐπαρχιώτας νὰ στερήσωμεν τῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι αἴφνης εἰς τὰς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, Μεσσηνίας, ἢ Ἄργους, ἀπὸ τὰς ὁποίας κατάγονται, δὲν ὑπάρχουν γυμνάσια; Στεροῦντες τὸν Πειραιᾶ γυμνασίου στερεῖται τῆς γυμνασιακῆς ἐκπαιδεύσεως τοὺς ἐν αὐτῷ παρεπιδημοῦντας κατοίκους ἐπαρχιῶν ἄλλων. Ἑτέρα κατηγορία κατὰ τοῦ Πειραιῶς ἐγένετο, ὅτι εἶναι δῆμος πλούσιος, καὶ ὡς τοιοῦτος δὲν ἔχει χρείαν συνδρομῆς ἐκ τοῦ δημοσίου, δύναται μόνος νὰ συντηρῇ τὸ γυμνάσιον. Ἀλλὰ γνωρίζομεν, ὅτι καὶ ἀλλαχοῦ, μολονότι εὐδοκιμοῦσιν οἱ δῆμοι καὶ εἶναι πλούσιοι, δὲν συνεισφέρουσιν εἰς συντήρησιν τῶν γυμνασίων, ταῦτα δὲ συντηρεῖ τὸ δημόσιον καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἐκτὸς τούτου ὁ Πειραιεὺς ἔπραξε ἔργα μεγάλα, ἀποκατέστη ἀπὸ χωρίου, πόλις τελεία. Πρέπει λοιπὸν νὰ τιμωρηθῇ διὰ τοῦτο; Ἀλλὰ πῶς δὲν ὑπολογίζομεν ἑτέρωθεν, ὅτι ὁ Πειραιεὺς, διότι ἐμεγαλύνθη καὶ διότι εἶναι πλούσιος δὲν μένει ἀφορολόγητος, ἀλλὰ προσφέρει εἰς τὸ δημόσιον ποσὰ φόρων ἀνάλογα, ἤτοι μείζονα εἰσρέουσιν ἐκ τούτου εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ἑπομένως, ὅτι τὸ εἰς αὐτὸν πρὸς συντήρησιν τοῦ γυμνασίου διδόμενον ἐκ τοῦ δημοσίου ποσὸν δὲν δίδεται ἐκ τῶν φόρων ἄλλων δήμων, ἀλλ’ ἐκ τῶν φόρων, οὓς αὐτὸς οὗτος καταβάλλει; Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν μεταφορὰν τῶν διδασκομένων διὰ τοῦ σιδηροδρόμου εἰς Ἀθήνας, ὅπως ἐξακολουθῶσιν οἱ τῶν Πειραιέων παῖδες τὰ γυμνασιακὰ μαθήματά των ἐν τοῖς γυμνασίοις Ἀθηνῶν, ἐὰν θελήσῃ ὁ φίλος μου κ. Πετιμεζᾶς νὰ μελετήσῃ βαθύτερον τὴν ἀξίαν τῆς γνώμης ταύτης, μόνος θὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ. Δὲν πιστεύω νὰ ἠκούσθη ποτέ, ὅτι διὰ τοῦ σιδηροδρόμου πρέπει νὰ μεταβαίνωσιν ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν μαθηταί, ὅπως ἐξακολουθῶσι τὰ μαθήματα ἐν τῷ σχολείῳ. Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἀποκρούω τὴν περὶ μεταβάσεως τῶν παίδων τοῦ Πειραιῶς εἰς Ἀθήνας γνώμην, δι’ ἄλλους λόγους, οὐχὶ διότι συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Κολιάτσου ὅτι εἰς Ἀθήνας ἐρχόμενοι αὐτοὶ οἱ μαθηταὶ θὰ διαφθαρῶσι. Τοιαύτη ἐξήγησις οὔτε κἂν ἐπιτρέπεται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι αἱ Ἀθῆναι δὲν διαφέρουσιν ἄλλων πόλεων ὡς πρὸς τὴν ἠθικήν. Ἡ τῶν γονέων ἐπιτήρησις δὲν δύναται ν’ ἀσκῆται ἀπὸ τοῦ Πειραιῶς ἀποτελεσματικῶς. Ἰδοὺ ὁ κύριος λόγος τῆς ἀποῤῥίψεως τοιαύτης προτάσεως.

§107ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις ἐκ προοιμίων· οἱ ἱερεῖς εἰς τὰς ἀρτοκλασίας μνημονεύουν τοὺς προεστῶτας, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους λέγουν καὶ ὑπὲρ τοῦ περιεστῶτος λαοῦ τοῦ ἀπεκδεχομένου κτλ. Ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα ἐπρόσθεσεν ἰῶτα ἓν, καὶ ὅταν λαλοῦμεν περὶ παιδείας καὶ θέλωμεν νὰ παραβληθῶμεν πρὸς τὰ εὐρωπαϊκὰ ἔθνη, ἡ Γερμανία ἰσχυρίζεται ὅτι πρωτεύει, διότι ἡ ἐκπαίδευσις ἡ δημοτικὴ εἶναι καταναγκαστική.

§108ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Καὶ ἐδῶ.

§109ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε κατ’ ὄνομα μόνον· ἀλλὰ ἀφοῦ τὴν θέλετε καταναγκαστικὴν, ποῦ ἔχετε τὰ δημοτικὰ σχολεῖα; τί σᾶς ζητοῦν τὰ δημοτικὰ σχολεῖα; δόστε μας ἕνα παππᾶ νὰ μᾶς διδάξῃ τὸ γράφειν καὶ τὸ ἀριθμεῖν· θὰ παρατηρήσετε δὲ ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ περὶ δημοτικῶν σχολείων δὲν προσετέθη ἰῶτα ἓν, ἂν ἐξετάσετε τὰ τοῦ Πανεπιστημίου μέχρις ἐδῶ ὅλα τὰ κεφάλαια ηὔξησαν· ποτὲ δὲν θέλετε νὰ δώσετε εἰς τὸν λαόν· ἡμεῖς σᾶς ζητοῦμεν ἕνα διδάσκαλον 20 δραχμῶν.

§110ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῦ νὰ τὸν εὕρωμεν;

§111ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ στείλετε ἕνα παππᾶ, ἐγὼ ἔμαθα ἀπὸ παππᾶ· ἔκαμα δὲ ἐκ προοιμίων τὴν παρατήρησιν αὐτήν.

§112ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Ἀπαντῶν εἰς τὸν τελευταῖον προαγορεύσαντα τὸν βεβαιῶ ὅτι τὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ οὐδόλως ηὔξησαν, καὶ ἀπόδειξις ὅτι μόνος ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν λοιπῶν ὑπουργείων ὁ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὑπεβλήθη ἐνώπιόν σας ὄχι μὲ αὔξησιν ἀλλὰ μὲ ἐλάττωσιν καὶ τοῦτο ἀφοῦ προσεθέσαμεν δαπάνην διὰ γυμνάσιον καὶ κεφάλαιον ὁπλασκίας. Τὸ κεφάλαιον τὸ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὸ περὶ οὗ ἡ συζήτησις ἄρθρον μένει οἷον ὑπῆρχε· ὅταν δὲ ὁ κ. Ζωχιὸς ὁμιλεῖ περὶ μέσης παιδείας λησμονεῖ ὅτι ἡ μέση ἐκπαιδεύσεως εἶναι προσιτὴ εἰς τὸν λαόν. Περὶ τοῦ ἐν Πειραιεῖ γυμνασίου σᾶς λέγω, ἂν τὸ καταργήσετε, καὶ θὰ τὸ καταργήσετε ὅταν φειδωλεύεσθε νὰ δώσετε τὰς 6000 δραχμὰς ἀντὶ τῶν ὁποίων κάλλιστον διατηρεῖ ὁ Πειραιεὺς γυμνάσιον, ἐκτὸς τῆς ἠθικῆς ζημίας ἔχετε καὶ τὴν ὑλικὴν ζημίαν, διότι διὰ τοὺς 110 μαθητὰς θὰ ἀναγκασθῆτε ἂν ὄχι νὰ συστήσετε ἄλλο γυμνάσιον τοὐλάχιστον θὰ συστήσετε τρία τμήματα διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ μένουν ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ δωματίῳ 120, 130 μαθηταὶ ὑπὸ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν καθηγητήν· τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τοὺς νόμους τῆς παιδαγωγίας καὶ εἰς τὸν νόμον καὶ εἰς τὴν ὑγιεινὴν· θὰ ἀναγκασθῶ νὰ συστήσω τρία τμήματα τουτέστι νὰ διορίσω τρεῖς καθηγητὰς νέους, ἢ θὰ βλέπω ἀσπλάγχνως τοὺς νέους οὐδὲν μανθάνοντας καὶ διαφθειρομένους κατὰ τὸ σῶμα, τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν, ἢ θὰ ἀποφασίσω νὰ πληρώνω τρεῖς καθηγητὰς ἀνὰ 300 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§113ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ μέση ἐκπαίδευσις εἶναι προσιτὴ εἰς τὸν λαὸν σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς δὲν εἶναι προσιτὴ, διότι ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ὑπουργοῦ καὶ ἐναντίον τοῦ νόμου τελοῦσι δίδακτρα οἱ μαθηταὶ τοῦ Πειραιῶς ἀπὸ 50–100 δραχ. ἐτησίως.

§114ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἀγνοῶ.

§115ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν γυμνασίων καταστρέφει τὸν τόπον· ὁ γινώσκων τὴν κατάστασιν τῶν γυμνασίων καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως δύναται νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὅτι καθόσον προβαίνομεν ὁ μέσος ὅρος τῆς ἠθικῆς, γραμματικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐκπίπτει. Ἂν ἐρωτήσητε τὸ Πανεπιστήμιον, θὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν εἰσερχομένων εἰσέρχεται διὰ τοῦ βαθμοῦ σχεδὸν καλῶς. Τὸ δὲ σχεδὸν καλῶς σημαίνει κακῶς· ἐρωτήσατε τοὺς διδάσκοντας πρὸ χρόνων, θὰ σᾶς εἴπουν καθόσον προβαίνομεν ἐκπίπτομεν. Κλαίω δὲ ἐγὼ ὁ γέρων ὅλους σᾶς οἱ ὁποῖοι ἔχετε νέα παιδιά. Δὲν θέλω νὰ ἔμβω εἰς λεπτομερείας εἰς τὸ ζήτημα αὐτό· ἁπλῶς θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν. Εἴπατε ὅτι δὲν ηὔξησαν τὰ κεφάλαια τῆς ἄλλης ἐκπαιδεύσεως, ἥτις κατὰ τὸ λέγειν σας εἶναι προσιτὴ καὶ εἰς τὸν λαόν. Ἂν ὅμως ἐλαμβάνετε ὡς παράδειγμα τοὺς ζωγράφους, ἄλλην θὰ εἴχετε γνώμην. Οἱ ζωγράφοι δὲν ἐργάζονται συνεχῶς εἰς μίαν εἰκόνα, διότι ἐργαζόμενοι συνεχῶς εἰς αὐτήν, δὲν αἰσθάνονται τὰς ἀτοπίας τοῦ ἔργου των. Θέλετε νὰ ἐννοήσετε τὴν κατάστασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Μὴ τὸν παραβάλετε μὲ τὸν περυσινόν, ἀλλὰ πρὸς τὸν πρὸ 3 ἢ 4 ἐτῶν, καὶ τότε θὰ ἐννοήσητε τὴν διαφοράν, διότι τὸ κακὸν ἀναβαίνει κατ’ ὀλίγον καὶ βαθμηδόν. Ἡ ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις ηὔξησεν οὐκ ὀλίγον. Τὰ γυμνάσια, τὰ σχολεῖα ηὔξησαν. Δείξατέ μου διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ τί προσεθέσατε;

§116ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ τί χρεωστοῦν οἱ δῆμοι· χρεωστοῦν τρία ἑκατομμύρια.

§117ΖΩΧΙΟΣ. Πῶς τὸ ἐπιτρέψατε σεῖς;

§118ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, κύριοι, ἔχουν ἀνάγκην ταχείας μερίμνης, ὄχι ὅμως διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ζωχιός· δὲν ἔχομεν, κύριοι, δημοδιδασκάλους, τὸ σφάλμα δὲ εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ διδασκαλείου· ὅσα χρήματα θέλετε διαθέσετε, ἅμα δὲν ἔχετε δημοδιδασκάλους δὲν κάμετε τίποτε· ἐγὼ προτείνω τὴν σύστασιν τριῶν διδασκαλείων, ἑνὸς ἐν Ναυπλίῳ, ἑνὸς ἐν..........καὶ ἑνὸς ἐν..........

§119Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀνεχωρήσαμεν ἀπὸ τὸ ζήτημα· πρόκειται περὶ τῆς πιστώσεως τῶν 6,000 δραχμῶν. Ἀπαντῶ λοιπὸν εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀττικῆς καὶ λέγω ὅτι δὲν πρόκειται ἐδῶ οὔτε περὶ ἑτεροχθόνων, οὔτε περὶ αὐτοχθόνων, ἀφοῦ μάλιστα ὁ Πειραιεὺς κατοικεῖται ἀπὸ Μωραΐτας καὶ ἐγὼ Μωραΐτης εἶμαι καὶ κατὰ συνέπειαν ἔπρεπε νὰ συμβοηθῶ· ἀλλὰ πρόκειται μόνον περὶ τῆς συστάσεως γυμνασίου εἰς ἕνα δῆμον μιᾶς ἐπαρχίας. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι ὁ δῆμος αὐτὸς ἀποτελεῖ μίαν πόλιν πλουσίαν· μάλιστα λέγω καὶ ἐγώ, πλουσίαν, πλουσιωτάτην, ἀλλὰ διότι ἡ πόλις αὕτη εἶναι πλουσία καὶ ἔχει ὅλα τὰ μέσα πρέπει τὸ δημόσιον νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν ὅπως διατηρῇ εἰς αὐτὴν καὶ γυμνάσιον; Εἶπεν ὁ κ. Φιλήμων ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ μαθηταὶ νὰ ἔρχωνται εἰς διάστημα δέκα λεπτῶν ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ εἰς Ἀθήνας, ὅπως ἐκπαιδεύωνται εἰς τὰ γυμνάσια· παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Φιλήμονα ὅτι δὲν γνωρίζει τί γίνεται εἰς τὰς ἐπαρχίας· ὑπάρχουν δῆμοι, οἱ ὁποῖοι συγκροτοῦνται ἀπὸ δεκαοκτὼ χωρία καὶ εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς ὑπάρχουν τρία καὶ δύω δημοτικὰ σχολεῖα καὶ κατὰ πρωΐαν καὶ καθ’ ἑσπέραν ἀναχωροῦν τὰ τέκνα τῶν πτωχῶν γυμνὰ καὶ ἀνυπόδητα ἐν τῷ μέσῳ τῆς χιόνος καὶ ἐν ὥρᾳ θέρους διὰ νὰ ἐκπαιδευθῶσι· τὰ τέκνα ὅμως τῶν πολυταλάντων δὲν πρέπει νὰ χάσουν διόλου τὴν ἡσυχίαν των καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔλθουν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ ἐκπαιδευθῶσι! Ἂς μάθουν λοιπὸν οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν αὐτὰς τὰς ἰδέας, ὅτι τὰ σπλάγχνα των ἔπρεπε νὰ ᾖναι τρυφερά, ὄχι μόνον διὰ τοὺς κατοίκους Πειραιῶς τοὺς ὁποίους δὲν ζηλεύω, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς Ἕλληνας. Αἱ ἓξ χιλιάδες δραχμαὶ δύνανται νὰ συγκροτήσουν εἴκοσι δημοτικὰ σχολεῖα, τὸν ἐπιούσιον αὐτὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦτο ἐκηρύχθην καὶ κηρύττομαι πάντοτε κατὰ τῆς πιστώσεως, ἡ ὁποία φέρεται ὑπὲρ τοῦ γυμνασίου τοῦ Πειραιῶς. Σᾶς λέγω δὲ ἀκόμη, ὅ,τι εἶπεν ὁ Θεοχάρης εἶναι ἀληθὲς καὶ ὅταν τὸ δημόσιον ταμεῖον πληρόνει εἰς τὸ γυμνάσιον, οἱ δὲ Πειραιεῖς εἴτε ὁ δῆμος, εἴτε ἡ ἐπιτροπὴ λαμβάνει δίδακτρα, τοῦτο εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὸν, καὶ δὲν πρέπει νὰ τελῶμεν φόρους εἰς τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς.

§120ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουρ. Ἐκκληστικῶν). Ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Θεοχάρης νὰ ἐκφράσω δημοσίᾳ τὴν θλῖψίν μου διότι δὲν μὲ τὸ ἀνεκοίνωσε ἐγκαίρως ἵνα λάβω τὰ κατάλληλα μέτρα, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ἔχει καμίαν ἐπιῤῥοήν.

§121ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς λέγετε τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτώντων ἐν τοῖς γυμνασίοις ἐνταῦθα;

§122ΜΙΛΗΣΗΣ. 1100 περίπου μαθηταί.

§123Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ δῆμος τοῦ Πειραιῶς ἔχει εἰσόδημα 300 περίπου χιλιάδων δραχμῶν, κατ’ ἀναλογίαν εἶναι πολὺ πλουσιώτερος τοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ἑπομένως νομίζω ὅτι ἀπέναντι τοιούτου εἰσοδήματος εἶναι καὶ ἐντροπὴ νὰ δίδωμεν 6,000 βοήθειαν ἐνῷ οἱ ἄλλοι δῆμοι δὲ ἔχουν οὐδὲν ἓν δημοτικὸν σχολεῖον. Ἂν δὲ θέλετε νὰ ἠξεύρεται ὁ δῆμος ἐξοδεύει καὶ εἰς ἀνάγκας περιττὰς, εἰς θέατρα, εἰς κήπους καὶ εἰς μίαν πολυτέλειαν, ἡ ὁποία εἶναι περίεργος. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις, διότι εἶναι ἐντροπὴ εἰς ἕνα τόσον πλούσιον δῆμον νὰ δίδεται συνδρομὴ ἀπὸ τὸ ὅλον ἔθνος τὸ ὁποῖον εἶναι πτωχόν. Ἔχει προσέτι τὸ πλεονέκτημα ὅτι δὲν πληρόνει ἀστυνομίαν· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν κατὰ συνείδησιν καὶ δικαιοσύνην νὰ καταψηφίσῃ τὴν πρότασιν.

§124ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ κυριώτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ μείνῃ ἡ πίστωσις εἶναι διὰ ν’ ἀπαλλαχθῇ τὸ δημόσιον ἀπὸ μίαν τοιαύτην δαπάνην τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ διὰ τὴν συντήρησιν ἑνὸς ὁλοκλήρου γυμνασίου. Ἐγὼ παρευρέθην ὡς ὑπουργὸς εἰς τὰ 1873 εἰς τὰς ἐξετάσεις καὶ ὁ γυμνασιάρχης ὁ κ. Βάφας ἀπήγγειλε τὸν ἐναρκτήριον λόγον του· τί δὲ εἶπεν εἰς τὴν ἀρχὴν; ὅτι ἐφέτος κατεγράφησαν τόσοι μαθηταὶ ἐκ τῶν ὁποίων 80– 90 δι’ ἔλλειψιν χώρου ἀπεβλήθησαν. Σᾶς ἐρωτῶ τί ἠθέλατε εἰπεῖ ὡς ὑπουργὸς τότε ἐκεῖ;

§125Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ ἐνοικιασθῇ μεγαλείτερον σπίτι.

§126ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὸ τὸ γυμνάσιον εἶναι εἰς ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα σπίτια ἐκεῖ ὅπου ἐκάθητο ὁ ἀντιβασιλεύς. Εἰς Πειραιᾶ οἱ μαθηταὶ δὲν πηγαίνουν διὰ ἄλλον λόγον εἰμὴ διότι δὲν εὑρίσκουν ἄλλον τόπον καὶ εὑρίσκουν οἰκονομικώτερα τὰ μέσα, διότι ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι παραπολὺ μαθηταί. Ἐὰν λείψῃ τὸ Γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ κάμωμεν καὶ ἓν ἄλλο γυμνάσιον εἰς τὰς Ἀθήνας ὥστε ἡ μικρὰ δαπάνη, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἀπαλλάσσει τὸ δημόσιον ἀπὸ μεγάλην δαπάνην.

§127ΖΩΧΙΟΣ. Κ. πρόεδρε, ὁ προλαλήσας ὑβρίζει τοὺς κατοίκους τοῦ Πειραιῶς χωρὶς νὰ τὸ ἐννοῇ. Πρόκειται περὶ 6,000 δραχμῶν καὶ νομίζει, ὅτι ὁ δῆμος Πειραιῶς θὰ συγκατατεθῇ νὰ καταργήσῃ τὸ γυμνάσιον διὰ 6,000 δραχμάς;

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐπροτάθη ἡ ἀπάλειψις τοῦ ποσοῦ διὰ τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς· αὐτὸ ἐσυζητήθη. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐλαττωθῇ ἡ πίστωσις θὰ ἐρωτήσω κατόπιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμμένον πρὸς συνδρομὴν τοῦ Γυμνασίου Πειραιῶς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.— Τώρα ἔρχεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νὰ δωθῶσιν ἀνὰ 4 χιλιάδας εἰς ἕκαστον τῶν 3 γυμνασίων, τὸ ὅλον 12,000 δραχμαί. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Τώρα ἔρχεται ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Ῥικάκη, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ προστεθῇ ὁ μισθὸς ἑνὸς Καθηγητοῦ τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης διὰ τὸ γυμνάσιον Πατρῶν.

§129ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπή, κύριοι, τοῦ προϋπολογισμοῦ προτείνει καὶ συνιστᾷ καὶ ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως μιᾶς ἕδρας Καθηγητοῦ τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης εἰς τὸ γυμνάσιον τῶν Πατρῶν. Ἐὰν, κύριοι, λάβετε τὴν καλωσύνην ν’ ἀκούσετε τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους προτείνεται ἡ σύστασις τῆς ἕδρας ταύτης, θέλετε πεισθῆ ὅτι ὄχι ἐπαρχιακὸν συμφέρον, ἀλλὰ καλῶς εὐνοούμενον συμφέρον τοῦ τόπου μὲ ἀναγκάζει νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς συστάσεως. Γνωρίζετε, κύριοι, καὶ κανεὶς ὑμῶν δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις κανονίζεται καὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα σχηματίζονται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας αἱ διάφοροι κοινωνίαι ἔχουν. Αἱ Πάτραι εἶναι πόλις ὡς γνωρίζετε ἐμπορική, εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἐμπορικωτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, πόλις ἥτις ἔχει μέγα ἐμπόριον μὲ τὴν Ἀγγλίαν· αἱ ἐμπορικαί της σχέσεις μὲ τὴν Ἀγγλίαν εἶναι ἕνεκα τοῦ σταφιδοκαρποῦ ὅπως ἐκεῖθεν πρὸς αὐτὴν ἀποστέλλεται, ἐκ δὲ τῆς Ἀγγλίας τὰ διάφορα ἐμπορεύματα. Δὲν εἶναι δίκαιον εἰς τόπον τοιοῦτον ὅπου ἐπικρατεῖ τὸ μετὰ τῆς Ἀγγλίας ἐμπόριον νὰ μὴ ἔχωμεν ἕνα διδάσκαλον ὅστις νὰ διδάσκῃ τὴν Ἀγγλικήν. Εἰς τὴν Κέρκυραν προσετέθη εἷς διδάσκαλος τῆς Ἰταλικῆς, ὅπως ἐκεῖ ἦτο ἀνάγκη· πιστεύω ὅτι θ’ ἀναγνωρισθῇ καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς προσθήκης διδασκάλου τῆς Ἀγγλικῆς διὰ τὰς Πάτρας. Ἐκτὸς δὲ τούτου, κύριοι, ἡ δαπάνη δὲν εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ ὀφείλετε νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ Πάτραι συνεισφέρουσι σπουδαῖα τέλη εἰς τὸ δημόσιον. Τὸ τελωνεῖον Πατρῶν εἰσάγει 3,000,000 κατ’ ἔτος εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· καὶ εἷς τόπος συνεισφέρων τοσαῦτα, ἐν ᾧ δὲν ὑπάρχει τίποτε ἐξαιρετικὸν καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον μὲ καμμίαν ἄλλην δαπάνην, τὸ νὰ ζητῇ ἕνα διδάσκαλον διὰ τὸν ὁποῖον θὰ δαπανᾷ τὸ δημόσιον 1800 δραχμ. μόνον κατ’ ἔτος εἶναι δικαιότατον, ἀφοῦ εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι διδάσκαλος τῆς Ἀγγλικῆς καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν τῆς Ἰταλικῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν δαπάνην αὐτὴν τῶν 1800 δραχμῶν.

§130ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ αὐτὸς λόγος ὑπάρχει διὰ τὴν ἐμπορικὴν πόλιν τῆς Ἑρμουπόλεως.

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ διὰ τὸ Ἀργοστόλιον.

§132ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Οἱ αὐτοὶ λόγοι συνηγοροῦν καὶ δι’ ἄλλους τόπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ ἐμπόριον μετὰ τῆς Ἀγγλίας, καὶ εἰς τὴν Ζάκυνθον τὸ αὐτὸ συμβαίνει.

§133ΜΙΛΗΣΗΣ. Αἱ θέσεις εἶναι νομοθετημέναι ὥστε ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ εἰδικῶς.

§134ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐμενῆ ὑμῶν ἀκρόασιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, διότι εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὄχι μόνον τὰς Πάτρας ἀλλ’ ἔτι σπουδαιότερον. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐξέρχεται ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἕως 180,000,000 σταφιδοκαρποῦ, τὸ πλεῖστον αὐτῶν ἐξάγουν αἱ Πάτραι, τὰ δὲ 50, ἢ 60,000,000 τὰ ἐμπορεύονται Πατραῖοι, αὐτοὶ δὲ ἔχουν ὑποκαταστήματα ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ 180,000,000 ἀντὶ ν’ ἀνταλλαγῶσιν διὰ χρημάτων τὰ πλεῖστα τούτων μεταφέρουσιν οἱ ἐμπορευόμενοι εἰς ἐμπορεύματα, θὰ κατανοήσετε τὴν ἔκτασιν τοῦ ἐμπορίου, διότι καταντᾷ 30 ἕως 40,000,000 νὰ τὰ ἐμπορεύωνται Πατραῖοι, ἔρχονται δὲ περὶ τὰ 50, ἢ 60 ἀτμόπλοια ἀγγλικὰ καὶ ἔχει μεγίστην ἀνάγκην ὁ τόπος τῆς γλώσσης αὐτῆς, διότι ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀποστέλλῃ νέους εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὅπως ἔχει ἀποστείλει μέχρι τοῦδε πλέον τῶν 30 εἰς διάφορα μέρη, οἵτινες εἶναι ἀνταποκριταί· ὥστε βλέπετε κατὰ πόσον εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐκμάθησις τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἦλθε τοιαύτη πρότασις ἀλλὰ συνέβη ὅ,τι καὶ διὰ τὰ Πρωτοδικεῖα, ἐὰν κάμετε τοῦτο ἐκεῖ θὰ τὸ κάμετε καὶ ἐδῶ. Ἀλλὰ τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι αἱ Πάτραι εὑρίσκονται εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν ὡς ἐκ τῆς μεγάλης ἀναπτύξεως τοῦ ἐμπορίου μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Φρονῶ καὶ πιστεύω ἀδιστάκτως ὅτι θέλετε παραδεχθῆ τὴν πρότασιν αὐτήν.

§135ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ συνηγορήσω ὄχι ὑπὲρ τῶν Πατρῶν ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς γλώσης. Οἱ Ἄγγλοι ἐρώτησαν ποίαν γλῶσσαν θέλετε νὰ προτιμήσητε τὴν Λαττινικὴν ἢ τὴν Γαλλικὴν καὶ τὴν Γερμανικήν; καὶ εἶπον τὴν Γερμανικὴν, τὴν Γαλλικὴν καὶ ἐδέχθησαν τὴν Γαλλικὴν, διότι χρησιμεύει περισσότερον ἢ ὅσον ἡ γλῶσσα ἡ Λατινική. Λοιπὸν ἡ προσθήκη εἶναι ἀπαραίτητος ὄχι μόνον εἰς τὰς Πάτρας ἀλλὰ πανταχοῦ. Λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς κηδόμενος τῆς ἐκπαιδεύσεως πρέπει νὰ διορίσῃ ἕνα διδάσκαλον μιᾶς ὁποιασδήποτε γλώσσης.

§136ΔΟΥΜΑΣ. Καὶ εἰς τὴν Σύρον.

§137ΜΑΝΕΤΑΣ. Εἰς ὅλα τὰ γυμνάσια νὰ προστεθῇ ἕδρα τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρότασις περὶ προσθήκης διδασκάλου τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης εἰς τὰς Πάτρας καὶ εἰς τὴν Σύρον.

§139ΤΙΝΕΣ. Εἰς ὅλα τὰ γυμνάσια.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ συμπέρασμα τῆς συζητήσεως· ἡ συζήτησις περιωρίσθη μόνον ὡς πρὸς τὰς Πάτρας καὶ τὴν Σύρον.

§141ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Καὶ περὶ τῆς Ζακύνθου.

§142ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Ἡ πρότασις ἐγένετο περὶ τῆς μισθοδοσίας 1800 δραχμῶν· ἐὰν θέλωμεν νὰ θέσωμεν διδάσκαλον εἰς ὅλα τὰ γυμνάσια τότε ὁ προϋπολογισμὸς θὰ αὐξήσῃ κατὰ 60,000 δραχμάς.

§143ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζετε, ὅτι ἀρκεῖ νὰ γράφετε ἓν ἔξοδον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ πραγματοποιεῖται; προσθέσατε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν χιλιάδας δραχμάς, ἀλλὰ τί μὲ τοῦτο; ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων εἶναι ἀνεπαρκής. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι, νὰ ὑποστηριχθῇ σπουδαίως ἡ πρότασις αὕτη καὶ νὰ προστεθῇ διδάσκαλος εἰς ὅλα τὰ γυμνάσια. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀνάγκη εἰς ἓν ἢ δύω, καλῶς, κάμετέ το εἰς ὅλα ὅμως εἶναι δυσκολώτατον.

§144ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ προσδιορισθῇ καὶ ὁ μισθὸς ἀπὸ 80 ἕως 100 δραχμάς.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ ἕκαστον θὰ ἐρωτήσω ἰδιαιτέρως. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην 1200 δραχ. ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς ἀντιμισθία καθηγητοῦ τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης ἐν τῷ γυμνασίῳ Πατρῶν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Θέλετε διὰ τὰ ἄλλα νὰ ἐρωτήσω;

§146ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ἀφοῦ δὲν ἔγεινεν αὐτὸ δεκτόν.

§147ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ἄμισθον.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα τὸν πληρώσῃ ὁ δῆμος...

§149ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐὰν ὁ δῆμος τὸ δεχθῇ, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 11 παρεδέχθη. Ἔχομεν ἤδη τὸ ἄρθρον 12 «ἔξοδα γυμνασίων 63,240»· ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ «ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐξειδίκευσιν τοῦ ἐδαφ. δʹ. δι’ ἔπιπλα κλπ. τῶν γυμνασίων εἰς εἰδικὸν ἄρθρον 12 καὶ συνιστᾷ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅπως ἡ πίστωσις αὕτη διανέμεται ἐφ’ ὅλα τὰ γυμνάσια τοῦ Κράτους.»

§151ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ᾖμαι ὑποχρεωμένος νὰ πράξω τοῦτο ἐπὶ ἑκάστου γυμνασίου.

§152ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, κύριε πρόεδρε.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρα 6 — 5|60 μ. μ.